—

NEDERLANDSCHE^/\'⁷- ^

STAATSWETTEN.

MET VERWIJZING NAAR DE OVEREENKOMSTIGE ARTIKELEN UITGEGEVEN ONDER TOEZICHT VAN

ME. J. C. MEIJER.

in leven Advocaat-Procureur te Leeuwarden. 8ste, geheel vernieuwde druk. DE WETTEN 1897 EN 1898 ONDER TOEZICHT VAN

MR. DE. H. J. EOMEIJN,

Commies ter Gemeentesecretarie van Amsterdam.

ALGEMEENE INHOUD.

DE GRONDWET

VOOB HET KONINGKIJK DER NEDERLANDEN.

Bladz.

I Hoofdstuk. quot;Van het Rijk en zijn inwoners.......1

II „ Van den Koning..........2

Afd. 1. Van de troonopvolging........3

„ 2. Van het inkomen der Kroon.......4

„ 3. Van de voogdij des Koning*.......5

„ 4. Van het Regentschap.........G

„ 5. Van de inhuldiging des Konings......8

„ 6. Van de magt des Konings.......9

„ 7. Van den Raad van State en de ministeriële departementen. 11

III Hoofdstuk. Van de Staten-Generaai........12

Afd. 1. Van de zameiistelling der Staten-Generaai . . . .12

„ 2. Van de Tweede Kamer der Staten-Generaai. . . .14

„ 3. Van de Eerste Kamer der Staten-Generaai . . . .15

„ 4. Beschikkingen aan heide Kamers gemeen.....15

„ 5. Van de wet geveilde Magt....... .17

„ 6. Van de hegrooting.........20

IV Hoofdstuk. Van de Provinciale Staten en de Gemeentebesturen . . 20

Afd. 1. Van de samenstelling der Provinciale Staten. . . .20

„ 2. Van de magt der Provinciale Staten.....21

„ 3. Van de gemeentebesturen........22

V Hoofdstuk. Van de Justitie..........24

Afd. 1. Algemeene bepalingen.........24

„ 2. Van de regterlijke Magt........26

VI Hoofdstuk. Van de Godsdienst.........27

VII „ Van de Financiën.........28

VIII „ Vnn de Defensie..........28

IX „ Van den Waterstaat.........80

X „ Van het Onderwys en het Armbestuur.....30

XI „ Van Veranderingen.........31

Additionnele artikelen.........31

WET, TOT REGELING VAN HET KIESRECHT, EN DE BENOEMING VAN AFGEVAARDIGDEN TER EEESTE EN TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL.

I Atdeeling. Van het Kiesrecht.........33

§ 1. Van de kiezers..........33

i 2. Van de lijsten der kiezers........36

§ 3. Van het kiezen..........45

IV ALGEMEENE 1NB0UD.

II Afdeeling. Van de benoeming van afgevaardigden ter Eerste en Tweede

Kamer der Staten-Generaal en van hunne aftreding . . 53

§ 1. Van de afgevaardigden ter Eerste Kamer . . . .53 § 2. Van de afgevaardigden ter Tweede Kamer . . . .58 \\ 3. Van de aftreding der leden van de Eerste en Tweede Kamer. 61

Strafbepalingen..........62

Slot- en Overgangsbepalingen.......63

Tabel, bedoeld in artt. 1 en 2 der Kieswet . . . 32(64)a „ „ „ art. 127 der Kieswet .... 32(64)»

WET BEGELENDE DE ZAMENSTELLING EN MAGT VAN DE PROVINCIALE STATEN.

EERSTE AFDEELING.

Van de zamenstelling der Provinciale Staten.

I Hoofdstuk. Algemeene bepalingen.........65

II _3j Van de leden der Staten........65

§ 1. Van hunne benoeming........65

§ 2. Van de vereischten voor het lidmaatschap der Staten, en van

de hiermede onvereenighare betrekkingen . . . .67

§ 3. Van den rooster van aftreding der leden van de Stalen. . 69 § 4. Van de vergoeding der reis- en verblijfkosten van de leden

der Staten...........69

HI J, Van den Commissaris des Konings......69

IV „ Van den Griffier..........70

V „ Van de leden der Gedeputeerde Staten.....71

) 1. Van hunne benoeming...... . .71

§ 2. Van de vereischten voor het lidmaatschap der Gedeputeerde

Staten, en van de hiermede onvereenigbare betrekkingen . 72

§ 3. Van den tijd van aftreding der leden van Gedeputeerde Staten. 73

§ 4. Van de bezoldiging der leden van Gedeputeerde Staten. . 73

VI „ Van de vergadering der Staten en der Gedeputeerde Staten. 73

§ 1. Van de vergadering der Staten.......73

§ 2. Van de vergadering der Gedeputeerde Staten. . . .76 TWEEDE AFDEELING.

Van de magt der Provinciale Staten.

I Hoofdstuk. Algemeene bepalingen.........77

II „ Van de begrooting.........78

III „ Van de door de Staten uit te voeren wetten en Koninklijke

bevelen...........82

IV „ Van de regeling en het bestuur van het provinciale huishouden ...........82

^ 1. Algemeene bepalingen.........82

§ 2. Van het toezigt op de gemeentebesturen.....83

V „ Van de dageljjksche leiding en uitvoering van zaken . . 84 VI „ Van het schorsen en vernietigen der besluiten van de Staten

en Gedeputeerde Staten........85

Overgangs-bepalingen.........86

Tabel, bedoeld in art. 180.......87

WET, HOUDENDE REGELING VAN DE VERDEELING DER PROVINCIËN IN KIESDISTRICTEN, TER BENOEMING DER LEDEN VAN DE PROVINCIALE STATEN ENZ. 89

ALGEMEENE INHOUD. V

WET KEGELENDE DE ZAMENSTELLING, INKIGTING EN BEVOEGDHEID DEE GEMEEN-TEBESTUEEN.

EERSTE AFDEELING.

Yan de zamenstelling en inrigting der gemeentebesturen.

I Titel. Algemeene bepalingen........101

II „ Van den Raad..........101

Hoofdst. I. Van de leden van den Raad.......101

§ 1. Van hun getal..........101

§ 2. Van de benoeming der leden van den Raad. . . . 103 § 3. Van de vereischten voor het lidmaatschap van den Raad en

van de hiermede onvereenighare betrekkingen . . . 104

§ 4. Van den tijd van zitting der leden van den Raad . . 106

„ II. Van de vergadering van den Raad......106

$ 1. Van het onderzoek der geloofsbrieven en het zitting nemen

der nieuw inkomende leden.......106

§ 2. Van het houden en de orde der vergadering . . . 108

III Titel. Van den Burgemeester ,.......110

IV „ Van de Wethouders.........113

V „ Van den Secretaris.........115

VI „ Van den Ontvanger.........116

TWEEDE AFDEELING.

Van de bevoegdheid der gemeentebesturen.

1 Titel. Algemeene bepalingen........118

II _M Van de regeling en het bestuur van de huishouding der

gemeente...........1^0

Hoofdst. I. Algemeene bepalingen........120

„ II. Van de plaatselijke verordeningen......

§ 1. Van de plaatselijke verordeningen in het algemeen . .122 § 2. Van de plaatselijke verordeningen tegen wier overtreding

straf is bedreigd, in het bijzonder.....123

„ III. Van het dagelyksch bestuur der gemeente .... 125

§ 1. Van het dagelijksch bestuur in het algemeen. . . • 125

§ 2. Van de handhaving der openbare orde in het bijzonder . 127

III Titel. Van de besluiten der Gemeentebesturen, aan de goedkeuring

der Gedeputeerde Staten te onderwerpen .... 129

IV „ Van de begrooting van inkomsten en uitgaven der gemeente

en de daartoe betrekkelyke rekening en verantwoording . 130

Hoofdst. I. Van de begrooting.........130

„ II. Van de rekening en verantwoording.....133

V Titel. Van de gemeente-eigendommen, werken en inrigtingen. . 135 VI „ Van plaatselijke belastingen.......135

Hoofdst. I. Algemeene bepalingen........135

„ II. Van de byzondere soorten van plaatselijke belastingen. . 136

„ III. Van de invordering der plaatselyke belastingen . . . 138

Overgangsbepalingen........ • 142

Slotbepaling...........143

WET TOT VEEZEKEEING DEK UITVOERING VAN SOMMIGE VOOKSCHKIFTEN VAN

PLAATSELIJKE VEROKDENINGEN..........144

WET, HOUDENDE KEGELING. DEK AFKONDIGING VAN ALGEMEENE MAATREGELEN VAN INWENDIG BESTUUR VAN DEN STAAT.......145

ALGEMEENE INHOUD.

WET OP HET NEDEELANDERSCHAP EN HET INGEZETENSCHAP .... 146 WET TOT KEGELING DEK TOELATING EN UITZETTING VAN VKEEMDELINGEN . 151 WET TOT KEGELING DEK ALGEMEENE VOOKWAAKDEN, OP WELKE, TEN AANZIEN VAN DE UITLEVEKING VAN VKEEMDELINGEN, VEKDKAGEN MET VKEEMDE

MOGENDHEDEN KUNNEN WOKDEN GESLOTEN........154

WET TOT KEGELING EN BEPEKKING DEK UITOEFENING VAN HET KEGT VAN

VEKEENIQING EN VEKGADEK1NG..........160

WET TOT KEGELING VAN HET KEGT VAN ONDERZOEK (ENQUÊTE) . . . 163 WET BETKEKKELIJK DE KEGTSMAGT DEK HOOGE EN ANDERE HEEMRAADSCHAPPEN, DIJK- EN POLDERBESTUREN ENZ........168

WET TOT VOORLOOPIGE VOORZIENING IN SOMMIGE WATERSTAATSBELANGEN.

§ 1. Van de straffen tegen overtreding der keuren . . . 174

§ 2. Van de middelen tot voorziening by verzuim of weigering

van besturen om werken uit te voeren en hunne schulden

te voldoen of by gebreke van beheer.....174

§ 3. Van de regeling van waterstaatsbelangen, meer dan ééne

provincie rakende.........177

WET, HOUDENDE BEPALINGEN OMTRENT VERVENINGEN ..... 178

WET, TER UITVOERING VAN ARTIKEL 191 DER GRONDWET.....181

WET REGELENDE DE ONTEIGENING TEN ALGEMEENEN NUTTE.

Algemeene bepalingen........185

I Titel. Over onteigening in gewone gevallen.....186

Hoofdst. I. Over hetgeen aan de verklaring van het algemeen nut.vooraf

behoort te gaan................186

„ 11. Over de eindaanicijzing der te onteigenen perceeien. . . 187

„ III. Van het geding tot onteigening......188

„ IV. Over de betaling van de schadeloosstelling .... 196 II Titel. Over de onteigening by vestingbouw, den aanleg, het herstel of onderhoud van dyken, by besmetting of andere dringende omstandigheden........197

Hoofdst. I. Over de onteigening bij vestingbouw, den aanleg, het herstel of onderhoud van dyken.......197

„ II. Over onteigening bij besmetting......199

III Titel. Over onteigening by oorlog, brand of watersnood . . 201

Slotbepalingen..........202

WET TOT VEREVENING VAN SOMMEN ALS KOOPPRIJZEN EN VERGOEDINGEN,

WEGENS ONTEIGENINGEN TEN ALGEMEENEN NUTTE TOEGEKEND . . . 204

WET, HOUDENDE BEPALINGEN TER UITVOERING VAN ARTIKEL 152, 2DE LID,

DER GRONDWET..................205

WET, HOUDENDE REGELING DER VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE HOOFDEN DEK MINISTERIËLE DEPARTEMENTEN........ 207

WET HOUDENDE REGELING DER ZAMENSTELLING EN DE BEVOEGDHEID V. D.

RAAD VAN STATE.

I Hoofdstuk. Van de zamenstelling van den Raad van State en de Ambtenaren by dien Raad.........210

Afd. 1. Van de zamenstelling van den Raad.....210

„ 2. Van de ambtenaren bij den Raad......212quot;

ALGEMEENE INHOUD.

II Hoofdstuk. Van de bevoegdheid en de werkzaamheden van den Raad

van State...........213

Afd. 1. Van de bevoegdheid van den Raad......213

„ 2. Van de regeling der werkzaamheden van den Raad . . 214

III Hoofdstuk. Slot- en overgangsbepalingen.......217

WET, HOUDENDE INSTEUCTIK VOOB DE ALGEMEENE REKENKAMEK.

I Hoofdstuk. Zamenstelliug van het kollegie en deszelfs verpligtingen in

het algemeen..........219

II „ Contróle op de ontvangsten........222

III „ Contröle op de uitgaven........223

IV „ Verantwoording..........225

V „ Herzieningen ten aanzien van rekenpligtigen .... 229

VI „ Nationale schuld en pensioenen.......230

Additionele artikelen.........230

WET TOT AANVULLING DER INSTRUCTIE VOOR DE ALGEMEENE REKENKAMER . 231 WET TOT REGELING VAN HET TOEZIGT OP DE ONDERSCHEIDENE KERKGENOOTSCHAPPEN ..............232

WETTEN MUNTWEZEN.

A. TOT REGELING VAN HET NEDERLANDSCHE MUNTWEZEN .... 235

B. TOT NADERE TIJDELIJKE VOORZIENING OMTRENT HET NEDERLANDSCHE

MUNTWEZEN.............239

C. TOT VERVANGING DER KOPEREN DOOR BRONZEN PASMUNT ENZ. . • 240

D. HOUDENDE NADERE VOORZIENING OMTRENT HET MUNTWEZEN . . . 243

E. HOUD. NIEUWE BEPALINGEN NOPENS DE UITGIFTE VAN MUNTBILJETTEN. 244 WET, HOUDENDE VOORZIENINGEN OMTRENT DE NEDERLANDSCHE BANK . . 246 WET TOT REGELING VAN HET ARMBESTUUR.

I Hoofdstuk. Van het Armbestuur.........253

Afd. 1. Van instellingen van weldadigheid, hare oprigting en reglementen ...........353

„ 2. Van opgaven, door de besturen van alle instellingen van

weldadigheid te doen, en van collecten.....255

„ 3. Bepalingen betreffende het bestuur van burgerlijke en gemengde instellingen........256

II Hoofdstuk. Van de ondersteuning der armen......258

III „ Van het verhaal op de ondersteunden, hunne bloed-of aan

verwanten of nalatenschappen......259

IV „ Van subsidiën uit fondsen van burgerlyke gemeenten aan

instellingen van weldadigheid......260

V „ Van bedelaars en landloopers.......260

VI „ Van de uitspraak over geschillen......260

VII „ Algemeene overgangs- en slotbepalingen.....261

WET OP HET LAGER ONDERWIJS.

I Titel. Algemeene bepalingen........263

II Titel. Van het openbaar onderwas.......268

^ 1. Van de scholen . ........268

^2. Van de onderwijzers.........269

§ 3, Van de kosten van het onderwijs......275

algemeene inhoud.

III Titel. Van het bijzonder onderwga ...... 278

IV „ Van de akten van bekwaamheid tot het geven van lager

onderwijs ......... 281

V „ Van het toezigt op het lager onderwas .... 285 VI „ Van bevordering van het schoolbezoek .... 288

VII „ Overgangsbepalingen ....... 289

Overgangsbepalingen der wet van 8 December 1889. . 292

wet HOUDENDE KEGELING VAN HET MIDDELBAAR ONDEEWIJS.

I Titel. Algemeene bepalingen ....... 295

II „ Van het openbaar middelbaar onderwas. . . . 296 Hoofdstuk I. Van de burgerscholen, hoogere burgerscholen en landbouwscholen ......... 297

§ 1. Van de scholen ........ 297

§ 2. Van de onderwijzers ....... 3C0

§ 3. Van de kosten ........ 303

„ II. Van de Polytechnische school ..... 304

§ I. Van de school ........ 304

§ 2. Van de leeraren ........ 305

S 3. Van het bestuur 305

III Titel. Van het bijzonder middelbaar onderwas .... 305

IV „ Van het toezigt ........ 306

V „ Van de eindexamens ....... 308

VI „ Van de acten van bekwaamheid ..... 312

VII „ Overgangsbepalingen . . . . . . .315

WET HOUDENDE AANVULLING DEE WET VAN 2 MEI 1863 (STSBL. NO. 50), TOT

EEQELING VAN HET MIDDELBAAE ONDEEWIJS ...... 317

wet TOT REGELING VAN HET HOOGEE ONDEEWIJS.

I Titel. Algemeene bepalingen ....... 319

II „ Van het openbaar hooger onderwas. .... 319

Hoofdst. I. Van de gymnasia ........ 319

§ 1. Van de scholen ........ 319

S 2. Van de onderwijzers ....... 322

§ 3. Van de kosten ........ 324

§ 4. Van het bestuur en het toezigt ..... 324

„ II. Van het Athenaeum Illustre te Amsterdam . . . 326

„ III. Van de universiteiten ....... 326

§ 1. Algemeene bepalingen ....... 326

§ 2. Van het onderwijs aan de Rijksuniversiteiten . . . 327 § 3. Van de hulpmiddelen voor het onderwijs, de prijsvragen en

de beurzen aan de Rijksuniversiteiten .... 329

§ 4. Van de docenten en beambten aan de Rijksuniversiteiten . 330

§ 5. Van het bijwonen der lessen aan de Rijksuniversiteiten . 331

§ 6. Van het beheer en het toezigt aan de Rijksuniversiteiten . 333

„ IV. Van de wetenschappelijke graden...... . 335

III Titel. Van het byzonder hooger onderwys. ..... 338

IV „ Overgangsbepalingen.........340

wet, HOUDENDE EEGELING DEE VOOEWAARDEN TOT VERKEIJGING DEE BEVOEGDHEID VAN ARTS, TANDMEESTEE, APOTHEKEE, VEOEDVEOUW EN APOTH.-BEDIENDE..............345

ALGEMEENE INHOUD.

WET TOT KEGELING VAN HET ONDEEWIJS VAN DENDE KUNSTEN.......

345

ALGEMEENE INHOUD.

WET, HOUDENDE OPRIGTING VAN SCHUTTEMJEN OVER DE GEHEELE UITGESTREKTHEID DES RIJKS............405 j

I Afdeeling. Bepal ingen, tot de schutterden inhet algemeen,

zoowel dienstdoende als rustende, gelijkelijk

betrekking hebbende.......406

Hoofdst. 1. Over de verpligting en bevoegdheid tot de schutterlijke dienst. 406 „ II. Over de Inschrijving, luting en beoordeeling der redenen van

vrijstelling en uitsluiting.......408

,, III. Over de nommerverwisseling.......410

„ IV. Over de sterkte, den diensttijd, het jaarlgksch ontslag en

de wederaanvulling........411

„ V. Over de officieren en onder-officieren.....412

„ VI. Over de middelen te,r bestrijding der kosten en het verdere

financiële der schutterijen . ......414

II Afdeeling. Bepalingen tot de dienstdoende schutterijen in

hetbijzonderbetrekkelijk......415

Hoofdst. I. Over de wapenen, onderscheidingsteekenen en kleeding . . 415

„ II. Over de wapenoefeningen, de dienst-verrigtingen, de verhouding tot de militaire magt.......415

„ III. Over de schutterigke tucht en de regtspleging . . . 418

III Afdeeling. Bepalingen tot de rustende schutterijen in het bijzonder

betrekkelijk..........421

IV „ Over den landstorm.........422

V „ Over de eerste daarstelling der schutterijen op den voet

dezer wet en verdere transitoire bepalingen . . . 423

Slot artikel........................424 ,

WET TOT REGELING DER JAGT EN VISSCHERIJ.......425

WET, HOUDENDE VASTSTELLING VAN HET REGLEMENT OP HET BELEID DER REGERING VAN NEDERLANDSCH INDIË.

I Hoofdstuk. Van de zamenstelling van de regering van Nederl. Indië . 441

II „ Van de bevoegdheid en de pligten van de regering van

Nederl. Indië..........447

III „ Van het algemeen bestuur.......457

IV „ Van de gewestelijke en plaatselijke besturen. . . . 457

V „ Van de justitie......i . . . 459

VI „ quot;Van de ingezetenen.........464

VII „ Van de godsdienst.........466

VIII „ Van het onderwijs.........467

IX „ Van den handel en de scheepvaart......467

Overgangsbepalingen.........468

WET, TOT REGELING VAN DE WIJZE VAN BEHEER EN VERANTWOORDING DER

GELDMIDDELEN VAN NEDERLANDSCH-INDIË.

I Hoofdstuk. Van de wijze van beheer der geldmiddelen van Nederl.-Indië. 469 ,

Afd. I. AIgemeene bepaling. ....... 469

„ II. Van de begrooting ....... 469

„ III. Van het dienstjaar ........ 470

„ IV. Van de ontvangsten ....... 471

„ V. Van de uitgaven . ....... 473

„ quot;VI. Van het beheer der begrooting ..... 475

„ VII. Van het verevenen der uitgaven ..... 476

ALGEMEENE INHOUD. XI

Afd. VIII. fan de Algeineene Rekenkamer in NederL-Indic . . 477

„ IX. Van de verjaring van schuldvorderingen .... 481

„ -ï. Van het verbod tegen het in beslag nemen van \'s lands

gelden, goederen en eigendommen. .... 481

II Hoofdstuk. Van de verantwourding der geldmiddelen van Nederl.-Iudië. 482 Afd. I. Algemeene bepalingen ....... 482

„ II. Van de verantwoording der Gouvernements-producten . 483

„ III. Van de rekeningen ....... 483

„ IV. Van de verantwoordelijkheid en vervolging der ordonna-teurs en andere landsdienaren ter zake van onrechtmatige handelingen of nalatigheden, waarvoor deze niet als

comptabelen kunnen worden aangesproken . . . 485

„ V. Van de verantwoordelijkheid en vervolging der comptabelen. 486

„ VI. Overgangsbepalingen ....... 488

WET, HOUDENDK VASTSTELLING VAN HET REGLEMENT OP HET BELEID DER REGERING IN DE KOLONIE CURASAO. (MET SURINAME.)

I Hoofdstuk. Van de kolonie en hare inwoners ..... 490

II „ Van den gouverneur ....... 492

Afd, I. Van zijne benoeming en ontslag en van zijne verantwoordelijkheid ......... 492

„ II. Van zijne magt ........ 496

III Hoofdstuk. Van den raad van bestuur. ...... 500

Afd. I. Van zijne zamenstelling....... 500

„ II. Van zijne werkzaamheden ...... 501

IV Hoofdstuk. Van den kolonialen raad. ...... 502

Afd. I. Van zijne zamenstelling ...... 502

„ II. Van zijne vergadering ....... 504

„ III. Van zijne magt ........ 505

„ IV. Van de begrooting. ....... 509

V Hoofdstuk. Van het bestuur der verschillende eilanden . . . 510

Afd. I. Van de gezaghebbers . ...... 510

„ II. Van de landraden. . . . . . . .511

„ III. Van den Raad van Politie ...... 512

VI Hoofdstuk. Van het regtswezen ....... 513

Afd. . 1. Algemeene voorschriften ....... 513

„ 11. Van de zamenstelling der regterlijke magt . . . 515

VII Hoofdstuk. Van de godsdienst. ....... 517

VIII „ Van de financiën ........ 517

IX „ Van de gewapende magt. ...... 518

X „ Van het onderwas, de openb. gezondheid en het armbestuur . 518

XI „ Van de volksvlyt ........ 519

Slotbepalingen ........ 519

CHRONOLOGISCHE LIJST

DER OPGENOMEN EN VERWERKTE WETTEN EN BESLUITEN.

CHRONOLOGISCHE LUST.

CHRONOLOGISCHE LIJST.

467

xvr

AANVULLINGEN EN VERBETERINGEN.

Blz. 45—59. Kieswet. Achter artt. 51, 54, 55, 68, 69, 72, 81, 91, 96 en 132 te plaatsen als verwijzing; (K.B. 26 Febr. 1897, S. 69 en 8 Mei 1897, S. 144.)

Blz. 54. Kieswet. In artt. 100 en 102 inplv. »tot den loopenden dienst» te lezen »tot den loopenden, voor de personeele belasting tot den laatstverloopen dienst» (Wet 31 Dec. 1897, S. 309.)

Blz. 143c Gem.fin. Achter art. 11 als verwijzing te voegen: (K.B, 29 Dcc. 1897, S. 269.)

Blz. 283. Wet Kerkgenootsch. In art. 9 vervallen de woorden »eii veroordeeld in de kosten» (volgens art. 16 der wet van 15 April 1896, S. 70.)

Blz. 263. Wet Lager Onderw. In het hoofd bij te voegen; Nader bekend gemaakt bij K.B. 28 Jan. 1897, S. 57.

Blz. 270. Wet Lager Onderw. Achter art. 24, 2de lid, bij de verwijzing nog te voegen; K.B. 24 Dec. 1897, S. 265.

Blz. 284. Wet Lager Onderw. Achter art. 65 bij de verwijzing te voegen; K.B. 26 Mei 1897, S. 161.

Blz. 299. Wet Middelb. Onderw. In de noot van art. 22 te laten vervallen K.B. 23 Juli 1884, S. 181, en bij te voegen; K.B. 10 Ajjg. 1896, S. 149.

Blz. 336. Wet Hooger Onderw. Achter art. 85his bij de verwijzing te voegen; K.B. 24 Sept. 1896, S. 157.

Blz. 367. Wet Milit. Onderw. Landmacht. Achter art. 48 in de verwijzing na K.B. 8 Apr. 1893, S. 65, te voegen; K.B. 25 Juni 1896, S. 90.

Blz. 425. Jagtwet. Als noot toetevoegen;

Bij K.B. van 8 Juli 1898, S. 174, is het volgende bepaald;

dat met ingang van 1 Augustus 1898 de zorg voor de uitvoering van de wet van 13 Juni 1857 [Staatsblad no. 87), tot regeling der jacht en visscherij, zal berusten bij de Ministers van Justitie en vat Binnenlandsche Zaken;

dat de Minister van Justitie bepaaldelijk zal zijn belast met d( uitvoering van art. 36 dier wet; en

dat de zorg voor de uitvoering der overige artikelen zal zijn op gedragen aan den Minister van Binnenlandsche Zaken.

Blz. 467. Regeringsregl. N. Indië. Achter art. 129 bij de vcrwijziri: te voegen; de wijz.wet. v. 1 Febr. 1898, S. 43, en de wet v. 1 Febr 1898, S. 45, waarbij het uitvoerrecht van suiker in Nederl. Indië i afgeschaft.

VEKK0RT1XGEN.

Het lusschen haakjes geplaatste cijfer bij aanhalingen der Grondwet in verschillende wetten, duidt het artikel der Grondwet van 1887 aan.

.

Art

Eui

3.

2. I

oor z( Waa •en h(

3. r

i niei

De g unnen

4. A

ïd geli

w. 2

De _v

; algei ng vei vet 1! gt;86, S 5 Coi (lt;

|1) De ning c

1 STAA\'

GRONDWET

VOOR HET

KONINGRIJK DER NEDERLANDEN,

zooals die is gewijzigd bij wetten van 6 Nov. 1887, SS. 183—193, afgekondigd 30 Nov. 1887; en bekend gemaakt bij K.B. 30 Nov. 1887, S. 212.

EEKSTE HOOFDSTÜK.

VAN HET BUK EN ZIJN INWONERS.

Art. 1. Het Koningrijk der Nederlanden omvat het grondgebied •i Europa, benevens de koloniën en bezittingen in andere werelddee-fn.

i 2. De Grondwet is alleen voor het Kijk in Europa verbindende, | oor zoover niet het tegendeel daaruit blijkt.

Waar in de volgende artikelen het Rijk wordt genoemd, wordt al-| ien het Kijk in Europa bedoeld.

\\ 3, De wet kan provinciën en gemeenten vereenigen en splitsen j a nieuwe vormen. (6. 82; Gem. 128—133.)

j De grenzen van het Rijk, van de provinciën en van de gemeenten lunnen door de wet worden veranderd. (G. 59.)

a 4. Allen die zich op het grondgebied van het Rijk bevinden, heb-ft-n gelijke aanspraak op bescherming van persoon en goederen. (A. 9; l.W. 2.)

■ De wet regelt de toelating en de uitzetting van vreemdelingen en C ; algemeene voorwaarden, op welke ten aanzien van hunne uitleve-i ng verdragen met vreemde Mogendheden kunnen worden gesloten, t Vet 13 Aug. 1849, S. 39 en 6 April 1875, S. 66, gewiiz. 15 April IS86, S. 64.)

5 [oxid 6). Ieder Nederlander is tot elke landsbediening benoem-ar. (G. 169.)

31), De artikelen waarbij het oude rolgnonmer is vermeld, zijn bij de laatste her* mning omeranderd gebleven.

i STAATSWETTEN. 1

GRONDWET.

Geen vreemdeling is hiertoe benoembaar, dan volgens de bepalingen der wet. (Wet 4 Juni 1858, S. 46.)

6. De wet verklaart wie Nederlanders en wie ingezetenen zijn.

Een vreemdeling wordt niet dan door eene wet genaturaliseerd. (Wet 12 Dec. 1892, S. 268.)

De wet regelt de gevolgen der naturalisatie ten aanzien van de echtgenoot en minderjarige kinderen van den genaturaliseerde.

7 (oud 8). Niemand heeft voorafgaand verlof noodig, om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.

8. Ieder heeft het regt om verzoeken, mits schriftelijk, aan de bevoegde magt in te dienen.

Elk verzoek moet door den verzoeker onderteekend zijn. Onder-teekening uit naam van anderen kan alleen geschieden krachtens schriftelijke bij het verzoek overgelegde volmagt.

Wettig bestaande ligchamen kunnen aan de bevoegde magt verzoekschriften indienen, doch alleen over onderwerpen tot hunnen bepaalden werkkring behoorende. (G. 138, 148; P. 93; Gem. 120.)

9 (oud 10). Het regt der ingezetenen tot vereeniging en vergadering wordt erkend.

De wet regelt en beperkt de uitoefening van dat regt in het belang der openbare orde. (Wet 22 April 1855, S. 32, zooals bij latere wetten gewijzigcJ.)

TWEEDE HOOFDSTUK.

VAN DEN KONING.

EEKSTE AFDEELING.

Van de troonopvolging. (G. 196.)

Art. 10 (oud 11). De Kroon der Nederlanden is en blijft opgedragen aan Zijne Majesteit Willem Frederik, Prins van Óranje-Nassau, om door Hem en Zijne wettige nakomelingen te worden bezeten erfelijk, overeenkomstig de navolgende bepalingen. (G. 22.)

11. De kroon gaat bij erfopvolging over op Zijne zonen en verdere mannelijke uit mannen gekomen nakomelingen bij regt van a eerstgeboorte, met dien verstande, dat bij vóóroverlijden van een regthebbende diens zonen of verdere mannelijke uit mannen gekomen nakomelingen op gelijke wijze in zijne plaats treden en de Kroon nooit in eene jongere lijn of een jongeren tak overgaat, zoolang er in de oudere lijn of den ouderen tak zoodanige nakomeling wordt gevonden. (G. 18.)

12. Bij ontstentenis van opvolgers in het voorgaande artikel aangewezen, gaat de Kroon over op de in leven zijnde dichters van den laatst overleden Koning, bij regt van eerstgeboorte.

13. Bij ontstentenis ook van de dochters, in het voorgaand artikel

GRONDWET.

bedoeld, gaat de Kroon over op de dochters van de nedergaande mannelijke lijnen uit den laatst overleden Koning en, bij gebreke ook van deze en van hare nakomelingen, gaat de Kroon over in de nedergaande vrouwelijke lijnen.

In deze gevallen heeft steeds de oudere lijn vóór de jongere, de mannelijke tak vóór den vrouwelijken, de oudere vóór den jongeren en hebben in iederen tak mannen vóór vrouwen en ouderen vóór jongeren den voorrang.

14. Bij ontstentenis van een opvolger, krachtens een der drie voorgaande artikelen tot de Kroon geregtigd, gaat deze over op de Prinses, door geboorte tot het Huis van Oranje-Nassau behoorende, die den laatst overleden Koning, in den lijn der afstamming van wijlen Koning Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau, het naast bestaat.

Bij gelijken graad van verwantschap heeft de eerstgeborene den voorrang.

Is de bedoelde bloedverwante des Konings vóór Hem overleden, dan treden hare nakomelingen in hare plaats, des dat de mannelijke lijn vóór de vrouwelijke en de oudere vóór de jongere en in iedere lijn de mannelijke tak vóór den vrouwelijken, de oudere vóór den jongeren en in iederen tak mannen vóór vrouwen en ouderen vóór jongeren gaan.

15. Bij ontstentenis van een opvolger, krachtens een der vier voorgaande artikelen tot de Kroon geregtigd, gaat deze over op de wettige mannelijke uit mannen gekomen nakomelingen van wijlen Prinses Carolina van Oranje, zuster van wijlen Prins Willem den Vijfde en gemalin van wijlen den Prins van Nassau-Weilburg, op gelijke wijze als in art. 11 ten opzigte van de nakomelingen van wijlen Koning Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau, is bepaald.

16. Afstand van de Kroon heeft ten opzigte van de opvolging hetzelfde gevolg als overlijden.

17. Het kind, waarvan eene vrouw zwanger is op het oogenblik van het overlijden des Konings, wordt ten opzigte van het regt op de Kroon als reeds geboren aangemerkt. Dood ter wereld komende wordt het geacht nooit te hebben bestaan. (B.W. B.)

18. Van de erfopvolging, zoowel voor zich zelve als voor hunne nakomelingen, zijn uitgesloten alle kinderen, geboren uit een huwelijk aangegaan door een Koning of eene Koningin buiten gemeen overleg met de Staten-Generaal, of door een Prins of Prinses van het regerend Stamhuis buiten de bij de wet verleende toestemming.

Zoodanig huwelijk aangaande, doet eene Koningin afstand van, en verliest eene Prinses haar regt op de Kroon.

Wanneer de Kroon, hetzij door erfopvolging, hetzij ingevolge artt. 15, 19, 20 of 21 in een ander Stamhuis is overgegaan, gelden

1*

GRONDWET.

deze bepalingen alleen voor de huwelijken, na het tijdstip van dien overgang gesloten. (G. 11.)

19. Wanneer bijzondere omstandigheden eenige verandering in of eenige voorziening omtrent de orde van erfopvolging raadzaam maken, is de Koning bevoegd daaromtrent een voorstel te doen.

De Staten-Generaal, daartoe in dubbelen getale bijeengeroepen, beraadslagen en besluiten daarover in vereenigde vergadering.

20. Wanneer geen bevoegde opvolger naar de Grondwet bestaat, wordt deze benoemd bij eene wet, waarvan het ontwerp door den Koning wordt voorgedragen.

De Staten-Generaal, daartoe in dubbelen getale bijeengeroepen, beraadslagen en besluiten daarover in vereenigde vergadering.

21. Wanneer bij overlijden des Konings geen bevoegd opvolger naar de Grondwet bestaat, geschiedt de benoeming regtstreeks door de Staten-Generaal in vereenigde vergadering. Zij worden daartoe in dubbelen getale binnen eene maand na het overlijden bijeengeroepen. (G. 102.)

22. Al de bepalingen omtrent de erfopvolging worden op de nakomelingen van den eersten Koning, op wien krachtens een der twee voorgaande artikelen de Kroon overgaat, toepasselijk, in dier voege, dat het nieuwe Stamhuis ten opzigte van die opvolging van Hem zijnen oorsprong neemt op gelijke wijze en met dezelfde gevolgen als het Huis van Oranje-Nassau dit volgens art. 10 doet uit wijlen Koning Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau.

Ditzelfde geldt in het geval van art. 15 ten opzigte van de aldaar bedoelde nakomelingen van wijlen Prinses Carolina van Oranje.

Het geldt evenzeer ten aanzien van de nakomelingen der vrouw, die bij opvolging tot de Kroon is geroepen, met dien verstande, dat de Kroon eerst bij geheele ontstentenis van die nakomelingen in de volgende lijn van het Stamhuis, waartoe die vrouw door geboorte behoorde, overgaat.

23 (ond 26). De Koning kan geene vreemde Kroon dragen, met uitzondering van die van Luxemburg.

In geen geval kan de zetel der regeering buiten het Rijk worden verplaatst.

TWEEDE AFDEELING.

Van het inhomcn der Kroon.

Art. 24. Behalve het inkomen uit de domeinen door de wet van 26 Augustus 1822 afgestaan en in 1848 door wijlen Koning Willem II tot kroondomein aan den Staat teruggegeven, geniet de Koning een jaarlijksch inkomen uit \'s Lands kas, waarvan het bedrag bij elke troonsbeklimming door de wet wordt vastgesteld. (Wet 19 Febr. 1891, S. 33.)

GRONDWET.

25 (ond 28). Den Koning worden tot Deszelfs gebruik, zomeren winterblijven in gereedheid gebragt, voor welker onderhoud echter niet meer dan ƒ50000 jaarlijks ten laste van den Lande kunnen worden gebragt.

26 (oud 29). De Koning en de Prins van Oranje zijn vrij van alle personele lasten.

Geen vrijdom van eenige andere belasting wordt door hen genoten. (G. 175.)

27 (oud\' 30). De Koning rigt Zijn Huis naar eigen goedvinden in.

28 (oud 31). Het jaarlijksch inkomen eener Koningin-weduwe, gedurende haren weduwelijken staat, uit \'s Lands kas is ƒ 150000.

29 (oud 32). De oudste van des Konings zonen, of verdere mannelijke nakomelingen, die de vermoedelijke erfgenaam is van de Kroon, is des Konings eerste onderdaan en voert den titel van Prins van Oranje. (G. 30, 33, 42, 74.)

30. De Prins van Oranje geniet als zoodanig uit \'s Lands kas een jaarlijksch inkomen van ƒ 100 000, te rekenen van den tijd, dat hij den ouderdom van achttien jaren zal hebben vervuld; dit inkomen wordt gebragt op ƒ 200 000, na het voltrekken van een huwe-welijk, waartoe bij de wet toestemming is verleend.

DEBDE AFÜKELING.

Van de voogdij des Konings.

Art. 31. De Koning is meerderjarig als zijn achttiende jaar vervuld is. (B.W. 385.)

Hetzelfde geldt van den Prins van Oranje, ingeval deze Regent wordt.

32. De voogdij van den minderjarigen Koning wordt geregeld en de voogd of voogden worden benoemd bij eene wet. (Wet 14 Sept. 1888, S. 150.)

Over het ontwerp dier wet beraadslagen en besluiten de Staten-Generaal in vereenigde vergadering. (G. 108.)

33 (oud 37). Deze wet wordt nog bij het leven van den Koning, voor het geval der minderjarigheid Zijns opvolgers, gemaakt. Mogt dit niet zijn geschied, zoo worden, is het doenlijk, eenige der naaste bloedverwanten van den minderjarigen Koning over de regeling der voogdij gehoord.

34. Alvorens de voogdij te aanvaarden, legt elke voogd, in eene vereenigde vergadering van de Staten-Generaal, in handen van den Voorzitter, den volgenden eed of belofte af;

»Ik zweer (beloof) trouw aan den Koning; ik zweer (beloof) al »de pligten, welke de voogdij mij oplegt, heilig te vervullen, en er »mij bijzonder op te zullen toeleggen, om den Koning gehechtheid »aan de Grondwet en liefde voor Zijn volk in te boezemen!

»Zoo waarlijk helpe mij God almagtig!quot; (»Dat beloof ik!quot;)

GRONDWET.

35. Ingeval de Koning buiten staat geraakt de regering waar te nemen, wordt in het noodige toezigt over zijn persoon voorzien naar de voorschriften, omtrent de voogdij van een minderjarigen Koning in art. 32 bepaald.

De wet bepaalt den eed of de belofte door de hiertoe benoemde voogd of voogden af te leggen.

VIERDE AEDEELING.

Van het Regentschap.

Art. 36 (oud 40). Gedurende de minderjarigheid van den Koning wordt het koninklijk gezag waargenomen door eenen Regent. (G. 31.)

37. De Regent wordt benoemd bij eene wet, die tevens de opvolging in het Regentschap, tot \'s Konings meerderjarigheid toe, kan regelen. Over het ontwerp dier wet beraadslagen en besluiten de Staten-Generaal in vereenigde vergadering. (G. 108.)

De wet wordt nog bij het leven van den Koning, voor het geval der minderjarigheid Zijns opvolgers, gemaakt. (Wet 2 Aug. 1884, S. 188.)

38. Het Koninklijk gezag wordt mede aan eenen Regent opgedragen, ingeval de Koning buiten staat geraakt de regering waar te nemen.

Wanneer de hoofden der ministeriele departementen, in rade ver-eenigd, oordeelen dat dit geval aanwezig is, geven zij van hunne bevinding kennis aan den Raad van State met uitnoodiging om binnen een bepaalden termijn advies uit te brengen.

39. Blijven zij na afloop van den gestelden termijn bij hun oordeel, dan roepen zij de Staten-Generaal in vereenigde vergadering bijeen, om hun, onder overlegging van het advies van den Raad van State, zoo dit is ingekomen, van het voorhanden geval verslag te doen.

40. Zijn de Staten-Generaal in vereenigde vergadering van oordeel, dat het in art. 38, 1ste lid, omschreven geval aanwezig is, dan verklaren zij dit bij een besluit, dat op last van den in art. 108, 2de lid, aangewezen Voorzitter wordt afgekondigd en dat op den dag der afkondiging in werking treedt.

Bij ontstentenis van deien Voorzitter wordt door de vergadering een Voorzitter benoemd.

41. In het geval van art. 40 is de Prins van Oranje, wanneer hij zijn achttiende jaar vervuld heeft, van regtswege Regent.

42. Ontbreekt een Prins van Oranje of heeft de Prins van Oranje zijn achttiende jaar niet vervuld, dan wordt in het Regentschap voorzien op de wijze in art. 37 bepaald; in het laatste geval tot aan het tijdstip waarop hij zijn achttiende jaar vervuld heeft.

43. Bij het aanvaarden van het Regentschap legt de Regent in

GRONDWET.

eene vereenigde vergadering van de Staten-Generaal in handen van den Voorzitter den volgenden eed of belofte af;

;gt;Ik zweer (beloof) trouw aan den Koning; ik zweer (beloof), dat ik »in de waarneming van het Koninklijk gezag, zoolang de Koning min-gt;der]\'arig is (zoolang de Koning buiten staat blijft de regering waar »te nemen), de Grondwet steeds zal onderhouden en handhaven.

»Ik zweer (beloof), dat ik de onafhankelijkheid en het grond-»gebied des Rijks met al mijn vermogen zal verdedigen en bewa-»ren; dat ik de algemeene en bijzondere vrijheid, en- de regten van »alle des Konings onderdanen en van elk hunner zal beschermen :gt;en tot instandhouding en bevordering van de algemeene en bijzon-gt;dere welvaart alle middelen aanwenden, welke de wetten te mij-»ner beschikking stellen, gelijk een goed en getrouw Kegent schul-«dig is te doen.

2Zoo waarlijk helpe mij God almagtig!quot; (»Dat beloof ik!quot;)

44. Wanneer een Kegent buiten staat geraakt het Regentschap waar te nemen, zijn de artt. 38, 2de lid, 39 en 40 toepasselijk.

Is de opvolging in het Regentschap niet geregeld, dan wordt art. 37, 1ste lid, toegepast.

45. Hot Koninklijk gezag wordt waargenomen door den Raad van State:

1°. bij het overlijden des Konings, zoolang niet in de troonopvolging volgens art. 21 is voorzien, voor den minderjarigen Troonopvolger geen Regent is benoemd, of de Troonopvolger of Regent afwezig is;

2°. in de gevallen van artt. 40 en 44, zoolang de Regent ontbreekt of afwezig is; en bij overlijden van den Regent, zoolang zijn opvolger niet benoemd is en het Regentschap aanvaard heeft;

3°. ingeval de troonopvolging onzeker is en de Regent ontbreekt of afwezig is.

Deze waarneming houdt van regtswege op, zoodra de bevoegde Troonopvolger of Regent zijne waardigheid heeft aanvaard.

Wanneer in het Regentschap moet worden voorzien, dient de Raad van State het daartoe strekkend ontwerp van wet in:

in de gevallen, onder 1quot;. en 2°. vermeld, binnen den tijd van eene maand na de aanvaarding der waarneming van het Koninklijk gezag;

in het geval, onder 3°. vermeld, binnen den tijd van eene maand nadat de troonopvolging heeft opgehouden onzeker te zijn.

46 (oud 48). Eene wet bepaalt, bij de benoeming van den Regent of bij de aanvaarding van het Regentschap door den Prins van Oranje, de som, die op het jaarlijksch inkomen van de Kroon zal worden genomen voor de kosten van het Regentschap. (Wet 23 Juli 1885, S. 157.)

Deze bepaling kan gedurende het Regentschap niet worden veranderd.

47. Zoodra het in art. 38 omschreven geval heeft opgehouden

GRONDWET.

te bestaan, wordt dit door de Staten-Generaal in vereenigde vergadering verklaard bij een besluit, dat op last .van den Voorzitter, in art. 40 vermeld, wordt afgekondigd.

48. Dit besluit wordt genomen op voorstel van den Regent of van ten minste twintig leden der Staten-Generaal.

Deze leden dienen hun voorstel in bij den Voorzitter der Eerste Kamer, die de beide Kamers onmiddellijk in vereenigde vergadering bijeenroept.

Is de zitting der Kamers gesloten, dan zijn die leden bevoegd de oproeping zelve te doen.

49. De hoofden der ministeriele departementen en de voogd of voogden zijn persoonlijk gehouden aan de Kamers der Staten-Generaal, zoo dikwerf dit wordt gevraagd, omtrent den toestand van den Koning of van den Regent verslag te doen. (G. 94.)

Art. 94, 3de lid, is ten deze ook op de voogden toepasselijk.

50. Onmiddellijk na afkondiging van het in art. 47 omschreven besluit herneemt de Koning de waarneming der regering.

VIJFDE AFDEELING.

Van de inhuldiging des Konings.

Art. 51. De Koning, de regering aanvaard hebbende, wordt zoodra mogelijk plegtig beëedigd en ingehuldigd binnen de stad Amsterdam, in eene openbare en vereenigde vergadering der Staten-Generaal. (G. 108.)

52. In deze vergadering wordt door den Koning de volgende eed of belofte op de Grondwet afgelegd:

»Ik zweer (beloof) aan het Nederlandsche volk, dat ik de Grond-»wet steeds zal onderhouden en handhaven.

»Ik zweer (beloof) dat Ik de onafhankelijkheid en het grond-* gebied des Rijks met al Mijn vermogen zal verdedigen en bewa-»ren; dat Ik de algemeene en bijzondere vrijheid en de regten van »alle Mijne onderdanen zal beschermen, en tot instandhouding en «bevordering van de algemeene en bijzondere welvaart alle middelen »zal aanwenden, welke de wetten te Mijner beschikking stellen, »zooals een goed Koning schuldig is te doen.

-gt;Zoo waarlijk helpe Mij God almagtig!quot; (»Dat beloof Ik!quot;)

53 (oud 52). Na het afleggen van dezen eed of belofte wordt de Koning in dezelfde vergadering gehuldigd door de Staten-Generaal, wier Voorzitter de volgende plegtige verklaring uitspreekt, die vervolgens door hem en elk der leden, hoofd voor hoofd, beëedigd of bevestigd wordt:

»Wij ontvangen en huldigen, in naam van het Nederlandsche »volk en krachtens de Grondwet, ü als Koning; wij zweren (belo-»ven), dat wij Uwe onschendbaarheid en de regten Uwer kroon

GRONDWET.

«zullen handhaven; wij zweren (beloven) alles te zullen doen wat »goede en getrouwe Staten-Generaal schuldig zijn te doen.

»Zoo waarlijk helpe ons God almagtig!quot; (»Dat beloven wij!quot;)

ZESDE AFDEELING.

Van de magt des Konings.

Art. 54 (oud 53). De Koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk. (G. 77.)

55 (oud 54). De uitvoerende magt berust bij den Koning. (G. 56 volg. 134, 135, 143, 147, 172, 181, 189, 192, 193.)

56. Door den Koning worden algemeene maatregelen van bestuur vastgesteld.

Bepalingen, door straffen te handhaven, worden in die maatregelen niet gemaakt, dan krachtens de wet.

De wet regelt de op te leggen straffen.

57 (oud 55). De Koning heeft het opperbestuur der buitenland-sche betrekkingen.

58. De Koning verklaart oorlog. Hij geeft daarvan onmiddellijk kennis aan de beide Kamers der Staten-Generaal, met bijvoeging van zoodanige mededeelingen, als Hij met het belang van den Staat bestaanbaar acht. (G. 94.)

59. De Koning sluit en bekrachtigt alle verdragen met vreemde Mogendheden. Hij deelt den inhoud dier verdragen mede aan de beide Kamers der Staten-Generaal, zoodra Hij oordeelt dat het belang van den Staat dit toelaat.

Verdragen, die wijziging van het grondgebied van den Staat inhouden, die aan het Eijk geldelijke verpligtingen opleggen of die eenige andere bepaling, wettelijke regten betreffende, inhouden, worden door den Koning niet bekrachtigd dan na door de Staten-Generaal te zijn goedgekeurd. (Wet 9 Juli 1894, S. 94 en K.B. 1 Sept. 1894, S. 148.)

Deze goedkeuring wordt niet vereischt, indien de Koning zich de bevoegdheid tot het sluiten van het verdrag bij de wet heeft voorbehouden. (G. 109.)

60 (oud 58). De Koning heeft het oppergezag over zee- en landmagt.

De militaire officieren worden door hem benoemd. Zij worden door Hem bevorderd, ontslagen of op pensioen gesteld, volgens de regels door de wet te bepalen.

De pensioenen worden door de wet geregeld.

61 (oud 59). De Koning heeft het opperbestuur der koloniën en bezittingen van het Rijk in andere werelddeelen. (G. 2.)

De reglementen op het beleid der regering aldaar worden door de wet vastgesteld. (Wetten 2 Sept. 1854, S. 129 en 31 Mei 1865, SS. 55 en 56, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

GRONDWET.

Het muntstelsel wordt door de wet geregeld. (Wet 14 Dec. 1853, S. 126; 1 Mei 1854, S. 75; 20 Apr. 1855, S. 12; 27 Nov. 1873, S. 180; 28 Mrt 1877, S. 42.)

Andere onderwerpen deze koloniën en bezittingen betreffende, worden door de wet geregeld, zoodra de behoefte daaraan blijkt te bestaan.

62 (oud 60). De Koning doet jaarlijks aan de Staten-Generaal een omstandig verslag geven van het beheer dier koloniën en bezittingen en van den staat waarin zij zich bevinden.

De wet regelt de wijze van beheer en verantwoording der koloniale geldmiddelen. (R.R. 66; Ind. Compw.)

63. De Koning heeft het opperbestuur van de algemeene geldmiddelen. Hij regelt de bezoldiging van alle collegien en ambtenaren, die uit \'s Rijks kas worden betaald.

De wet regelt de bezoldiging van den Raad van State, van de Algemeene Rekenkamer en van de regterlijke Magt. (G. 74, 155, 179.)

De Koning brengt de bezoldigingen op de begrooting der Rijksuitgaven.

De pensioenen der ambtenaren worden door de wet geregeld. (Wett. 9 Mei 1890, SS. 78 en 79 gewijz. 30 Sept. 1893, S. 145.)

64 (oud 62). De Koning heeft het regt van de munt. Hij vermag Zijne beeldtenis op de muntspecien te doen stellen. (G. 177, 178.)

65 (oud 63). De Koning verleent adeldom.

Vreemde adeldom kan door geen Nederlander worden aangenomen.

66 (oud 64). Ridderorden worden door eene wet, op het voorstel des Konings, ingesteld.

67. Vreemde orden, waaraan geen verpligtingen verbonden zijn, mogen worden aangenomen door den Koning en, met Zijne toestemming, door de Prinsen van Zijn Huis.

In geen geval mogen andere Nederlanders, of de vreemdelingen , die in Nederlandsche staatsdienst zijn, vreemde ordeteekenen, titels, rang of waardigheid aannemen, zonder bijzonder verlof van den Koning.

68. De Koning heeft het regt van gratie van straffen door reg-terlijk vonnis opgelegd.

Hij oefent dat regt uit na het advies te hebben ingewonnen van den regter daartoe bij algemeenen maatregel van bestuur aangewezen. (K.B. 13 Dec. 1887, S. 215.)

Amnestie of abolitie worden niet dan bij eene wet toegestaan.

69. Dispensatie van wetsbepalingen kan door den Koning slechts worden verleend met magtiging van de wet.

De wet, welke deze magtiging verleent, noemt de bepalingen, waarover de bevoegdheid tot dispensatie zich uitstrekt. (B.W. 88, 111, 134.)

Dispensatie van bepalingen van algemeene maatregelen van bestuur is toegelaten voor zoover de Koning Zich de bevoegdheid daartoe bij den maatregel uitdrukkelijk heeft voorbehouden.

GRONDWET.

70. De geschillen tusschen provinciën onderling; provinciën en gemeenten; gemeenten onderling; alsmede tusschen provinciën of gemeenten en waterschappen, veenschappen en veenpolders; niet be-hoorende tot die, vermeld in art. 153 of tot die, waarvan de beslissing krachtens art. 154 is opgedragen aan den gewonen regter of aan een collegie, met administrative regtspraak belast, worden door den Koning beslist. (P. 148; Gem. 132.)

71. De Koning draagt aan de Staten-Generaal ontwerpen van wet voor en doet hun zoodanige andere voorstellen als Hij noodig acht.

Hij heeft het regt de door de Staten-Generaal aangenomen wetsontwerpen al of niet goed te keuren. (G. 109, 116 volg., 120.)

72. De wijze van afkondiging der wetten en der algeraeene maatregelen van bestuur en het tijdstip waarop zij aanvangen verbindende te zijn, worden door de wet geregeld. (A. 2 en Wet 26 Apr. 1852, S. 92, gewijz. bij wet 23 Juni 1893, S. 111.)

Het formulier van afkondiging der wetten is het volgende:

»Wij enz.....Koning der Nederlanden, enz.....

»Allen, die deze zullen zien of hooren lezen, salut! doen te weten:

»Alzoo Wij in overweging genomen hebben, dat enz. (De beweegreden der wet.)

»Zoo is het, dat Wij, den Raad van State gehoord, en met gemeen «overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, «gelijk Wij goedvinden en verstaan bij dezequot; enz. (P. 101 volg.. Gem. 168 volg.)

(De inhoud der wet.)

«Gegevenquot; enz.

Ingeval eene Koningin regeert of het Koninklijk gezag door een Regent of door den Raad van State wordt waargenomen, wordt de daardoor noodige wijziging in dit formulier gebragt.

73. De Koning heeft het regt, om de Kamers der Staten-Generaal, elke afzonderlijk of beide te zamen, te ontbinden.

Het besluit, waardoor die ontbinding wordt uitgesproken, houdt tevens den last in tot het verkiezen van nieuwe Kamers binnen veertig dagen, en tot het zamenkomen der nieuw verkozen Kamers binnen twee maanden. (G. 104.)

De Raad van State, het koninklijk gezag waarnemende, oefent het regt van ontbinding niet uit.

ZEVENDE AFDEELING.

Van den Raad van State en de ministeriele departementen.

Art. 74. Er is een Raad van State, welks zamenstelling en bevoegdheid worden geregeld door de wet. (Wet 21 Dec. 1861, S. 129, gewijzigd bij wet 28 Juni 1881, S. 123 en 11 Juli 1884, S. 122.)

GRONDWET.

De Koning is Voorzitter van den Raad en benoemt de leden.

De Prins van Oranje heeft, nadat zijn achttiende jaar is vervuld, van regtswege zitting in den Kaad.

75. De Koning brengt ter ovenveging bij den Raad van State alle voorstellen, door Hem aan de Staten-Generaal te doen of door deze aan Hem gedaan, alsmede alle algemeene maatregelen van bestuur van het Rijk en van zijne koloniën en bezittingen in andere werelddeelen.

Aan het hoofd der uit te vaardigen besluiten wordt melding gemaakt dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning hoort wijders den Raad van State over alle zaken, waarin Hij dat noodig oordeelt. (G. 74.)

De Koning alleen besluit en geeft telkens van Zijn genomen besluit kennis aan den Raad van State.

76. De wet kan aan den Raad van State of aan eene afdeeling van dien Raad de uitspraak over geschillen opdragen.

77 (oud 73). De Koning stelt ministeriele departementen in, benoemt er de hoofden van, en ontslaat die naar welgevallen.

De hoofden der ministeriele departementen zorgen voor de uitvoering der Grondwet en der andere wetten, voor zooverre die van de Kroon afhangt. (P. 127 volg.; Gem. 126.)

Hunne verantwoordelijkheid wordt geregeld door de wet. (Wet 22 April 1855, S. 33.)

Alle koninklijke besluiten en beschikkingen worden door een der hoofden van de ministeriele departementen medeonderteekend.

DERDE HOOFDSTUK.

TAN DE STATEN-GENEBAAL.

EERSTE AFDEELING.

Van de zamenslelling der Staten-Generaal.

Art. 78 (oud 74). De Staten-Generaal vertegenwoordigen het ge-heele Nederlandsche volk. (P. 92.)

79 (oud 75). De Staten-Generaal zijn verdeeld in eene Eerste en Tweede Kamer.

80. De leden der Tweede Kamer worden regtstreeks gekozen door de mannelijke ingezetenen, tevens Nederlanders, die de door de kieswet te bepalen kenteekenen van geschiktheid en maatschap-pelijken welstand bezitten en den door die wet te bepalen leeftijd, welke niet beneden drie en twintig jaren mag zijn, hebben bereikt.

De wet bepaalt, in hoeverre de uitoefening van het kiesregt wordt geschorst voor de militairen beneden den rang van officier bij de zee- en de landmagt voor den tijd, gedurende welken zij zich onder de wapenen bevinden.

GRONDWET. 13

Van de uitoefening van het kiesregt zijn uitgesloten zij, wien dat regt bij regterlijke uitspraak is ontzegd; zij die in gevangenschap of hechtenis zijn; zij die bij regterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over hunne goederen hebben verloren; zij die in het burgerlijk jaar, voorafgaande aan de vaststelling der kiezerslijsten, van eene instelling van weldadigheid of van een gemeentebestuur onderstand hebben genoten en, voor zoover de kieswet, hetzij zeker bedrag van den aanslag in eene of meer Rijks directe belastingen, hetzij het bezit van een of meer grondslagen van zoodanigen aanslag als vereischte van kiesbevoegdheid stelt, zij die hun aanslag in die belasting of belastingen niet hebben voldaan. (Wet 7 Sept. 1896, S. 154.)

81. De Tweede Kamer bestaat uit honderd leden, die gekozen worden in kiesdistricten.

De verdeeling van het Kijk in kiesdistricten en alles wat verder het kiesregt en de wijze van verkiezing betreft, wordt door de wet geregeld. (K.)

82. De Eerste Kamer bestaat uit vijftig leden.

Zij worden verkozen door de Provinciale Staten in de volgende verhouding:

Noordbrabant........6

Gelderland.........6

Zuidholland.........10

Noordholland........9

Zeeland..........2

Utrecht .......... 2

Friesland..........4

Overijssel..........3

Groningen.........3

Drenthe...........2

Limburg..........3

50

In geval van vereeniging, splitsing of grensverandering van provinciën of vorming van nieuwe, voorziet de wet in de wijziging, welke daardoor in deze verhouding noodig zal worden bevonden. (G. 3.)

83. Wanneer de Staten-Generaal in dubbelen getale worden bijeengeroepen, wordt aan de gewone leden van elke Kamer een gelijk getal buitengewone leden toegevoegd, op dezelfde wijze als de gewone te verkiezen.

Het besluit der bijeenroeping wijst tevens den dag der verkiezing aan.

GRONDWET.

De Koning is Voorzitter van den Raad en benoemt de leden.

De Prins van Oranje heeft, nadat zijn achttiende jaar is vervuld, van regtswege zitting in den Kaad.

75. De Koning brengt ter overweging bij den Raad van State alle voorstellen, door Hem aan de Staten-Generaal te doen of door deze aan Hem gedaan, alsmede alle algemeene maatregelen van bestuur van het Rijk en van zijne koloniën en bezittingen in andere werelddeelen.

Aan het hoofd der uit te vaardigen besluiten wordt melding gemaakt dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning hoort wijders den Raad van State over alle zaken, waarin Hij dat noodig oordeelt. (G. 74.)

De Koning alleen besluit en geeft telkens van Zijn genomen besluit kennis aan den Raad van State.

76. De wet kan aan den Raad van State of aan eene afdeeling van dien Raad de uitspraak over geschillen opdragen.

77 (oud 73). De Koning stelt ministeriele departementen in, benoemt er de hoofden van, en ontslaat die naar welgevallen.

De hoofden der ministeriele departementen zorgen voor de uitvoering der Grondwet en der andere wetten, voor zooverre die van de Kroon afhangt. (P. 127 volg.; Gem. 126.)

Hunne verantwoordelijkheid wordt geregeld door de wet. (Wet 22 April 1855, S. 33.)

Alle koninklijke besluiten en beschikkingen worden door een der hoofden van de ministeriele departementen medeonderteekend.

DERDE HOOFDSTUK.

VAN DE STATEN-GENEBAAL.

EERSTE AFDEELING.

Van de zamenstelling der Staten-Generaal.

Art. 78 (oud 74). De Staten-Generaal vertegenwoordigen het ge-heele Nederlandsche volk. (P. 92.)

79 (otid 75). De Staten-Generaal zijn verdeeld in eene Eerste en Tweede Kamer.

80. De leden der Tweede Kamer worden regtstreeks gekozen door de mannelijke ingezetenen, tevens Nederlanders, die de door de kieswet te bepalen kenteekenen van geschiktheid en raaatschap-pelijken welstand bezitten en den door die wet te bepalen leeftijd, welke niet beneden drie en twintig jaren mag zijn, hebben bereikt.

De wet bepaalt, in hoeverre de uitoefening van het kiesregt wordt geschorst voor de militairen beneden den rang van officier bij de zee- en de landmagt voor den tijd, gedurende welken zij zich onder de wapenen bevinden.

GRONDWET. 13

Van de uitoefening van het kiesregt zijn uitgesloten zij, wien dat regt bij regterlijke uitspraak is ontzegd; zij die in gevangenschap of hechtenis zijn; zij die bij regterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over hunne goederen hebben verloren; zij die in het burgerlijk jaar, voorafgaande aan de vaststelling der kiezerslijsten, van eene instelling van weldadigheid of van een gemeentebestuur onderstand hebben genoten en, voor zoover de kieswet, hetzij zeker bedrag van den aanslag in eene of meer Eijks directe belastingen, hetzij het bezit van een of meer grondslagen van zoodanigen aanslag als vereischte van kiesbevoegdheid stelt, zij die hun aanslag in die belasting of belastingen niet hebben voldaan. (Wet 7 Sept. 1896, S. 154.)

81. De Tweede Kamer bestaat uit honderd leden, die gekozen worden in kiesdistricten.

De verdeeling van het Rijk in kiesdistricten en alles wat verder het kiesregt en de wijze van verkiezing betreft, wordt door de wet geregeld. (K.)

82. De Eerste Kamer bestaat uit vijftig leden.

Zij worden verkozen door de Provinciale Staten in de volgende verhouding:

^Vet Noordbrabant........6

Gelderland.........6

der Zuidholland.........10

Noordholland........9

Zeeland..........2

Utrecht..........2

Friesland..........4

Overijssel..........3

Groningen.........3

Drenthe...........2

Limburg..........3

•ste Jn geval van vereeniging, splitsing of grensverandering van provinciën of vorming van nieuwe, voorziet de wet in de wijziging,

!en welke daardoor in deze verhouding noodig zal worden bevonden.

^)or (G. 3.)

ip^- 83. Wanneer de Staten-Generaal in dubbelen getale worden bij-

id, eengeroepen, wordt aan de gewone leden van elke Kamer een gelijk

kt. getal buitengewone leden toegevoegd, op dezelfde wijze als de gewone

\'dt te verkiezen.

de Het besluit der bijeenroeping wijst tevens den dag der verkie-

\'^er zing aan.

GRONDWET.

TWEEDE AFDEELING.

Van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Art. 84. Om lid der Tweede Kamer te kunnen zijn wordt alleen vereischt dat men mannelijk Nederlander zij, niet bij regterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over zijne goederen hebbe verloren, noch van de verkiesbaarheid ontzet zij en den ouderdom van dertig jaren vervuld hebbe.

85. De leden der Tweede Kamer worden gekozen voor vier jaren. (K. 126 volg.)

Zij treden tegelijk af en zijn dadelijk herkiesbaar. (P. 24, 59; Gem. 27, 80.)

86. De leden stemmen zonder last van of ruggespraak met hen, die benoemen. (G. 131.)

87. Bij het aanvaarden hunner betrekking leggen zij den volgenden eed of belofte af:

»Ik zweer (beloof) getrouwheid aan de Grondwet.

»Zoo waarlijk helpe mij God Almagtig!quot; (»Dat beloof ik!quot;)

Alvorens tot dien eed of die belofte te worden toegelaten, leggen zij den volgenden eed (verklaring en belofte) van zuivering af:

»Ik zweer (verklaar), dat ik, om tot lid der Staten-Generaal te »worden benoemd, directelijk of indirectelijk, aan geen persoon, on- . »der wat naam of voorwendsel ook, eenige giften of gaven beloofd »of gegeven heb.

»Ik zweer (beloof), dat ik om iets hoegenaamd in deze betrekking »te doen of te laten, van niemand hoegenaamd eenige beloften of ^geschenken aannemen zal, directelijk of indirectelijk. (G. 91.)

»Zoo waarlijk helpe mij God almagtig!quot; (»Dat verklaar en be-loof ik!quot;)

Deze eeden (beloften en verklaring) worden afgelegd in handen van den Koning of in de vergadering der Tweede Kamer in handen van den Voorzitter, daartoe door den Koning gemagtigd.

88 (oud 84). De Voorzitter wordt door den Koning benoemd voor het tijdperk eener zitting, uit eene door de Kamer aangeboden opgave van drie leden. (G. 92.)

89. De leden genieten, tot vergoeding der reiskosten, eens, heen en terug, voor elke zitting, zoodanige som, als naar de afstanden door de wet zal worden geregeld.

Als verdere schadeloosstelling wordt hun toegelegd eene som van ƒ 2000 \'s jaars.

Deze schadeloosstelling wordt niet genoten door de leden, die het ambt van minister bekleeden, noch ook, voor den tijd der zitting, door hen, die gedurende de geheele zitting afwezig bleven. (G. 100.)

GRONDWET.

DERDE ATDEELING.

Van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.

Art. 90. Om lid der Eerste Kamer te kunnen zijn, moet men voldoen aan de vereischten voor het lidmaatschap van de Tweede Kamer gesteld en bovendien öf behooren tot de hoogstaangeslagenen in de Rijks directe belastingen öf eene of meer hooge en gewigtige openbare betrekkingen, bij de wet aangewezen, bekleeden of bekleed hebben. (Wet 12 Aug. 1890, S. 148; K. 99 volg.)

Het getal der hierboven bedoelde hoogstaangeslagenen wordt in elke provincie bepaald tot één, die tevens de algemeene vereischten bezit om lid der Staten-Generaal te zijn, op iedere vijftien honderd zielen.

91. De leden der Eerste Kamer worden gekozen voor negen jaren. Art. 86 is op hen van toepassing.

Zij leggen bij het aanvaarden hunner betrekking gelijke eeden (beloften en verklaring) af, als voor de leden der Tweede Kamer zijn bepaald, hetzij in handen van den Koning, hetzij in de vergadering der Eerste Kamer in handen van den Voorzitter, daartoe door den Koning gemagtigd. (G. 87.)

Zij genieten reis- en verblijfkosten volgens de wet.

Een derde gedeelte treedt om de drie jaren af volgens een daarvan te maken rooster. De uitvallende leden zijn dadelijk herkiesbaar. (K. 145 volg.)

92. De Voorzitter wordt door den Koning uit de leden benoemd voor het tijdperk eener zitting. (G. 88, 108.)

VIERDE AFDEELING.

Beschikkingen aan beide Kamers gemeen.

Art. 93. Niemand kan tegelijk lid der beide Kamers zijn.

Die tegelijk of op meer dan eene plaats tot lid van de Eerste of van de Tweede Kamer of van beide Kamers is gekozen, verklaart welke dier benoemingen hij aanneemt.

94. De hoofden der ministeriele departementen hebben zitting in de beide Kamers. Zij hebben alleen eene raadgevende stem, ten ware ziij tot leden der vergadering mogten benoemd zijn.

Zij geven aan de Kamers, hetzij mondeling, hetzij schriftelijk, de verlangde inlichtingen, waarvan het verleenen niet strijdig kan worden geoordeeld met het belang van den Staat. (G. 49, 58, 59.)

Zij kunnen door elke der Kamers worden uitgenoodigd om te dien einde ter vergadering tegenwoordig te zijn. (G. 77.)

95. Beide Kamers hebben, zoowel ieder afzonderlijk als in ver-eenigde vergadering, het regt van onderzoek (enquête), te regelen

GRONDWET.

door de wet. (Wet 5 Aug. 1850, S. 45, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

96. Een lid van de Staten-Generaal kan niet te gelijkertijd zijn vice-president of lid van den Kaad van State, president, vice-president of lid van of procureur-generaal of advocaat-generaal bij den Hoogen Raad, noch president of lid van de Algemeens Rekenkamer, noch Commissaris des Konings in eene provincie.

De wet regelt voor zooveel noodig de gevolgen van de vereeni-ging van het lidmaatschap van eene der beide Kamers met andere dan de in het eerste lid uitgesloten, uit \'s Lands kas bezoldigde ambten.

Krijgslieden in werkelijke dienst, het lidmaatschap van eene der beide Kamers aanvaardende, zijn gedurende dat lidmaatschap van regtswege op non-activiteit. Ophoudende lid te zijn, keeren zij tot de werkelijke dienst terug.

Zij die na hunne verkiezing tot lid van de Staten-Generaal een bezoldigd Staatsambt, dat zij niet reeds tijdens die verkiezing vervulden, aannemen, verliezen van regtswege het lidmaatschap, maar zijn herkiesbaar. (G. 128.)

97. De leden der Staten-Generaal zijn niet geregtelijk vervolgbaar voor hetgeen zij in de vergadering hebben gezegd of aan haar schriftelijk hebben overgelegd. (P. 74; Gem. 47.)

98 (oud 93). Elke Kamer onderzoekt de geloofsbrieven harer nieuw inkomende leden, en beslist de geschillen, welke aangaande die geloofsbrieven of de verkiezing zelve oprijzen.

99. Elke Kamer benoemt haren griffier.

Deze mag niet te gelijk lid van eene der Kamers zijn.

100. De Staten-Generaal komen ten minste eenmaal \'s jaars te zamen.

Hunne gewone zitting wordt geopend op den derden Dingsdag in September.

De Koning roept eene buitengewone zitting bijeen, zoo dikwijls Hij zulks noodig oordeelt.

101. De afzonderlijke vergaderingen der beide Kamers en evenzoo de vereenigde vergaderingen worden in het openbaar gehouden. (P. 69; Gem. 43.)

De deuren worden gesloten, wanneer een tiende gedeelte der aanwezige leden het vordert of de Voorzitter het noodig keurt. (P. 696; Gem. 436, 44.) ₍

De vergadering beslist, of met besloten deuren zal worden beraadslaagd.

Over de punten in besloten vergadering behandeld, kan daarin ook een besluit worden genomen.

102. Is bij overlijden des Konings of bij afstand van de Kroon de zitting gesloten, dan vergaderen de Staten-Generaal zonder voorafgaande oproeping. (G. 21, 24; P. 69; Gem. 40.)

GRONDWET.

Deze buitengewone zitting wordt op den vijfden dag na het overlijden of na den afstand geopend. Zijn de Kamers ontbonden, dan vangt deze termijn aan van den afloop der nieuwe verkiezingen.

103. De zitting der Staten-Generaal wordt in vereenigde vergadering der beide Kamers door den Koning of door eene Commissie van Zijnentwege geopend. Zij wordt op dezelfde wijze gesloten, wanneer Hij oordeelt, dat het belang van den Staat niet vordert haar te doen voortduren.

De gewone jaarlijksehe zitting duurt ten minste twintig dagen, tenzij de Koning gebruik make van het regt in art. 73 omschreven. (G. 100.)

104. Bij ontbinding van eene der Kamers of van beide sluit de Koning tevens de zitting der Staten-Generaal. (G. 73.)

105. De Kamers mogen noch afzonderlijk noch in vereenigde vergadering beraadslagen of besluiten, zoo niet meer dan de helft der leden tegenwoordig is. (G. 132; P. 75; Gem. 48.)

106. Alle besluiten over zaken worden bij volstrekte meerderheid der stemmende leden opgemaakt.

Bij staken van stemmen wordt het nemen van het besluit tot eene volgende vergadering uitgesteld.

In deze, en evenzoo in eene voltallige vergadering, wordt, bij staken van stemmen, het voorstel geacht niet te zijn aangenomen.

De stemming moet geschieden bij hoofdelijke oproeping, wanneer één der leden dit verlangt en alsdan mondeling. (G. 132; P. 76 volg.; Gem. 50 volg.)

107. De stemming over personen voor de benoemingen of voordragten in de Grondwet vermeld, geschiedt bij besloten en ongetee-kende briefjes.

De volstrekte meerderheid der stemmende leden beslist; bij staking van stemmen beslist het lot. (G. 132; P. 77; Gem. 51 volg.)

108. Bij eene vereenigde vergadering worden de beide Kamers als slechts ééne beschouwd en nemen hare leden, naar willekeur, door elkander plaats. (G. 19, 20, 21, 32, 34, 35, 37, 39, 40, 42, 43, 44, 47, 48, 51, 95, 101, 103, 105, 112.)

De Voorzitter der Eerste Kamer heeft de leiding der vergadering. (G. 406.1

VIJFDE AFDEELINO.

Van de wetgevende Magt.

Art. 109 (mid 104). De wetgevende Magt wordt gezamenlijk door den Koning en de Staten-Generaal uitgeoefend. (G. 59, 71; P. 130, 140; Gem. 135.)

110. De Koning zendt Zijne voorstellen, hetzij van wet, hetzij andere, aan de Tweede Kamer bij eene schriftelijke boodschap of door eene Commisise. (G. 71.)

STAATSWETTEN. 2

GEONDWET.

Hij kan aan bijzondere door Hem aangewezen commissarissen opdragen de ministers bij het behandelen van die voorstellen in de vergaderingen der Staten-Generaal bij te staan.

111. Aan de openbare beraadslaging over eenig ingekomen voorstel des Konings gaat altijd een onderzoek van dat voorstel vooraf.

De Kamer bepaalt in haar Reglement van Orde de wijze, waarop dit onderzoek zal worden ingesteld.

112. De Tweede Kamer alsmede de vereenigde vergadering der Staten-Generaal heeft het regt wijzigingen in een voorstel des Konings te maken.

113. Wanneer de Tweede Kamer tot aanneming van het voorstel, hetzij onveranderd, hetzij gewijzigd, besluit, zendt zij het aan de Eerste Kamer met het volgende formulier:

»De Tweede Kamer der Staten-Generaal zendt aan de Eerste Ka-»mer het hiernevens gaande voorstel des Konings en is van oordeel, »dat het, zooals het daar ligt, door de Staten-Generaal behoort te «worden aangenomen.quot;

Wanneer de Tweede Kamer tot het niet-aannemen van het voorstel besluit, geeft zij daarvan kennis aan den Koning met het volgende formulier;

»De Tweede Kamer der Staten-Generaal betuigt den Koning haren »dank voor Zijnen ijver in het bevorderen van de belangen van den »Staat en verzoekt Hem eerbiedig het gedane voorstel in nadere «overweging te nemen.quot;

114. De Eerste Kamer overweegt, met inachtneming van art. 111 het voorstel zoodanig als het door de Tweede Kamer is aangenomen.

Wanneer zij tot aanneming van het voorstel besluit, geeft zij daarvan kennis aan den Koning en aan de Tweede Kamer met de volgende formulieren:

»Aan den Koning.

»De Staten-Generaal betuigen den Koning hunnen dank voor Zij-»nen ijver in het bevorderen van de belangen van den Staat en »vereenigen zich met het voorstel zooals het daar ligt.\'\'

»Aan de Tweede Kamer.

»De Eerste Kamer der Staten-Generaal geeft aan de Tweede Kamer «kennis, dat zij zich heeft vereenigd met het voorstel betrekkelijk

»....., op den.....aan haar door de Tweede Kamer toege-

» zonden.quot;

Wanneer de Eerste Kamer tot niet-aanneming vr.n het voorstel besluit, geeft zij daarvan kennis aan den Koning en aan de Tweede Kamer met de volgende formulieren:

»Aan den Koning.

»De Eerste Kamer der Staten-Generaal betuigt den Koning haren »dank voor Zijnen ijver in het bevorderen van de belangen van den «Staat, en verzoekt Hem eerbiedig het gedane voorstel in nadere «overweging te nemen.quot;

GRONDWET.

»Aan de Tweede Kamer.

»De Eerste Kamer der Staten-Generaal geeft aan de Tweede »Kamer kennis, dat zij den Koning eerbiedig heeft verzocht het

»voorstel betrekkelijk......op den.....aan haar door de

»Tweede Kamer toegezonden, in nadere overweging te nemen.quot;

115. Zoolang de Eerste Kamer nog niet heeft beslist, blijft de Koning bevoegd het door Hem gedaan voorstel weder in te trekken.

116 (oud\' 110). De Staten-Generaal hebben het regt voorstellen van wet aan den Koning te doen. (G. 71, 75.)

117. De voordragt daartoe behoort uitsluitend aan de Tweede Kamer, die het voorstel overweegt op gelijke wijze als zulks ten aanzien van \'s Konings voorstellen is bepaald, en, na aanneming, aan de Eerste Kamer verzendt met het volgende formulier:

»De Tweede Kamer der Staten-Generaal zendt aan de Eerste »Kamer het hiernevensgaande voorstel, en is van oordeel, dat de »Staten-Generaal daarop \'s Konings bewilliging behooren te ver-»zoeken.quot;

Zij is bevoegd aan een of meer van hare leden de schriftelijke en mondelinge verdediging van haar voorstel in de Eerste Kamer op te dragen.

118. Wanneer de Eerste Kamer, na daarover op de gewone wijze te hebben beraadslaagd, het voorstel goedkeurt, zendt zij het aan den Koning met het volgende formulier:

»De Staten-Generaal, oordeelende dat het nevensgaande voorstel »zou kunnen strekken tot het bevorderen van de belangen van den «Staat, verzoeken eerbiedig daarop \'s Konings bewilliging.quot;

Voorts geeft zij daarvan kennis aan de Tweede Kamer met het volgende formulier:

»De Eerste Kamer der Staten-Generaal geeft kennis aan de Tweede

»Kamer, dat zij zich heeft vereenigd met het van haar op den.....

«ontvangen voorstel betrekkelijk.....en daarop namens de

»Staten-Generaal \'s Konings bewilliging heeft verzocht.quot;

Wanneer de Eerste Kamer het voorstel niet goedkeurt, zoo geeft zij daarvan kennis aan de Tweede Kamer, met het volgende formulier:

»De Eerste Kamer der Staten-Generaal heeft geene genoegzame »reden gevonden om op het hiernevens teruggaande voorstel \'s Ko-»nings bewilliging te verzoeken.quot;

119 (oud 113). Andere voordragten, dan voorstellen van wet, kunnen door elke Kamer afzonderlijk aan den Koning worden gedaan.

120 (oud 114). De Koning doet de Staten-Generaal zoo spoedig mogelijk kennis dragen, of Hij een voorstel van wet, door hen aangenomen, al dan niet goedkeurt. Die kennisgeving geschiedt met een der volgende formulieren;

»De Koning bewilligt in het voorstelquot; of:

»De Koning houdt het voorstel in overweging.quot;

121. Alle voorstellen van wet, door de Staten-Generaal aangeno-

2*

GRONDWET.

men en door den Koning goedgekeurd, verkrijgen kracht van wet en worden door den Koning afgekondigd.

De wetten zijn onschendbaar. (A. 2, 11.)

122. De wetten zijn alleen voor het Kijk verbindende, voorzoo-ver daarin niet is uitgedrukt dat zij voor de koloniën en bezittingen in andere werelddeelen verbindend zijn. (G. 2, 59, 62, 75, 164, 181.)

ZESDE APDEELING.

Van dc bcgrooting.

Art. 123 (oud 119). Door de wet worden de begrootingen van alle uitgaven des Rijks vastgesteld, en de middelen tot dekking aangewezen. (Gr. 63, 136, 137, 171 volg.)

124. De ontwerpen der algemeene begrootingswetten worden jaarlijks van wege den Koning aan de Tweede Kamer aangeboden, dadelijk na het openen der gewone zitting van de Staten-Generaal, vóór den aanvang van het jaar, waarvoor de begrootingen moeten dienen. (G. 100.)

125 (oud 121). Geen hoofdstuk der begrooting van uitgaven kan meer dan die voor één departement van algemeen bestuur behelzen.

Ieder hoofdstuk wordt in een of meer ontwerpen van wet vervat.

Door zoodanige wet kan overschrijving worden toegestaan.

126. De verantwoording van de Rijksuitgaven en ontvangsten over elk dienstjaar wordt, onder overlegging van de door de Rekenkamer goedgekeurde rekening, aan de wetgevende Magt gedaan naar de voorschriften van de wet. (G. 179; Wet 5 Oct. 1841, S. 40, zooals bij latere wetten aangevuld en gewijzigd.)

VIERDE HOOFDSTUK.

VAN DE PROVINCIALE STATEN EN DE GEMEENTE-BESTÜEEN.

EERSTE AFDEELING.

Van de zamenstelling der Provinciale Staten.

Art. 127. De leden der Provinciale Staten worden voor zes jaren regtstreeks gekozen door de mannelijke ingezetenen der provincie, tevens Nederlanders, die de door de wet te bepalen kenteekenen van geschiktheid en maatschappelijken welstand bezitten en den door die wet te bepalen leeftijd, welke niet beneden drie en twintig jaren mag zijn, hebben bereikt. (P. 17 volg.)

Het tweede en derde lid van art. 80 zijn hierbij van toepassing.

De helft dier leden treedt om de drie jaren af. (P. 24 volg.)

Om lid der Provinciale Staten te kunnen zijn wordt vereischt,

GRONDWET.

dat men mannelijk Nederlander en ingezeten der provincie zij, niet bij regterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over zijne goederen hebbe verloren, noch van de verkiesbaarheid ontzet zij en den ouderdom van vijf en twintig jaren vervuld hebbe.

De verkiezing van de leden der Provinciale Staten heeft plaats op de wijze door de wet te regelen.

128 (oud 124). Niemand kan tegelijk zijn lid der Eerste Kamer van de Staten-Generaal en lid der Staten eener provincie, noch ook lid der Staten van meer dan ééne provincie. (G. 82, 90; P. 21.)

129. De leden der Staten leggen bij het aanvaarden hunner betrekking den volgenden eed of belofte af:

»Ik zweer (beloof) trouw aan de Grondwet en aan de wetten des »Rijks.

»Zoo waarlijk helpe mij God almagtig!quot; (»Dat beloof ik!quot;)

Zij worden tot dien eed (belofte) toegelaten na alvorens te hebben afgelegd gelijken eed (verklaring en belofte) van zuivering als hierboven in art. 87 voor de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal is bepaald.

130. De Staten vergaderen zoo dikwerf in het jaar als de wet bepaalt, en bovendien wanneer zij door den Koning buitengewoon worden bijeengeroepen. (P. 03 volg.)

De vergaderingen zijn openbaar, met hetzelfde voorbehoud als ten aanzien van de vergadering der Kamers van de Staten-Generaal is bepaald in art. 101. (P. 69 volg.)

131. De leden der Staten stemmen zonder last van of ruggespraak met hen die benoemen. (G. 86; P. 72.)

132. Omtrent het beraadslagen en stemmen gelden de regels in de artt. 105, 106 en 107 ten aanzien van de Kamers der Staten-Generaal voorgeschreven. (P. 75 volg.)

TWEEDE AFDEELING.

Van de magt der Provinciale Staten.

Art. 133. Het gezag en de magt van de Staten worden door de wet geregeld met inachtneming van de voorschriften in de volgende artikelen dezer afdeeling vervat.

134. Aan de Staten wordt de regeling en het bestuur van de huishouding der provincie overgelaten. (P. 130 volg.)

Zij maken de verordeningen, die zij voor het provinciaal belang noodig oordeelen.

Die verordeningen behoeven de goedkeuring des Konings; deze kan niet worden geweigerd dan bij een met redenen omkleed besluit, den Baad van State gehoord. (P. 140, 142.)

135. Wanneer de wetten of de algemeene maatregelen van bestuur het vorderen, verleenen de Staten hunne medewerking tot uitvoering daarvan. (P. 127 volg.)

22 GRONDWET.

136. Elk besluit der Staten tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van eene provinciale belasting, behoeft de goedkeuring des Konings. . .

De wet geeft algerneene regels ten aanzien van de provinciaie

belastingen.

Deze belastingen mogen den doorvoer, den uitvoer naar en den invoer uit andere provinciën niet belemmeren. (G. 147; P. 139.)

137. De begrooting der provinciale inkomsten en uitgaven, jaarlijks door de Staten op te maken, behoeft de goedkeuring des Ko-niugs. (P. 103 volg.)

De wet regelt het vaststellen van de provinciale rekening.

138 (W 134). De Staten kunnen de belangen van hunne provinciën en van hare ingezetenen bij den Koning en bij de Staten-Generaal voorstaan. (G. 8, 148; P. 93; Gem. 120.)

139 (oud 136). De Staten benoemen uit hun midden een col-legie van Gedeputeerde Staten, waaraan, volgens de regels door de wet te stellen, de dagelijksche leiding en uitvoering van zaken worden opgedragen, en zulks hetzij de Staten zijn vergaderd of niet. (P. 45 volg., 149 volg.) . • , a

140. De magt des Konings om de besluiten van Provinciale Staten of van Gedeputeerde Staten, die met de wet of het algemeen belang strijdig zijn, te schorsen en te vernietigen, wordt bij de wet ^ geregeld. (P. 160 volg.)

141. De Koning stelt in elke provincie een Commissaris aan met de uitvoering Zijner bevelen en met het toezigt op de verrigtingen der Staten belast.

Deze Commissaris is Voorzitter van de Vergadering der Provinciale Staten en van die der Gedeputeerde Staten en heeft in laatstgenoemd collegie stem.

Zijne jaarwedde en de kosten zijner woning worden op de begrooting der Rijksuitgaven gebragt. De wet beslist of andere uitgaven van het provinciaal bestuur ten laste van het Rijk komen. (P. 28 volg.)

DEEDE AFDEELING.

Van de gemeentebesturen.

Art. 142. De zamenstelling, inrigting en bevoegdheid der ge-meentebesturen worden door de wet geregeld met inachtneming der voorschriften in de volgende artikelen dezer afdeeiing vervat. (Wet 29 Juni 1851, S. 85, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

143. Aan het hoofd der gemeente staat een raad, welks leden regtstreeks voor een bepaald aantal jaren worden gekozen door de mannelijke ingezetenen der gemeente, tevens Nederlanders, die de door de wet te bepalen kenteekenen van geschiktheid en maatschap-

GRONDWET.

pelijken welstand bezitten en den door die wet te bepalen leeftijd, welke niet beneden drie en twintig jaren mag zijn, hebben bereikt. (Gem. 1, 4 volg. )

Het tweede en het derde lid van art. 80 zijn hierbij van toepassing.

Om lid van den raad te kunnen zijn wordt vereischt dat men mannelijk Nederlander en ingezeten der gemeente zij, niet bij regter-lijke uitspraak de beschikking of het beheer over zijne goederen hebbe verloren, noch van de verkiesbaarheid ontzet zij en den ouderdom van drie en twintig jaren vervuld hebbe. (Gem. 19 volg.)

De verkiezing van den raad heeft plaats op de wijze door de wet te regelen. (Gem. 5 volg.)

De Voorzitter wordt door den Koning, ook buiten de leden van den raad, benoemd en door Hem ontslagen. (Gem 59 volg.)

144. Aan den raad wordt de regeling en het bestuur van de huishouding der gemeente overgelaten. (Gem. 134 volg.)

Hij maakt de verordeningen, die hij in het belang der gemeente noodig oordeelt. (Gem. 150 volg.)

Wanneer de wetten, algemeene maatregelen van bestuur of provinciale verordeningen het vorderen, verleenen de gemeentebesturen hunne medewerking tot uitvoering daarvan. (Gem. 126.)

Wanneer de regeling en het bestuur van de huishouding eener gemeente door den gemeenteraad grovelijk worden verwaarloosd, kan eene wet de wijze bepalen, waarop in het bestuur dier gemeente, met afwijking van de beide eerste zinsneden van dit artikel, worde voorzien.

De wet bepaalt, welk gezag het gemeentebestuur vervangt, wanneer dit in gebreke blijft in de uitvoering der wetten, der algemeene maatregelen van bestuur of der provinciale verordeningen te voorzien. (Wett. 2 Febr. 1895, SS. 15 en 16; Gem. 1266.)

145. De magt des Konings om de besluiten van gemeentebesturen, die met de wet of het algemeen belang strijdig zijn, te schorsen en te vernietigen, wordt bij de wet geregeld.

Die magt is onbeperkt ten aanzien van de plaatselijke verordeningen en reglementen. (Gem. 151 volg.)

146. De besluiten der gemeentebesturen, rakende zoodanige beschikking over gemeente-eigendom of zoodanige andere burgerlijke regtshandelingen als de wet aanwijst, alsmede de begrootingen van inkomsten en uitgaven, worden aan de goedkeuring der Gedeputeerde Staten onderworpen. (P. 148; Gem. 194 volg.)

Het opmaken der begrootingen en het vaststellen der rekeningen wordt door de wet geregeld. (Gem. 203 volg.)

147. Het besluit van een gemeentebestuur tot het invoeren, wijzigen of afschaffen eener plaatselijke belasting, wordt voorgedragen aan de Gedeputeerde Staten, die daarvan verslag doen aan den Koning, zonder Wiens goedkeuring daaraan geen gevolg mag worden gegeven. (P. 145, 161; Gem. 232.)

GRONDWET.

De wet geeft algemeene regels ten aanzien der plaatselijke belastingen.

Deze belastingen mogen den doorvoer, den uitvoer naar en den invoer uit andere gemeenten niet belemmeren. (Gem. 240—257.)

148 (oud 144). De gemelde besturen kunnen de belangen van hunne gemeenten en van hare ingezetenen voorstaan bij den Koning, bij de Staten-Generaal en bij de Staten der provincie waartoe zij be-hooren. (G. 8, 138; P. 93; Gem. 120.)

VIJFDE HOOFDSTUK.

VAN DE JUSTITIE.

EERSTE APDEBLING.

Algemeene bepalingen.

Art. 149. Er wordt alom in het Kijk regt gesproken in naam des Konings. (R.V. 430.) \')

150. Het burgerlijk eu handelsregt, het burgerlijk en militair strafregt, de regtspleging en de inrigting der regterlijke Magt worden bij de wet geregeld in algemeene wetboeken, behoudens de bevoegdheid der wetgevende Magt om enkele onderwerpen in afzonderlijke wetten te regelen.

151. Niemand kan van zijn eigendom worden ontzet dan na voorafgaande verklaring bij de wet dat het algemeen nut de onteigening vordert en tegen vooraf genoten of vooraf verzekerde schadeloosstelling, een en ander volgens de voorschriften van eene algemeene wet. (B.W. 625; Wet 28 Aug. 1851, S. 125, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

Deze algemeene wet bepaalt ook de gevallen in welke de voorafgaande verklaring bij de wet niet wordt vereischt.

1) Bij de wet van 22 Juni 1891, Slsbl. no. 125, is het volgende bepaald;

Art. 1. Zoolang eene Koningin de Kroon draagt, wordt bij het gebruik van alle wettelijk vastgestelde formulieren, ambtstitels en of-ficieele benamingen, waarin het woord „Koningquot; voorkomt, in plaats daarvan het woord „Koninginquot; gebezigd, met inachtneming van de daardoor noodzakeljik wordende taalkundige veranderingen.

Art. 2. Voor de rechtsgeldigheid van de toepassing sedert den overgang van de Kroon op Hare Majesteit WILHELMINA aan wettelijk vastgestelde voorschriften betreffende formulieren, ambtstitels en of-ficieele benamingen gegeven , maakt het geen onderscheid of daarbij het woord „Koningquot; dan wel het woord „Koninginquot; met inachtneming van de daardoor noodzakelijk geworden taalkundige veranderingen, gebezigd is.

Art. 3. Deze wet is ook verbindend voor de koloniën en bezittingen in andere werelddeelen.

Zij treedt in werking op den Isten September 1891.

GRONDWET.

Het vereischte, dat de verschuldigde schadeloosstelling vooraf betaald of verzekerd zij, geldt niet, wanneer oorlog, oorlogsgevaar, oproer, brand of watersnood eene onverwijlde inbezitneming vordert. (O. 73 volg.; Add. art. IV.)

152. Waar in het algemeen belang eigendom door het openbaar gezag moet worden vernietigd of, hetzij voortdurend, hetzij tijdelijk, moet worden onbruikbaar gemaakt, geschiedt dit tegen schadeloosstelling, tenzij de wet het tegendeel bepaalt. (Add. art. V.)

Het gebruik van eigendom tot het voorbereiden en het stellen van militaire inundatiën, wanneer dit wegens oorlog of oorlogsgevaar wordt gevorderd, wordt bij de wet geregeld. (Wet 15 Apr. 1896, S. 71.)

153. Alle twistgedingen over eigendom of daaruit voortspruitende regten, over schuldvordering en andere burgerlijke regten behooren bij uitsluiting tot de kennisneming van de regterlijke Magt.

154. De wet kan de beslissing van twistgedingen, niet behoorende tot die, vermeld in art. 153, hetzij aan den gewonen regter, hetzij aan een collegie met administrative regtspraak belast, opdragen; zij regelt de wijze van behandeling en de gevolgen der beslissingen.

155 (oud 149). De regterlijke Magt wordt alleen uitgeoefend door regters, welke de wet aanwijst. (K.O. 1.)

156 (oud 150). Niemand kan tegen zijnen wil worden afgetrokken van den regter, dien de wet hem toekent. (G. 164; E.O. 65, 87; KV. 74, 97, 126—128.)

De wet regelt de wijze, waarop geschillen over bevoegdheid, tus-schen de administrative en regterlijke Magt ontstaan, worden beslist.

157. Buiten de gevallen in de wet bepaald, mag niemand in hechtenis worden genomen, dan op een bevel van den regter, inhoudende de redenen der gedane aanhouding. Dit bevel moet bij, of zoo spoedig mogelijk na de aanhouding beteekend worden aan dengene, tegen wien het is gerigt.

De wet bepaalt den vorm van dit bevel en den tijd binnen welken alle aangehoudenen moeten worden verhoord. (G. 32; SV. 39 volg., 54, 95, 98, 104 volg., 139.)

158. Het binnentreden in eene woning tegen den wil van den bewoner is alleen geoorloofd in de gevallen bij de wet bepaald, krachtens eenen bijzonderen of algemeenen last van eene magt door de wet aangewezen.

De wet regelt de vormen, waaraan de uitoefening van deze bevoegdheid gebonden is. (Wetten 31 Aug. 1853, S. 83 en 21 Juli 1890, S. 127.)

159 (oud 154). Het geheim der aan de post of andere openbare instelling van vervoer toevertrouwde brieven is onschendbaar, behalve op last des regters, in de gevallen in de wet omschreven. (SV. 111.)

160. Op geen misdrijf mag als straf gesteld worden de algemeene verbeurdverklaring der goederen, den schuldige toebehoorende.

GRONDWET.

161. Alle vonnissen moeten de gronden waarop zij rusten, inhouden en in strafzaken de wettelijke voorschriften, waarop de veroordeeling rust, aanwijzen.

De uitspraak geschiedt met open deuren.

Behoudens de uitzonderingen door de wet bepaald zijn de teregt-zittingen openbaar. (R.O. 20; R.V. 18, 59.)

De regter kan in het belang der openbare orde en zedelijkheid van dezen regel afwijken.

TWEEDE AFDEEUNG.

Van de regterlijke Magt.

Art. 162. Er bestaat een opperste geregtshof onder den naam van Hooge Raad der Nederlanden, waarvan de leden door den Koning overeenkomstig het volgende artikel worden benoemd. (R.O. 1, 83 volg.)

163. Van eene voorgevallen vacature wordt door den Hoogen Raad aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal kennis gegeven die, ter vervulling daarvan, eene voordragt van drie personen aan den Koning aanbiedt, ten einde daaruit eene keuze te doen.

De Koning benoemt den president en den vice-president uit de leden van den Hoogen Raad.

164. De leden der Staten-Generaal, de hoofden der ministeriele departementen, de gouverneurs-generaal en de hooge ambtenaren onder anderen naam met gelijke magt bekleed in de koloniën of bezittingen des Rijks in andere werelddeelen, de leden van den Raad van State, en de Commissarissen des Konings in de provinciën staan wegens ambtsmisdrijven in die betrekkingen gepleegd, ook na hunne aftreding, te regt voor den Hoogen Raad ter vervolging hetzij van \'s Konings wege, hetzij van wege de Tweede Kamer. (Wet 22 April 1855, S. 33; R.O. 92; S.V. 301 volg.; R.O. 93; S.V. 294 volg.)

De wet kan bepalen, dat nog andere ambtenaren en leden van hooge collegien wegens ambtsmisdrijven voor den Hoogen Raad te regt staan.

165. De Hooge Raad heeft het toezigt op den geregelden loop en de afdoening van regtsgedingen, alsmede op het nakomen der wetten door de leden der regterlijke Magt.

Hij kan hunne handelingen, beschikkingen en vonnissen, wanneer die met de wetten strijdig zijn, vernietigen en buiten werking stellen volgens de bepaling door de wet daaromtrent te maken, en behoudens de door de wet te stellen uitzonderingen. (R.O. 99.)

De overige bevoegdheden van den Hoogen Raad worden geregeld bij de wet. (R.O. 87 volg.)

166. De leden van de regterlijke Magt worden door den Koning aangesteld.

GRONDWET,

De leden van de regterlijke Magt, met regtspraak belast, en de procureur-generaal bij den Hoogen Kaad worden voor hun leven aangesteld. (K.O. 37, 51, 62, 84.)

Zij kunnen worden afgezet, of ontslagen door uitspraak van den Hoogen Kaad in de gevallen bij de wet aangewezen. (R.O. 11, 13.)

Op eigen verzoek kunnen zij door den Koning worden ontslagen.

Indien een eollegie belast wordt met administrative regtspraak in het hoogste ressort voor het Kijk, zijn de eerste, tweede en vierde zinsnede van dit artikel op de leden daarvan toepasselijk.

Zij kunnen worden afgezet of ontslagen op de wijze en in de gevallen, bij de wet aangewezen.

Dit artikel is niet toepasselijk op hen die uitsluitend belast zijn met regtspraak over personen, beboerende tot de zee- of landmagt of tot eenige andere gewapende magt, of met de beslissing van dis-ciplinaire zaken.

ZESDE HOOFDSTUK.

VAN DE GODSDIENST.

Art. 167 (oud 164). Ieder belijdt zijne godsdienstige meeningen met volkomen vrijheid, behoudens de bescherming der maatschappij en barer leden tegen de overtreding der strafwet. (B.W. 1948; K.V. 107; S.V. 1616.)

168 (oud 165). Aan alle kerkgenootschappen in het Kijk wordt gelijke bescherming verleend.

169 (oud 166). De belijders der onderscheidene godsdiensten genieten allen dezelfde burgerlijke en burgerschapsregten, en hebben gelijke aanspraak op het bekleeden van waardigheden, ambten en bedieningen. (G. 5.)

170 (oud 167). Alle openbare godsdienstoefening binnen gebouwen en besloten plaatsen wordt toegelaten, behoudens de noodige maatregelen ter verzekering der openbare orde en rust.

Onder dezelfde bepaling blijft de openbare godsdienstoefening buiten de gebouwen en besloten plaatsen geoorloofd, waar zij thans naar de wetten en reglementen is toegelaten.

171 (oud 168). De traktementen, pensioenen en andere inkomsten van welken aard ook, thans door de onderscheidene godsdienstige gezindheden of derzelver leeraars genoten wordende, blijven aan dezelve gezindheden verzekerd.

Aan de leeraars, welke tot nog toe uit \'s Lands kas geen, of een niet toereikend traktement genieten, kan een traktement toegelegd, of het bestaande vermeerderd worden.

172 (oud 169). De Koning waakt , dat alle kerkgenootschappen zich houden binnen de palen van gehoorzaamheid aan de wetten van den Staat. (Wet 10 Sept. 1853, S. 102, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

GRONDWET.

173 (oud 170). De tusschenkomst der Regering wordt niet ver-eischt bij de briefwisseling met de hoofden der onderscheidene kerkgenootschappen , noch, behoudens verantwoordelijkheid volgens de wet, bij de afkondiging van kerkelijke voorschriften.

ZEVENDE HOOFDSTUK.

VAN DE FINANCIEN.

Art. 174. Geene belastingen kunnen ten behoeve van \'s Eijks kas worden geheven, dan uit krachte van eene wet. (G. 123, 136, 137, 147.)

Deze bepaling is ook toepasselijk op heffingen voor het gebruik van Eijks-werken en inrigtingen, voor zooveel de regeling van die heffingen niet aan den Koning is voorbehouden.

175 foud 172). Geene privilegiën kunnen in hei stuk van belastingen worden verleend. (G. 26.)

176 (oud 173). De verbindtenissen van den Staat jegens zijne schuldeischers worden gewaarborgd. De schuld wordt jaarlijks in overweging genomen ter bevordering der belangen van de schuldeischers van den Staat. (Wet 27 Apr. 1884, S. 98.)

177 (oud 174). Het gewigt, de gehalte en de waarde der muntspeciën worden door de wet geregeld. (Wetten 26 Nov. 184T, S. 69; 6 Juni 1875, S. 117; 28 Maart 1877, S. 43 en 27 Apr. 1884, S. 97.)

178 (oud 175). Het toezigt en de zorg over de zaken van de Munt en de beslissing der geschillen over het allooi, essai en wat dies meer zij, worden door de wet geregeld.

179. Er is eene Algemeene Eekenkamer, welker zamenslelling en taak door de wet worden geregeld.

Bij het openvallen eener plaats in deze Kamer, zendt de Tweede Kamer der Staten-Generaal eene voordragt van drie personen aan den Koning, die daaruit benoemt.

De leden der Eekenkamer worden voor hun leven aangesteld.

Het 3de en 4de lid van art. 166 is op hen van toepassing. (G. 126; Wet 5 Oct. 1841, S. 40, zooals bij latere wetten aangevuld en gewijzigd.)

ACHTSTE HOOFDSTUK.

VAN DE DEFENSIE.

Art. 180. Alle Nederlanders daartoe in staat, zijn verpligt mede te werken tot handhaving der onafhankelijkheid van het Eijk en tot verdediging van zijn grondgebied.

Ook aan ingezetenen die geen Nederlanders zijn, kan die pligt worden opgelegd.

181. Tot bescherming der belangen van den Staat is er eene zee-

GRONDWET.

en eene landmagt, bestaande uit vrijwillig dienenden en uit dienst-pligtigen.

De wet regelt de verpligte krijgsdienst. Zij regelt ook de verplig-tingen die aan hen, die niet tot de zee- of landmagt behooren, ten aanzien van \'s Lands verdediging opgelegd kunnen worden.

182. Vreemde troepen worden niet dan krachtens eene wet in dienst genomen.

183. De dienstpligtigen ter zee zijn bestemd om te dienen in en buiten Europa. Aan de dienst, door hen in de koloniën en bezittingen in andere werelddeelen te vervullen, worden door de wet voor-deelen verbonden.

184. De dienstpligtigen te land mogen niet dan met hunne toestemming naar de koloniën en bezittingen van het Bijk in andere werelddeelen worden gezonden.

185. Wanneer in geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden de dienstpligtigen die niet in werkelijke dienst zijn, door den Koning geheel of ten deele buitengewoon onder de wapenen worden geroepen, wordt onverwijld een voorstel van wet aan de Staten-Generaal gedaan, om het onder de wapenen blijven der dienstpligtigen zooveel noodig te bepalen.

186. Al de kosten voor de legers van het Rijk worden uit \'s Rijks kas voldaan.

De inkwartieringen en het onderhoud van het krijgsvolk, de transporten en leverantien van welken aard ook voor de legers of verdedigingswerken van het Rijk gevorderd, kunnen niet dan volgens al-gemeene regels bij de wet te stellen en tegen schadeloosstelling ten laste van een of meer inwoners of gemeenten worden gebragt.

De uitzonderingen op die algemeene regels voor het geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden worden bij de wet vastgesteld.

Of er oorlogsgevaar in den zin, waarin dat woord in \'s Lands wetten voorkomt, aanwezig is, beslist de Koning.

187. Ter handhaving van de uit- of inwendige veiligheid kan door of van wege den Koning elk gedeelte van het grondgebied des Rijks in staat van oorlog of in staat van beleg verklaard worden. De wet bepaalt de wijze waarop en de gevallen waarin zulks geschieden kan en regelt de gevolgen.

Bij die regeling kan worden bepaald, dat de grondwettelijke bevoegdheden van het burgerlijk gezag ten opzigte van de openbare orde en de politie geheel of ten deele op het militair gezag overgaan, en dat de burgerlijke overheden aan de militaire ondergeschikt worden.

Daarbij kan wijders afgeweken worden van de artt. 7, 9, 158 en 159 der Grondwet.

Voor het geval van oorlog kan ook van art. 156, 1ste lid, worden afgeweken.

GRONDWET.

NEGENDE HOOFDSTUK.

VAN DEN WATERSTAAT.

Art. 188. De wet geeft regels omtrent het waterschapsbestuur, het oppertoezigt en toezigt daaronder begrepen, met inachtneming der voorschriften in de volgende artikelen van dit hoofdstuk vervat.

(Wetten 12 Juli 1855, S. 102; 13 Juli 1895, S. 113.)

189. De Koning heeft het oppertoezigt over alles wat den waterstaat betreft, zonder onderscheid of de kosten daarvan worden betaald uit \'s Eijks kas of op eene andere wijze gevonden.

190. De Staten der Provinciën hebben het toezigt op alle waterstaatswerken, waterschappen, veenschappen en veeupolders. Nog-tans kan de wet het toezigt over bepaalde werken aan anderen opdragen.

De Staten zijn bevoegd, met goedkeuring des Konings, in de bestaande inrigtingen en reglementen der waterschappen, veenschappen en veenpolders veranderingen te maken, waterschappen, veen-schappen en veenpolders op te heffen, nieuwe op te rigten en nieuwe reglementen voor zoodanige instellingen vast te stellen. Tot verandering van de inrigtingen of reglementen kunnen de besturen van die instellingen voorstellen aan de Staten der provincie doen. (P. 137, 138.)

191. De besturen van waterschappen, veenschappen en veenpolders kunnen volgens regels, door de wet te stellen, in he-; huishoudelijk belang van die instellingen verordeningen maken. (Wet 20 Juli 1895, S. 139.)

TIENDE HOOFDSTUK.

VAN HET ONDERWIJS EN HET ARMBESTUUR.

Art. 192 (oud 194). Het openbaar onderwies is een voorwerp van de aanhoudende zorg der Regering.

De inrigting van het openbaar onderwijs wordt, met eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen, door de wet geregeld. (L.O. 33.)

Er wordt overal in het Rijk van overheidswege voldoend openbaar lager onderwijs gegeven. (L.O. 16.)

Het geven van onderwijs is vrij, behoudens het toezigt der overheid, en bovendien, voor zoover het middelbaar en lager onderwijs betreft, behoudens het onderzoek naar de bekwaamheid en zedelijkheid des onderwijzers; het een en ander door de wet te regelen. (Wet L.O. 17 Aug. 1878, S. 127, zooals bij latere wetten gewijzigd; Wet M.O. 2 Mei 1863, S. 50, zooals bij latere wetten gewijzigd; Wet H.O. 28 Apr. 1876, S. 102, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

De Koning doet van den staat der hooge-, middelbare en lagere scholen jaarlijks een uitvoerig verslag aan de Staten-Generaal geven.

GRONDWET.

193 (oud 195). Het armbestuur is een onderwerp van aanhoudende zorg der Regering, en wordt door de wet geregeld. De Koning doet van de verrigtingen dienaangaande jaarlijks een uitvoerig verslag aan de Staten-Generaal geven. (Wet 28 Juni 1854, S. 100, zooals bij latere wetten gewijzigd.)

ELFDE HOOFDSTUK.

VAN VEEANDEEINGEN.

Art. 194 (oud 196). Elk voorstel tot verandering in de Grondwet wijst de voorgestelde verandering uitdrukkelijk aan. De wet verklaart dat er grond bestaat om het voorstel, zoo als zij het vaststelt, in overweging te nemen.

195 (oud 197). Na de afkondiging dezer wet worden de Kamers ontbonden. De nieuwe Kamers overwegen dat voorstel en kunnen niet dan met twee derden der uitgebragte stemmen de aan haar overeenkomstig voornoemde wet voorgestelde verandering aannemen.

196 (oud 198). Gedurende een Regentschap kan in de troonopvolging geene verandering worden gebragt. (Wet 5 Dee. 1884, S. 228.)

197 (oud 199). De veranderingen in de Grondwet, door den Koning en de Staten-Generaal vastgesteld, worden plegtig afgekondigd en bij de Grondwet gevoegd. (Publicatie 15 Nov. 1887, S. 210.)

ADDITIONNELE ARTIKELEN.

Art. I. Alle bestaande autoriteiten blijven voortduren, totdat zij door andere, volgens deze Grondwet, zijn vervangen.

II. Alle op het oogenblik der afkondiging van de veranderingen in de Grondwet verbindende wetten, reglementen en besluiten worden gehandhaafd, totdat zij achtervolgens door andere worden vervangen.

lil. De heerlijke regten betreffende voordragt of aanstelling van personen tot openbare betrekkingen zijn afgeschaft.

De opheffing der overige heerlijke regten en de schadeloosstelling der eigenaren kunnen door de wet worden vastgesteld en geregeld.

IV. Art. 151 der Grondwet is niet toepasselijk ten aanzien van aardhaling, ingeval de specie wordt genomen van gronden, waarop de verpligting tot levering tegen of zonder vergoeding, krachtens gewoonte of verordening, zoowel als uit anderen hoofde, in 1886 rustte.

V. Het eerste lid van art. 152 der Grondwet blijft buiten toepassing, totdat de wettelijke regeling omtrent de gevallen waarin geene schadeloosstelling ingeval van vernietiging of voortdurende of tijdelijke onbruikbaarmaking van eigendom verleend wordt, zal zijn in werking getreden.

VT. Behoudens het regt des Konings om de Kamers der Staten-

GRONDWET.

Generaal of eene van die Kamers te ontbinden, blijven de beide Kamers, zooals die op het tijdstip der afkondiging van de wetten, houdende veranderingen in de Grondwet, zijn zamengesteld, bestaan tot op den dag der opening der nieuwe Kamers. Zijn vóór dien dag verkiezingen noodig ter vervulling van plaatsen, die door ontslag overlijden of om eene andere reden openvallen, dan geschieden deze overeenkomstig de op den dag der genoemde afkondiging bestaande bepalingen. De Koning bepaalt het tijdstip der opening van de nieuwe Kamers, zoo kort mogelijk na de verkiezingen in art. IX bedoeld.

VU. (Houdt in veranderingen in de Kieswet van 1850.)

VU!. Na de afkondiging van de wetten, houdende veranderingen in de Grondwet, heeft eene herziening plaats van de kiezerslijsten en van de lijsten der hoogstaangeslagenen, overeenkomstig de wet van 4 Julij 1850 (Staatsblad no. 37), gelijk zij bij art. VII is gewijzigd.

Voor de herziening der kiezerslijsten worden de termijnen van art. 1, sub c, en van art. 7 dier wet gesteld op den 2l8teh dag na de bedoelde afkondiging. De kiezerslijsten worden vastgesteld uiterlijk op den 49sten en gesloten uiterlijk op den 77sten dag na die afkondiging.

Voor de herziening van de lijsten der hoogstaangeslagenen wordt de termijn van art. 73 dier wet gesteld op den 49sten dag na bedoelde afkondiging. Zij worden vastgesteld uiterlijk op den 77sten en gesloten uiterlijk op den 105den dag na die afkondiging.

De eerstvolgende herziening van de kiezerslijsten en van de lijsten der hoogstaangeslagenen heeft plaats in 1889.

IX. De verkiezingen voor de nieuwe Kamers der Staten-Generaal hebben plaats binnen vier maanden na die afkondiging.

X. Het tweede lid van art. 5 van de wet van 29 Junij 1851 (Staatsblad no. 85) vervalt. ¹)

XI. Aan de verkiezingen van leden van Provinciale Staten en gemeenteraden, die mogten plaats hebben vóór de sluiting der kiezerslijsten, bedoeld in art. VIII, nemen de personen deel, wier namen voorkomen op de kiezerslijsten, geldende tijdens de afkondiging der wetten, houdende verandering in de Grondwet.

XII. De Koning is bevoegd den tekst der herziene Grondwet bekend te doen maken en daarbij in de artikelen, welke naar een ander artikel verwijzen, de veranderingen van nummers aan te brengen, welke noodig blijken te zijn. (K.B. 30 Nov. 1887, S. 212.)

¹

Het tweede lid van art. 5 der Gemeentewet luidde:

Om kiezer van den Gemeenteraad te zijn moet men in de directe belastingen de helft betalen van de som, in de kiezers van leden der Tweede Kamer van de Staten-Generaal gevorderd.

WET,

TOT EEGELING VAN HET KIESRECHT EN DE BENOEMING VAN AFGEVAAEDIGDEN TEE EERSTE EN TWEEDE KAMEE DEE STATEN-GENEEAAL.

(Vastgesteld den 7den September 1896, Stsbl. no. 164, uitgegeven den Uden September d. a. ï. Gewijzigd bij de wet van 31 Dec. 1896, Stsbl. no. 346.)

EEESTE AFDEELING.

Van het kiesrecht.

§ 1. Van de kiezers.

Art. 1. De leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden gekozen door de mannelijke ingezetenen des Eijks, tevens Nederlanders, die den leeftijd van vijf en twintig jaren hebben bereikt, voor zoover zij over het laatstverloopen dienstjaar in eene of meer der Eijks directe belastingen zijn aangeslagen, het te dier zake verschuldigde voor of óp den Isten Maart voldaan hebben, en (Kw. 2a; Wet 12 Dec. 1892, S. 268.)

a. over het volle laatstverloopen dienstjaar zijn aangeslagen in de grondbelasting voor een bedrag van ten minste een gulden, in de vermogensbelasting, in de belasting op bedrijfs- en andere inkomsten of naar een of meer der vijf eerste grondslagen van de personeele belasting, zooals die is geregeld bij de wet van 16 April 1896 {Staatsblad no. 72); of (Kw. 5, 10, 11.)

b. indien zij niet overeenkomstig het bepaalde sub a zijn aangeslagen, voldoen aan eene der volgende voorwaarden:

1°. dat zij als hoofden van gezinnen of als alleenwonende personen op den Sisten Januari sedert den Isten Augustus van het vorige jaar hebben bewoond,

krachtens huur, achtereenvolgens in dezelfde gemeente niet meer dan twee huizen of gedeelten van huizen, voor elk waarvan, met of zonder bijbehoorenden grond of lokalen en bijgebouwen, niet ter bewoning bestemd, de werkelijke huurprijs, per week berekend, ten minste heeft bedragen de som, voor de gemeente of het gedeelte der gemeente, waar het huis gelegen is, vermeld in de bij deze wet gevoegde tabel; (Kw. 2⁶, 5,15.)

of, krachtens eigendom, vruchtgebruik of huur, eenzelfde vaartuig van ten minste 24 kubieke Meter; (Kw. 16.)

2°. dat zij op den Sisten Januari sedert den Isten Januari van het laatstverloopen jaar bij dezelfde persoon, onderneming, openbare

STAATSWETTEN. 3

34 KIESWET.

of bijzondere instelling in dienstbetrekking of als inwonende zoon in het bedrijf of beroep der ouders werkzaam zijn en als zoodanig over dat jaar een inkomen hebben genoten als voor de gemeente of het gedeelte der gemeente, waar zij wonen, is vermeld in de bij deze wet gevoegde tabel; (Kw. 2\'. 17.)

of dat zij op den Isten Februari in het genot zijn van een door eene openbare instelling verleend pensioen van gelijk bedrag;

met dien verstande dat voor hen, die in beide gevallen verkee-ren, zoo noodig, ter bereiking van het vereischte bedrag, het inkomen en het pensioen worden samengeteld;

3°. dat zij op den Isten Februari sedert een jaar den eigendom met recht van vrije beschikking hebben van ten minste ƒ 100 (nominaal), ingeschreven in de Grootboeken der Nationale Schuld of van ten minste ƒ 50, ingelegd in de Rijkspostspaarbank; (Kw. 18, 21.)

4°. dat zij hebben voldaan aan de eischen van bekwaamheid, door of krachtens de wet gesteld voor de benoembaarheid tot eenig ambt, voor de vervulling van eenige betrekking of voor de uitoefening van eenig bedrijf of beroep. (G. 76; Kw. 6, 7,19.)

2. Onder hen, die den leeftijd van vijf en twintig jaren hebben bereikt, verstaat deze wet hen, die dien leeftijd hebben bereikt vóór of op den 15den Mei.

De aanslag der vrouw in de Eijks directe belastingen geldt voor haren man; die van minderjarige kinderen wegens goederen, waarvan hun vader het vruchtgenot heeft, voor hunnen vader. (Kw. 101.)

Aanslagen in de grondbelasting wegens onroerende goederen eener onverdeelde nalatenschap gelden ook voor den mede-eigenaar, wiens naam niet bij den aanslag in het kohier is vermeld, mits zijn aandeel in dien aanslag ten minste één gulden bedraagt.

Door den aanslag in de grondbelasting, in art. 1 vermeld, worden de hoofdsom en de Eijks-opcenten verstaan.

Aanslag in de vermogens- of in de bedrijfsbelasting geeft geene aanspraak op kiesrecht, indien hij het gevolg is van eene met de waarheid strijdige aangifte.

Bij de berekening van den werkelijken huurprijs wordt maandhuur tot weekhuur herleid door deeling met 4, jaarhuur door deeling met 50.

Bij de berekening van het inkomen, bedoeld in art. 16, 2°., eerste lid, worden vrije woning of inwoning en vrije kost en inwoning gerekend op het bedrag, voor de gemeente of het gedeelte der gemeente, waar zij genoten worden, vermeld in de bij deze wet gevoegde tabel; enkel vrije kost op het bedrag, vermeld in de laatste kolom, verminderd met dat, vermeld in de voorlaatste kolom dier tabel. Overigens komt alleen geld in aanmerking.

Indien het inkomen, bedoeld in art. 1 b, 2°., als vast week-, veer-tiendaagsch-, maand- of jaarloon is genoten en dit loon wegens ziekte of verwonding gedurende ten hoogste twee maanden niet of niet ten volle is ontvangen, wordt het geacht tot het normale bedrag te zijn genoten.

KIESWET.

Indien gedeelten eener gemeente in de bij deze wet gevoegde tabel afzonderlijk worden genoemd, wordt de grens tusschen die ge-ieelten door Ons. Gedeputeerde Staten gehoord, bepaald en wanneer verandering van omstandigheden daartoe aanleiding geeft, gewijzigd.

Van deze besluiten wordt mededeeling gedaan in de Staatscourant, met bijvoeging van de adviezen van Gedeputeerde Staten, voor zoover bij de besluiten van die adviezen is afgeweken.

3. Van de uitoefening van het kiesrecht zijn uitgesloten:

zij, wien het kiesrecht ontzegd is bij eene onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak; fKw. 22.)

zij, die in gevangenschap of hechtenis zijn;

zij, die bij onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over hunne goederen hebben verloren; (Kw. 22.)

zij, die in het burgerlijk jaar, voorafgaande aan de vaststelling Ier kiezerslijsten onderstand van eene instelling van weldadigheid jf van een gemeentebestuur hebben genoten. (Kw. 4, 23.)

4. Deze wet verstaat onder onderstand elke ondersteuning in geld of mdere benoodigdheden, tot leniging van nood aan behoeftigen verstrekt. Kw. 23.)

5. De uitoefening van het kiesrecht wordt geschorst voor de mi-itairén beneden den graad van sergeant bij de zee- en landmacht in de daarmede gelijkgestelden:

a. ten aanzien van vrijwillig dienenden bij de zeemacht gedurende lun diensttijd;

b. ten aanzien van vrijwillig dienenden bij de landmacht voor den ijd, gedurende welken zij zich onder de wapenen bevinden;

c. ten aanzien van ingelijfden bij de militie voor den tijd, gedu-ende welken zij niet met groot verlof zijn;

d. ten aanzien van hen, die behooren tot de Koninklijke Neder-landsche Marine-reserve voor den tijd, gedurende welken zij in ac-Meven dienst zijn.

s De schorsing wordt niet toegepast ten aanzien van de bij lit. a en \'li bedoelde militairen, voor zooverre zij kiesgerechtigd zijn krachtens getaalde Rijks directe belasting of krachtens huur, een en ander overeenkomstig het daaromtrent bepaalde bij art. 1 dezer wet. (Kw. 24, 34,35.)

6. Voor de bevoegdheid tot het kiezen van leden der Provinciale Staten gelden dezelfde regelen, als die welke in de artt. 1—5 Voor de bevoegdheid tot het kiezen van leden der Tweede Kamer der Staten-Generaal zijn gesteld, met dien verstande, dat men bovendien ingezeten der provincie moet zijn. (Kw. 160.)

7. Voor de bevoegdheid tot het kiezen van leden van den gemeenteraad gelden dezelfde regelen, als die, welke in de artt. 1—5 ioor de bevoegdheid tot het kiezen van leden van de Tweede Ka-iper der Staten-Generaal zijn gesteld, met dien verstande, dat men Bovendien ingezeten der gemeente moet zijn. en dat zij, die niet val-

3*

36 KIESWET.

len onder art. 1 a, over het volle laatstverloopen dienstjaar in de gemeente moeten zijn aangeslagen in eene plaatselijke directe belasting tot ten minste het bedrag, voor de gemeente of het gedeelte der gemeente, waar zij wonen, vermeld in de tweede kolom der sub art. 16, 1°., bedoelde tabel en hun aanslag in die belasting op den Isten Maart ten volle moeten hebben voldaan. (Kw. 160.)

§ 2. Van de lijsten der kiezers.

Art. 8. In elke gemeente wordt jaarlijks, naar aanleiding van de opgaven en van het onderzoek in de artt. 10 en volgende vermeld,

door het gemeentebestuur eene lijst opgemaakt, de inwoners aanwijzende, die tot het kiezen van leden van de Tweede Kamer, van de Provinciale Staten en van den gemeenteraad bevoegd zijn.

Vormt eene gemeente meer dan één kiesdistrict voor de Tweede Kamer, dan kan, voor zooveel die kiesdistricten samenvallen met die voor de verkiezing van de Provinciale Staten en van den gemeenteraad, voor ieder kiesdistrict eene afzonderlijke lijst worden opgemaakt. (Kw. 162.)

9. De lijst vermeldt, in alphabetische volgorde, de namen der kiezers en verder hunne voornamen, de plaats en dagteekening hunner geboorte en de dagteekening hunner naturalisatie, zoo die heeft plaats gevonden, de bepaling, waaraan zij het kiesrecht ontleenen en tot welke verkiezing zij bevoegd zijn.

Is eene gemeente in kiesdistricten verdeeld en geene toepassing gegeven aan het tweede lid van art. 8, of is eene gemeente in stem-districten verdeeld, dan wordt daarenboven melding gemaakt van de plaats hunner woning op den Isten Februari van het jaar der vaststelling, en van het kiesdistrict en het stemdistrict, waartoe zij dientengevolge behooren.

De kiezers van wie de plaats der woning niet met zekerheid kan worden aangewezen, behooren tot het eerste kiesdistrict en tot het stemdistrict, waarin het hoofdstembureau is gevestigd, of, is in de gemeente geen hoofdstembureau gevestigd, tot het eerste stemdistrict der gemeente.

De vorm en de inrichting der kiezerslijst worden vastgesteld bij algemeenen maatregel van bestuur. (Kw. 128, 59, 60; K.B. 28 Nov. van 1896, S. 176.) Jeene

10. Jaarlijks vóór den löden Februari zenden de ontvangers der sin ar directe belastingen en der successierechten, ieder voor zijn ressort, In aan den burgemeester door hen te waarmerken opgaven, waarin alle mannelijke inwoners der gemeente worden opgenomen, die in de gemeente over het volle laatstverloopen dienstjaar overeenkomstig art.

lo zijn aangeslagen, met aanteekening van hen, die het te dier zake verschuldigde op den Isten Februari niet hebben voldaan.

Eveneens zenden gemelde ontvangers jaarlijks vóór den 15den Fe-

KIESWET.

iruari aan den burgemeester gelijke opgaven van de overige over iet laatstverloopen dienstjaar in eenige Rijks directe belasting aan-eslagen mannelijke inwoners der gemeente, die het te dier zake ver-chuldigde op den Isten Februari niet hebben voldaan.

Van betalingen, in de maand Februari gedaan, kunnen de belang-isbbenden vóór den 3den Maart aan den burgemeester doen blijken. Kw. la.)

11. De burgemeester noodigt vóór den 8sten Februari bij kennisgeving de mannelijke inwoners der gemeente uit, om zoo zij in eene indere gemeente over het volle laatstverloopen dienstjaar in eene der Rijks directe belastingen zijn aangeslagen, wat de grondbelasting beseft in eene andere gemeente of in meer gemeenten te zamen tot 3en bedrag van ten minste één gulden, daarvan door overlegging der overeenkomstig het bepaalde bij art. la voor voldaan geteekende lanslagbiljetten vóór den 15den Februari te doen blijken. Deze aanslagbiljetten worden na de vaststelling der kiezerslijsten aan belang-lebbenden teruggegeven. (Kw. la.)

12. Bij dezelfde kennisgeving noodigt de burgemeester de manne-ijke inwoners der gemeente, die op grond van het bepaalde bij het derde lid van art. 2 aanspraak meenen te kunnen maken om geplaatst te worden op de kiezerslijst, uit, daarvan vóór den loden Februari aangifte te doen. Het model dezer aangifte wordt door Ons vastgesteld. (K.B. 28 Nov. 1896, S. 176, Mod. II.)

De bewijsstukken, bij zoodanige aangifte over te leggen, waartoe moeten behooren het aanslagbiljet of door den ontvanger gewaarmerkt duplicaat daarvan, eene opgaaf van het bedrag van het aandeel in den aanslag en de noodige bescheiden ten bewijze van het gemeenschappelijk bezit, worden na de vaststelling der kiezerslijsten aan belanghebbenden teruggegeven.

13. Bij de kennisgeving, in art. 11 vermeld, noodigt de burgemeester tevens de mannelijke inwoners der gemeente, die krachtens art. 1 b aanspraak meenen te kunnen maken om geplaatst te worden op de kiezerslijst uit, daarvan voor zooveel noodig, vóór den 15den Februari aangifte te doen. (Kw. 149.)

14. De in het voorgaand artikel bedoelde aangiften, waarvan de modellen door Ons worden vastgesteld, moeten behelzen eene opgaaf van naam en voornamen en woonplaats van den belanghebbende en eene door hem onderteekende verklaring, betreffende de vereischten iu art. li omschreven, waarop hij zijne aangifte grondt.

In geval de belanghebbende verklaart niet in staat te zijn, zijne handteekening te stellen, kan worden volstaan met het plaatsen van een handmerk in tegenwoordigheid van den secretaris, of van een door den burgemeester aangewezen ambtenaar ter secretarie der gemeente, die van de verklaring en van het plaatsen van het hand-merk in zijne tegenwoordigheid aanteekening doet op de aangifte.

Voorts moeten bij die aangiften worden overgelegd de opgaven en

KIESWET.

bewijsstukken, in de volgende artikelen genoemd. (K.B. 28 Nov. 1896, S. 176, Mod. Ill—X.)

15. In het geval, voorzien bij art. 16, 1°., tweede lid, moet worden overgelegd eene opgaaf, zoo mogelijk met aanduiding van straat en nummer, van het huis of gedeelte van het huis of wel, in geval van eene verhuizing als aldaar bedoeld, van de huizen of gedeelten van huizen, met of zonder bijbehoorenden grond en lokalen en bijgebouwen, niet ter bewoning bestemd, door den belanghebbende van den Isten Augustus van het laatstverloopen tot en met den Sisten Januari van het loopende jaar bewoond, van het bedrag van den huurprijs en van naam en woonplaats van den verhuurder. (Mod. UIA en B.)

16. In het geval, voorzien bij art. 1 b, 1% derde lid, moet worden overgelegd eene opgaaf van den naam van het vaartuig, van den inhoud, van den rechtstitel, krachtens welken het is bewoond en, is deze huur, van naam en woonplaats van den verhuurder. (Mod. IV.)

17. In het geval van dienstbetrekking als bedoeld bij art. 16, 2°., eerste lid, moet worden overgelegd eene opgaaf van den aard dei-dienstbetrekking van den belanghebbende, van naam en woonplaats van den persoon bij wien, of van naam en plaats van vestiging der onderneming of der bijzondere instelling of van den naam der openbare instelling, waarbij hij van 1 Januari van het laatstverloopen tot en met den Sisten Januari van het loopende jaar in dienstbetrekking was, van het bedrag van het door hem over het laatstverloopen jaar in die dienstbetrekking genoten inkomen, benevens van vrije kost en vrije woning, voor zoover genoten.

Indien het inkomen geheel of ten deele heeft bestaan uit een vast week-, veertiendaagsch-, maand- of jaarloon, kan met de opgave van het periodiek bedrag, en van den tijd, gedurende welken dit werd genoten of wegens ziekte of verwonding niet of niet ten volle werd genoten, worden volstaan. (Mod. V.)

Door den inwonenden zoon, die de bepaling van art. 1 b, 2°., inroept, moet worden overgelegd eene opgaaf van den naam zijner ouders, vader of moeder, van het door hen uitgeoefend bedrijf, van de werkzaamheden, die hij daarin verrichtte, van het daarvoor over het laatstverloopen Jaar in geld genoten inkomen, benevens van vrije kost en vrije woning, voor zoover genoten. (Mod. VI, VIII.)

In het geval, voorzien bij art. 16, 2°., tweede lid, moet worden overgelegd eene opgaaf van den naam der openbare instelling en van het bedrag van het pensioen. (Mod. VII.)

18. In het geval, voorzien bij art. IJ, 3°., moet worden overgelegd eene door of vanwege de directie van de Grootboeken der Nationale Schuld of den directeur der Rijkspostspaarbank afgegeven verklaring.

De verklaring van den directeur der Rijkspostspaarbank wordt den belanghebbende toegezonden op schriftelijke aanvraag met opgaaf van

KIESWET.

het nummer waaronder en het kantoor, alwaar het spaarbankboekje is uitgegeven. In de verklaring worden dit nummer en dit kantoor vermeld. (Mod. IX A en B.)

19. In het geval, voorzien bij art. 16, 4quot;., moet worden overgelegd eene opgaaf van het door den belanghebbende met goed gevolg afgelegde examen en van het jaar en de plaats der aflegging. (Mod. X.)

20. Hij, die krachtens het bepaalde bij art. 16, 1°., 2°. tweede lid, 8°. of 4°., op de kiezerslijst voorkomt, wordt, tenzij hij eene der voor de kiesbevoegdheid gestelde vereischten heeft verloren of opgehouden heeft inwoner der gemeente, op welker kiezerslijst hij geplaatst is, te zijn, op de kiezerslijsten voor volgende jaren geplaatst, zonder nadere aangifte, in het geval, voorzien bij art. 1 b. I⁰., zoolang hij alsnog hetzelfde huis of een gedeelte van hetzelfde huis of hetzelfde vaartuig bewoont.

Aan hem, die krachtens het bepaalde bij art. 1 b, 2°., eerste of derde lid, op de kiezerslijst voorkomt wordt, zoo hij nog in de gemeente woont, door den burgemeester vóór den 8sten Februari een aangiftebiljet ter invulling toegezonden. (Kw. 149.)

21. De burgemeester zendt jaarlijks vóór den Isten Februari eene lijst van hen, die krachtens het bezit van ƒ 100 (nominaal), ingeschreven in de Grootboeken der Nationale Schuld overeenkomstig het bepaalde bij art. 1 b, 3°., op de kiezerslijst voorkomen, aan de directie dier Grootboeken. Deze doet vóór den 15deu Februari aan den burgemeester opgaaf van hen, die op den Isten Februari niet meer aan de bij gemeld artikel gestelde voorwaarden voldeden.

De burgemeester zendt jaarlijks vóór den 15den Januari aan den directeur der Rijkspostspaarbank eene lijst van hen, die krachtens het bezit van / 50, ingelegd in de Rijkspostspaarbank, overeenkomstig het bepaalde bij art. 1 b, 3°., op de kiezerslijst voorkomen, met vermelding der nummers waaronder, en der kantoren, alwaar de spaarbankboekjes zijn uitgegeven. Deze doet vóór den 15den Februari aan den burgemeester opgaaf van hen, die op den Isten Februari niet meer aan de bij gemeld artikel gestelde voorwaarden voldeden.

22. De Minister van Justitie doet jaarlijks vóór den 15den Februari aan de burgemeesters toekomen eene gewaarmerkte opgaaf van de namen in alphabetische volgorde gesteld, en van de voornamen, met vermelding van plaats en dagteekening van geboorte, van de mannelijke personen, die vóór of op den 15den Mei den leeftijd van vijf en twintig jaren zullen hebben bereikt en bij onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over hunne goederen hebben verloren, of aan wie bij onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak het kiesrecht is ontzegd, en voor wie dat verlies of die ontzegging op den Isten Februari van hetzelfde jaar voortduurde. (Kw. 3.)

23. De burgemeester zendt jaarlijks na het van kracht worden dei-kiezerslijst aan het bestuur van elke der in de gemeente gevestigde

40

instellingen van weldadigheid, voorkomende op de lijst, bedoeld in art. 3 der wet van 28 Juni 1854 (Staatsblad no. 100) een afschrift of afdruk daarvan, benevens eene afzonderlijke lijst, gemerkt A, van de namen der personen, die voor plaatsing op de kiezerslijst in aanmerking kwamen, doch wegens het genieten van onderstand van eene instelling van weldadigheid of van een gemeentebestuur niet op die lijst voorkomen. De gemelde besturen zijn verplicht jaarlijks vóór den loden Februari aan den burgemeester eene gewaarmerkte opgave te doen toekomen van de namen van alle op deze toegezonden lijsten voorkomende personen, welke in het laatstverloopen burgerlijk jaar van hunnentwege onderstand, rechtstreeks of middellijk, hebben genoten.

Voorts zendt de burgemeester jaarlijks vóór den 22sten Februari aan de gemelde besturen eene lijst, gemerkt B, van de personen, die voor plaatsing op de kiezerslijst in aanmerking kunnen komen en niet voorkomen op de van kracht zijnde kiezerslijst of op voormelde lijst A. Die besturen zijn verplicht jaarlijks vóór den 8sten Maart omtrent die personen gelijke opgave te doen, als in het vorig lid voorgeschreven. (Kw. 3, 4.)

24. De bevelhebbers der in eene gemeente aanwezige zee- of landmacht doen, ieder voor zooveel hem aangaat, jaarlijks vóór den 15den Februari, aan den burgemeester toekomen door hen gewaarmerkte opgaven van de namen, in alphabetische volgorde gesteld, en van de voornamen, met vermelding van plaats en dagteekening van geboorte en van de woonplaats, der manschappen beneden den in art. 5 bedoelden graad, die vóór of op den 15den Mei den leeftijd van vijf en twintig jaren zullen hebben bereikt en op wie op den Isten Februari van hetzelfde jaar art. 5, a, b, c of d, toepasselijk is. Zij verstrekken telkenmale gelijke opgaven omtrent de personen, op wie art. 5, a, b, c of d, toepasselijk wordt, of ophoudt toepasselijk te zijn.

Van deze opgaven wordt door de burgemeesters, die ze ontvangen, ten aanzien van elk der daarin genoemde personen zoo spoedig mogelijk mededeeling gedaan aan het bestuur der gemeente zijner inwoning. (Kw. 5, 35.)

25. De burgemeester stelt een voorloopig onderzoek in:

1°. of de opgaven der ontvangers personen vermelden, wier aanslag in de vermogens- of in de bedrijfsbelasting grond oplevert tot het vermoeden, dat hij het gevolg is van eene met de waarheid strijdige aangifte;

2°. of de feiten, vermeld in de bij de artt. 15, 16, 17 en 19 bedoelde aangiften juist zijn;

3°. of zij, die krachtens art. 1 b, 1°., op de kiezerslijst voorkomen op den Isten Februari alsnog aan de daarbij gestelde voorwaarden voldoen;

4quot;. of er onder hen, die voor plaatsing op de Idezerslijsi in aanmerking kunnen komen, zich personen bevinden, die krachtens het bepaalde bij art. 3, laatste lid, van plaatsing op de kiezerslijst zijn uitgesloten.

KIESWET.

Vóór den Ssten Maart brengt de burgemeester omtrent de uitkomsten van dit onderzoek een schriftelijk verslag uit aan het gemeentebestuur. (Kw. 150.)

26. Op verzoek van den burgemeester zijn verhuurders van woningen, als bedoeld in art. 15, van vaartuigen, als bedoeld in art. 16, En de personen en de bestuurders van ondernemingen of instellingen, als bedoeld in art. 17, verplicht binnen 14 dagen inlichtingen te verschaffen ten behoeve van het in art. 25, 2°. en 3°., bedoelde onderzoek. (Kw. 150, 152,157,158.)

27. Indien ten gevolge van het onderzoek, bij art. 25 bedoeld, het i gemeentebestuur besluit een persoon voorloopig niet op de kiezerslijst te plaatsen, geeft de burgemeester dezen daarvan vóór den 23sten Maart schriftelijk kennis. (Kw. 50.)

28. Het gemeentebestuur stelt de kiezerslijst telken jare opnieuw Tast op den 228ten Maart.

Het stelt tegelijkertijd alphabetische lijsten vast der namen en voornamen van hen, die van de kiezerslijst zijn afgevoerd en van Men, die daarop zijn gebracht, met vermelding van de verder omtrent Een in de kiezerslijst voorkomende opgaven.

| De kiezerslijst wordt, met de in het voorgaande lid bedoelde lijsten, van den 23sten Maart tot en met den 21sten April op de secretarie der gemeente voor een ieder ter inzage nedergelegd en, tegen betaling der kosten, in afschrift of afdruk verkrijgbaar gesteld. Van • flit een en ander geschiedt te gelijker tijd openbare kennisgeving.

29. Tot en met den 15den April is een ieder bevoegd bij het ge-

1 leentebestuur verbetering van de door dat bestuur vastgestelde Ide-

2 ;rslijst te vragen, op grond dat hijzelf of een ander, in strijd met t e wet, daarop voorkomt, niet voorkomt, of niet behoorlijk voorkomt. (Sw. 37.)

30. Indien het verzoek om verbetering van de kiezerslijst niet ( en verzoeker betreft, wordt den belanghebbende door den burge-i leester binnen vier en twintig uren schriftelijk hiervan mededeeling j edaan. (Kw. 50.)

31. De verzoeken om verbetering van de kiezerslijst worden, met ce bijgevoegde bewijsstukken, dadelijk tot en met den 21sten April

_| Voor een ieder op de secretarie der gemeente ter inzage nederge-1 \'gd en in afschrift, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld.

Een ieder is tot tegenspraak van het verzoek bevoegd.

De tegenspraak wordt schriftelijk en uiterlijk den 23sten April Min het gemeentebestuur ingediend.

32. De burgemeester doet, ingeval verbetering van de kiezerslijst 1 ordt gevraagd, op grond dat de verzoeker of een ander in strijd i et de wet daarop niet of niet behoorlijk voorkomt, binnen 24 uren np het inkomen van het verzoek aan de besturen van elk der in aj\'t. 23 bedoelde instellingen mededeeling van den naam van den-gtne, wiens plaatsing op de lijst verlangd wordt.

KIESWET.

Deze besturen zijn verplicht binnen 7 dagen aan het gemeentebestuur kennis te geven van het feit, indien het zich voordoet dat de persoon in het burgerlijk jaar, aan de vaststelling der lijst voorafgaande, van hunnentwege onderstand heeft genoten. (Kw. 153, 157.)

33. Na den 23sten April, doch vóór den loden Mei, beslist het gemeentebestuur over de verzoeken om verbetering en worden de daarbij bevolen wijzigingen in de kiezerslijst aangebracht, met waarmerking der wijzigingen door den burgemeester en den secretaris.

De beslissing van het gemeentebestuur is met redenen omkleed en wordt in haar geheel door den burgemeester op de secretarie der gemeente voor een ieder ter inzage nedergelegd en in afschrift, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld. De burgemeester doet hiervan ten spoedigste, uiterlijk op den vijfden dag na dien der beslissing, openbare kennisgeving en deelt te gelijker tijd de beslissing, is daarbij wijziging van de kiezerslijst bevolen, schriftelijk mede aan hem wien . de wijziging betreft. Gelijke mededeeling geschiedt, wanneer het ver- \\ zoek om verbetering geheel of ten deele niet is toegewezen, aan den verzoeker, zoo de gevraagde verbetering van de kiezerlijst hemzelven betrof.

De overgelegde bewijsstukken worden na de beslissing van het gemeentebestuur aan belanghebbenden teruggegeven. (Kw. 50.)

34. Van den 15den Mei tot den 15den Mei van het volgende jaar blijft de door het gemeentebestuur vastgestelde lijst, zooals die door zijne beslissingen al dan niet is gewijzigd, van kracht, behou- -dens de wijzigingen daarin ten gevolge van rechterlijke uitspraken,¹ j welke wijziging der lijst bevelen, te brengen en de aanteekeningen omtrent schorsing, daarin te maken overeenkomstig de bepalingen dezer wet. (Kw. 5.)

De kiezerslijst blijft voor een ieder op de secretarie der gemeente ter inzage nedergelegd en in afschrift of afdruk, tegen betaling der kosten verkrijgbaar.

Afschrift of afdruk van de van kracht geworden kiezerslijst wordt gezonden aan den burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict gelegen is. Aan hem géschiedt ook mededeeling van de wijzigingen, welke de lijst ten gevolge van rechterlijke uitspraken ondergaat en van de krachtens art. 35 daarop gehoudene aanteekeningen. ,

35. Het gemeentebestuur vermeldt bij eene door den burgemeester en den secretaris gewaarmerkte aanteekening op de kiezerslijst achter de namen der kiezers, omtrent wie opgaven inkomen, als bedoeld in art. 24 dezer wet en die niet vallen in de termen van hei laatste lid van art. 5, de schorsing van het Idesrecbt en de opheffing der schorsing.

Van deze aanteekening wordt telkenmale onmiddellijk mededeeling gedaan aan den kiezer, wien zij aangaat. Hij kan, ajht hij zich dooi de schorsing bezwaard, tegen deze aanteekening, binnen acht\' dagen ¹ na ontvangst der mededeeling, herstel verzoeken bij het gemeente-

KIESWET.

bestuur, dat daaromtrent zoo spoedig mogelijk beslist. De bepalingen van art. 33 zijn hierbij van toepassing. (Kw. 50.)

36. Gedurende vijf dagen, te rekenen van den dag der in artt. 33 en 35 bedoelde kennisgeving, kan door een ieder, die niet in de door het gemeentebestuur geuomene beslissing berust, de zaak bij een met redenen omkleed verzoek, vergezeld van de bewijsstukken en van een afschrift der beslissing van het gemeentebestuur, worden onderworpen aan de uitspraak van den kantonrechter, binnen wiens ressort de lijst is opgemaakt.

Is eene gemeente in kiesdistricten verdeeld, en tevens in die gemeente meer dan een kantongerecht gevestigd, dan is de kantonrechter bevoegd, binnen wiens ressort hij, over wiens kiesbevoegdheid verschil is, zijne woning heeft, of, indien hij wel inwoner der gemeente is, maar niet binnen een bepaald kiesdistrict zijne woning heeft, alsdan de kantonrechter of de kantonrechters, binnen wiens of wier ressort het eerste kiesdistrict der gemeente gelegen is.

Met inachtneming der navolgende bepalingen wordt dit verzoek als eene burgerlijke zaak berecht. (Kw. 112.)

37. De verzoeker laat zijn verzoekschrift met afschrift der bewijsstukken en der beslissing van het gemeentebestuur, binnen twee dagen na de indiening beteekenen aan hen, die bij het verzoek aan het gemeentebestuur partijen zijn geweest. Hij doet het exploit van beteekening ter griffie van het kantongerecht nederleggen. (Kw. 29.)

38. De wederpartij kan binnen vijf dagen na deze beteekening eene memorie van antwoord aan den kantonrechter indienen, niet overlegging van bewijsstukken.

39. De kantonrechter is bevoegd partijen te hooren en aan elke van haar bewijsvoering door getuigen of een eed op te leggen.

Binnen zes dagen doet hij zijne einduitspraak of geeft hij eene beschikking als bedoeld bij het eerste lid van dit artikel. In het laatste geval kan hij bij zijne beschikking tevens bij provisie wijziging der kiezerslijst bevelen.

40. De vernietiging van de ten gevolge van de artt. 36 tot 39 gedane uitspraak van den kantonrechter kan, doch alleen wegens schending of verkeerde toepassing der wet gevraagd worden aan den Hoogen Kaad, door ieder, die by die uitspraak partij is geweest.

41. Hij legt daartoe, binnen veertien dagen na den dag, waarop het vonnis van den kantonrechter is uitgesproken, ter griffie van den Hoogen Eaad een verzoekschrift neder, waarin zijne gronden en eisch tot cassatie worden ontvouwd, met aanwijzing der wetsbepalingen, welke hij beweert te zijn geschonden of verkeerdelijk toegepast.

Hij legt daarbij over een afschrift van het vonnis, waarvan hij de vernietiging verlangt, en alleen die bewijsstukken, welke hij voor den kantonrechter heeft gebruikt.

Partijen zijn niet gehouden zich van de tusschenkomst van advocaten te bedienen.

KIESWET.

42. De verzoeker laat binnen acht dagen na het nederleggen van het voormelde verzoekschrift ter griffie van den Hoogen Raad aan de wederpartij beteekenen:

1°. een afschrift van dat verzoekschrift;

2°. een afschrift van het bewijs, door den griffier van den Hoogen Kaad afgegeven, van het nederleggen van dit verzoekschrift ter griffie van dien Baad;

en doet het exploit van beteekening ter zelfde griffie nederleggen.

43. De wederpartij kan, binnen veertien dagen na het ontvangen der beteekening, in het voorgaande artikel vermeld, ter griffie van den Hoogen Raad een verzoekschrift doen nederleggen, waarin hare beantwoording van den ingestelden eisch van cassatie en hare conclusie worden ontvouwd.

Zij mag daarbij geen andere bewijsstukken overleggen, dan die zij voor den kantonrechter heeft gebruikt. (Kw. 37.)

44. Binnen vier en twintig uren na afloop van den in art. 43 bedoelden termijn, stelt de griffier van den Hoogen Baad al de te dier zake ontvangen en te zijner griffie nedergelegde stukken in handen van den procureur-generaal bij den Hoogen Baad.

45. Deze brengt, binnen veertien dagen daarna, zijne conclusiën ter terechtzitting van den Hoogen Baad uit.

De Hooge Baad doet binnen veertien dagen daarna zijne uitspraak.

46. Wanneer de Hooge Baad grond vindt tot vernietiging van het vonnis van den kantonrechter, beslist hij in hetzelfde arrest de hoofdzaak, zooals de kantonrechter, die het vernietigde vonnis heeft gewezen, had behooren te doen. Indien de beslissing der hoofdzaak afhangt van daadzaken of rechtspunten, welke bij de vroegere behandeling zijn onopgelost gelaten, verwijst de Hooge Baad het geding naar den kantonrechter, ten einde met inachtneming van de uitspraak van den Hoogen Baad, de hoofdzaak verder te behandelen en te beslissen.

47. De procureur-generaal bij den Hoogen Baad is, wanneer geene der partijen zich tegen het vonnis van den kantonrechter, in hare zaak gewezen, in cassatie heeft voorzien, bevoegd die cassatie, in het belang der wet, te vragen.

Het te wijzen arrest kan de rechten, door de partijen verkregen, niet benadeelen.

48. Indien er geene wederpartij is, of deze niet heeft geantwoord, komen de in art. 50 niet bedoelde kosten, zoo het verzoek wordt toegestaan, ten laste van den Staat.

49. Van de rechterlijke beslissing, welke wijziging van de kiezerslijst beveelt, wordt uiterlijk den volgenden dag door den griffier aan het bestuur der gemeente, welker kiezerslijst daardoor wijziging behoeft, kennis gegeven.

Overeenkomstig deze rechterlijke beslissing wordt onverwijld de

KIESWET. 45

kiezerslijst gewijzigd, met aanteekening van de rechterlijke beslissing, waarvan de wijziging een gevolg is en met waarmerking door den burgemeester en den secretaris. (Kw. 113.)

50. De in de vorige artikelen bedoelde verzoekschriften, stukken, voor de rechtsvordering benoodigd, beslissingen, uitspraken en kennisgevingen zijn vrij van zegel-, griffie- en registratiekosten.

De mededeelingen en kennisgevingen in de artt. 27, 30, 33 en 35 bedoeld, geschieden bij aangeteekenden brief.

Aangiften en stukken, waarvan de overlegging wordt gevorderd, bedoeld in artt. 10—19, kunnen door belanghebbenden, met inachtneming der door Ons te stellen voorschriften, kosteloos per post aan den burgemeester worden toegezonden. ¹) (Kw. 114.)

§ 3. Van het kiezen.

Art. 51. Op den dag der verkiezing kunnen bij den burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict, of waarin het geheele kiesdistrict gelegen is, van des voormiddags negen uur tot des namiddags vier uur opgaven van candidaten worden ingeleverd.

Deze opgaven moeten inhouden den naam, de voorletters en de woonplaats van den candidaat en onderteekend zijn door ten minste veertig kiezers, bevoegd tot deelneming aan de verkiezing, waarvoor de inlevering geschiedt.

De vorm en de inrichting der opgaven worden vastgesteld bij al-gemeenen maatregel van bestuur. Deze wijst tevens aan den tijd en de plaats, waarop formulieren kosteloos voor de kiezers verkrijgbaar moeten zijn. (Kw. 151,157.)

52. De inlevering der opgaven geschiedt persoonlijk door een of meer der personen, die haar hebben onderteekend. De candidaat kan daarbij tegenwoordig zijn.

De burgemeester stelt een bewijs van ontvangst ter hand aan den-gene, die de opgave inlevert.

53. Voldoet de opgave niet aan de door of krachtens deze wet gegeven voorschriften, dan wordt daarvan, met mededeeling van de redenen in het bewijs van ontvangst melding gemaakt. De burgemeester is niet bevoegd eene opgave te weigeren, dan wegens het gemis van het vereischte aantal onderteekeningen.

De burgemeester doet de bij hem ingeleverde opgaven op de secretarie der gemeente voor een ieder ter inzage nederleggen. Hij doet haar zoo spoedig mogelijk in afschrift aanplakken en, tegen betaling der kosten, daarvan afschriften verkrijgbaar stellen.

54. De ingeleverde opgaven van candidaten worden, naar de volg-

¹

E.B. 4 Jan. 1897,S.44, bepaalt,(int de omslagen met bedoelde aangiften en stukken, welke kosteloos per post door de belanghebbenden aan den burgemeester kunnen worden toegezonden, moeten dragen, boven aan de vóórzyde het opschrift: „Vrij van briefport ingevolge art, 50 der kieswetquot; en in den linker benedenhoek de vermelding van den naam en de woonplaats van den afzender, gewaarmerkt door zijne handteekening.

KIESWET.

orde, waarin zij bij den burgemeester zijn ingeleverd, door hem genummerd. Meerdere opgaven van denzelfden candidaat verkrijgen hetzelfde nummer als de eerst ingediende dezer opgaven.

De namen, de voorletters en woonplaatsen der candidaten worden door den burgemeester in alphabetisehe volgorde der namen op eene lijst gebracht. Op deze lijst wordt aanteekening gehouden van door den burgemeester, overeenkomstig art. 53 gemaakte opmerkingen.

De vorm en de inrichting dezer lijst worden vastgesteld bij alge-meenen maatregel van bestuur. (Kw. 132.)

55. De burgemeester van de hoofdplaats van een kiesdistrict, hetwelk meerdere gemeenten omvat zendt aan de burgemeesters der overige gemeenten onverwijld opgave van de namen, voorletters en woonplaatsen der candidaten in alphabetisehe volgorde. (Kw. 139.)

Ten minste drie dagen vóór den tot stemming bepaalden tijd ontvangt elk kiezer, die bevoegd ia aan de stemming deel te nemen, van den burgemeester der gemeente, op welker kiezerslijst hij voorkomt, eene kaart, bevattende eene oproeping voor de stemming. Op deze kaart worden vermeld zijn naam en voorletters, het nummer, waaronder hij op de kiezerslijst voorkomt, het lichaam, waarin eene of meer plaatsen moeten worden vervuld, het aantal te vervullen plaatsen, het stemdistrict, waartoe hij behoort, de plaats der stemming in dat district, de tijd der stemming, de namen en voorletters der candidaten in alphabetisehe volgorde en de inhoud vun art. 128 van het Wetboek van Strafrecht.

De vorm en de inrichting dezer kaart worden vastgesteld bij al-gemeenen maatregel van bestuur.

Aan den tot deelneming aan de stemming bevoegden kiezer, die zijne kaart heeft verloren, of wien geene kaart is toegezonden, wordt op zijne aanvraag door of vanwege den burgemeester eene kaart uitgereikt, mits hij voldoende van zijne identiteit doe blijken.

Ten minste drie dagen vóór den tot stemming bepaalden tijd geschiedt tevens openbare kennisgeving van het lichaam, waarin eene of meer plaatsen moeten worden vervuld, het aantal te vervullen plaatsen, den tijd der stemming, de namen en voorletters der candidaten in alphabetisehe volgorde en den inhoud van art. 128 van het Wetboek van Strafrecht. (Kw. 74, 75.)

56. De stemming vangt aan des morgens te acht uren en duurt tot des namiddags te vijf uren. (Kw. 86.)

57. Het hoofd of de bestuurder van een bedrijf of eene onderneming, waarin mannelijke personen, die den leeftijd van vijf en twintig jaren hebben bereikt, arbeid verrichten in fabrieken en werkplaatsen ia verplicht te zorgen dat ieder van die personen, die bevoegd is tot de keuze mede te werken, gedurende ten minste twee achtereenvolgende uren tussehen acht uren des voormiddags en vijf uren des namiddags daartoe gelegenheid vinde. (Kw. 154,157.)

58. Het hoofd of de bestuurder in het voorgaande artikel bedeeld.

KIESWET.

verplicht te zorgen dat in zijne fabriek of werkplaats, op eeue plaats, aar arbeid wordt verricht, gedurende twee werkdagen vóór, en op den t stemming bepaalden tijd op eene zichtbare wijze is opgehangen ne door hem onderteekende lijst de uren, in het voorgaand artikel edoeld, vermeldende, voor elk afzonderlijk of groepsgewijze of voor len gezamenlijk.

Op de woorden „arbeidquot; en „fabrieken en werkplaatsenquot; is § 1 er Arbeidswet toepasselijk. (Kw. 154.)

59. De stemming geschiedt ten overstaan van het stembureau in et voor iederen kiezer op de kiezerslijst aangewezen stemdistrict.

Kw. 128, 9.)

60. In elk stemdistrict is een stembureau.

Elk stembureau bestaat uit drie leden, waarvan één voorzitter is. Bovendien worden daarin minstens twee plaatsvervangende leden be-

icemd. (Kw. 155,157.)

61. De raad der gemeente, waarin het stembureau zitting houdt, )enoemt de leden en de plaatsvervangende leden van het stembureau lit zijn midden.

De raad evenwel eener gemeente, welke meer dan één stemdistrict )evat, kan buiten zijn midden inwoners dier gemeente tevens kiezers in het kiesdistrict, waartoe het stembureau behoort, telkens voor den tijd van twaalf maanden tot leden en plaatsvervangende leden der stembureaux van een kiesdistrict benoemen.

62. De burgemeester is voorzitter van het hoofdstembureau dei-gemeente, waarin het gevestigd is. Is in eene gemeente meer dan één hoofdstembureau gevestigd, dan is de burgemeester der gemeente voorzitter van het hoofdstembureau van het kiesdistrict, waarbinnen het gemeentehuis is gelegen. In dit geval worden de voorzitters der andere hoofdstembureaux door den gemeenteraad uit zijn midden benoemd en wordt voor de stembureaux een der leden daarvan bij de benoeming als voorzitter aangewezen.

In gemeenten waarin geen hoofdstembureau is gevestigd, is de burgemeester voorzitter van het stembureau in het eerste stemdistrict.

In de gevallen bij de twee voorafgaande leden bedoeld kan de burgemeester zich laten vervangen door een lid van den gemeenteraad, daartoe door den raad aan te wijzen.

De voorzitters van alle andere stembureaux worden door den gemeenteraad zooveel mogelijk uit zijn midden benoemd. Is het getal der beschikbare gemeenteraadsleden niet toereikend om daaruit voorzitters voor alle stembureaux in de gemeente aan te wijzen, dan kan de raad daartoe inwoners van de gemeente, tevens kiezers in het kiesdistrict, waartoe het stembureau behoort, benoemen. (Kw. 93—95,128.)

63. De bij de opening der zitting van het stembureau fungeeren-de voorzitter, leden of plaatsvervangende leden, die kiezers zijn in het district waarbinnen het stembureau zitting houdt, kunnen slechts aan dat stembureau aan de stemming deelnemen.

KIESWET.

84. Gedurende de stemming zijn steeds de voorzitter en twee leden in het stembureau aanwezig.

Bij ziekte of noodzakelijke verhindering van den voorzitter treden die leden, naar volgorde van benoeming, als zoodanig op.

De tijdelijke vervanging der leden wordt, zoo daaraan behoefte bestaat, door den voorzitter van het stembureau geregeld.

Zijn geene plaatsvervangende leden beschikbaar, dan worden door den voorzitter uit de in het lokaal aanwezige kiezers, een of meerdere leden benoemd, voor den tijd der ontstentenis van de plaatsvervangende leden.

Van alle verwisselingen in de samenstelling van het stembureau wordt op het proces-verbaal aanteekening gehouden met opgave van de reden daarvoor en van den tijd der vervanging.

65. Bij plaatselijke verordening, waarvan afkondiging geschiedt, wordt voor elk stemdistrict een geschikt stemlokaal aangewezen.

De burgemeester zorgt voor de inrichting van het lokaal. (Kw. 82—84.)

66. Op de tafel, voor het stembureau staande, ligt een exemplaar dezer wet en der algemeene maatregelen van bestuur, die op de verkiezing betrekking hebben, en een afschrift of afdruk van de kiezerslijst. (Kw. 78.)

67. De tafel is zoodanig geplaatst, dat de kiezers de verrichtingen van het bureau kunnen gadeslaan.

68. Nevens of op die tafel staat de stembus, vervaardigd naar het bij algemeenen maatregel van bestuur daarvoor vast te stellen model en gesloten met twee verschillende sleutels, waarvan de eene onder den voorzitter, de andere onder het oudste lid berust. (Kw. 73.)

89. Buiten de ruimte voor het publiek bestemd, zijn in het stemlokaal een of meer geheel van elkander afgescheidene lessenaars geplaatst, waarvan de toegang zichtbaar is voor het stembureau en voor het publiek, en waaraan de invulling van het stembiljet in het geheim geschiedt.

De verdere inrichting van het stemlokaal, het aantal, de plaatsing en de inrichting der lessenaars, worden bij algemeenen maatregel van bestuur geregeld. (Kw. 77.)

70. De burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, draagt zorg, dat stembiljetten tot een met twintig ten honderd van het getal der kiesbevoegden in het district vermeerderd aantal, tijdig worden in gereedheid gebracht en in eene, aan het aantal der kiezers in elke gemeente evenredige, hoeveelheid aan de burgemeesters der gemeenten van het Idesdistrict, zoo dit meerdere gemeenten omvat, worden toegezonden in een verzegeld pak, waarop het aantal der zich daarin bevindende biljetten is vermeld. Geen andere stembiljetten mogen bij de stemming worden gebruikt.

71. De burgemeester draagt zorg, dat vóór den aanvang der stem-

KIESWET. 49

ning bij elk stembureau in zijne gemeente aanwezig zijn stembiljet-en tot een met twintig ten honderd van het getal der Idesbevoeg-len in het stemdistrict vermeerderd aantal. Deze biljetten worden aan iet bureau toegezonden in een verzegeld pak, waarop het aantal der ich daarin bevindende biljetten is vermeld.

72. Op het stembiljet zijn aan de eene zijde in alphabetische volg-irde de namen gedrukt der eandidaten, waarover de stemming ge-ichiedt; aan de keerzijde is de handteekening van den burgemeester Ier hoofdplaats van het kiesdistrict gestempeld.

De verdere inrichting van het stembiljet wordt geregeld bij alge-neenen maatregel van bestuur.

73. Vóór den aanvang der stemming, alvorens iemand tot deelne-aing daaraan wordt toegelaten, opent het stembureau het pak met itembiljetten, telt de biljetten en sluit de bus, na zich te hebben )vertuigd dat zij volkomen ledig is.

74. Tot de stemming wordt niemand toegelaten dan die volgens le kiezerslijst bevoegd is tot de keuze mede te werken en in het be-lit is van de bij art. 55 vermelde kaart.

75. De kiezer overhandigt aan het stembureau de kaart, vermeld n art. 55.

76. De kiezer ontvangt daarop uit handen van den voorzitter het tembiljet.

De biljetten mogen niet vroeger en alleen op deze wijze aan de dezers worden verstrekt.

De beide leden van het stembureau houden aanteekening van het ;etal der verstrekte biljetten.

77. De kiezer begeeft zich na ontvangst van het stembiljet onver-rijld naar eenen niet in gebruik genomen lessenaar en stemt aldaar loor met potlood zwart te maken een wit stipje geplaatst in een tem vak voor den naam van den candidaat zijner keuze.

De voorzitter van het stembureau, na zich, zonder het stembiljet n handen te nemen, overtuigd te hebben dat het aan de buitenzijde len voorgeschreven stempel draagt, doet den kiezer het biljet in de itembus steken. (Kw. 69.)

78. Een der leden van het stembureau houdt, door het stellen ijner paraphe naast den naam van den kiezer op een afschrift of ifdruk van de kiezerslijst, aanteekening, dat de kiezer aan de stem-ning heeft deelgenomen. (Kw. 66; Art. 4K.B. 28 Nov. 1896, S. 176.)

78. Een kiezer kan, wanneer hij zich bij de invulling van zijn )iljet vergist, eenmaal een nieuw stembiljet aanvragen, mits het eerst iverhandigde door hem wordt teruggegeven.

80. Wanneer blijkt dat een kiezer lichamelijk hulpbehoevend is, tan de voorzitter van het stembureau toestaan, dat hij zich doe bijstaan.

81. De kiezer, die na waarschuwing de bij deze wet of de bij den »t uitvoering daarvan genomen algemeenen maatregel van bestuur, gegeven voorschriften omtrent de stemming niet opvolgt, wordt niet

STAATSWETTEN. 4

KIESWET.

tot de stembus toegelaten, en is verplicht het stembiljet, zoo hem dit reeds overhandigd is, terug te geven.

De kiezer, die tot de stembus toegelaten, weigert het stembiljet in de bus te steken, is eveneens verplicht dit terug te geven.

De teruggegeven stembiljetten worden door het stembureau onmiddellijk onbruikbaar gemaakt, op de wijze bij algemeenen maatregel van bestuur te bepalen. (Kw. 156, 157.)

82. Gedurende den tijd, dat het stembureau zitting houdt, zijn de kiezers bevoegd in het stemlokaal te vertoeven, voor zoover de orde daardoor niet wordt verstoord en de voortgang der stemming niet wordt belemmerd.

De kiezers, die geen krijgslieden zijn, verschijnen daar ongewapend.

De in het stemlokaal aanwezige kiezers kunnen, zoo de stemming niet overeenkomstig de wet geschiedt, bezwaren inbrengen. Hiervan wordt door het stembureau in het proces-verbaal der stemming melding gemaakt. (Kw. 91.)

83. De voorzitter van het stembureau is belast met de handhaving der orde in het stemlokaal.

Niet dan op zijne vordering en alleen tot bedwang van wanorde, mag eenige gewapende macht in het stemlokaal of zijne toegangen worden geplaatst. De burgerlijke en militaire autoriteiten nijn gehouden aan eene daartoe door den voorzitter van liet stembureau gedane vordering te voldoen.

84. Bevindt het stembureau, dat wanorde in het stemlokaal of zijne toegangen den behoorlijken voortgang der stemming onmogelijk maakt, dan wordt dit door den voorzitter verklaard. De stemming wordt daarop aanstonds geschorst en tot den volgenden dag des voormiddags ten acht uren verdaagd.

De stembus wordt onmiddellijk, in tegenwoordigheid der in het steuüokaal aanwezige kiezers, gesloten en verzegeld.

Het proces-verbaal der gehoudene zitting wordt daarna opgemaakt en evenals de sleutels, de niet gebruikte en de teruggegeven stembiljetten, elke soort afzonderlijk, de ingeleverde kaarten en de kiezerslijst bedoeld in art. 78, in een verzegeld papier gesloten. Van alle deze verrichtingen wordt door het stembureau in het proces-verbaal melding gemaakt. (Kw. 94.)

85. Onmiddellijk na onderteekening van het aan het slot van het vorige artikel bedoelde proces-verbaal, wordt dit met de stembus en de verzegelde pakken, door den voorzitter van het stembureau, zoo hij de burgemeester is, in bewaring genomen en anders aan den burgemeester ter bewaring overgebracht. Deze levert alles op den dag, waarop de stemming wordt hervat, vóór den aanvang der stemming, opnieuw aan het stembureau in.

De hervatte stemming duurt tot des namiddags vijf uren. ;Kw. 91,97.)

86. Zoodra de in art. 56 of 85 voor de stemming bepaalde tijd verstreken is, wordt dit door den voorzitter van het stembureau aan-

KIESWET.

ekondigd en worden alleen de op het oogenblik dezer aankondi-ing in het stemlokaal aanwezige kiezers nog tot de stemming toe-elaten.

Nadat de stemming is afgeloopen wordt het aantal kiezers dat lijkens het aantal ingeleverde kaarten aan de verkiezing heeft deel-euomen, en het aantal der niet gebruikte en der teruggegeven stem-iljetten opgemaakt en aan de aanwezige kiezers bekend gemaakt.. )aarop wordt de kiezerlijst door het stembureau, met opgave van et aantal der daarop gestelde paraphen gewaarmerkt en worden, oowel deze lijst, als de niet gebruikte en de teruggegeven stembil-tten, elke soort afzonderlijk, en de ingeleverde kaarten, in een ver-gt;geld papier gesloten. (Kw. 56.)

87. Onmiddellijk na de in art. 86 voorgeschreven bekendmaking m verzegeling wordt de stembus geopend.

De stembiljetten worden dooreen gemengd, geteld en vergeleken aet het getal kiezers, die aan de stemming hebben deelgenomen;

88. De voorzitter opent de stembiljetten. Hij deelt, na opening an elk biljet, den naam mede van den cindidaat of de candidaten op rie eene stem is uitgebracht.

De oudste der leden van het stembureau ziet het stembiljet na. De ieide leden van het bureau houden aanteekeuiug van elke uitge-irachte stem.

89. Van onwaarde zijn andere stembiljetten dan die, welke vol-;ens deze wet en de tot hare uitvoering gegeven voorschriften mo-;en worden gebruikt.

Van onwaarde zijn voorts de stembiljetten:

waarop geen der candidaten is gekozen;

waarop de namen van andere personen dan de candidaten of waar-Ip andere bijvoegingen geplaatst zijn;

waarop meer candidaten zijn gekozen dan plaatsen te vervullen zijn ; waarop de aanwijzing van eenen candidaat is geschied op eene udere wijze, dan is voorgeschreven bij art. 77;

en de stembiljetten, die eene aanduiding van den kiezer bevatten; of die niet voorzien zijn van den voorgeschreven stempel. Het stembureau beslist over de waarde van het stembiljet, ter-tond nadat het biljet is geopend.

De voorzitter maakt de redenen van twijfel en de beslissing on-liddellijk bekend. Van een en ander geschiedt aanteekening in het roces-verbaal der stemming.

90. Terstond nadat alle stembiljetten zijn geopend en de daarop iltgebrachte stemmen opgenomen, maakt de voorzitter van het stem-lureau het getal der geldig uitgebrachte stemmen bekend, dat in het :eheel en dat op elk der candidaten is uitgebracht. (Kw. 94.)

91. Daarop worden de geopende, zoowel de geldige als de van mwaarde verklaarde stembiljetten, elke soort afzonderlijk in een ver-. :egeld papier gesloten.

4*

KIESWET.

De verzegeling in de artt. 84, 86 en in dit artikel voorgeschreven, wordt geregeld bij algemeenen maatregel van bestuur.

Door de in het lokaal aanwezige kiezers kunnen bezwaren worden ingebracht.

Vervolgens wordt aanstonds proces-verbaal opgemaakt van de gehouden stemming. Hierin worden ook de ingebrachte bezwaren vermeld. (Kw. 82, 94.)

92. Het proces-verbaal der stemming wordt door alle leden van het stembureau geteekend. Het wordt met de verzegelde pakken, in de artt. 86 en 91 bedoeld, door het jongste lid van het stembureau, zoo dit niet is het hoofdstembureau van het kiesdistrict, onverwijld naar den voorzitter van het hoofdstembureau overgebracht.

93. Het hoofdstembureau houdt den volgenden dag des voormiddags te 9 uren in zijn stemlokaal eene zitting tot het vaststellen van den uitslag der verkiezing.

Is te voorzien, dat de processen-verbaal alsdan nog niet alle naar den zetel van het hoofdstembureau kunnen zijn overgebracht, dan wordt de zitting door den Commissaris der Koningin bij een met redenen omkleed besluit uiterlijk tot den tweeden op den dag der stemming volgenden dag op door hem te bepalen uur verdaagd.

De artt. 82 en 83 zijn op deze zitting toepasselijk.

De bij den voorzitter van het hoofdstembureau ingeleverde processen-verbaal blijven bij hem in bewaring tot dat de uitslag der verkiezing is vastgesteld.

94. De voorzitter van het hoofdstembureau maakt in de bij art. \'^er\'^a 93 voorgeschreven zitting het getal bekend der bij elk stembureau ^)en \' in het geheel en op eiken candidaat uitgebrachte geldige stemmen, ^)e\'^a9 van onwaarde verklaarde stembiljetten en vervolgens den dienovereenkomstig vastgestelden uitslag der verkiezing.

Door de in het lokaal aanwezige kiezers kunnen bezwaren worden ingebracht.

Zij worden in het proces-verbaal der zitting opgenomen. (Kw. 84.)

95. Het hoofdstembureau kan, hetzij ambtshalve, hetzij naar aanleiding van een met opgave van redenen gedaan verzoek van een of meer kiezers eene nieuwe opneming der stembiljetten, zoowel uit alle, als uit een of meer stemdistricten, bevelen.

Het neemt daartoe een met redenen omkleed besluit. Het gaat alsdan onmiddellijk tot deze opneming over. Het is bevoegd daartoe de verzegelde pakken te openen en den inhoud te vergelijken met de processen-verbaal der stembureaux.

Bij deze opneming worden de voorschriften gevolgd der artt. 86—92,

eerste zinsnede.

96. De vorm en de inrichting der in de artt. 84, 91 en 94 bedoelde processen-verbaal worden vastgesteld bij algemeenen maatregel van bestuur.

97. Terstond nadat de uitslag der verkiezing is vastgesteld wordt

KIESWET.

et daarvan opgemaakte proces-verbaal, met de processen-verbaal der (embureaux en de overeenkomstig de artt. 86 en 91 verzegelde pak-.en, ingezonden aap het bestuur der gemeente, die hoofdplaats is an het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen. Kw. 85.)

98. Het gemeentebestuur bewaart het proces-verbaal en doet af-chrift daarvan terstond aanplakken en ter secretarie voor een ieder er inzage nederleggen. Het bewaart de processen-verbaal der stem-mreaux en de verzegelde pakken tot dat over de toelating van den ;ekozene is beslist en vernietigt ze vervolgens.

Van deze vernietiging wordt proces-verbaal opgemaakt. i\'Kw. 133, 34.)

TWEEDE AFDEELING.

Van de benoeming van afgevaardigden ter Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal en van hunne aftreding.

§ 1. Van de afgevaardigden ter Eerste Kamer.

Art. 99. Leden der Eerste Kamer kunnen alleen zijn manne-ijke Nederlanders, die niet bij rechterlijke uitspraak de beschikking )t het beheer over hunne goederen hebben verloren, noch van de verkiesbaarheid ontzet zijn, den ouderdom van 30 jaren vervuld héb-ren en öf behooren lot de hoogstaangeslagenen in de Bijks directe Jelastingen öf één of meer hooge en gewichtige openbare betrekkin-jen, door de wet aangewezen, bekleeden of bekleed hebben. (Grondw. trt. 90.) \')

1) Als hooge en gewichtige openbare betrekkingen, bedoeld in art. 90 van de Srondwet, worden, by de wet van 13 Aug. 1890, Stsbl. no. 148, aangewezen: Voorzitter en lid van eene der Kamers der Staten-Generaal;

Vice-President en lid van den Raad van State;

Staatsraad in buitengewonen dienst;

\'resident en lid van de Algemeene Rekenkamer;

directeur van het Kabinet des Konings;

. ïoofd van een Departement van algemeen bestuur;

gaat . iuitengewonn gezant en gevolmachtigd Minister;

artoe dinister-resident;

Consul-Generaal in Nederlandschen dienst;

\'resident, Vice-President en lid van den Hoogen Raad;

\'rocureur-Generaal en Advocaat-Generaal hy den Hoogen Raad;

—92, president, Vice-President en lid van een gerechtshof;

\'rocureur-Generaal en Advocaat-Generaal by een gerechtshof;

( l, President en lid van bet Hoog Militair gerechtshof;

\' be- Advocaat fiscaal voor \'s Konings zee- en landmacht;

Commissaris des Konings in eene provincie;

Ijid van Gedeputeerde Staten;

Burgemeester van eene gemeente, welke volgens de laatste openbare volkstelling rordt uit meer dan 20000 zielen bestaat;

KIESWET.

100. In elke provincie wordt door Gedeputeerde Staten eene lijst opgemaakt, hen aanwijzende, die in de op het oogenblik van het vaststellen der lijst tot den loopenden dienst behoorende kohieren, in de Rijks directe belastingen, zoo in opcenten als in hoofdsom, het hoogst zijn aangeslagen.

101. De aanslag der vrouw in de Eijks directe belastingen wordt beschouwd als staande ten name van haren man, die van minderjarige kinderen als staande ten name van hunnen vader, voor zooveel betreft de goederen, waarvan hij het vruchtgenot heeft. (Kw. 26.)

102. Het opmaken der lijst geschiedt jaarlijks, naar aanleiding der jaarlijks vóór 15 Maart aan Gedeputeerde Staten, door de ontvangers der Rijks directe belastingen en der successierechten in te zenden, door hen gewaarmerkte opgaven, waarin alle belastingschuldige mannen en gehuwde vrouwen op hunne tot den loopenden dienst behoorende kohieren voorkomende en het bedrag waarvoor zij in elke belasting afzonderlijk zijn aangeslagen worden aangewezen.

Gedeputeerde Staten noodigen de inwoners der provincie uit, om, zoo zij in eene andere provincie dan die hunner woonplaats in de Rijks directe belastingen zijn aangeslagen, daarvan vóór 15 Maart te doen blijken.

Curator van eene ryks-Universiteit;

Curator van de gemeentelyke Universiteit te Amsterdam;

Hoogleeraar aan eene ryks-Universiteit en hoogleeraar aan de gemeentelijke Universiteit te Amsterdam;

Hoogleeraar-directeur en hoogleeraar aan de Polytechnische school;

Voorzitter en lid van de Koninklijke Academie van Wetenschappen; Luitenant-Admiraal; Vice-Admiraal; Schout-by-nacht; Kapitein ter zee;

Generaal der infanterie; Luitenant-Generaal; Generaai-Majoor; Kolonel, by het

Nederlandsch en Nederlandsch Indisch leger;

Voorzitter van het Muntcollegie;

Hoofdingenieur-adviseur en Hoofdingenieur van scheepsbouw;

Hoofdinspecteur, Inspecteur en Hoofdingenieur van den Rijkswaterstaat;

Voorzitter van den Raad van toezicht op de spoorwegdiensten;

Voorzitter van het College voor de Zeevisscheryen;

Voorzitter van de kamer van koophandel en fabrieken in eene gemeente, of eene vereeniging van gemeenten, welke volgens de laatste openbare volkstelling uit meer dan 20000 zielen bestaat;

Gouverneur-Generaal van Nederlandsch-lndië;

Luitenant-Gouverneur-Generaal van Nederlandsch-lndië;

Vice-president en lid van den Raad van Nederlandsch-lndië;

President en lid van de Algemeene Rekenkamer in Nederlandsch-Intiië;

Algemeen Secretaris van het gouvernement in Nederlandsch-lndië;

Hoofd van een departement van algemeen bestuur in Nederlandscb-indië; President, Vice-President en lid van het Hooggerechtshof van Nederlandsch-lndië; Procureur-Generaal by het Hooggerechtshof van Nederlandsch-lndië;

President, Vice-President en lid van het Hoog Militair gerechtstiof van Nederlandsch-lndië;

Advocaat-fiscaal voor de land- en zeemacht van Nederlandsch-lndië;

Gouverneur van Celebes en onderhoorigheden, van Sumatra\'s Westkust en van

Atjeh en onderhoorigheden;

Resident van Batavia, Soerabaya, Djokjokarta, Soerakarta en Samarang;

Gouverneur van Suriname;

Gouverneur van Curasao;

Voorzitter van en Procureur-Generaal by het Hof van Justitie in Suriname.

KIESWET.

103. Gedeputeerde Staten brengen op de lijst zoodanig getal personen, binnen de provincie wonende, dat op iedere vijftienhonderd inwoners der provincie één tot lid der Eerste Kamer uit dezen hoofde verkiesbaar zij.

104. De lijst vermeldt in alphabetisehe volgorde de namen der hoogst aangeslagenen en verder hunne voornamen, de plaats en dag-teekening hunner geboorte, de dagteekening hunner naturalisatie, zoo die heeft plaats gevonden en het laagste gezamenlijke bedrag van mmslagen, dat tot de plaatsing op de lijst heeft geleid.

De vorm en de inrichting der lijst worden vastgesteld bij alge-meenen maatregel van bestuur. (K.B. 28 Nov. 1896, S. 176, Mod. XI.)

105. De lijst wordt uiterlijk op den laatsten April door Gedeputeerde Staten vastgesteld, daarna geplaatst in de Nederlandsche Staatn-courant van 5 Mei en tot en met 21 Mei voor oen ieder op de provinciale griffie ter inzage nedergelegd en in afschrift of afdruk, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld.

106. Tot en met 15 Mei is een ieder bevoegd bij Gedeputeerde Staten verbetering van de lijst te vragen, op grond dat hij zelf of een ander, in strijd met de wet, daarop voorkomt, niet voorkomt of niet behoorlijk voorkomt.

107. Indien het verzoek om verbetering van de lijst een ander persoon dan den verzoeker betreft, wordt die andere persoon door of vanwege Gedeputeerde Staten, binnen vier en twintig uur, schriftelijk met het verzoek en de gronden van het verzoek in kennis gesteld.

108. De verzoeken om verbetering van de lijst worden, met de noodige bewijsstukken, dadelijk tot en met 21 Mei, voor een ieder op de provinciale griffie ter inzage nedergelegd en in afschrift, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld.

Een ieder is tot tegenspraak van het verzoek bevoegd.

De tegenspraak wordt aan Gedeputeerde Staten schriftelijk en uiterlijk den 238ten Mei ingediend.

109. Na 23 Mei, doch vóór 5 Juni, beslissen Gedeputeerde Staten over de verzoeken om verbetering van de lijst. Zij verbeteren de lijst, zooals zij vinden te behooren, met waarmerking der wijzigingen door den voorzitter en den griffier.

De beslissing van Gedeputeerde Staten is met redenen omkleed en wordt in haar geheel op de provinciale-griffie voor een ieder ter inzage nedergelegd en in afschrift, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld. Gedeputeerde Staten doen hiervan openbare kennisgeving en deelen de beslissing, is daarbij wijziging van de lijst bevolen, schriftelijk mede aan hem wien de wijziging betreft. Gelijke mededee-ling geschiedt, wanneer het verzoek om verbetering geheel of ten deele niet is toegewezen, aan den verzoeker, zoo de gevraagde verbetering van de lijst hem zeiven betrof.

De nederlegging, verkrijgbaarstelling, kennisgeving en mededeeling, in het vorige lid bedoeld, geschieden uiterlijk 7 Juni.

KIESWET.

110. Met 8 Juni wordt de nieuwe lijst van kracht en treedt zij in de plaats van de bestaande.

Na dien tijd kan zij alleen ten gevolge van rechterlijke uitspraken, welke wijziging van de lijst bevelen, worden gewijzigd.

111. Gedeputeerde Staten doen de van kracht gewordene lijst plaatsen in de Nederlandsche Staatscourant van 15 Juni; zenden dadelijk afschrift der lijst aan den Minister van Binnenlandsche Zaken ; doen haar op de provinciale griffie voor een ieder ter inzage ne-derleggen en in afschrift, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar stellen.

112. Gedurende vijf dagen, te rekenen van den dag der in art. 109 voorgeschreven kennisgeving, kan door een ieder die niet in de door Gedeputeerde Staten genomene beslissing berust, de zaak bij een met redenen omkleed en onderteekend verzoekschrift, vergezeld van de bewijsstukken en van een afschrift der beslissing van Gedeputeerde Staten, worden onderworpen aan de uitspraak der arrondissementsrechtbank binnen wier ressort de lijst is opgemaakt.

Bij de behandeling van dit verzoekschrift worden, ook in cassatie, de bepalingen in acht genomen, voor de behandeling der verzoekschriften tot verbetering der kiezerslijst voor de Tweede Kamer, de Provinciale Staten en den gemeenteraad voorgeschreven, met dien verstande, dat bij de arrondissements-rechtbank ook het openbaar ministerie wordt gehoord, hetwelk binnen vijf dagen conclusie neemt, en dat de arrondissements-rechtbank binnen acht dagen daarna uitspraak doet.

Partijen zijn niet gehouden zich van de tusschenkomst van procureurs te bedienen.

113. Van de rechterlijke beslissing, welke wijziging van de lijst beveelt, wordt uiterlijk den volgenden dag door den griffier kennis gegeven aan Gedeputeerde Staten der provincie, wier lijst zij betreft.

Overeenkomstig deze rechterlijke beslissing wordt onverwijld de lijst verbeterd, met aanteekening van de rechterlijke beslissing, waarvan de wijziging een gevolg is, en met waarmerking door den voorzitter van Gedeputeerde Staten en den griffier der Staten. Verbeteringen, na 8 Juni aangebracht, worden door Gedeputeerde Staten onverwijld in de Nederlandsche Staatscourant bekend gemaakt. (Kw. 49.)

114. De voor de toepassing der voorgaande artikelen door de ontvangers der Kijks directe belastingen en der successierechten af te geven uittreksels uit de kohieren zijn vrij van kosten. (Kw. 50.)

115. De leden der Eerste Kamer worden door de Provinciale Staten gekozen, op de door de provinciale wet bepaalde wijze. (P. 78—83.)

116. De gewone tijd te hunner verkiezing is de tweede Dinsdag der maand Juli.

Alsdan wordt voorzien in de vervulling van de plaatsen der leden, die met den volgenden derden Dinsdag van September naar den rooster moeten aftreden. (Kw. 129.)

117. De verkiezing ter vervulling der plaatsen, die door ontslag.

KIESWET.

overlijden of om eene andere reden openvallen, geschiedt binnen dertig dagen na dat openvallen.

In geval van ontbinding der Eerste Kamer, geschiedt de verkiezing van de leden der Eerste Kamer binnen veertig dagen na de dagteeke-ning van het besluit tot ontbinding. (Kw. 130.)

118. Gedeputeerde Staten zenden ten spoedigste aan den benoemde een door den voorzitter en den griffier te teekenen uittreksel uit de notulen der Staten-vergadering, waarin hij is benoemd.

Dit uittreksel vermeldt het getal der bij de stemming tegenwoordige leden van de Staten, dat der op den benoemde uitgebrachte stemmen, en de omstandigheden, die op de geldigheid der stemmen van invloed geweest zijn. Het strekt den benoemde tot geloofsbrief. (Kw. 135.)

119. De benoemde geeft, bij het bekomen van het uittreksel, een bewijs van ontvangst daarvan af en geeft binnen drie weken na de dagteekening van dat bewijs, kennis aan de Gedeputeerde Staten, of hij de benoeming aanneemt.

Hij wordt, laat hij dien tijd zonder kennisgeving voorbijgaan, geacht de benoeming niet aan te nemen. (Kw. 136.)

120. Die in meer dan ééne provincie is benoemd, verklaart aan de Gedeputeerde Staten dier provinciën, binnen den in het vorig artikel gestelden termijn, welke benoeming hij aanneemt.

Hij wordt, laat hij dien tijd zonder verklaring voorbijgaan, geacht geene der op hem uitgebrachte benoemingen aan te nemen. (Kw. 137.)

121. Binnen veertien dagen nadat Gedeputeerde Staten kennis hebben bekomen, dat een benoemde de benoeming niet aanneemt, of nadat de in de artt. 119 en 120 bepaalde tijd verstreken is, doen de Provinciale Staten eene nieuwe keuze. (Kw. 138.)

122. De tot lid der Eerste Kamer benoemde legt, indien hij voorkomt op de lijsten der hoogstaangeslagenen, nevens zijn geloofsbrief, aan de Kamer over een uittreksel, voor zooveel zijn persoon betreft, van de provinciale lijst van hoogstaangeslagenen waarop hij gebracht is en eene door hem zeiven af te geven verklaring, vermeldende alle openbare betrekkingen die hij bekleedt. Indien hij niet voorkomt op de lijsten der hoogstaangeslagenen, legt hij nevens zijn geloofsbrief en de verklaring, vermeldende alle openbare betrekkingen die hij bekleedt, over een uittreksel uit de geboorteregisters of, bij gemis daarvan, eene akte van bekendheid, waaruit de tijd en plaats fijner geboorte blijken en eene verklaring, vermeldende welke der hooge en gewichtige openbare betrekkingen, bedoeld in art. 99, hij bekleed heeft. (Kw. 141.)

123. De geloofsbrief moet door den gekozene, binnen vier maanden na zijne dagteekening, bij de Kamer worden ingezonden. De griffier der Kamer doet aan den Minister van Binnenlandsche Zaken mededeeling der ingekomen geloofsbrieven.

Is de geloofsbrief niet binnen den in de vorige zinsnede bepaal-

KIESWET.

den termijn ingezonden, dan wordt de plaats geacht opnieuw te zijn opengevallen. (Kw. 142.)

124. De leden der Eerste Kamer kunnen ten allen tijde hun ontslag nemen. Het wordt door hen ingezonden aan de Kamer, die het ter kennis brengt van den Minister van Binnenlandsehe Zaken, of, zoo de zitting der Kamer gesloten is, aan dien Minister. (Kw. 143, 145—148.)

125. Wanneer een lid der Eerste Kamer ophoudt Nederlander te zijn of bij rechterlijke uitspraak de beschikking of het beheer ovev zijne goederen heeft verloren of van de verkiesbaarheid ontzet is of na zijne verkiezing een bezoldigd Staatsambt aanneemt, dat hij niel reeds tijdens die verkiezing vervulde, houdt hij op lid te zijn.

De nieuwe verkiezing geschiedt alsdan binnen dertig dagen na den dag, waarop de Minister van Binnenlandsehe Zaken kennis van het feit heeft bekomen.

§ 2. Van de afgevaardigden ter Tweede Kamer.

Art. 126. Leden der Tweede Kamer kunnen alleen zijn mannelijke Nederlanders, die niet bij rechterlijke uitspraak de beschikking of het beheer over hunne goederen hebben verloren, noch van de verkiesbaarheid ontzet zijn en den ouderdom van dertig jaren hebben vervuld.

127. De leden der Tweede Kamer worden gekozen in de kies-districten, waarin het Rijk wordt verdeeld, door hen die op de lijst van kiezers voor deze Kamer zijn gebracht.

Eene bij deze wet gevoegde tabel regelt de verdeeling des Rijk; in kiesdistricten.

In elk district wordt één lid der Kamer gekozen.

128. De kiesdistricten worden, na ingewonnen advies der Gedeputeerde Staten, door den Minister van Binnenlandsehe Zaken verdeeld in stemdistricten. In de gemeente welke hoofdplaats is van het kiesdistrict of in het deel der gemeente, hetwelk een kiesdistrict uitmaakt, wordt te gelijker tijd het stemdistrict aangewezen, waarin het hoofdstembureau zitting heeft.

De verdeeling geschiedt in dier voege, dat een stemdistrict in den regel niet meer dan duizend kiezers bevat en in geen geval samenvoeging van gemeenten of deelen van verschillende gemeenten plaats heeft. (Kw. 59, öO, 9.)

129. De gewone tijd ter verkiezing der leden van de Tweede Kamer, is de eerste Dinsdag der maand Juni.

Alsdan wordt voorzien in de vervulling van de plaatsen der leden, die met den volgenden derden Dinsdag van September moeten aftreden. (Kw. 116.)

130. De verkiezing ter vervulling der plaatsen, die door ontslag, overlijden of om eene andere reden openvallen, geschiedt binnen dertig dagen na dat openvallen.

KIESWET.

In geval van ontbinding der Tweede Kamer geschiedt de verkiezing van de leden der nieuwe Kamer binnen veertig dagen na de dagteekening van het besluit tot ontbinding. (Kw. 117.)

131. De Minister van Binnenlandsche Zaken bepaalt, ter vervulling eener tussehentijds in de Tweede Kamer openvallende plaats, den dag der verkiezing.

Hij bepaalt vóór elke verkiezing voor leden van de Tweede Kamer, de dagen, waarop, zoo noodig, de stemming en de herstemming zullen geschieden. Bij de periodieke verkiezingen wordt de dag dei-stemming niet vroeger bepaald dan den lOden Juni.

Bij de periodieke verkiezingen geschieden de stemming en de herstemming in alle kiesdistricten op dezelfde dagen.

De stemming en de herstemming geschieden in alle stemdistricten van het kiesdistrict op dezelfde dagen.

132. Op den dag der verkiezing, zoodra de door de wet tot het inleveren der opgaven van candidaten bepaalde tijd is afgeloopen, sluit de burgemeester van de gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, de lijst der candidaten.

Is geen candidaat op die lijst gebracht, dan verklaart de burgemeester dat niemand is benoemd. (Kw. 140.)

Is slechts één candidaat op die lijst gebracht, dan verklaart de burgemeester dezen candidaat te zijn benoemd tot lid der Kamer.

De burgemeester maakt van zijne handeling onmiddellijk procesverbaal op, dat ter secretarie van de gemeente voor een ieder ter inzage wordt nedergelegd, in afschrift wordt aangeplakt en, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld.

De vorm en de inrichting van het proces-verbaal worden vastgesteld bij algemeenen maatregel van bestuur.

133. Zijn er meer candidaten opgegeven, dan geschiedt over hen, uiterlijk binnen veertien dagen, eene stemming.

Bij eerste stemming wordt geen hunner benoemd, dan met volstrekte meerderheid van stemmen.

Bij herstemming, noodzakelijk wanneer die meerderheid bij de eerste stemming niet is verkregen, wordt men benoemd met de meeste stemmen. Indien de stemmen staken is de oudste in jaren de benoemde. In geval van gelijken ouderdom beslist het lot.

De volstrekte en de betrekkelijke meerderheid worden vastgesteld naar het aantal van waarde zijnde in de stembussen gevondene stembiljetten.

134. Wanneer bij eene eerste stemming geene volstrekte meerderheid is .verkregen, wordt onmiddellijk door den voorzitter van het hoofdstembureau van het kiesdistrict eene lijst opgemaakt, bevattende de namen der twee candidaten, die bij de eerste stemming de meeste stemmen hebben erlangd.

Komen ten gevolge van gelijk aantal stemmen meer dan twee

KIESWET.

candidaten voor plaatsing op de lijst in aanmerking, dan worden deze allen daarop geplaatst.

De herstemming heeft plaats uiterlijk binnen veertien dagen na de eerste stemming.

135. De benoemde ontvangt onverwijld van den burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het ge-heele kiesdistrict is gelegen, een afschrift van het proces-verbaal, waaruit zijne candidaatstelling of zijne benoeming blijkt en, in geval van stemming of herstemming, van den voorzitter van het hoofd-stemhureau afschriften van de daarvan opgemaakte processen-verbaal.

Deze afschriften strekken den benoemde tot geloofsbrief. (Kw. 118.)

136. De benoemde geeft binnen drie dagen na het bekomen van het afschrift of de afschriften een bewijs van ontvangst daarvoor af, en geeft, binnen vier weken na de dagteekening van dat bewijs, kennis aan den burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, of hij de benoeming aanneemt.

Hij wordt, laat hij dien tijd zonder kennisgeving voorbijgaan, geacht de benoeming niet aan te nemen. (Kw. 119.)

137. Die in meer dan één kiesdistrict is benoemd, verklaart aan de burgemeesters der gemeenten, die hoofdplaatsen zijn van die kiesdistricten of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, binnen den in het vorig artikel gestelden termijn, welke benoeming hij aanneemt.

Hij wordt, laat hij dien tijd zonder verklaring voorbijgaan, geacht geene der op hem uitgebrachte benoemingen aan te nemen. (Kw. 120.)

138. De burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het betrokken kiesdistrict of waarin het geheele betrokken kiesdistrict is gelegen, geeft onmiddellijk kennis aan den Minister van Binnenland-sche Zaken wanneer een benoemde zijne benoeming heeft aangenomen.

Gelijke kennisgeving geschiedt wanneer een candidaat vóór de stemming of zoo iemand, die in herstemming komt vóór de herstemming komt te overlijden of wanneer een benoemde zijne benoeming niet heeft aangenomen, of de in de artt. 136 en 137 bepaalde tijd verstreken is.

Binnen veertien dagen geschiedt eene nieuwe verkiezing op den dag, door den Minister van Binnenlandsche Zaken te bepalen.

Hetzelfde vindt plaats, zoo iemand de benoeming in één district heeft aangenomen en in een ander voorkomt op de lijst der candidaten over wie eene stemming of herstemming moet geschieden in hei laatstgenoemd district.

139. De burgemeesters der gemeenten, die hoofdplaatsen zijn van kiesdistricten of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, geven onmiddellijk aan den Minister van Binnenlandsche Zaken kennis van de lijst van candidaten over wie eene stemming of herstemming moet geschieden.

KIES WET.

140. Wanneer het proces-verbaal van den burgemeester niemand

■ als benoemd aanwijst, geeft deze daarvan kennis aan den Minister van Binnenlandsche Zaken. Binnen veertien dagen geschiedt eene nieuwe verkiezing op den dag, door den Minister van Binnenlandsche Zaken te bepalen. (Kw. 132.)

141. De tot lid der Tweede Kamer benoemde legt, nevens zijn geloofsbrief, aan de Kamer over een uittreksel uit de geboorte-regis-ters, bij gemis daarvan, eene akte van bekendheid, waaruit tijd en plaats zijner geboorte blijken, en eene door hem zeiven af te geven verklaring, vermeldende alle openbare betrekkingen die hij bekleedt. (Kw. 122.)

142. De geloofsbrief moet door den benoemde, binnen vier maanden na zijne dagteekening, bij de Kamer worden ingezonden. De griffier der Kamer doet aan den Minister van Binnenlandsche Zaken mededeeling der ingekomen geloofsbrieven.

Is de geloofsbrief niet binnen den in de vorige zinsnede bepaalden termijn ingezonden, dan wordt de plaats geacht op den eersten dag na afloop van dien termijn opnieuw te zijn opengevallen. (Kw. 123.)

143. De leden der Tweede Kamer kunnen ten allen tijde hun ontslag nemen. Het wordt door hen ingezonden aan de Kamer, die het ter kennis brengt van den Minister van Binnenlandsche Zaken, of, zoo de zitting der Kamer gesloten is, aan dien Minister.

144. Wanneer een lid der Tweede Kamer ophoudt Nederlander te zijn of een der andere in art. 126 vermelde vereischten verliest, of na zijne verkiezing een bezoldigd Staatsambt aanneemt, dat hij niet reeds tijdens die verkiezing vervulde, houdt hij op lid te zijn.

De nieuwe verkiezing geschiedt alsdan binnen Hertig dagen na den dag. waarop de Minister van Binnenlandsche Zaken kennis van het feit heeft bekomen.

§ 3. Van de aftreding der leden van de Eerste en Tweede Kamer.

Art. 145. Een derde gedeelte van de leden der Eerste Kamer treedt om de drie jaren af.

Het eerste aftredende derde bestaat voor Noordbrabant uit 2 leden, Gelderland 2, Zuidholland 4, Noordholland 3, Utrecht 1, Friesland 1, Overijssel 1, Groningen 1, Drenthe 1 en Limburg 1, te za-men 17 leden.

Het tweede bestaat voor Noordbrabant uit 2 leden, Gelderland 2, Zuidholland 3, Noordholland 3, Zeeland 1, Utrecht 1, Friesland 1, Overijssel 1, Groningen 1, Drenthe 1 en Limburg 1, te zamen | 17 leden.

Het derde bestaat voor Noordbrabant uit 2 leden, Gelderland 2, Zuidholland 3, Noordholland 3, Zeeland 1, Friesland 2, Overijssel ï 1, Groningen 1 en Limburg 1, te zamen 16 leden. (Kw. 48, 99-^125.)

146. Bij ontbinding der Eerste Kamer begint de rooster van af-

KIESWET.

treding telkens opnieuw te werken, over twee jaren, te beginnen met den eerstvolgenden derden Dinsdag in September.

Bij ontbinding der Tweede Kamer treden de leden af drie jaren na den eerstvolgenden derden Dinsdag in September.

147. Het lot bepaalt den tijd, waarop elk lid der Eerste Kamer naar den rooster aftreedt, zooverre deze dien tijd niet zelf heeft aangewezen.

148. Die tor vervulling eener buiten den gewonen tijd van aftreding opengevallen plaats tot lid der Eerste of Tweede Kamer is verkozen, treedt af op het tijdstip, waarop degene, in wiens plaats hij is verkozen, moest aftreden. (Kw. 160.)

STRAFBEPALINGEN.

Art. 149. Hij die in de aangiften bij art. 13 bedoeld, opzettelijk eene valsehe opgaaf doet aangaande een feit, waarvan de plaatsing op de kiezerslijst afhankelijk kan zijn, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste één jaar.

150. Hij, die bij het onderzoek in art. 25 en art. 26 bedoeld, opzettelijk eene valsehe opgaaf doet aangaande een feit, waarvan de plaatsing op de kiezerslijst van den persoon, dien het onderzoek geldt, afhankelijk kan zijn, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden.

151. Hij, die eene opgave, als bedoeld in art. 51 inlevert, wetende dat zij voorzien is van handteekeningen van personen, die niet bevoegd zijn tot\' deelneming aan de verkiezing, waarvoor de inlevering geschiedt, terwijl zonder die handteekeningen geen voldoend aantal voor eene wettige opgave zou overblijven, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of eene geldboete van ten hoogste honderd twintig gulden.

Met gelijke straf wordt gestraft hij, die wetende dat hij niet bevoegd ia tot deelneming aan de verkiezing, eene voor die verkiezing ter inlevering bestemde opgave, als bedoeld bij art. 51, heeft onderteekend.

152. Hij die niet voldoet aan de verplichting, opgelegd in art. 26, wordt gestraft met eene geldboete van ten hoogste drie gulden.

153. De bestuurders van instellingen van weldadigheid, die niet of niet behoorlijk voldoen aan de voorschriften vervat in de artt. 23 en 32, worden gestraft met eene geldboete van ten hoogste honderd gulden.

154. Overtreding van de artt. 57 en 58 dezer wet wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste veertien dagen of geldboete van ten hoogste vijf en zeventig gulden.

155. De voorzitter, de leden en de ter vervanging opgeroepen plaatsvervangende leden van het stembureau, die gedurende de stem-

KIESWET.

oing buiten noodzaak afwezig zijn, worden gestraft met eene geld-loete van ten hoogste honderd gulden. (Kw. 60.)

156. De kiezer die niet voldoet aan de bij art. 81 opgelegde ver-ilichting tot teruggave van het stembiljet wordt gestraft met eene eldboete van ten hoogste drie honderd gulden of hechtenis van ten loogste twaalf dagen.

157. De in de artt. 149, 150 en 151 bedoelde strafbare feiten •orden als misdrijven, die in de artt. 152, 153, 154, 155 en 156 iedoeld, worden als overtredingen beschouwd.

158. Bij veroordeeling wegens een der in de artt. 149 en 150 omschreven misdrijven kan ontzetting van de in art. 28 no. 3 van iet Strafwetboek vermelde rechten worden uitgesproken.

SLOT- EN OVERGANGSBEPALINGEN.

Art. 159. Wanneer de in deze wet bepaalde verlichtingen op eenen Zondag of algemeen erkenden Christelijken feestdag mochten vallen of de daarin gestelde termijnen op eenen Zondag of algemeen erkenden Christelijken feestdag mochten afloopen, treedt de eerstvolgende dag, geen Zondag of algemeen erkende Christelijke feestdag zijnde, daarvoor in de plaats.

Voor zoover de bepaling van den tijd voor die verrichtingen aan het openbaar gezag is opgedragen, worden daarvoor geene Zondagen of algemeen erkende Christelijke feestdagen aangewezen.

160. Deze wet is, voor zoover niet het tegendeel daaruit blijkt of bij de provinciale wet of de gemeentewet bijzondere regelingen zijn gemaakt, toepasselijk op de verkiezingen van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, van de Provinciale Staten en van de gemeenteraden.

161. Deze wet kan worden aangehaald onder den titel van «kieswet».

162. De wet van 4 Juli 1850 {Staatsblad no. 37), gewijzigd bij art. VII van de Additioneele artikelen der Grondwet, door de wet van 30 December 1887 (Staatsblad ao. 257) en door de wet van 11 Januari 1894 (Staatsblad no. 5) vervalt, behalve voor zoover betreft de wijze van stemmen, waaromtrent de bepalingen van de Eerste Af-deeling, § 3, van toepassing blijven, op de verkiezing van leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal tot den 15den Mei 1897 en op de verkiezingen van leden der Provinciale Staten en der gemeenteraden tot op nadere wettelijke regeling.

De kiezerslijsten, op grond van de bepalingen dier wet vastgesteld blijven lot 15 Mei 1897 van kracht.

Teu behoeve van de vaststelling der kiezerslijst in 1897 wordt in afwijking van art. 23 vóór den 22sten Februari aan de in dat artikel bedoelde besturen ter vervanging van de lijsten A en B eene

KIESWET.

lijst gezonden van de personen, die voor de plaatsing op de kiezerslijst in aanmerking komen. De volgens genoemd artikel vereischte opgave wordt vóór 8 Maart ingezonden.

163. Tot en met het jaar, waarin de personeele belasting, zooals die is geregeld bij de wet van 16 April 1896 {Staatsblad no. 72) wordt ingevoerd, is art. la ook toepasselijk op hen, die over het volle laatstverloopen dienstjaar zijn aangeslagen in de personeele belasting, zooals die is geregeld bij de wet van 29 Maart 1833 {Staatsblad no. 4), laatstelijk gewijzigd bij de wet van 15 April 1891 (Staatsblad no. 88).

164. Wordt de wet van 16 April 1896 {Staatsblad no. 72) niet met den aanvang van het burgerlijk jaar ingevoerd, dan geldt de over het jaar van invoering volgens die wet geheven belasting als belasting over een vol dienstjaar, bedoeld bij art. 1 a.

165. Deze wet treedt in werking den Isten Januari 1897.

32a

TABEL,

BEDOELD IN DE ARTIKELEN 1 EN 2 DEB KlESWET. 1)

16 1°.

Provincie NOORDBRABANT.

1) Zooals gewyzigd bij de wet van 31 Dec. 1896, S. 245. STAATSWETTEN. 4a

KIESWET.

32c

Apeldoorn (overig deel), Barneveld (overig deel), Didam (overig deel), Doetinchem (stad, schependom), Driel (overig deel), Druten (overig deel). Ede (overig deel), Ermelo (overig deel), Groesbeek (overig deel), Harderwijk (overig deel), Hattem (overig deel). Herwen en Aerdt (overig deel), Hummelo (overig deel), Lochem (overig deel), Millin-gen (overig deel), Rheden (Laag Soeren), Ub-bergen (overig deel), Vorden (overig deel), Wamel (overig deel), Warnsveld (overig deel). Westervoort (overig deel), Wychen (overig deel), Winterswgk (overig deel), Wisch (overig deel). Zevenaar (overig deel). Overige gemeenten.............

/0,80

Provincie ZUIDHOLLAND.

4a*

32(2

Provincie NOORDHOLLAND.

KIESWET.

i

KIESWET.

KIESWET.

Provlnole OVERIJSSEL.

Zwolle...............

Deventer, Enschedé, Kampen (stad). . . .

Hengelo (kom en naaste omgeving) ....

Almelo (A.mbt) (by de stad), Almelo (stad).

Borne (kom en naaste omgeving), IJsselmui-den (kom), Lonneker (bg Enschedé alsmede Glanerbrugge), Losser (nabg Oldenzaal), 01-

denzaal, Steenwgk..........

Avereest,Blokzjjl,Dalfsen, Delden (stad), Diepenveen, Genemuiden, Goor, Grafhorst, Hasselt, IJsselmuiden (overig deel). Kampen (overig deel), Kam perveen, Markelo (karspel Goor),

Oldemarkt, Olst, Kaalte, Rgssen, Steenwgker-wold, Vollenhove (Stad), Vollenhove (Ambt).

Wghe (behalve Marle), Wilsum, Zalk en Vee-caten. Zwartsluis, Zwollerkerspel ....

Almelo (Ambt) (overig deel). Borne (overig deel), Hengelo (overig deel), Lonneker (overig deel). Losser (overig deel), Markelo (overig deel), Wghe (Marle), Overige gemeenten.

Provincie GRONINGEN.

Groningen.............

Haren (Helpman)...........

Appingedam (Appingedam, het Bolwerk en Solwerd),Delfzgl (Delfzgl en Farmsum), Haren (dorp), Hoogezand, Nieuwescbans, Onst-wedde (Stadskanaal), Oude Pekel-A, Sappe-meer, Slochteren (Foxham), Veendam, Wil-

dervank. Winschoten, Zuidbroek.....

Appingedam (Opwierda, Marssum, Jukwerd en Tjamsweerd), Delfzgl, (Weiwerd, Heveskes,

Oterdum, Meedhuizen en TJitwierda), Haren (overig deel), Onstwedde (overig deel), Slochteren (overig deel). Overige gemeenten. . .

Provincie DRENTHE.

Assen, Borger (Nieuw-Buinen), Meppel. . . | f 1,— | /325,— | f 50,—1/225,-

KIESWET.

i)

32i

TABEL,

BEDOELD IN ART. 127 DEK KlESWET. 1)

(De Kiesdistricten zijn aangegeven met vette letter; achter elk district zijn vermeld de daartoe behoorende Gemeenten en Gedeelten van gemeenten.)

GBONINGEN. — Groningen.

HOOGEZAND. — Hoogezand, Haren, Noorddijk, Bedum, Ten Boer, Slochteren ZUIDHORN. — Zuidhorn, Adnard, Ezinge, Leens, Ulrum, Oldehove, Grijpskerk )ldckerk, Grootegast, Marum, Adorp, Hoogkerk, Leek, Kloosterburen, Winsum. APPINGEDAM. — Appingedam, Delfzgl, \'t Zandt, Bierum, Uithnizermeeden, Uit luizen, Usquert, Warffum, Eenrum, Baflo, Stedum, Middelstum, Kantens,Loppersum WINSCHOTEN. — Winschoten, Termunten, Nieuwe Schans, Beerta, Nieuwolda Hidwolda, Finsterwolde, Noordbroek, Zuidbroek, Scheemda, Bellingwolde, Wedde VEENDAM. — Veendam, Meeden, Sappemeer, Muntendam, Oude-Pekela, Nieuwe \'ekela, Vlagtwedde, Onstwedde.

ASSEN. — Assen, Wildervank, Zuidlaren, Anlo, Gieten, Gasselte, Roden, Peize lelde, Norg, Vries, Rolde.

BMMEN. — Emmeu, Borger, Odoorn, Schoonebeek, Dalen, Zweeloo, Sleen, Oos erhesselen, Coevorden, Westerbork, Beilen.

LEEUWARDEN. — Leeuwarden, Leeuwarderadeel, Idaarderadeel. HARLINGEN. — Harlingeu, Barradeel, Wonseradeel, Bolsward, Workum, Hin leloopen.

FRANEKER. — Franeker, Franekeradeel, \'t Bildt, Menaldumadeel, Baardera leel, Hennaarderadeel.

SNEEK. — Sneek, Wymbritseradeel, Stavoren, Hemelumer Oldephaert, IJlst ïaastcrland, Sloten, Rauwerdirhem, Doniawerstal.

SCHOTERLAND. — Schoterland, ütingeradeel, Opsterland, Haskerland, Aeng cirden.

DOKKUM. — Dokkum, Oostdongeradeel, Westdongeradeel, Dantumadeel, Fer verdcradeel, Ameland, Schiermonnikoog.

TIETJERKSTERADEEL. — Tietjerksteradeel, Kollumerland, Achtkarspelen smallingerland.

WESTSTELLING WERP. — Weststellingwerf, Ooststellingwerf, Lemsterland smilde, Diever, Vledder, Havelte.

STEENWIJK. — Steenwyk, Steenwykerwold, Oldemarkt, Kuinre, Blankenham Blokzyl, Stad-Vollenhove, Ambt-Vollenhove, Giethoorn, Wanneperveen, Zwartsluis Staphorst, Hasselt, Genemuiden, Nieuwleusen.

MEPPEL. — Meppel, Dwingelo, Nijeveen, Ruinen, Ruinerwold, Hoogeveen, Zuid-wolde, de Wyk, Avereest.

ZWOLLE. — Zwolle, Zwollerkerspel, Dalfsen, Wijhe, Heino.

KAMPEN. — Kampen, Kamperveen, Grafhorst, IJsselmuiden, Wilsum, Zalk en Veecaten, Oldebroek, Elburg, Doornspijk, Heerde, Hattem.

OMMEN. — Stad-Ommen, Ambt-Ommen, Gramsbergen, Stad-Hardenberg, Ambt-Harden berg, den Ham, Hellendoorn, Vriezen veen, Raalte, Holten.

ALMELO. — Stad-Almelo, Ambt-Almelo, Tubbergeu, Gotmarsum, Denekamp, kierden. Weerselo, Borne, Ryssen.

1) Zooals gewijzigd bi] de wet van 31 Dec. 1896, S. 245.

KIESWET.

ENSCHEDÉ. — Enschedé, Oldenzaal, Losser, Haaksbergen, Hengelo, Lonneker.

DEVENTER. — Deventer, Diepenveen, Bathmen, Voorst, Olst.

liOCHEM. — Lochem, Markelo, Goor, Stad-Delden, Ambt-Delden, Diepenheim, Gorssel, Laren, Borculo, Neede, Eibergen, Ruurlo, Groenlo.

ZUTPHEN. — Zutphen, Vorden, Warnsveld, Brammen, Hengelo, Steenderen, Hnmmeio, Doesburg.

DOETINCHEM. — Stad-Doetinchem, Ambt-Doetinchem, quot;Wmterswyk, Aalten, Lichtenvoorde, Wisch, Dinxperlo, Zelhem, Gendringen.

RHEDEN. — Rheden, Zevenaar, Rozendaal, Westervoort, Duiven, Huissen, Di-dam, Angerlo, Bergh, Wehl, Herwen en Aerdt.

ARNHEM. — Arnhem.

ELST. — Eist, Wageningen, Doorvrerth, Renkum, Valburg, Heteren, Hemmen, Bemmel, Gent, Pannerden, Ewyk, Beuningen.

NIJMEGEN. — Ngmegen, Millingen, Ubbergen, Groesbeek, Henmen.

DRXJTEN. — Drnten, Overasselt. Wijchen, Balgoy, Batenburg, Borgharen, Hors-sen, Appeltern, Driel, Hurwenen, Rosaura, Zalt-Boramel, Ammerzoden, Brakel, Zuilichem, Poederogen, Hedel, Kerkwgk, Gameren, Dreumel, Wamel, Heerewaarden.

TIEL. — Tiel, Zoelen, Geldermalsen, Wadenogen, Est en Opijnen, Ophemert, Varik, Deil, Beest, Waardenburg, Haaften, Maurik, Lienden, Uzendoorn, Echteld, Dodewaard, Kesteren.

WIJK BIJ DUURSTEDE. — Wyk by Duurstede, Driebergen, Rijsenburg, Langbroek, Cothen, Werkhoven, Odyk, Houten, Schalkwyk, Tuil en \'t Waal, Jutphaas, Vreeswyk, IJsselstein, Lopik, Jaarsveld, Benschop, Willige Langerak, Montfoort, Hoenkoop, Polsbroek, Willeskop, Snelrewaard, Culenborg, Beusichem, Buret, Buur-malsen, Bunnik, Oudenryn.

EDE. — Ede, Barneveld, Nykerk, Scherpenzeel, Renswoude, Veenendaal, Rhenen, Amerongen, Leersum, Hoevelaken.

AMERSFOORT. — Amersfoort, Bunschoten, Eemnes, Baarn, Hoogland, Soest, Stoutenhurg, Lensden, Woudenberg, Maarn, Zeist, Doorn, de Bildt, Maartensdyk, Achttienhoven, Westbroek.

APELDOORN. — Apeldoorn, Epe, Ermelo, Harderwyk, Putten.

UTRECHT I. — Het deel der gemeente Utrecht, gelegen oostelyk van den Krommen Ryn, de Oude Gracht en de Vecht.

UTRECHT II. — Het overige gedeelte der gemeente Utrecht.

BREUKELEN. — Breukelen-Nyenrode,Breukelen-St. Pieters, Nieuwveen, Kieuwkoop, Zevenhoven, Ter Aar, Abcoude-Proostdy, Abcoude-Baambrngge, Loosdrecht, Vinkeveen, Vreeland. Loenen, Loenersloot, Mijdrecht, Wilnis, Maarsseveen, Maars-sen, Tieohoven, Zuilen, Vleuten, Laagnieuwkoop, Kockengen, Kamerik, Zegveld, Haarznilens, Ruwiel, Harmeien, Veldhuizen, Linschoten.

HILVERSUM. — Hilversum, Ouder-Amstel, Watergraafsmeer, Diemen, Muiden, Naarden, Huizen, Blaricum, Laren, Bussum, Weesp, Weesperkarspel, Ankeveen, Ne-derhorst den Berg, Nigtevecht, Kortenhoef, \'s Graveland.

HOORN. — Hoorn, Zwaag, Berkhout, Avenhorn, ürsem, Schermerhorn, Ouden-dyk. Beets, Beemster, Oosthuizen, Warder, Middelie, Kwadyk, Purmerend, Edam, Katwoude, Monnikendam, Marken.

ENKHUIZEN. — Enkhuizen. Medemblik, Opperdoes, Twisk, Abbekerk, Hoogwoud, Winkel, Opmeer, Spanbroek, Obdam, Hensbroek, Sybekarspel, Wognum, Nib-bixwoud, Midwoud, Wervershoof, Andyk, Bovenkarspel, Grootebroek, Hoogkarspel, Westwoud, Blokker-Schellinkhout, Wydenes, Venhuizen, Urk.

ALKMAAR. — Alkmaar, Heiloo, Bergen, Schoorl, Warmenhuizen, Harenkarspel, St. Maarten, Schagen, Wieringerwaard, Barsingerhorn, Nieuwe-Niedorp, Oude-Nie-dorp, Heerhugowaard, Oudkarspel, Noord-Scharwoude, Zuid-Scharwoude, Broek op Langendyk, St. Pancras, Koedyk, Oudorp, Oterleek.

DEN HELDER. — Den Helder, Texel, Vlieland, Terschelling, Wieringen, Anna Paulowna, Zype, Callantsoog, Petten.

AMSTERDAM I. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lyn, getrokken als volgt: van bet snypunt der aslqnen van het Noordzeekanaal en

KIESWET. 32k

zykanaal H door het midden van het Noord zeek an aal tot aan het Droogdok; vervolgens langs de doorvaart van de Realengracht tot op het snjjpnnt van de Prinseneilandsgracht, vervolgens langs die gracht tot langs den Spoord^k, tot aan de Westerdokskade, vervolgens door het midden van de Korte Prinsengracht tot de Noordzijde van de Brouwersgracht tot den Singel en van daar tot aan de Noordzijde van de Korte Korsjespoortsteeg, langs die steeg tot aan de oostzijde van den N.Z. Voorburgwal, vervolgens langs den N.Z. Voorburgwal tot aan de doorsnede van de Raadhuisstraat, daarna de zuidzijde dier straat tot aan de doorvaart van den Singel, vervolgens langs de Oostzqde van den Singel tot de doorvaart van den Bin-nen-Amstel, daarna langs het noordelijk gedeelte van den Amstel tot den Zwanenburgwal, vervolgens de westzijde van den Zwanenburgwal, tot de St-Anthoniebreed-straat, deze straat langs tot over de Nieuwmarkt, oostelijk langs de Vischmarkt, door het midden (westzijde) van de Geldersche kade naar de doorsnede in het IJ tot aan den afsluitdijk, vervolgens langs dien afsluitdijk tot aan de grens der gemeente en van daar in noordwestelijke richting tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM II. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn getrokken als volgt: van af den afsluitdijk naar Schellingwoude langs de doorsnede van het IJ tot aan den Oostelijken doorgang in het open havenfront langs de oostzijde van de Geldersche kade tot aan de Rechtboomsloot, langs de noordzijde van de Rechtboomsloot tot aan de Oude Schans (noordzijde) tot aan den Rapenburgwal, voorts langs den Rapenburgwal en het Ëntrepötdok (Laagte Kadijk) tot aan het snijpunt van de Sarphatistraat; de noordzijde van die straat volgende tot aan de Zeeburgerstraat (noordzijde) en van daar langs de doorvaart in het Loozingskanaal en langs den Diemerdyk tot aan den Immetjeshom en verder in noordelijke richting over het IJ langs de grens der gemeente, langs den Noorder-IJ- en Zeedijk tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM III. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van af den Immetjeshom, langs den Diemerdijk tot aan de doorvaart van het Loozingskanaal, vervolgens langs de Buitensingelgracht (zuidzijde) tot aan de Kavaleriekazerne, daarna langs de doorvaart der Muidergracht langs de zuidzijde van den Hortus Botanicus, langs de doorvaart van de Nieuwe Heerengracht (zuidzijde) tot aan den Amstel. Vervolgens door de doorvaart van den Amstel (oostzijde) tot aan de Schulpbrug en van daar in noordoostelijke richting langs de grens der gemeente tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM IV. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eeue lijn, getrokken als volgt: van de Zeeburgerstraat (zuidzijde) langs de noordzijde van de Sarphatistraat tot aan het snijpunt van het Ëntrepötdok, vervolgens langs de doorvaart van het Entrepótdok (zuidzijde) en den Rapenburgwal (zuidzijde) tot aan de Oude Schans, daarna langs de doorvaart van de Oude Schans (zuidzijde) tot aan de doorvaart van de Rechtboomsloot, vervolgens de zuidzijde dier Rechtboomsloot tot aan de Geldersche kade, van daar langs de Geldersche kade (oostzgde) en Nieuwe Markt (oostzijde) in zuidelijke richting, naar den Zwanenburgwal, vervolgens langs den Zwanenburgwal (oostzijde) tot het snypunt in den Amstel en van daar in westelijke richting naar het Sophiaplein; vervolgens langs dat plein (zuidzijde) door de Reguliersbreedstraat (noordzijde) langs de doorsnede van het Thorbeckeplein (oostzijde) en de Reguliersgrachten (oostzijde) tot aan het snijpunt in de Stadhouderskade. Vervolgens die kade in oostelijke richting tot aan het snijpunt in den Amstel, daarna de doorvaart (westzijde) van den Amstel tot waar men de aslijn ontmoet der Nieuwe Keizersgracht, vervolgens de Nieuwe Heerengracht (noordzijde) langs de zuidzijde van den Hortus Botanicus en de noordzijde van de Muidergracht, langs de Kavaleriekazerne tot aan het snijpunt der Buitensingelgracht, vervolgens langs de Buitensingelgracht (noordzijde) tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM V. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene Ign getrokken als volgt: van af het punt in den Amstel, alwaar de Stadhouderskade die rivier snijdt en van daar langs de Stadhouderskade tot aan de doorsnede van het Vondelspark. Vervolgens de doorsnede van het Willemspark langs de Schinkelkade en voorts in zuidelijke en oostelijke richting langs de grens der gemeente tot aan den Amstel en van daar langs den Amstel tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM VI. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van af de doorvaart van den Singel bty de Munt (zuidzijde) tot aan de Gasthuismolensteeg, door de Gasthuismolensteeg (zuidzijde),

KIESWET.

Harten-, Ree- en Laurierstraten (zuidzijden) met eene recht doorgetrokken lyn tot in de Buitensingelgracht: vervolgens langs de doorvaart van de Buitensingelgracht (noord oostzyde) en de Stadhouderskade (noordzyde) tot tegenover de Nicolaas-Wit-senstraat, vervolgens door het midden dier straat (westzyde) langs de doorvaart van de Reguliersgracht (westzyde), het Thorbeckeplein (westzyde). de Reguliersbree-straat (zuidzyde) tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM VII. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van af de doorsnede der Raadhuisstraat (noordzyde) langs den N.Z. Voorburgwal (westzyde) tot aan de Korsjespoortsteeg. Vervolgens de zuidzyde dier steeg tot aan de doorvaart van den Singel, daarna den Singel (westzyde) in noordelyke richting volgende tot aan de Brouwersgracht; vervolgens de Brouwersgracht (zuidzyde), tot aan de doorvaart van de Prinsengracht, daarna de Prinsengracht tegenover de Noordermarkt tot aan de doorsnede der Westerstraat. De Westerstraat (zuidzyde) langs het Marnixplein (zuidzyde) tot aan de doorvaart der Marnixkade. Vervolgens langs de Marnixkade en Buitensingelgracht (oostzyde) tot waar men het verlengde van de aslyn der Laurierstraat ontmoet; verder door het midden der Laurierstraat, Reestraat, Hartenstraat en Gasthuismolensteeg (noordzyde), daarna langs de doorvaart van den Singel (westzyde) tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM VIII. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lyn, getrokken als volgt: van het snypunt der aslynen van het Noordzeekanaal en zykanaal H, zuidwaarts langs de grens der gemeente tot aan de Haarlemmervaart. Vervolgens langs de dootvaart der Haarlemmervaart (noordzyde) tot aan het Nassauplein. Daarna langs de doorvaart der Marnixkade tot aan de Zaagbar-rière, vervolgens langs de Westerstraat (noordzyde) tot aan de doorvaart der Prinsengracht (westzyde) tot aan het snypunt der Westerdokskade. Van daar langs de Prinseneilandsgracht (westzyde) tot aan de aslyn van de Realengracht. Vervolgens langs het Realeneiland tot aau de doorvaart van het Noordzeekanaal en van daar in noordelyke richting tot aan het beginpunt.

AMSTERDAM IX. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lyn, getrokken als volgt: van af den noordelyken hoek van het Nassauplein, langs de doorvaart der Haarlemmervaart (zuidzyde) tot aan de grens der gemeente. Vervolgens zuidwaarts die grens volgende langs de Kostverloren Wetering tot aan de doorvaart van de Schinkelkade (noordzyde). Vervolgens de doorsnede van het Willemspark en Vondelspark (noordzyde) tot aan de doorvaart van de Stadhouderskade en van daar langs de doorvaart dier kade (westzyde). Buitensingelgracht (westzyde) en de Nassaukade tot aan het beginpunt.

HAARLEM. — Haarlem.

BEVERWIJK. — Beverwyk,Zandvoort, Bloemendaal, Schoten, Spaamdam, Haar-lemmerliede en Spaamwoude, Velsen, Assendelft, Westzaan, Krommenie, Wyk-aan Zee en Duin, Heemskerk, Uitgeest, Castricum, Akersloot, Limmen, Egmond binnen, Egmond aan Zee.

ZAANDAM. — Zaandam, Koog a. d. Zaan, Zaandyk, Wormerveer, Wormer, Jisp, Graft, de Rijp, Zuid- en Noord-Schermer, Wydewormer, Oostzaan, Ilpendam, Landsmeer, Buiksloot, Broek in Waterland, Nieuwendam,Ran8dorp.

HAARLEMMERMEER. — Haarlemmermeer, Sloten, Heemstede, Bennebroek, Aalsmeer, Uithoorn, Leimuiden, Lisse, Hillegom, Alkemade, Nieuwer-Amstel.

LEIDEN. — Leiden.

KATWIJK. — Katwijk, Noordwyk.Noordwykerhout, Sassenheim,Voorhout, Oegst-geest. Warmond, Rynsburg, Valkenburg, Leiderdorp, Rynsaterwoude, Woubrugge, Oudshoorn, Koudekerk, Zoeterwoude, Voorschoten, Veur, Wassenaar.

GOUDA. — Gouda, Boskoop, Moerkapelle, Waddinxveen, Moordrecht, Nieuwer-kerk a. d. IJssel, Ouderkerk, a. d. IJssel, Krimpen a. d. IJssel, Krimpen a. d. Lek, Gouderak, Lekkerkerk, Capelle a. d. IJssel.

BODEGRAVEN. — Bodegraven, Aarlanderveen.Hazerswoude, Alphen, Zwammer-dam. Rietveld, Woerden, Waarder, Barwoutswaarder, Papekop, Lange Ruige Weide, Reeuwyk, Oudewater, Hekendorp, Haastrecht, Vlist, Stolwyk, Schoonhoven, Bergambacht, Ammerstol, Berkenwoude.

DELFT. — Delft, Hof van Delft, Pynacker, Vryenban, Berkel Bleiswyk, Zevenhuizen, Bergschenhoek, Hillegersberg.

LOOSDUINEN. — Loosduinen, \'s Gravensande, Maassluis, Maasland, de Lier,

KIESWET.

Naaldwgk, Schipluiden, Monster, Wateringen, Rtfswyk, Voorburg, Stompwyk, Nootdorp, Zoetermeer, Zegwaard, Benthuizen.

SCHIEDAM. — Schiedam, Overachie, Schiebroek, Kethel, Vlaardingen, Vlaar-dingerambacht.

ROTTERDAM I. — Het deel der gemeente, begrensd door eene Ijjn, loopende van het snijpunt der aslgnen, van de rivier de Maas en het Boerengat door het midden van laatstgemeld water van het Oostplein en van de Oostpoort; van daar langs de oostzijde der Boezemkolk, het stoomgemaal buitensluitende, over het mid* den van de Boezembrug en het Oostvestplein, tot het midden van den Goudschen-weg; vervolgens midden over deze straat het Goudsche plein en den Crooswijkschen weg tot aan de voormalige Kralingscbe grens; verder zuid-oostwaarts ombuigende langs die grens tot het midden van de rivier de Mhhs en eindelijk van daar door het midden van de rivier stroomafwaarts tot het punt van begin. De voormalige gemeente Kralingen.

ROTTERDAM II, — Het deel der gemeente, begrensd door eene lijn, loopende van het snijpunt der aslijnen van den Goudschen weg en het Oostvestplein, westwaarts midden door de gracht van den Goudschen Singel, door de sluis aan het Couwenburghseiland en de Rotte; vervolgens langs de noordzijde der huizen, aan de Galery tot in het midden van de Delftsche vaart; van daar door het midden van de Schiekolk en de Schie tot de grens van Hillegersberg, en verder langs die grens en die van de voormalige gemeente Kralingen tot aan het Zuideinde van den Achterweg; vervolgens over het midden van den Crooswijkschen weg,het Goudsche plein en den Goudschen weg tot aan het punt van begin.

ROTTERDAM III. — Het deel der gemeente, begrensd door eene lyn, loopende van het snijpunt der aslijnen van de Leuvehaven en de Leuvebrugsteeg midden door die steeg en de Schildersteeg tot het midden van de gracht van den Schiedamschen Singel; van daar noordwaarts midden door die gracht tot aan het midden van den Binnenweg, midden over den Binnenweg tot aan de grens der kadastrale gemeente Delfshaven; van daar langs die grens en langs de grens van Overschie tot het midden van de Schie, midden door dat water en de Schiekolk tot het midden van de Delftsche vaart; van daar benoorden langs de huizen aan de Galery midden door de Rotte tot tegenover het midden van de Tweede Lombardstraat; van daar het midden van die straat en van de Eerste Lombardstraat volgende tot het midden van de Boerenvischmarkt en midden over de Boerenvischmarkt en de Korte Torenstraat tot het midden van de Delftsche vaart; van daar midden over het Spui en de Vlas-markc tot het midden van de sluis „het Spuiquot;; vervolgens van daar midden door de Steigergracht en de Leuvehaven tot het punt van begin.

ROTTERDAM IV. — Het deel der gemeente, begrensd door eene lyn, loopende van het snypunt der aslynen van de rivier de Maas en de Leuvehaven stroomafwaarts midden door de rivier langs de voormalige Charloische- en vervolgens langs de Schiedamsche en Overschiesche grens tot het midden van de Coolsche straat; van daar langs de grens der kadastrale gemeente Delfshaven tot aan het midden van den Binnenweg, midden door den Binnenweg oostwaarts tot aan het midden van de gracht van den Schiedamschen Singel, midden door die gracht tot aan het midden van de Schildersteeg en midden door die steeg en de Leuvebrugsteeg tot aan het midden van de Leuvehaven en eindelyk van daar zuidwaarts midden door die haven tot aan het punt van begin. De voormalige gemeente Charlois.

ROTTERDAM V. — Het deel der gemeente, begrensd door eene lyn, loopende van het snypunt der aslynen van de rivier de Maas en het Boerengat, stroomopwaarts midden door de rivier; vervolgens langs de voormalige Kralingsche, de Us-selmondsche en de voormalige Charloische grens tot weder in het midden van de rivier; van daar stroomopwaarts midden door de rivier tot aan de verlengde aslyn van de Leuvehaven, midden door die haven en de Steigergracht tot midden voor de sluis „het Spuiquot;; van daar midden over de Vlasmarkt en het Spui tot aan het midden van de Korte Torenstraat, midden door die straat en de Boerenvischmarkt tot aan het midden van de Eerste Lombardstraat, midden door die straat en de Tweede Lombardstraat tot midden in de Rotte; van daar midden door de sluis van het Couwenburghseiland, de gracht van den Goudschen Singel, het Oostvestplein en de Boezembrug; vervolgens beoosten langs de Boezemkolk, het stoomgemaal insluitende, midden door de Oostpoort, het Oostplein en het Boerengat tot het punt van begin.

KIESWET.

BRIBLLE. — Brielle, den Bommel, Ooltgensplaat, Stad aan \'t Haringvliet, Oost-voorne, Vierpolders, Nieuwenhoorn.HellevoetsluiB, Nieuw-Helvoet, Bockanje, Heen-vliet, Geervliet, Zwartewaal, Spykenisse, Hekelingen, Zuidland, Abbenbroek. Oudenhoorn, Rozenburg, Pernis, Hoogvliet, Foortugaal, Goudswaard, Piershil, Zuid Beyer-land, Nieuw-Beyerland.

*8 Q-RAVENHAQE I. — Het gedeelte der gemeente \'s Gravenhage, gelegen binnen eene lyn, getrokken als volgt: beginnende aan de Laakbrug op den straatweg van \'s Gravenhage naar Delft, volgende westwaarts de zuidoostzyde van de Laak of Molensloot (grensscheiding met de gemeente Ryswyk) tot de Beekwatering of Lange Laak (grensscheiding met de gemeente Loosduinen), deze noordwaarts volgende tot het punt, gelegen in de lyn, uitmakende het verlengde van de as van het zoogenaamde Uitpad in den Zusterpolder; vervolgens oostwaarts langs die lyn en de as van gemeld Uitpad tot aan den hoek by den voormaligen molen „de Ooievaarquot;; verder oostwaarts door het midden der gracht van den Zuidbinnensingel en van een kort stuk Zuidwal, langs de as van Glasblazerslaan, een klein gedeelte Lange Beestenmarkt, Hamerstraat, Nieuwe Molstraat; voorts noordwaarts door de as van de Wagenstraat tot de Spuistraat, oostwaarts door de as van Spuistraat, Lange Booten, straat ten zuiden het Plein, Korte Pooten en Heerengracht, door het midden der gracht van den Zuidoostbuitensingel tot de Rynstraat, door de as van deze straat en ronddom het noordelykste terrein van den Staatsspoorweg, verder zuidwaarts langs de as van den Schenkweg tot de Schenkwatering (grensscheiding met de gemeente Voorburg) en eindelyk westwaarts langs deze en die met de gemeente Byswyk tot de Laakbrug.

\'a GRAVENHAGE II. — Het gedeelte der gemeente \'s Gravenhage. gelegen binnen eene lyn, getrokken als volgt: beginnende by den hoek van de Wagenstraat en Nieuwe Molstraat, Hamerstraat, een klein gedeelte Lange Beestenmarkt, Glasblazerslaan, door het midden van een kort stuk Zuidwal en van den Zuidbinnensingel tot aan den hoek by den voormaligen molen „de Ooievaarquot;; verder westwaarts door de as van het zoogenaamde Uitpad en den Zusterpolder en in het verlengde van die as naar de Beekwatering of Lange Laak (grensscheiding met de gemeente Loos-duinen), noordwaarts die grens volgende tot aan de as van de Loosduinsche we^, verder noordwaarts langs de Beeklaan (grensscheiding met de gemeente Loosdni-nen) tot het punt, gelegen in de lyn in het verlengde van het midden der Elandsgracht; vervolgens oostwaarts langs die lyn het midden van de Elandsgracht, de Hoogewalsgracht, Mauritskadegracht, door de as van de Kanaalstraat en door het midden van Koningskadegracht en Benoordenboutsche watering tot de grensscheiding met de gemeente Wassenaar, deze grens eerst tot den noordoostelyken hoek en daarna zuidwaarts tot het midden der Schenkwatering volgende (grensscheiding met de gemeente Voorburg); voorts westwaarts langs laatstbedoelde grens tot de brug van den Schenkweg en door de as van den Schenkweg, rondom het noordelykste terrein van den Staatsspoorweg, verder westwaarts door de as der Banstraat, door het midden der gracht van een deel Zuidoostbuitensingel en door de as van Heerengracht, Korte Pooten, straat ten zuiden het Plein, Lange Pooten en Spuistraat tot den hoek der Veenestraat en eindelyk zuidwaarts door de as van de Wagenstraat tot de hoek van de Nieuwe Molstraat.

\'8 GRAVENHAGE III. — Het gedeelte der gemeente \'s Gravenhage, gelegen noordelyk van de lyn, aanvangende op de Beeklaan (grensscheiding met de gemeente Loosduinen), in het verlengde van het midden van de Elandsgracht, oostwaarts volgende dat verlengde, het midden van de Elandsgracht, de Hoogewalsgracht, de Mauritskadegracht, de as van de Kanaalstraat en het midden van Koningskadegracht en Benoordenboutsche watering tot den noordoostelyken hoek van de grensscheiding met de gemeente Wassenaar.

DORDRECHT. — Dordrecht, Dubbeldam, Zwyndrecht, Papendrecht, Heerjans-dam.

RIDDERKERK. — Ridderkerk, Barendrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Usselmon-de, Rhoon, \'s Gravendeel, Stryen, Maasdam, Puttershoek, Heinenoord, Oud-Beyer-land, Mynsheerenland, Westmaas, Klaaswaal, Numansdorp.

GORINCHEM. — Gorinchem, Herwynen, Vuren, Nederhemert, Wyk en Aalburg, Veen, Op- en Neer-Andel, Giessen, Ryswyk, Woudrichem, de Werken en Sleeuwyk, Werkendam, Schelluinen, Arkel, Kedichem, Heukelum, Asperen, Hardinxveld, Giessen, Nieuwkerk, Giessendam, Molenaarsgraaf, Hoogblokland, Hoornaar, Noordeloos, Nieuwland.

KIESWET.

BLIBDRBCHT. — Sliedrecht, ViaDen, Hageatein, ëverdingen, Scboonrewoerd, Leerdam, Hei- en Boeikop, Leerbroek, Lexmond, Meerkerk, Ameide, Tienhoven, Langerak, Goudriaan, Kieuwpoort, Groot-Ammers, Ottoland, Peursum, Brandwijk, Bieskensgraaf, Wgngaarden, Streefkerk, Nieuwlekkerland, Alblasserdam, Oud-Alblas.

MIDDELBURG. — Middelburg, Vlissingen, Veere, Oostkapelle, Domburg, Vrouwenpolder, Serooskerke, Aagtekerke, Grypokerke, Weatkapelle, St. Laurens, Meiisker-ke, Zoutelande, Biggekerke, Oost- en West-Souburg, Koudekerke, Ritthem, Kieuw- en St. Joosland, Arnemuiden.

OOSTBÜRG. — Oostburg, Cadzand, Retranchement, Zuidzande, Sluis, Aarden-burg, Eede, St. Kruis, Waterlandkerkje, IJzendijke, Breskens, Groede, Nieuwvliet, Scboondyke, Hoofdplaat, Biervliet, Keuzen, Hoek, Philippine, Westdorpe, Zaamslag, Sas van Gent, Axel.

GOES. — Goes, \'s Heer-Arendskerke, \'s Heer-Abtskerke, Wnlpbaartsdyk, Hein-kenezand, \'s Gravenpolder, Kattendyke, Kloetinge, Wemeldinge, Wissekerke, Colons-plaat, Kortgene, Kats, Tholen, Oud-Vossemeer, Poortvliet, St. Annaland, Stavenisse, St. Maartensdgk, Scherpenisse, St. Philipsland.

HONTENISSE* — Hontenisse, Overslag, Zuiddorpe, Koewacht, Boschkapelle, Hulst, Clinge, St. Jansteen, Stoppeldgk, Hengstdgk, Graauw en Langendam, Osse-nisse, Rilland-Bath, Waarde, Schore, Kruiningen, Krabbendyke, Yerseke, Kapelle, Borsseien, Driewegen, Kisse, Ovezande, Hoedekenskerke,\'s Heerenhoek, Oudelande, Ellewoutsdyk, Baarland.

Z1ERIEZEB. — Zierikzee, Haamstede, Noordwelle, Renesse, Serooskerke, Burgh, Eikerzee, Ellemeet, Brouwershaven, Zonnemaire, Duivendijke, Kerkwerve, Noord-gouwe, Dreischor, Oosterland, Kieuwerkerk, Ouwerkerk, Bruinisae, Goedereede, Ouddorp, Stellendam,Dirksland, Meliasant, Middelharnis, Sommelsdyk, Oude-Tonge, Nieuwe-Tonge, Herkingen.

BERGEN OP ZOOM. — Bergen op Zoom, Woensdrecht, Oasendrecht, Huyber-gen. Putte, Nieuw-Vossemeer, Wouw, Halsteren, Rosendaal en Nispen, Steenbergen en Kruisland.

BREDA. — Breda, Rucphen en Yorenseinde, Hoeven, Etten en Leur, Prinsen-hage, Terheyden.

OOSTERHOUT. — Oosterhout, Zundert, Rjjsbergen, Ginniken en Bavel, Tete-ringen. Dongen, \'s Gravenmoer, Loon op Zand, Gilze en Regen, Chaam, Baarle-Nassau.

ZEVENBERGEN. — Zevenbergen, Dinteloord en Prinsland , Oud en Kieuw-Gastel, Fynaart en Heiningen, Willemstad, Klundert, Standdaarbuiten, Oudenbosch, Hooge en Lage Zwaluwe, Geertruidenberg, Made en Drimmelen, Raamsdonk.

WAALWIJK, — Waalwyk, Almkerk, Dussen, Munster en Muilkerk, Waspik, Meeuwen, Hill en Babyloniënbroek, Heesbeen, Eethen en Genderen, Drongelen, Hangoort, Gansojjen en Doeveren, Besogen, Baardwyk, Drunen, Nieuwkuyk, Vly-men, Empel en Meerwyk, Engelen, Bokhoven, Hedikhuizen, Herpt, Oudheusden, Heuaden, Capelle, Sprang, Vryhoeve Capelle, Cromvoirt, Helvoirt, üdenhout, Ber-kel, Haaren.

TILBURG. — Tilburg, Oisterwyk, Moergestel, Hilvarenbeek, Goorle, Alphen en Riel, Dieaaen, Oost- West- en Middelbeers.

EINDHOVEN. — Eindhoven, Hooge en Lage Mierde, Reusel, Bladel en Netersel, Oirschot, Liempde, Veaaem, Wintelre en Knegsel, Zeelst, Strüp, Woensel, Best, Stratum, Gestel en Blaarthem, Hoogeloon, Hapert en Casteren, Duizel en Steensel, Eer-sel, Luyksgestel, Borkel en Schaft, Bergeyk, Dommelen, Westerhoven, Veldhoven en Mereveldhoven, Riethoven, Oerle, Valkenswaard.

HELMOND. — Helmond, Tongelre, Nunen, Gerwen en Nederwetten, Zesgehuchten, Bakel en Milheeze, Deurne en Liesel, Vlierden, Geldrop, Mierlo, Lierop, Asten, Someren, Leende, Heeze, Maarheeze, Soerendonk, Sterksel en Gassel, Budel, Aalst, Waalre, Stiphout. Aarle-Rixtel.

MAASTRICHT. — Maastricht, St. Pieter, Oud-Vroenhoven, Meerssen, Am bij. Heer, Gronsveld, Eysden.

GULPEN. — Gulpen, Meach, Ryckholt, St. Geertruid, Mheer, Noorbeek, Slena-ken, Wittem, Vaals, Bocholtz, Simpel veld, Wglre, Valkenburg, Oud-Valkenburg, Margraten, Cadier en Keer, Bemelen, Berg en Terblyt, Houthem, Kerkrade Roeren-daal, Schin op Geulle, Heerlen, Schaesberg, Klimmen.

KIESWET.

SITTARD. — Sittard, Borgharen, Itteren, Bunde, Geulle, Elsloo, Stein, Urmond, Obbicht en Papenhoven, Grevenbicht, Limbricht, Bom, Nieuwstadt, Broeksittard, Munstergeleen, Geleen, Beek, Spanbeek, Schimmert, Hulsberg, Wijnandsrade, Nuth, Ulestraten, Schinnen, Amstenrade, Hoensbroek, Brunssum, Schinveld, Jabeek, Bin-gelrade, Merkelbeek, Oirsbeek, Eygelshoven, Ubach oyer Worms, Mieuwenhagen.

ROERMOND. — Roermond, Susteren, Roosteren, Echt, Ohé en Laak, Stevens-weert, Vlodrop, Posterholt, St. Odiliënberg, Melick en Herkenbosch, Montfort, Maas-bracht, Linne, Herten, Maasniel, Hom, Beegden, Heel en Panheel, Wessem, Thorn, Swaltnen, Beesel.

VENLO. — Venlo, Grubbenvorst, Arcen en Velden, Broekhnhen, Meerlo, Wans-sum, Venray, Bergen Ottersum, Gennep, Mook, Sambeek, Vierlingsbeek, Maashees en Overloon, Oploo, St. Anthonis en Ledeacker, Belfeld, Tegelen.

WEERT. — Weert, Hunsel, Stramproy, Nederweert, Roggel, Heythuizen, Neer, Kessel, Meyel, Helden, Sevenum, Maasbree, Horst, Buggenum, Nunhem, Haelen, It-tervoort, Neeritter, Baexem, Grathem.

GRAVE. — Grave, Boxmeer, Alem, Maren en Kessel, Lith, Lithoijen, Geffen, Oss, Ogen en Teeffelen, Megen, Haren en Macharen, Dieden, Demen en Langel, Deursen en Dennenburg, Huisselingen Neerloon, Berghem, Herpen, Heesch, Schayk, Ravenstein, Reek, Velp, Escharen, Gassel, Beers, Linden, Cuyk en St. Agatha, Oeffeit, Haps, Beugen en Rijkevoort, Wanroy, Mill en St. Hubert, Nistelrode.

\'s HERTOGENBOSCH. — \'s Hertogenbosch, Vught, den Dungeu, Berlicum, Rosmalen, Nuland, Boxtel, Esch.

VEGHEL. — Veghel, CJden, Zeeland, St. Michielsgestel, Schyndel, St. Oedenrode, Dinther, Heeswijk, Erp, Boekei, Gemert, Son en Breugel, Lieshout, Beek en Donk.

WET

KEGELENDE DE ZAMENSÏELLING EN MAGT VAN DE PKOVINCIALE STATEN.

(Vastgesteld den fiden July 1850, Stsbl. no. 39, uitgegeven den lOden Julg d.a.v. Gewyzigd by de wet van 28 Mei 1896, Stsbl. no. 88 en 28 April 1897, Stsbl no. 112.) 1)

EEKSTE AFDEELING.

Van de zamenstelling der Provinciale Staten.

EEESTE HOOFDSTUK.

AliGEMEENE BEPALINGEN.

Art. 1. De Statenvergadering van elke provincie is zamengesteld uit het in art. 2 bepaald getal leden;

Onzen commissaris, als voorzitter;

een griffier.

2. Het getal der leden bestaat:

in Noordbrabant uit » Gelderland »

Zuidholland » Noordholland »

Zeeland »

Utrecht »

Friesland »

Overijssel »

Groningen »

Drenthe »

Limburg »

TWEEDE HOOFDSTUK.

VAN DE LEDEN DEK STATEN.

§ 1. Van hunne benoeming.

*Art. 3. De leden der Staten worden gekozen in de kiesdistricten, waarin de provincie wordt verdeeld, door hen, die voigens de in art. 8 der Kieswet bedoelde lijst daartoe bevoegd zijn. (G. 127; Kw. 6, 8, 35, 160.)

1) De met * gemerkte artikels of onderdeden van artikels 2\\}n aldus gewijzigd, toegevoegd of vervallen volgens artt. 1—17 der wet van 28 April 1897, Stabl. no. 112.

STAATSWETTEN. 5

PROVINCIALE WET.

4. Eene afzonderlijke wet regelt, nadat de Staten zijn gehoord, de verdeeling der provinciën in kiesdistricten, en bepaalt het getal der in elk district te kiezen leden. (Wet 5 Nov. 1852, S. 197, gewijz. 28 Apr. 1897, S. Ill; P. 180.)

5. *De gewone tijd ter verkiezing der leden van de Staten is de eerste Dinsdag der maand Juni.

Alsdan wordt voorzien in de vervulling van de plaatsen der leden, die met den volgenden eersten Dingsdag van Julij, volgens den bij art. 24 bedoelden rooster, moeten aftreden. (Kw. 129, 116; Gem. 7.)

*6. De verkiezing ter vervulling der plaatsen, die door ontslag, overlijden of om eene andere reden openvallen, geschiedt binnen twee maanden na dat openvallen. (Kw. 130, 117; Gem. 8.)

*7. Gedeputeerde Staten bepalen, ter vervulling eener tusschentijds in de Staten openvallende plaats, den dag der verkiezing.

Zij bepalen vóór elke verkiezing voor leden der Staten de dagen, waarop, zoo noodig, de stemming en de herstemming zullen geschieden. Bij de periodieke verkiezingen wordt de dag der stemming niet vroeger bepaald dan den lOden Juni en de dag der herstemming niet later dan den Vrijdag, voorafgaande aan den eersten Dinsdag in Juli.

Bij de periodieke verkiezingen geschieden de stemming en de herstemming in alle kiesdistricten der provincie op dezelfde dagen.

De stemming en de herstemming geschieden in alle stemdi strict en van het kiesdistrict op dezelfde dagen. (Kw. 131; Gem. 9.)

*8. In afwijking van het hieromtrent bepaalde bij art. 51 der Kieswet wordt in kiesdistricten, waarin het aantal kiezers voor de Provinciale Staten volgens de kiezerslijst minder dan 2000 bedraagt, de onderteekening vereischt van ten minste Vai gedeelte van het aantal dier kiezers.

Op den dag der verkiezing, zoodra de door de wet tot het inleveren der opgaven van candidaten bepaalde tijd is afgeloopen, sluit de burgemeester van de gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, de lijst der candidaten.

Is geen candidaat op die lijst gebracht, dan verklaart de burgemeester, dat niemand is benoemd.

Zijn er evenveel candidaten als er plaatsen te vervullen zijn, of minder, op die lijst gebracht, dan verklaart de burgemeester deze candidaten te zijn benoemd tot leden der Staten.

De burgemeester maakt van zijne handeling onmiddellijk procesverbaal op, dat ter secretarie van de gemeente voor een ieder ter inzage wordt nedergelegd, in afschrift wordt aangeplakt en, tegen betaling der kosten, verkrijgbaar gesteld.

De vorm en de inrichting van het proces-verbaal worden vastgesteld bij algemeenen maatregel van bestuur. (Kw. 132; P. 14; Gem. 10; K.B. 8 Mei 1897, S. 144.)

*8bis. Zijn er meer candidaten opgegeven dan er plaatsen te ver-

PROVINCIALE WET. 67

vullen zijn, dan geschiedt over hen, uiterlijk binnen veertien dagen, eene stemming.

Bij eerste stemming wordt geen hunner benoemd dan met volstrekte meerderheid van stemmen.

Hebben meer eandidaten de volstrekte meerderheid verkregen dan er plaatsen te vervullen zijn, dan zijn zij, die de meeste stemmen hebben verkregen en bij gelijk getal stemmen de oudsten in jaren benoemd. In geval van gelijken ouderdom beslist het lot.

Bij herstemming, noodzakelijk, wanneer de volstrekte meerderheid van stemmen bij de eerste stemming niet is verkregen, wordt men benoemd met de meeste stemmen. Indien de stemmen staken is de oudste in jaren de benoemde. In geval van gelijken ouderdom beslist het lot.

De volstrekte en de betrekkelijke meerderheid worden vastgesteld naar het aantal van waarde zijnde in de stembussen gevonden stembiljetten. (Kw. 133; Gem. lObis.)

*9. Wanneer bij eene eerste stemming geene volstrekte meerderheid is verkregen, wordt onmiddellijk door den voorzitter van het hoofdstembureau van het kiesdistrict eene lijst opgemaakt, bevattende de namen der eandidaten, die bij de eerste stemming de meeste stemmen hebben erlangd tot uiterlijk tweemaal zooveel namen als er plaatsen te vervullen zijn. Komen ten gevolge van gelijk aantal stemmen meer dan het bij de vorige zinsnede bepaald getal eandidaten voor plaatsing op de lijst in aanmerking, dan worden deze alle daarop geplaatst.

De herstemming heeft plaats uiterlijk binnen veertien dagen na de eerste stemming. (Kw. 134; Gem. 11.)

*96is. Met afwijking van het bepaalde in artikel 87 der Kieswet, kan het stembureau, indien de stemming strekt tot verkiezing van meer dan één lid van de Provinciale Staten, tusschen de in artikel 86 der Kieswet voorgeschreven verzegeling en de opening der stembus eene tijdruimte laten van ten hoogste een uur, mits het stemlokaal niet verlatende en de stembus onder zijn toezicht houdende.

Indien van deze bevoegdheid gebruik is gemaakt, wordt hiervan en van het voldoen aan de daarvoor gestelde voorwaarden aantee-kening gehouden in het proces-verbaal der stemming. (Gem. UW,?.)

*9tcr. Met afwijking van het bepaalde in artikel 60 der Kieswet wordt indien de stemming strekt tot verkiezing van meer dan één lid van de Provinciale Staten, aan het stembureau, doch uitsluitend voor de werkzaamheden, welke met de opening der stembus aanvangen, een vierde lid toegevoegd en het verplichte aantal plaatsvervangende leden met één vermeerderd. Dit lid blijft bij de toepassing van artikel 92, tweede zinsnede, der Kieswet buiten aanmerking.

Het oudste lid ziet, overeenkomstig artikel 88 der Kieswet, het stembiljet na. De beide andere leden houden aanteekening van elke uitgebrachte stem.

(jg provinciale wet.

Indien bij de beslissing over de waarde van een stembiljet de stemmen staken, beslist de stem des voorzitters. (Gem. lifer.)

*10. De benoemde ontvangt onverwijld van den burgemeester der gemeente, die hoofdplaats is van het kiesdistrict of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, een afschrift van het proces-verbaal, waaruit zijne candidaatstelling of zijne benoeming blijkt en. in geval van stemming of herstemming, van den voorzitter van het hoofdstembureau afschriften van de daarvan opgemaakte processen-verbaal.

Deze afschriften strekken den benoemde tot geloofsbrief. (Kw. 118, 135; Gem. 12.)

*11. De benoemde geeft, binnen drie dagen na het bekomen van het afschrift of de afschriften, een bewijs van ontvangst daarvoor af. Dit bewijs wordt terstond aan Gedeputeerde Staten medegedeeld.

Binnen vier weken na de dagteekening van dat bewijs geeft de benoemde kennis aan Gedeputeerde Staten of hij de benoeming aanneemt. (Kw. 119,136; Gem. 13.)

12. Hij, die in meer dan één kiesdistrict is benoemd, verklaart aan Gedeputeerde Staten, binnen den in het vorig artikel gestelden termijn, welke benoeming hij aanneemt.

Hij wordt, laat hij dien tijd zonder verklaring voorbijgaan, geacht geene der op hem uitgebrachte benoemingen aan te nemen. (Kw. 120, 137.)

*13. Wanneer een candidaat vóór de stemming, of zoo iemand, die in herstemming komt, vóór de herstemming komt te overlijden, of wanneer een benoemde zijne benoeming niet aanneemt, of de in de beide vorige artikelen bepaalde tijd verstreken is, geschiedt binnen veertien dagen eene nieuwe verkiezing op den door Gedeputeerde Staten te bepalen dag.

Hetzelfde vindt plaats, zoo iemand de benoeming in een district heeft aangenomen en in een ander voorkomt op de lijst der candi-daten, over wie eene stemming of herstemming moet geschieden, in het laatstgenoemd district. (Kw. 138; Gem. 14.)

De burgemeesters der gemeenten, die hoofdplaatsen zijn van kiesdistricten of waarin het geheele kiesdistrict is gelegen, geven onmiddellijk aan Gedeputeerde Staten kennis van de lijst der candidaten, over wie eene stemming of herstemming moet geschieden. (Kw. 139.)

*14. Wanneer het proces-verbaal van den burgemeester nismand of minder personen dan er plaatsen te vervullen zijn als benoemd aanwijst, geeft deze daarvan kennis aan Gedeputeerde Staten. Binnen veertien dagen geschiedt eene nieuwe verkiezing op den door Gedeputeerde Staten te bepalen dag. (Kw. 140; P. 8; Gem. 15.)

15. De tot lid der Staten benoemde legt, nevens zijn geloofsbrief, aan de Staten over:

een uittreksel uit de geboorteregisters; bij gemis daarvan eene acte van bekendheid, waaruit tijd en plaats zijner geboorte blijken;

eene verklaring van den voorzitter van den raad der gemeente.

PR0VINCIA1B WET.

waarin hij woont, getuigende, dat hij gedurende het laatste, aan zijne verkiezing voorafgaande jaar zijne woonplaats binnen de provincie gehad heeft;

eene door hem zeiven af te geven verklaring, vermeldende alle openbare betrekkingen die hij bekleedt.

*De geloofsbrief moet door den benoemde binnen vier maanden na zijne dagteekening bij de Staten worden ingezonden.

*Is de geloofsbrief niet binnen dien termijn ingezonden, dan wordt de plaats geacht op den eersten dag na afloop van dien termijn opnieuw te zijn opengevallen. (Kw. 122,123, 141, 142; Gem. 17.)

16. De leden der Staten kunnen ten allen tijde hun ontslag nemen. Het wordt door hen ingezonden aan Gedeputeerde Staten. (Kw. 143; Gem. 18.)

§ 2. Van de vereischten voor het lidmaatschap der Staten, en van de hiermede onvereenigbare betrekkingen.

Art. 17. Leden der Staten kunnen alleen zijn de ingezetenen der provincie, die Nederlanders en in het volle genot der burgerlijke en burgerschapsregten zijn, en den ouderdom van vijf en twintig jaren hebben vervuld.

Voor ingezetenen worden gehouden zij, die gedurende het laatste jaar hunne woonplaats binnen de provincie gehad hebben;

voor Nederlanders, zij, die het zijn volgens de wet, verklarende wie Nederlanders zijn. (Wet 12 Dee. 1892, S. 268; Kw. 99,126; Gem. 19.)

18. Zij die, ter waarneming der hun door Ons of van Onzentwege opgedragene commissiën, verpligt zijn, tijdelijk buiten de provincie te verblijven, houden daardoor niet op ingezetenen te zijn, zoolang hun hoofdverblijf binnen de provincie gevestigd blijft. (Gem. 20; B.W. 74.)

*19. (Vervallen.)

20. Bloedverwantschap of zwagerschap in den eersten graad raag niet bestaan tusschen de leden der Staten. (P. 38, 51; Gem. 21; B.W. 345 volg.)

Wanneer personen, zich in dien graad bestaande, ter gelijker tijd in hetzelfde kiesdistrict of in verschillende districten zijn gekozen, wordt de oudste in jaren voor benoemde gehouden. (Gem. 22.)

Die na zijne benoeming in den verboden graad van zwagerschap geraakt, behoeft vóór den afloop van zijn tijd van zitting niet af te treden.

De zwagerschap houdt op door het overlijden der vrouw, die haar veroorzaakte. (Gem. 21; B.W. 352.)

21. Het lidmaatschap der Staten is onvereenigbaar met:

het lidmaatschap der Eerste Kamer van de Staten-Generaal of van de Staten eener andere provincie; (G. 128.)

de betrekking van hoofd van een departement van algemeen bestuur;

PROVINCIALE WET.

van commissaris des Konings in de provincie;

van griffier der Staten:

van ambtenaar in de dienst der provincie werkzaam, of met het ontvangen of uitgeven der gelden van de provincie belast;

van geestelijke of bedienaar der godsdienst. (Gem. 23.)

22. De leden der Staten mogen in regtsgedingen, waarin de provincie betrokken is, niet als advocaat of procureur werkzaam zijn. (Gem. 24.)

23. Een lid der Staten, een der in art. 17 vermelde vereischten verliezende, of eene der in art. 21 uitgeslotene betrekkingen aannemende, houdt op lid te zijn. Hij geeft hiervan kennis aan Gedeputeerde Staten, met vermelding der reden.

De nieuwe keuze geschiedt binnen twee maanden nadat Gedeputeerde Staten van het feit kennis hebben bekomen. (Kw. 125, 144; Gem. 25.)

§ 3. Van den rooster van aftreding der leden van de Staten.

Art. 24. De helft van de leden der Staten treedt om de drie jaren af, met den eersten Dingsdag der maand Julij. (G. 85; Kw. 145.)

De aftredenden zijn dadelijk weder verkiesbaar.

De rooster hunner aftreding wordt vastgesteld bij de in art. 4 bedoelde wet. (G. 127; P. 178; Gem. 27, 28.)

25. Het lot bepaalt den tijd, waarop elk lid der Staten, naar den rooster, aftreedt. (Kw. 147; Gem. 29.)

26. Die, ter vervulling eener buiten den bij den rooster bepaalden tijd opengevallene plaats, tot lid der Staten verkozen is, treedt af op het tijdstip, waarop degene, in wiens plaats hij is verkozen, moest aftreden. (Kw. 148; Gem. 30.)

§ 4. Van de vergoeding der reis- en verblijfkosten van de leden der Staten,

Art. 27. De leden der Staten genieten reis- en verblijfkosten volgens de wet. (Wet 3 Mei 1851, S. 50.)

De leden, met der woon gevestigd in de Gemeente, waar de vergadering der Staten wordt gehouden, genieten geen reis- of verblijfkosten.

DEEDE HOOFDSTUK.

VAN DEN COMMISSARIS DES KONINGS.

Art. 28. Onze commissaris heeft zijne vaste woonplaats in de gemeente, waar de vergadering der Staten wordt gehouden. (P. 1; Gem. 74.)

29. Hij zit voor in de vergadering der Staten en in die der Gedeputeerde Staten. (Gem. 66.)

In de vergadering der Staten heeft hij eene raadgevende stem en uit hij zijn gevoelen, zoo dikwijls hij het noodig oordeelt.

In die der Gedeputeerde Staten heeft hij stem, doch onthoudt hij

PROVINCIALE WET.

zich van medestemmen over de zaken, die hem, zijne echtgenoote, of zijne bloed- of aanverwanten, tot den derden graad ingesloten, persoonlijk aangaan, of waarin hij als gelastigde is betrokken.

30. Hij teekent alle de stukken, die van de Staten en Gedeputeerde Staten uitgaan. (Gem. 69.)

31. Hij ontvangt en opent alle aan de Staten of Gedeputeerde Staten gerigte stukken.

Hij brengt die terstond ter tafel in de vergadering, waar zij be-hooren, tenzij die stukken, volgens de orde der vergadering, dadelijk behooren te worden verzonden aan dat lid of aan die leden, aan wier meer bijzondere behandeling het onderwerp, waartoe de stukken betrekking hebben, is opgedragen. Hij zorgt, zooverre het van hem afhangt, voor de uitvoering van hetgeen de vergadering omtrent de stukken besluit.

Hij is, in spoedeisehende gevallen, bevoegd, het gevorderd voorloopig onderzoek der stukken, alvorens ze ter tafel te brengen, te doen plaats hebben, en geeft daarvan in de eerstkomende vergadering kennis.

Ten behoeve van dit onderzoek zijn alle aan de Staten ondergeschikte ambtenaren en besturen verpligt, hem de gevraagde inlichtingen te verstrekken. (Gem. 67, 68.)

32. Hij is belast met de uitvoering van alle besluiten en beslissingen der Staten en Gedeputeerde Staten.

Het besluit, dat, naar zijn oordeel, als strijdig met de wet of het algemeen belang, door Ons kan worden geschorst of vernietigd, brengt hij niet ten uitvoer.

Hij geeft van dit gevoelen, binnen vier en twintig uren na het nemen van het besluit, aan de Staten of Gedeputeerde Staten kennis. Hij is, indien, dertig dagen na de dagteekening dezer kennisgeving, geene schorsing of vernietiging door Ons is bevolen, tot uitvoering van het besluit verpligt. (Gem. 70.)

33. In alle regtsgedingen, de provincie betreffende, treedt hij, namens Gedeputeerde Staten als eischer of verweerder op, en worden de vonnissen en gewijsden voor of tegen hem uitgesproken en ten uitvoer gelegd. (Gem. 71.)

34. Hij heeft het oppertoezigt over de provinciale griffie. (Gem. 72.)

Op zijne voordragt worden, uitgenomen de griffier, de ambtenaren

en bedienden bij de griffie door Gedeputeerde Staten benoemd, geschorst en ontslagen.

35. Ongesteld of afwezig zijnde, wordt hij, tot dat Wij zullen hebben voorzien, vervangen door het oudste lid in jaren van Gedeputeerde Staten, dat aanwezig is. (Gem. 77.)

VIERDE HOOFDSTUK.

VAN DEN GRIFFIER.

Art. 36. De griffier wordt door de Staten benoemd, uit eene voor-

PROVINCIALE WET.

dragt van drie personen, door Gedeputeerde Staten te doen, en door hen, op voorstel van Gedeputeerde Staten ontslagen. (P. 7; Gem. 95.)

37. Niemand is tot griffier benoembaar, dan die Nederlander, in het volle genot der burgerlijke en burgerschapsregten is, en den ouderdom van vijf en twintig jaren heeft vervuld. (Gem 96.)

38. De griffier mag Onzen commissaris en de leden van Gedeputeerde Staten niet in den eersten of tweeden graad van bloedverwantschap of zwagerschap bestaan.

De zwagerschap houdt op door het overlijden der vrouw, die haar veroorzaakte. (P. 51; Gem. 97; B.W. 345, 352.)

39. Hij mag, met zijn ambt, geenerlei lands- of provinciale bediening, noch eenige betrekking bij een in de provincie gelegen waterschap, noch die van hoogleeraar, lector of onderwijzer, notaris of procureur, te gelijk bekleeden, noch de praktijk als advocaat uitoefenen. (Gem. 23.)

Het is hem verboden, middellijk of onmiddellijk aandeel te hebben in pachten, leveringen of aannemingen ten behoeve der provincie. (Gem. 24, 62, 98, 99.)

40. Alvorens zijne betrekking te aanvaarden, wordt door hem, in de vergadering van Gedeputeerde Staten, in handen van den voorzitter, op de wijze zijner godsdienstige gezindheid, de volgende eed of belofte afgelegd:

»Ik zweer (beloof), dat ik alle de pligten, die de wet op de za-»menstelling en magt van de Provinciale Staten en de door de Stapten van . . . vastgestelde of vast te stellen instructie aan het ambt »van griffier hebben verbonden, eerlijk en vlijtig zal vervullen.

»Zoo waarlijk helpe mij God almagtig!» (»Dat beloof ik!») Hij wordt hiertoe niet toegelaten, dan na den in art. 83 (87) der Grondwet bedoelden eed (verklaring en belofte) van zuivering te hebben afgelegd. (Gem. 100.)

41. De griffier is Onzen commissaris en de Gedeputeerde Staten, in alles wat het hun bij deze wet opgedragen bestuur aangaat, behulpzaam. (Gem. 101.)

42. Door hem worden alle de stukken, die van de Staten en Gedeputeerde Staten uitgaan, mede-onderteekend. (Gem. 102.)

43. Zijne instructie wordt door de Staten vastgesteld. (Gem. 103.)

44. Hij heeft zijne vaste woonplaats in de gemeente, waar de vergadering der Staten wordt gehouden.

VIJFDE HOOFDSTUK.

VAN DE LEDEN DER GEDEPUTEERDE STATEN.

§ 1. Van Imnne benoeming.

Art. 45. De Staten benoemen uit hun midden een collegie van Gedeputeerde Staten.

PROVINCIALE WET.

Dit collegie bestaat uit zes, doch in Drenthe uit vier leden. (Gem. 79.)

46. De gewone tijd ter verkiezing der leden van Gedeputeerde Staten is de eerste op de opening der Statenvergadering volgende Woensdag der maand Julij.

Alsdan wordt voorzien in de vervulling van de plaatsen der leden, die op den vorigen dag zijn afgetreden. (Gem. 80, 83.)

47. De verkiezing ter vervulling der plaatsen, die door ontslag of overlijden, of om eene andere reden openvallen, geschiedt binnen twee maanden na dat openvallen. (P. 55; Gem. 84.)

48. De benoemde, die in de vergadering tegenwoordig is, verklaart binnen twee, hij die niet tegenwoordig is, binnen acht dagen na ontvangst van het berigt zijner benoeming, of hij die aanneemt. (Gem. 85.)

49. Wanneer een benoemde zijne benoeming niet aanneemt, geschiedt, zoo spoedig mogelijk, eene nieviwe keuze. (Gem. 86.)

50. De leden van Gedeputeerde Staten kunnen ten allen tijde hun ontslag nemen. Het wordt door hen ingezonden aan de Staten. (Gem. 88.)

§ 2. Van de vereisehten voor het lidmaatschap der Gedeputeerde Staten, en van de hiermede onvereenigbare betrekkingen.

Art. 51. Bloedverwantschap of zwagerschap, tot den derden graad ingesloten, mag niet bestaan tusschen Onzen commissaris en de leden der Gedeputeerde Staten, noch tusschen de leden onderling. (Gem. 21, 97 ; P. 38; B.W. 345, 352.)

Die na zijne benoeming in den verboden graad van zwagerschap geraakt, behoeft vóór den afloop van zijnen tijd van zitting niet af te treden.

De zwagerschap houdt op door het overlijden der vrouw, die haar veroorzaakte.

52. Die ophoudt lid der Staten te zijn, houdt tevens op lid van Gedeputeerde Staten te wezen. (P. 23; Gem. 87.)

53. Do leden van Gedeputeerde Staten mogen, met de hunne, niet te gelijk bekleeden eenige bezoldigde lands- of provinciale bediening, noch de betrekking van lid of beambte van een gemeentebestuur;

van dijkgraaf, lid of beambte van het bestuur van een in de provincie gelegen waterschap;

van hoogleeraar, lector of onderwijzer;

van notaris of procureur;

noch de praktijk als advocaat uitoefenen. (Gem. 23, 89 jto 62.)

54. Zij mogen niet tegenwoordig zijn bij het opnemen en goedkeuren der rekening eener aan Gedeputeerde Staten ondergeschikte inrigting, tot welker bestuur zij behooren. (Gem. 89.)

PKOVINCIALE WET.

55. Een lid der Gedeputeerde Staten, eene der in art. 53 uitgeslo-tene betrekkingen aannemende, houdt op lid te zijn.

Binnen twee maanden nadat Gedeputeerde Staten van het feit kennis hebben bekomen, geschiedt, ter vervulling zijner plaats, eene nieuwe keuze. (P. 23, 47.)

56. De leden van Gedeputeerde Staten zijn verpligt, alle de vergaderingen van hun collegie, tenzij eene geldige reden, ter beoordeeling der vergadering, het hun belette, bij te wonen.

57. Het Is hun verboden, middellijk of onmiddellijk aandeel te hebben in pachten, leveringen of aannemingen ten behoeve der provincie. (Gem. 24.)

58. Die met het vorig artikel in strijd handelt, of gedurende eene maand, zonder geldige reden, de vergadering niet bijwoont, wordt in zijne betrekking door Gedeputeerde Staten geschorst, tot de eerstkomende gewone of buitengewone vergadering der Staten.

De Staten beoordeelen het geval en doen. indien zij den geschorste schuldig bevinden, na deze vervallen te hebben verklaard, eene nieuwe keuze.

Gedurende de schorsing mist de geschorste het genot zijner jaarwedde, die hem, wordt hij door de Staten schuldig verklaard, te rekenen van het tijdstip der schorsing, onthouden blijft. (Gem. 26.)

§ 3. Van den tijd van aftreding der leden van Gedeputeerde Staten.

Art. 59. De leden van Gedeputeerde Staten worden benoemd voor zes jaren.

De helft der leden treedt om de drie jaren af, met den eersten Dingsdag der maand Julij.

De aftredenden zijn dadelijk weder verkiesbaar. (Gem. 80.)

60. Het lot bepaalt den tijd, waarop elk lid, overeenkomstig het vorig artikel, aftreedt. (Gem. 81.)

61. Die, ter vervulling eener buiten den gewonen tijd van aftreding opengevallene plaats, tot lid van Gedeputeerde Staten verkozen is, treedt af op het tijdstip, waarop degene, in wiens plaats hij is verkozen, moest aftreden. (P. 47; Gem. 82.)

§ 4. Van de bezoldiging der leden van Gedeputeerde Staten.

Art. 62. Aan de leden der Gedeputeerde Staten wordt eene jaarwedde toegelegd, waarvan zij de helft als vast inkomen gemeten.

De overblijvende helften worden in elke provincie bijeengevoegd en om de drie maanden tusschen de leden verdeeld, naai- gelang van het getal der vergaderingen, door ieder in dien tijd bijgewoond.

Hij, die wegens commissiën, hem als lid van Gedeputeerde Staten opgedragen, is afwezig geweest, behoudt zijne aanspraak op het presentiegeld. (Gem. 94.)

PROVINCIALE WET.

ZESDE HOOFDSTUK.

VAN DE VERGADEBING DER STATEN EN DER GEDEPUTEERDE STATEN.

§ 1. Van de vergadering der Staten.

Art. 63. De vergadering der Staten van Noordbrabant wordt gehouden te \'s Hertogenbosch;

die der Staten van Gelderland te Arnhem;

die der Staten van Zuidholland te \'s Gravenhage;

die der Staten van Noordholland te Haarlem;

die der Staten van Zeeland te Middelburg;

die der Staten van Utrecht te Utrecht;

die der Staten van Friesland te Leeuwarden;

die der Staten van Overijssel te Zwolle;

die der Staten van Groningen te Groningen;

die der Staten van Drenthe te Assen;

die der Staten van Limburg te Maastricht.

In buitengewone omstandigheden kan door Ons eene andere plaats daartoe worden aangewezen. (P. 85.)

64. Jaarlijks worden twee gewone vergaderingen gehouden.

De eene wordt geopend op den eersten Dingsdag der maand Julij; de andere op den eersten Dingsdag der maand November. (G. 130; Kw. 116; P. 46, 179.)

65. De gewone vergadering komt zonder voorafgaande oproeping bijeen.

Zij duurt, tenzij de Staten tot het tegendeel besluiten, ten minste veertien dagen.

66. Buitengewone vergaderingen worden, zoo dikwijls het, tot het doen van keuzen, door de wet wordt gevorderd, of Wij het noodig oordeelen, na voorafgaande oproeping door Onzen commissaris, daartoe telkens door Ons te magtigen, gehouden. (G. 130; P. 47, 55.)

In die vergaderingen wordt, behoudens het bepaalde bij art. 58, niets behandeld, dan de zaken waarvoor zij zijn bijeengeroepen.

67. De vergadering, gewone of buitengewone, mag uiterlijk voor veertien dagen worden verdaagd.

68. Zij wordt, in Onzen naam, door den voorzitter geopend en gesloten.

69. Zij wordt in het openbaar gehouden.

De deuren worden gesloten, wanneer een tiende gedeelte der aanwezige leden het vordert of de voorzitter het noodig keurt.

De vergadering beslist, of met gesloten deuren zal worden beraadslaagd.

Over de punten, in besloten vergadering behandeld, kan daarin ook een besluit worden genomen. (G. 1306, 101; Gem. 43.)

70. Alvorens tot andere werkzaamheden over te gaan, onderzoekt elke vergadering de geloofsbrieven harer nieuw inkomende leden.

PROVINCIALE WET.

Zij beslist de geschillen, welke aangaande die geloofsbrieven of de verkiezing zelve oprijzen, dadelijk of, zoo de zaak uitstel vordert, op een daartoe te bepalen dag.

In dit geval gaat zij ondertusschen met hare andere werkzaamheden voort.

De nieuw inkomende leden nemen geen deel aan het onderzoek en de beoordeeling hunner eigene geloofsbrieven. Zij wonen de daarover te houden beraadslagingen niet bij. (Gem. 31, 32.)

71. Bij het aanvaarden hunner betrekking wordt door de leden der Staten, in de vergadering, in handen van den voorzitter, de volgende eed of belofte afgelegd:

»Ik zweer (beloof) trouw aan de Grondwet en aan de wetten des

Bijks.

»Zoo waarlijk helpe mij God almachtig!»

(»Dat beloof ik!»)

Zij worden hiertoe niet toegelaten, dan na, mede in de vergadering en in handen van den voorzitter, den volgenden eed (verklaring en belofte) van zuivering te hebben afgelegd: (G. 129; Gem. 39.)

Ik zweer (verklaar), dat ik, om tot lid der Provinciale Staten te worden benoemd, directelijk of indirectelijk, aan geen persoon, onder wat naam of voorwendsel ook, eenige giften of gaven beloofd of gegeven heb.

»Ik zweer (beloof), dat ik om iets hoegenaamd in deze betrekking te doen of te laten, van niemand hoegenaamd eenige beloften of geschenken aannemen zal, directelijk of indirectelijk.

»Zoo waarlijk helpe mij God almachtig!»

(»Dat verklaar en beloof ik!») \')

72. De leden stemmen elk volgens eed en geweten, zonder last van, of ruggespraak met hen, die benoemen. (G. 131; Gem. 45.)

73. Zij onthouden zich van medestemmen over de zaken, die hen, hunne echtgenooten, of hunne bloed- of aanverwanten, tot den derden graad ingesloten, persoonlijk aangaan, of waarin zij als gelastigden zijn betrokken. (P. 29, 85; Gem. 46.)

74. Zij zijn niet geregtelijk vervolgbaar wegens de stem of meening, door hen in de vergadering geuit. (G. 97; P. 85; Gem. 47.)

75. De vergadering mag niet beraadslagen of besluiten, zoo niet meer dan de helft der leden tegenwoordig is. (G. 105, 132 volg.; Gem. 42.)

76. Alle besluiten worden door volstrekte meerderheid der stemmende leden opgemaakt.

Bij staken van stemmen wordt het nemen van het besluit tot eene volgende vergadering uitgesteld.

In deze, en evenzoo in eene voltallige vergadering, wordt, bij staking van stemmen, het voorstel geacht niet te zijn aangenomen. (G. 106, 132; Gem. 50.)

1) Art. 71 aldus gewijzigd bij art, 1 der wet van 28 Mei 1896, Stsbl. no. 88.

PROVINCIALE WET.

77. Over alle zaken wordt mondeling en bij hoofdelijke oproeping gestemd, doch bij het doen van keuzen of voordragten van personen, bij besloten en ongeteekende briefjes. (G. 107; Gem. 52.)

78. Wanneer eene keuze of voordragt van personen is te doen, benoemt de voorzitter vier leden tot stemopnemers.

Zij onderzoeken, of het getal briefjes gelijk is aan dat der tegenwoordig zijnde leden.

De inhoud van elk briefje wordt door een der stemopnemers overluid voorgelezen, door een ander nagezien, door de beide overige op-geteekend. (Kw. 88.)

79. Er hebben zoovele stemmingen plaats, als personen te kiezen of voor te dragen zijn.

80. Niet of niet behoorlijk ingevulde stembriefjes worden, tot bepaling der meerderheid, afgetrokken van het getal der leden, die bij de stemming tegenwoordig geweest zijn.

In geval van twijfel over den inhoud van een briefje, beslist de vergadering. (Kw. 89.)

81. Eene verkregene meerderheid van stemmen geldt niet, wanneer de vergadering beslist, dat daarop een tusschen het getal der briefjes en dat der tegenwoordig zijnde leden bestaand verschil van invloed heeft kunnen zijn. (Kw. 90 volg.)