ill

-£, ZS-

FOR DE PRAETSTOEL

EN

DE HIRDSHOEKE.

quot;JEL ± xxx o xx XJ ix x* ± xxx

FEN

FEN IN NYBOER,

dy \'t in kampke Ian mei weet siedde.

Der wier ris in nyboer, dy kaem op in pleatske to won jeu, der hied er in kampke lan by, dat laei oan \'t gongpaed, — en dat siedde er de maitiids mei simmerweet. Nou wit men wol ho \'t giet mei sok wirk : de man struide syn siednoat lit, mar alle kerlen kamen net allike goed to plak. Der foelen guds op \'t gongpaed, dy waerden fortrape en forwadde en de fiigels frieten se op. De iene hoeke fen dat kampke lan wier bare stiennich ; it sizzen wier altiid dat der de fon-deminteu fen in aid tsjerke yn \'e grün sieten. De kerlen dy \'t der delfoelen wüchsen wol, en yn \'t earste opwaechsen stie \'t noat dèr ek hast allike goed as op oare plakken; mar \'t koe dêr yn dy aide stiennen dóch gjin goede wirtels sjiette\'. Do \'t der de simmers in droege rite kaem, mei hwet folie hetsige sinneskyn, do fortorre dat gud. De boer krige de bjerstmes oars net folie yn \'e skilrre as hwet licht strie. Den wier der ek yet in plak, dêr wüchsen in heisliken stikels en brannettels. It noat dat dêr wüehs koe ek net op \'e hael komme, hwent do \'t de stikels great waerden namen dy it lan yn en lóeken de kreft üt de grün. Dy hoeke brocht de boer sa dwaende ek neat op. Mar \'t wier den oars de rjuchte soarte fen grün wol. Op plakken dêr \'t de weet nearne gjin hinder fen hie, dêr slagge \'t goed foart en \'t joech in

4

béste frucht. Dus by slot fen rekken moast it boerke sizze : al hie dat kampke fry hwet mear opbringe kind, it koe doch ek yet wol sahwet boerkje.

De ljue dy der mei piele om sied tit to struyen yn de maetskippy, mei \'t doel om de minsken wizer en better to meitsen en se oan to fiterjen om nuttige saken mei to stypjen en foarüt to helpen, dy underline faek it selde as dat boerke mei syn weetsiedsjen.

Kom, by foarbield, mar ris by Jan Redsum. Dy kin mei alle minsken oer wei en is ek in foarstanner fen alle goeds, sa \'t liket. Bigjin mei dy man to praten oer it nuttige en winskelike feu \'n sack. Liz him it ho en hwet en it hwêrom en dorom allegearre fen stikjo ta bi\'tsje \\it. Hy soil jo yn alles meistimme eu it liket dat de man tige mei de sack ynuomd is. Jy prate jo de müle wirch, hwent jy tinke dat jou sied yn in goede fruehtbere grun fait, dat jout jo moed en hope. Mar as jy by Jan wei binne, dan is \'t measte fen jou praet him ek al wor forgetten; foarearst, omdat er de rjuchte ynhald fen de saek net ienris goed begrypt het en oard: om \'t him ek lang sa net to herte ging as \'t jo talike. Fn as der in heal-üre letter ien by him komt, dy \'t deselde saek krekt oarsom bipraet as jy dien ha, — dan jowt Jan dy man ek wer gelyk. En as er mei syn wiif under fjouwer eagen is, dan seit. hja: „My tocht, dou scoest dy mar net mei sokko dingen ynlitte, hwent dat jout trochgeans oars neat •as drokte en kosten.quot; nNe,quot; seit Jan den, „\'t is myn plan ek net om der geskrep mei to habben ; mar men kin ommers sokke mannen den sa mar net yn lenen for de holle slaan,quot;

Inplaets fen yn in béste fruehtbere ierde, — lyk asjy mien-den, is jou sied delfallen op in tiehtwadde grün, dér \'t it fortrape wirdt en fen de fügels opfretten.

5

As der nou licht immen freget: blnne der sokken ? Dan siz ik : jawis! der binne sokken, on hjar namme is Lecjyo.

Melle Strielóge wier in heel oar man. Hy hie in goed forstan ; hy lies folie en hij mocht graech knappe mannen praten hearre. En hwet cr lies en hearde begrypte er goed. Hy -wie in hele greate foarstanner feu \'t nye ; dat róp er elk tomjitto eu der redenearre er oer yn \'e herberge, yn weineu en skippeu en oeral. Dy aldorwctske bigripen, dy \'t him yu syn jonge jierren ynprinte wieren, hied er al lang farre litten, hwent dy wieren for him to beruhaftich en to bikrompen om er oer to praten De foarstanners feu \'t nye Ijocht en de i\'oardtgong seycn wol faek : „Dy Melle, dat is in flinke kerel; sokke moasten dor hwet mear wêze, den scoe \'t mei in hopen diugen wol better goau as nou.quot; Mar Melle krige tsjinrampen yn syn saken eu moeilike omstannichheden yn syn hüshalding. Hy hie in moaiko, dy wier eau de aide stive kant; der koed er yet ris in tüzen güuo twa feu erve, mar der woed er hjar oars uoait om nei de eagen sjen, wier altiid syn sizzon ; hwent hy koe \'t dêr wol buten redde, as \'t dei-op oankaem. Mar do \'t de iene swierrichheid by de oare kaem, do woed er moaike wol wer op \'e lye side oankomme. Do seach cr graech, dat h ja ris kaem om syn wiif mei rie eu die by to stean. Eu do bigün moaike him it ris op in al-derwetske menear foar to halden, hoe forkeard as \'t ienkear mei him ütkomme scoe. Ek yu \'t tidelike hied er skea feu syn nyljochtery en oare fream de oanslageu, sei se. Folie oansjeulike ljue, dy \'t nou tsjin him wieren, scood er ta freauu krye, as er him hwet foroarje woe. Eu do blikte \'t gau dat de füudeminten fen in aide tsjerke yet wol yn de grun feu Melle syn hert sieten. Hy waerd mei gauwens in heel oar man. Hy liet syn forljochte tinkbielden by de rêch del glide,

6

hwent dy hiene gjin djipto fen ierde by him, — en hy waerd al skielik alderling en saliwet.

Scoene der sokken ek woze ? — Ja, der binne sokken wol. Miskien is hjar namme ek wol Legyo.

Hedze Wolbikind is in man fen kinnis en smaek ; syn wiif is ek in minske mei in goed forstan en fiks op \'e hichte fen de tiid. Dy Ijue nimmo deel oan alle nuttige ynrjuchtingen eu forieningen, to sizzen hja bitelje jierliks hjar ynlagen dér oan. I Ijir in güne fjouer, fiif; dor in n\'ksdaelder, dêr in pear güne of hwet mear ol\' minder. Dat bidraecht yn \'t jier licht wol mear as twyntich, tritich güne, mei n\' oar. Mar mear mat mon nou fen dy minsken ek net fergje. De bistjürders feu dy ynrjuchtingen matte mei dat jild mar sa folie nut en folksbiskaving sjeu to stiohtsjen as se kinne. Hedze het it to drok mei sfn effearen, mei ütgean eu folkhabben en sa hwet. — en de frou het to folie hollebrekken en birêdding om yn alles by de mode to bljuwen, mei hjar seis en mei de bern. Hja mat ek wol ris folk ha, en dcu is \'t yen fensels net allike folie ho \'t alles foar \'t Ijocht komt. Dy miusken habbe net ienris tiid om ris to bitiuken as hjar hannelingen soms ek dwers yn striid wêze kinne mei de nuttige ynrjuchtingen dy \'t se stipje mei hjar riksdaelders. — Ja, Hedze is ek mei yn \'t lêsselskip, mar hy is lang net nóch bistindich thüs om. de boeken to lézen. Mei de frou wirdt it lezen ek al iu bidroefd bytsje, hwent hja het de holle altiid sa fol fen a^T.-derhanne dingen, dat hja kin dóch hast gjin oandacht by \'t lézen halde. — Dy ljue geaue ek al ridlik trou nei tsjerke, hwent hja meye graech in moaye preek hearre. Mar moan-deitomoarns, och heden ja, sneintojüns, den ha se al wer sa folie care dingen by \'t ein, dat de hele preek dor glêd wer üt giet. —• Om \'t mar kort-wei to sizzen, it goede sied fait

7

der just net ya in forkearde grün, mar dcr waechse safolle stikels en brannettels yn, dat it oare net op \'e heal kommc kin. — Ja, Hedze syii holle is ek wol ris hwet stikelich. As der oan \'t bistjAr fen dy ynrjuchtingen, dêr \'t hy lid fen is, mannen steane, dy \'t er net to best lye mei, en dy dogge ris hwet dat him net noasket, den smyt er de kop yn \'e nekke en hy fordomt it om langer lid to wezen.

Scoene der sokken ek wêze ? — Ja, der binne sokken grif. En \'k hab siker soarch, dat hjar nammo ek Lejyo is.

Dit is nou de sauntsiende winter (1876/\'77) dat ik op disse menear troch Fryslan reisgje om de minsVen hwet tofoareu to praten. Earst, — lik as de measte ljue yn Fryslan witte scille, hab ik dat forskate jierren dien mei yet ien by my ; en nou sint in jier twa trye doch \'k it allinne. De minskon habbe lis sa foar en nei wol ris sein, dat wy mei dit wirk fèst wol nut stichtsje moasten, — troch \'t forsprieden feu goede tinkbiclden under \'t folk, — en ek troch yn sommige streken de minsken to wennen oau in better en fetsoenliker menear fen nochtsiikjen as lange ti\'den hjir en dór yn \'e swang wést het. — Nou, as knappe ljuo yen nou en den soks al wer-oan komme to sizzen, den bigjint men ek al ris to tinken, dat dêr licht wol hwet fen can wêze kin. — Mar och heden! as ik den yn myn reisgjen al jimmeroan opmerke mat, ho\'n hirde tichttrape grün, dêr \'t alles op oustuitet, hjir en dêr yette sit; — ek lio\'n alderhanne fügels der lleane, dy \'t fen \'t goede sied dat oeral ütstruid wirdt, in hele bulte wei pikke; — ek ho\'n aide fündeminten fon forfallene bigri-pen en mieningen der yette fün wirde, en ho\'n stikels en brannettels der oeral waechse, — den tink ik faek wer: al dat gepraet en geskrep om foarütgong en folks-forbettering, dat docht sa op \'t each al i» bytsje fortuten.

8

De Friezen oer \'t algemien en de foarstanuers fen de fryske tael net it minste, dy wolle hjar wol graech ris foarstelle, dat it fryske folk yn folio dingen hwet heger stiet as \'t folk yn sommige oare provinsies. Mar nou wol ik jimme ris for-telle, liwot ik ris hearre matten ha fen in Hollanner, yn de postwein fen \'t Hearrenfean nei de Lemmer. Dat wier in tsjuk, swier man, mei in reado holle. Hy siet foar my oer en \'t wier ien fen dy ljue, dy \'t aliinne wol pratende halde kiune, al soit oars gjin ien liwet. Hy bigün al sa gau as er siet; flokke kood er ek sa goed as de béste. Wy rieden dér troeh do Haske. Men kin just not sizze, dat dat nou ien feu de moaiste stroken fen Fryslan is. Keal lan, atfeante plassen en wetterpoelen, earmoedige arbeiders-wenten by c\'.e wei lans, — dat is \'t hwet men der sjucht. De man seacli ta \'t gles üt en do sei er : „\'t Is me toch en lamzalig land, dat Friesland, \'t Is \'en planteleve dat de mensen hier hebbe.quot; — Der wier krekt iu sniebui, en hy sei; — „Kijk es, hoe lief! de bloemetjes waijen over \'t veld. Ba! wat \'en bar land is dat hier.\'\' — Ik sei: .,miuhear, ik tink dat yn Hol-lau tsjinwirdich ek al gjiu oare blommen op \'t ijild to sjen wêze scille.\'\' — „Neeu, maar als ik thuis beu, dan ben ik in de stad, ziet u, en dan valt er zoo \'s winters iets te geniete. Maar hier is \'t \'en planteleve. Hier is \'t niet om uit te liouwe. Ik begrijp niet, hoe de meuse zich hier niet dood vervele.quot; — Ik redte de man oan om hjir den Ijeaver mar net to kommen. Mar do sei er : „Ik mot hier kommen, om zake te doen, ziet u. Ja, Friesland is \'en goed land om er geld uit te hale. Warachtig meneer! Geld zit hier wel cn ze zuipen hier as tempeliere. Ik ben van Schiedam, ziet u; we hebben \'en branderij ; zoo mot ik tweemaal in \'t jaar

9

hier kommen om wat vaatjes jenever te verkoopen en wat geld op te hale. Ja, meneer, hier valt iets voor ons te ver-diene, dat verzeker ik je; geloof maar dat ik hier anders niet zou komme. Van al de provincies in Nederland is in Friesland het drankverbruik het hoogst, naar evenredigheid van de bevolking. Dat mot ok wel. De grond is hier altijd nat en koud. De mease die hier in \'t veld en in \'t veen werken, hebben altijd natte voete; dan motte ze jenever drinken, anders zouwe ze \'t niet kunnen uithouwe. En dan zoo\'n planteleven as ze hior hebbe; de mense motte jenever drinken uit verveling. -— De koksejane, die heb jen hier ook veel; die kerels zitten altijd bij mekaer te praten en te rede-neere, en dan zuipe ze daar bij as tempeliere. Waarachtig meneer! ik zeg et je, dat et waar is, want ik weet et.quot; — In man, dy \'t efter him siet, sei: „Ja, dy drank dêr komt al in hopen ünheil ut foart.quot; — „Onheil ? Waarom ?quot; hy wer. — „Omdat der sa folie misbnik fen makke wirdt,quot; sei de man. — „Nou, maar dat is dom ! Alles is voor \'t gebruik in de wêreld, maar niet om te misbruike. Je kunt van alles \'en misbruik make, — maar dat is allemachtig dom.quot; — „Ja,quot; sei dy oare man wer, „mar as \'t immen ris hwet efterüt giet in \'e wrald, den wol er him allicht ris oan de drank oerjaen.quot; — „Nou, maar dat is dom! As et je vooruit gaat in de wereld, zuip dan! Dan mag et je beure. Mar as et je tege loopt, zul je dan zuipe ? Dat is dom ! God allemagtig, wat is dat dom!quot;

Dy kearel swetste yet al mear; ik kin \'t allegjerre net wer fortello; mar \'k woe jimme doch efkes meidéle hwet eare Fryslan krige fen in Skiedammer jeneverstoker.

\'t Kaem my sa foar, dat ik dêr ien feu dy freamde fugels foar my seach, dy \'t fen \'t goede sied, dat hjir ütstruid wirdt, in bulte fortraepje en wei nimme.

10

Yn lytse efterou-dorpkes, dêr \'t se gjin nutten of toaueel-selskippen of sahwet La, dêr binue de minskeu soms ek wol ris nysgjirrich ta \'t Winterjünenocht. En den kinne dy ljue hjar dêr wol ris mei formeitse, — faek yette mear as op sokke plakken, dêr \'t se sahwet fen alles witte en bywenje kinne, hwet üs tiid fen soks meibringt. — Sjuch, der binne ek al dorpen yn Fryslan, dêr stean de ljue sa heech yn kinnis en smack, dat se dêr fier boppe forheven binne om noclit to finen yn \'t win ter jünenocht. — Nou, as men soks opmerkt, den kin men der yen al hwet fen foarstelle, ho \'n alderhearlikste mactskippy wy ha seoene, as alle minsken ris op sa\'n hiehte kamen to stcan. Hwent it sprekt fenscls, dat sokke fyn-be-skaefde minskeu ek yu alles krekt hanuclje sa \'t heart.

Mar dy efterouhoeken, dêr \'t de measte minskeu der net folie fen witte, hwet der yu \'e wrald to keap is, der stelt men yen al licht fen foar, dat der froede ienfald en berulike ün-skild wenjo scil. Mar dat fait ek wol ris efkes ou. Hja binne yn in hopen streken to stomp en rou, en fiers to folie forwend oau grou en mal nocht, om hwet ijeaflik is en goed klinkt oanuimme cu bihagelik fine to kinnen.

Ik kaem ris yn sa\'n efterou-dorpke, om de ljue dêr hwot nocht to jacn, as \'t slagje woe. Mar it jongfolk wier dér ier yu de jün al sa roerich en oerdwealsk, dat ik gau bigripe koe, it scoe der wol in wildeboel wirdo. Sa \'t my foarkaem wier de grim dêr net allinnc hird en ticht wadde en stiennich en stikelich, mar buten dat alles wier \'t iu toar heidcfjild, dêr \'t sahwet neat mei to bigjinuen wier. Alle goed sied dat dêr yn smtten waerd. scoe forgees wei wêze, tocht my. Mar dêryn koe \'k wol mis wêze.

Do \'k myn wirk ta\'n ütfier brocht hie, sa goed en sa

11

kwea as \'t gien wier, liet ik my fen de kastlein in plak oan-wize, dêr \'k my seis hwet weibergje koe. Hy brocht my yn in keamer, dêr wier in bêd for my. Hy sei: „Nou halde wy disso keamersdoar ticht en den komt hjir gjin ien.quot; — Dat like my good ta; mar it kaem oars üt. — Dat jongfolk ging dêr oan \'t plesiermeitsen en springen. Dêr hie \'k net folie under to dwaen, as se my mar mei rest lieten. Mar ho lang ik sliepen hie, dat wit ik net, — do ik wekker waerd troch in freeslik geskreau en geboar, yn deselde keamer dêr \'t ik wier. Ik hie de böds-doarren ticht ta, sadwaende koe \'k neat sjen en ik moast my tofreden stelle mei harkjen. Der wieren fryende pearen yn dy keamer komd, dy wieren dêr hwet sitten gien. En do wier der ek in jongfeint, dy wier alheel fen \'e wize feu teleurstelde Ijeafde. Net dat er him seis forsüpe woe of do pols-icr stikken knippe of sahwet; ne, hy hie \'t krekt oars-om yn \'t sin, hy woe in oar to liif. Hy hie in faom frége, koe\'k oan syu wirden bigripe, en dy hie him sahwet spitich oustikele. Do hied er earst üt kleare bare wanhoop gans in bytsjq jeneyer ynnomd, en nou tocht er iijar dêr yn dy keamer to finen mei in oar feint. Mar hja wier dêr net; hja hie der wol west mar hja hie \'t swier waer feu fierren al oankommon hoard en do hie se hjar efterüt jown, yu de hoede fen do kastleinslve, dêr \'t so ek by iitfeu-hüs wier. En do wier \'t mar: „Hwer is dy faem ?quot; — Dy wier der net, — „Den soil \'k hjar wol fine. Dy smoarge faem, dy wol \'k dea skoppe. Scil dy my hjir de gek oan-stekke ?quot; De oaro feinten haldeu him beet ; hja wisten wol, dat dy faem net tier on wier, — en de fammeu biguuen to susjen, dy seyen; „Ook Jan, bidarje dy doch hwet; gean hjir hwet by us sitten.quot; —• Né, lit my los, fordomd I ik wol dy faem ha; dy smoarge poepinne! (hja wier üt Grinzerlan.) Ik wit wol hwer \'t se is, ik wol se dea skoppe, — traepje, forgrieme scil \'k se. Lit my los, fordomd!quot;

12

Dat skreaude on raesde er der üt, op sa\'n akelike menear, dat er mear op in mal hun as op in minske like. De feinten halden en keardon him; hja woene him net ta de keamer üt ha En hy warde him tige om los to kommen. Sa gyng dat dêr bjuster op in heljen en skoerren. It flokken en razen dat dêr by to pas kaem kin \'k net wer fortelle, — mar hy bleau er by, hy woe dy faem dea skoppe. Ho faek as er dat sein het, dat komt op in bytsje net oan. En \'t wier ek grif gelokkich for h jar, dat se op dat stuit net yn syn hannen forfoel. Dat spil dürre in heel skoft, — ho lang, dat wit ik net; mar myn sliepen waerd dy nachts uoat, — dat scil elk wol leauwe wolle.

Do \'t dat folk njunkelytsen ousakke wier en ik de kastleinske praten heardo oer thé-klearmeitsen, do ging ik mar wor fen \'t bod. Ik tochte, don goan \'k sa bytiid hjir woi, dat \'k de earste spoartrein krye kin ; dor moast ik in goed ure om rinnc.

En do \'t ik by de tafel kaem yn \'o tapkcamor, do siet üs maet de deaskoppor dêr ek yette by de kastlein en \'t wiif. Hy wier tige süzich en üngedion, mar dóch aerdich ta bi-darjen komd. Do \'t wy efkes mei \'n oar can \'t praten rekken, forholle er my, hy wier eigentlik ortodoks opbroclit. Syn heit wier wakker tsjerksk ; hy hie dêr al lange jierren oan ien altiid tsjerkfoud wést, en wier ek al folie aldcrling. As se dêr ris in nye dominy yn \'t doarp ha moasten, hie syn heit dat spil ek al fry hwet yn \'e macht, — en soarge den altiid dat se dêr in béste rjuchtsinnige dominy krtgen. — „Mar \'t kin my oars gjin divel skéle ho \'t de dominys preek-je,quot; -— liet er dêr op folgje.

Nou koe ik bigripe, tocht my, hwêrom dy foint him sa djip bilédige achte hie, do \'t sa\'n Grinzenlanner faem him min-achtsjo doarst; hint, de soan fen de ryke tsjerkfoud en alderiing, dy safolle yn \'t doarp to sizzon hie.

Ik achtsjo \'t heel wol wierskynlik, dat dyselde woestling

13

nei forrin.fen hwet jierren ien fen de drokste skreppers wêze kin om dêr in rjuchtsinge dominy yn \'t doarp to kryen. Hwent de fiindaminten fen in aid tsjerke sleten wol in dy grun, al like \'t op earste sjen en hearren sa net.

Nou, as men troch \'t hearren fen folie lofspraken oer de nuttigens fen yens wirk, soms licht ris hwet al to greatsk wirde mochte, den kin men der aerdich wer hwet fen bi-komme, as men soks ris bilibbet, lyk as ik nüs forhelle.

Der is tsjinwirdich in bulte drokte mei de arbeiders-klasse» De iene seit: „Dy minsken krye gjin goed iten; der moast hjar alle dagen in stik Hesk of spek barre meye ; dat komt immen ta, dy \'t altiid swier arbeidsje mat.quot; — In oar seit: „Dat folk het lang gjin genóch forstan en oerliz; de arbei-ders-berp moasten folie better op \'t learen halden wirde. It folksunderwys dêr hingot alles fen ou. De skoalleplicht moast mar ynfierd wirde, den scoe \'t oare fen-sels wol goed komme.quot;

Nou, ik leau, dat dy grun yet al aerdich fol stikels en brannettels sit, — en dy \'t dat güd ütrügje wol, mat troch-sette en oanlialde, — dat witte alle boeren wol.

Ik hab ris in nacht to Hams wést. Dêr wier \'k yn in herberge thüs, en do rekke de kastlein de jüns oan \'t fortellen, ho \'n jild do arbeiders dêr fortsjinnen, mei \'t lossen en laden fen do skippeu. Hja woene net arbeidsje for minder as fiif sturen yn de ure, en as se in stik wirk by de rus oannamen, don fortsjinnen se yette fry hwet mear. Lykwol wier dat for de ljue dy \'t oangfng yet it foardéliehste, hwent oars wisten se net honear \'t der in ein oan \'t wirk kaem. — „Wirde dy ljue dêr nou ek better fen?quot; sei ik. — „Né, minder,quot; sei de man. „Der binne güds by, dy kinne hjar sneins net ienris forklaeye, om \'t se mar ien suterich pakje klean ryk binne. En as jy for in kear yn sa\'n arbeiders-went

14

kommc, den sit it wiif dér by de tafel, — en dy tafel, dêr is fen alles op. Hjir de krintebólle, dêr de wite bólle en dêr de fine kóeke, en der twisken yn in steapeltsje twiebak-ken. Der stiet ek switsers-brea, of sükerbölle, dat kin men fen fierren sa lyk net sjen. Swietmolken tsiis, leidske tsiis en faek yet in trêdde soarte fen tsiis der by. In oansnyd pün büter, mei \'t mês der by stiet yn \'t foarmidden ; in püde mei klüntsjes leii der nést en de sükorpot is der net fier ou. Thé en koffibeane binne der ek net by forgetten, dat lit him tinke. En den stiet de tromp mei ingelske banket yet by it minske op \'e grün, om \'t dy op de folie tafel gjin plak krye kin. Sa faok hja der sin oan het brükt se hwet fen \'t ien of \'t oar, en komme de bern yn \'e hüs rinnen, den is \'t: „Moeke, raag \'k wat ?quot;\' — „Wat wust hjê, in stuk switsersbroad ?quot; — Né, dat wik n\'t hjê; gee mi \'n stuk koek.quot; — „Nou, daer dan, daer hjest in stuk! gaen nou ok mar gau weer hene!quot; — „\'k Wil ok \'n klontsje hjê.quot; — „Nou, daer hjest dan ien; gee di nou mar handich of.\'\' — Sa komt de kearel nou en den ek yn \'e hüs rinnen om hwet to buffeljen. — En as se hjir by my komme, sei de kastlein fjirder, om in stevige slok to drinken en \'t komt to praet oer iten en de djüre tiid, den is \'t: „Spjek en flees, daer kan \'t met \'n arbeider niet an toe komme ; dat krye wi nooit binnen ons lippen.quot;

De oare moarns, do \'k wer foar \'t finster siet, roanen der in stik of trye frouljue foarby, fen de lége klasse; de iene hie in bern op \'e carm fen in goed heal jier lyk enoch. — „Der ha je sc nou wer,quot; sei de kastlein. „Nou gean se de stêd yn to biddeljcn ; dêr habbe se hjir hjoed fry ta.quot; — Ik sei: „Binne dat ek güds, dy \'t manljue ha, dy \'t sa \'n jild fortsjinje ?quot; — „Ja,quot;quot; sei er, „mar \'t is altiid op, en buten dat habbo se kriich noch skeamte; hja pakke mar yn hwet se krye kinne,quot; Dat wiif mei dat bern is ien, dy \'k wol kin,

sjuch \'k ■wol. Dy het seis gjin bern; mar den wirdt der ien hierd for \'n dübeltsje, om der mei to biddeljen. Der binne altiid wol bürwifkes, dy \'t de rumte fen bem ha; dy kinne dêr op sa\'n menear hwet üt meitse. — As dit wiif nou strak by de ljue foar de doar stiet, den knypt se dat bern yn \'e küten ; den bigjint sa\'n hert fen-sels tige to gülen, en den is \'t: „Nou, stil mar, lieve! hjet se soa\'n honger? Nou, stil ma; se sal in stukje broad fan moeke hjê ; stil ma, lieve ! — Juffrou! in kleinichheid foar \'n arme wedefrou, as je blieft ?quot;

Nou, om sokke grun sa to bi-arbeidsjen, dat der goede frucht fen komme kin, dêr soil fry hwet oan fêst wêze, scoe \'t net ? SAnder goed trochsetten en trou oanhalden soil \'t wol Anmogelik wóze, scoe \'k tinke. En dêrom is \'t wol .spitich, dat sokke ljue lyk as Jan Kedsum en Melle Strielóge en Hodze Wolbikind der hwet to maehtich binne. Hwent dat binne ommers luye en ünnutte tsjinstfeinten.

De nyboor, dy \'t dat kampke lan bisiedde, hied dêr ek, lyk as \'k al sein hab, in plak by dêr \'t de grun goed wier en suver, en dêr kaem ek goede frucht fen.

De kastloin fortolde my fjirder, hy koe dêr yn \'e stêd ek ljue, dy \'t oars neat wieren as arbeiders, dy libben fiks by de streek lans. Dy kamen sneins foar \'t Ijocht as lytse bor-gers, de man mei \'n horlosiekjetting op \'e büse en \'t wiif mei \'n gouden earizerke op, — en dy soargen ek trou dat hjar bern hwet learden. Soks is moai to hearren; mar yet folie moayer scoe \'t wêze as min sizze koene, dat de measten sa diene. Men scoene tinke, dat moast bést kinne, en \'t is dóch sa net. En om \'t sa to kryen, dêr wit men net ienris goed rie ta.

Men mat dit yn \'t each halde : al wier dy nyboer syn kampke

16

Ian oan de iene side lans alhiel ticlit wadde, al siet do iene hoeke stiif fol aide stien en keizei en al wier in oare hoeke oerkomd yn stikels en brannettels, —■ de griin wier der oars ut syn aerd net unfruchtbor. Mar dy hirde tichte kant moast los makke en om-arbeidc wirde ; de stiennen moasten der üt helle wirde en de stikols en brannettels moasten fordilge wirde. En den koe dat lan wol goed hwet opbringe. Elk, dy \'t graecli hwet goeds to wei bringe wol mei dat yn \'e rekken halde.

Och ja, men treft oeral yn \'e maetskippy plakken grün oan, sa bird en ticbt, dat men der hast mei gjin ark yn kommc kin; men stompt ek alio ameryen op stiennen on aide fondo-minten, en der wacchse hjir on dor fjirs to folle stikels eu brannettels. Nimmeu hoeft sadwaende foarearst om wirk forlegen to wêzen.

Mar dor tsjinoer merke wy ek op, dat de goede order trocti in tiid altiid biwarre bljuwt; der wirdt in hele bulto soarge dragon for alios hwet nuttich en nédich is; net it minst for \'t folks-undorwys, en foaral ek for earmo lyers. En in goed wird fynt ek altiid yet al in good plak. Al dy dingen en yette mear mien ik oannimme to meyen as sa folle biwizen, dat der folle moar fruchtbere grün to finen is as mannich-ien sa op \'e Hakte wol sizzo scoe.

As \'t forkoardo allinne skule by do léger ein, den scoe \'k sizzo : „Nou kin do hoas gau oubreide wirde ; hwent wy binne al yn \'e foetling.\'\' — Mar sa rum stiot it yet net.

IN DYAKEN.

Gjalt wier in soan fen arbeids-ljuw ;

Syn lot wier boeretsjinjen.

Hy kaem by Geale Teats op Kljuw For widdous feint to wenjen.

It jongste wier fen Teatske al on ;

\'t Wier gjin oannimlik minske.

Likwol seach elk oan hjar al gan Hwet hja yet wol ris winske.

Hja woe wol wer ris oan \'e man.

Mar elk liet stil hjar weze,

En dcrom makke ïeatske \'t plan Hja woe de feint bileze.

Hja hello ridlik gan liim oer

En \'t waerd al skielik trouwen ;

Hwent Gjalt, — dy waerd mar Ijeaver boor As arbeids-man to bljuwen.

Do waerd cr oeral achtc en ea r.1.

Mar hwet wier do syn hinder ?

Hy hie sa\'n deales bytsje leard ;

Dat koe net folie minder.

18

Tofoaren wier \'t: „Hwct maelt my dat Mear -vvaerd dér net oer mymre;

Nou mette er alle dagen Invet,

Dat him foar de eagen skymre.

Do \'t jier hast wer oan \'t eiu ta kaem Waerd Gjaltboer ek dyaken.

,De deale! \'k wird oars al foarnaem,quot; Sa tocht de man do faken.

„Mar spitich is \'t, ik bin to dom For sa\'n effear, wol \'k leauwe.

Ik kin net ienris, \'t is wol stom ! Fetsoenlik léze en skrjuwe.quot;

Mar Teatske sei him : „Master mat Dy saken dwaen for jimme.quot;

Do foei der him in stien feu \'t hort En doarst er \'t op him nimme,

Hy stapte heger sint dy tiid,

ïo minsten sa \'t wol like.

Dóch hie \'r ynwiudich yette striid, Foaral de léste wike.

Nei tsjerke stappe mei de hoed, Yn \'t hek op \'t kjossen sitte, —

Al like dat wol moai en goed,

Der kaem ek oars hwet yette.

Dat dealese omgean mei de pong,

Troch \'n hele folie tsjerke.

19

Dat waerd yn \'t earst in toer ! d.it gong Him nel, dat koe men merke.

As \'t allegear bidaerde ljuw En ftoede minskea wieren,

Dy \'t kluchten hiene noch gepjuw, Den wier \'t wol üt to tieren.

Mar nüv\'re snaken wiene er elc,

En faek bitoefte bizen ;

Dy hiene grif mei him de gek En leyen \'t op iu guizen.

Dy scoene er graech hjar bost op dwaen Mei alderhanne dingen,

Om him in hopen lést to dwaen :

En fen \'e streek to bringen.

Hy wist it yette, ho \'t ris gong For \'t earst mei lange Poppe

Dy hiene se under yn \'e pong In restje seachmoal stoppe.

De gaven foelen dor yn wei Stilswyend, sünder klinken ;

Hy krige, miende er, neat bynoi Dat wier der feu to tinken.

Mar do \'t se telle scoene roan De grize \'m oer de grauwe;

Der kaem iu heapke seachmoal oan. Der koe \'r it jild üt klauwe.

20

Hy doarst de jüns net yn \'e Sivan

Nei alderwenst fovskinc;

Hy wist, dér scoed er alle man Fol nocht oan narjen fine.

Do \'t Ruurd dyaken wirden wier,

In mantsje lyts en tr\'nten, — Hie Wigle Moiles op nyjier In pong mei Mnderd ciiiten.

En om \'t hy by de mürre siet,

Hie \'r baos al tigo oan \'t rikken. De bysfeint, lang net sunich -— smiet Fordoald ! de pong hast stikken.

It mantsje waerd sa kjel, hy liet

It hele pongkje falie.

Ho \'n folk dor om to gnizon sict. Dat roan alheol yii \'t malle.

Grjalt tochto, kaem sa elk en ien

De holle \'s op to stekken Om my, — ik krige \'t wirk net dien, Dat hab ik yn \'e rekken.

Op t lest bitocht er; „Scoc men dat

Foariit net leare kinne ?

Ik leau, fordeald ! ik wit al hwet;

Dêr wol ik 2iiei bigjinne.

Ily woe yn \'t büthus by de ky It pong-omhalden leare.

21

Sa wen ik my der oan, tocht hy, Den kin \'k in set forneare.

Hy naem in lange foarke en bun In sliepmütse oan \'e tinen ;

Sa waerd it tsjerkepongkje fïïn.

Wier \'t moayer üt to fiuen ?

Sa gyng er by de stallen lans Mei nigen en mei bügen,

Sa freaunlik, krekt lyk as se gans Hwet yn syn pongkje joegen.

Ek hie \'r by eltsc kou omtrint Hwet yn himsels to praten.

As feint hie Gjalt, — dat wier bikind, Soms nuv\'re kaïneraton.

DSr hie \'r it net {infoech op stoan. As dj yn tsjerke wieren,

Waerd fóst for him it pong-omgean Net maklik üt to fleren.

Hy kaem by de aide reade kou En sei: „Don bist baes Douwe;

Dy piktriedlüker het, as dou. De knepen yn \'e mouwe.quot;

De bünte mus wier Ealse knol. De wytkop Haeye bakker;

De lekkenbünte Oeds handsjefol,

It rier Klaes lapkepakker.

22

It tryc-ur wier Jan fonvcrs Lolk, \'t Geldrierke Stoffels Jctske ;

d\'Ald blauwe Wobbe skippers Hoik, \'t Wythakje fine Gredske.

\'t Oerlopcr wier Jan Moalloubry, De swarte hospes Tamme.

En sa joech Gjaltboer alle ky In wolbikinde namme.

Hy tocht dér by, ho ^:t al dy Ijmv Him oan to gapjen sieten,

Dy \'t altiid hjar al ridlik trou Yn \'e tsjerke fine lieten.

En do \'t er de earste sneintomoarn Mei rüngyng yn \'o tsjerke,

Foldie him dat bysünd\'re skoan. Hy koe biskieden mcrke,

Dat leske-nimmen by de ky Hie holpen, o ! sa tigo.

En elk hie nijs oan Gjalt, ho \'t hy Sa gau der slach f\'en krige.

En mocht al hjir en dór in snaek Om syn bi weging gniüe,

Hy halde flink him by de saek.

Neat brocht him fen \'e wize.

Sa blykte \'t wer oan Gjalt op ny. Dat kriget ien in postje,

Dy kriget ek \'t forstan der by, Al mei \'t hwet moeite kostje.

IN GL.ÊS WETTER.

F oar ut gong ! roppe hjoed de (lei Elkoarren alle roppers nei.

En by dat lude roppen Mient elk al tige hwet to dwaen, Troch hwet Mm hindovt op syn baen Koartwei can kant to skoppen.

Foarutgong yn de priis fen \'t lan ; Yn oevliz en yn snoad forstan,

Yn\'t eigen-gloarje-kraeyen:

Yn \'t dragen fen in bulte bird, Yn\'tfieren fen in stevich wird, By piken pas üt \'e aeyen.

Yn krantebluf, yn swetserij,

Yn liepe jild-ynpakkery,

Yn easken en yn winsken.

Ek yn de minskemoardners-kiusE En yn \'t genezen net it minst, Fen stikne wrakne minsken.

Hja witte langer alliid rie.

Hja meitse mar pompier fen strie;

24

Fen aide fodden lekken.

!• or soallear brükt men boerdpompier, For bêpfear toerrebout en wier,

En sels pompier for \'n tekken.

Jawis, yn alles gean de ljuw I oarut; just dêrtroch wit men nou

Fen alles to bitinkon.

Men hie soms hungers-need alear; Nou lay we uoait gjin krapte mear \\n iten of yn drinken.

Hwent waecbst der al fen dit of dat Kis minder as der wêze mat:

Grjin swierrichheid! ho folle \'t Ek skeelt, it bringt gjin lést to wei. De snoade minsken meitse \'t nei. Hja meitse hwet se wolle.

llja meitse mar fen krytwyt nioal En wyn lit sop fen reade koal,

En thé fen wjlgenblêdden. Ut beambast brout men beyersk bier; Madeara-wyn is sikerwier

Soms beisop for twa trodden.

ïseat, hwet men yn \'e müle stekt, Dor \'t net in spnitsol can üntbrekt.

Men wol ris pankook bakke ; Men hellet moal en mient men het Bokwitten blom, mar \'t is sa net; \'t Is meast fen riesmoal makke.

25

Men hellet malke. Tsjin yens sin Is dy hwet al to blau en tin Troch wol in trêdde wetter.

Hwet gêst wirdt pankoek bolder fen. Men hellet hwet: \'t is aid en min En \'t bakt nin gravel better.

Men wol der \'n stikje spek by ha.

\'t Is djiir. — Ek bést ? — Och hea noch ta

\'t Is wiet en weak fen binne,

Fen biiten bird en taei. Men bet It broeid, mar droege \'t net;

Dat scoe gjin winst jaen kinne.

Den Ijeaver woarst. Och, Ijeave ginst! Dy wirdt ek makke nei de kinst.

Men is de smaek hwet bjuster Troch salt en piper; mar hwa wit Hwet oars der yn bihaksle sit ?

Dat leit for us yn \'t tsjuster.

Men keapet om to bakken turf;

Ek prizich! mar fen deugd hwet skurf.

\'t Hjit aldorbêste hirde,

Mar\'t bet fen lichte bagler mear.

Der giet in wazem ou, sa near,

Men mat hast mislik wirde.

Men bakt yn surer oksefet,

Sa \'t hjit; mar talk is \'t hwet men het,

Of fet fen wylde bisten En fugels üt Amerika.

26

Men sei wollicht: ik wol \'t net ha,

As me alles mar ris wisten.

De wirkinan, dy \'t fen alles Invet By lytse bytsjes keapje mat

Kryt sokke kinstneryen For \'t jild, — en maelt dêr net folie oor. It echte dóch is fjirs te djür En net for him to kryen.

Dat is for Ijue dy \'t rommer ha.

Dy wolle net nei winkels ta,

Der ^:t se earme ljue sa snye; Mar keapje yn \'t great, altiid fen \'t bést, In magasinen, dêr \'t so fêst It echte süv\'re krye.

Dat \'s foardeal. Ja, mar dóch tinkt my, Dêr mat in goed golove by ;

Omdat \'n hopen ljuwe ₁Sa kinstich wirde hjoed de dei Yn alles, dat se j immer wei De kinst al fjirder drjuwe.

Dy \'t noat mear op fortrouwen leant En dórby f3-ntsjes rukt en prjuwt, Kin lang sa\'n wille n\'t smoitse As ien dy \'t leant en stil fortront; Nou \'t se alles hwet natür üs jowt Troch kinst biwirkje en meitse.

Der is by hwet men drinkt en yt In boel hwêrfen men ^:t rjnchte u\'t wyt.

27

It iene is liclic hwet better As \'t oare. — Mar hwet wier en wis Yet unferfalske en suver is: —

Dat is in glês kald wetter.

Wy krye dat ut \'e eavsto han, \'t Sy lit \'e loft of üt it san,

\'t Sy dat it reint of wellet.

])at nei to meitsen troch de kinst Jout neat gjin aventür op wiust, Om \'t elk forgoes dat hellet.

Dér binn\' gjin falske stoffen yn. It smakkefc yen by toarst as wyn, Den wirdt me er troch forfrisse En bljuwt der sfm en helder by,

Gjin dei, gjin healen kinue wy Kald wetter ommors misse.

Mar och, men telt it net in sier.

It is by wyn en beyersk bier As skoarremoar by liearen En sljuchtwei ljue by de adeldom \'t Is nuttieh, mar it is der rum. En dêrom net yn eare.

Ke, Ijeavor slacht me er spillen yn, Jenever, bier of kleurde wyn,

Hwêrfen men lost hot letter, — Of treksel, dat in baerch net mci. Of grunich sop fen sukerei.

As skjiu en helder wetter.

28

Yenfaldich en natürlik wei,

Dat giet oars meastentiids der mei.

Doch nimme folie minsken Mar falske kiustnery for kar. En snaken spekulearje mar Op alle dwaze winsken.

En firn men yn \'e maetskippy Gjin oare koalforkeapcry

As yn do haunels-waren,

Al is dat mear as slim enoch, — quot;VVy wiene yn oare saken dóch Mear feilich for gefaren.

Mar nim \'k de minsken troch elkoar, Den komt it siker my sa foar Dat hjir en dér güds rinne Dy \'t aerdsje nei iu piiksigaer : In róltsje gjin heel beste waer, Mei \'n dekblêd dér om hinne.

It kin net langer, op \'e klean En \'t uterlik to soil to gean :

Dêr wirdt men mei bidragen. En troch iu hopen ljue hjar praet quot;Wirdt immen ek to faek mislaet Yn üs fori joch te dagen.

Jan Rap, üntsettend liberael, Dy sïket elk mei krêft fen tael Nei \'t stimbureau to lieden. Jan Smout, fen minskeljeafde fol,

29

Kreunt, dat men him net helpe wol Om segen to forsprioden.

Jan Eap is omtrint yn \'e bran.

Hy wol for \'t great bilang fen \'t lan

Graech alle minsken noadsje O kiezers! wês nou wol biredt.

It lan mat sinke, as jimme net Jan Rap op \'t kjèssen kroadsje.

Jan Smout giet redefierjend rüa For fyftich güne yn in jün.

Dèrtroeh scil \'t 1\'olksheil bloeye.

ifar \'t plak, dèr \'t Jan oars wêze mat, En dêr \'t er traktemint for bart,

Dèr lit er \'t gêrs oer grocye !

Jan Domper rept mei lüd misbaer Oer \'t imgelove en \'t groat gefaer. Dat dèrtroeh \'t minskdom driget. Mar \'t is de freze, dy \'t him drjuwt; As him it folk net langer leant.

Dat hy de koer op kriget.

Men het forienings by de fleet. Men redenearret lang en breed

Oer \'t echte, \'t goede en \'t wiere. Men werft en stokelt tsjin elkoar ; Men skimpt en hunt en elk foar oar Wol \'t folk nei Eden fiere.

Mar sjucht men dat by helder Ijocht, Den wirdt dêr ek wol koal forkoeht.

30

Dy \'t alderlüdste beare Fen folks-bilang en minskemin, Ha somtüds oars neu byt yn \'t sik As selsbilaug cn eare.

Al is \'t yen aldermeast to dwaen Om goede baentsjes, dy \'t Invet jaen,

Dóch mat men \'t sa bilizze, Dat dèr it folk gjiu erch yn hot, Mar kryt for moal en talk for fet Nimt, sünder Invet to sizzeu.

Sjen dor in man, dy pielt en skrept Dei ut dei yn ; hy wart en rept

Him, om oan ^;t brea to kommen. Hy lit him net mei dingen yn, Dy \'t him to licoch binne of to fyn : Hy telt him by de dommen.

Hy is yn alles deun en kloek. Hy draecht de selde sneed fen broek

En ien bistek fen baitsje As heite al as jongfeintsje dróeeh. Al hwet ütwrydsk is en iinfóech, Dèr kin hy smout om laitse.

Hy jout gjin spil lit yn \'e wrald. Hy wit, hy mat syu selsbihald

ïroch üyt en iver siikje,

Net trooh gejammer en geskreau. — It komt my foar, dat sokke Ij uw Hwet op skiën wetter lykje.

31

Ho nutticli ek, — hja binne er rüm. ])us male follen neat der om

As sokken Hbje kinue.

Men brukt se as men se brüke kin, En makket ien \'t yen net nei \'t sin; Men kin nei \'n oaren rinne.

Hkien wetter brükt men oeral by ; Ek by de waer-forknoeyery.

Sa wolle ek snoade mannen It folk, wol earlik, from en froed. Mar op \'e hichto lang net goed, — Wol brüke for hjar plannen.

Men wol sa graech in leger lia Dat for yen striidt, en brükt dêr ta

De kinst fen merkeskreauwers. En Dreetfclt, Hollo way en dy JJinn\' yet mar hakkenkrukken by Dy echte folk-opdrjuwers.

It folk, ienfaldich en hwet dom. Al grynt en tinkt it nearne n\'t om,

Wirdt mar yn \'t harnas jage En stokele fol hate en niid,

Troch ien, dy \'t for syn breakoer striidt Mei godstsjinst yn syn tlagge.

AVer oaren, al to mal en dol,

Dy blaze \'t folk de holle fol

Mei falske nyichheden.

„De wrald is uzes mei elkoar !*

32

Dat stelt men wirkljue earsling foar En makket se üntofreden.

Men wit ho \'t somtiids barre kin, Dat yn forskate dagen gjin Goed wetter is to kryen.

llo \'n bytsje men dat oars faek telt, Den is \'t al skielik min gesteld En kleare bare lyen.

Nimt ünder \'t folk de goede trou En de ienfald yn hjar libjen ou;

Stelle ek dy Ijuwe in eare Yn oars to lykjen as men is, — Don rint it mei foariitgong mis. Dy \'t goed mient mat dat keare.

Dy \'t grif om folksheil is to dwaen, Mat echte waer, gjin kinstgüd jaen.

En net oordédich fürje.

Hwent komt de sucht nei grcatc steat Ek dèr yn swang, dat kin oars neat As üngelok birürje.

Xé, lied se mei in seafte team.

It iten fen de kinnisbeam

Kin yet wol goede minsken Forwiderje ut it Paradiis Een ünskild, — as se fjirs to wiis Wirde yn forkearde winsken.

Wol immcn \'t graech hwet better ha. Mar leit him bird op greatheid ta,

33

Den bljuwt it ommers lyeu.

En dat leit yn \'e maetskippy De grün fer folle knocyery En fallcske kinstneryen.

En dêrom wier \'t vol goed, dat hja Dy \'t minskdom tquot; ünderrjuchtsjen ha,

Iljar haeddoel hjir feu makken : Om nédriehheid yn alle dwaen, — Mei wirden en mei foarbield-jacn. To preekjen fen de dakken.

YETTE IN DYAKEN.

In eintsje buten Smellegea wenne Sjouke liokkcs op in gnappo boercpleats, dat syn eigen wie, to sizzen as syn mem kaeni to stearren. Mar Sjouke wier in ienichst soan; syn mem wenne by him yn ; dy moast er de kost jaen en hjar underhald, en dat wier de hier dy \'t er bitelle. Hy hie \'t sadwaende allike goed as in eigonierdo boer, hwot dat oan-gyng. Sjouke wier op dy pleats to wrald komd en hie der al syn libben forkeard. Do \'t er twyntich jier wier hied er syn heit forlern, en sint dy tüd bürken syn mem en hy mei in feint en in faem. — Sjouke bigün er do ek al om to tinken om in wiif to siikjen. Mar hy wier in heel unsjuch persoan, derby, yn syn klaeyen en sa, hwet slobberdushaftieh. En den koed er him ek net to bést mei de müle rédde, foaral net as er by \'t jongfolk wier. Dér troch kaem it, dat fam-men fen syn stand net rjucht by him wöze woone ; hja stioken him faek de gek oan en hiene him foar \'fc soaltsje, omdat er ünbihelperich wier en myen. Hy hie sa foar en nei forskate blauwe skinen oproan. Dêrom krige er feu dat nei de frouljne rinnen syn meuch, en hy kaem op \'t lést mar ta \'t bislüt, om hjar tsjinstfaem foar to stellen: as hja syn wiif net wirde woe. Hja wier in handige fotse, en net op \'e mule fallen yn de tüd do \'t se praten leare moast. Sin oan Sjouke hie se gjin byt; mar syn skoan kaptael, in breed gouden earizer, moaye klean en in maklik rum libben, — dat lake hjar sa

35

Wier oan, — dat se hjar fêste fryer ouskipe en \'t mei Sjouke weago.

Hja hiene sahwct oard\'el jier troud west. It wier tiisdei-neimiddei. Sjouke siet yn syn wirkpakje by de tafel mei in skieppekeapman to haspeljen. Syn wiif roan ou en oan en praetto mei de faem. Do ald-frou siet by \'t feinster to hoas-stopjen en halde mei ien do widze oan \'e gong. Mar de boerinne liet it ear nei de manljue lijar praet hingje en as se fornaem, dat Sjouke him forrifelje litte scoe, sloech se de mulo der mei yn. De keapman sei al ris gek-jeyende wei: „\'t Is best frou, dat jy jo mei jou eigen wirk bimoeye en lit üs mei de skieppeliannel oanpiele.quot; Mar yn syn hert tocht er: ik woe dat dat divelske froniinske op \'t rod siet mei \'n grou bolle. Hja soi: „It giet my mei oan en ik pas ek mei op. As \'k fornim dat jy Sjouke under wetter troeh helje wolle, dan hald ik my net stil.quot; De keapman woe greach de skiep ha, dêrom halde er him koelbloedich ; dy pil wier him oars bitter genóch.

De keapman rekke njunkelytsen foart en do sei Tsjemk tsjin hjar man: „Dou sitst der mar yn dyn aide klean, krékt as \'t dy not oangiet. Tinkst der net om, datst to fragelearen maste

.,Jawis wol,quot; seit Sjouke. „Mar ik koe net bigjinne to forklaeyen wyls \'t VVopke hjir si;t; hwent dy iialdt net fen fis domeny, en as ik nou sei, dat ik to fragelearen scoe, dan hie hy licht smeulske praetsjes.^r\'

„Hea, hwet hest dou aliid sleauwe streken ! Wopke scoe liim wol stil halde; hy mat it ek al fen alderhande ljue ha. As er dy de gek oanstekke woe, scoe ik him gau bistjutte dat er hjir net vvcr op \'t hiem hóefde to kommen. Mar ik wit wol ho \'t is : dou wo\'t wer sa lang oradreutelje dat it to

36

let Avirdt. 11 went dat fragelearen dêr hest in akeliko mier oan. \'k Woo hawn lia, dou scoest forline maitiid dyn bilidc-nisse dion lia, den hiest uyjier dyaken wirdo kinnen. — Nou, hawar! dêr is dyn sljuchto broek. — Host dy al wosken ?quot;

„Dat dyaken-wirden dêr bin \'k sa hjit net op,quot; sei de boer, en bigün to forklaoyen.

„Wel ja, dat is al wakker hwet! Men komt suver nearne net by yn oanmerking, op sa\'n menear. Dy Jan skroar kin nou alles bywenje. As der in earra minske stoart, mei op \'e bigraffenisse en boppe oan sitte, en alios mei bi-oarderje en bistjure. En bütendat wirdt de tsjerkerie yet sa gau ris by in bigraffenisse forsocht; as do Ijue ledemaet binne, omtrint altiid. Den is dy keale skroar sa greatsk, dat ik mei him mar just rinnen sjen. Sneins yn \'t hek, den sit er dêr yn dat great bóek om to blêdsjen, en den sjucht or is wer om-heech nei domeny ; den barst er hast üt syn fel. En den üt \'e tsjerke wei wol gau ris nei dominy ta to thédrinken : it is in deftichheid, hear! — En dou bist nearne gjin tel; dou bist altiid hosk.\'\'

„Ei nou,quot;\' sei Sjouke, ,wy gean ommers ek faek enóeh op bisiten.quot;

„Nou ja,quot; sei hja wer, „den bin \'k soms yn my seis sa miil as in toarre. Den wirdt dêr praet oer earmesteatspillen, oer tsjerkfaudy en oer dyakeny. De iene wit der dit fen to sizzen en do oare dat. En dou sitst dêr altiid by mei de müle fol tosken. Ast dou ledemaet wést hieste, dan hie Jan skroar lang gjin dyaken wirden. Master het seis tsjinimmen sein, sa \'n earme kearel lyk as Jan wier de beurs eigentlyk mar just tabitroud Mar hja wisten ek hast net hwa \'t se oars dyaken moitse scoene.quot;

„Nou,quot; sei Sjouke wer, „ast dou der sa hjit op biste dat k myn bilidenisso doch, my tocht, den moast it seis ek dwaen. Oars is \'t yet mar heal Spil.quot;

37

„Ja, mar ik ha de lytse jonge oan \'t boarst en ik kin der sa middeu ocrdei ek net bést üt riuno. Troch dat \'k net leze kin is \'t fragelearen mei my ek mar earmoed. For in fromin-ske kin dat ek net safolle skéle. Homme Tsjaltsje is ek al gjin ledcmaet, mar hja wirdt op uachtmiels-snein dóch mei Homme yu \'e bürren forsocht to iten. En do \'t Homme alderling wier gyng Tsjaltsje ek altiid mei op \'e bigraft\'enissen.quot;

De aldfrou naem it wild ek ris en sei: „Nou ha jy al in hele bulto reden opneamd, ïsjemkjen, hwêrom jy ha wolle, dat Sjouke ledcmaet wirde scil. Mar my tinkt, as immen oars net op \'t each liet as dy dingen, don docht er syn bili-denisse net üt de rjuchte grim.quot;

„Ja, dat tocht ik al,\'\' sei Tsjemk, _Bjj scoene der ek wol wer hwet fen sizze matte. Jy koene nils wol hwet mei Wopke skieppepanse oer de goede dominys praten ha. Jy miene den ek al dat jy in bytsje fyn binne. Ik miende dat jy ek uei \'t buthüs scoene to kouwedeklapjen. Honear soil dat wêze ?quot;

„Dat scil yn ienen wêze,\'\' sei \'t aid minske, en hja gyng nei \'t bnthus. Sjouke gyng ek ta de doar üt.

„Ja, sje sa! dros mar ou 1\'\' sei Tsjemk, en gniesde de faem ris oan. Dêrop gyng se foar \'t finster stean om de boor nei to sjen. „Hwet ha \'k my eigentlik al oan in soksis fen in kearel forhinge, net?\'\' sei se tsjin \'e facm. „Sjuch him dér nou ris wer sleau hinne sjaggeljen.quot;

„Jy binne mei dat al moai mei \'t gat yu \'e büter fallen,quot; sei de faem.

„Ja, sa tocht ik er seis ek oer; mar dat liket folie moayer as \'t is. Ik wenne hjir for faem, krekt as dou nou, en den hie \'k soms ek sokke riten, lyk as dou soms ek, dat ik krekt safolle nocht oan arbeidsjen hie as de hun oan bruyen, en den song ik : „O jou ! wier ik in frou! Den hie \'k it mo-gelik better as nou.\'\' Mar gekheid is gekheid. Japik Sim—

38

mes hie syn kommen by my, on hy scoe, nei alle tinken,. myn man wol wirden ha. Mar hy wier allike earm as ik r wy koene net folle mear by elkoar bringe as fjouwer neakene billen. Ik tochte, as wy trouwe on in restje bern krye, dan is \'t gau earmoed mei ellinde omboerde. As \'k dy goede sulle fen in Sjouke ris biloere koe, den wier \'k er üt, nei minske-each. En jawol, hear! dat slagge my. — Japik het iu boerefaem troud, dy \'t neat mear hie as ik. En nou tink ik wol ris, as wy mei de kapwein of de nye sjoas syn hüs foarby ride: licht het hy quot;t wol folie bettor nei \'t sin as ik. Hy is poldermünler wirden, der het er Invet koumelkery en genjirkery by, en ik hald ^:t dor for dat hja aerdich hjar brea ha. \'t Likot dor allegcare sa himmel en skjin.quot;

„Ja,quot; soi de faera, „mar syn wiif mat tige mei arbeidsje en simmerdei op \'t lan gean cn sa. En jy hoeve nou net mear to dwaen as jy wolle. Jy kinne moaye klean en moai hüsrie keapje safollo as jo goed tinkt. Jy kinne ito en drinke hwet je swiet smakket. Jy geane mei op alle foarname bisi-ten, en mei de man üt to riden, sa faek as \'t jo yn \'t sin komt quot;

„Ja fanke, dêr mat ik ek al myn wille yn siikjo, hwent can him ha \'k neat. Seis dy lytso jonge, myn eigen born, mei \'k sa goed not lye, omdat er sa sprekkend op syn faer liket, — Stel dy mar ris efkes yn myn plak. Mat in gnap jong frominske, dêr \'t Invet hert yn sit, hjar net biskamje, as se mei sa\'n sleauwo sjaggolbokse it pacd lans giet ? As wy lit to riden binne on foar in horberge stoane, den sjueht er alle minsken Hak oan, mei do mule heal op. En as wy nei in bisite binne, den kin er der soms sa mal nei ta oamolje, dat ik my ta de teannon üt skamje. Den gnyskje fon dy oigenwize frouljue him eftor de rêch üt, en de boeren stekke him fj-ntsjes de gek oan, sündor dat er \'t sols merkt. Scoone men den net glean wirde ? Ik sit faek enóch tsjin him oan.

39

om det hwet oars to kryen ; mar dat helpt my ek gjin wea-lich. En den sa\'n aid wiif altiid by yen to habben, dér is ek net folio oan.quot;

„Ja, mar frou,quot; sei de faem, „dat aid minske mochten jy oars wol hwet foar eagen halde. It kaptael is allegearre feu hjar oukomd. En hja is ommers sa goed as se heech is.quot;

„Dat kin allegeare wol wier wêze, mar ik mei dóch net oer hjar. Hja kin my soms sokke fine berispingen jaen, as ik ris hwet siz dat hjar net noasket ; en dat v,\'ol \'k fen hjar net ha. Ik bin wiis enóch om lit myn eigen eagen to sjen, en ik bin hjir nou dóch ek de frou feu \'t hüs. Ik doar \'t net oan, om \'t praten fen \'e Ijue, — mar as quot;k oars uei myn sin to wirk gyng, den woe \'k hjar by in oar yn \'e kost bistelle.quot;

,Yn \'e bürren \\n in kearaer wenje, mei in faem by hjar, dat koe ek wol,quot; se do faem.

„Dat koe ek; mar dat naetn folio mear; dat scoe my wol begreatsje. En hjir yn \'e bürren het nou yn in skoft ek hast gjin keamer los wést. — Mar dór komt jimmo mooike oan mei de bóllokoerron Don mast gau ris sjcu as \'t wetter siedt. Ik scil in krintobólle koapje, dan scille wy in lekker potsje thé ha, moi \'n stik bólle der ta. Mar hark ris ! Ik ha my nou ris tsjiu dy ütpraet, mar dór leiste nou net tsjin in oar fen to babbeljen !\'\'

„Né, der hoove jy net om to tinken!quot; sei de faem on tieach nei de fjürhutte.

Do dominy mei Sjouke in kear twa tryo it fraeehboekje troch houkere wier, waerd er oardield, dat de man der klear for wier om syn bilidenisse to dwaen. Hy waerd oannomd ta lid fen de gemeinto. En do \'t satier kaem, dat er wer nye alderlingen en dyakens stimd waerden, do kaem master

40

op in sneintojun by Sjouke en broclit him de tiding, dat er dyaken wirden wie. Nou, do koe de boer dóch fiele, dat syn earsucht him yet net alheel ta de boksen üt sakke wier. — „Mar,quot; sei er, „do \'t master f\'oart wier, „dat bifestigjen, der sjueh ik al hwet tsjin oan.quot;

„Ja,quot; sei de aldfrou, „dou nimste in gewichtige bitsjinning op dy. Dat formulier, dat jimme dér foarlêzen wirdt, dér is fryhwet yn opsletten, en dêr maste ja op sizze. Dat is allike folie as datste in eed dochste.quot;

„Och ja,\'\' sei de jonge boerinne, „dal giet ek al lyk as mei al sok soarte fen dingen, - der is nimmen dy dat op-folgje kin. Mar Sjouke, dou mast oppasse en gean net wer oan \'e forkearde kant foar de preekstoel stean, lyk as do \'t wy de lytse jonge dope lieten. En dou mast ek sa ünwitene lud net balte fen ja! — lyk as do, — dat it de hele tsjerke troch klinkt en de bysfeinten der om bigjinne to gnyzen. As dominy \'t mar hearre kin, den is \'t foldwaende. En dat hooft ek net ienris: aste \'t seis mar hearste, den is \'t ek al goed.\'\'

„Ja,\'\' sei de boer, „dat is in ding, dêr bin \'k mei ien set on. Mar dat pong-omgean, dat wirdt in toer yn \'t earste bigjin.quot;

„Nou,quot; sei ïsjemk, „dat scil wol leare. Dou biste \'t earste jier yet fry en den mast mar goed yn dyn acht nimme, ho \'t Jan skroar it het. Dy man stiet it dóch wol linich, dat mat \'k er fen sizze.quot;

—• „Dou biste \'t earste jier yet fry.quot; — Dêr treastge de boer him foarearst ek mar mei. Dêrtroch joech er yn \'t bigjin, do \'t er yn \'t hek siet, der net folie acht op, ho \'t Jan skroar it hie. Do \'t Sjouke in wike seis, saun syn post bitsjinne hie, wier er der al sa goed yn biwend, dat er noch-

41

lik mei de rcch tsjin de lening fen \'t hek oan liiugje koe to sliepen, dat de aide traliën op \'e miet fen syn snoarkjen hinne en wer büchden. Eu den biet Tsjemk op \'e lippen en seacli mei do reade holle stiif foar-dél, om hjar ergewasie foar de minsken to forbergjen.

Mar do barde \'t ris op in sneintomoarn, dat Jan skroar de koarts krige en sadwaende net yn \'e tjerke kaem. De man miste er oars noait. It earste sjongen wier al dien en Sjouke tochte de hele tiid ; hy scil yet wol komme. Sa faek as er de peidoarren kreakjen hearde soach er om. Mar den wier \'t de kastleinske of dokters jiff\'er of iukele fen dy feste let-kommers mear. Jan skroar bleau wei. De boer bigün op \'t lést to bigripen, hy scoe mei de pong omgean matte. Do wier er yn syn binnenste sa gesteld, dat er noait earder sa west hie. Hy koe \'t net neyer forgelykje as dat er him in hispel dworsoer yn \'t liif siet.

It kaem sa tier, dat er mei de pong ta \'t hek üt rekke, Earst by de frouljues-banken lans. Dat gyng ridlik Hot hwent der koed er sa oan ien tried by lans gean, lyk as by de ky yn \'t buthus. \'t lenichste wier, dat de frouljue hwet op hjar hoede wêze moasten, om net in pomp tsjin \'t hoedsje oan to kryen. Hwent as er de pong lit de iene bank yn \'e oare oerbrocht, den naem er wol ris nuvere draeyen. Mar mei de manljues-bankeu wier \'t minder. Dy stiene mei de rêeh nei de mürre ta en wieren yn twa fekken fordeeld. Den moast er earst ta \'t iene ein yn en den ta \'t oare. Flak foar de preekstoel oer, dèr hiene men in fêste bank mei de foarname ljue fen \'t doarp er yn, — en den dêr foar stiene de frouljues-stoellen. Dat gyng der jimmerwei mei opstappen omheech en omleech, en den hingen dêr in pear feu dy koperen kears-kroanen oer de tsjerke, dêr \'t men licht mei de stok fen de pong tsjin oan slaen koene. Nou, wier \'t net in tipelspil ? Fen ünderen en fen hoppen moasten men oppasse.

42

It gyng mei Sjouke ek al sa \'t gyng. lly pompte al ris goed tsjin sa\'n kroane eau en hy stroffele ek al ris hwet nuver by sa\'u opstap del. En den wist er soms hast net, as er foardt moast of tobek. De bysfeinteu diene hjar bést mei, om him yn \'e war to bringen. Do iene pompte sa fül mei do han yn \'e pong del, dat er Sjouke hast üntfoel; de oare halde \'t skiltsje beet en de trêdde sloech der ris tige tsjin oan. En den sieten se üt en troch tsjin elkoar to giüzen en to giisgobjen, dat kin men bigripe. Dat wier allegearre al heislike lêsticli, mar \'t koe dóch yette slimmer. Der yn \'t koer-ein fen do tsjerke, njimken de frouljues-stoellen, dèr laei sa\'n greate blauwe sticn, dér wieren alderhanne wapens en figuren op üthoud, mei \'n hele bulte luchten en lichten. En as \'t den hwet damp waer wier, den slóech dy stien üt, en den wier dat forheven wirk sa glêd as sjippe. Dêr kaem yet by, dat Sjouke krokt nye hakken en ballappen under de skoen krige hie. Nou, do \'t hy der op dy sticn kaem en stie to rikken nei de efterste frouljue, — do glied syn iene foet üt. quot;Wie er de küperinne net mei de earmtakke yn \'e skette fallen, den hied er plat op \'t liif oer do tsjerke rekke ; — nou stied er al gau wer op syn ein. Mar de bakkers dochter krige de stok i\'en de pong tsjin de holle oan ; in gat in lijar fynstrieën hoedsje en in fikse büd yn \'t earizer, — dat hio dy dor fen. De küperiune hjar boek rekke oor \'e grün, alle printsjes en pauwefearkes der üt. Us dyaken wier ta gelok oan de ein fen syn reis troch de tsjerke. Hy koe wer yn \'t hek gean, mar hy wier sa fen \'e wize, dat hy forgeat om master on de alderlingen do pong ta to rikken. Do \'t er wer to sit wier briek it swit him oan allo kanten üt, en hy tochte yn him sols: „nou, ik woe wol, dat se my mar gjin dyaken makke hiene— Mar hy wier dyaken on moast it twa jier bij uwe

Tsjemk wier fen spyt en ergernisse oor de lompens fen hjar

43

man sa fen \'e streek, dat se net mei him ta de burren üt gean woe, üt freze dat de biisbiluwers him op \'e strjitte yet efternei lacitse scoene. Hja bleau dêrom by hjar nift, de skoenmakker syn wiif, to iten. Dêr woe sê oars, sint lijar trouwen, pas in foot binnen doar sette, -—- omdat it geringe min-sken wieren. Ue boer gyng oars üt de tsjerke wei ek wol nei de iene of de oare handwirksman to koffi-drinken. Mar do dy kear gyng er rjncht-üt en rjucht oan de dyk üt nei hüs. Underweis tocht er ; „Ik kom neimiddei net wer yn \'e tsjerke, al scil \'t pong-omgeau dor don ck oan stean.quot; —■ Syn mem sei oars altiid, as immen yn \'t hek siet, hearde er gjin preek to forsümjen, as er sün wier. Mar dat koe Sjouke for disse kear noat skéle, al hofolle it oarJeel fen syn men oars ek by him oudie. Dat er tige ros fon \'t wiif krige, do \'t hja de jüns thus kaem, dat kin min omtrint fon tinken wol ha.

lu deimaunich letter hie Tsjemk hjar mem en hjar sister by hjar to iten. Dat barde yet al gau ris ; dy wennen iu eintsje dor feu dinne yu in dykhus. Hja sioteu de neimid-deis mei hjar tryon yn \'t milhüs to thédrinken. De faom roan ou en oan en krige twisken beiden ek in pautsjefol. De boer wier yn \'t büthüs oan \'t biezemmoitsen en de ald-frou laei yn \'e fjürhutte op \'e kuibbols to riftwaskjen. Tsjemk hio hjar dêr oergear set, hwent hja koe net bost sjen dat it aid minske liddieli wie. Hja hie se ck mar Ijeafst hwet buten ou, en \'t goê sloof woe ek al sa Ijeaf allinue omknüskje, as yn \'e hüs sitte, dêr \'t se wol gau ris in grau en in snau krige. Dêr tsjin to tsiercn en to tsjettorjen, — dêr halde hja net fen quot;t Foei hjar oars ok al hird, dat se op hjar aide dei yet for sa\'u frcamde ynkomling it plak rümje moast en hast in forskoppeling yu hjar eigen hüs wêzo. Dat wier Sjouke ek lang net nei \'t sin; mar hy, goe-man, koo dêr ek al neat tsjiu dwaen ; hy doarst syn miening der uet ienris

44

oer sizzo. Bat doarst it aid miuske yette better as hy, — as \'t der op oan kaem.

De faom seacli ta \'t feiuster lit en sei: „Dér komt Jan skroar oan.\'\'

^ Wol dcales! \' sei Tsjemk, „den scil dy nei Siouke ta to tliédrinken. Siz gau tsjin \'t aid wiif, dat se yn \'e hüs komt en hjar forklaeit. Oars sjucht dy baes nillesmoar hjar dèr ek, en den kin dy dor yn \'e barren tigo de krante fen léze.\'\'

De faem die dat; mar de aldfrou kaem dalik net. Hja woe earst it rifhvaskjen dien ha, hie se sein.

Do Tsjemk der seis hiiiue. _rTo, jy matte ophalde fen riftwaskjen, en jo forklaeye.quot;

„Och, ik woo earst mar gau dion mcitso.quot;

„Né, dat kin de faem wol dwaen. Jy seille ophalde, yn lenen! Ik wol \'t net mear lye. \'t Is krekt as jy der net by hearre.quot;

„Nou,quot; sei \'t aid minske, „dèr sizze jy hwet, dat is de planke alheel net mis, leau\'k.quot;

Krekt stapte baes Jan op \'e strjitte oil sei; „Goendei, frou! yet sun ?quot;

„Goên dei, baes! Ho gict it mei jo?quot; sei Tsjemk. „Beppe en ik kinne \'t net rjucht lyk fine, baes! Hja het er sa\'n sin by, hja wol altiid seis de riften waskje; dat docht de faem net goed nei hjar sin. Mar dat is my oars to raer, baes; ik siz, hja kin wol fry fen arbeidsjen.quot;

„Ja, dat scoe ⁷k ek tinke, frou. Mar sokke aide minsken ha den soms sa\'n sin, is \'t net wier, frou ?quot;

„Ja baes. En den is hja dóch bysundere warber fen aerd; hja kiu \'t net liddich hirde. En hja is sa mal mei üs lytse jonge; dér wol se alles wol for dwaen.quot;

„Dat is don oars ek al tige plesierich for jo; is\'tnet wier,frou?\'\'

Sa pratende kaem baes mei de boerinne yn \'e hüs, en do waerd Sjouke ek roppen.

45

Baos Jan -wiei\' in man, dy \'t raear noed f\'en.de breakoei* stoe, as fen de wierheid. As in boer him, bygclyks, in stik wyt pompier sjen liet en sei; „As ik goed sjuch is dat pompier swart, baesquot; ; — don sei baes: „Nou, op \'t earste sjen scoene men wol sizze, dat it wyt is, mar as men \'t goed bi-sjucht, den lean \'k sikor ek, — it is swart.quot; — Baes Jan I igriep al gau, dat er Sjoukeboer en foaral ïsjemk, in by-sunderc caro oandie, as er om alle wysjewasjes, dy \'t de dyakenye oangyngen, dèr oansjotteljen kaem, om\'t mei quot;n oar oer to lizzen. En den koed er mei ien de earmen foarsmite, as dy ris net to goed tofredeu wieren ; „Sjoukeboer het it goedtocht, dat it sa moast.quot; — Hwent for in rike boer hiene se dóch altiid mear üntsach as for in handwirks-man, dy \'t oars neat hie as er fortsjinne.

,lk moast wol ris by jo sjen, boer,quot; sei baes. „Pytsje Sjofi\'ol het by my wést. Dy kriget nou wyks in fjirdepartsje brea ; mar hja woe foart-oan graech wyks in heal lia.quot;

„IS\'ou \'t de winter oer is,quot; sei Tsjemk, „nou mear ünder-hald ?quot;

„Ja, hjar kostgonger wier foart rekke; nou koe se \'t sa net mear rédde, sei se.quot;

Tsjemke mem sei: „Dy Pyt Sjoffel klaget altiid as in mird ; mar hja het it heel sa krap net, dat hoeft nimmen to mie-nen. Hja boadskip-rint altiid for de greate ljue, eu fen de iene kriget se dit en fen de oare dat.\'\'

Tsjemke sister sei: „Hja hoeft tominsten noait gjin oalio te koapjen; hwent for \'t kears-opstekken yn \'e juntsjerke kriget se de oerbleaune eintsjes. Der kin se altiid wol Ijocht fen barne.quot;

„Hja kriget ek hüshier en turf, net ?quot; sei ïsjemk.

„Ja,quot; sei baes. „Hja het in went fen tweintich giine en hja kriget for fyftsien güne turf yn \'t jier. En den wyks in fjirdepartsje brea, ont nou ta.quot;

46

„Xou,quot; se; Tsjemk, ,as se der yette mear by ha mat, den kinne jimtne hjar ek foardéliger yn \'t earmhüs bistelle.quot;

,Ja, dat wol \'k ek hast al leauwc, frou,quot; sei baes.

„Né, dat scoe yette wol spanne,quot; sei Sjouke.

„Ei, hwet praetste, ju!quot; sei Tsjemk. „It liket neat! Baes, jy matte mai¹ tsjin hjar sizze, as se net ta kin met \'t jinge se kriget, den mat se yn \'t earmhüs. En as se dèr gjin sin oan het, den mat se hjar sa rédde.quot;

_rJa frou,quot; sei baes, „dat liket my ek it béste ta.\'\'

„Nou,quot; sei de aldfrou, „my tinkt, dat is oars al hwot hird ; sa\'n minske \'t mar to uimmen of to jaen sette : brek-lye of yn \'t earmhüs. It earmhüs dér is se bang fcn, dat kin men wol bigripe. Kigen fryens is elk dierber, en foaral sa\'n jier-rige widdou. As de gaven op \'t lést ek net for sokke mins-ken binne, for hwa binne se den? Wy léze ek by Jacqbus, dat it de béste godstsjinst is, om wezen en widdouwen op to siikjen yn hjar fordrukkinge. Dat is, nei myn ynsjen, sa folie to sizzon, dat men se helpe en bystean mat, sa folie as men kin.quot;

„Ja, frou,quot; sei baes, „it is wier, lyk as jy sizze.quot;

„Ja mar,quot; sei Tsjemk, „yn dy aide tiid wier \'t oars as nou. De dyakens matte ek to rie gean mei \'t jinge der kollekteard wirdt. En dat rint hjir om \'e donder sa hird net oan.quot;

„Né frou, dat koe wol better,quot; sei baes Jan.

„En den wirde hjir ek yet freamde hüshaldingen yn helle. Sa lyk as Si be timmerman forhiert ien fon syn wenten oan dy Hessel en Saep, — in pear ljue dy \'t hjir beide net thüs hearre. Dat moast sa\'n borger lyk as Sibe ommers net dwaen. Wy kinne hjir üs eigen koarsten wol bite, \'t Is folie better dat hjir ljue mei kaptael komme to wenjen, dy \'t hwet mei bitelje kinne ta \'t earmejild.quot;

„Ja frou,quot; sei baes Jan, „forline jier, do \'t baes weinmaker dyaken mei my wier, ha wy der al ris togearre mei baes Sibo

47

•oer praot. Mar hy hie safolle reden for do sack, dat wy moasten üs op \'t lést mar stil lialde.quot;

_rDat wol \'k wol leauwe,quot; sei Tsjemke mem. ,Sibe is in earste stiifkop; syn hoanne mat altiid teniug kraoye.quot;

„Ja, witte jimme hwet er sei ?quot; sei baes. „Hy sei: llessel eu syn wiif binne in pear laske minsken yn de lieur fen hjar libben, beide kloek en warbor en tige kras en kngel. Hja habbe fiks lijar brca en bitelje my de Mshier op \'e tiid. Soil ik nou hinne gean en siz tsjin dy minsken : jimme meye hjir net mear wenje, hwent as jimme yn \'t leccli reitse wirde jimme in biswier for de dyakcnye ? Dat moast ommers sokko ljue krinke. En \'t seoe sa bislaen kinne, dat hjar hele kostwinning bidoarn wier, as se needsake waerden om hjir wei to gean.quot; Sa sei de man.

„Ja,quot; sei Tsjemk, „dat binne krekt syn praetsjes. Hy is bysundere wiis yn syn eigen eagen. Mar as Uessel en Saep in bytsje yn \'t leech reitse, mei sykte en sukkeljen of sa, den binne se dalik oan quot;e dyakenye ta. Sa stiet it mar.quot;

„Ja frou, dér is al hwct oan,quot; sei baes Jan. Baes wein-makker lei der \'yet al hwet tsjin yn, mar Sibe sei op \'t lést: „Hark ris, baes weinmaker, jy binne foar in jier of tsicn hjir ek al üt \'n oar doarp oankomd, en jy wenje ek yn in hxis, der \'t jy seis neat gjin eigendom oan ha. Den koene se jo ek wol needsaekje om hjir wei to gean, allike goed as Hes-sel. \'t Is jo ek net ünthjitten, dat jy altiid jou eigen brea ite scille. Der binne wol heger bergen daeld.quot; — Do wier baes weinmaker lilk.

„Nou,quot; sei Tsjemk, „dér hie de man ek reden ta. Wieren dat nou el; praetsjes mei care ? Mar ik wit wol ho quot;t mat. Sjouke en jy togearre matte moarn ek yei ris nei de timmerman ta. En den mat Sjouke him mar fiele litte, dat er üs ginst wol kwyt reitse kin, as er him net hwet nei jimme skikke wol. Wy scille by \'t simmer in nye gevel foar \'t

48

binhiis ha en in nye flier yn \'e keamer. Der ha wy al mei Sibe oer praten, mar \'t him dóch yet net for fèst ünthjitten. Wy kinne de Friezegeaster timmerman dat wirk ek^wol dwaen litte.quot;

„Ja mar,quot; sei Sjouke, „men kin de minsken wol forsiikje, mar net twinge. Yn ienen it wirk kwyt, dat is sa raer.quot;

Ja,\'\' sei de aldfrou, ,dat giet net goed. Sibe het üs wirk hawn sa lang as er baes west het, en syn heit ek altiid ; en wy habbe altiid tige goedskiks mei dy minsken wést. Mar 1 lessels Saepke het forline jier ris hwet oer Tsjemkjen oan \'t praten wést; tominsten sa is \'t hjar oandragen, en nou mat er mar wrake nomd wirde, sa quot;t liker. Mar quot;t kin wêze dat dy oandraechster wol folie mear skild hie as Saepke. Oan-draechsters binne slimmer as rabsters, siz ik altiid; hja han-nelje tominsken falsk. llja ha seis mei rabbe, en hwet in oar sei, dat drage se oer, en hwet se seis der fen sein ha, dat balde se bynefter.quot;

„Ja, \'k wit wol,quot; sei Tsjemk, „as ik hwet siz, dér ha jy altiid in hele bulte tsjin. As baes Sibe hjir jierren oan ien in bést bus hawn hot, den het er wol reden om us nei de eagen to sjen, en den mei er ek wol ris hwet dwaen om üs towille to wêzen.quot;

„O fy Iquot; sei \'t aid minske. Wy binne nou allegearre leden fen de kristelike gemeinte, broeders en sisters, sa \'t dominy den seit. Der wirdt üs leard, dat wy yn Ijeafde en iensge-sindheid mei \'n oar libje matte, en Ijeaver ünrjucht lye as om in neatichheid elkoar neiride en skea biroerje. Seille jimme hjir nou elkoar mei drygeminten oanfalle, om in braef lid fen de gemeinte — lyk as Hessel is — yn \'t ünleech to fleren ? Mat alle billikheid en miuskljeavendheid mar can \'e kant smiten wirde ?quot;

Tsjemk sei : „Ja, dat kin allegearre wol moai en goed wêze. Mar men kin op \'t lest ek alles net for süker op-ite;

49

den geaü se mei hoazzen en skoen oer yen hinne. Mar ik ha \'t yn \'e rekken : as Sjouke al by Sibe komt, den wirdt it yette neat; jy doare dóch it punt der net ou bite. Wy matte de timmerman hjir mar ris by lis can Ms üntbiede, den scil ik him wol sizze hwer \'t op stiet.\'\'

Dat like baes Jan ek al sa goed ta. En dy rekke njim-kelytsen der wer op ou.

„Het Gofï\'e Kcal fen \'e moarn ek net by dy yn \'e skürre-■wést ?quot; sei ïsjemk tsjiu Sjouke. „Hwet woe dy ?quot;

„Ei, dy kaem wer om dat slatten. Hy woe de sleat graech ha, mar for fiif sturen de roede den koe \'t net, sei er.quot;

„Nou, mar dou hest him fêst net mear ünthjitten ?quot;

„Né, ünthjitten just net. Mar it is sikerwier to min. For fiif sturen krye wy dy sleat der not üt; dêrfor sit der tafolle modder yn.quot;

„Ja, nou hoar ik al ho let as \'t is, dou host him al mear tasein.quot;

„Ik hab sein, hy moast mar yn \'e sleat gean, en as fiif sturen to min wier, seoene wy \'t op quot;t lést wol hwet skikke.quot;

„Ja, nou bist al forplichte om mear to jaen, dat \'s fen seis. Mar dy sleat mat slatten wirde for fiif sturen de roede. Wy kinne alles net oan arbeidsleanen ütpoelje. In oar jout ek net mear. As \'t oars net kin, mat Gofte nou yn \'t slopst fen de fortsjinst wyks in healbrea mear ha fen \'e dyakeny. En den mat er de sleat for fiif sturen slatte. Dat mast mar tsjin him sizze.\'\'

De aldfrou sei: „As jimme op sa\'n menear to wirk gean wolle, hwa kriget den ündersteuning üt \'e dyakenyebeurs, — jimme of de earme minsken ?quot;

„Nou,quot; snaude Tsjemk, „jy habbe neimiddei it riftwaskjen net dien krige, wol ? Dêr scoe \'k nou mar wer mei bigjinne ; \'t wirdt al ris tiid dat dêr in ein oan komt.quot;

4

50

,It aid minske gyng wer nei de fjürhutte en Sjouke nei \'t buthüs. Tsjemk bigün wer mei hjar mem en hjar sister to rabjen, en makke wiles de koffie klear.

De earme ljue yn \'e burren seine mei ganwens tsjiu el-koar: „ïsjemk is nou dyaken; baes Jan skroar giet snoins mei de pong om, en Sjouke folt in plak yn \'t hek.quot;

Hwet tinkt jiinrae: hiene se gelyk of üngelyk ?

IS n KOALBAEP SPEK,

of is dc Kat In Hazze ?

n aid Teltsje mei in Tapassin

11 wet me üt yens jonge bernejierren Unthaldt, dat kin yen soms ta nut Forstrekke ek as yen al de hiorven Forblikkc en \'t each yen skymrich wirdt.

Ik weune as jonge by myn pake,

Dy tige smout fortelle koe.

\'k Ha faken om syn grapkes lake,

Hwent grapkes wieren \'t, miende \'k do.

Hy het my ienkear liwet forhelle. Dat klonk ienfaldich my yn quot;t ear; Mar \'k wol it jimme wer fortelle.

A1 is \'t in grapke, \'t is ek mear.

In earme arbeidersjonge wenne By \'t healjier by in greate boar, En hwet de stumper der fortsjiane, Dat wier de kost en wyks in stiir.

52

De fauden, — hwent hy hie gjin alden, — Dy halden Sjoerd hwet yn \'e klean. Woe Murk by \'t winter him net halde, Den koe de jonge yn \'t earmhüs gean.

Sa woed er net graech, mei men leauwe, Dêr praette er ek wol gau ris oer.

Nou, for de kost den koed er bij uwe De héle winter, sei de boer.

Dat waerd for Murk net skeadlik yette. Om \'t hy for Sjoerd wol oanslach hie;

Dóch moast er faek him flele litte llwet woldied as er oan him die.

It barde \'s dat se rapen ieten ;

Die hie de faem hwet sloau biredt,

Ilwerom \'t se hjar me\' rjucht forwieteu, Dat se altiid slieprich wier jüus let.

Do kaem der krekt yn Sjoerde panne, — \'t Kin wêze dat it ek sa moest, —

In tige grou stik raep to lanne,

In knoarre koalraep as in fust.

De boer sei: „Kom, dat trefste tige. Sa\'n hompe spek! kinst dat wol oer ?quot; Mar Sjoerd dy woed er net om lige,

Hy sei: „Dat mist jo ommers, boer.

\'t Is koalraep.quot; — „Jonge, hald dyu snetter Sei Murk, ,\'t Is wis en wrachtich spek.quot; —

53

,Nou boer, dat witt\' jy seis wol better,quot; Sei Sjoerd, „ik bin alheel net gek.quot;

Murk sei; „Mast dou sa\'n wize sjonge ? Dat wol ik lang net fen dy ha.

quot;t Is spek, siz ik dy, dealse jonge! En oars, brui dou nei \'t earmhüs ta.quot; —

Nou, den moast Sjoerd ris efkes prjuwc. Do sei er : „Nou is \'t freamde bryk ! Jk woe de boer niis lang net leauwe ; Mar siker wier, jy ha gelyk :

\'t Is spek! — Dat kin \'k net op alliune. Sa\'n timpke is my tofolle mansk.quot; — Murk sei: „Scoest dat net habbo kinne ? Yt op mar! \'t is in butenkiins.quot; —

De simmer kaem wer moi syn drokte ; \'t Waerd uagetiid on \'t folk wier krap. Mar as soms Murk op loaikerts flokte, Sjoerd balde en dróech bim altiid knap.

De boer dy mocht him tige lye.

Omdat er flink en warber wie :

Mar koe der wol in mier oan krye. Dat Sjoerd hwel folie grappen hie.

Hja wieren ienkear yn \'e skilrre Oan \'t weideleegjeu op in dei,

54

Do roan der under by de murre In sipers kat; en Sjoerd dy sei :

„Sjuch boer ! sjuch dêr ris efkes hinne ; Fordeald! in hazze! pak him gau!

Dy kin, sa \'t liket, net bird rinne.

\'k Woe dat \'k dér under wier by jo.quot; —

lEi jonge ! mealt dy nou de plasse ?

Dat is in kat; kinst dat net sjen ? Dou mast mar op dyn saken passe,

En bab gjin praetsjes as in bern.quot; —

„Hou boer!quot; sei Sjoerd, „siz net tofolle ! Hab ik bjir praetsjes as in bern ?

Ik kom yn lenen fen \'e golle.

Den wol \'k it yette better sjen.

„It is in hazze, siz ik yette.

Myn eagen binne wrachtich goed.

En wol!\' jy my dat ligen hjitte,

Den meitse ik Maeye, op steande foet.

„Den soil \'k dy weide net mei leegje. Mar quot;k gean nei barman Eable ta.

Dêr kin \'k net gau safolle freegje Of Eable seit: ik wol dy ha.quot; —

„Ne jonge, né, dou mast hjir bij uwe,quot; Sei Murk, — „1k seacb it niis net goed. En dêrom woe \'k dy ek net leauwe. — Mar \'t is in hazze!quot; — „Knap!quot; sei Sjoerd

55

„Dat hie \'k oan jo togoede yette.

Fen \'t winter wier de koalraep spek, Do moast ik om my laeitse litte;

Nou hab ik efkes jo for gek.quot; —

Dat grapke mei ienfaldich lykjo,

Der sit hwet yn dat wearde haldt,

Hwet ek foroarje mei of wykje,

Al wirdt it tüzen jier ek aid.

Yn maetskippy, yn skoalle en tsjerke Wirdt faek it selde spil fornomd.

Men kin dat omtrint oeral merke,

Sa gau men efter quot;t rjuchte komt.

Men het soms ljue, — as sc earst bigjinne Mei \'n saek, der \'t frjünlikheid by past, — Dy \'t bjuster krupe en flaeye kinne En strike mei de huningkwast.

Hja priisgje for in güne of trye De wysheid fen in domme gek.

En yte, as hja mar foardeel krye,

Graech eltse koalraep op for spek.

Mar as se hwet om hégens kljuwe, Dy deale! den foroaret dat.

Den mat men gau tsjin sokke ljuwe Fen hazzc sizze, al is \'t oars hit.

In efterneef fen Murk ha \'k kinnen ; Dy seach men, under lüd gerop,

56

Mei \'n karre by de strjitte rinnen; Sa kocht er aide spillen op.

It folkjen, dat him bonken brochte, Hie faek enoch mei him de gek; Mar as hy mar foardélich kochte, Den slokte er koalraep op for spek.

Mar \'t fintsje hie in glédde tonge En wier ek yn \'e skrift net min. Hy tochte : mei dit karresjongen quot;Wird ik net hwet ik wêze kin.

Hy wist güds nochlik oan to kringen, Dy \'t graech him Loipen op it paed. Om \'t ridlik gan sa fier to bringen, Dat \'r evangeliepreker waerd.

In pakjen oan fen Joade-lekken, In moaye sydne fiifkop op,

Sa reisge er om for \'t folk to sprekken, En krige al gau in greate rop.

Al preke er al hwet op in freamde Menear, en skopte in nnv\'re tael ; len dy ^;t de kat gjin hazze neamde Wie \'n greate ketter; — deale hael!

Yn foarspoed by de streek to bljuwen, Yn tsjinspoed rjueht troch so to gean, Dat is in kinst dy \'t alle ljuwe Yet lang net yn \'e grün forstean.

57

Men sjucht tsjinwirdich feintsjes rinnen Dy meitse gans in bytsje spats,

Omdat se djur trocli krapte binne ; Dat makket gau in minske batsk.

A1 is soms ien gjin hirde riuder, In héle banjer is er mar;

Hwent for in man yn \'t plak stean kin A1 is er \'t net; — men het gjin kar !

Tsjinwir\'ch is rop om leanforheegjen Sahwet oan de oarder fen de dei ; Mar om dêrfor knap wirk to freegjen, Dat is in ding dat hast net mei.

In kat mat mar in hazze hjitte. Mar kry\' we yn alles wer de rumt, Don mjit men wer mei \'n oare mjitte, Den wirdt wer raep for spek oannotnd.

Gjin ien mat al t\' oermoedich weze ; \'t Kompas foroaret faek sa gau.

Ien dy \'t wy hjoed de wetten loze, Der hingje wy faek moarn fen ou.

As Lomme Taens kaem op \'e lappen Stie \'t feintsje bjuster op syn stik. Den wier de toan fen al syn snappen : In kearel fen geweld bin ik!

Der kaem in earme Joad by hjarres Oer \'t hiem, dy frege \'m nei de wei.

58

Hy wiist de man üt gekheid twaris It selde lans, en skimpt him nei.

En as dy stumper jeuzle en prott\'le, Omdat er amper in ketier Forgees in smoarge reed lans fott\'le : Och, déroer tilde Lomme n\'t swier.

Mar hy kaem mei in goede wike Ris mei de sjeas by \'n fanke wei. Op moandei-moarn, en seach, sa \'t like. Net skerp, al wier \'t al Ijochtskyn dei.

Tominsten kaem it sa : hy wipte By \'n tille del en yn \'e feart.

En ho \'t er spartle en ho \'t er skripte, Hy wier allinne net yn steat

Om \'t spil wer op \'e wal to kryen. Hy wier dór fry hwet op \'e nimt;

Gjin minske seach him yn syn lyen. Ja, ien! dy \'t oer de brêgge komt.

\'t Sprekt, dat er dy om bystand frege. -„So!quot; sei de Joad, „ben jou dat, friend Ben jou nou om mijn help ferleege ? Nou ! heb je dat an mij ferdiend ?

„Ik most je dhaar nou wurme late, Dan dee \'k je niks geen onrecht an. Maar \'k wil es efen anders prate ; Ik mot je beter make, as \'t kan.

59

„Je mot me hier ronduit ferklare,

Dat jou onlangs in jou ghedrach Niks as \'en smeerge rakkert ware, \'En rakkert fan \'t ghemeenste slach.

„Nou, wil je dat ? dan sa\'k mee trekke. En wil je niet, dan ghaan ik wech. Nou mot je mijn ghedult niet rekke; Ik heb gheen tijt. Nou, wil je ? Sech !quot;

Nou, Lomme moast him sizze litte ; Hy waerd for \'t Joadsje in lytse man. — En letter woed er \'t seis wol witte, Hy waerd der aerdich better fan. —

In dagen fen de kiezei-ye Mat mannich lytse boarger wis Him nei de omstanniehheden flye En spek sizze as \'t oars koalrae]) is.

Ek sjucht men, dat in rike domme Mynhear, as \'t folk oan \'t kiezen mat, Sabeare spilet for in fromme,

En hazze seit al is \'t oars kaf.

Elk striidt for wierheid, rjueht en eare En mient wol op syn stik to stean; In hopen wolle for hjar leare De dead, as \'t mat, wol ündergean.

Foarsiker kin men wol güds fine Dy ha for \'t goede fry hwet oer.

60

Mar komt de kniper op \'e skine, Den falie in hopen troeh de koer.

It goede scoe wol hirder eine, As follen, dy \'t men koal opdist,

Net al to gau swietfleuvich seine : „\'t Is spek, en hearlik iten is \'t.quot;

As mannich kearel, flink fen holle,

Gjin kat in hazze neamde, omdat De domme ljue dat habbe wolle,

Dêr \'t hy de man troeh wêze mat:

Mar \'t folk ynpleats goed ünderrjuehte, Den wier in hele boel getsier En hisp\'lery al lang bisljuchte.

Dat nou mar dürret jier oan jier.

IT SALT IS HEILICH. In aid Teltsje mei in Tapassing.

Der wier alear in kening, dy trye dochters hie.

Mar hwa \'t nou fen dy trye him \'t leafst en dierberst wie, Dat koed er seis net sizze. De man wie mal mei hjar, Mei de iene krekt as de care, hy naem gjin-ien for kar; Dat laei ek yn \'e reden, hwent jonges hied er net.

len fen syn trye dochters koe, nei lans-wize en wet, Yn \'t ryks-bistjür him folgje. Den laei de kar oan him, Hwa \'t hy dat foarrjucht ginde ; mar dêrtroch waerd it slim, Hwent de aldste fen de fammen hie neat gjiu oanspraek mear Der op as de oare beide. Dat brocht de heit yn \'t near. Omdat er se alle trye allike tadien wie ;

Sa wist er mei syn kar net to kommen ut de rie.

Mar lang om let bitocht er der doch hwet op. Hy sei: Nou mei in greate wike den ha wy wer de dei Fen myn forjierjen; \'k hoopje, dat \'k dat bilibje scil.

Den is der, bern, for jirame hwet fen bilang op til. Dy quot;t den fen jimme \'t moaiste forearings-blyk my jout, Oan dy achtsje ik de troane by foarkar tabitroud.

Dus soargje hwet to bringen dér \'t elk oan blike lit, Ho \'n helder tinkend oardiel yn jimme holle sit.

En dy \'t my den bisoarget hwet meast unmisber is,

Dy is fen jirame trye de tukste, — dat is wis.

62

Dj \'t dêr de priis mei hellet wirdt hjir de keningin,

As ik \'t regearjen oerjou of as \'k er net mear bin.

Tink hwet in hollebrekken dat for dy fammen joech. Hja wieren alle trye net stomp fen holle of slüch.

En do \'t mei oardel wike de kening jierrich waerd,

Brocht him syn aldste dochter in kostber porp\'ren klaed. Hja sei dêr by : , I n minske komt neaken yn \'e wrald; It Paradys forlear er; dêr buten is \'t sa kald,

Nou is for him de klaeying ünmisber, dat is wis.

En dêrom hoopje \'k, kening, dat dit jo welkom is.quot;

In moaye gouden biker fol wyn, en dêrop laei In fine wite bólle: dêr kaem de twade mei.

„De minske is stof en yeske,quot; sei dat oannimlik bern, ^En ite en drinke mat er, oars giet er gau forlern. En dêrom, heit, scoe \'k sizze, hab ik it lang net mis Dat spize en drank op ierde alhiel ünmisber is.quot;

Do kaem de jongste dochter, pas fyftsien winters aid. Dy brocht in houten panne en dêr op in heapke salt. „Hwent hout en salt,quot; sa sei se, „dêr kin \'t net buten gaen ; \'t Is alle beide ünmisber for elts yn syn bistean. \'t Aldnoarske folk hie earbied fór \'t hout yn \'t heilich wald En alle folken earden as heilich ek it salt.quot;

De kening wier forbüke. Hy tocht dêr lang op nei. Hy seach fen de iene op \'e oare, ta dat er einlings sei: „ünmisber for in kening is wis in porp\'ren klaed ;

Eltse oare rang en greatheid wirdt dêrtroch set yn \'t skaed. It jout him eare en oansjen boppe alle minskebern;

Hwent dêrtroch is er kening. En het er dat forlern,

63

Hy is mei alle minsken allyk en algemien.

Dêrom, myn aldste dochter, dou best my goed forstien; Dy soil it kenings-porper forsierje, bern, nei my.

Ik bin oer dy tofreden; ik jaea myn segen dy!quot;

Do sei er tsjin de twade: „Dou bist just ek net mis; Hwent spize en drank is nedich for minsken, dat is wis. Mar \'t bringt üs allegearre \'t gemiene fierst to nei, llwerom gjin trefticli minske der heech mei rinne mei. De greate rouwe kliber, earm, unbeskave en dom, Dy libbet raeast om \'t iten en wrot en wraemt dér om ; Mar wy stean fier dêr boppe, troch berte, rang en ear. Por üs is iten, drinken in bysaek en neat niear. Dou mienst it goed, — ik wol dy net foar de holle slaen ; Al wirdst gjin keninginne, myn segen kin \'k dy jaen.quot;

Do draeide er nei de frêdde prinsesse \'m om. Dy hie De moed al sakje litten ; hja hearde wol ho \'t stie. „Dou sleau ünnoazel fanke,quot; sei de aide stroef en kald, „Der op dy houten panne, dêr best in heapke salt.

Mar \'k merk, dat yn dyn holle gjin inkeld kerltsje sit. Dus kin in minske er buten; dou ommers libbest yet. xfê, \'t salt is net Aumisber ; hwet skeelt dy, sljuchte blei ? Licht wol for \'t folk, dat altiid gjin fetpot barre mei. Dyn hout en salt biwiist my dyn lompe boeresin ; Sa\'n houterige lompens stiet my tofolle tsjin ;

Sa\'n bern kin ik myn segen net jaen. Gean by my wei\' Dou mast dyn paed mar siikje ; kom my net mear bynei. Gean nei dat domme soarte fen folk, dat hout en salt Forearet as uumisber of seis for heilich haldt.quot;

De kenings-dochter skriemde, do \'t hja har heit forliet, Dy \'t sokke hirde wirden hjar nei de holle smiet.

64

Ilja moast it hof forlitte en ek de stêd; hja koe

Dêr net mear wêze, — al wist se net hwer \'t so hinne scoe

Mar dóch mei moed en hope bijoech se hjar op wei.

Sa kaem se njunkelytsea ris op in goede dei

To lanne by in weardshüs, dat folie drol;te hie.

Dêr \'t altiid for bitsjinders hast plak to finen wie.

Dêr waerd dy kenings-dochter do tsjinstfaem. Mar de frou

Wier frjünlik en ynskiklik, en dy fornaem it gau,

Dat fanke wie hwet skerper as mannich oare faem ;

Hwerom hja hjar bysünder yn hjar biskerming naem.

Hja hie hjar yn \'e koken en joech hjar rie en die

Yn \'t sieden en yn \'t brioden fen al hwet hearlik wie.

Dat slagge goed, — omdat se wol leare koe en woe;

Hja learde \'t wirk gau bettor seis as de frou it koe

De hearen dy dêr kaemen, dy priisgen hjar den swiid ;

It iten smakke better, sei elk as foar dy tiid.

En as se hjar den seagen. sa nédrich, stil en froed.

Sa frjünlik en oannimlik, mei \'n kleur as malke en bloed,

Den mocht elkien hjar lye. It nys klonk fier yn \'t run,

Ho kostlik yn dat weardshüs in reisger alles fün.

Sa kamen nye mingers dêr jimmerwei op ta;

Hwent elk oansjenlik hearskip woe dêr de proef fen ha.

Nou barde quot;t dat de kening syn aldste dochter kaem

ïo boaskjen en scoe trouwe. In brilloft sa foarnaem

En kostber en ünbidich as \'t op \'e wrald mar koe,

Scoe dor by halden wirde, \'t moast kostje hwet it woe.

Do waerd it nédich achte, dat de earste kokenfaem

Ut dat forneamde weardshüs oan \'t hof to sieden kaem.

Hwent sjuch, de keamerhearen, baronnen, greven en

Stal- en sermoanjemasters, dy halden heel wol feu

Hwet tige fyns en lekkers. Nei \'t oars de kening sei,

Den brocht dat sokke hearen \'t gemiene fiers to nei.

Hwent for biskaefde minsken fen hege rang en ear

65

Wier ommers iten, drinken in bysaek en neat mear. Fen seis, hja joegen Sire dêryn ek great gelyk :

Mar as se oan tafel sieten, den seach men mannich blyk Dat se oars-om dêroer tochten. Bést iten, goede wyn, Dêr fünen fier de measten fen hjarren alles yn.

Dy brillofr\'wird den halden. It miel wier tige bést

Elk sei, it hie tofoaren yet noait sa kostlik wést.

Ho\'n danich boel gerjuchten der kamen op \'e dis,

Neat foei der op to sizzen, wier mar it tsjügenis.

Der waerd ien kokkeraesje apart for Sire bret;

Dat woed er altiid ite, al iet er oars ek net.

Syn opper-tafelsnyer hie dêr \'t resept for fün ;

Dêr mocht neat oan üntbrekke, den wier do kaert forjoen.

Ek dat kaem op \'e tafel, \'t Waerd alderearst mei swier,

De kening presentearre, dy \'t al nysgjirrich wier

Ho \'t him dat freamde fanke syn krouske gearbakt hie.

Hy naem hwet yn \'e leppel, sa gau as \'t foar him stie ;

Hy prjuwke al en hy prjuwke; — do seach er fiis en mal.

It stie forkeard, dat seagen de keamorhearen al.

Ien stie der ünderdanich lyk efter Sire stoel.

Dér sei er tsjin : „Dat iten is mis! bring wei dy boel ;

Yn ienen nei de koken ; — en siz don ek mei ien :

Dy faem mat hjir ris komme; dy hot hjar plicht net dien.quot;

De kokenfaem forskynde dêr yn dy moaye seal.

Do sei de kening gnoarrich : „Dou kinst dyn wirk net heal,

Myn alderhearlikst iten hest dou my gléd bidoarn,

En sa de héle brilloft; ik hab dér neat mear oan.

Myn wille hest forpykle. Myn kost, dy \'k altiid yt,

Hest sunder salt ré makke; nou kry ik hjoed nin byt!quot;

Do foei se foar syn foetten dêr op \'e knibbels del.

5

66

„Forjow it my, hear koning! en kibje net sa fel.

Ik ha \'t opsetlik litten, omdat \'k net weagje doarst Sok sljuchtwei güd to sieden yn jou ütsochte kost.

Hwent ommers fen to foaren ha \'k üt jou müle heard: It salt is net unmisber, it doocht sahwet ta neat.

Licht wol foar \'t folk, dat altiid gjin fetpot barre mei ; Mar ljue fen rang en oansjen dy tale dor net nei.

It teikent boerelompens, gjin echte kenings-sin. — Dus tocht ik : salt yn \'t iten, dat \'s Sire fierst to min.\'quot;

Do wacrd de kening wekker ! Dat kokenfamko wie

Syn eigen jongste dochter, dy \'t hof forlitten hie,

Om \'t heit hjar wreed forgraude. Nou sei er; „Kom ocrein

\'k Ha dy forkeard bihanle en lierst to folie sein.quot; —-

Do moast se nést him sitte, en do forhelle hy

Hwet fen tofoaren bard wier, en dór forklearre er by :

Syn dochter wier ünskildich ; hy hie iinbillik wést.

Dat woed er wer forgoedsje, dat stie nou by him fést.

Do wacrd it feest yet fieurich, mear as ^:t tofoaren wie.

Omdat de kening fieurich en rjucht fornóege wie.

Hy sei: „It salt is heilich, ha \'k fen myn dochter leard.

En dy \'t it salt forachtet dy docht alheel forkeard.quot;

Jawis! it salt is heilich. Mar as \'t ünsmaoklik wirdt.

Den is quot;t om wei to smiten en nearne mear ta nut. — En hwet is \'t salt der ierde ? It folk, dat mei forstan En arbeidskréft syn bést docht ta nut fen \'t hiele lan ; Dat nearing en hantearing, keaphannel, lanbou drjuwt. Dat holle briikt en hannen en dêrtroch tige bljuwt; Dat lésten het to dragen for \'t algemiene bést,

Dér \'t mannish liddich-rinder fen libbet en him mést. De kening, dy \'t op \'t porper sa \'n hege waerde hie. En \'t salt en \'t hout forachte, dy wist net hwet er die.

67

De Ij uwe, dy \'t \\vy neame de greaton feu de wrald, Dy \'t warber folk forachtsje krekt as de kening \'t salt, Dy \'t loai hjar dagen slite yn ydle weelde en pracht. En krektlyk as in flearmüs meast omskreppe yn \'e nacht, Dy \'t al hjar dingen liede nei hwet de moade seit,

Sawul yn godstsjinst-saken as yn hjar mallichheid :

Dat binn\' de rjuehfce ljuwe net for \'t bilang ten \'t lan. Hja haetsje rAne flinkens bistjurd troch sün forstan;

Hjar wet is de efikette, sa lang as \'t deiljocht skynt,

Wyls \'t mannichien by \'t naelitljocht gj in bicn yn dingen fynt, Dy \'t sljuchtwei minsken skandlik godloas neame en gemien. En dy \'t for \'t goede en \'t wiero hjar kaki meitse as in stien. En ek sa hird. Hja kreune gjin aniery der oer,

Ho fier as se ouwykt binne fen wierheid en natür.

Allike min bigripe se ek yn hjar dolle rus Hwet plichten hja forsumje, al libjend yn \'e sus.

Dor lizze yette fjildcn for wyld, dêr quot;t fruchtber lan For wis fen wier to meitsen, mei jild en mei forstan. Der rinne ek yette minsken for wyld, en dêrfen wie Ek fest hwet goeds to meitsen, as elk der war op die.

Sjuch mar ris op üs merken hoe mannich bern dêr rint. Dat sjongt in smoarrich sangkje en biddelt om in cint. Dór stiet ien op \'e holle of dünset foar yen om.

Of draeit in aeklik oargel, of büket op in trom.

Men sjucht dat en men laket, of giet bidaerd yens wei; Mar hwet dat is, dêr tinkt men faek net genóch op nei. Dy bern binn\' tichthüsboargcrs licht oer in jier of tsien ; En \'t koene mannen wêze — waerd mar hwet oan hjar dien, — Ta nuttich wirk to bruken. Mar leare en dwaen se neat, Hjar macht kin drtgjend wirde — ta freeslik wirk yn staet.

Hie Nap de trêdde dalik, by \'t kommen oan \'t regear.

68

Bistjürd troch de echte fieling fen keizerplicht en ear, Him talein op forbett\'ring fen \'t nédiclist ünderwys,

En \'t lot fen earme jonges, dy \'t omswcrfje yn Parys, Him oantein en biskaefjend hjar yn biskerming nomd, Der wier yn ien-end-sauntich licht gjin kommune komd.

Sa lang der yet safolle for wyld forsloffe leit,

Is \'t kwea, dat immen libbet yn luye weeldrichheid.

Né, 3-n in tiid as üzes, dy \'t sa\'n boel drokte jout,

Hweryn it iene \'t oare foarüt tiert en fordrjuwt,

Towyl men alle dagen hast sakcu kryt to sjen,

Dy \'t oars en better matte, sa gau as \'t mar hwet ken, —

Is \'t wis gjin eare, dat men yens tiid en jild forsmyt

Oan flauwe beuzlcryen, dy \'t doge for nin byt.

Elk hooft net oan \'e loddo, net daegliks wiet fen swit; Der is wol oare drokte; — dy \'t mar to siikjen wit.

Né, boere- en boargerljuwe ! forgapje jimme net Op \'t dwaze fen dat libben nei \'n franske moadewet.

Bigjin mar gjin gelove oan dat falsk bigryp to slaen,

As scoe dor skande yn stykje om nuttich wirk to dwaen. Lang sliepen, Hinterknippen, hast al tiid yn \'e pronk, Bisytsjen , üt to riden en selde mar by honk,

Dat is gjin libbens-wize, dy \'t flinke minsken past;

Lit dat oan ljue, dy \'t libje as yn \'e wrald to gast.

Bljuw Ijeaver kras en warber en oefenje \'t forstan,

En help for al hwet nuttich en goed is graech in han. Der mat it lan troch bloeye. Mar as men nearne om tinkt As weelde, pracht en greatheid, den frees ik dat it sinkt. Aid Starum wier foarhinne oansjenlik, ryk en great; En hwertroch is \'t forlern gien ? Troch weelde en greate steat. It leit der earm forfallen, for elk ta \'n goede lear,

69

Dy \'t mient, dat pronk en sweslaen in minske strekt ta\'n ear. Jim binne \'t salt der ierde. As \'t salt ünsmaeklik wirdt, Den is \'t om wei to smiten en nearne mear ta nut.

Dat salt is siker heilich, sa \'t üs it teltsje leart;

En dy \'t dat salt forachtet, dy docht alheel forkeard.

ÜT TO ITEM BY DE BOEB.

Ivei lang blokken en hersenskrabjen, nei in bulte swalkjon en sollisietearjen, nei folle phimstrikcn en biddeljen, by skoalle-opsjenners, skoallekomissies en riedsleden, hie Foppo Polkema oinlings do skoalle to Wettcrmar krige. Nou sjueht men \'t mear; as der yn in doarp in nye master komt, dy \'t yette feint is, den bigjint er der al gau wirk fen to meitsen om in foarname boeredocliter ta syn wiif to kiyen. Dat is altiid in goed middel om by de doarpsljue yn oansjen to kommen en \'t forstan, dat sa\'n jongkearel mear het as in boer, do nédige glans by to settcn. Sa tocht master Polkema der ok oer. Mar by syn siikjen om sa\'n frominske like eider net genoeh om to tinken, dat foarname boeredochters altiid gjin rike binne, on dat wite hynders in bult struyen ha matte; faek mear as \'t ynkommen fen mannich doarps-skoallemaster talit. Dat ien eu oar ünderfün er do\'t er \'t fügeltsje al in poaske yn \'e kau liawn hie. Syn Gelske wier ien üt in team fen toalve en tige deftieh en pronksk op-brocht. Hjar heit wier just net earm; mar stel, dat er fyftichtüzen güne neilitte mocht, den waerd dat by \'t ein-délen for eltse bern doch gjin kaptael dêr \'t folie spats mei ütjown wirde koe. Master lykwol hie him dêr yet al fry- hwet op forgappe, en as syn wiif oan de pronk en greate steat safolle

71

bistelde, dat er yn de deistige Mshalding altiid mar tige bisunige wirde mast, — foaral liwet de kost oangyng, — den joech hy syn lyts traktemint de skild Hy préke syn folk tofoaren, dat it neidelich for de sündheid wier, as immen middeis safolle iet as er wol op koe. Folgens \'t oardiel fen wyze ljue, soi er, kaem planfenroedsel better mei de natür fen in minske oerien as dierlijk voedsel, — dat is op syn platboersk : spek en fiesk. Om syn wiif ris tofoaren to preek-jen, dat se njunkelytsen en üngcmirken de steat wol hwet sakje litte mochten, om hwet fleuriger mei \'t traktemint lans to kommen ; — dat kaem him noait yn \'t sin, sa \'t like.

Yn de neisimmer, as by de greidboeren de measte drokte sahwet oer is en de foarnaemste merken efter de rêch binne, den bigjiune se mei \'n oar to bisytsjen en to gastjen, — den by de iene en den by de oare. De foarnaemste ljue feu \'t doarp déle dér trochgeans mei yn, — ek dominy en master, as se by de boeren hwet yn ^:e smack falie.

Sa wieren master Polkema mei syn frou den ek ris op in dei by Linseboers nuadge to it en. 8a neame de boeren it altiid, as se de ljue foarmiddeis by hjar forsiikje. En der wirdt op sa\'n dei meastentiids ek safolle iten en dronken as \'t mar kin.

De moarns om tsien on alven bigun masterske hjar to forklaeyen. Master hie der yet gjin baest mei. \'t S pro kt fen sels, frouljue habbe langer klaeyen as miinljue, as jak en doek en fioddermütse allegearro eptich en goed sitte seille. Master hie yet liwet oare beuzichheden. Earst moast er fet yn \'e koal dwaen, dj de faem en de bern de middeis ite scoene. Do gyng er nei de kelder eu sette in merk op \'t spek, telde de hin-aeyen en seach ris yn \'t moalfetsje. Der wier yet al hwet yn, dêrom stompte er dat hwet sljuclit en

72

skreau dér mei de finger syn namme yn. Do moast er nei de spyskeamer; dér makke er de twahans stikken brea ¹) en de lieale stuten klear, dy de thüsbljuwers de juns ite moasten. Ek meat er de koftibeane en de reamme (?) ou, dy \'t de l\'aem dy deis forbrüke mocht, en do waerd op \'t brea, de büter en de tsiis elkmes ek in merkteiken set. Yn \'t malk-poatsje sette er in prikke, dór snyde er in kerntsje yn sa heech as de malke kaem en do birch er dy prikke op. De thébos, de klüntsjepoat en de koffibeans-tromp waerden yn \'t kaminet efter \'t slot set. It bytsje brandewyn, dat der yet yn \'e tiesse wier, süpto master mar gau op, do wier dat grif biwarre. En ta bislüt telde er de faem de turven ta, dy \'t se dy deis to forbarnen hie. Dat alles waerd dien üt foaigt; soarch, dat de faem hjar net misgripe scoe, en as se \'t al ris die, dat it den dalik by de thüskomste üntditsen wirde koe. As master yn noed wier oer de faem hjar sfmdheid, of dat hja hwet slynsk en gnobberich fen aerd wier, — dat lit ik twisken beiden. Licht wirde wy \'t op \'e bisite by Linseboera yette wol wys.

Master gyng do ek nei de keamer om him to forklaeyen,

_pHa jy ek dubeltsjes ?quot; sei syn oare helt. „Ik hab oars gjin lytsjild as in fiifstürstik, en safolle forfal to jaen, dat bigreatet my. Wy binne tsjinwirdich alle wiken üt en soms twaris yn in wike; — den rint dat deales oan. As ik er hwet oan dwaen koe, den scoe dat forfiil-jaen üt \'e moade; dat is gjin spil allyk.quot;

,,Ne, dat siz ik ek,quot; sei master. „Hja wirde for hja wirk bileanne fen de ljue, dy \'t hjar yn tsjinst ha. En as eik er nou yet fry yn wier as er hwet jaen woe of net, den wier \'t yet hwet oars. Mar hja gobbcrje der mar op, en dy \'t

¹

Gjin stikken fen twa hannen tsjük, mar sa tin, dat men se mei twa hannen beet halde mat om se heel to halden.

73

neat jout of hwet to min nei hjar sin, dy kriget in kladde efternei.quot;

„Ja, sa giet it. Mar dér moast men eigentlik mar neat om jaen. Dat gemiene folk wol yen dóch altiid birabje; dêr wirdt nimmen ek minder fen. Men mat de bern den ek yet -wol hwet bringe. Ik hab hjir yet in mannich prümen, dy ha \'k oerhalden, do \'t wy langlêsten seis iters hawn ha; dy scil \'k it famke mar jaen, tinkt my.quot;

„Dat kin wol,\'\' sei master. „En ik hab in pear heale cin-ten, dy binne al hwet ousliten. By de liel yn \'t tsjusterkin men se net fen dübeltsjes ünderskiede. Trjuw dy de faem of de arbeidster mar yn \'e lian. Den matte jy der hwet op libje, en doch it as se hwet yn \'t tsjuster stean of as \'t moai drok rint, dat se der dalik net nei sjen kinne.quot;

Nou, dat like de frou sikerwier goed ta. Hja gyngen ta de keamer ut en lóeken de doar op \'t slot; de went wier for dy dei yn \'t efterhus. De frou joech yet hwet oarders oan \'e faem, — hwer \'t se de deis om to tinken hie, en do rekken de lju.e op \'e reis. Do beide bern, in famke fen in jier of acht en in jongkje fen in jier of fjouwer, roanen mei ta de doar üt, en seyen op \'e strjitte : „Moarn heit! moarn mem!quot; — „Moarn Like! moarn Japik Iquot; sei mem, en lustere it fanke yn \'t ear : „Hja mat foaral hjoed hwet oppasse hwet Jissel docht, hear Ijea !quot;

By Linseboer yn \'t milhüs wieren twa fammen en in arbeidster yn \'e skrep. Der stie in greate briedpanne mei baergegud op in komfoar to protteljen en dêr nest in hólpanne mei stoafparren. In greate koperen thétsjettel fol wetter hinge oer \'t fjür to sieden dat, it rattele ; dêr stie in greate koffie-kanne by, mei in btik as in boargemaster. De lytsfaem siet to ierappelskilen, de greatfaem koffimealde dat it raesde. De

74

arbeidster stie to klfintsjeknippen en de boerinne kaem üt de molkenkelder setten mei in greate kop fol reamme, sa tsjük dat men se mei \'t més snye koene. De rook fen flesk, fen siedende prümmen, fen koffie, fen pypkeniel, fen piper en nagelgrüs, fen nutemuskaet, — en hwa wit fen hwet gild al mear ? — kaem immen der tomjitte waeyen as er de doar op die.

Yn de greate foarkeamer stalde de frou de boel foar elkoar. Dy keamer wier just fortimmere en opferwe, en nou scoe dy hjoed ynwyd wirde, om sa to sizzeu. Do boer syn pake wier foar in great healjier stoarn. Dy wier eigener fen de plaets, en woe altüd alles krekt sa balde lyk as \'t wier do \'t by der seis yet op wenne. De bornsbern biene al in jier mannicb mei tsjinsin yn dat „ald nestquot; (sa bja \'t neamden) ombeukere. Do \'t pake kald wier, en \'t by \'t eindéleu sa utkaem dat bja de pleats balde koene, makken se wakker gau tarissing om de boel oars to kryen. It münvirk wier yet sa geef; dat omfier to smiten en dêr in ny Hiuterbüs for yn \'t plak to setten, — dat bigreate de boer, liowol de frou dêr oars wakker sin oan bie. Mar fen binnen waerd it bus fikswei gromd, en alles ny makke, fen vinderen ta boppen. Dêr \'t pake en beppe yn foarige j ierreu jüns efter de grien-sarjoze gerdinen krupten en elkoar lijar plannen meideelden bo \'t se bést de stürkes by \'n oar balde scoeue, —.dêr seacb men nou in moai bitimmero bodsket mei lange doarren, sa glêd dat de frouljue de mütse der wol yn f\'orsette koene. For de aide draeifilisters mei lytse rdten, mei middendrompels en beale blinen fen buten, — biene men nou sküframten mei tige greate rüten, mei bréde ünderdrompels, en mei blinen fen binnen. Ek de able soudor mei spekdeizen en in héle bulte spiker en krammen oan \'e balken, om der fen alles can opbingje to kinnen, bie plak makke for in nyen. Dêr \'t men foarbinne op lytse giele estrikken trape, stapte men nou

76

op in glêdbrune houten flier, mei tapiten en karpetten bilein. De blauwe mürre, dêr \'t men by pake tiid in thékas, in

Warelds-Loop, in Eeuwigdurende Almanach en seis skilderykes fen de Verloren Zoon o;in hingjen seacb, — dy wier nou biside efter sierlik goud-bihang. En dêr mochten gjin skil-deryen oan hingje, hvvent dat wier gjin moade mear, sei de frou. De moade die by hjar alles ou; kinst-smaek hie se gjin bigryp oer. For de aide wide skoavstien, dy alear winters fol spek en Ijirre hinge, dat, nei pake sizzen, it béste husrie wier dat er komme koe, — wier in moaye nis yn plak komd, dêr \'t oars neat yn koe as in kagchelpiip. Dêr \'t foarhinne de aid stoeltsjeklok hinge, mei \'n stekje ünder om \'e wichten hinne, — dy \'t pake moarns fjouwer ure ut it bed skille, — dér stie nou in steand ürwirk mei in mahony-houten kas, mei in forsilvere wizerplaet en in spylwirk der yn. Dêr \'t alear de aide yken kas stie, oer en oer mei sny-wirk oumakke, — dêr \'t pake en beppe de ski ven yn opgar-ren. dêr \'t de bernsbern nou sa\'n wille fen hiene, — der stie nou in raahonyhouten sekreteare mei ivoren slotgatten, mei in sigare-stel en in prachtige lanipe der op. En dêr tsjin oer, twisken do flusters, hinge de sierlike greate spegel fen slipe glès yn in swier-forgulden list, mei kinstich snywirk. Yn dy spegel koe immen him seis fen kop ta teannen bisjên. Om koart to gean, de alderwetske went fen geriif wier foroare yn in pronkseale, dêr \'t immen sikerwier hast net biunen gean doarst as op hoasfoetlingen en mei de bleate holle.

Men seag dêr nou, yn \'t midden fen in ring spegelglêdde stoellen, de greate rune sküftafel mei ieu poat, en dêr oer in brün swilken kleed mei sierlike flammen en bronskleurige figuren der op, — dat mei de fjouwer hoeken hast op \'e grun hinge. De greate kofiikanne stie dêr al op, yn in koperen tryehoek; ünder de kanne stie in wyt komfoarke, biskildere mei blauwe blommen, — lyk as se to Makkum güds meitse.

76

De opfolde kluntsjepoat, it presenteartrompke mei fyn süker-güd, it blêdsje mei stikjes kóeke, it wyt forgulden thégüd yn \'t ünbidich greate forlakte skinkblêd, de lange pipen en \'t kistje mei tabak, — alles stie en laei al op \'e tafel klear, en like mei allike folie sniert nei de komste fen de gasten to •wachtsjen as de boerinne seis. Hja koe oars neat mear bitinke as yn \'t run to sjen of \'t der ek yet \'t ien of \'t oar wier dat hwet oars moast.

De boer hie him yn \'t milhüs forklaeid en kaem ek yn \'e keamer. De keakelbünte pet stie him skeef op syn great bosk hier. Yn \'t wyt ingelsk himd, sunder boppeding, in strookjes festjo, mei \'n gouden halskjetting der oer, in Ijocht-skiere bukskinen broek, dêr de swiere gouden singenetten op ombingelen, — in pear nye swartbunte foetsokken oan : sa gyng er nest de boerinne sitten. Hy stiek de lange piip can, wyls \'t er syn wiif fortelde dat der al güds op \'t paed oan-kamen.

In heal-iire letter stie \'t spil al yn syn krêft. Fjouwer boeren en boerinnen, in tsiiskeapman mei syn wiif, master mei syn frou en dominy mei syn jilirou sieten dêr om \'e tafel. De manljue mei hjar lange pipen diene hjar best om de keamer fol reek to kryen, dêr \'t de wazem fen de hjitte koffi mei mank gyng. De frouljue sieten iverich to naeyen, to breidsjen of to haekjen. Twa hern hingen by de frou fen \'t hus om en twongen en grynden om klüntsjes, of yette mear to habben fen de prümmen, de koekjes, de nuten en de sukkel-slakken, dy \'t de frouljue hjar jown hiene. De boerinne hie dy spillen yn \'t laed birgen, nei \'t se de bern der elk hwet fen ta-part hie. It oare scoe sparre wirde ta letter, tochte mem. Mar hjar bifel om nei \'t milhüs to gean holp :iot; Jüstcn op \'e hüd en kuipen yn \'e earmen ek net. De bern gyngen net earder as do \'t se hjar sin krige hiene.

It selskip rekke drok oan \'t praten, omtrint allegearre ta

77

gelyk. As men \'t op in oustand hearde, koene men der kop noch stirt oan fine. Hjir sieten bygelyks in pear boeren to praten oer in aksie mei in dimpich hynsdcr; der in pear boerinnen oer bittere büter en oustekkers. Dominy en master kiene \'t oor toalf- en seistallen en oer fette en meagere traktaminten. Foart dór by waerd hannele oer nye jakken en oer goede en forkearde skroarren. Hjir gyng it oer lan-forkeapingen en skriemerige tsiis ; —■ dêr oer luiwagens dêr \'t de boarstols ütfoelea en lichte turf der \'t gjiu bran fen to kryen wier. Hjir hiene se de bakker en de küper by de kop; dêr waerd de priis fen thé, koffibeane en klüntsjes bi-spritsen. En under wilen gyng it trompke mei streekjes kóeke cn sukergüd run.

„Ho giet it mei jou skiep, dominy ?quot; sei Haeyeboer, dy \'t mei ien sahwet biste-kwanselor wier.

Dominy, matte jimme bigripe, brükte seis in stik fen \'t pastorye-lan en pielde hwet mei skieppeboorkjen. Dêr hiet er hwet forstan fen to habben, troch dat er in boeresoan üt Grius-lan wier.

Weet niet,\'\'\'\' sei dominy, _vse yrneije niet veel, dunkt mequot;

„Né, dat het my ek sa talike. Ik leau net dat se yn in goede hud sitte.quot;

t,Soo ? denk je misschien dat se gallig henne ?quot;

„Ja, dat binne se ek, sa grif as hwet.quot;

„Der leau ik nin byt fen,quot; seit Linse.

„En ik lean it for üs beide wol,quot; seit Hessel tsiiskeaper. „Om mar rjucht üt to praten, dominy, hja binne sa gallich as podden.\'\'

j,Als \'k dat wist mogt ik ze teel rerkoope^ sei dominy.

„Dat matte jy dwaen, ho earder ho better,\'\' seit Hessel wer. „Kom oan, hwet scil ik er mar for jaen ? Seis ha jy, net

„Ja, \'A\' hch zes. Maar ik kon er zelf ook wel een van slachten.\'^,

78

„Jo,quot; seit master, „m as je er alleen te ceel an hehlji\', do-miné, dan kan ik er de helft wel van neme.\'\'\'\'

„Dat matte jimme net dwaen,quot; seit Harke. „Dominy en master gallich skiepflesk ito, — dat rint yn \'e pompieren.\'\'

_BJa,quot; seit in oaren, „dat is ek neidélich for de sundheid.quot; En hy gnysket efter de rêch syn bürman oan.

„Dat koe wol wêze,quot; seit master ; „mar hwet scil Harke den mei sokke skiep opjeye ?quot;

„O!quot; seit Harke, „in keapman wit for alles plak, matte jy tinke. As jimme togearre in skiep slachtsje wolle, den hab ik wol in bésten ien for jimme. Den matte dominy en ik mar hannelje.quot;

Dominy woe dêr net rjucht oan. Mar in oar sei wer, de skiep koene mei fiertsien dagen allegearre wol dea wêze, wyls \'t in trêdde wer stiif en strak steande halde, dat se net gal-licli wieren.

Mar dóch, dominy en Harke kamen ta in akkoart, en \'t kaem sa üt, dat dominy for in ünnoazel bytsje fen syn s.dcp ou rekke. En dat fette (tominsten it hjitte fet), dat er dêr oan krige, dêr koed er allinno mei oanpiele ; hwent it kaem master to heech om de holte der fen to nimmen.

„Ho foldocht jou nye faem ?quot; frege Gelske, keapman Hessels wiif, oan Linseboers frou.

„Nou, ik wit net; it is in bigjin. Do \'t wy se winne scoene waerd lis sein, dat se danige boas yn \'e müle wier. En dêr is, leau \'k, ek wol hwet fen oan.quot;

„Ja, dêr ha \'k ek fen heard,quot; sei in oare boerinne.

„Hja het ek by Bytse Melles op Buterterp wenne. Dat wiif is sa bjustere sindlik, dat der omtrint sokke net mear fun wirde. Nou, dêr hie disse faem gjin nocht oan. Hja sei op in moarn: „Jimme miene hjir, dat jimme eindlik binne; mar dat soil ik jimme ris oars leare. De skoarstien mat ommers ek alle wiken ütspield wirde.quot; — En do hie se

79

in pear amei\'follon wetter yn \'e skoarstien op bruid, sa l eech as se \'t krye koe. Hüsrie en alles waerd alheel end al mei roetwetter bispat. Do moast se foart, ut de tsjinst.quot;

^Nou, dan is\'t al ieu dy der wêze dear,quot; sei FTarkeboers wiif. „Den moast se ek mar ris by üs boerman Klaes Kolder weiije, Dy frou kin \'t ek wol bitinke. Dêr is \'t ek him-meljen en griemen hwet de klok slacht, fen moandeitomoarns on ont snjüntojuns ta. De foarkeamer, dêr ha wy allegearre wol ris yn wést. Dy spyskeamer der, lyk as jimme witte, sit feu üaderen ta boppen stiif foi moai paslein en alderhanne oar gud. Eu den op \'e sekreteare stiet ek yet in rêst. Nou, dat mat alle wiken alwer-oan fen \'t plak en ófhimmele wir-de, — ofgriemd, mat \'k mar sizze ; hwent smoarch is \'t net. De matten matte alle frédeu ta de doar üt. It bêdsket yn \'t milhiis wirdt om \'e fiertsien dagen mei sjipsop ófbiend en mei reinwetter delspield. En sa mar foart.quot;

„Se vertelden laast hij ons,quot; seit dominys jiffrou, _vdaf de landheer had die lui Vh mahoniehouten donghretpresent stuurd, met kopenjoed der op, soo mooi heiver kt, dat et \'\'en lust waer om te sten. Dat musten se tot menheer sijn andenken in \'e pronkkamer sette. Su dat waar toeze ?quot;

„Ei ne, jittrou quot; seit in boerinne, „dat habbe de guten op. tocht. It is ek om de gek der mei to habben.quot;

„Dêr kinne ek gjin fammen dürje,quot; seit in oar. „Hja ha fen \'t jier tominsten de trêdde al wer.\'quot;

„Ja,quot; seit Linse Japik, „dêr is eigen skild by. Ik ha der in heislike mier can om midden yn \'t jier maeye to halden; mar \'k hie nou sa\'n smoarch tróchs-ein, dy koe \'k net mear ha. Ik ha yet al fierst to lang mei hjar oanhoaid.quot;

„Nou,quot; soit keapmans Gelske, „as uzes hjar net foroaret, den rédde wy \'t ek net mei \'n oar ont takomm\' maeye ta. Hja is sa slynsk as in kat; hja sit altiid rünom yn to fretten en to skoerren.quot;

80

„Dat is ek in tige lêstich ding,quot; seit masterske. „Der is uzes ek lang net fry fen ; dêr ha wy lesten al ris in rare stoarje mei hawn. Do scoene wy mei de beide bern nel Bolswerdermerke, mei üs heit en hjars reau. Nou, as wy üt gean, den passé wy al wakker op, dat se neat ütsette kin; mar do hie hjar der carder by wést. Master wier alhiel oan-klaeid, op \'e jas nei, en de hoed dy hied er den ek yet net op. Do scoed er syn learzen fen \'t skoenboerd krye, dat ha wy op \'t ein ten \'e gong. En mei \'t er de learzen dêr ou lukt, komt dor in stalpantsje mei bisleek fen hoppen. En — jy scoene sizze, ho bislacht it sa mal! — dat kacm him krekt omkeard op \'e holle del. Hy bisearde him just net, hwent it kaem net malle heog wei, en hy hie ta gelok gans hier op \'e holle. Mar it bisleek roan him oan alle kanten ta \'t hier üt op syn nye klean dol. En dat pantsje stuitte op \'e grün. do wier dat oan Harden, \'t Wier allegearre diggcls en bisleek op \'e grün, en dêr trape master op hoasfoetlingen yn om. Hy koe ek neat sjen; hwent it roan him ek al oer de cagen, matte jimme tinke. Jonge, jonge! hwet wier dat in raer ynsjuch!quot;

„Jawol in raer ynsjuch!quot; sei in oar. „Scoene men net poer op sa\'n faem wirde ? Do scoe der pankoek bakt wirde as jimme foart wieren.quot;

„Ja, of roer-om, — hwa wit it ? Ik wier sa lilk, dat ik skriemde er hast fen, en master wier sa mal, dy woe de faem yn ienen der üt jeye. Mar ik tocht der dalik by : den bin \'k ek al wer oanklaud Men het faek sa gau net wer ien, midden yn \'t jier. Dat do is se yette bleaun. Mar \'t kaem sa üt, dat wy bleauwen thüs fen Bolswerdermerke; hwent wy wieren fen üs saken. Master syn skoander beste klean moasten allegearre ütspield wirde. Wier \'t net in griis ?quot;

De boeren sieten tsjin elkoar to gnizen, dat se skodden, en master biskamme him ta de teannen-ein üt.

81

„Nou,quot; sei Harkeboers wiif, üs faem is ek al sa \'t se is; mar slynskens dêr ha \'k gjin lóst fen. Hwent üs boaden krye alle mielen it liif goed fol iten.quot;

Dy pripper fielden masterske en Gelske beide wol. Gelske sei : „Ja, as men mei sokke fretoppen fen fammen opskipe is, den het men dy kladde der yette op ta, dat men se gjin genóch iten jout. Mar ik siz dit: as der sa\'n aerd yn sit, den litte se \'t net, al ha se \'t noch sa goed. Uzes het it fen bern ou leard; hjar mem yt ek by de dei lans swiet güd üt \'e büse, — dêr stiet se wol for bikind.quot;

Dat stimden de oare boerinnen hjar ta; hwent hja scagen wol, dat masterske al hwet read om \'e holle waerd.

It koffidrinken wier dien. Do krigen de manljue in bit-terke en de frouljue in slok bramboazebrandewyu mei süker. Do \'t se dat op hiene kaem it iten op \'e tafel, en do wier \'t as der in stoarm foei, hwent it praten waerd hwet staekt. Linseboer en syn wiif spoarden de gasten oan om hjar to bitsjinjen üt de greate rcadstiennen briedpanne mei barge-goed, — dy \'t midden op \'e tafel stie. Dominy en master fünen dat wol net rjucht nei de smaek ; mar hwet der yn dy panne wier foei wol yn hjar smaek, — dat biwiisden se mei dieden.

De tafel wier bilêstge en biladen. Buten de stiennen spek-panne stiene dêr twa kiimmen mei ierappels op, in berch rys en in heap prüm-en-bólle. Hjir en dêr kümkes mei appel-smods en stoofparren, en platte pannen opheappe fol snyd kald llesk. Yettichkantsjes, pypkenieltrompkes, sükerpotten en yet al mear dingen, dy quot;t men sa troch in dei op in boeretafel net sjucht, wieren dêr to finen. Dat der fen alles bihoarlik ynpakt waerd, soil elk wol leauwe wolle. De boeren praetten twisken beiden ek al wer ris hwet. Mar dominy en

6

82

master, dy dat hirde skobjen sa net we ad wieren, hiene gjin praten oan \'e tiid, as se net by \'t krapper ein komme woene. — Do \'t elk it iten al sa hwet birêdden hie rekken der yet in pear boeren tsjin elkoar cm kriich oan \'t appelsmods-iten, en dêr bruiden se mar by de bult süker oer. Al de oaren fünen dat rjucht grappich.

Nei iten waerden de lange pipen wer oanstitsen. Do roanen se allegearre, frouljue sawol as manljue, ta de doar ut, om \'t hóf en de tüu ris troch to kuyerjen, de ky en \'t oare fé ris to bisjen, — en sa foart hinne. Dy twa appelsmods-iters gyngen yn de smoutte feu de skürre plat op \'t liif yn \'t lange gêrs Hzzen, om hjar hwet üt to pusten. Dêr kaem Harke-boer njunkelytsen by rinncn en foei dór ek del. — It sizzen is, dat de baergen bést dye as se by de tróch wei dalik lizzen gean. — Alle boeren witte dat, en der binne ek wol stódljue, dy \'t by ünderfining witte.

„Mar Harke,quot; sei icu feu dy boeren, „jy leauwe der gjin diyel feu, dat dominy syn skiep gallich binne.quot;

„Ja, hja binue al gillich,quot; sei Harke. Mar oan syn gcys-kjen koene men wol sjen, dat er oars praette as er toehte.

„.Ta, ik ha jo wol bigrepen,quot; sei de iene boer. „Jy woene uet ha, dat dominy dór seis ien fen slachtsje scoe; hwent den waerd er wys, dat se net gallich wieren.quot;

„Ei nou,quot; sei de oare boer, „dor mei ek wol ris ien in goed deihier oan dominy fortsjinje. Nimmen topt hjir oars folie fen him. Al hwet der yn \'e hüshalding nédich is komt üt de stêd. Klaeying fen desgeliken. Gjin ien yn \'t doarp dy \'t hwet oan him slyt, of \'t mat wóze for \'n inkelde kear, as se ris earmeneed oan \'t ien of \'t oar ta binne. Myn dochter en sweager, lyk as jimme witte, habbe iu winkel. Mar dór komme dominy en hjarre mar heel komselden om gud. En den ha se meast altiid yet praetsjes, dat se dêr in cint twa tofolle for jaen moatte nei hjar sin. Ik siz marr, sokko

83

meye wol ris efkes knypt wirde.quot;

„Ja, dat mei neat gjin kwea,quot; sei de earste boer wer, ,Master moast hjoed ek al ris snapt wirde kinne.quot;

Harke sei: „Doch mar efkes tiid. Master hot niis al efkes by my allinne wést. Hy woe wol ien fen dominy syn gallige skiep ha, as er \'t om skik krye koe. Dat woed er slachtsje.quot;

„Mar dominy syn skiep binne ommers net gallich. Dat ha \'k jo niis al sein. Dy skeelt oars neat as dat se to krap iten ha.quot;

„Ik scil wol meitse dat master in gallich skiep kriget; hab dêr mar gjin noed nei,quot; sei Harke.

„As master den seis ek mar net gallich wirdt!quot; sei in oar wer. En hja laken mei smaek.

Dat wieren nou alle trye leden feu dominy syn gemeinte. En dominy, goeman, hie do foarige sneins yet preke oer \'t stellen. Derby hied er oanwiisd : as immen alderhanne listige streken brükte, om op in ünrjuchtfeardige wize efter in oarmaus jild of goed to kommen, — dat wier ek allike folie as stellen. As dy boeren dêr ek oan leauden ! Wieren dominy syn beestlike skiop al net gallich, syn goostelike wieren net to suvor, scoe \'k sizze.

Mar üt it bopposteand petear kinne wy ok opmeitse, dat dominy \'t net rjucht goed oanlaei, om do achting fen syn dorpsljue to winnen. En dy achting is oars for \'n dominy in ding fen bilang, tinkt my, as er fruchten op syu arbeid sjon wol. Dat er by de boeren to gast noadge waerd is yet gjin biwys fen de wiere heechachting. Dat komt tnear omdat it sahwet moade is, en omdat de frouljue ek wol ris nei jififrou ta wolle.

Mannich dominy sjucht mei leedwezen, dat syn skiep him Cintrinne. Mar as dy mannen hjar der op ütleyen om net allinne mei de fornaemsten, mar mei alle ljue fen \'t doarp frjünskip to haldon, en mei hjar to libjen as in bürman, —

84

net as oerman, — dat scoe wol goed wirkje. \'t Seoe mear fortuien dwaen, as dat se dêr sneins op \'e preekstoel stean to kibjen op de ljue dy \'t nei oaro tsjerken rinne, en dus dat kibjen net hearre.

De trye ljue gyngen oerein en nei de oare manljue, cm Linseboer syn fe ek ris to bisjèn. Yn de hoeke fen \'t hof stiene trye frouljiie to laeitsen om de grap fen master mei \'t bisleek. llja fünen \'t moai si eau fen masterske, dat se dat seis sa mar yn \'t folie selskip fortelde. Twa oare frouljue kuyeren \'t hus yu \'t rün en namen alles naukeurich op. Hja bileanuen de frjunskip fen Linseboer en syn wyf, troch der ris tige oer üt to gean, dat hja \'t dêr allegearre sa def-tich en heechskeeps hiene, wyls \'t hjar pake en beppe, dêr \'t hja hjar rykdom fen erfden, sokke deune ienfaldige mins-ken west hiene.

Njunkelytsen roanen se allegearre wer drippende wei yn \'e hüs, en do wier \'t oan \'t thédrinken ta. it praten gyng al wer yn de aide trant syn gong. It earste pantsjefol dat opdronken waerd joech oanlieding om to redenearjen oer de forskate soarten fen thé, koffiebeane en sa foart hinne. Do-minys jiffrou laei \'t fen stikje ta bytsje üt, hofolle goedkea-per alles yn \'e stêd wier as yn \'e bürren. Forskate frouljue wieren \'t mei hjar iens, dat de winkelljue yn \'e bürren to-folle fortsjinje woene. Hja sinden der dalik net op, dat de boerinne yn \'t selskip wier, hwaens dochter yn \'e bürren in winkel hie. Hja kaem tsjin dat praetsje op, en broclit de frouljue under \'t each, dat se der ek om tinke moasten hwet kosten der ou gyngen for in winkelier: skippersfracht, boarch fen arbeidsljue en hwa wit hwet mear. Ek dat in hopen greate winkels yn \'e stêd oan ljue dy \'t fry hwet nimme, for \'t selde jild forkochten as oan de winkelljue. „Dat is ge-

85

mien fen dy stedljue,quot; sei se, „mar hja dogge \'t. Den mat in winkelman soms jier en dei op biteljen wachtsje, en as \'t dêr einlings oan ta komt, matte de ljue op bisite noadge wirde. En den mat der mar beard wirde dat it nearne op oan komt, oars is \'t net goed, Sneins üt \'e tsjerke wei rint it Ms fol. Den nimt it faek yn ien kear mear koffi en thé en kluntsjes en tabak as se mei hjar eigen hüshalding yn in wike forbmke. Dat mat allegearre mar fen de fortsjinst ou. As se den it gild omtrint sunder winst orasette scille, hwer matte se den bidarje ? Ik siz rünüt: dy \'t in knap boarger fen \'t doarp hjitte wol, mat syn eigen doarps-ljue biginstigje, al is \'t den dat er dêr in eint twa mear jaen mat as yn \'e stêd.quot;

Krasse tael, oars net ? Licht komt it sommige lezers ünwierskynlik fear, dat dj\' boerinne sa hird ütfoel yn \'t bywêzen fen ljuo dy dat gou. Mar \'t is dóch wier, dat er op boerebisiten soartgolike parren wol ris rüu-deeld wirde.

Nou, dat gyug sa mar foart fen \'t ien yn \'t oar. De man-Ijue hiene \'t ek wer allike drok as de moarns. Der yet mear fen mei to delen seoe licht gau forféle. It thédrinkon durre al hwet lang, en dor nei kaem de slok op \'e tafel. Dy makke de boeren yette hwet lüdrüftiger as se fen de hele dei wést hiene; hwent it bleau nou net by ien bitterke. Hja myden hjar mei gauwens net mear om yn \'t bywezen fen do-miny ris goed to flokken en tige grouwe ütfallen to dwaen. Och ja, de jenever drjuwt op \'t lést alle skeamte en üntsach üt in minskc. Mar ho swiet it hjar smakke, dat pimpeljen moast mei de tiid dóch ek wer ophalde. Do moast it wer op in iten gean. Forskate soarten fen bólle, brea, bakken, büter, tsiis, Ijirre, seane skinke, süker en moster wieren nou de foarnaemste saken, dy \'t op \'e tafel brocht waerden. Elk waerd oanmoedige om dêr safolle fen to uimmeu as him leste.

86

Nei \'t iten waerd der yet koffie dronken mei in read kluntsje-der yn, — en dat wier \'t bislüt.

It wier in stik hinne middernacht, do se tarissing makken om to skieden. De manljue stieken de koarte pipen oan, en de frouljue gyngen nei \'t milhüs om de slingerdoeken om to dwaen en hjar hoedsjes op to setten. Underwiles joegen se de faem of de arbeidster elk in gave. Allegearre bitanken se Linseboer en syn frou heel frjünlik for \'t jinge se genoten hiene, en forsochten hjar om _de skea ris werom to heljen.quot;

„Ja, jimme habbe neat to tankjen ; jimme matte mar ris wer sa dwaen.quot;

Dat wier \'t antwird, dat se op syn minst in kear twa, trye sizze moasten.

Der wieren al in stik of hwet ta de doar üt, do kaem de arbeidster by masterske rinncn. Hja krige hjar stil by de earm en sei wakker kliemsk en ünderdanich : „Sjuch frou, dat ha jy, tink ik, sa net miend.\'\' — Mei ien liet se de frou twa beale cinten sjeu,

Masterske waerd oan de earen ta read, en master, dy \'t ek mirk hwet der geande wier, trille fen mallens om de ün-biskoftens fen dat wiif.

„Hab ik jo dat jown ?quot; lustere masterske.

„Ja frou, hwent ik hie op dat amery oars neat yn \'o h;\'m,— dèrtroch wit ik it.quot;

„Nou, den ha \'k my forsind,quot; sei masterske, en hja moast sjin wille en tank wol in fyfke jaen.

Do rekke \'t selskip ta de doar üt. — By de hiemshikke moast de iene dit üt en de oare dat üt, en do wie \'t: „Nou, tank for jimme selskip!quot; — „Wol thüs!quot; — „Goê jün!quot; — „Thüs de groetenisse!quot; — „Jimme matte hast ek ris by uzes komme 1quot; ens. ens.

87

In Are letter laei master by syn wiif op bêd. Mar dat grüzemoes fen iten en drinken, dat er dy deis binnen slein hie, en foaral net to min spek en jenever, — bilette him yn \'e sliep to fallen. Hy krige mei gauwens sa\'n toarst as in fisker. Do waerd de faem üt it bêd balt om him in kopfol kald ■wetter to bringen. Yn \'e moarntiid rekke er yet hwet yn \'e sliep ; mar hy kaem op mei tige pine yn \'e holle. En de frou die ek neat as rekken en gapjen, hja wier alheel forsutere. Sa \'wier \'t altiid as se nei de boer wést hiene to gast. Mogelik kaem dênit masters redenasie foart, dat folie iten forkeard wier for de sündheid. Dat hy seis dat nou en den ris die, dat kaem om \'t er bast wol moast om \'t fetsoen.

Do \'t Like wekker waerd, wier \'t hjar earste wirk, mem in breed forslach to jaen fen \'t jinge de faem de foarige deis dien hie en net dien hie. Dat kaem allegearre lang net üt nei \'t goedfinen fen de frou. As dat fanke dêr faek ek hwet by floude of de dingen skeef en fordraeid foarstelde, — dêr waerd gjin ündersiik nei dien. Oan de oprjuchtens fen hjar bern to twifeljen, dat koe net yn in moershert opkomme. De faem hie in leksum to goede. Hja waerd yn \'e hüs roppen om brea, buter en tsiis op \'e tafel to bringen. Do dat foar \'t Ijocht kaem sei master forheftich : „Hwa het dêr oan west ?\'quot; — Hwent it wier klear to sjen dat dér fen fike wier.

„Ik net!quot; róp Like, en skeat in tige reade kleur.

„Ik ek net,quot; sei de faem. „Mar nou kin \'k it dalik bigri-pe ho \'t kaem, dat Like jister neimiddei büter oan \'e jaks-mouwe sitten hie.quot;

„Ik ha \'t net dien !quot; róp Like wer, en bigün to gülen.

„Né, dat hja dat dien het,quot; sei masterske, „dêr wol \'k noat fen leauwe. Sokke dingen ha \'k noait oan hjar bifün. Hald sy hjar mar stil, Ijea!quot;

„Né, dat leau \'k ek net,quot; sei master. „Mar de iene of de care het it dóch dien.quot; — En hy seach de faem stiif oau.

88

„Wol fordomd!\'\' sei de faem, „wolle jy my de skild der f\'en jaen ?quot;

„Dou hoefst sa lüd net to roppon,quot; sei master. „Datpautsje mei bisleek is my yet net forgotten.quot;

„My ek not,quot; sei de faem. „Mar as men altiid mei de hunger yn quot;e hals rint on arbeidsje mat, den kin men wol ris ta dingen oergean, dér \'t men oars noait om tinke scoene. Dy\'t hjir forkeart mat wol diibeld stiif yn \'e skoen stean, om gjin dief to wirden. Ho quot;n striid as ik soms hab om hwet to kryen, dat haldt net op, en sa soil \'t dat fanke ek wol gean. Sokke bern binne roppich ; dy fiterje altiid om en hja matte der fen waechse en dye. Mar ik soil der my, hoopje \'k, for wachtsje; Invent ik wit wol, dat alles mirken wirdt as jimme üt geane. Jister ha \'k yet al for \'n stür bóltsjes kocht for myn eigen cinten. Mar as \'k dêr mei bigjin kin \'k bést myn heale lean opite, en den kry \'k de kladde yette nei, dat \'k slynsk en snobberich bin/\'

„Ja, dat bist ek,quot; sei de frou, „dêr stietst wol for bikend.quot;

„Ja, dat tink ik al,\'\' sei de faem. „Der soil jister wol wer oer hannele wêze. Sa folie ear krye wy dóch yette mear as jimme: wy wirde op greate bisiten birabbe, en jimme — op hoeken fen strjitten. Mar jimme stean der ek al for bikind, dat jimme in faem gjin iten ginne. Dy ljue, dy \'t op \'e bisiten moaist mei jimme hinne prate, habbe dêr meast oer to babbeljen, as se by jimme wei binne. Mar wy scille koarte metten meitse. Ik sny der üt, — yn ienen !quot;

Dórmei kearde hja hjar om en makke tarissing om hjar to forklaeyen. Master en masterske gyngen hjar beide efter-nei om hjar del to bédsjen en to bipraten, dat se mar wer bljuwe scoe. Mar dat koe nou net bate ; de faem gyng der op ou.

Ia lange tapassing hoeft hjir net by. Allinne dit: Lok-kich de man, dy \'t yn eigen hüs mei eigen folk syn measte

89

wille flue kin, — en net greater man -vvêze wol as syn om-stannichheden talitte. Sa ^:n ien bljnwt biwarre for \'n hopen lest, dêr \'t faek sokke ljue mei to kampen ha, dy \'t nei minske-each yn \'e wrald to gast binne.

De Divel yn \'t Bêdsteed.

Forfoallen yn 1876.

Der stie oan \'t modderdykjen in hüske lyts en plat; Mei \'n plakje tün, in blikjen, in hok en al sa hwet. Der wennen woltofreden Jan Abes en Mary,

En Klaes, hjar ienichst soantsje, brocht sines dêr ta by. Hy wier in béste jonge fen acht of njuggen jier,

Hwet hean en bleek fen tronje, mei slük, wytlokkich hier Hy krige gau ris suker en folie sjerp op \'t brea,

Mar \'t like net to helpen, hy halde swakke lea.

As heite deis nei \'t lan wier, den wier dy brave soan For mem in aerdich selskip, dêr hie se fry hwet oau.

Hja gyngen sneins nei tsjerke en Klaes moast altiid mei. Net nei hjar eigen doorany, dy wier net op \'e wei; Hja hiene oratrint in ure om \'t sieleheil to gean. Dat koste wol sküchsoallen en \'t joech faek wiete klean, Hwent wier \'t ek waer, dat hünen en katten buten doar Mei skik net bankje koene, — hja stiene nearne foar, — As \'t tiid wier om nei tsjerke, den moasten se altiid gean Ho swjirder as se \'t hellen, ho greater earelean Se neimiels dêrfor krigen, — sa tocht Maryke er oer. Jan grynde wol ris efkes en sei: „Ik mat sa sur Us daegliks brea fortsjinje en faek yn kjeld en rein

91

Stean for in lyts deihierke, den wol men oars op snein Wol yn \'e droechte bljuwe.quot; — Mar as Maryke sei,

Dat dat wearspannieh praet wier, den kroaske Jan wer mei. Ek Elaes moast altiid folgje, al wier er licht en tear. Mei waerme stoven, dassen en sokke dingen mear Koe men him for biklümjen biwarje troch in dei,

En nachts hie \'r yn \'e krêbbe twa waerme kantsjes mei.

Deis moast er ek nei skoalle. Dy hien se tichte by ; Mar master wier hjar al to lichtsinnich en to ny.

Der koe de jonge n\'t hinne; den waerd it nye Ijocht Sa\'n stumper ommers daegliks der yn \'e holle brocht. Dat like mem der neat nei; al wier dér \'t learen fry, Hja sei: „Ik scoe \'t net wolle, al krige \'k jili der by.quot; Hjar soan moast oars net habbe as kristlik ünderwys. Dêr moast er ek om swalkje. Dat wier al wer in griis For \'t meagre swakke jongkje. Mar \'t wier syn eigen bést, En Klaes scoe dêr net earder om stjerre, dat stie fêst.

Sa libben hja der hinne. Hie heite \'t altiid swier,

Moast mem faek ek mei bodsje, as \'t simmers bannieh wier,

Hja hiene mei hjar tryen hjar brea ; al wier dat meast

De sobere kant it neiste, — dit wier Maryke treast:

Hia krige \'t ienkear better. Hja wier for fêst bikeard

En hie troch geastlik ynsjen de wierheid kinnen leard.

Sa slieten hja hjar dagen al pielend, stil en frood

Yn \'t lyts ienfaldich wentsje en wieren wol to moed.

Hwa scoe nou sokken frede forsteure wolle, siz ?

\'k Scoe tinke, dat fen minsken soks net to wachtsjen is.

Né! mar de boaze dtvel, dy \'t omgiet as in ljuw

Om sielen yn to pakken, en alle from bidrjnw

Graech yn \'e bulten jaget, en as er \'t lappe koe,

Wol alle frede en wille fen de ierde banne woe, —

92

Dy koe net ünforskillich dat froede libben sjen Fen Jan en syn Maryke, mei Klaes hjar ienichst bern.

Dy minsken sljepten alle trye

Yn \'t selde bêdsteed. Heit en mem

Op bed, fen seis, en Klaes moast him

Yet altiid yn \'e krêbbe flye.

Al waerd dy oars to koart en near

For \'n greate jonge fen syn jiorren, —

For Klaes, bihindich, licht en tear,

Koe \'t gean. Eu memke tocht, den wieren ■

Se nachts ek altiid by elkoar.

Ilwent as der soms it ien of \'t oar

By nacht to rédden kaem, den hie

Se Ijeafst dat Klaosman by hjar wie.

It koe wol waeye dat it ginize

En \'t keizei op \'e souder bünze,

En ek wol reine dat it geat

En tige troch de souder lykte.

Dat hjar net lens de sliep üntwykte ;

As \'t net op bêd kaem, den wier \'t neat.

Mocht somtiids ek de bütenmürre Pen swakkens üt de naden skoere,

Sa dat se op bêd it firmamint Oanskógen : dat waerd mei in troppe Pompier of hjidde gau wer stoppe.

Hwet koelte wie\'n se wol oan wend.

Swier waer, dat koe to slim oan komme.

Hja laeyen net yn swiete slomme

93

As \'t waerljocht h\'och de finsiers sluch.

Den koen\' se net koelbloedieh bljuwe Allyk as ljue, dy \'t nearne oan leauwe, Al wieren se oars ek net ünfóech.

Dat binne dingen allegearre,

Dy \'t alle ljue faek sjugge en hearre. Mar ienkear kaem dor Jan en hjar Hwet oer, dat wier sa f\'rjemd en bjuster En for \'t natürlik each sa tsjuster,

Dat nimmcn wist der reden for.

\'t Wier ienkear op in nacht; hja liienen

In poaske sljept; — der kaem yn ienen

In felle pomp mei lüd geraes,

Dat mem der fen to wekker skrille,

En sei, towyl se freeslik trille :

„Doelist dou dat jonge ?quot; — s^é,quot; sei Klaes.

It like oars wol in slaeh to wêzen Tsjin \'t foetsket oan. Hia hiene glêzen En thégüd op it kasboerd stean Oan \'e oare kant, — en oan \'t gerinkel To hearren, like \'t yn dy winkel Wol op in diggeljen to gean.

Mar Klaes die \'t net. Hwet koe \'t den west ha ? Hwa koe sa \'n nacht nou fierder rêst ha ? Jan wol. Klaes ek. Maryke net!

Al wier \'t ek wést om noch sa folie.

It süze hjar yet yn \'e holle En bjuster wier se fen \'e set.

94

De moarns fen \'t bêd, do \'t se ündersoehte Ho\'t wier, kaem \'t oars üt as se tochte; Hwent alles yn \'e kas op \'t boerd Stie op syn plak; — neat wier der britsen. It minske wier der fen bilitsen,

En tocht, dit spil is lang net goed.

Licht tinke jimme: Klaes scil \'t dien ha; Hy koe bigripe, min scoe \'t stien ha As yn dy kas hwet britsen wier.

En dêrom woed er \'t net bikinne. — \'k Leau graech, dat jimme gochem binne, Mar dit is mis, hwa wit ho fier !

Hwent koart dér nei, do barde \'t solde Al wer ris. Ho \'t Maryko üntstelde Dat wit gjin minske. Kear op kear Sa \'n freamd gebüts, dat wier by sunder! Dêr skulen oare krefton ünder As minskekreften, — dat wier klear.

It kaem mei gauwons sa fier hinne, As Klaes wier yn \'e krêbbe allinne, Den kloppe \'t mar oan ien tried wei. Dat waerd hast alle dagen slimmer ; It kloppe en büke en tikke j immer.

As yn in küpery bynei.

Men kin der net to mal fen beare.

Men koe dat füle klopjen heare Op de oustand fen in fóech ketier. Men stiene er net mear oer yn twivel,

95

It wier gjin ien oars as de divel,

Dy \'t yn dat bêdsteed dwaende wier.

Dêr kaem fen dy storie mei gauwens in rop,

En elk harke like forheard dêr fen op.

Gjin niget! men heart fen sa \'n nuvere saek,

Sa ticht by yen om, yn üs dagen net faek.

Men het fen de divel syn kinsten faek heard.

In hele boel spotters dy telle dat neat;

Nou koene men hearre dat sok ding bistie,

It sprekt dat dêr mannich nysgjirrich ta wie.

Dêr kamen by hünderden minsken op ta.

\'t Wier krektlyk as scoen se dêr sindingsfeest ha. Dêr swalken gilds om wol twa trye uren fier. Fen Inglum en Bitgum, fen Berltsum en Wier.

Fen Ritsumesyl en feu Boksumerdaem ;

Fen Marsum eu Deinum, de Ryp en Monaem;

Sint Japik, Sint Aimc, Frouburren, d\' Alddyk,

De Syl en de Leye : ho \'n minsken ! \'t wier bryk.

Fen Wans word en Jislum, fen Janum, Birdaerd, Fen Genum eu lieitsum, fen Raerd en Lichtaerd : Fen Holwerd eu Brantgum, fen Mêdwerd en Spriens; Fon Jelsum eu Koarnjum, fen Britsum en Stiens.

Fen Ferwerd en Beintum, de Farbürren, Bly ; Ek Marrum en JS\'ytsjerk dien hjarres dêr by. Fen quot;Wins en fen \'t ïichgelwirk kamen güds op. It klopjen klonk fier, mar yet fierder \'t gerop.

96

Hja kamen dêr swalkjen troeh modder en slyk !

Ut de Hallumerhoek, fen de Fiifhüsterdyk,

Fen Hallum, de Olieden, ter-Gróf\'t en de Ie wal.

Ho \'n tarin fen minsken, dat wier alheel mal!

Ek spotters, dy \'t habbe mei alles de gek,

Seis fryende pearen fornaem men dêr ek. —

Dêr kaem ris in inkle goefrjuu binnen doar;

Mar do oaren dy bleauwen der allegear foar.

Dy soehten troeh \'t filister to sjen yn de went.

Dêr waerden güds deilis en fochten omtrint.

Mar de straffe komt gau soms it kwea efternei;

Dêr kamen ek inkelden smoarrich wer wei.

Dêr binnen dêr wier hjar gjin gekheid om \'t he-rt.

Bitink mar, ho \'t immon to moed wêze mat Sa tieht by de divel, dy \'t kloppet en slacht,

En spot mei de minsken hjar neatige macht.

Hja seagen dat jongkje, sa meager en bleek,

Hja seagen de mem dêr, alheel fen \'e streek;

En hearden se \'t klopjen mei freeslik geweld.

Den wieren de measten forbaesd en üntsteld.

In meager aid wiif joech forstannige rie,

En frége ek as \'t kjêssen al iepen snyd wie;

Oars moast dat mar wêze. — Jawol! — Do wier \'t klear.

Dêr fünen se in kranse fen hjidde en fen fear.

Mar hjidde yn sa \'n kjêssen! ho deale koe dat ? — Der wier yn \'e murre fen \'t bêdsteed in gat,

97

Der siet oars in stoppe yn; mar dy wier der wei In stoppe fen hjidde ! — Klear wier \'t as de dei.

By sokke forskynsels, — dat fettet men gau, — Binn\' minsken mei daegliks forstan der al ou. Den matte er güds komme geleard, bistudeard, Bilêzen en kindicli en eksamineard.

In dokter, dy \'t net op \'e stüdsje west hie Mar lykwol yn \'t dokterjen kindiger wie As mannich studearde, en foaral tsjoenderv Omfier wist to smiten, — dy hollen se er by.

Dy joech medisinen. De tastand fen Klaes Foroare net folie, en dat bcdsteedgeraes Bloau geande. Crjin ion hie bigryp oer dat spil. Wier Klaes ut de krêbbe, den wier \'t altiid stil.

De divel hie Klaes yn \'e rekken, oars neat, De moed fen sa\'n jongkje wier sikerwier great! Hy gyng yn \'e krêbbe koelbloedich as oars,

Laei restich to wekker of sljopte as in roas.

De minsken, dy \'t kamen fen tier en fen hein, Dy stiene forbaesd en dy wieren forslein. Mar Klaesman hie nearne neat under to dwaen ; Hy wier net forfeard fen dat butsen en slaen.

„Dy jonge die \'t seis!quot; sizze jimme licht wer, Wes net to foarbarich yn \'t sizzen, mar hear Hwet immen forklearre dy\'t ündersiik die; In kindige man, dy \'t eksamens dien hie.

98

Dy man hie \'n tige skrand\'ve holle, En wier hwet knapper as sljucht wei. It wier omtrint allike folle Hwer \'t oer to praet kaem : hy die mei.

Hy koe de bibel hast fen buten, En hwet der yn stie leaude hy. Dat meye nyerwetske guten Unnoazel neame of dwupery,

Unnoazel koo dy man net hjitte. — Ho \'t siele en ligchem yn elkoar En troch elkoar bityple sitte Wist hy sa goed wol as in oar.

8a goed as Sible rêdsjeknoeyer In stiiltsjeklok fen binnen koe,

Sa goed as Ealse hagesnoeyer De héle botanie forstoe, —

Sa goed koe hy de sinen, spieren En \'t spantwirk fen üs ligchem ek. Hy wist fen sappen en fen klieren.

Jawis ! dy man wier lang net gek.

Karakterkinde wier bysünder In fak, dér \'t hy it fier yn brocht. Hy koe, — dat wier bynei in wünder! Soms riede hwet in minske tocht.

Oan noas en earen, eagen, müle En kin en wangen koe hy sjen

99

Hwet aerd der yn in minske sküle Binammen koed er dat mei bern.

Nou, troeh him der op üt to lizzenquot;

Hie\'r Klaes ek grünich kinnen leard.

Hwent Klaes, om \'t jimme krekt to sizzen, Hie fen dy man it lézen leard.

In man, sa skerp troeh alles hinne, Sa kindich en geleard dêr by,

Scoe dy yn üs tiid leauwe kinne Oan spoekjen en oan tsjoendery ?

Dat sei er net. Men wit allinne Hy hot de saek goed ündersocht,

Mei care ljue en ek allinne,

Sawol by tsjnster as by Ijocht.

En hy en oaren ha forklearre,

Dat Klaes dat butsen seis net die.

Dat liet him ek natiirlik hearre, Om \'t Klaes dêr fjirs to swak ta wie.

Mar om \'t him de oarsaek fen de dingen Dy \'t barden nearne fine liet,

Wist by gjin oar biskie to bringen: Hy wist net hwet der efter siet.

\'t Wier bütenwenstich, ünbigryplik,

\'t Wier freamd, — dat sei er kear op kear. Dy ütspraek wier wol hwet bihyplik; Mar sjuch, de man dy koe net mear.

100

En brocht, nei \'t algemiene mienen,

De divel seis dat spil to wei,

Hy stimde dat net ta yn iencn,

Mar smiet it ek net rüniit wei.

Hy wist dat yn \'e bibelskriften,

Fen sok spil ek to lézen stie,

Mar wist, sa \'t like, net to skiften Hwet klopgeast dêr yn \'t bêdsteed wie.

Troeh al dat gerop en dat folie pohei Bimoeide er him ek ris in fjildwacbter mei. Dy wist Mm gau tichte by \'t bêdsteed to jaen ; Hy woe nei dy boel ek ris ündersiik dwaen.]

Do \'t dy yn \'e krobbe dy divelery Fornaem wier hy gau mei de lampe der by. Hwent hy wier in man fen \'t nymoad\'rige Ijocht; En het, sa \'t er seit, dêr ris echt ündersocht.

En dy het der dalik mar ütspraek oer dien: .Dy jonge docht sols dat geklop, oars gjin ien. Hy liket in stumper, sa froed as in skiep.

Mar is hjir jim allegear fjirsten to liep.

„Dy jonge fortsjinnet in wantsje; dat soil Him better geneze as dat lapsalvers-spil.

Brük kindiger dokter; brui dat yn \'e sleat.

Hwet praet jim fen tsjoenen! \'t is allegear neat.quot;

Nou wier \'t net in skrik, sa\'n geweldige tael ? En dat fen sa\'n kearel! \'t wier ommers brntael!

101

Hy huiiderden minsken fcn fier en neiby,

Dy -wieren dus allegaar dommer as hy.

Forskate persoanen, dy \'t dagen oan ien

Dér kamen en \'t rjuchte net fine kind hien,

Mei do man fon de eksamens der by, — wieren nou

Stompsinnich forklearre, sa dom as in kou.

Wie dat nou gjin skande ? Der waord al oer skreaun Mar sjuch, by de wrald waerd de fjildwachter leaun. De nyljochters ha mei de wierheid de spot,

Dat is hjir op ierde de frommen hjar lot.

En hwet yet it haotlikste wier fen de saek, —

De dtvel, altiden sa\'n haetlike snaek,

Forsterke dy frytinkers yn hjar geloof.

En makke for wize Ij nes reden hjar doof.

Hwent nei dy tiid pielde er mei klopjen net mear. Do wier by syn oauhang de saek ommers klear: ^De jonge joech fêst for de sabelman krimp.quot;

Do wier der gjin ein oan \'t gesmeul en geskimp.

Hjoeddeiske liberalen, dy \'t rümje op disse tiid Fen Ijocht en geastbiskaving, en miene dat de striid Tsjin \'t aide bygelove liast nei syn ein ta giet, —

Sprek net fen greate dingen! dat kin net lye yet.

Mien net, dat magnetismus en elektrisiteit En stomery de divel for goed oan \'t ketting leit, Sa lang ien, dy \'t eksamens die, him der tsjin forwart. Dit is yn achttsieniiunderd en seis-ex-sauntich bard !!!

102

Sa \'n kearel, sizze jimme, moast wizer wêze. Ja! Hy moast de domme minsken der ünderrjuchte ha ; Sa hied er nut dwaen kinnen. Hy kaem dêr as in frjuu Hwerop se wol fortrouden: hja hiene him wol leaun.

Gjin dokter of profester, bikind as liberael,

Koe mei dat folk hwet wirde, al spriek er süne tael. Hie hy foarsichtich ütlein hwet meast wierskynlik wie, Licht dat dy hele storie gjin opskoer makke hie.

lly tsjinne dóch to witten : al hwet men hearre kin Of rüke, prjuwe of fiele of mei yens eagen sjen.

Dat mat natürlik wêze; al wit men dalik net Dér de oarsack fen to finen, \'t is dóch in fêste wet.

Ei, fergje net tofolle fen immen, hwaens bilang It meibringt om to bij uwen by de aide koeküt-sang. Al mear faek as him Ijcaf is mat hy yn disse tiid Him skikke nei rjue dingen hwertsjin er Ijeaver striidt.

Wy binne wol foarüt gien sint Jiekker libbe het.

len dy \'t hwet oanspraek makket op kinnis weaget net Yn \'t iepenbier it loauwen oan tsjoenen foar to stean. Al lit er ek stilswyend it folk dêryn bigean.

Mar liberale ljuwe, hald yn \'e rekken mar,

De mannen fen de domper binne altiid yn \'e war. Dy \'t Ijeaver ündersiikje by tsjustcr as by Ijocht, Dy habbe wol ris faker de boel yn ünstjür brocht.

AVos net to gau oermoedieh, eu sleau allike min. — Dy \'t tinkt: wy gean yn alles sa moai foarüt as \'t kin, Dor is gjin noed, hofolle de tsjinparty ek skrept: Dy likct op in nachtwacht, dy \'t yn \'e spoarwein sljept.

TAHEAKKE.

In hele bulte fen myn lezers seille wol witte hwa \'t Balthasar Bekker wést het, de Amsterdamske dominy, dy \'t yn 1691 in boek yn \'t Ijocht joech finder de namme fen „De betoverde Weereld, zynde een grondig ondersoek van \'t gemeen gevoelen aangaande de Geesten, deselver aart en vermogen, bewind en bedrijf: alsook \'t gene de menschen door deselver kracht en gemeenschap doen.quot; — Yn dat hóek wiisde er oan, dat allo gelove oan tsjoenen, spockjen, divelskinsten en al sa hwet, oars neat wier as bygelove. Dat brocht in danigen opskoer to wei, foaral under de dominys fen dy dagen. Hja bigünen Bekker yn iepenbiero skriften to bistriden, forklearren him for in ünrjuchtshmige ketter en wisten to biwirkjen, dat de preekstoel him forbean waerd. Mar syn hóek brocht ek in bulte minsken oan quot;t neitinken oer dy dwazo mieningen, dér \'t Bekker tsjin op kaem, howol dy yn syn riid, seis by gelearde ljuo, algemien for wier halden waerden. Dat het to wei brocht, dat b}- minsken fen kinnis en forstan, ek xinder de folksklasse, it aide bygelove stadich oan \'t ütsliten rekke is. Wy wieren nou al sint jierren wend for fêst to mienen, dat güds, dy \'t bihoarlik hwet leard hieno, net mear leauwe koene oan dy aldwivofabels, dy \'t yn sommige efterouhoeken en under domme minsken yet oanhingers habbe. Dêr waerden wy fen to wekker, do der yn Februari 1876 in rop kaem fen in storie, dy quot;t folie oerienkomste hie mei in forhael, dat Bekker meideelt yn \'t fjirde bóek fen de Betoverde Weereld, oer in bitsjoende jonge to Kampen. Uwer \'t wy ^Tt freamdste fen opharken wier dit: dat in man, dy \'t yn \'r iepenbier him

104

der op birop dat er eksamens dien hie, de klopgeastery yn biskerraing nacm en de ienfaldige minsken yn lijar bygelove foarsterke. (¹) Dat in wittenskiplik man yn lis tiid in geklop tsjin in sket oan yet in oare as natürlike oarsaek taskrjuwe scoe wolle, dat koene wy üs net mear foarstelle. Ja, soil men sizze, in rjuchtsinnich man, al is er wittenskiplik, leant oan alles Invet yn ^:e blbel stiet, en der lest men ek fen toveners. wiersizzers eu dtvelskinsteners, en fen minsken dy troch de kweade pleage waerden. — Jawel; mar ik fyn dêr neat fen klopgeasten. Fen minsken dy \'t bjar yn bisten for-oarje kinne, lyk as do tsjoensters dogge, sa \'t sizzen is; — feu kransen yn \'e kjêssens ; fen bern, dy troch \'t iten feu in apel of in wirtel in pod of in kikkert yn \'t liif krye, — hab ik yn dat aide boek ek net lézen. JNe, it folksbygelove yn disse streken is net üt de bibel komd, mar hjir yet altiid oerbleauu lit it aide heidendom, howol it kristendom hjir al tüzen jier bistean het. My tocht dat moasten de witteaskip-like ljue ünder de rjuchtsinuigeu ek foar \'t forstan ha. Oars rinne se alteas gefaer om heidenske superstitie as bibelwierheid yn biskerming to nimmen.

Net üt nocht om persoauen to hinderjen, mar om it fream-de fen de saek, yn de léste helte fen dizze ieuw, krige ik der sin oan om it foarfal for \'t forjitten to biwarjen.

¹

Yn de Blldtsclie Courant, dy \'t litjown wirdt by Kuiken to Sint Anne, — fen Februari en Maert 1876, kin men dêr Invet fen léze.

IN SPMKffD 01EAED.

„It is mei sizzen net to dwaenquot;\' Sei greate Watse alear.

Ik plicht dy man gelyk to jaen,

Mar \'k leau, dat hoeft net mear.

\'k Sei altiid „Dwaen! dat is in ding,quot; En praetsjes achte \'k heel gering. Mar gean ik alles tige nei,

Den mat dat sprekwird üt \'e wei.

Alear do wier \'t in tiid fen dwaen, Do moast de died by \'t wird,

En laei \'t oan \'t nimmen of oan \'t jaen, Den lóek men gau oan ^;t swird.

Jen dy \'t hwet folle praetsjes hie, Hwernei \'t er faken lang net die, Dy siet men handich op syn lear. Mar hjoeddeis giet it sa net mear.

Dy \'t nou mar bést to nigen wit En \'t moaiste strykt en flaeit,

En dy \'t syn hoedsje hingje lit A1 nei \'t it wyntsje waeit;

106

Dy \'t gau foroarje kin fen kleur En soms in greate steur of leur Hwet moaye praetsjes wit to jaen, — Dy leit it net safolle can dwaen.

Dy \'t steunt op rjucht on deugd en ear

Komt follentiids to let.

Mei jild komt itnmen ek wol klear;

Dóch stel, dat het er net,

Mar wol de müle op \'t rjuchte sté,

En is dér op \'o tüd mei ré :

Den praet er \'n soksis üt syn plak

En giet dêr sitten mei gemak.

Is hjir of dêr in baentsje los. Der skreppe follcn nei.

De liepste glit, de slimste foks,

Dy giet der faek mei wei.

Ket dy \'t yn knappeus boppe stiet Of for in béste kearel giet:

Dy \'t prate kin is \'t measte mansk En het op goede posten kans.

Libje as forgetten man yn \'t lan,

Gean stil ienfaldich om,

En sykje witnis en forstan En hannelje altiid from.

Dy \'t mient, dat dit it middel is Om hwet to wirdon, — dy is mis. Hy is net thus yn disse wrald,

Der \'t elk him for in sulle lialdt.

Mar meitse aloan in lüd gerop. Al witste in ding mar heal.

107

Jaeu heeeh fen greate saken op,

Al biste noch sa keal;

Den wirdt der sein ; „Dy fint is gear

Yn alles -wol fen seizen klear.quot;

Dat praet gau de iene de care nei,

Kn dou bist op \'e rjuchte wei.

Kjucht-ut krekt as de bargesnut, Dat well\' de Ijue net ha;

Hja stjüre dy de doarren üt,

Leist dêr it meast op ta.

Spylje: „Aep, hwet heste moaye bern Den scill\' se frjunlik dy oansjeu. Unthald mar, dat de huningkwast By \'n héle bulte saken past. —

Der is sa mannich greate gek, Dy \'t steunt op jild en goed;

Dy mat men prate nei de bek,

üars het er min syn moed. En mannich liepert sunder splint, Dy \'t graech de swierste silo üntrint. Het dêr in bulte foardeel fen.

Dat kin men faek en folio sjen.

De lapkepoop, dy \'t lan trochrint Mei waren tige djür,

It wyfke mei hwet ban en lint Of mei de bóllekoer,

Sawol as banjers fen it lan,

Ja ljue feu huge en lége stan.

Seis ta do merkegekken ta :

Fen praten mat elkien it ha.

108

In bidler freget om in cint; De measten stjüre \'m wei.

Hy klaget dat er neat birint Hast yn sa\'n héle dei.

Mar nimt er boekjes yn syn koer Fen \'t aide Ijocht, en praet er oer De sünde en oer fordommenis, Den komt er oan \'e kost, dat \'s wis.

Al is in iv\'rich abbekaet Sa knap as oare twa,

\'t Is net syn kinde dy \'t him baet; Fen praten mat \'t er ha.

Biwiist er soms, as \'t wêze mat. Dat wyt is krekt as roet sa swart, En makket flink in leugen wier, — Den bringt er ja syn fak it fier.

Hans Pof, dy \'t saekwaernimmer is, Praet mannich-ien foarby.

Bitrou him saken ta, — lean wis, Den docht en hannelt hy Mei alles, — as \'t syn eigen wie. Meast altiid wit er tige rie Ho \'t mei fordraeide saken mat. En kriget trochgeans goed syn part.

Men tinkt dat Hans in bnlte wit. Omdat er oer de wet By alle ljue to swetsen sit. — De kinnis dy \'t er het,

Dy kin wol yn in fingerhoed. Mar prate kin er dealse goed.

109

Hy palmet jild for oaren yn, En haldt so den mei praetsjes blyn

Jan Orks, in beste brave fint, Het sin oan Ulbe Tiet.

Howol hy soms dór hinne rint, \'k Lean dóch net dat it giet. Dy feint is sédieh en bidaerd Mar het in bjuster bytsje praet. Hy poft fen greate dingen net, Howol syn heit wol skiven het.

Mar Japik Sybes rint dêr ek ; Dy het wol praten leard.

Hy het in héle bult gesprek Fen dingen heech en great. Hy ^;s altiid op syn wird biredt. By him forfeelt it Tietsje net; Mar by de stille Jan fait hjar De tüd soms lang, dat is sa mar.

Jan Orks bimint it fanke tear, Al seit er hjar dat net.

Mar Japik het in boel gebear, Ho Ijeaf hy Tietsje het.

Jan wit fen neat as boerkery. Mar Japik wit fen aid en ny. Hy kriget Tiet, dat lean ik wis, Omdat er knapst yn \'t praten is.

Klaes Eiles docht for \'t hüsgesin Safolle er kin syn bést;

110

Dóch het er mar in lyts gewin En noait net folie rêst.

Al stelt er prils op deugd en ear, Hy is in wrotter, sender mear. Hy sparret noait syn slïne lea,

Doch het er lang net rum syn brea.

Syn neiste bürman, dominy.

Komt better can syn ein.

Hy rint de héle wike fry En wint de kost op snein.

Al praet er den syn measte skiep Heel seaft en nochlik yn \'e sliep ; Al binn\' syn praetsjes droech en toar: Hy kryt der goed bileaning for.

Dus irirk, der \'t elk bilang by het,

Dat nuttich is en goed,

Biwarret for de earmoed net,

Al kost it swit en bloed,

Wyls \'t praten sünder folie nut

Unfóege djiir bitelle wirdt.

Dit, Ijeave frjimen, sjucht men klear

Oan Klaes en oan de preekmyuhear.

Poatskipper Ruerd, — de man is fyn Dy docht sa goed as neat.

By ginstich waer en goede wyn Jout lluerd him yn \'e feart;

Mar oars den leit er oan \'e wal.

Faek wirdt der sein : „ It is dóch mal Dat sa\'n ien mei syn hüsgesin Op sa\'n menear yet libje kin.\'\'

Ill

Mar hwet just elk en ien net wit

Hab ik wol op \'e loer.

As Ruerd by \'n fromme widdou sit

Of by in fine boer,

Ben is er gans in bytsje klear.

Den praet er dêr fen alles gear;

Den kryt er iten by de rus

Kn follentiids hwet mei nei bus.

Mar Wybren, krigel fen bistean, Skoan gau ris fen \'e baen,

Fortsjinnet meast in sober lean.

Swier wirk kin hy net dwaen. Dy rainsken habbe \'t folie krap, Mar \'t wyfke haldt de spillen knap, \'t Is Wybren, dy \'t yn stilte lyt, Dy \'t selden jowne stikken kryt.

De luye, dy to praten wit,

Dy wirdt fen alles jown.

De krygle, dy \'t forgetten sit, Dy wirdt mar selde fun.

Dyn dwaen, dêr fréget mmmon nei. Mar praet fon dyn bikearings-wei, Den binnquot; de ljue mei dy yn \'t skik. Rin den mar op \'e frj e slik.

Hab gans to sizzen oer \'t bistjur

10n rop tsjiu elk en ien :

„\'t Bihear is wrachtich hjir to djür;

Hwet nuttichs wirdt der dien,

/ ⁷

Dêr \'t elk en ien bilang by het \'i Fordomd! dat kin sa langer net.

112

\'k Kaem oars as ik der baes fen wie.quot; — Den komste op \'t kjêssen yn \'e Eie.

Mar libje er warber stil nei ta,

As borger fen de steat;

Siz: „Minsken, well\' jinim\' \'t better ha,

Wes den hwet minder great.

It lest der \'t me oer to kleyen leit,

Komt fen jim eigen weeld\'richheid.

Do heechmoed knoeit de maetskippy.\'\' —

Den liaidt men net in byt fen dy.

Wês filantroop, stel boekjes op,

Forrtok de sterke drank ;

Den komt dor gau fen dy in rop, Den krigest lof en tank.

Seis hoefst net folie mei to dwaen ; Mei praten — rie en die to jaen —

Helpst lichtwol yet yn \'t einbesliit Dy seis in aerdich ein foarüt.

Mar wês mei \'n stille froede sin Fos alle minsken klear;

Wês nuttich yn dyn husgesin, Mei foarbield en mei lear;

Lit elk syn wei yn frede gean.

Licht fynst den by dy seis it lean,

Mar \'n echt moderne folksman slacht Dy yn syn iver net folie acht.

Dus sjucht men klear, it is mar wier: Dy \'t net goed prate kin.

113

Dy bringt it selden malle fier,

Al is er oars net min.

Mei swetsen, poffen en geblaes, Mei koalforkeapjen en geraes,

Komt faek in keale, domme hans Der maklik troch, mei eare en glans

En sei nou grcate Wiitse alear, Dat praten wier mar neat, — Wy leauwe hjoeddeis dat net mear, Wy habbe \'t better leard Syn aide spreuk mat üt \'e wei; Hwent siker. praten giet er mei. Dat helpt foarüt, men wit net ho : Mar \'t wirk is for do domme ljue.

FORNIMSTIGE HANS.

In aid Teltsje.

Der wiei- yn aide tiiden ris in keizer, dy \'t hwet woelich en ünrêstich utfallen wier. Hy koe net bést lang stil op ien en t selde plak wóze. Rom en eare bihelje yn \'e oarloch, dêr wier er glean op, en as der gjin gelegenheid wier ta fjuchtsjen en slaen, den halde er jachtpartyen en oare prettea.

Foart by it slot, dêr \'t de keizer meast syn thüs hie, wenne iu abt, de oerman fen in kleaster, dêr ek net fier ou. Dy man halde nearne mear fen, as fen in lui en lekker lib-ben. De rom en eare fen in kryehsholt dêr hie hy in tsjin-nichheit yn ; hy achte dat for neat oars as wyn en fearren,. — De keizer lykwol wier in krychshelt op en üt; hy hie folle mear yn \'t fjild forkeard as twisken fjouwer mürren. Hy hie faek op \'e hirde grün sliept, kjeld en hjitme troch-stien, hunger en toarst lit, en mannich kear syn miel dien mei droech brea en kald wetter; en dêr hied er neat linder to dwaen. Mar al sokke dingen, dêr wier de abt nou krekt sa bang fen as de hun fen bruyen. Hy sliepte altiid op in seaft plümmen bêd, dêr \'t er alhiel yn wei sakke; hy iet en dronk fen \'t alderbêste, hy moast alles eptich en grif op \'e tiid ha. Hy wier in tsjükke rune kearel, mei in glansige reafallige troanje, sa fet as in slak. It wier fen buten wol oan him to sjen, dat de striid tsjin de fleskelike bigearlikheden him net malle swier foei.

115

Dat de keizer, dy \'t seis sa libben op \'e tried wier, en sa-folle üngemakken trochstien hie, — sa \'n luye mestling lyk as dy abt net lye mocht. — dat lit him gau bigripe. Ja, hy wier eigentlik sa fül op dy grouwe kearel as in foarke, en mocht him wol graech ris to fiter ha.

It barde ris dat de keizer op in neimiddei thus kaem fen in recdsje, dat er makke hie. Hy koe üt syn wein wei yn de tun feu de abt sjen, en dér seach er de aide grouwe yn \'t simmerhüske sitten to sliepen.

„Hou!quot; róp de keizer, sa forheftich dat de abt der fen to wekker skrilde, en do \'t de weiu stil stie, spriek er de kleas-terhear oan : „Ho giet it jo, fader ? It liket my ta, dat it lange festjen jo yet net folle let; jy habbe in tige béste skouwing.quot;

„\'t Is wier. Sire,quot; sei de abt, „ik bin altiid tige by tige sun.quot;

„Dat likot my sa ta. Mar my tinkt de tiid mat jo sa heislik forféle, altiid sa dodzich der hinne to libjeu ; dat wier for my net fol to halden. It griist my ek om jo, en derom ha \'k hwet wirk for jo üttocht. My tinkt dér soil \'k jo in tsjinst mei dwaen. It is yn ^:t minst gjiu leabrekkend wirk; jy hoeve der gjin switdrip om falle to litten ; mar \'t komt hwet op \'e holle oan. Dat is for jo lykwol sa slim net: hwent jy binne tige snoad, en sa geleard, net \'t der fen sein wirdt, dat jy \'t gers waechsen hearro kinne.quot;

„Dér kin wol to heecli by opsjoen wirde,quot; sei de abt heel demmen ; „mar kin ik mei myn lyts bytsje kinde en forstan myn keizer fen tsjinst wêze, dêr scil \'k in eare yn stelle.quot;

„Wel ja, jy matte jou talenten net forrüskje litte of yn \'e grün bidobje ; dat scoe to bigreatsjen wêze. Ik scil jo trye fragen opjaen, dêr matte jy hjoed oer in feansjier de ant. wirden op klear ha; my tinkt den jow \'k tominsten goed tiid. De earste frage is: „As ik op myn troane sit, mei

116

myn keizerlike stasiekleau oan, mei de kroane op \'e holle en de scepter en de ryks-appel yn \'e lian : hofolle bin ik den wirdich, op in cinl ou ?quot; — De oarde frage is: „Hofolle tiid hab ik krekt nedicli cm de wrald yn \'t run to reisgjen ?^v — En den de trêdde : „Hwet ik tink, as jy dêr sa foar my steane, en as ik in misbigryp yn \'e holle hab of net.quot;

„My tinkt dat is nou krekt in ütfynsel om jo hwet beuzich-heid to jaen yn jo ienlik libben. Hwent dat sa\'n knap man as jo de rjuchte antwirden op myn fragen wol fine kin, dêr stean \'k net oer yn bistan. — Mar as my dat nou ris ünt • sjitte mocht, as jy my oer in feansjier gjin goed biskie witte to jaen : wol \'k jo ris sizze ho \'t den komt ? Den set ik jo üt jou bitsjinning en stel in oaren yn jou plak oan as abt oer \'t kleaster; cn don scil ik jou troch \'t héle lan to pronk ride litte mei in giele mantel om, \'t efterst foar op in ezel, mei de ezel syn stirt yn \'e hannen.quot;

„Foart!quot; róp do keizer, cn der gyng de wein wer hinne, mei kóegelsfeart op nei \'t slot. En de abt stie dêr sa biteu-tere, krekt as er in slach mei de moalsek hawn hie. Hy wier yn \'t earst-oan alhiel feu de wize en wist seis net hwet er die. Do \'t er wer in bytsje ta bisinnig kaem, seach er yn, dat it de keizer der om to dwaen wier om him üt syn plak to wippen ; hwent hwet minske scoe nou op sokke fragen antwird jaen ? Hy gyng al ris nei de studearkeamer, krige den it iene boek üt \'e kas en den it oare, en blêdde dêr hwet yn om : mar dat holp him ek al neat. Hy mimere en hersenskrabbe fen de iere moarn ta de lette jün, en syn nochlike rêstige libbenswille wier glêd bidoarn, dat wier mar sa. De uren foelen him sa lang as dagen en de dagen as wiken. It iten en drinken smakke him net mear ; faek koed er in hele nacht net sliepe, en as er al sliepte, den wier er ünrêstich en woelich en den droomde er tige mal. De man forlear alhiel syn glans, hy foei by dagen ou en forgyng

117

as stof yn \'e sinne. Mar al ho lang \'t de tiid him soms foei, dy gyng dóch syn gong; de dei, liwei\'op de abt foar de kening forskine moast, kaem al swietwei neyer, en hwet dy neyer kaem, ho slimmer as \'t de aide dwêrs yn \'e mage bigiiii to sitten.

Sa gyng er den op in dei, lit kleare bare forlegentheid it fjild ris yn, om him mar ris Invet to fortraepjen, lyk as er wol ris mear die. En do kaem er ungcmirken by de aide skieppehoeder Hans Diktus, dy \'t de skiep fen \'t kleaster oppaste. Dy hie de carwaerde hear yn in héle poas net sjoen, dêrom bisoude er danich, do \'t er seach, dat de aide sa meager wirden wie. En do de abt mei Hans bigün to praten, frege hy al gau : „Skeelt der hwet oan mei jo, fader ? My tinkt, jy sjugge der sa fieurich net üt as jy wol plichten.quot;

„Ja Hans,quot; sei de aide, „der skeelt my al hwet. Dou scist my net helpe kinne, tink ik; mar ik wol \'t dy doch sizze. As immen in swier pak to sjouwen het, wol er \'t wol graech efkes delsette, al sjucht er him needsake om it dalik wer op to nimmen. Sa giet it my ek : as ik my ris ütpraet, is \'t krekt as my dat for in amery hwet forrümmet. De keizer liket in pik op my to habben : hy siket my mei in listige streek üt myn plak to wrotten. Hy het my trye nuten to kreakjen jown\' sa hird, dat de divel en syn moer se net bite kinne; ho scoe ik \'t den dwaen ? Om \'t better to sizzen. Hans, hy het my trye fragen opjown, der mat ik hjoed in wike mei op \'t slot komme, om der antwird op to jaen. Mar dat biune sokke rare fragen, dat gjin minske der goede antwirden op fine kin ; en as ik dat net dwren kin, den wird ik ouset. Dèr hab ik nou hast al in feansjier mei ompakt en dêr bin \'k sa meager fen wirden.quot;

„Mei \'k ek witte, fader, hwet fragen dat binno ?quot; sei Hans.

„ Jawol!quot; — En do sei de abt se him.

„As \'t oars net is,quot; sei Hans, „den is \'t dóch sa malle

118

slim net, tinkt my. Hawar ! ik wol in beantsje wêze, as ik dêr gjin smeet op wit. Hark ris! ik scil jo wol gau sizzo ho \'t wy \'t ha inatti\\ Ik mat jou stasioklcan oan ha, en den mat ik for jo nei de keizer om autwird op syn fragen to jaen ; it scil my ny bikomme as ik dat net rêd. Ik hab net yn \'e boeken studearre; ik kin latyn noch hebrjuwsk ; léze en skrjuwe kin \'k net ienris. Mar ik ha fen myn alden in goed natürlik forstan en oerliz erfd, en dat binne dingen dêr \'t de greate gelearden wol ris hwet to min fen ha.quot;

De abt liet Hans nauwerneed litprate, sa bliid wier er, dat er mar hwet op fuu wier. lly wist wol dat Hans in aide lieport wier, en quot;t wier him al in héle forrümming, dat er seis mar net nei de keizer hoefde

Do \'t den de tiid der wier, kaem Hans Diktus yn de abt syn klean foar do keizer syn troan. De keizer koe Hans net en hy hie \'t al heard, dat de abt sa meager as in prikke wirden wier; dêrom bied er dor gjin ereh yn, dat er fonifele waerd.

De keizer frege den: ,Siz my nou ris: hofolle bin ik wirdich, sa \'k hjir nou sit, mei scepter en kroane, mei al myn diamanten en myn helo liifdracht ?quot;

Do sei Hans: „Sire jy witte wol, dat de hear Jezus for-kocht is for tritich ryksdaelders; en nou scillo jy der lest net tsjiu ha kinue, dat ik jo ien ryksdaelder léger skat as de soan feu moader Marye.quot;

„Ei!quot; tocht de keizer by him seis, „dat is in stikel, dy \'t my al fyntsjes pripket.\'\' Mar hy liet him net skine, dat dy pil him eigentlik hwet to bittor wier. Hy sei; „Nou₍ dat antwird is moai, dat kin \'k net oars sizze. — Hwet ha jy to sizzen op myn twade frage : Hofolle tiid hab ik nédich om de wrald yn \'t run to reisgjen ? Krekt sizze, hear ! dat mat sa\'n snoade kearel as jy dwaen kinne.quot;

Hans sei: „Sire, den matte jy reisgje nei \'t süd-easten.

119

den matte jy meitse dat jy op in moarn tsjin sinne-opgong krekt op it plak bitme dér \'t de sinne opkomme mat, en as er der don oankomt stappe jy der gau op. Gean den mar plat op \'t gat ep \'e sinne sitten, den reisgje jy op jou gemak de héle wrald yn \'t run, yn de tiid fen fjouwer en twyntich uren, der stean \'k jo for yn.quot;

„Uat antwird kin \'k ek neat op tsjin ha,quot; sei de keizer, „howol it my eigentlik ek neat helpe kin. — En nou myn léste frage: „Hwet tink ik op dit amery, dér \'k mis mei bin ? Pas op ! nou lit ik ray net mei ütflechten ouskypje.quot;

„As ik \'t net goed siz,quot; sei Hans, „den matte jy my raar yn oalje siede litte. Jy tinke, dat hjir op dit amery foar jou stiet de abt fen \'t kleaster fen Lintz, en dér benne jy sa fier mis mei, dat it is Hans Diktus, de skieppehocder fen \'t kleaster, mei de abt syn klean oan.quot;

„Hwet divel, kearel ! matte jimme my sa forrifelje ?quot; sei do keizer, „dat noasket my net.quot; Mar do \'t er him efkes bitocht hie, sei er; „^Tou Hans, don hest der net folie skild oau ; dou bist in liepe fernimstige koarel, dat ha \'k nou al mirken; raar dyn hoar abt is in stumper op en ut. Hy het net folbrocht hwet ik fen him easke hab, dérom het er de straifo fortsjinne. Hy soil ouset wirde, en ik soil him troch \'t hele lan to pronk ride litte, mei in giele mantel om, it efterste foar op in ezel, mei de ezel syn stivt yn \'c hannen. En witste Hans, hwet ik raei dy yn \'t sin ha ? Dy wol ik abt meitse fen \'t kleaster fen Lintz ; dou raei dyn snoade holle bist der folie better to plak as dy domme luye tsjük-itor.quot;

„Sire !quot; sei Hans, „it is tige bést fen jo, dat jy my sa \'n eare oandwaon wolle, mar \'k mat jo earlik sizze : ik hab der gjin sin oan. Ik bin fen born ou it ionfaldich skieppehoe-derslibben wend, en nou op myn jierren yet yn sa\'n hege steat to kommen, — dat liket my tige forkeard ta.quot;

„Nou, dat moeit my,quot; sei de keizer ; „mar \'k wol oars ek

120

wol leauwe datst gelyk heste, Hans. Bitink den ris hwet oars, dér \'k dy mei forearje kin.quot;

„Nou sei Hans, „den forsiikje \'k jo, Sire, dat jy myn hear, de abt fen Lintz, yn syn bitsjinning bljuwe litte en him fry skatte fen straffe.quot;

Nou hear ik,quot; sei de keizer, „dat it hert dy ek op \'t rjuchte sté sit. Allinnc om dy to wille to wezen, Hans, seil ik sa dwaen lyk ast dou \'t Ijeafst ha woste. Grean hinne en siz dat tsjin dyn hear abt.quot;

IT FLUITSJE.

In Teltsje fen Franklin.

Do \'t ik in jonge wier fen saun jier, krige \'k op myn jierdei in hele bulte cinten en ek al dübeltsjes, fen myn alden en fen hjar goede frjünen. Ik gyng dalik de doar üt om in winkel op to siikjen dèr \'t boarterguod to keap wier; mar op \'e strjitte mette \'k in jonge, dy hie in moai fluitsje. Hy spile der op, op syn menear, en dat klonk my sa sierlik yn \'e earen, dat ik der dalik sin oan krige om dat fluitsje to habben ; ik bea de jonge al myn jild der for, en do krige \'k it. Ik kaem thus; en do die \'k oars neat as fluitsjen. Ik roan de hele dei it hüs op en del en fluite en tütere mar oan ien tried wei. Ik hied der yn \'t earst-oan in danigen nocht oan ; mar it bigün heit en hjarre al gau alderheislikst to forfélen. Do \'k myn broerren en sisters fortelde hwet ik for myn fluitsje bitelle hie, bigüngen se bjuster to bearen, en «eyen, dat ik hie der fjirsten en fjirsten tofolle for jown ; fjouwer sokke fluitsjes wieren it jild net wirdich dat ik for ien jown hie. Do bigün ik to bitinken ho\'n bulte moai gud ik yette for dat oare jild krye kind hie; en ik waerd om myn domme set sa danich ütlake, dat ik bigun to skriemen. En de ergewasie dy \'k dér fen hie wier folie greater as de wille, dy \'t fluitsje my jown hie.

Mar dit brocht ek to wei, dat ik dit foarfal altiid ünthalden hab, en ik hab der efternei in hele bulte nut fen hawn.

122

Faek en folie, as ik ris yn forsiking kaem, om dit of dat to keapjen, dat ik eigentlik net nédich wier, den sei ik tsjin my sels : „Jew net tofolle for in Huitsje !quot; en den halde \'k myn jild yn \'e büse.

Do \'t ik greater en alder wacrd en hwet fjirder yn \'e wrald op kaem, en myn oandacht festige op it dwaen en litten fen de minsken, miende \'k oeral in héle bulte ljue can to treffen, „dy tofolle jild for hjar tluitsjen jowgen.quot;

As ik immen kinnon learde, dy \'t der al tofolle mei skripte om by minsken yn eare en oansjen to wezen, en dèrom gau ris güds by him hie to smoken en to wyndrinken, en folle foarname selskippen en pretten bywenne, en sadwaende mear jild utjowch as him barre mocht, en syn rêst, syn frylieid, syn deugd, en seis syn béste fjrünen forspile, wyls \'t er him sa warde om in hele bulte frjünen to habben; den sei ik faek en folio tsjin my seis : „Dy man jout fjirs tofolle for syn ttuitsje!quot;

As ik wer in oaren opmirk, dy \'t wakker hjit wier op idele rom, en altiid yn \'e skrep wier om yn forskate dingen lit to blinken foar \'t each fen \'e wrald, en alliiel yn \'e wolken wier mei hwet lofspraek yn \'e kranten, on om al de dingen syn dagelikse saken yn dis-oarder brocht, en syn hushalding bineidselde; — den sei ik : „siker wier, dy man bitellet syn Huitsje fjirsten to djür.quot;

As ik yn kennisse kaem mei in gjirge taeye népert, dy \'t jild by de bult hie, mar him sels gjin sed iten ginde, dy \'t der gjin nocht oan hie om oaren to helpen en goed to dwaen, dy \'t de achting fen de minsken, en sels de wille fen goede frjünen to habben opoffere, om mar in helo bulte jild by elkoar to skrabjen; den tocht ik : „Earme stumper ! jy jouwe wrachtich fjirs tofolle for jou fluitsje.quot;

As ik immen oantrof, dy \'t oars net yn \'t sin hie as üt-litten nocht en formeits, dér in hele bulte for oor hie en der

123

net om toehte om ris hwet wizer en better to wirden, om nuttige dingen to learen en de maetskippy fen tsjinst to wêzen, mar \'t sa oan lei, dat er yn de beste fleur fen syn libben, it libben hast al sêd wêze moast.; den suchte ik: „och, ünnoazele bloed, hwet rekkest dou bidragen ! Yn plaets fen nocht hellest dy seis ünuocht en fortriet op \'e hals; dou joust tofolle for dyn fluitsje.quot;

Sjuch ik immen dy \'t alhiel gek is nei moaye klean en pronk, goud en silver, dat yen wit ho fier tomjitte flikkert, kostlik hiisrie, moaye hynsders en prachtige weinen, dy \'t syn steat üthellet fier boppe syn ynkomsten en him dêrtroch yn skilden stekt en himsels sadwaende yn in hele boel bi-kommernisse helpt, ja licht yn \'t einsluten wol yn earmoed : D^y, fy!quot; siz ik den, „hwet het dy man syn fluitsje alder-freeslikste djür bitelle.quot;\'

As ik sjuch dat in deugdsum en bistindich jongfaem for-slingere rekket oan in losse wan-oppassende slansfet fen in fint; of as in braef, kloek en deun jongfeint him forgappet op in slotte, wyldo melappe fen in faem, dy \'t foar \'t each wol moai is, mar neat kin en neat wol as pronkje en ite; den siz ik: „och, hwet is \'t al üngelokkich, dat sokke minsken hjar fluitsje sa djür keapje quot;

Om koart to gean, ik hab it al wit ho faek opmirken dat de minsken de measte lésten en rampen, dy \'t hjar komme to treffen, hjar sols op \'e hals helje, omdat se fjirs tofolle moeite, tiid en jild bistelle oan dingen, dy \'t yn hjar each in bulte wearde habbe, mar yn \'e grün eigentlik neat wirdich binne; mei oare wirden; „dat se fjirsten tofolle for hjar fluitsjes jouwe.quot;

GRIIT SHIP.

Griet Snip wier lang gjin bésten ien,

Mar wol in krib der kribben.

Net folie goeds hie \'t minske dien Hjir yn hjar ierdske libben.

Der wier gjin bekstik hjar allyk ;

Hja myde suver nimmen,

Mar draefde troeh om earm en ryk It hier mar üt to kjimmen.

Do kaem op \'t lést de dead, en dy

Wier net fen \'t stik to kryen. Hy brocht, al die \'t hjar bare ny,

Griet Snip for goed ta swyen.

Dat stiek hjar danich yn hjar krop,

En oan \'e himelpoarte Dêr spün se wer ünbidich op,

Wyls \'t se oan \'e doarren hoatte.

„Hui, hui!quot; róp Adam, „hwet is dat ?

Hwa steurt hjir sa de frommen ?quot; — „Ik bin Griet Snip; kom, help my hwet Om binnen doar to kommen.quot; —

125

„Né, wrachtich net, ündogens nést;

Wy kinn\' dy hjir net halde.quot; — , Ja, hwet ik bin, dat wit ik best; Mar hwet bist dou den, aide ?

„Bin ik ündogens, dêr hest dou

De skild fen, apelfretter !

Hiest dat net ütfierd, den wier nou It minskdom fry hwet better.

„Hwerom scoe ik net like goed

As dou in plak hjir krye ?quot; — Dêr hie de aldbaes him net for hoed, Hy tocht, ik soil mar swye.

Mar fader Japik sei: „Jy matt\'

Jo net nei bljuwen sette.\'\' —•

Griet sei: „Forhip dou, om myn part Scoest dou my dat bilette ?

„Och heden, maet, ik kin dy skoan,

Dou mei dyn bokkefellen.

Wier dat nou earlik, brave soan! De segen God t\' üntstellen ?quot; —

Dêr kroste Japik ek mei op.

Mar Noach sei: „Gean hinne.

Griet Snip, sa\'n dronkenmansgerop Dêr binn\' wy net mei tsjinne.quot;

„O fy !quot; sei Griet, „jy habbe fêst Op dronkenskip iu hate.

126

In man as jo docht fierwei bést Oer dronken net to praten.quot; —

Hy hie syn meuch. En Judith sei: „Clean foart, yn ienen, fekke!quot; — „Is dat frou kop-ousnyster ? Ei! Dy woe \'k wol efkes sprekke.quot; ■—■

Frou Judith waerd sa read as bloed,

Hja woe dat lang net hearre. Mar kening David wier sa goed Dat hy t mei Griet probearre.

Hy sei: „Don giotst den heislik ta.

Dat kinn\' wy net fordrage.\'\' —• Griet sei; „Wier ik mar Bathseba Den waerd ik net forjage. —

„quot;t Wier fêst sa malle üadogens net,

De man yn \'t fjür to stjüren. Om sünder hinder en bilet It wyfke to biloeren.

„Dat het men fen dy fromme Ij uw

Dy \'t altiid psalmesjonge.

Bin ik ündogenser as dou ?

Sprek op mar, aide jonge!quot; —

Do kacm dêr Salomon op ta.

„Griet, bist net by dyn sinnen ? IIwet skeelt dy, tsjin in kening sa Skandalich op to spinnen ?quot; —

127

„Och hearskip, sjuch mar net sa fiis Om \'t ik hwet heftich kibbe.

Ik wit, jy wieren tige wils,

Mar ha je er ek nei libbe ?

„len dy \'t wol tüzen frouljue hie, Ek heidens-frouljue yette,

As dy bidaerd eu sédieh wie.

Mei ik wol heilich hjitte.

rquot;y f oflerjend foar hout en stien Gyng op \'e knibbels lizzen,

Dat wier in wysheid om der ien Op ta to jaen, scoe \'k sizze.quot; —

„Swy stil !quot; sci Jonas, _rek mar gau !quot; „Hwet hest my to forwiten ?quot;

Sei Griet, „ik bin noait, lyk as don, Om talskens \'t skip utsmiten.quot; —■

Dêrop spriek Thomas : „Hwet men sei Op ierde, docht hjir bliken.

Dat frouljues-tongen faek bynei Op lammestirtsjes liken.quot; —

Griet sei; „Der harkje \'k mal fen op. Der scoe me \'n stik fen skrjuwe.

Ho kin sa^?n dwarse twifelkop Sa quot;n grouwe fabel leauwe ?quot; —

Marye Magdalene sei:

„Lit üs forstannich prate,

128

En meitse net sa \'n great pohei.

Hwet kin sok skelden bate?

„Bitink ris ho \'t jy libbe ha.

Hast as in divelinne ;

En sokken lit men hjir net ta, Dat raoasten je ynsjen kinne.quot; —

„Nou kom, jy bin der ek ien nei

Om my hjir to biletten,quot;

Sei Griet; „Jou eigen libbens-wei Is fêst jo glêd forgotten.

„Ik hab wol malle riten hawn,

Krekt as \'k de divel yn hie;

Mar \'k leau, dat ien mei \'n stik of saun Dóch oars yet yn trewyn wie.

„Ne, om jou deugden binn\' jy wis

Hjir ek net binnen kommen, Mar holpen troch forjeft\'enis Hjir yn biskerming nommen.

„Jy moasten dêrom net sa hird

My hinne stjüre wolle.

Wit as ik ek net oannomd wird As jy en wit ho folie.quot; —

Dêr kaem de apostel Paulus can;

Dy sei mar koart en bündich ;

„Frou, spylje net sa \'n hege toan, Jy binne fjirs to sündich.quot; —

129

„O fy ! is dat nou praet mei skik ? \'t Is jo dóch ek al slage,quot;

Sei Griet. „En om \'t geloof hab ik Gjin kristenminsk forjage.quot; —

„Nou kom,quot; sei Petrus, „hald mar op. Griet Snip hoeft net to mienen

Dat wy hjir om hjar lüd gerop

Hwct jowo. — Foart! yn ieuen!quot; —

„Seaft hoarskip! woen je my mar gau Hjir efkos wei ramaeye ?

Ik skrilje net — allyk as jo

As moarns de hoannen kraeye.quot; —

Do kaem der \'n boade, dy \'t bidaerd Oan Petrus die to ■witten,

Dat him by dissen oansein waard Om Griet mar yn to litten.

„Kom, wyfke,quot; sei er, „kom mar mei, Ik soil to plak jo liede.quot; —

Griet waerd dêr oandien fen en sei : „Ik, sa forachte op ierde ?

„Mar as \'k nou hwet forsiikje mei: Fensels jy matte \'t witte.

Mar \'k woe wol greach net al to nei By fine Sipke sitte.

„Ik hie \'t net op dy kearel stean En hy mocht my net lye.

130

Nou daegliks mei \'n oar om to gean ! Wy scoene ruzie krye.

„Ik kaem der wol ris bird mei del

Om \'t wird him üt to lizzen.

Ik wie \'n stik barnhout for de hel, Wier den altiid syn sizzen.\'\' —

„Né frou, dy kearel is hjir net.

Al koed er kliemricb prate En died er mannich lüd gebed, Dat mocht him hjir net bate.quot; —

„En as Jan Stimpel my hjir sjucht,

Dy scil ek nuver kypje En tinke : hwet Griet Snip hjir docht. Dat kin \'k my net begrypje.

„Hy wier sa wiis altiid en woe

My net in wird tasprekke.

Hy wier by doomny great, en koe Net yn \'e tsjerke üntbrekke.

„Fornimt dy man dat ik hjir bin, My tinkt den kin \'k wol gisse, Den het er \'t hjir net mear nei \'t sin, Fen spyt en ergernisse.\'\' —

De boade sei : „Wês jy mar stil.

Jy scille \'t lang net tinke,

Mar Jan is ek hjir net; hy scil Jo hinderje noch kvinke.quot; —

131

„Wel deales ! binn\' dy Ijue hjir net? En do \'t dy beiden stoaren,

Do sei us doomny by hjar let, Hja wieren ütforkoaren.\'\' —

,Ja, dominy dy miende \'t goed, Mar wier troch skyn forbline.

It bynn\' de oprjuchten fen gemoed Dy \'t hjir in oauhald fine.quot;

Porline winter mei dy kjeld Do wier \'t mei Sjouk en Sye,

Lyk as jo witte, min gesteld, Hja koen\' gjin iten krye.

En do woe fine Sipke hjar Gjin heal kop earto boargje.

Hy sei: „It griist my tige, mar Ik kin for elk net soargje.quot;

„Jan Stimpel wier dyaken en Dêr gyng do Sye hinne.

Jan sei: „kom moarn ris wer, ik kin Gjin ütslach jaen allinne.quot;

,Mar boer, vry kinne us lytse bern Net for de kjeld biwarje.quot; —

„Den matt\' jim simmers f\'oar jim sjen En for de winter sparje.quot; —

„Sjueh Griet, jy ha dêr net oer tocht, Mar sünder fromme wirden

132

Hjar \'n amcrfol icrappcls brocht En ek yu sekfol sjudden.\'\' —

,I)at hab ik ek, dat \'s wier,quot; sei Griet, „Mar \'t wier my al forgetton.quot; —

„En dus, jy ha jo seis dy died Net rum en breed tametteii.

„Jan Stimpel hie fol hope op lean Syn deugden krekt ünthalden,

Mar moclit hjir doch net binnen gean Mei al syn fromme f.ildon.

„En Sipke, dy \'t in hekel hie Oan deugd en goede seden.

En miende dat er ütkard wier,

For héger sillichheden,

„Dy staette hjir ek fiks de noas;

Hy fun gjin plak hjir boppe.

Dy \'t dêrop tiidget mat hwet cars As „Heare ! Heare 1\'\' roppe.

„Dy \'t seis hjar achtsje \'t heeehst en \'t meast, Dy scill\' de léste wêze,

En folie léste komme er earst,

Lyk as we yn \'t tsjerkboek léze.\'\' —

Dat is in bj usterbaerlik stik,

Soil lichtwol immen sizze.

\'t Kin wéze, mar der scil, leau ik, Doch wol in leare yn lizze.

133

i\'oarearst: Gjin minske is sunder kwea.

Dat ha jim lang wol witten,

Mar dèrom docht it nimmen skea Om \'t yet ris nei to mjitten.

Dat draecht der mooglik wer ta by

Om ta \'t besef to kommen :

It stiet gjin sündich minske fry Syn neisten to fordommen.

Ho wier as dat nou wêze mei,

Dóch hoeft gjin ien fen jimmon Griet Snip hjir op \'e libbcnswei Ta \'n foarbield oan to nimmen.

It IleeclidntscJi fen Büroer fen fterren neifolye.

SLEEPJAPONNEN.

Al hwer \'t men yn lis dagen komt, En dêr \'t men frouljue sjucht de rümt Mei klean ünbidich fen bistek, Dér sjucht men under allen ek Forskate greate slepen.

By eltso feest of greate pret,

Dêr \'t folk by bulten liinne set,

Lyk as de Harnser sylparty.

De Snitser Lanbou-maetskippy En sok spil mear, dêr \'t lyts en great Graech ütblinkt boppe rang en steat, — Dogge altiid frouljue tige mei. En stellich met men op sa\'n dei Ek fry hwet greate slepen.

In tsjerke dêr \'t men komme mat Mei \'n nédrich en ienfaldich hert, Tominsten nei de apostellear, —

Of jildt dy yn üs tiid net mear ? —

135

Dèr hearsket ek al weelde en pracht. En as me er \'t each op frouljue slacht Pornimt me er ek al slepen.

Seis op in kristlik sindingsfeest,

Dêr \'t folk komt, dat de Heare freest, En ek al strafprekaesjes haldt Oer de idelheid fen dizze wrald, — Dêr hie \'k sa\'n pronkery net socht As by de ljue fen \'t nye Ijocht.

Mar klean fen \'t allernyst fetsoen Ha \'k ek by fromme dames sjoen ; Dêr fynt men ek al slepen.

Hja feye trou de paden skjin,

Dêr \'t ek soms wol hwet lizze kin,

Dêr \'t wy net Ijeafst yn traepje woen\' Mei düble soallen ündr\'e skoen.

It is de moade ; mar \'t is klear,

Tinkt my, — der komme, op sa\'n menear, Ek gau ris smoarge slepen.

It is in riye franske dracht.

En ljue dy \'t halde fen de pracht Dy binne yn Pryslan ek al sa,

It nye freamde matt\' se ha.

Mar \'k hoopje dóch fen herten nou — Oars giet it wrachtich my to grou, — Dat net in minske mei forstan,

Hjir yn üs fryske boerelan Syn achting jout oan slepen.

136

Sjuch, jiffers, mei jim franske klean, Ik wit net as jim frysk forstean, — Mar as soms ien der hwet fen wit, Den siz ik hjar ieufaldich dit:

Lang ear \'t in sleep yn eare wie By deftige en foarname lie, Ha frouljue lang net braef en best Yn Fryslan al bistimple wést Mei de earenamme : slepen !

Bigrepen ?

I)E FRYSKE TAEL.

LIET.

WIze : V Krijgsgerucht doet luid zich hooren.

Jimmer mat ik smeulend hearre;

Fryslans sprake mat forgean En oan forfal fen kreften stearre;

Hja is to n ein en kin net mear bistean. Mar ik scil stride Sa lang ik stride kin,

For Fryslans tael En frye fryske sin.

Fryslans tael, Fryslans tael,

Fryslans tael hald ik yn eare ;

Fryslans tael, Fryslans tael,

Fryslans tael, sa fol ten kreft en prael.

Ja, ik sjueh it, by de Friezen Nimt de sucht for \'t freamde ta ;

Dat docht my hast de moed forliezen It bastre skaei wol \'t rune frysk net ha. Mar ik scil stride, ens.

Al hwet ienkear wezen krige Mat ek wer forsinke yn \'t neat.

Dy stielen wet, — ik fiel it tige,

Wirdt troch gjin kreft, gjin iz\'ren wille keard. Mar ik wol stride, ens.

138

Mat üs aide sprake stearre,

Frye Friezen! help net mei Om hjar moedwillich to bidearren.

Smyt al t\' oerdwealsk jimme alders erf net wei. Né, ik wol stride, ens.

Lit jim dóch net dronken meitse Mei forfalske franske wyn,

Né, lit for eigen tael üs weitse,

Al spuit in pest-dier dêrop syn fenyn.

Ja, ik wol stride, ens.

Is den nei for-rin fen ieuwen Ek us aide tael forgien :

Sa lang der earne Friezen bij uwe,

Hja scille \'t witte en priisgje hwet wy dien\'. Ja, ik wol stride Sa lang ik stride kin.

For Fryslans tael En frye fryske sin.

Fryslans tael, Fryslans tael,

Fryslans tael hald ik yn eare ;

Fryslans tael, Fryslans tael,

Fryslans tael, sa fol fen kreft en prael.

LYKME ALLINNE.

W i/E : Es blikt so still der Mond mich an (Das Rütli, no. 227).

It moantsje kipet blier my oan,

En stil is \'t op \'e mar.

Yu \'t boatsje stiet Jan fiskers soan,

Allykme allinne sa mar.

Ik sit hjir; \'t moed dat wirdt my fol.

Ik mien dat \'k breidsje scil,

Mar \'t is as \'t wirk net liotsje wol,

Allykme allinne sa stil.

quot;Wierst dou by my, wier ik by dy,

O, feint fol deugd en ear!

Ik woe \'t sa jern! Den wieren wy Sa lykme allinne net mear.

Ek Jelmer mytnre jimmenvei Oer Tet, syn Ijeafste skat.

Hy stjürde in stille trien hjar nei,

Den hie se tominsten hwet.

Ily kloettet nei hjar wentsje ta,

By de igge fen de mar.

Wol hja nou dwaen mei Jelmer ha,

Dy f lijar sa nimt for kar ?

AVier ik by dy, wierst dou by my, Myn alderljeafste Tet.

Ik woe \'t sa jern. Den wieren wy Allykme allinne dóch net.

Slütwird.

Dit is in buek for de praetstoel en for de hirdshoeke, lyk as jimme op \'t foarste blêd lézen ha. De Praetstoel, dér mien ik de catheder mei. Der komme geandewei mear ljue, dy dér wol ris jn wolle om hwet for to bringen yn in selskip. En ik mien dat men sokke ljue in tsjinst dwaen kin, as men ris hwet yn \'t Ijoeht jout, dat hjar dêr for tsjinje kin.

Mar der binne ek yet wol ljue dy mei sok wirk net piele, en ek selden of noait op sokke jüns-by-ienkomsten binne, dêr iepenlike foordrachten halden wirde. Sokken wolle faek, as de jünen lang binne, yn de hirdshoeke wol hwet ha, dat hjar hwet nocht jout, en — as \'t kin — ek hwet nut.

Nou, dêrom hab ik mar set, dat dit boek is for de Praetstoel en de Hirdshoeke. Dy \'t ek yet oars brüke wol, mei dat fry dwaen, — dat hie \'k net hoe\'fd to sizzen.

De measte fen disse stikken habbe tsjinne by \'f Fryske Winter-jüne-Nocht, — inkelden net. Der binne ek guds by, dy \'t al earder printe wést ha ; mar dy wieren net mear te keap, en ek al wer sa tier yn \'t forjitten, dat se wol wer ris ünder de oandacht fen de fryske lezers brocht wirde mochten, tocht my. Ik hoopje dat se allegearre mei \'n oar wer hwet nocht en wille jaen kinne.

Hjerstmoanne 1876. quot;VV. D.

YNHALD.

Blödsideii.

J^-en in Nyboer, dy \'t in kampke lan mei weet

siedde............^

In Dyaken..........................j-

In glês Wetter........................»3

Yette in Dyaken......................34

Is de Koalraep Spek of is de Kat in Hazze ? . 51

It Salt is heilich......................gl

Ut to yten by de Boer..................70

De divel yn \'t Bêdsteed................90

ïabeakke........................203

In Sprekwird omkeard.........105

Fornimstige Hans..............

It Fluitsje.............121

Griet Snip.............124

Sleep-japonnon........................134

De Fryske tael...............

Lykme allinne...............

Slütwird............................140

Bij den Uitgever dezes zijn mede verschenen:

HET FRIESCH MUSEUM YAN OÜDHEDES

TE LEEUWARDEN.

Groot 40. formaat, 56 bladz., 25 ets.

De Ontvluchtings-geschiedenis

VAK EP/K ZEST Af i ZWARE VEROOHTlEFLDK.V

UIT DE GEYANGENIS te LEEÜWAJRDEN. 47 bladz. — 10 ets.

van den Waterkant bekeken door VreemdeUngeii. 136 quot;bladz. — 50 ets.

FRI\'ES\'land ^

VAN DEN WATERKANT BEKSXEN DOOP, EEN ERIES. 72 bladz. — 30 ets.

Douke Rommerts üt Gaesterlaq op \'e reis nei -Amstendarri, hinne en werom. 51 hladz. — Pnjs 30 cent.

\'Wieamp;aró an zijne óCisiorie.

DE AIKKKVVAARIMOE GRAFKfiLÜER, 1gt;E OESCHIEDEKIS DER LABADIS-TEX EK HET LEVEN\' YAN Agt;XA MARIA TAX SCHUURMAN. 105 bladz. — 25. ets.

Wandelingen in den omtrek van Heerenveen,

w. o. ORANJEWOUD, exz. 12:9 bladz. — 50 cents.

W A iN D Ë LI i\\ G E jT 1) ii ö R ü A A S T E R l \'M D .

77 bladz. — 40 ets.

HET LEVEN VAS SÏMOli iflNTINOA,

BEROEMD BUIKSPKEKEE, te Ohaxjewoiid. 32 bladz.—.25 ets. IXfvi\'m oxi 3ol3LX*^£t₉

V0LKSEIJME3, I 3 B E 0 0 E VZ ï 0 0 E E E E LE EN 7E IJ S,E 3 P E 0 KEM. 48 bladz. — 25 ets.

jarex ix amekïka.

Medegedeeld door Joh.n. 224 bladz., groot formaat. Prijs ƒ 1,—

JAN HUT en drie andere -misdadigers,,

OMSTREEKS 1800 AAN DE ÖALG TE LEEUW ARDEN GEHANCrHN.

114 bladz. — 50 ets.

Lean nei Wirken of De Skatkiste mei Geheimenissen.

Oarspronkelik blyspil \'mei sang yiï ien bidriuw, trooh Watze quot;Watzés. Priis 40 cinten.

NÉI ROASELaN.

Kluchtspil yn flif bedriuwen, fen T. Gr. v.d. Mhui.eS. PrijB 30 ct. DE READE FLAGGE.

Toauielstik yu Fion wer fitkomsten, troch .Doiïse Siiibi.es fen quot;Waratiens. Prijs 50 cent.

OOARWAERDER SONSJEMAN, of SLUCH-SLIMME L0MME.

Klucht yn fiouwer ütkomsten. Prjjs 30 cent.

Bij den Uitgever dezes zijn mede verschenen ;

HET FRIESCH MUSEUM VAH OÜDHEDEH

TE LEEUWARDEN.

Groot 4°. formaat, 56 bladz., 25 ets.

De Ontvluchtings-geschiedenis

VAN ÉT..N\' ZKSTAI. ZWAItK VKROOUKEKI.DKX

VIT igt;j; G-EVAXO-EX1S tk LEEUWARDEN. 47 blad/. — 1« ets.

v , quot;V/: bt.icli ;ocr G:\':-dc—n.

136 bladz. 51) ets.

: F R I B S L, A. N D ■ :

VAN DEN ATEKiCANT 13ÜJEiÏjiCüiN IDOOxy hjilN EïtIE-S. 72 bladz. ;10 ets.

Jlouk. Rommcrt? üt ión ■■ p 1. - nei Am^tcrtlan].

hiune en ^vorom. 51 lad/. 30 cent.

^ieweró en zijns sjCishria,

dj-: m i; i {iv a A li I) i (; j : a i-ki:!,ih:::, jgt;k (; iischikdkxis dek i.aüadjs-Ti:N I:.N HJ:T LKVI N A.AN.NA mai.-JA VA.N S(üitk.MAX. 105 bladz. 25 ets.

Wandelman in den omtrek van Heerenveen,

w. o. ( ) RA X.J \' AVi *! \'!), 12\'J blad/.. 50 eeut;-.

gt;V.^DEL!X«E\\ »00« lt;iA\\STEHL.\\MI.

77 bladz. 40 ets.

HET LEVEfl VAN SifflON fcANTINGA,

UKKOEMI) BUIK si\'! iKHR :: wihd, \\,-l blad/. -ts.

voisss:;M22. ïB^.:o:-rvsao-o-ss82ii) bh veijbh2peokeh. bladz. 25 ets.

ÏJESflGE JAKEBf IX AMKKÏK A.

Jlcrti\'^ deolil iUm\'I\' Joil.N. -24 i-i lz.. ^i uot l\'l\'ijs f 1.

JAN HUT en drie andere misdadigers,,

O.MSTÜKKKS 1800 AANquot; Ui: GALi. TK IiBEVWARDBN «lOII.VJKiKN. 114 bladz. . 50 ets.

Lean nei Wiiien of De Skatliiste mei Geheiinenissen.

Oarsju\'onkt\'Ük blyspil nn i sar.g vn i.-r. oidriuw, trocli Wat/!: AVat/.ks. Prii.s 40 ointen.

M E a R O a S E L S N.

KUiclitspil yn tiif bedriinven, feu T. (i. v.d. mi i i.kx. Prijs ho et. DE ^EAO£ F L A G G E.

Toanielstik vu Fiouwer utkoinsten, troch Doitsf. SiUBTiES fen War.stiens. Prijs 50 cent.

DOARWAERDER SONSJEMAN, of SLUCH-SLIMME LOMIViE.

Klucht yu tiuuw-\'r ütkomstcn. Pnjs HO cent.

—