R. BRONS MIDDEL..

GIDS

- quot; DOOR

^ ^ M , iquot;:\'^{1 ;};:\'-

Ned. Oost-Indie.

ROTTERDAM. N/JGH S V AN DIT MAR.

Kast 221 Pl.6 No Af

Jz I. óf. h

R. BRONS MIDDEL

DOOR

Ned. Oost-Indië.

RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

li 11in ■ i ^¹ • ¹

I..............Illllli

1910 3575

BERICHT.

Het aantal Nederlanders, die belang hebben bij onze overzeesehe bezitting, Nederlandsch Oost-lndië, is in de laatste jaren aanmerkelijk toegenomev. Het zijn niet alleen velen, die wegens handelsbetrekkingen belang hebben bij de Koloniën, ook een groot getal Nederlanders stellen belang in Indië, omdat daar bloedverwanten en vrienden van hen wonen. Daarenboven wordt „De Oostquot; den jongsten tijd veel door toeristen bezocht, en levert de toenemende bekendheid met haar overvloedige stof aan schrijvers.

Ten dienste van particulieren, handelaren, toeristen en schrijvers stelde ik dit werkje samen en trachtte beknoptheid aan zaakrijkheid te paren.

Moge de Gids door Xedekla^ds Indië bevonden worden een practische gids te zijn voor den gebruiker, door hein een duidelijk geographisch overzicht aan te bieden van onze Oost-Indische bezittingen!

R. BRONS MIDDEL.

\'s-Gravenhage, 1893.

AANTEEKENINGEN.

I. De getallen, achter de namen van bergen en plaatsen gevoegd, geven daarvan de volstrekte hoogten in Meters aan.

II. Vóór de geographisolie eigennamen wordt de soortnaam als benaming of attributief gevoegd.

De soortnamen zijn:

Soengai 1

gt; = Rivier.

= Meer, plas.

— Eiland.

= Berg.

= Kaap, hoek.

= Moeras.

= Vlakte.

=- Diepte of kom in zee, meer of rivier. = Riviermonding.

= Hoofdplaats.

= Baai, golf.

III. De Croote Postweg op Ja va vangt aan in de afdee-ling Tjaringin der residentie Banten, bij de desa Kadoekemis, en eindigt in de afdeeling Banjoewangi der residentie Besoehi, bij de desa Tjeloring. Hij is verbonden met den Zuidelijken weg, die van Soerabaja tot Ijelatjap loopt.

6

De ondervolgende hoofdplaatsen van residentiën, aldeelingen en districten liggen aan den Groeten Postweg.

Nieuw-Anjer, Tjilegon, Serang, Tanggerang, quot;Weltevreden {Batavia), Meester Cornelis (met een zijweg langs Bekasi, Krawang, Poervvakarta), Buitenzorg, (desa) Wangoen (hier splitst zich de weg in tweeën: een, die langs Patjet, en een, die langs Tjitjoeroeg en Soekaboemi gaat), Tjiandjoer (hier komen beide vorige we^en samen), Bandoeng, Soemedang, Tjirebon, Tegal, Pekalongan, Semarang, Koedoes, Djoewana, Rembang, Toeban, Sidajoe, Gresik, Soerabaja, Sidoardjo, Bangil, Pasoeroean (met een zijweg naar Malang), Probolinggo (met een zijweg naar Loemadjang), Besoeki, Sitoebondo (met een zijweg langs Bondo-woso, Djember tot Poeger), Banjoewangi.

Zie voor de overige plaatsen, aan den Grooten Postweg gelegen, het Wrh.

])e Zuidelijke weg begint van Soerabaja en loopt langs Modjokerto, Modjoagoeng, Djombang, Kertosono (meteen zijweg over Kediri en Poerwokerto naar Toeloengngoeng, waar deze zich splitst in een oostelijken tot Blitar, en in een westelijken tot Trenggalek), Ngandjoek (met een zijweg naar Kediri), Madioen, Ngawi, Sragen, Soerakarta, Kartasoera (van hier gaat een verbindingsweg naur Semarang), Klaten, Djogjakarta (van hier gaat een verbindingsweg naar Semarang), Bantoel, Brosot, Poerwodadi, Poenvoredjo (van hier gaat een verbindingsweg naar Semarang), Koetoardjo, Keboemen, Karanganjar, Gombong, (desa) Goemawang (van hier leidt een zijweg naar lianjoemas), Adiredjo, Tjelatjap.

Zie voor de overige plaatsen, aan den Zuidelijken weg gelegen, het Wrh.

De verbindingsweg loopt van Semarang zuidwaarts tot de desa Bawen, waar hij zich splitst in een oosteljjken langs Salatiga, Bojolali naar Kartasoera, en in oen westelijken tot Magelang, waar de weg zich wederom splitst in een oostelijken naar Djogjakarta, en in een westelijken naar Poerworedjo.

Zie voor de overige plaatsen, aan dezen weg gelegen, het Wrh.

De kruispunten van den verbindingsweg zijn: Bawen en Magelang, en de knooppunten: Kartasoera, Djogjakarta en Poerworedjo.

IV. Spoorwegen.

A. Staatsspoorwec.es.

a) J a v a.

I. Oosterlijnen.

1. Van Soerabaja over Sidoardjo, Bangil (met een zijtak naar Malang), Pasoeroean tot Probolinggo.

7

2. Van Sidoai\'djo over Modjokerto, Kortosono (met een zijtak over Kediri, Toeloengagoeng naar Blitar), Ngandjoek, Madioen, Sragen tot Soerakarta.

II. Lijn Djogjakarta—Tjelutjap.

3. Van Djogjakarta over Koetoardjo (met een zijtak naar Poerworedjo), Keboemen, Karanganjar, Gorabong tot Tjelatjap.

III. Westerlijnen.

4. Van ïandjoong Priok tot Batavia.

5. Van Buitenzorg over Soekaboemi, Tjiandjoer, Bandoeng, ïjitjalengka tot quot;Waroeng Bandreg (met een zijtak naar Garoet).

li) S u m a t r a.

6. Van Emmahaven, aan de Koninginnebaai, over Padang naar Padang Pandjang en van liier naar Fort de Koek en naar Solok; van hier naar Moeara Kalaban.

B. Ned. Ikd. Spoorweg-Maatschappij.

Lijn Semarang—Vorstenlanden—Willem I.

1. Van Semarang over Kedoengdjati (met een zijtak naar Willem I), Goendih, Soerakarta, Klaten tot Djogjakarta.

2. Van Batavia naar Buitenzorg.

0. Bataviasche Ooster Spooeweq-Maatschappij.

Van Batavia over Bekasi tot Kedonggede.

D. Java Spoorweg-Maatschappij.

Van Tegal over Bandjaran en Slawi (met een zijtak naar Pangka) tot Balapoelang.

E. Dei,i Spoorweg-Maatschappij (ter Oostkust van Sumatra).

Van de ankerplaats aan de Belawan over Laboean Deli en Medan (met een westelijken zijtak naar Timbang—Langkat en lt;?en oostelijken zijtak over Serdang naar Perbaoengan) tot Delitoewa.

Zie voor de stations, aan gemelde spoorwegen gelegen, het Wrh.

V. Stoomtramwegen.

A. Van dek Staat.

Van Oleh-leh naar Lambaroe.

8

B. Particuliere ïeamweqkn.

1. Yan Batavia naar Meester Coinelis.

\'i. Van Semarang over Demak, Koedoes en Pati tot Djoewana.

3. Van Demak over Poerwodadi naar quot;NVirosaii.

4. Van Poerwodadi naar Goendih.

5. Van Koedoes naar Majong.

6. A an Waroe over Krian (met een zijlijn naar Djerebensr) tot Prambon. ^J

7. Van Modjokerto over Modjoagoeng naar Kgoro.

VI. De Koninklijke Paketvaart-Maatschappij.

Do ondervolgende hoofdplaatsen zijn door den dienst der Koninklijke Paketvaart-Maatschappij verbonden.

Batavia, Bengkoelen, Padang, Óleh-leh, Penang, Singapore, Belawan—Deli, Palembang, Pontianak, Tjirebon, Tegal, Peka-longan, Semarang, Soerabaja, Banjoewangi, Bandjennasin, Makasser, Amboina, Banda, Ternate, Gorontalo, Iiienaclo, Timor Koepang.

Zie voor de kleinere aanlegplaatsen, met KPM. aangeduid, welke door de stoomschepen van de genoemde Maatschappij worden aangedaan, het Wrh.

A.

Aart Cijsenshoek. Zie Kanioengan.

Aboeboe. Plaats op het eiland Xoesa Laoet, residentie Amboina.

Abong abong. Berg op Sumatra in Atjeh (3460).

Aboro. Plaats op het eiland Haroekoe, residentie Amboina.

Adang (-baai) aan de ZO. kust van Borneo.

Adiredjo. Plaats in de afdeeling Tjelatjap der residentie Ban-joemas op Java, aan den Zuidelijken weg.

Adjibarang. Plaats in de afdeeling Poerwokerto der residentie Banjoemas op Java, aan een tak der Kali Serajoe.

Adjipati, Plaats op de ZO. kust van Borneo, nabij de Kloem-paug-baai.

Agam. Afdeeling der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra (hoofdplaats Fort de Koek).

Agam (plateau van). Bergvlakte van het Bookit Barisan-geb. op Sumatra (900).

Agnieten (-eilanden) in de Java-zee benoorden Batavia.

Agoeng (of Gede). Berg in den NW. hoek van Java (588).

Agoeng (Goenoetif/) of Pieh van Bali, op het eiland Bali (3200).

Ai (poeloe) of Wai, in de Banda-zee, behoorende tot de Banda-eilanden.

Ajerbangis. Ajerhangis en Ban (hoofdplaats Taloe), afdeeling der Padangsche Benedenlanden op Sumatra.

Ajerbangis. Plaats op de westkust van Sumatra, aan den Indischen Oceaan, KPM.

Ajerbangis (baai van) aan de westkust van Sumatra.

Ajerbesi. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen Oceaan.

Ajerham. Plaats op het eiland Baugka.

Ajerïtam {tasik) in de residentie Sumatra\'s Oostkust.

Ajerïtam {danau) in de residentie Palembaug op Sumatra.

Ajerlaboe. Plaats in Atjeh op Sumatra, aan straat Malakka.

Ajermadidi. Plaats in de ilinahassa op Celebes, aan den landweg van Menado naar Kema.

Akoon. Plaats op het eiland Koesa Laoet, residentie Amboina.

Alahanpandjang. Onderai\'deeling der afdeeling XIII en IX Kota (hoofdplaats Solok) van de residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra.

Alahanpandjang. Plaats aan het meer Danau Diiitas, den landweg en een tak der Batanghari, geleoen op eene hoogte van 15X7 M.

10

Alang. Plaats op het ei.and Amboina. v

Alas (straat) tusscheii de eilanden Soembawa en Lombok.

Alkmaar. Een der eilanden vóór de Bocht van Batavia in do Java-zee.

Alias. Plaats in de residentie Beug-koelen op Sumatra, aan den Indischen Oceaan.

Alloe. Plaats op de zuidkust van Celebes, aan den landweg van Makasser naar Bonthain.

Alor. Het grootste der Alor-eilanden, KPM.

Alor (-eilanden) bestaan uit de eilanden Alor of Ombaai, en Pandy of Panter met de omliggende eilandjes. Zij be-hooren tot de residentie Timor en Onderhoorigheden. Zie ^oenda.

Alor (straat) tussehen de eilanden Lomblen en Pantar.

Amahei. Plaats op het eiland Ceram (residentie Amboina) op de zuidkust, standplaats posthouder.

Ambal. Plaats in de afdeeling Keboemen dor residentie Bage-len op Java, nabij de zuidkust en de rawa Wawar. Zjj is het middelpunt van den rijsthandi 1 der residentie.

Ambarawa. Afdeeling der residentie Semarang op Java.

Ambarawa. Hoofdplaats der afdeeling, standplaats controleur, aan den verbindingsweg en den spoorweg, op eene hoogte van 498 M. gelegen. In de nabijheid ligt de vesting Willem I en bevindt zich de rawa Pening. In October 1872 werd Ambarawa door eene aardbeving geteisterd.

Ambelau. Eiland ten ZO. van het eiland Boeroe, behoorende tot de residentie Amboina.

Amboenten. Plaats op de noordkust van het eiland Madoera, aan de Java-zee.

Amboina. (Amhon) Residentie der Molukken, bestaande uit de volgende eilanden en de daartoe behoorende kleinere eilanden: Amboina, Oma of Haroekoe, Honimoa of Saparoea, Koesa Laoet, Boeroe, Manipa, Kelang, Bonoa, Ambelau, Ceram, do eigenlijke Banda-eilanden, de Zuid-Ooster- en Zuid-Wester-eilanden, de Aroe-eilanden, de Kei-eilanden, de Tenimber-eilanden of Timor-laut-groep en de groep van Babber. Kruidnagelcultuur.

Amboina. (eiland) ten Zuiden van Ceram. Het bestaat uit twee gedeelten: Hitoe en het kleinere Leitimo\'quot;, verbonden door de smalle, zandige landengte van Paso, ook Pas van Bagoeala geheeten.

Amboina. Hoofdplaats der residentie Amboina op het eiland Ambon, aan een prachtige, ruime golf gelegen. Vrijhaven met handel op de omliggende eilanden. Er zijn eene kweekschool voor inlandsche onderwijzers en eene speciale school, de Ambonsche Burgerschool.

11

Amboina (baai van) yornit het schiereiland Leiümor.

Amet. Plaats op het eiland ïsoesa Laoet, residentie Amboina.

Amoentai. Afdesling der residentie Zuider- en Üosterafdee-ling van Borneo.

Amoentai. Hoofdplaats der afdeeling Amoentai, middelpunt eener dichtbevolkte streek. Standplaats controleur.

Amoerang. Afdeeling der Minahassa (residentie Menado) op Celebes.

Amoerang. Hoofdplaats der afdeeling Amoerang, gelegen aan de baai van Amoerang; KPM. Standplaats controleur.

Amoerang (baai van) aan de noordkust van Celebes

Ampel. Plaats in Soerakarta op Java, aan den verbindingsweg.

Ampenan. Havenplaats op het eiland Lombok, KPM. Vele Boegineezen houden hier verblijf.

Amphitrite (-baai) aan de oostkust van Sumatra, vóór do monding der Batang Indragiri.

Ampibahoe. Plaats op Celebes aan de westzijde der golf van Tomini.

Amsterdam. Een der eilanden vóór de Bocht van Batavia in de Ja va-zee.

Anakkangean (of A\'aZA-oe/.-eilanden) in de Java-zee, behoorendo tot Madoera.

Analaboe. Plaats aan de westkust van Atjeh op Sumatra, KPM.

Anambas (-eilanden) in de Chineesche zee ten NW. van Borneo, behoorendo tot lt;Je residentie Iliouw en Onderhoorigheden.

Andjasmoro. Berg op Java, op de grens der residenties Pasoeroean en Soerabaja (2272).

Andjatan. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residentie Tjirebon op Java.

Andonare (piSabrao). Eiland der Solor-eilanden. Zie Solor.

Andong. Plaats in Soerakarta op Java.

Anga anga (-gebergte) op Borneo, op de grens van Sera wak en de Zuider- en Oosterafdeeling.

Angkola. Angkola en Maiideli/ig, atdeeling der residentie Tapa-noeli op Sumatra. De hoofdplaats dezer afdeeling is Fad ing Sidempoeun.

Angkola (batang). Zie Balanggadis.

Anjer. Afdeeling der residentie Banten op Java. De hoofdplaats is Tjilegon.

Anjer (Nieuw-). Plaats op de westkust van Java, aan straat Soenda en den Grooten Postweg ; bezit een haven met een vuurtoren. Veel schepen nemen hier levensmiddelen en drinkwater in. De voormalige plaats werd in 1883 door de vul-canische uitbarsting op het eiland Krakatau geheel verwoest.

Ansoes. Eilandje ten Zuiden van het eiland Jappen, in de Geelvinkbaai (Ïfieuw-Guinea), KPM.

Antjol (tandjoeng) aan de zuidkust van. West-Java.

Api (-passage) tussehen de NW. kust van Borneo en de Zee-roovers-groep.

Api (tandjoeng) aan de N\\V. kust van Borneo.

Ardjasa. Plaats in de afdeeling Panaroekan dor residentie Besoeki op J ava, aan don Grooten Postweg, nabij de straat van Madoera.

Ardjasa. Plaats op het eiland Kangean. Standplaats conti oleur.

Ardjoeno. Berg op Java, op de grens der residenties Soera-baja en Pasoeroean (3333).

Ardjosari. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Madioen op Java.

Argapoera. Top van het Jang-gebergte op Java, op de grens der residenties Probolinggo en Besoeki (3090).

Argoeni (-baai), aan de zuidkust van Nieuw-Gtuinea.

Aribojo. Plaats in Soerakarta op Java.

Arisbaja. Plaats op do MW. kust van hot eiland Madoera, aan de Java-zee.

Aroa (-eilanden) in de straat Malakka.

Aroe (-eilanden) ten ZW. van Xieuw-Guinea. Do grootste zijri: Kobroor, Wokam en Trangan. Zij behooren tot de residentie Araboina.

Aroe (tandjoeng) of Ruige hoek, aan de ZO.kust van Borneo.

Aroe (-baai) aan de ÏTO.kust van Sumatra.

Asahan. Afdeeling der residentie Oostkust van Sumatra (hoofdplaats Tandjoeng Balei, KPM).

Asahan (-rivier) stroomt in de afdeeling Asahan. Op den linker oever staat een vuurtoren.

Asahan. Vazalstaatje van Atjeh op Sumatra aan de westkust.

Asiloeloe. Plaats op het eiland Amboina.

Atatoepoe. Plaats op het eiland Timor aan straat Ombaai, standplaats posthouder; KPM.

Atjeh. Koordelijk deel van Sumatra. Het Gouvernement van Atjeh en Onderhoorigheden bestaat uit: 1. Groot-Atjeh en 2. de Onderhoorigheden, waaronder alle kuststaten en do zgu. Zuidelijke Nederzettingen van Groot-Atjoh zijn begrepen. De hoofdplaats is Katar ad ja.

Awer awer {tandjoeng) aan de noordkust der residentie Rembang op Java.

B.

Baai. Plaats op het eiland Rotti. Standplaats posthouder.

• Babadan. Plaats in de afdeeling Borbek der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg.

Babadan. Plaats in de afdeeling Ambarawa der residentie Semarang op Java, aan den verbindingsweg.

13

Babai (danau) cp Borneo, rechts van de Baritoe.

Babber (-eilanden). Zie Zuid- Wester-eilanden.

Babi (poeloé) of Simaloer, in :len Indischen Oceaan, ten W. van Sumatra, behoorende onder Atjeh.

Babi (poeloe) of Toendah, in de Java-zee, ten K. van West-Java, met een vuurtoren.

Badjowa. Havenplaats op Celebes, aan de golf van Boni.

Badoeng. Kustplaats op het eiland Bali, KPM.

Bae. Plaats in de afdeeling Koedoes der residentie Djepara op Java.

Bagan asahan. Plaats in de afdeeling Asahan der residentie Oostkust van Sumatra.

Bagan langkat. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Bagelen. Residentie van Java, verdeeld in vijt afdeelingen: Poerworedjo, Koetoardjo, Keboemen, Karanganjar, Ledok. De hoofdplaats is Poerworedjo.

Bagendit. Meer in de Preanger-regentschappen op Java, ten NO. van Garoet.

Bagoeala (baai van) aan de ZO. kust van het eiland Amboina.

Bagoeala (pas van). Zie Amboina.

Bagor. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg en den Zuidelijken weg.

Bahoe. Zie Berouw en Solo.

Bajeman. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo op Java, aan den spoorweg en den ürooten Postweg. Suikerfabriek.

Bajongbong. Plaats in de afdeeling Limbangan der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan de Tji Manoek.

Bakit. Plaats op het eiland Bangka.

Balabak (poeloe) ten N. van Borneo, met een vuurtoren.

Balabak (Noord- en Zuid-). Straat ten N. en ten Z. van het eiland Balabak.

Ba\'abalakan of Kleine Palt;er«oslt;er(-eilanden) in straat Makasser, ten ZO. van Borneo.

Balangnipa. Plaats op Celebes, aan de golf van Boni en aan een landweg. Sindjai, KPM.

Balangnipa. Plaats op de westkust van Celebes, aan de golf van Man dar.

Balangnipa. Plaats op het eiland Saleijer.

Balapoelang. Plaats op de grens der afdeelingen Tegal en Brebes van de residentie ïegal op Java, aan den spoorweg. Standplaats controleur.

Balega. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Madoera), aan den laudwe; naar Pamekasan.

Baleh. Plaats op hot eiland Karimon besar, \'t welk behoort

14

tot de afdeeling Ka; imon-eilanden dei^- residentie Riouw en Onderhoorigheden.

Balei selasa. Plaats in de afdeeling Painan der Padangsohe lienedenlanden op Sumatra, aan een landweg.

Bali. Eiland der Kleine Soenda-eilanden, behoorende tot de residentie Bali—Lombok, welke in twee afdeelingen is verdeeld; Boeleleng, Djembrana. De hoofdplaats is S\'nga-radja. Yan zeer veel belang is de rijstcultuur. Behalve rijst worden nog uitgevoerd: koffie, tabak, copra en runderen.

Bali (straat) tusschen Java en het eiland Bali. In deze straat treft men de volgende lichten aan: Duiven-eiland (Ta-boean), Banjoewangi, Pabean Beliling (Boeleleng), Boeleleng.

Baloeboer. Plaats in de afdeeling ïjitjalengka der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan de Tji Manoek (540).

Baloeran (-gebergte) op de NO. kust der residentie Besoeki op Java (1290).

Baloeto. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Soemenep), aan den landweg naar Soemenep.

Balok (baai van) aan de zuidkust van het eiland Billiton.

Banda (-eilanden) ten Z. van Ceram Zij zijn: Banda Lontor of Groot Banda, Baiida-Xeiia, Croenoeng Api, Poeloe Wai of Ai, Poeloe Koen, Poeloe Rosengain, Poeloe Pisang, Poeloe Kapal. Zij maken eene afdeeling (assistent-residentie) uit der residentie Amboina. De hoofdplaats is Bancld. Muskaatnotencultuur (perkeniers).

Banda of Banda-Neira, hoofdplaats der afdeeling Banda-eilanden, op het eiland van dien naam, sedert 1857 eene vrijhaven.

Banda (-zee) tusschen de eilanden Boeroe en Ceram ten iN^T. en de Zuid-Wester-eilanden en Zuid-Ooster-eilanden ten Z.

Bandar. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Peka-longan op Java. Standplaats controleur.

Bandar. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra, aan een landweg.

Bandar. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Ma-dioen op Java.

Bandar. Plaats in de Pasoemahlanden op Sumatra.

Bandingagoeng. Plaats in de Kanau-districten der residentie Palembang op Sumatra, aan het meer Ranau.

Bandjar. Plaats in de afdeeling Soekapoera der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den ontworpen spoorweg en de Tji Tandoej, op de grens der residentie Tjirebon.

Bandjaran. Plaats in de afueeling Bandoeng dei¹ residentie Hreanger-regentschappen op Java (675).

Bandjaranjar. Plaats in de afdeeling Biebes der residentie Tegal op Java.

Bandjarhardjo. Plaats in de afdeeling Brebes der residentie Tegal op Java.

Bandjarmasin. Bandjarmasin en Omnielanclen, afdeeling der residentie Zuider- en Oosteraideeling van Borneo. De hoofdplaats is Bandjarmasin

Bandjarmasin. Hoofdplaats der afdeeling Bandjarmasin, aan de Baritoe, niet ver van den mond der Rivier van Marta-poera. Aanzienlijke handelsplaats op het delta-eiland Tatas, met een versterkt kampement. De huizen zijn wegens den diassigen bodem of op vlotten, of op palen gebouwd en van ijzerhout vervaardigd. De gemeenschap geschiedt te water. Er wonen vele Chineezen en Arabieren. Er is eene kweekschool voor inlandsche onderwijzers. Uitgevoerd worden vooral hars en rotting; bekend zijn de Bandjareesche riettapijten.

Bandjarmasin (rivier van). Zie Baritoe.

Bandjarnegara. Afdeeling der residentie Banjoemas op Java. De hoofdplaats is Bandjarnegara.

Bandjarnegara. Hoofdplaats der afdeeling Bandjarnegara, aan den spoorweg en de Serajoe. Standplaats controleur.

Bandjarwangi. Plaats in de afdeeling Soekapoera Kolot der residentie Preanger-regentschappen op Java (650).

Bandoeng. Afdeeling der residentie Preanger-regentschappen op Java. De hoofdplaats is Bandoeny.

Bandoeng. Hoofdplaats der residentie Preanger-regentschappen met 18.000 inwoners, op eene hoogvlakte 714 M. boven de zee gelegen, aan den spoorweg en den Grooten Postweg. Er zijn eene kweekschool voor inlandsche onderwijzers, eene school voor zonen van inlandsche hoofden en een wedloop-sociëteit. In de nabijheid zijn schoor.e watervallen, en de plaats heeft een koel, doch vochtig klimaat. Standplaats controleur.

Bandoeng (plateau vanl is aan de noordzijde begrensd door den Boerangiang, den ïangkoeban Prahoe en den Boekit-toenggoel.

Bandong. Plaats in de afdeeling Ngrowo der residentie Kediri op Java.

Bandongan. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Ja a.

Bangbajang. Plaats in de afdeeling Tjiandjoer der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den Grooten Postweg.

Banggaai (-archipel) ten O. van Celebes in de Moluksche zee.

16

Het grootste eiland is Peling, gescheiden van Celebes door straat Peling. Straat Greyhound scheidt dezen archipel van de Soela eilanden. Banggaai, Hangkoeloe en Leboho behooren er toe. Deze archipel staat onder de residentie Ternate.

Bangi. Afdeeling der residentie Pasoeroean op Java. Do hoofdplaats is Banyil.

Bangil. Hoofdplaats der afdeeling Bangil, aan den spoorweg en den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Bangka. Eiland ten O. van Sumatra, rijk aan tin. Het maakt eene residentie uit, v?rdeeld in tien districten: Mentok, Djeboes, Blinjoe, Soengeiliat, Jlerawang, Pangkalpinang, Soengeislan, Koba, ïoboali Lepar-eilanden. De hoofdplaats is Mentok (Muntok). KPM.

Bangka (straat) tusschen Sumatra en het eiland Bangka. In deze straat treft men de volgende lichten aan: Tandjoeng Oelar, Tandjoeng Kalean, Muntok, Poeloe Kangka, Poeloe Besar, Poeloe Daoen, Poeloe Dapoer.

Bangka (poeloe). Zie Sangi-eilanden.

Bangka (straat) of Likoepang, tusschen Celebes en Bangka.

Bangkai (tandjoeng) of Hoek van Mampawa, aan de westkust van Borneo.

Bangkalamban. Zie Soekahoemi.

Bangkalan. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Madoera), aan de Java zee en den landweg naar Pamekasan. In de omstreken zijn zeer veel koeien. Standplaats controleur.

Bangkobatoe. Plaats op h-jt eiland Banda-Neira.

Bangkoeloe. Zie Banggaai.

Bangli. Plaats op het eiland Bali.

Banjak (-eilanden) in den Indisihen Oceaan, ten ~\\V. van Sumatra, behoorende tot de residentie Tapanoeli.

Banjoeanget. Plaats in de afdeeling Besotki der residentie Besoeki op Java, aan den Grooten Postweg.

Banjoebiroe. Plaats in de afdeeling Ambarawa der residentie Semarang op Java, met eene sterkte (476).

Banjoebiroe (-baai) aan de Z\'). kust van Java.

Banjoemas. Kesidentie van Java, verdeeld in vijf afdeelingen: Banjoemas, Poerwokerto, Poerbolinggo, Bandjarnegara, Tjelatjap. De hoofdplaats is Banjoemas.

Banjoemas. Afdeeling der residentie Banjoemas. De hoofdplaats is Banjoemas.

Banjoemas. Hoofdplaats der residentie Banjoemas met 5000 inwoners, aan de Serajoe en een zijtak van den Zuidelijken weg. De plaats ligt in eene kleine, komvormige vlakte, die met satvah\'s (rijstvelden) is bedekt. Standplaats controleur.

17

Banjoemoedal. Plaats in do afdeeling Pemalaiig dor rosi-dcntic Tegal op Java.

Banjoemoodal. Plaats in de afdeoling Karanganjar dor ro.si-dontio Bageleu op Java.

Banjoewangi. Afdeeling dor residontio Ijosooki op Java. De hoofdplaats is Banjoeioangi.

Banjoewangi. Hooldplaats der aideeling Banjoewangi, aan straat Bali en den Crrooten Postweg, met een havenlicht. Van Banjoewangi ligt een telegraafkabel naar Australië. Standplaats controleur.

Bantaëng. Zie Bonthain.

Bantal. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indisehen Oceaan.

Bantam. Zie Banten.

Bantaran. Plaats in de afdeeling Probolinggo dor residentie Probolinggo op Java.

Bantarkawoeng. Plaats in de afdeeling Brebes denesidontie Tegal op Java.

Banten {Bantam). Residentie van Java, verdeeld invijfafdee-lingen: Serang, Anjer, Pandeglang, Lobak, Tjarinsrin. De hoofdplaats is Serajig.

Banten. Plaats in West-Java aan de Bocht van Banten. Banten\'s haven ia dicht geslibd.

Banten (bocht vun) aan de noordkust van Java. Eeno ondiepe baai, wier kust alleen door kleine schepen kan worden genaderd.

Bantimoeroeng. Plaats op Celebes in de Maros-distrieten, aan do Maros-rivier, die bij deze plaats oen praehtigen waterval maakt in eoac heerlijke omgeving.

Bantjar. Plaats in de afdeeling ïoeban dor residentie Rembang op Java, aan de Java-zee en den Grooten Postweg.

Bantoel. Kegentschap der residentie Djogjakarta op Java.

Bantoel. Hoofdplaats van het regentschap Bantoel, aan den Zuidelijken weg.

Barabei. Plaats in do afdeeling Amoentai dor residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo.

Baritoe (of Hivier van Bandjarmasin). Ontspringt op het centraal gebergte van Borneo en stroomt als Moeroeuii naar het O. Waar zij zich naar het Z. buigt, heet zij Baritoe, onder welken naam zij verder Zuidwaarts stroomt naar de Java-zee, langs Mooara Tewe, Boentok, Marabahan en Bandjarmasin. Het stroomgebied van den baritoe is meer dan driemaal zoo groot als Nederland. Talrijke tlaiKiu\'s liggen te midden der zich langs de oevers uitstrekkende moerassen. Tot de belangrijkste beboeren: V. Bahai en D. Paminyir. Do vooinaamste zijrivieren

18

zijn: do Tewe, de Karouw, de Negara of Baltan (do grootste van allen), en de Martapoera-rivier. J\'oeloe Peialc is een mondingsarm.

Baroe {iandjoeng) of Datoe, aan de oostkust van Sumatra.

Baroeng (noesa) in den Indisohen Oceaan, ton Z. van do residentie Besoeki, en tot deze behoorende. Het eiland is van Java gescheiden door de Engte van Java en onbewoond.

Baron. Plaats in de afdeoling Bei-bek der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg.

Baros. Plaats in de afdeeling Siboga op Sumatra, aan den Indisohen Oceaan, KPM. Handel in kamfer.

Baros. Plaats in de afdeeling Pandeglang der residentie Banten op Java.

Baros {oedjoeng) aan de westkust van Celebes.

Barroe. Plaats op Celebes aan de ZW.-kust, nabij de straat van Makasser.

Batahai (straat) tussohon de eilanden Soembawa en Mojo.

Batam. Eiland van den Riouw-archipel.

Batang. Afdeeling der residentie Pekalongan op Java. Do hoofdplaats is Batang.

Batang. Hoofdplaats der afdeeling Batang, aan den Grooten Postweg. Telefoonverbinding met het post- eu telegraafkantoor van Pekalongan. Standplaats controleur.

Batang batang. Plaats op het eiland Madoera (afd. Soemenep).

Batang gadis. Ontspringt op Sumatra op den Malintang, stroomt verder N W.-waarts door de residentie ïapanocli langs Kotanopan en, na aan haren rechter oever de Ang-kola te hebben opgenomen, naar den Indischen Oceaan.

Batang hari. Zie Djambi.

Batangkapas. Plaats in de afdeeling Painan der Padangsche Benedenlanden op Sumatra, aan don Indischen Oceaan en een landweg.

Batangloepar (-gebergte) op Borneo, uitmakende de grens van Serawak en de AVesterafdeeling.

Batang maringin. Zie Batang tambesi.

Batang tambesi. Zie Djambi.

Batanta. Zie Papoesche eilanden.

Batang taro. Stroomt door de afdeeling Siboga der residentie Tapanoeli op Sumatra Zuidwaarts langs Batangtaro naar den Indischen Oceaan.

Batangtaro. Plaats in de afdeeling Siboga der residentie Tapanoeli op Sumatra, aan de Batang taro.

Batavia. Residentie van Java, verdeeld in vier afdeelingen: Stad en Voorsteden, Meester Cornelis, Tanggerang, Buitenzorg. Deze afdeelingen hebben geen regent tot inlandsoh hoofd. De Agnieten-eilanden, de Hoorn-eilanden, de Dui-

19

zcnd-cilanden cn de overige daaromheen benoorden Batavia gelegen eilanden maken deel uit van deafdeelingStadenVoor-steden vau Batavia.. De hoofdplaats der residentie is Batavia.

Batavia. Hoofdplaats van Ked. Oost-Indiü en van do residentie Batavia, aan de Bocht van Batavia, de ïji Liwoeng, tien Groeten l\'ostweg en den spoorweg. Zij is door een spoorweg veibonden met de haven Tandjoeng Prioh. Een tweede spoorweg leidt over Bekusi naai\' Kedonggede. Zij telt met Meester Cornells 1G6,000 inwoners. Zee- en handelsstad (factorij der Nederl. Handelmaatschappij, Javasche Bank). Zetel van het hoofdbestuur (Raad vau Indië en Departementen van Algemeen Bestuur), het Hooggerechtshof en het Hoog-Militair-Gerechtshof van Is\'ed. Indië. De stad is verdeeld in de Oude of benedenstad, en de Nieuwe of bovenstad. In de eerste wonen Chineezen en Arabieren, in de laatste Europeanen. De bovenstad bezit eenige wijken, waarvan de voornaamste zijn: Molenvliet, Rijswijk, Tanabang (Tanah-abang), Noordwijk, Kebon-sirih, Croenoengsari, Parapatan, Weltevreden, Pasarbaroe (waar Chineeschc toko\'s gevestigd zijn), Kramat, Salemba, Meester Cornell\'s; en twee pleinen: het Koningsplein en het Waterloo-plein (met do zuil „Leeuw van Waterlooquot;, het monument van Generaal A. Y. Jlichiels — 1797/1849 — en het standbeeld van J. Pz. Coen — 1587/1629 —). Bezienswaardigheden: het Hotel van den Gouverneur-Generaal, de Willemskerk, de Stadskerk, de dierentuin, het Paleis of Groote Huis (waar do bureaux van eenige departementen van algemeen bestuur en de landsdrukkerij gevestigd zijn), het gebouw van het Bat. Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, het Museum van Oudheden, het post- en telegraafkantoor, het opera-gebouw, het hospitaal, het Stadsverband of gasthuis, het Paleis van Justitie, het stadhuis, de oude weg van Jakatra en de Kop van Pieter Erberfeld (1721), de citadel Prins Hendrik, het Chineesclie kamp, Pasar Glodok, de sociëteiten Harmonie en Concordia, bet Parapatan-weezengesticht, het Djati gesticht, het Diaconie-gesticht, de magazjjnen Onderlinge Hulp en Eigen Hulp; en te Meester Cornelis: de Militaire school en de Hoogere Burgerschool „Gymnasium Willem III.quot; Van de Oude stad loopt door de bovenstad een stoomtram tot Meester Cornelis. Hotels: Hotel des Indes, Hotel der Nederlanden, Grand Hotel Java.

Batavia (bocht van) aan de noordkust van West-Java. Zij wordt bepaald ten O. door den Hoek van Krawang en ten W. door de kaap Oentoeng Djawa. In deze bocht liggen verscheidene eilandjes.

20

Batavia (roede van) in de Bocht van Batavia, met vijf lichten: een op \'t eilandje Edam (Damar besar), twee aan de haven van Batavia en twee aan de haven van ïandjoong Priok.

Bat! taati. Plaats in de afdeeling Jlartapoera der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan een land-weg.

Batipoe. Batipoe en X Kofa, afdeeling der residentie Pa-dangsche Bovenlanden op Sumatra. De hoofdplaats is Patiatig Pandjam/.

Batjan (-groep) ten ZW. van Halmaheira, en hiervan gescheiden door straat Pationtie. De grootste zijn: Batjan, Groot Ta wal i of Kasiroeta en Poeloe Mandioli. Zij behooren tot de residentie Ternate (Molukken).

Batjan. Hoofdeiland der Batjan-groep, liet geheele eiland is in exploitatie afgestaan aan de Baljan-Maatschappij, die op hare plantages cacao, notemuskaat, nagelen, tabak, kokosnoten, koffie en boomwol (kapok) verbouwt. Deze Maatscuappjj heeft ook concessie voor de ontginning der aanwezige delfstoffen (goud en steenkolen).

Batjan. Plaats op het eiland Batjan. Standplaats controleur. KPM.

Batoe (of Sisir). Plaats in de aldeeling Malang der residentie Pasoeroean op Java, aan dc Brantas. Standplaats controleur (877).

Batoe (-eilanden) in den Indischen Oceaan ten quot;W. van Sumatra, behoorende tot de Padangscho Bencdenlanden. De grootste zijn: Tanah Balla, Tanah Masa en Pini.

Batoe (tandjoeng) aan de noordkust van Java (residentie Djepara).

Batoe {tandjoeng) aan de ZO.-kust van Horneo

Batoebara. Aldeeling der residentie Oostkust van Sumatra.

Batoe taatoe. Plaats op Celebes aan de straat van Makasser

Batoeblad {tandjoeng) aan de westkust van Borneo.

Batoegapit. Berg op Sumatra, in Atjeh (12000).

Batoelitjin. Plaats aan de ZO.-kust van Borneo, aan straat Laoet Poeloe (tusschen Borneo en Poeloe Laoet).

Batoer. Plaats in dc afdeeling Bandjarnegara der residentie Banjoeraas op Java, nabij de grens van de residentie Pekalongan, met druk bezochte pasars, en tabaksbouw. Hier ligt bet Doodendal of de Stikvallei, eene holte van 50 voet diep, waaruit op twee plaatsen koolzure dampen opstijgen, die, zeer dicht bij den grond ingeademd, verstikkend zijn.

Batoeradja. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra, aan een landweg.

Batoeretno. Plaats in Soerakarta op Java.

21

Batoeroesak. Plaats op hot eiland Bangka (Sumatra), aan een landweg.

Batoesangkar. Zie Fort Van e/er Cupellen.

Batoetampatoeng (-gebergte) op liorneo (1586), grens der landstreken Koetei en Berouwsche landen.

Batoetiti. Zie Tandjoeng Samhar.

Batoetoelis. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Bawang. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Peka-longan op Java.

Bawean. Eiland in de Java-zee, ten NO. van Java, hehoorende tot de residentie Soerahaja, KI\'M.

Ba wen. Plaats in de afdeeling Ambarawa der residentie Semarang, kruispunt van den verbindingsweg (545).

Bebekan. Plaats in de alUeeliug Sidoardjo der residentie Soerabaja op Java.

Bedagei. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Beët. Zie TJi Taroein.

Behouden passage. Straat tussclien Java en het Prinseneiland.

Bekasi. Plaats in de afdeeling Meester Cornelis der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Belang. Plaats op Celebes, in de Minahassa, aan de baai van Belang en den landweg naar Anioorang.

Belang (baai van) aan de NO.-kust van Celebes.

Belawan. Plaats in do afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Belawan (tandjoeng) aan de XO.-kust van Sumatra (afdeeling Deli).

Belo. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Bengalen passage. Straat tussehen Poeloe Wai en Pocloe Bras.

Bengawan (of Solo-rivier). Ontspringt op het Zuider-gebergte in de residentie Soerakarta op Java, onder den naam Penamhangan. Zij stroomt Noordwaarts tot Wonogiri, van hier NW.-waarts met oen bocht en, na de Danka» te hebben opgenomen, tot Soerakarta. Van hier stroomt zij, weder niet een bocht, NO.-waarts tot Ngawi, waar zij do Gandoeny of Rivier van Madioen opneemt. Verder stroomt zij NO.-waarts on mondt, door oen bij Boengah gegraven geul, ten O. van Sidajoe in de Java-zee uit. JJe Solo-rivier stroomt door vier residenties: Soerakarta, Madioen, Rembang en Soerabaja.

Bengkajang. Plaats in do afdeeling Montrado dor residentie Westerafdeoling van Borneo, aan een landweg; garnizoensplaats.

22

Bengkalis. Eiland in straat Malaltka, van Sumatragcsoheidon door de Brouwer straat. Hot behoort onder de residentie Oostkust van Sumatra.

Bengkalis. Hoofdplaats dor afdeoling- licngkalis vim do residentie Oostkust van Sumatra, op liet eiland van dien naam, mot 2.500 inwoners, meestal Chineezen; KPM.

Bengkoelen, Residentie van Sumatra, verdeeld in acht afdee-lingen: Bengkoelen, de Ommelanden van Bengkoelen (hoofdplaats Tnhah Pcnandjoeng), Laïs (hoofdplaats Laïs), Mokko Mokko (hoofdplaats Mokko Mokko), Seloema (hoofdplaats Loehoelintang), Mana en Pasoomah Oeloe JFana (hoofdplaats Mana), Kauör (hoofdplaats Bintoehan), Kroë (hoofdplaats Kroë). De hoofdplaats der residentie is Bene/koelen.

Bengkoelen, Afdeeling der residentie Bengkoelen op Sumatra. De hoofdplaats is Bengkoelen.

Bengkoelen. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Bengkoelen op Sumatra, mot 7000 inwoners en een garnizoen, aan den Indischen Oceaan en een landweg, het eindpunt van den weg over liet gebergte naar Palembang. üo reedo van Bengkoelen is slecht.

Bengkoelen (baai van) aan do westkust van Sumatra. In deze baai treft men de volgende lichten aan : Bengkoelen, Poeloe Tikoes.

Benkenang, Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan een landweg en den Indischen Oceaan.

Benkoenat. Plaats in hot ZO. der residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen Oceaan en de baai van Benkoerat.

Benkoenat (baai van) aan do ZO.-kust der residentie Bengkoelen op Sumatra.

Benteng darat. Plaats op hot eiland Bangka (Sumatra).

Bentoehan. Plaats in de afdeeling Laïs der residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den indischen Oceaan.

Berami (telok) aan do NW.-kust van Sumatra,waaraan Singliel ligt.

Berbek. Afdeeling der residentie Berbek op Java. Do hoofdplaats is Berbek.

Berbek. Hoofdplaats der afdeeling Berbek, standplaats controleur, door een landweg aan den Zuidelijken weg verbonden.

Berhala f-straat) tussohen Sumatra en den Riouw-arohipel.

Berikat (oedjoeng), de oostelijkste kaap van het eiland Bangka (Sumatra).

Berou (of Mac Cluer-go\\f) aan de NW.-kust van Nieuw-Guinea.

Berouw (of Bahoe). Rivier, die in haren benedenloop Segah heet, stroomt in het Kquot;. van de Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, Oostwaarts bij G oenoengtaboer naar de Soeloe-zee; KPM.

23

Besitan. Landschap in de afdoeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Besoeki. Residentie van Java, verdeeld in vijf afdeelingen: Besooki, Bondowoso, Djember, Panaroekan, Banjoewangi. De hoofdplaats is Besoeki.

Besoeki. Aftleeling dor residentie Besooki op Java. Do hoofdplaats is Besoeki.

Besoeki. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Besooki, aan de straat van Madoora en den Grooten Postweg, met SOüO inwoners. Standplaats controleur.

Besek (rawa) in hot ZW. der residentie Besoeki op Java.

Betoeng (tasik) in de residentie Oostkust van Sumatra, waaruit de Soengai I\\Iandau en de Socngai Siak haar water ontvangt.

Biaro. Zie Sangi-eilanden.

Bidadoeng [kali) of Poeger, loopt in de residentie Besoeki op Java Zuidwaarts langs Djember en valt bij Poeger in den Indischen Oceaan.

Bikeroe, Plaats in het Zuiden van Celebes, aan den landweg naar Balangnipa en Boelekomba.

Bila. (Si DJairi-djawi). Plaats aan den mond der Panei in de afdeeling Asahan der residentie Oostkust van Sumatra: KPM.

Biüiton (of Blitoenc/). -Maakt eene zelfstandige assistent-resi-dentie uit (hoofdplaats Tandjoeng Pandan).

Billiton. Eiland ten Oosten van Sumatra, in de Chineesoho zee, gescheiden door straat Gaspar van hot ten Westen gelegen eiland B ngka, en door straat Karimata van het ten Oosien gelogen Borneo, liet eiland is rijk aan tin. Onder de bevolking, die 27,000 zielen bedraagt, bevinden zich 7000 Chineezen.

Bima. Plaats op de noordkust van het eiland Soembawa, aan de golf van Bima, KPM. Uitvoer v.m paarden.

Bima (golf van) aan do noordkust van hot eiland Soembawa.

Binangoen. Plaats in de residentie Rembang op Java, aan de Java-zee en den Grooten Postweg.

Bindjei. Plaats in de afdeeling Deli der residenlie Oostkust van Sumatra.

Bintang (ot liiouw). Hoofdeiland van den Kiouw-archipel. Gambir- en pepercultuur.

Bintoehan. Plaats in de afdeeling Kauër dor residentie Beng-koelen op Sumatra, aan oen landweg.

Bi ra. Zie Lasotna.

Bira. Plaats in do afdeeling Sampang op het eiland Madoera, aan de Java-zee en een landweg.

Birangkeke (baai van) aan do ZO.-kust van Celebes.

24

Bisingin (tasik) iu de; rosidentio Oostkust van Sumatra, waaruit de Soongai SFandau en de Soongai Siak haar vvator ontvangt.

Bisma. Berg van liet DiënEr-gebergte (2363).

Bitjoli. Zie Boeli.

Bitoeng. Plaats op Koord-Celobes aan de baai van Amoerang.

Blabak. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Blambangan (of Poenva). Schiereiland aan den ZO.-hoek van Java.

Blantoeng (-baai) aan de zuidkust van Sumatra, in de Lam-pongsbaai.

Blimbing. Plaats in de residentie Bengkoelen, aan don Indischen Oceaan en de Blimbing-baai.

Bümbing (-baai) aan do ZW.-kust van Sumatra.

Blimbing (tandjoeny) aan de NW.-kust van Borneo.

Biinjoe. Plaats op liet eiland Bang ka (Sumatra), aan een landweg\'.

Blitar. Afdeeling der residentie Kediri op Java. De hoofdplaats is Blitar.

Blitar. Hoofdplaats der afdeeling Blitar, aan een zijtak van den Zuidelijken weg en den spoorweg. Standplaats controleur. Tabakscultuur.

Blora. Afdeeling der residentie Rembang op Java. De hoofdplaats is Blora.

Blora. Hoofdplaats der afdeeling Blora. Standplaats controleur. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Rembang.

Boano, Eiland ten O. van Cerain.

Boano (straat) iusschen Borneo eu Ceram.

Bobotsari. Plaats in de afdeeling Pocrbolinggo der residentie Banjoemas op Java.

Bodja. Plaats in de afdeeling Kendal der icsidentie Semarang. Standplaats controleur.

Bodjonegoro. Afdeeling der residentie Rembang op Java. De hoofdplaats is Bodjonegoro.

Bodjonegoro. Hoofdplaats der afdeeling Bodjonegoro, aan de samenvloeiing van do Solo en de Kening. Standplaats controleur.

Bodjong. Plaats in do afdeeling Cialoeh der residentie Tji-rebo\'n op Java, aan den ontworpen spoorweg.

Bodjonggcde. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Bodjongmanik. Plaats in do afdeeling Lebalc der residentie Banten op Java. In de nabijheid wonen de Badoej\'s.

Bodri {kali). Ontspringt op hot Djamboe-gebergte, stroomt door de afdeeling Kendal der residentie Semarang op Java, en valt ten NW. van de plaats Kendal in do Java-zee.

25

Boea. Plaats in de afdeeling Tanah Datar der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan een landweg en de Sinamar.

Boeding. Plaats op Billiton.

Boedok. Plaats in de afdeeling Montrado der Wcsterafdeeling\' van Borneo.

Boegel. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Sema-rang op Java, op de grens der residentie Djepara, aan de Kali Tanggoelangin.

Boegel (tandjoeng) aan de noordkust van Java (residentie Djepara).

Boegeroens (-eilanden) tusschen do eilanden Saleijer en Celebes.

Boejaran. Plaats in de afdeeling Seniarang der residentie Semarang op Java.

Boekatedja. Plaats ia de afdeeling Poerbolinggo der residentie Banjoemas op Java.

Boekit barisan (-gebergte) op Sumatra, van Koningspunt tot kaap Vlakkehoek.

Boekitbatoe. Plaats op liet eiland Bengkalis.

Boekitkaba. Berg op Sumatra, in de residentie Palembang, ten NO. van de stad Bengkoelen (1G50).

Boekittinggi. Zie Fort de Koek.

Boekittoenggoel. Berg op Java, op do grens der residenties Preanger-regentschappon en Krawang (2208;.

Boelang (-archipel) in de Chineesohe zee, ten W. van liet eiland Batam en behoorende tot den Riouw-archipel.

Boelang. Plaats in de afdeeling Sidoardjo der residentie Scerabaja op Java, aan de Kali Porong.

Boelangan. Zie Ka jan.

Boelekomba. Plaats in het Z. van Colebes, aan de Soenda-zee en een landweg, KPM.

Boe!eleng. Plaats op het eiland Bali, KPM.

Boeli (-baai) of Bitjoli, aan de oostkust van het eiland Hal-maheira.

Boeloeh (tasile) op Sumatra in de residentie Oostkust van Sumatra, waaruit de Soengai Mandau en de Soengai Siak haar water ontvangen.

Boeioelawang. Plaats in de afdeeling Malang der residentie Pasoeroean op Java.

Boelongan. Leenplichtig rijk in do afdeeling Koetei op Borneo, KPM.

Boemiajoe. Plaats in de afdeeling Brebes der residentie Tegal op Java. Standplaats controleur.

Boemidjawa.. Plaats in de afdeeling Brebes dor residentie Tegal op Java.

2*

26

Boengah. Plaats ia de afdeeling Grissee dor residentie Soera-baja op Java, aan don Grooton Postweg en de geul dor Solo-rivior.

Boengamas. Plaats in do residentie Palembang op Sumatra, aan oen landweg.

Boengatan. Plaats in do afdeoling Besoeki der residentie iiosoeki op Java, aan don Groeten Postweg.

Boengboelan. Plaats in do afdeoling Soekapoera IColot der residentie Preanger-regentschappen op Java (448).

Boengoaran. Zie Natoeiia-eilanden.

Boeni (tji). Ontspringt op den Patoelia in do residentie Preanger-regentschappen op Java en stroomt ZW.-waarts naar den Indisclien Oceaan.

Boonoet. l\'laats in do afdeoling Slntang der residentie Wester-aldeeling van Borneo, aan de Kapoeas.

Bocntai. Plaats in do afdeoling Doeson en Daiak-landen der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan do Groote Dajak-rivier.

Boentok. Plaats in do afdeoling Dooson en Dajak-landen dor residentie Zuider- eu Oosterafdeeling van Borneo, aan do Bnritoo.

Boerangrang. Berg op Java, op do grens der residenties Preanger-regentBohappen en Krawang (2058).

Boeroe. tiland ten \\V. van Coram, en van dit eiland gescheiden door straat Manipa of Booroo. Het behoort tot de residoutio Amboina en levert veel sago en kajoepoetih-olie.

Boeroe (straat). Zie Manipa.

Boeroemon. Rivier op Sumatra. Zij ontspringt op het Boekit Barisan-geborgte in de residentie Tapanoeli en heet in haren benedenloop Panei, die langs Laboean Batoo naar de straat van Malakka stroomt.

Boerong (-eilanden) ten W. van Borneo.

Boetak. Berg op Java, op de grens der residenties Kediri en Pasoeroean (2850).

Boetak. Berg op Java, op de grens der residenties Peka-longan en Banjoemas (2221).

Boeton. Eiland ten ZO. van Celebes, in de Moluksche zee, en gescheiden van het ten quot;VV. gelegen eiland Moena door straat Boeton. Het behoort tot de Bondgenootschappolijko landen van hot Gouvernement van Celebes en Onder-hoorigheden.

Boeton (stiaat) tussehen de eilanden Boeton en Moena.

Boeton. Plaats op het eiland Boeton aan de ZW.-kust, KPM.

Bogor. Zie Buitenzorg.

Bogorame. Plaats in de afdeoling Pati der residentie Djepara op Java.

27

Bogowonto {kali). Ontspringt op den Soembing, in de residentie Barelen op Java. en stroomt Zuidwaarts Jangs Poerworedjo en Poerwcdadi naar den Indischen Oceaan.

Bojolali. Afdeeling der residentie Semarang op Java. De hoofdplaats is Bojolali.

Bojolali. Hoofdplaats der afdeeling Bojolali, aan den verbindingsweg, met een fort (418).

Bolaangoeki. Plaats in Noord-Celebes, aan de Soeloe-zee.

Bolango. Riviertje in Noord-Celebes, die de afstrooming van het moor Limbotto opneemt en zich in de Haven van Grorontalo stort.

Bolano (meer) in Noord-Celebes (residentie Menado).

Bolano. Plaats op Noord-Celebes (residentie Menado), nabij de golf van Tomini.

Boleng (straat) tusschen de eilanden Andonare en Lomblen.

Bonan. Plaats in de afdeeling Tajan der residentie Wester-afdeeling van Borneo.

Bonat matangkat (of Stroomcn\'kaap), NW. kaap van Celebes.

Bondjol. Plaats in de afdeeling Agam der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan een landweg.

Bondojoedo (kali). Ontspringt in de residentie Probolinggo op Java, op den Lemongan, stroomt ZO.-waarts langs de zuidelijke grens van de residenties Probolinggo en Besoeki naar den Indischen Oceaan.

Bondowoso. Afdeeling der residentie Besoeki op Java. De hoofdplaats is Bondoiroso.

Bondowoso. Hoofdplaats der afdeeling Bondowoso, aan een zijtak van den Grooten Postweg. Standplaats controleur (275).

Bone. Riviertje in Noord-Celebes, zich stortende in do Haven van Gorontalo.

Bonerate. Eilandje der Tijger-eilanden, behoorende tot de afdeeling Saleijer, gelogen ten O. van het eiland Saleijer in de Soenda-zee; KPM.

Boni (golt van) aan de zuidkust van Celebes.

Boni. Leenroerig land op de ZW.-kust van Celebes.

Boni. Plaats in ZW. Celebes, aan do W.-zijde van de golf van Boni.

Bonthain (of Bantaëng). Hoofdplaats dor afdeeling Zuiderdistricten van het Gouvernement Celebes en Onderhoorig-heden, aan de baai van Bonthain en een landweg; KPM.

Bonthain (baai van) aan de ZW.-kust van Celebes.

Boompjes (-eilanden) in de Java-zee, met een licht op Poeloo Rakit. Behooren tot de residentie Tjirebon.

Borneo {oi Broenei). Eiland der groote Soenda-eilanden. Het is verdeeld in de residenties Westerafdeeling (hoofdplaats Pontianak), en Znider- en Oosterafdeeling (hoofdplaats

28

Bancljarmasin). Onafhankelijk van het Nederlandsch gezag zijn de staten; JJroenei, frerawak, Pappal, ilaloedoe, Sabah en Mangidari, allen in het X. gelegen.

Boroboedoer. Boeddha-tempel in de ai\'deeling Mogelang dei-residentie Kedoe op Java (296).

Bowerno. Plaats in de ai\'deeling Bodjonegovo der residentie Rembang op Java.

Bowoni. Zie Wotooni.

Bran (telok) aan de westkust van het eiland Billiton.

Brantas (kali). Ontspringt op den Ardjoeno in do residentie Pasoeroean op Java. Zij stroomt Zuidwaarts door het hoogland van Malang langs Jlalang en, na de Lesti te hebben opgenomen, quot;Westwaarts tot Karangredjo. Van hier loopt zij Noordwaarts langs Kediri tot Kertosono, van waar zij verder Oostwaarts stroomt tot Melirin (ten NO. van Modjokerto). Hier splitst zij zich in de Kali Mas, die naar Soerabaja stroomt, en de Kali Porong, die ten NO. van Bangil in de straat van Madoera uitloopt. Do Brantas stroomt door drie residenties: Pasoeroean, Kediri en Soerabaja.

Bras (pueloe) in den Indisehen Oceaan, ten N. van Sumatra, met een vuurtoren.

Brebes. Afdeeling der residentie Tegal op Java. De hoofdplaats is Brebcs.

Brebes. Hoofdplaats der afdeeling Brebes, aan den Grooten Postweg en de KaliPamali. Standplaats controleur. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Tegal.

Brebes {tandjoeng) aan de noordkust van Java (residentie Tegal).

Bril (de) of Taka liamata. Eif in straat Makasser ten Z\\V. van Celebes, met een vuurtoren.

Bringin, Plaats in de residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Broemboeng. Plaats in de residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Broenei. Landschap in het Noordelijk deel van Borneo, onafhankelijk van het Nederlandsch gezag.

Broenei. Plaats in het Noorden van Borneo aan do baai van Broenei.

Broenei (baai van) aan de NAV.-kust van Borneo.

Bromo. Berg op Java, op de grens der residenties Pasoeroean en Probolinggo. Top van het Tengger-gebergte (2290).

Broompang {telok) aan de ZW.-kust van het eiland Billiton.

Brossot. Plaats in de residentie Djokjakarta op Java, aan den Zuidelijken weg en de Kali Progo.

Brouwer (-straat) of Selat Pandjang, tusschen de eilanden van Bengkalis en de oostkust van Sumatra.

29

Buffel (-kaai)) ^ Tancljoeng Siaboeny, aan de westkust van Sumatra, ten Z. van de stad Bengkoelen.

Buitenzorg. Ai\'deeling der residentie Batavia. Do hoofdplaats is Buitenzorg.

Buitenzorg (of Jioi/or). Hoofdplaats der afdeeling Buitenzorg-, aan de Tji Li woon g, den Grooten Postweg en don spoorweg (207). Residentie van den Gouverneur-Generaal. Hier zijn de bureaux der Algemeene Secretarie gevestigd. Bezienswaardigheden: \'s Lands Plantentuin, het paleis van den Gouverneur-Generaal en liet gesticht voor krankzinnigen. In de nabijheid de badplaats Kotabatoe.

Bwool. Plaats nabij de noordkust van Celebes, KPM.

Bwool (baai van) aan de noordkust van Celebes.

c.

Celebes. Eiland der Groote Soenda-eilanden. Het is verdeeld in de residentie Menado (hoofdplaats Menaclo) en het Gouvernement van Celebes en Ondeihoorighcden (hoofdplaats Makasser).

Celebes (zee van) of Soeloe-zee, ten N. van Celebes en ten O. van Borneo.

Celebes (-baai) aan de KO.-kust van het eiland Flores.

Centraal (-gebergte). Dit zgn. gebergte maakt de noordelijke grens uit der Westerafdceling en der Zuider- en Ooster-afdeeling van Borneo.

Ceram (of Serang). Eiland der Molukken, ten W. van -Nieuw-Gu\'nea, bchoorende tot do residentie Amboina. Het eiland brengt veel sago voort.

Ceramsche zee. Ten X. van Ceram en Boeroe.

Ceram laoet (-eilanden) ten ZO. van Ceram.

Cherlbon. Zie Tjirebon.

Chineesche zee. Ten NW. van Borneo.

Clement (-straat) in de Gaspar-straat.

D.

Dai (of Ling ga). Plaats op het eiland Lingga, dat eene afdeeling uitmaakt dor residentie Eiouw en Onderhoorigheden.

Dajak. (Groote-) rivier, of Kaliajan, stroomt op Borneo Zuidwaarts langs Eawi en Boentai naar de Java-zee.

Dajak. (Kleine-) rivier, of Kapoeas Moeroeng, stroomt op Borneo Zuidwaarts naar de Java-zee, waarin zij bij Koeala Kapoeas nitmondt.

30

Dajaklanden. Afdeeling der residentie Zuider- en Ooster-afdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Koeula Kapoeas.

Dako. Zie Kandi.

Dammer. Zie Zuid-Wester-eilanden.

Dampal. Plaats aan de noordkust van Celebes, KPM.

Dampar (-baai) aan de zuidkust van Java.

Dampeias. Plaats aan de KW.-kust van Celebes, KPM.

Dampir. Zie Gemien.

Dani (-(//). Zie Tji Sedane.

Dankan. Zie Bengawan.

Darmaradja. Plaats in de afdeeling¹ Soemedang dor residentie Preacgei-regentschappen op Java (290).

Darvel (-baai). Zie Giong.

Dato {tandjoeng) aan do zuidkust van het eiland Madoera.

Datoe (tandjoeng) aan de UW.-kust van Borneo.

Datoe (bocht van) aan de NW.-kust van Borneo.

Dawoean. Plaats in het regentschap Dawoean der residentie Krawang op Java, aan den Griooten Postweg.

Delangoe. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Deli. Afdeeling der residentie Oostkust van Sumatra. De hoofdplaats is Mcdan.

Delitoewa. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust \\an Sumatra, aan den spoorweg.

Demak. Afdeeling der residentie Semarang op Java. De hoofdplaats is Demak.

Demak. Hoofdplaats der afdeeling Demak, aan den Grooten Postweg, de Kali Demak en den tramweg. Standplaats controleur. Do plaats bezit oene oude moskee.

Demak {kali). Ontspringt op den Merbaboe in de residentie Semarang op Java, stroomt langs Salatiga, neemt bij Tempoeran de Toentavg op en loopt verder largs Goeboeg en Demak naar de Java-zee.

Demakan. Plaats in de afdeeling Djoewana der residentie Djepaia op Java.

Demari. Plaats in de afdeeling Toeban der residentie Rembang op Java, aan den Grooten Postweg en de Bocht van Toeban.

Dempet. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Semarang op Java.

Dempo. Berg op Sumatra, op de grens der residenties Berg-koelen en Palem\' ang (3170).

Dempoe (straat) in den Eiouw-archipcl.

Depok. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg. De bewoners zijn Christen-inlanders. Er is een seminar\'e voor inlandsche zendelingen.

31

Deudeul. Plaats in de afdeeling Soekapoeva Kokt der residentie Preanger-regentscbajjpen op Java.

Diamantpunt (of Tandjoenti Vjamboe ajer) aan de NO.-kust van Sumatra.

Diatas (danau) op Sumatra,in de PadangsoheBovenlanden (1531).

Diëng (-gebergte). Eene lioogvlakte op ilidden-Java, op de grens der residenties Pekalongan, Semarang, Kedoe, Bagelen en Banjoemas (2015). Het hoogste punt is de Goenoeng Praboe (2557). Boeddha-tempels, tabakscultuur.

Diëng (plateau van). Zie Viëiig-i/ebergte.

Dindang. Plaats op hot eiland Billiton.

Dirk de Vries (-baai) aan de zuidkust van Java, westelijke inham der Panandjoeng-baai.

Djaboeng, Plaats in de aldceling Ponorogo dor residentie Madioen op Java.

Djaboeng. Plaats in do afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java. Standplaats controleur.

Djabong ((andjotixj) aan de oostkust van Sumatra.

Djalaksana. Plaats in de afdeeling Tjirebon dor residentie Tjirebon op Java.

Djambangan. Berg op Java, op de grens der residenties Probolinggo en Pasoerooan (8020)

Djambean. Plaats in de afdeeling Bodjonegoro der residentie Rembang op Java.

Djambi. Een rijk op Sumatra, waarvan hot bestuur, onder het oppergezag der STi derlandsohe Regeering, is overgelaten aan den inlandsohen vorst (sultan). De resident van Palembang houdt toezicht op de zaken van het Rijk Djambi.

Djambi. Hoofdplaats van het Rijk Djambi, aan de Soengai Djambi, met 3000 inwoners; KPM. Standplaats politiek agent.

Djambi (soengai). Ontstaat uit de Batatty Ilari en de Batfinc/ Tambesi. Zij stroomt Oostwaarts in het Rijk Djambi langs de hoofdplaats Djambi en Moeara Kompeh naar do Berhala-straat, waarin zij zich ontlast.

Djamblang. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie Tjirebon op Java.

Djamboe (-gebergte) op de NO. grens der residentie Kedoe op Java.

Djamboe. Plaats in de afdeeling Poerwokerto der residentie Banjoemas op Java.

Djamboe ajer. Zie Diamantpunt.

Djamna. Eilandje in de Geelvink-baai, KPM.

Djangkar (tancljoeug) aan de noordkust der residentie Besoeki op Java.

32

Djasinga. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan de Tji Kandi. De wouden in de omstreek zijn berucht om de tijgers.

Djati (tandjoeng) aan de noordkust van Java (residentie Djepara).

Djatibarang. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residentie Tjirebon op Java, aan de Tji Manoek.

Djatibarang. Plaats in de afdeeling Brcbes der residentie Tegal op Java.

Djatilawang. Plaats in de afdeeling Poerwokerto der l eaidcntie Banjoemas op Java.

Djatinegara. Plaats in do afdeeling Tegal der residentie Tegal op Java (298).

Djatinom. Plaats in do afdeeling Bojolali der residentie Soerakarta op Java.

Djatiredjo. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java.

Djatirogo. Plaats in de afdeeling Toeban der residentie Kembaug op Java. Standplaats controleur.

Djatitoedjoe. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residentie Tjirebon op Java, aan da Tji Manoek.

Djatiwangi. Plaats in do afdeeling Madjalongka der residentie Tjirebon op Java.

Djeboés. Plaats op liet eiland Bangka (Sumatra), aan een landweg.

Djembang {danau) in Koetei op Borneo.

Djember. Afdeeling der residentie Besoeki. De hoofdplaats is Djember.

Djember. Hoofdplaats der afdeeling Djember, aan een zijtak van den Grooten Postweg en de Kali Bidadoeng. Standplaats controleur.

Djembrana. Plaats op het eiland Bali.

Djemoer. Plaats in de afdeeling Soerabaja der residentie Soerabaja op Java, aan den spoorweg en den Grooten Postweg.

Djeneponto. Plaats op de zuidkust van Celebes, aan de Soenda-zee en een landweg.

Djengkol. Plaats in do afdeeling Limbangan der residentie Preanger-regentsehappen op Java, aan den spoorweg.

Djenoe. Plaats in de afdeeling Toeban der residentie Eembang, aan de Java-zee en den Grooten l\'. stweg.

Djepara (Japara). Residentie van Java, verdeeld in vier afdeolingen: Pati, Koedoes, Djoewana, Djepara. De hoofdplaats is Pati.

Djepara. Afdeeling der residentie Djepara op Java. De hoofdplaats is Djepara.

Djepara. Hoofdplaats der afdeeling Djepara, met 11,000 inwoners, aan de Java-zee. Standplaats controleur.

33

Djepon. Plaats in de afdeeling Blora der residentie Rembang op Java.

Djilolo. Zie Halmaheira.

Djilolo (straat) tussclien Halmaheira en de Papoesche eilanden.

Djingkilon. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Djintang. Plaats in de afdeeling Jlontvado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Djoeloek. Plaats op de NO.-kust van Sumatra (Atjeh). Uitvoer van zwarte peper.

Djoendjang. Plaats in do atdeeliug Tjirebon der residentie Tjirebon op Java.

Ojoeroedjoe. Plaats in de afdeeling Pontianak en Ommelanden der residentie quot;Westerafdeeling van Borneo.

Djoewana. Afdeeling der residentie Djepara op Java. De hoofdplaats is Djoewana.

Djoewana (Joana). Hoofdplaats der afdeeling Djoewana, aan den Grooten Postweg, den tramweg en de Kali Djoewana, met een havenlicht. Scheepstimmerwerven. Standplaats controleur.

Djoewana (kali) stroomt NO.-waarts in de residentie Djepara langs Djoewana. Zij is de afwatering der Rawa Besar, in het ZO. dezer residentie.

Djogjakarta. Vorstendom op Java. Een resident vertegenwoordigt het Nederlandsch gezag, \'t Gebied van den Sultan omvat tien regentschappen : do Hoofdplaats, Sleeman, Kalasan, Bantoel, Goonoeng-Kidoel, üfanggoelan, Kalibawang, Sentoio, Pengasih, Brossot of Adikarto. Een klein gedeelte van het grondgebied van dit vorstendom wordt bestuurd door Prins (Pangeran) Pakoe Alam, die onafhankelijk is van den Sultan. Het Pakoe-alams-gebied telt één regentschap : Karangkemoening. De hoofdplaats van het vorstendom is Djogjakarta.

Djogjakarta. Hoofdplaats van het vorstendom Djogjakarta, aan den Zuidelijken weg, den spoorweg en de Kali Opak, met 60.000 inwoners. Residentie van don Sultan en den Resident. Bezienswaardigheden : de Kraton, het paleis van den Sultan, oen uur in omtrek en bewoond door 15.000 menschen : familieleden en bedienden ; het watorkasteel; het fort Rustenburg ; oen gedenkteeken van den Gouverneur-Generaal Daendels; het residentiehuis.

Djogorogo. Plaats in de afdeeling Ngawi der residentie Madioen op Java.

Djohor (straat) tussclien de eilanden Poeloe Laoeten Seboekoe (Borneo).

Djombang. Afdeeling der residentie Soerabaja op Java. De hoofdplaats is Djomhamj.

3

34

Djombang. Hoofdplaats der afdeeling Djombang, aan den spoorweg. Standplaats controleur.

Djomblang. Plaats in de afdeeling Semarang der residentie Semarang op Java, aan den verbindingsweg.

Djongol. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java.

Dobo. Plaats op het eiland quot;Wawar (Aroe-eilanden), handelsmiddelpunt van het uiterste Oosten van den archipel; KPM. Standplaats posthouder.

Doea soedara {Tu-ee Gebroeders). Berg in de Minahassa op Celebes (1373).

Doela. Plaats op een der Kei-eilanden. Standplaats posthouder.

Doerdjan. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Madoera).

Doerenan. Plaats in de afdeeling ïrenggalek der residentie Kediri op Java.

Doerian (tji). Zie Tji Kancli.

Dompo. Plaats op het eiland Soembawa.

Dompo, Zie Bocht van Sangar.

Donda (-baai) aan de noordkust van het eiland Flores.

Dondo (-baai) aan de noordkust van Celebes.

Dondo (oeujoenfi). ÏTW. kaap van Celebes. \'

Dondrekin (-eilanden). Zie Pomaran.

Dongala. Zie Palos.

Ooreh. Plaats op de NO.-kust van het schiereiland van Nieuw-Guinea, KPM. Sedert 1855 zijn hier zendelingen gevestigd voor do bekeerina: der Papoea\'s.

Dramajoe. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residentie Tjirebon op Java.

Dringoe. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo, aan den Groeten Postweg.

Drio. Plaats in de afdeeling Soerabaja der residentie Soerabaja op Java, aan de Kali .Mas.

Dsaoet. Berg r.p Sumatra, in de residentie Tapanoeli (1625).

Duizend (-gebergte) of Sewoe, in het Zuiden der residenties Djogjakai ta en Soerakarta.

Duizend (-eilanden) in de Java-zee, ten N. van AVest-Java.

Dwars in den weg (of Poeloe Soengian) ten Z. van Sumatra in straat Soenda, behoorende tot de residentie Banten (Java).

E.

Edam. Eilandje in de Bocht van Batavia, met een vuurtoren.

Edi. Plaats op Sumatra in Atjeh, aan straat Malakka; KPM. Uitvoer van zwarte peper.

Egeron (straat) tusschen het eiland Jamdena (Tenimber-eilanden) en Poeloe Selaroe.

Ello. Zie Progo.

Emmahaven. XW. hoek der Koninginne-bnai, aan de westkust Tan Sumatra (bij Padang).

Empang (tandjoeny) aan de XW.-kust van Billiton, met een vuurtoren.

Endeh (of Midden-F/ores) een gebied op het eiland Floras.

Endeh (of Amhogaga). Plaats op de Z.-kust van llidden-Flores, KPM. Standplaats postliouder.

Endoet. Berg op Java in het ZO. van de residentie Banten (1296).

Engano (of Telandjang). Eiland in den Indisohen Oceaan, ten quot;W. van Sumatra, behoorende tot de residentie Beng-koelen; KPM.

Enkhuizen. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Evar (of Kei-eilanden) in de Banda-zee, beiioorende tot de Zuid-Ooi ter-eilanden.

F.

Flores. Eiland der Kleine Soenda-eilanden. Het is verdeeld in : AVest-Flores of Mangerai; Midden-Flores of Endeh, en Oost-Flores of Larantooka. Het eerste deel behoort onder het Gouvernement van Celebes en Onderhoorigheden, de beide laatste deelen behooren onder de residentie Timor.

Flores of Soenda (-zee) ten X. van Flores.

Flores (straat.) tusschen Flores en Andonave.

Fort de Koek (of Boelcitlinggi). Hoofdplaats der afdeeling Agam van de residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan don spoorweg en een landweg (936;. Hier is eene kweekschool voor inlandsche onderwijzers.

Fort Elout (of Penjahoengaii). Plaats in de afdeeling Mandeling der residentie Tapanoeli op Sumatra, aan een landweg (208).

Fort Van der Capellen (of Batoesangkar). Hoofdplaats der afdeeling Tanah Datar van do residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan oen landweg en de Batang Sello, tak dor Batang Kwanten.

G.

Caboes. Plaats in de afdeeling Pati der residentie Djepara op Java.

Cadang. Berg op Sumatra, in do residentie Padangsche Bovenlanden (1949).

Gading, Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java.

Gading. Plaats in de afdeeling Kraksaan der residentie Probolinggo op Java. Standplaats controleur.

36

Cadok. Plaats in de af\'cleoling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan den Grooten Postweg. Logement en her-stellingsplaats (480).

Cagatan. Plaats in de afdeeling Ampel der residentie Soera-karta op Java.

Cajam. Plaats op hot eiland Öapoedi (residentie Madoera). Standplaats controleur.

Calang. Eiland van den liiouw-archipel.

Calesong. Plaats op de ZW.-kust van Celebes, aan den landweg naar Makasser.

Galis. Plaats in de afdeeling Pamekasan op Madoera.

Caloeh. Afdeeling der lesidentie Tjirebon. Ue hcofdplaats is Tjiamis.

Caloenggoeng. Uerg\' o]gt; Java, in de residentie Preanger-regentschappen, ten O. van Oaroet (222!)).

Candoeng. Zie Rivier van Madioen.

Cani. Plaats op de ZW.-kust van Halmaheira, aan straat Patiëntie; KPM.

Cantoeng. Plaats op het eiland Billitou.

Caroeng. Plaats in do afdeeling Loduk der residentie Bagelen op Java.

Caroet. Hoofdplaats der afdeeling Limbangan van de residentie Preanger-regentschappen op Java, aan de ïji Manoek en den spoorweg, met 10.000 inwoners. Standplaats controleur. In de nabijheid kotfie- en theetuinen (710).

Caroet (plateau van) ten O. van de bergketen, die den Papandajan met den Goentoer verbindt, aan de oostzijde begrensd door den ïjikoraj, den Oaloenggoeng en den Teiaga bodas.

Caspar (straat) tusschen do eilanden Bangka en Billiton.

Cawok. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Cebang. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie Tjirebon op Java.

Cebang. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Seaia-rang op Java.

Cedangan. Plaats in do afdeeling Sidoardjo der residentie Soerabaja op Java, aan den spoorweg en den Grooten Postweg.

Cedangan. Plaats in do afdeeling Demak der residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Cede. Berg op Java, in het N. der residentie Preanger-rogent-schappen, op de grens der afdeelingen Tjiandjoeren Soeka-boemi (29C2).

Cedebage. Plaats in de afdeeling Bandoeng der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den spoorweg.

Cedek. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java, aan do Brantas.

37

Geelvink (-baai) aan de NW.-kust van Nieuw-Guinca.

Celiting. Plaats op de N.-kust van het eiland Flores. Tabak.

Gemien (stiaat) of Dampir, tusschon Nieuw-Guinea en de Papoesche eilanden.

Gemoeh. Plaats in de afdeeling Kendal dei^- residentie Sema-rang op Java. Standplaats controleur.

Gemoek (tanctjoeng) of Varhenshoel-, aan de W.-kust van het eiland Timor.

Gempeng. Plaats in de afdeeling Rangil der residentie Pasoe-roean op Java, aan den Grooten Postweg en den spoorweg.

Gempol. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoeroean op Java, aan de Kali Porong en den spoorweg, op de grens der residentie Soerabaja.

Gending. Plaats in de afdeeling Kraksaan dor residentie Probolinggo op Java, aan den Giooten Postweg. Standplaats controleur.

Cendingan. Plaats in de afdeeling quot;Ngawi der residentie Madioen op Java, aan den Zuidelijken weg.

Geneng. (Antroe) Plaats in de aldeeling Pati der residentie Djepaia op Java.

Geneng. Plaats op de grens der afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java, aan den spoorweg.

Genteng (poeloe) ten ZO. van het eiland Madoera.

Gighen. Staatje behoorende tot de Onderhoorigheden van het gewest Atjoh en Onderhoorigheden, op de noordkust van Atjeh. Do hoofdplaats is Sen li.

Giong of Dartel (-baai) aan do NO.-kust van Borneo.

Gisser. Eilandje ton ZO. van het eiland Ceram, KPM.

Gjanjar. Plaats op het eiland üa\'.i.

Goearitji (-eilanden) behoorende tot de Batjan-groep.

Goebing. Plaats in de afdeeling Soerabaja der residentie Soerabaja op Java, aan don ppoorweg.

Goeboeg, Plaats in de afdeeling Semarang dor residentie Seniarang op Java, aan de Kali IJeinak. In de nabijheid stijgt uit den drogen bodem eeno braadbare gassoort op, het Eeuwige vuur of Moro-api genaamd, die, eei.ma»! aangestoken, blijft voortbranden.

Goedo. Plaats in do afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java.

Goekoelang. Zie Java\'s \'2e punt.

Goeloek goeloek. Plaats op hec eiland Madoera (afdeeling Soemenep).

Godong. Plaats in de afdeeling Demak dor residentie Semarang op Java. Standplaats controleur.

Goendih. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java, aan den spoorweg en den tramweg.

38

Coenoeng api. Ken- der Bauda-eilanden.

Coenoeng api. Eilandje in de Banda zee, behoorende tot de Zuid-Wester-eilanden.

Coenoeng api. Eiland in de Soenda-zee, ten KO. van het eiland Soembawa en ten If. van straat Sapi.

Coenoeng batoe. Plaats in deafdeeling Tjitjalengka der residentie Preanger-regentsohappen op Java, aan den spoorweg.

Coenoeng gangsir. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoeroean op Java, aan den spoorweg.

Coenoeng kentjana. Plaats in de afdeeling Lebak dec residentie Banten op Java (276). Standplaats controleur. Van bier leidt de weg naar de woonplaats der Badoej\'s.

Coenoeng kidoel. Regentschap van het vorstendom Djogja-karta op Java.

Coenoeng sitoli. Plaats op liet eiland gt;\'ias, KPM.

Coenoeng soegi. Hoofdplaats der afdeeling Sepoetih van de residentie Lampongsche districten op Sumatra, aan een landweg.

Coenoeng taboer. Plaats op de XO.-kust van Borneo, aan den mond der Segah.

Coentoer. Berg op Java, in de residentie Preanger-regentsohappen, ten NW. van Oaroet (2244). Uitbarsting in 1S18, moddervloed in Juni 1882.

Cogodalem. Plaats in do residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Combong. Plaats in do afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java, aan den Zuidelijken weg en den spoorweg. Telefoonverbinding met liet post- en telegraafkantoor van Karanganjar. Hier is eeno school tot opleiding van militairen (pupiilensohool).

Combong. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Condang wetan. Plaats in de afdee\'ing Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java.

Condosoli. Plaats in de afdeeling Soekaboemi der residentie Preanger-regentscliappen op Java, aan den spoorweg.

Coprak. Plaats in de residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Coram (-eilanden) ten ZO. van hot eiland Ceram.

Corontalo. Afdeeling dor residentie Menado op Celebes. De hoofdplaats is Gorontalo.

Corontalo. Hoofdplaats der afdeeling Gorontalo, aan du golf van Tomini of Gorontalo, nabij het vischnjke meer Limbotoe, met een vuurtoren. Goud van Gorontalo.

Coudberg of Selaivct Dj anten in Atjeh (1726).

Cowa. Bondgenootschappelijk staatje op Celebes.

39

Cowa. Plaats op de ZW.-kust van Celebes, aan den landweg naar Makasser.

Grabak. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Gradjagan (-baai) aan de zuidkust van Java (residentie Besoeki).

Grasak (oedjoeny) nooï-delijUst punt van het eiland Bangka (Sumatra).

Grati. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoe-roean op Java, aan don spoorweg en den Groeten Postweg. Standplaats controleur. In de nabijheid ligt het Meer van Grati of Kelindoengan, bekend om zijne visschen, zijne krokodillen en de ontelbare eenden, wier eieren gezouten en heinde en ver verzonden worden.

Gresik. (Gn\'ssee). Afdeeling der residentie Soerabaja op Java. De hoofdplaats is Gresik.

Gresik. Hoofdplaats der afdeeling Gresik, met 15.000 inwoners, aan den Grooten Postweg en de straat van iSadoera, met een havenlicht. Standplaats controleur. Handel (Arabieren) en scheepsbouw, zoutpannen en salpetergroeven, kunstmatige vischteelt in tamhak\'s (vijvers). In de nabijheid is eene graftombe van Manlik Ibrahim, den eersten verkondiger van den Islam op Java. Stoomvaart op Soerabaja.

Greyhound (straat) tnsschen den Banggaai archipel en de Soela-eilanden.

Grobogan. Afdeeling der residentie Semarang op Java. De hoofdplaats is Poerwodacli. Katoenteelt.

Grobogan. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java.

Grompot. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg en den verbindingsweg.

Guinea (Nieuw-). Eiland behoorende tot Australië en waarvan het westelijk deel tot den lilsten graad ÜL. van Green-wich onder NederLind^ch gezag staat. De Geelvink-baai, aan de noordzijde, en de Mac Cluer-golf, aan de westzijde, vormen van dit deel twee schiereilanden. De bevolking bestaat uit Papoea\'s. Het behoort onder de residentie Ternate.

H.

Haarlem. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Haja (baai van) of Teloeti, aan de zuidkust van het eiland Ceram.

Halimoen. Berg op Java, op de grens der residenties Banten, Preanger-regentschappen en Batavia (1921).

38

Coenoeng api. Een- der Bmida-eilamlen.

Coenoeng api. Eilandje in de Banda zee, bohoorende tot de Zuid-Wester-eilanden.

Coenoeng api. Eiland in de Soenda-zee, ten KD. van het eiland Soembawa en ten K. van straat Sapi.

Coenoeng batoe. Plaats in de afdeeling Tjitjalengka der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan don spoorweg.

Coenoeng gangsir. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoeroean op Java, aan den spoorweg.

Coenoeng kentjana. Plaats in do afdeeling Lebak der residentie Banten op Java (276). Standplaats controleur. Van bier leidt de weg naar do woonplaats der Badoej\'s.

Coenoeng kidocl. Regentschap van het vorstendom Djogja-karta op Java.

Coenoeng sitoli. Plants op het eiland IS\'ias, KPM.

Coenoeng soegi. Hoofdplaats der afdeeling Sepoetih van de residentie Lanipongsche districten op Sumatra, aan een landweg.

Coenoeng taboer. Plaats op de XO.-knst van Borneo, aan den mond der Segah.

Coentoer. Berg op Java, in de residentie Preanger-regentschappen, ten KW. van Garoet (2244). Uitbarsting in 1S18, moddervloed in Juni 1882.

Cogodalem. Plaats in de residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Combong. Plaats in do afdeeling Karanganjar dor residentie Bagelen op Java, aan den Zuidelijken weg en den spoorweg. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Karanganjar. Hier is eene school tot opleiding van militairen (pupillenschool).

Combong. Plaats in do afdeeling Buitenzorg dor residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Condang wetan. Plaats in de afdee\'ing Pasoeroean dor residentie Pasoeroean op Java.

Condosoli. Plaats in de afdeeling Soekaboemi der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den spoorweg.

Coprak. Plaats in de residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Coram (-eilanden) ten ZO. van het eiland Ceram.

Corontalo. Afdeeling der residentie Menado op Celebes. De hoofdplaats is Oorontalo.

Corontalo. Hoofdplaats der afdeeling Gorontalo, aan de golf van Tomini of Gorontalo, nabij het vischnjke moer Lim-botoo, met een vuurtoren. Goud van Gorontalo.

Coudberg of Selawa Dj anten in Atjeh (1726).

Cowa. Bondgenootschappelijk staatje op Celebes.

39

Gowa. Plaats op de ZW.-kust van Celebes, aan den landweg naar Makasser.

Grabak. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Gradjagan (-baai) aan de zuidkust van Java (residentie Besoeki).

Grasak {oedjoentj) noordelijkst punt van het eiland Bangka (Sumatra).

Grati. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoe-roean op Java, aan den spoorweg en den Grooten Postweg. Standplaats controleur. In de nabijheid ligt het Meer van Grati of Kelindoengan, bekend om zijne vissehen, zijne krokodillen en de ontelbare eenden, wier eieren gezouten en heinde en ver verzonden worden.

Gresik. (Grissee). Af\'deeling der residentie Soerabaja op Java. De hoofdplaats is Gresik.

Gresik. Hoofdplaats der afdeeling Gresik, met 15.000 inwoners, aan den Groolen Postweg en de straat van Rladoera, met een havenlicht. Standplaats controleur. Handel (Arabieren) en scheepsbouw, zoutpannen en salpetergroeven, kunstmatige vischteelt in tambaUs (vijvers). In de nabijheid is eene graftombe van Manlik Ibrahim, den eersten verkondiger van den Islam op Java. Stoomvaart op Soerabaja.

Greyhound (straat) tusschen den Banggaai archipel en de Soela-eilanden.

Grobogan. Afdeeling dor residentie Semarang op Java. De hoofdplaats is Poerwodadi. Katoenteelt.

Grobogan. Plaats in do afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java.

Grompol. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg en den verbindingsweg.

Guinea (Nieiiir-). F.iiand behoorende tot Australië en waarvan het westelijk deel tot den lilsten graad OL. van Greenwich onder Nederlandsch gezag staat. De Geelvink-baai, aan de noordzijde, en de Mao (Jluer-golf, aan de westzijde, vormen van dii deel tweo schiereilanden. De bevolking bestaat uit Papoea\'s, liet behoort onder de residentie Ternate.

H.

Haarlem. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Haja (baai van) of Teloeti, aan de zuidkust van het eiland Ceram.

Halimoen. Berg op Java, op de grens der residenties Banten, Preanger-regentschappen en Batavia (1921).

40

Halmaheira (of Djilolo). Eiland der Molukken, gedeeltelijk behoorende tot het Gouvernementsgebied, gedeeltelijk tot dat der Sultans van Ternate en van Tidore.

Hamperan perak. Plaats in do afdeeling Doli der residentie Oostkust van Sumatra.

Harafoera (-zee) ten Zuiden van Xieuw-Guinea.

Haroekoe. Een der Ambon-eilanden. Zie Oeliassers.

Hitoe. Schiereiland van Aniboina.

Hoboe (meer) in liet KO. deel van Celebes.

Honimoa. Zie Saparoea.

Hoogeiland. Zie Kemhong.

Hoorn (-eilanden) in de Java-zee, fen K dor residentie Batavia.

Humbolds (-baai) aan de noordkust \\an Kieuw-Guinea, 141° OL.; KPM.

I.

Ider ider. Zuidelijke rand van het Tonggcr-gebergte, in Oost-Java, op de grens der residenties Pasoeroean en Pi obolinggo (2473).

Idjen (hoogland van) op Java, in de residentie Besoeki. Hevige uitbarsting van den Idjen in 1817.

Ilwaki. Plaats op Poeloe Wetter, KPM. Standplaats posthouder.

Indië (Ned. Ooat-). De Indische archipel ligt tussohen 15° NB. en 11° ZB., 95° OL. en 141° OL. van Greenwich. Het Nederlandsch gebied strekt zich Noordwaarts uit tot 6° ÏTB. en Zuidwaarts tot 1 1° ZB. en is 50 malen zoo groot als Nederland. Onafhankelijk van het Nederlandsch gezag of niet tot het Kederlandsch gebied behoorende, zijn: de Philippijnsche eilanden (Spanjel; de Soeloe- of Solok-eilanden; op Borneo: Seiawak (James Brooke, 1841), Broenei en Uritsch iSoord-Borneo; Poeloe Laboean, ten W. van Noord-Borneo (Engeland); de noordslijke helft van het eiland Timor (Portugal); Poeloe Penang, in straat Malakka (Engeland); de Onafhankelijke landen en de Onafliankelijke Bataklanden op Sumatra. Staatkundig wordt het Nederlandsche grondgebied, voor zoover betrett de streken, die de souvereiniteit van Nederland hebben erkend, verdeeld in: 1. Landen onder Nederlands recht-streeksch bestuur gebracht, 2. Leenroerige landen, 3. Bondgenootschappelijke landen. Ned Oost-Indië bestaat uit: de Groote Soenda-eilanden, de Kleine Soenda-cilanden en de Molukken. De bevolking wordt geschat op 29i millioen zielen, waaronder 53.000 Europeanen, 400.000 Chineezen en 46.000 Arabieren en andere „Vreemde Oosterlingen.quot; De oorspronkelijke bevolking behoort tot twee rassen: Maleiers en Papoea\'s. De Maleiers bewonen de Groote

41

Soenda-eilamlen, de Kleine Soemla-eilanden tot en met \'West-FIores en Savoe; de Papoea\'s bewonen Xieuw-Guinea, de l\'apoesche eilanden en de Aroe-eilanden. De bewoners der Molukken en die der Kle^;ne Soenda-eilanden beoosten Flores zijn van gekruist ras: MaUiers en Papoea\'s. Vorder vindt men nog de volgende volksstammen: de Bataks op Sumatra, de Dajaks op Borneo, do Alfoeren en Boegineezen op Celebes en de Molukken.

Indihiang. Plaats in de afdeeling Tasikmalaja der residentie Preanger-regentsihappen op Java (390).

Indische oceaan. Begrenst Sumatra ten W. en Java met de Kleine Soenda-eilanden ten Z. Do straten, waardoor hij toegang heeft tot de Java-zee en de Soenda-zee, zijn: straat Soenda, straat Bali, straat Lombok, straat Alias, straat Sapi, straat Mangerai, straat Ombaai. Waar de Indische Oceaan de oostelijke eilanden der Kleine Soenda-eilanden bespeelt, heet hij Timor-zee, en ten X. van Nieuw-Holland (Australië) Haratbera-zee. Op den ZO. hoek van Koesa Kembangan, bewesten de Schildpadden-baai is een kustlicht. Bewesten Sumatra zijn de volgende lichten: Bengkoelen, Poeloe Tikoes, Poeloe l\'andang, Fadang (Apen-berg), Poeloe Pisang-, Koninginnebaai (2), Poeloe Bodjo (straat Siberoet).

Indragiri (rijk van) op Sumatra, behoort tot de afdeeling Lingga der residentie Riouw en Onderhoorigheden.

Indragiri {batany). Ontspringt op het Boekit Barisan-gebergte op Sumatra, heet bij haren oorsprong Omhilin (waardoor het meer Singkarah hare afwatering vindt) en in haren bovenloop Kwanten, die aan haren linker oever de Sello en de Sinamar opneemt. Zij stroomt Oostwaarts door de afdeeling Lingga langs Loeboe Djambi, Tjarantei, Ringat naar de Amphitrite-baai, waarin zij uitmondt.

Indramajoe. Afdeeling der residentie Tjirebon. De hoofdplaats is Indrnmnjoe. Incram.ijoe-rijst.

Indramajoe, Hoofdplaats dar afdeeling Indramajoe, aan de ïji Manoek. Standplaats controleur.

Indramajoe (hoek van) aan de Java-zee, 2sO. hoek van West-Java.

Indramajoe (reede van) aan de westzijde van den Hoek van Indramajoe.

Indrapoera (of Tancljoeng Medan). Plaats in de afdeeling Painan der Padangeche Benedenlanden op Sumatra. Standplaats controleur.

Indrapoera (piek van) of Goenoeng Korinfji op Sumatra, op de grens der Padangsche Bovenlanden en Djambi (3690).

Indrapoera (hoek van) aan de westkust van Sumatra.

42

J.

Jamdena. Zie Tenimber-eilanden.

Jang (-gebergte) op Java, op de grens der residenties Probolinggo en Besoeki. Het hoogste punt is Goenoeng Argopoera (309U).

Japara. Zie Djepara.

Jappen. Eiland in de Geelvink-baai.

Jappen (straat) tusschen het eiland Jappen en de Schouten-eilanden.

Java. Kiland der Groote Soenda-eilanden en het belangrijkste. De lengte bedraagt ten naastenbij 180 uren gaans, terwijl de breedte afwisselt van 14 tot 40 uren; de oppervlakte ia vier malen grooter dan die van Nederland. Bevolking (Java en Madoera): 22.818.179 bewoners — waaronder 42.263 Europeanen —, of 94G7 zielen per O geogr. mijl. De bevolking bestaat uit: Javanen, ongeveer 1G milliotn ; Soenda-neezen, ongeveer 4 millioen; Madoereezen, ongeveer 2J millioen zielen. Natuurlijke verdeeling : quot;West-, Midden-en Oost-Java. Bestuursverdeeling in 22 residenties: Banten, Batavia, Krawang, Preanger-regentsohappon, Tjirebon (West-Java); Tegal, Pekalongan, Semarang, Djepara, Rembang, Banjoemas, Bagelen, Kedoe, Djogjakarta, Soera-karta, Jladioen (Midden-Java); Soerabaja, Kediri, Pasoe-roean, Probolinggo, Besoeki (Oost-Java) en Madoera. De dichtst bevolkte residentie is Bagelen (21.000 zielen op de □ geogr. mijl), de dunst bevolkte: Preanger-regentschappcn (1290 zielen op de □ geogr. mijl).

Java (-hoofd) of Java Westhoek, de westeljjkste hoek van Java.

Java (-zee) ten N. van Java, met de volgende lichten : op \'t eilandje Koord wachter (Houtmanstoren), \'t eilandje Groote Kombuis (Pocloe Lantjak), Poeloe Babi (benoorden de recde van Banten), Pooloe Pajoeng (lloorn-eilanden), Edam (Damar besar), Batavia (2), Tandjoeng Priok (2), Boompjeseiland (Poeloe Rakit), Havenhoofd van Tjirebon, ïegal, Pekalongan, Semarang (een kustlicht en twee oeverlichten), Poeloe Mandalika, Djoewana.

Java\'s (Oosthoek) of Tandjoeng Sloko, de oostelijkste hoek van Java.

Java\'s (Ie punt) of Tandjoeng Koeion, aan de ZW.-kust der residentie Banten, de westelijke hoek der Meeuwen-baai, met een vuurtoren.

Java\'s (2e punt) of Tandjoeng Goekoelang, aan de Zquot;W.-kust der residentie Banten, de oostelijke hoek der Meeuwen-baai.

Java\'s (3e punt) of Tandjoeng Lesoeng, aan de westkust der residentie Banten, de westelijke hoek der Peper-baai.

Java\'s (4e punt) of Tandjoeng Tjikoneng, aan de NW.-kust der residentie Banten, met een vuurtoren.

43

Java\'s (Zuidhoek) of Tan dj o eng Bantenan , de zuidelijkste hoek van Java.

Joana. Zie Djoewana.

K.

Kabaëna fof Kamhaino). Eiland ten Z. van Celebes.

Kabinti. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Kabroeang. Zie Talaoer-eilanden.

Kademangan. Plaats in do afdeeling Tjiandjoer der residentie Preanger-regentschappon op Java (292).

Kadjang. Plaats op Celebes, aan de golf van Boni.

Kadjang. Plaats op de ZW.-kust van Celebes, aan straat Makasser en een landweg.

Kadoeboengbang. Plaats in de afdeeling Pandeglang der residentie Banten op Java.

Kadoegede. Plaats in de afdeeling Koeningan der residentie Tjirebon op Java.

Kadoewan (-gebergte) in het Z. van Soerakarta ep Java.

Kahajan (of Groute Dajulc-rivier) strlt; omt op Borneo Zuidwaarts langs Eawi en Boentai naar de Jara-zee.

Kaik (tandjoeng) aan de noordkust van quot;VVest-.Iava,

Kajan (of Boelangan). Rivier in \'t N. der Zuider- en Ooster-afdeeling van Borneo, stroomt Oostwaarts naar de Soeloe-zee.

Kajeli. Plaats op het eiland Boeroe, KPM. Standplaats posthouder.

Kajeii (baai van) aan de oostkust van het eiland Boeroe.

Kajeli. Plaats op de westkust van Celebes, KPM.

Kajen. Plaats in de afdeeling Pati der residentie Djopara op Java.

Kajoeng (of Mataii). Plaats in de afdeeling Pontianak der Wcsterafdeeling van Borneo.

Kajoetanam. Plaats in de afdeeling Priaman der Padangsohe Benedenlanden op Sumatra, aan een landweg.

Kakap. Plaats iii Soerakarta op Java, nabij den oorsprong der Solo-rivier.

Kakas. Plaats in do Minahassa op Celebes, nabij het meer van Tondano.

Kalangbrct. Plaats in de afdeeling ïTgrowo der residentie Kediri op Java.

Kalasan. Kegentsohap van het vorstendom Djogjakarta op Java.

Kalasan. ]^Jlaats in de residentie Djogjakaita op Java, aan de Kali Opak, don spoorweg en den Zuidelijken weg (145).

Kalian {oedjoeng) met een vuurtoren, bij Mentok op het eiland Bangka (Sumatra).

Kalianda. Hoofdplaats der afdeeling Katimbang van de residentie Lampongsehe districten op Sumatra, aan de Lam-pongsbaai.

44

Kalibawang. Regentschap van liet vorstendom Djogjakarta op Java.

Kalibawang. Plaats in do residentie Djogjakarta op Java, aan do Kali Progo.

Kalidjati. Plaats in de Tjiasemlanden, in de residentie Kra-wang op Java.

Kaliherang. Plaats in do afdeeling Brebes der residentie ïegal op Java.

Kalikondang. Plaats in do afdeeling Seniarang der residentie Semarang op Java.

Kalimenoer. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, aan den spoorweg.

Kalipang. Plaats in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java.

Kalioso. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Kalipoetjang. Plaats in do afdeeling Soekapoera der residentie Preanger-regentschappen op Java, op de grens der residentie Banjoereas.

Kaliredja. Plaats in de afdeeling Banjcemas der residentie Banjoemas op Java.

Kaliteroes. Plaats in de afdeeling Tjelatjap der residentie Banjoemas op Java aan den spoorweg.

Kalitidoe. Plaats in de afdeeling Bndjonegoro der residentie Rembang op Java, aan de Solo-rivier.

Kaliwiro. Plaats in de afdeeling Ledok der residentie Bagelen op Java.

Kaliwoengoe. I-laats in de afdeeling Kendal der residentie Semarang op Java, aan den Grooten Postweg.

Kalkoen (-eilanden). Zie Anakkavgeav.

Kaloewa. Plaats in de afdeeling Amoentai der residentie Zuidor- en Oosterafdeeling van Borneo.

Kaloran. Plaats in de afdeeling Temanggoeng der residentie Kedoe op Java.

Kamal. Plaats op het eiland Madoera, aan de straat van Madoera (Trechter). Overvaart op Soerabaja.

Kaman. Zie Mahakum.

Kambaino. Zie Kabaëna.

Kambing (poeloe) ten X. van liet ei\'and Timor.

Kampa. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Kampar {soenyai). Ontspringt op het Boekit Barisan-gebergte in de residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, stroomt Oostwaarts door de lesidentie Oostkust van Sumatra langs Poeloelawan en stort zich met een wijden mond bij kaap Ongka in de straat van Malakka.

Kandanghauer. Plaats in de afdeeling Indramajoe dor residentie Tjirebon op Java.

45

Kandangsapi, Plaats in de Tegalwaroe-landen der residentie Krawang op Java, aan de Tji ïaroem.

Kandi (tji) of Tji Doerian, grensrivier der residenties Banten en Batavia op Java, stroomt langs Djasinga, Tjikandi en Tanara, bij welke laatste plaats zij in de Java-zee loopt.

Kandi (oedjoeng) of Dako, aan de noordkust van Celebes.

Kangean (-eilanden) in de Soenda-zee, ten O. van het eiland Madoera en hiertoe behoorende (afdeeling Soemenep). De grootste zijn: Poeloe Kangean, Poeloe Paliat, Poeloe Pan-djang, Poeloe Saoebi.

Kangraksan. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie ïjirebon op Java.

Kanioengan {tandjoevy) of Aart Gijsenshoek, aan do oostkust van Borneo.

Kant]ana. Berg op Java (2174), op de grens der afdeelingon Tjitjalengka en Soekapoora Kolot van de residentie Prean-ger-regentschappen.

Kaoe (-baai) aan do NO.-kust van het eiland Halmaheira.

Kaoeman. Plaats in de afdeeling Malang der residentie Pasoeroean op Java (620).

Kapal (poeloe) behoort tot de Banda-eilanden.

Kapoeas. Kivier op Borneo, ontspringt op het Centraal-gebergte en het Madei-geborgte en stroomt Westwaarts langs Boenoet, Sintang, Sanggouw, Tajan en Pontianak, waar zij aan den rechter oever de Lcmdak opneemt, naaide Chineesche zee. De zijrivieren Melaifien vloeien samen bij Kanga Pinoh.

Kapoeas moeroeng of Kleine Dajah-rivier, stroomt op Borneo Zuidwaarts naar de Java-zee, waarin zij bij Kwala Kapoeas uitmondt.

Kapongan, Plaats in de afdeeling Panaroekan dor residentie Besoeki op Java, aan den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Karang. Berg op Java in do residentie Banton, ten KW. van Pandeglang (1773).

Karangampel. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residentie Tjirebon op Java.

Karangan. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java.

Karaganjar. Afdeeling der residentie Bagelen op Java. Do hoofdplaats is Karanganjar.

Karaganjar. Hoofdplaats der afdeeling Karanganjar, aan den spoorweg en den Zuidelijken weg, te midden van rijstvelden. Standplaats controleur.

Karanganjar. Plaats in de afdeeling Pokalongan der residentie Pekalongan op Java.

46

Karaganjar. Plaats in de afdeeling Koedoes der residentie Djepara op Java, op de grens der residentie Sema-rang, aan den Grooten Postweg en de Kali Tanggoe-langin.

Karanganjar. Onderregentschap der Jlangkoe-negoro-landen in Soerakarta op Java.

Karanganjar. Plaats in Soerakarta op Java, aan den landweg van Soerakarta naar Karangpandan.

Karanganom. Plaats in do afdeeling Bojolali der residentie Soerakarta op Java,

Karangasem. Plaats op liet eiland Bali.

Karang bata (tandjoeng) aun de zuidkust van Java (residentie Bagelon).

Karangbolong. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java, aan den Indisclien oceaan. Hier vindt men de bekende klipzwaluwen of salanganen, die eetbare vogelnestjes leveren.

Karangdjati. Plaats in de afdeeling Blora der residentie llembang op Java.

Karangdjati. Plaats in do afdeeling Semarang der residentie Semarang op Java.

Karanggeneng. Plaats in de afdeeling Sidajoe der residentie Soerabaja o|) Java, aan de Solo-rivier.

Karangkemoening. Regentscbap van het Pakoe-alams-gebi:d van het vorstendom Djogjakarta op Java.

Karangkobar. Plaats in de afdeeling Bandjarneg-ira dar residentie Bunjoemas op Java.

Karangkoko. Zie Zwaantjesdroogte.

Karangiintoeng. Plaats in de afdeeling Tjelatjap der resi-demie Banjoemas op Java, aan den spoorweg.

Karangmas. Zie Meindert droogte.

Karangpandan. Plaats in het onderregentschap Karanganjar der JNIangkoe-negoro-landen van Soerakarta op Java(67S), met tempelruïnen

Karangpatjing. Plaats in de afdeeling Semarang der residentie Semarang op Java, aan den spoorweg.

Karangredjo. Plaats in de afdeeling Xgrowo dor residentie Kediri, aan de Brantas.

Karangsamboeng. Plaats in de afdeeling Soemedang dei-residentie Preanger-regentsohappen o|i Java, op de grens der residentie Tjirebon, aan de Tji Manoek en den Grooten Postweg.

Karangsemboeng. Plaats in de afdeeling Tjirebon der reside tie Tjirebon oji Java.

Karangsono. Plaats in het N. van Soerakarta op Java, aan don spoorweg.

47

Karangtengah. Plaats in de afdeeling Scekaboemi der residentie Preanger-regentsohappen op Java, aan den spoorweg en den Grooten Postweg (471).

Karangtengah. Plaats in de afdeeling Semarang der residentie Semarang op Jav.i, aan den tramweg.

Kariangoeng (meer) in het ZW.-deel van Celebes, waaruit de Sadang ten doele haar quot;nater ontvangt.

Karimata (-eilanden) in straat Karimata, ten ZW. van Borneo, behoorende tot de residentie AVesteraideeling.

Karimata (straat) tussohen Borneo en het eiland Billiton.

Karimon. Eiland ten O. van Sumatra, ia de straat Malakka, behoorende tot den Kiouw-archipel.

Karimon djawa (poeloe) ten X. van Java, in de Java-zee, behoorende onder de residentie Djepara.

Karkelong. Zie Talaoer-eilanden.

Karosso. Plaats op de westkust van Celebes, KPil.

Karouw. Zie Baritoe.

Kartasoera. Plaats in Soerakarta op Java.

Kasiman. Plaats op het eilard Bali.

Kasiroeta. Zie Tawali.

Kasuaris (-baai) aan de ZW.-kust van het Prinsen-eiland in straat Soenda.

Katelan. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Semarang op Java.

Katimbang. Afdeeling der residentie Lampongsohe districten op Sumatra. De hoofdplaats is Kalianda.

Katingan of Rivier van Mendaive, stroomt op Borneo Zuidwaarts langs Mendawe naar de Java-zee.

Katjangan. Zie Toedjoe-eilunde)/.

Kauër. Afdeeling der residentie Bengkoelen op Sumatra. De hoofdplaats is Bintoehan.

Kauër. Plaats in de afdeeling Kauër, aan den Indisehen oceaan en een landweg.

Kawangkoan. Plaats iu de Minahassa op Celebes.

Kawi. Berg op Java, op de grens der residenties Kediri en Pasoeroean (2614).

Ketaajoran. Plaats in de afdeeling Meester Cornells der residentie Batavia op Java.

Kebaloetan. Plaats in de afdeeling Pemalang der residentie Tcgal op Java, aan den Grooten Postwegen de Kali Tjomal.

Keboemen. Afdeeling der residentie Bagelcn op Java. De hoofdplaats is Keboemen.

Keboemen. Hoofdplaats der afdeeling Keboemen, aan den spoorweg en den Zuidelijken weg, te midden van rijstvelden. Standplaats controleur

Kebonnomo. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

48

Kebonsirih. Plaats in de residentie Batavia op Java, aan dtn spoorweg.

Kedawoeng. Plaats in het regentschap Krawang der residentie Krawang op Java.

Kediri. Eesidentie van Java, verdeeld in vijf afdeelingen: Kediri, Ngrowo, Trcnggalek, Berbek, Blitar. De hoofdplaats is Kediri. Tabaksteelt.

Kediri. Afdeeling der residentie Kediri op Ja*a. De hoofdplaats is Kediri.

Kediri. Hoofdplaats der residentie en afdeeling \'Kediri, aan de Brantas, den spoorweg en een zijtak van den Zuidelijken weg. Standplaats controleur.

Kedjajan. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoerooan op Java, aan een zij tak van denGrootenPostveg.

Kedoe. Residentie van Java, verdeeld in twee afdeelingen: ilagelang, ïenianggoeng. De hoofdplaats is Magelang. Tabaksteelt en paarden.

Kedoendong. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, aan den spoorweg.

Kedoengbanteng. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Kedoengdjati. Plaats in de afdeeling Semarang der residentie Semarang op Java, aan den spoorweg en de Kali Demak. Standplaats controleur.

Kedoenggalar. Plaats iu de residentie Madioen op Java, aan don spoorweg.

Kedoengpring. Plaats in de afdeeling Lamongan der residentie Soorabaja op Java.

Kedoengtawon. Plaats in de afdeelingKeboemen der residentie Bagelen op Java, aan den spoorweg en den Zuidelijken weg.

Kedoengwoeni. Plaats in de afdeeling Pekalongan der residentie Pekalongan op Java.

Kedorang. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan en een landweg.

Ke! (of Evar-eilanden). Zie Zuid-Ooster-eilanden.

Keizersbaai. Zie Semangka-baai.

Kelzerspiek (ot Tangkamoes). Berg op Sumatra, in do Lam-pongsehe districten, nabij de kust der Keizersbaai (2262).

Kelang. Eiland ten W. van het eiland Ceram (Molukken).

Kelang (straat) tusschen de eilanden Kelang en Man i pa (Molukken).

Kelapa {poclod) ten Z. van West-Java, in den Indischen oceaan, behoorende onder de residentie Banten.

Keilndoengan (meer). Zie Grati.

Kema. Plaats in de Minahassa op Celebes, aan de baai van Kema en den landweg naar Menado. Vrijhaven sedert 1848.

Kema (baai van) aan de KO.-kust van Celebes.

49

Kembangan (noem) ton Z. van Java, in den Tndischen oceaan, behoorende tot de residentie Banjoemas. Op den ZO. hoek bevindt zich een kustlicht.

Kembangbaoe. Plaats in de atdeeling Lamongan der residentie Soerabaja op Java.

Kembong (of Uoogeiland) ten quot;VV. van het eiland Mendanau (Billiton), met een vuurtoren.

Kemiri. Plaats in de afdeeling Koetoaidio der residentie Bagelen op Java.

Kemiri. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg en den Zuidelijken weg.

Kendal. Afdeeling der residentie Semarang op Java. De hoofdplaats is Kendal.

Kendal. Hoofdplaats der afdeeling Kendal, aan den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Kendal (tandjoeng) aan de noordkust van Java {residentie Semarang).

Kendang. Berg op Java, in de residentie Preangor-regent-schappen, ten O. van óaroet (2608).

Kendang (-gebergte) op Java, in de afdeeling Lebak der residentie Banten. Woonplaats der Badoej\'s.

Kendangan. Plaats in de afdeeling Amoentai der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo.

Kendari. Plaats op do ZO.-kust van Celebes, aan de Yos-maersbaai; KPM.

Kendari (of Vosmaersbani) aan do ZO.-kust van Celebes.

Kepahiang. Plaats in de residentie Palombang op Sumatra, aan de Moesi en oen landweg.

Kepandjen. Plaats in de afdeeling Malang der residentie Pasoeroean op Java (332). Standplaats controleur.

Keras. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg.

Kerkhof. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Kertosono. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java, aan do Brantas, den spoorweg en den Zuidelijken weg. Standplaats controleur.

Kesoengian Ctandjoeng) of 3« Punt. Kaap aan do oostkust van Sumatra, aan straat Bangka.

Ketam. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan de Ketaun en den Indischen oceaan.

Ketapang (poeloe) in de straat Madoera, behoorende tot de residentie Probolinggo.

Ketaun. Rivier op Sumatra, die op het Boekit Barisan-ge-bergte ontspringt en bij Ketam in den Indischen oceaan valt.

Ketawang. Plaats in do afdeeling Kootoardjo der residentie Bagelen op Java.

1

50

Kidoel (guenoenf/) of Zuider-gebergte op de zuidelijke grens der residenties Soerakarta en Djogjakarta van Java.

Kimkapan (of II avgmoisan). Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Kinal. Plaats in do residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan en een landweg.

Kinderzee (of Segara anahari). Inham van den Indischen oceiian aan de zuidkust van Java (residentie Banjoemas), geilekt door Noesa Kembangan.

Kinibaloe. Berg in het NO. van Borneo (4170).

Kisa. Zie Kisser.

Kisser (poelor) of Kisa, een der Letti-eilanden, behoorende tot de Zuid-Wester-eilanden; KPM.

Kiabat. Berg op Celebes, in de Minahassa (2018).

Klabat (-baai) in het N. van liet eiland Bangka (Sumatra).

Klabat. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Klakah. Plaats in de afdeeling Loemadjang der residentie Probolinggo op Java, aan een zijtak van den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Klaiing. Plaats in de afdeeling Pati der residentie Djepara op Java, aan den Grooten Postweg en den tramweg.

Klaten. Afdeeling der residentie Soerakarta op Java. De hoofdplants is Klaten.

Klaten. Hoofdplaats der afdeeling Klaten, aan den Zuidelijken weg en den spoorweg; met het fort Engelenburg (180). Standplaats assistent-resident.

Klidang. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Peka-longan op Java.

Klinkang (boekit) op de grens van Serawak en de residentie Westerafdeeling van Borneo.

Klippige hoek. Zie Uedjoeng Lahoe.

Kloempang (-baai) aan de ZO.-kust van Borneo.

Kioengkoeng. Plaats op het eiland Bali, op de ZO.-kust.

Kloet. Berg op Java, op de grens der residenties Kediri en Pasoeroean (1731). Uitbarsting in Januari 1864 en modder-vloed in 1875.

Kloewi. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, aar. den spoorweg.

Klotok. Plaats in de afdeeling Djoewana der residentie Djepara op Java.

Koba. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra), aan een landweg.

Koedoes. Afdeeling der residentie Djepara van Java. De hoofdplaats is Koedoes.

Koedoes. Hoofdplaats der afdeeling Koedoes, aan den Grooten Postweg en den tramwesr, met oen handellievende inlandsehe bevolking. Standplaats controleur.

51

Koekoesan. Berg op Java, op de grens der residenties Madioen en Soerakarta.

Koeloer. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Koeion (tandjoeng). Zie Java\'s 1« Punt.

Koemai (baai) aan de zuidkust van Borneo.

Koeningan. Afdeeling der residentie Tjirebon van Java. De hoofdplaats is Komivgan.

Koeningan. Hoofdplaats der afdeeling Koeningan (532). Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Tjirebon. Standplaats controleur.

Koepang. Hoofdplaats der residentie Timor en Onderhoorig-heden, op de ZW.-kust van het eiland Timor, aan de baai van Koepang, met een havenlicht. Vrijhaven. Hevige aardbeving den 6en Januari 1881.

Koepang (baai van) aan de ZW.-kust van het eiland Timor.

Koetei. Koe Ui en de Noordoostkust van Borneo. Afdeeling der residentie Zuider- en Oofterafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Samarinda, KPM.

Koetei (rivier van). Zie Mahakam.

Koeto. Plaats in de afdeeling Wonogiri der residentie Soerakarta op Java.

Koetoardjo. Afdeeling der residentie Bagelen van Java. De hoofdplaats is Koetoardjo.

Koetoardjo. Hoofdplaats der afdeeling Koetoardjo, aan den Zuidelijken weg en den spoorweg. Standplaats controleur.

Koetoewringin. Plaats in de afdeeling Bandjarneg.ira der residentie Banjoemas op Java.

Koetoredjo. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java.

Koetowinangoen. Plaats in do afdeeling Keboemen der residentie Bagelen op Java.

Koewoe. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java, aan de Kali Loesi. In de nabijheid vindt men de zoo eigenaardige slijkvulkanen.

Kombuis {Groote) of Poeloe Lantjak, in de Java-zee, benoorden Batavia, met een bakenlicht.

Kombuis {Klein). Eilandje in de Java-zee, benoorden Batavia.

Komering. Zie Moesi.

Komodo (poeloe) ten Westen van het eiland Flores, in de Soenda-zee.

Koninginne (-baai) aan de westkust van Sumatra, ten Z. van Padang.

Koningspunt. Noord westelijkste hoek van Sumatra.

Koppo. Plaats in de afdeeling Serang der residentie Banten van Java, aan den Grooten Postweg en de Tji Oedjoeng.

Korlntji (goenoeng). Zie Piek van Indrapoera.

Korintji (meer van) op Sumatra in Djambi.

Koripan (-baai) aan de zuidkust van Java (residentie Madioen).

Korreh. Plaats op liet eiland Soembawa, nabij de noordkust.

Kotaagoeng. Hoofdplaats der afdeeling Semangka van de residentie Lampongsche districten op Sumatra, aan de Semangka-baai.

Kotabangoen. Plaats op Is^T0. Celebes.

Kotabaroe. Plaats op Sumatra, in de afdeeling Lingga dei-residentie Riouw eu Onderhoorigheden.

Kotabaroe. Plaats op Sumatra, in de afdeeling L kota\'s der residentie Padangsche Bovenlanden.

Kotabaroe. Plaats op Poeloe Laoet (Borneo), KPM.

Kotaïnten. Plaats op Sumatra in de Onafhankelijke landen (residentie Oostkust van Sumatra), aan de Bokan.

Kotanopan. Plaats op Sumatra, in de afdeeling Mandeling der residentie Tapanoeli, aan de Batang öadis.

Kotapinang. Plaats op Sumatra, in de afdeeling Laboean Batoe dor residentie Oostkust van Sumatra.

Kotaradja. Hoofdplaats van bet Gouvernement Atjeli en Onderhoorigheden op Sumatra, aan de Bivier van A\'jeh, eu met de Heede van Oleh-leh verbonden door een spoorweg. Residentie van den Gouverneur. In de nabijheid van do plaats der voormalige Kraton, in 1874 veroverd, staat cene prachtige moskee. _

Kotawaringin. Plaats op Borneo, in de afdeeling Sampit der residentie Zuider- en Oosterafdeeling.

Kotawaringin (baai) aan de zuidkust van Borneo.

Kragan. Plaats in de afdeeling Rembang der residentie Rembang op Java, aan de Java-zee en den Grooten Postweg.

Krakatau. Eiland in straat Soenda, behoorende tot de residentie Lampongsche districten (Sumatra). ^ ulkanische uitbarsting in 1883.

Kraksaan. Afdeeling der residentie Probolinggo op Java. De hoofdplaats is Kraksaan.

Kraksaan. Hoofdplaats der afdeeling Kraksaan, aan een zijtak van den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Kramatwatoe. Plaats in de afdeeling Anjer der residentie Banten op Java, aan den Grooten Postweg.

Krandji. Plaats in de afdeeling Meester Cornells der residentie Batavia op Java, aan den Grooten Postweg en den spoorweg.

Kranggan. Plaats in de afdeeling Temanggoeng der residentie Kedoe op Java. Standplaats controleur.

Kraton. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java, aan den Grooten Postweg en den spoorweg.

53

Krawang. Kosidentie van Java. Zij is niet in atdeelingen verdeeld. De hoofdplaats ia Poerwakarta. Tot de residentie Krawang behooren de particuliere Janderijen: Paiiianoekan en Tjiasemlanden en Tegalwaroelanden.

Krawang. Regentschap der residentie Krawang.

Krawang. Plaats in de residentie Krawang op Java, aan den Grooten Postweg en de Tji Taroem. Standplaats controleur.

Krawang (hoek van) aan de noordkust van West-Java (residentie Batavia).

Krian. Plaats in de afdeeling Sidoardjo der residentie Soerabaja op Java.

Kroë. Plaats op Sumatra, in de residentie Bengkoelen, aan een landweg en den Indischen oceaan; KPM.

Kroë (-baai) aan de ZW.-kust van Sumatra.

Kroeng ra ba (-baai) aan de ïfW.-kust van Sumatra.

Kroeng raja (-baai) aan de NO.-kust van Sumatra.

Kwala kapoeas. Hoofdplaats der afdeeling Doesonlanden der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan de Kleine Dajak-rivier.

Kwali. Plaats in de afdeeling\' Galoeh der residentie Tjirebon op Java.

Kwandang. Plaats op de noordkust van Celebes, KPM.

Kwandang (baai van) aan de noordkust van Celebes.

Kwanjar. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Madoera), aan de straat Madoera.

Kwanten. Zie Batang Indragiri.

Kwella. Zie LonMen.

Xj.

Labakkang. Plaats op de ZW.-kust van Celebes.

Laban. Plaats in Soerakarta op Java.

Laboe (oedjoeng) of Klippige hoek, aan de oostkust van het eiland Lepar (Gaspar-sti aat), met een vuurtoren.

Laboean batoe. Afdeeling der residentie Oostkust van Sumatra. De hoofdplaats is Lahoean batoe.

Laboean batoe. Hoofdplaats der afdeeling Laboean batoe aan de Panei.

Laboean bilik. Plaats in de afdeeling Laboean batoe der residentie Oostkust van Sumatra, aan den mond der Panei; KPM.

Laboean deli. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra, aan den spoorweg.

Laboean hadji. Plaats op het eiland Lombok, aan straat Alias; KPM.

64

Laboean tabintah. Plaats op de westkust van Celebes, KPM.

Laboean tangga. Plaats op de oostkust van Sumatra, aan den mond der Kokan.

Laboeboea (landjoeny) of Stecnlwek, aan de ITW.-kuat van het eiland Soenibawa.

Laboek (-baai) aan de NO.-kust van Borneo.

Lagoeboti. Plaats in de residentie Tapanoeli op Sumatra. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Siboga.

Lagoendi. Eiland ten Z. %an Sumatra, aan den ingang van de Lampongsbaai.

Lagoendi (straat) tusschen de zuidkust van Sumatra en het eiland Lagoendi.

Lahat. Plaats in de Pasoemah-landen der residentie i\'aleiu-bang op Sumatra, aan de landwegan naar Moeara Enim, naar Tebingtinggi en naar Bandar, en aan de Lematang.

Laikang (baai van) aan de zuidkust van Celebes.

Laïs. Afdeeling der residentie Bengkoelen van Sumatra. De hoofdplaats is Laïs.

Laïs. Hoofdplaats der afdeeling Laïs, aan een landweg en den Indisohen oceaan.

Lajang. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Lamakera (straat) tusschen de eilanden Solor en Lomblen.

Lamoeroe. Plaats in ZW.-Celebes.

Lamoesa. Plaats op Celebes, aan het meer van Posso.

Lamongan. Afdeeling der residentie Soerabaja van Java. De hoofdplaats is Lamongan.

Lamongan. Hoofdplaats der afdeeling Lamongan, aan de landwegen naar Grisik en naar Sidajoe. Standplaats controleur.

Lampegan. Plaats in de afdoeUng Tjiandjoer der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den spoorweg.

Lampongs (-baai) aan de zuidkust van Sumatra.

Lampongsche (-districten). Residentie van Sumatra, verdeeld in zes afdeelingen: de Ommelanden vim Telok Betong (hoofdplaats Tandjoeng Karan;), Sepoetih (hoofdplaats Goenoengsoegi), Toelang Bawang (hoofdplaats Menggala), Sekampong (hoofdplaats Soekadana), Katim-bang (hoofdplaats Kalianda), Semangka (hoofdplaats Kotaagoeng). De hoofdplaats der residentie is Tdok Betong. tot dit gewest behooren de eilanden: Kra-katau, Langeiland, Verlaten eiland, allen in straat Soenda.

Landak. Afdeeling der residentie quot;Westerafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Ngahang.

Landak (rivier van). Zie Kapoeas. . o-

Landjoet (of Piek van Singkep). Berg op hot eilJind Ding-kep (Riouw en Underhoorigheden) (532).

55

Landoe. Eiland ten ZW. van het eiland Timor.

Langeiland. Eiland in straat Soenda, behoorende tot de residentie Lampongsclie districten (Sumatra).

Langkat (Boven-) nf Timhanq Langkat. Onderafdeeling van de afderling Deli der residentie Oostkust van Sumatra. De hoofdplaats is Bindjei.

Langkat (Beneden-). Onderafdeeling van de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra. De hoofdplaats is Tandjoeng Poera.

Langowan. Plaats in de Minahassa op Celebes.

Langsar (baai van) aan de KO.-kust van Sumatra.

Lantjak (poeloe). Zie Groote Kombuis.

Lanto. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Wester-afdeeling van Borneo.

Laoet (poeloe) ten ZO. van Borneo en van de kust gescheiden door straat Poeloe Laoet.

Laoet (noesa). Zie Oehassers.

Laoet ketjil (-eilanden) ten ZO. van Borneo, in de Java-zee.

Laoet tawar. Meer in Atjeh.

Larangan. Onderregentschap der afdeeling Klaten van de residentie Soerakarta op Java.

La rat (posloe) behoort onder de Ten imber eilanden (Zuidooster eilanden).

Larat (Lelingloeivan). Plaats op het eiland Larat, KPM. Standplaats posthouder.

Larantoeka. Oostelijk deel van het eiland Plores.

Larantoeka. Plaats op het eiland Flores, aan straat Flores; KPM. Standplaats posthouder.

Lasowa (uedjoeng) of Bira, de zuid-oostelijkste kaap van Celebes.

Lassem. Plaats in de afdeeling Rembang der residentie Rembang op Java, aan den Grooten Postweg. Standplaats controleur. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Rembang. Meubels van djatihout en sigarenkokers van pauwenveeren.

Latimodjong (-gebergte) in Centraal-Celebes.

Lawang. Plaats in de afdeeling Malang der residentie Pa-soeroean op Java, aan een zijtak van den Grooten Postweg en den spoorweg (491).

Lawang. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Lawoe. Berg op Java, op de grens der residenties Madioen en Soerakarta (3254).

Lebak. Afdeeling der residentie Banten van Java. Pe hoofdplaats is Rangkasbetoeng.

Lebak. Plaats in de afdeeling Lebak der residenlie Banten op Java.

56

Lebakdeling (danau) op Sumatra, in de residentie Palembang.

Lebaksioe. Plaats in de afdeeling Brebes der res\'deniie legal

Lebaktapoes {danau) op Sumatra, in de residentie Falembang.

Lebakwangi. Plaats in de afdeeling Koeningan der residentie ïjirebon op Java.

Lebobo. Zie Banqgaai. , • w j.

Ledo. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie westei-

afdeeling van Borneo. _T, .

Ledok. Afdeeling der residentie Bagelen van Java. De üoola-plaats is Wonosoho. . , ,.

Ledok. Plaats in de afdeeling Pekalongan der residentie Pekalongan op Java.

Leiden. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Leikor. Zie Letti-eilandeu.

Leitimor. Schiereiland van Amboina. ., ,

Leksono. Plaats in de afdeeling Ledok der residentie Bagelen op Java, aan de Serajoe. . ,

Leles. Plaats in de afdeeling Tjitjalengka der residentie Preanger-regentschappen op Java.

Lelingloewan. Zie Lurat. ..... , , -j j.-

Lemahabang. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie

Tjirebon op Java.

Lematang. Zie Moe*i. , .. ..

Lembang. Plaats in de afdeeling Bandoeng der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den voet van den Tan quot;\'koebanprahoe. Hier is een gedenksteen ter nagedachtenis van A. Von Humboldt (1769 1859).

Lembeh (poeloe) ten ÏIO. van Celebes. _r, , .

Lembeh (straat) tusschen het eiland Lembeh en Celebes.

Lemboe. Top van het Tengger-gebergte, op de dei-

residenties Pasoeroean en Probolinggo van Java (2627).

Lemongan. Berg op Java, in de residentie Probolinggo

Lempone. I\'laats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Lengkeng. Contróle-afdeeling der afdeeling Soekaboemi van de residentie Preanger-regentschappen op Java.

Lengkeng. Plaats in de afdeeling Modiokerto der residentie Soerabaja op Java. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Modjokerto. ., j.

Lengkong. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie

Lenten^agoeng.^ ^Plaats in de afdeeling Meester Cornells der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Lepar (poeloe) ton ZO. van het eiland Bangka (Sumatra), met een vuurtoren op den Klippigen Hoek.

57

Lerang {tandjoeng) aan de noordkust van Java (residentie Rembang).

Lesoeng (tandjoeng). Zie Java\'s 3« Punt.

Lesti. Zie Bran tas.

Letti (-eilanden). Zie Zuid- Wester-eilanden.

Leuwiliang. Plaats in de afJeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java.

Leuwimoending. Hoofdplaats der afdeeling Madjalengka van de residentie Tjirebon op Java.

Liat (poeloc) ten ZO. van het eiland Bangka (Sumatra), met een vuurtoren aan do westzijde.

Likoepang. Plaats in de Minahassa op Celebes, aan straat Bangka.

Likoepang (straat). Zie straat Bangka.

Lima (straat) tusschen de eilanden Lin^ga cn Penoeba.

Limbangan. Afdeeling der residentie Preanger-regentschappen van Java. De hoofdplaats is (laroet.

Limbotoe. Meer in Noord-Celebes, zeer vischrijk.

Limbotto. Plaats op Noord-Celebes.

Limpaoeng (danau) op Sumatra in Djambi.

Limpoeng. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Pekalongon op Java.

Lindoe (meon in Centraal-Celebes.

Lingga. Afdeeling der residentie Riouw en Onderhoorigheden. Deze afdeeling omvat ook hot Rijk van Indragiri en de landschappen Mandah en Reteh op de oostkust van Sumatra.

Lingga (/joi-loe). Zie Lingga-archipel.

Lingga (-archipel) in de Chineesche zee, bestaande uit de volgende eilanden: Lingffa, Singkep, Penoeba, Bakong, Mandara, Sebangka. Deze archipel behoort tot de residentie liiouw en Onderhoorigheden.

Lingga. Zie Dai.

Lingga (piek van). Berg op het eiland Lingga (1189).

Linouw. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan en een landweg.

Lintang. Berg in de Westerafdeeling van Borneo.

Lirong. Zie Salibaboe.

Liwoeng (#ƒ«-). Ontspringt op den Pangrango, op de grens der residenties Batavia en Preanger-regentschappen van Java, en stroomt langs Buitenzorg en Meester Cornells naar Batavia, waar zij in de Java-zee uitmondt.

Loano. Plaats in do afdeeling Poerworedjo der residentie Bagelen op Java, aan den Zuidelijken weg.

Lobanghaja (of Nassau-straat) tusschen de eilanden Ceram en Kelang.

58

Lobener. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residen ie Tjirebon op Java, aan de Tji Manoek.

Lobetobi (straat) tussohen de eilanden Flores en Solor.

Loear (danuu) op Sumatra, in do residentie Palembang.

Loear (danau) ten Z. van de Bataiig Loeparbergen op Borneo.

Loeboe basong. Plaats in de afdeeling Priaman der Pa-dangsohe Benedenlanden op Sumatra, aan een landweg.

Loeboe djambi. Plaats in de afdeeling Lingga op Sumatra, aan de Kwanten.

Loeboe lintang. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan een landweg.

Loeboe raja. Berg op Sumatra,in de residentie Tapanoeli(1900).

Loeboe selasi. Plaats in do residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra. Telefoonverbinding met het post- en. telegraafkantoor van Padang.

Loemadjang. Afdeeling der residentie Probolinggo van Java De hoofdplaats is Loemadjang. Tabakscultuur.

Loemadjang. Hoofdplaats der afdeeling Loemadjang, aan een zijtak \\an deu Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Loemar. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Loemoet. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Loemoet. Berg op Sumatra, op de grens der residenties Bengkoelen en Palembang (1600).

Loerahgoeng. Plaats in de afdeeling Koeningan der residentie Tjirebon op Java.

Loeseh (of Sinohong). Berg op Sumatra, in Atjeh (3700).

Loesi. Zie Kali Tanggoelangin.

Lohabang. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Lokon. Berg op Celebes, in de Minahassa (1592).

Lombien (of Kicella). Eiland der Solor-eilanden, gescheiden van Andonare door straat Boleng, en van Pantar door straat Alor.

Lombok. Eiland der Kleine Soenda-eilanden, gescheiden van Bali door straat Lombok, en van Soerabawa door straat Alias.

Lombok (straat) tusschen de eilanden Lombok en Bali.

Lombok (piek van) of Gosnoeng Eendjani. Berg op bet eiland Lombok (3800).

Lompobatang (of Piek van Bonthain). Berg op Zuid-Celebes (8075).

Lontar. Plaats in de afdeeling Serang der residentie Banten op Java.

Lontor. Zie Banda.

59

Lontor (gat van). Straat tusschen de eilanden Goenoengapi en Banda Lontor.

Losarang. Plaats in de afdeeling Indramajoe der residentie Tjirebon op Java.

Losari (tji of kali). Ontspringt op den Soembang. Grensrivier der residenties Tjirebon en Tegal op Java, tevens de noordelijke grens van West- en Midden-Java.

Losari (tandjoeng). Kaap aan de noordkust van Java (residentie Tegal).

Losari. Plaats in de afdeeling Brebes der residentie Tegal op Java.

Lotta. Plaats in de Minahassa op Celebes.

Lucia (Sint). Baai, aan de noordkust van Borneo.

Lucipara (-eiland) in de Java-zee, ten ZW. van het eiland Bangka.

Lucipara (-eiland) in de Banda-zee.

Lucipara (-kanaal) tusschen Sumatra en het eiland Lucipara.

Lucipara (-bank) nabij de oostkust van Sumatra, in den zuidelijken ingang van straat Bangka, met een vuurtoren.

Maba. Plaats op het eiland Halmaheira (Molukken). Standplaats posthouder.

Mabar. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Macclesfield (-straat) tusschen de eilanden Lepar en Liat (Billiton).

Maccluer (-golf). Zie Berou.

Madei (-gebergte) op Borneo, op de grens van Serawak en de residentie Zuider- en Oosterafdeeling.

Madioen. Residentie van Java, verdeeld in vijf afdeelingen: Madioen, Ngawi, Magetan, Ponorogo, Patjitan. De hoofdplaats is Madioen.

Madioen. Afdeeling der residentie Madioen van Java. De hoofdplaats is Madioen.

Madioen. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Madioen, aan de Rivier van Madioen, den Zuidelijken weg en den spoorweg. Standplaats controleur.

Madioen (rivier van) of Kali Oandoeng. Zie Bengawan.

Madja. Plaats in de afdeeling Madjalengka der residentie Tjirebon op Java. Standplaats controleur.

Madjalaja. Plaats in de afdeeling Tjitjalengka der residentie Preanger-regentscbappen op Java, aan de Tji Taroem.

60

Madjalengka. Af deeling der residentie Tjirebon van Java. De hoofdplaats is Leuwimomding.

Madjalengka. Plaats in de afdeeling Madjalengka der residentie Tjirebon op Java. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Tjirebon.

Madjan. Plaats in de afdeeling Soengai Kakap der residentie Westerafdeeling van Porneo.

Madjenang, Plaats in de afdeeling Tjelatjap der residentie Banjoemas op Java. Standplaats controleur.

Madjenang koelon. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java.

Madjene. Plaats op de westkust van Celebes, aan de straat Makasser, bij Oedjoeng Mandar; KPM.

Madoera. Eiland in de Java-zee, ten Oosten van Java, sedert 1857 eene zelfstandige residentie uitmakende.

Madoera. Residentie, tot Java behoorende, verdeeld in vier afdeelingen: Pamekasan, Soemenep, Bangkalan, Sampang. De hoofdplaats is Pamekasan. Tot deze residentie be-hooren nog de Kangeansche en Soemenepsche eilanden, ten Oosten van Madoera gelegen.

Madoera (straat) tusschen het eiland Madoera en Oost-Java. De doorgang der straat tusschen Madoera en de residentie Soerabaja heet De Trechter. Men treft in deze straat de volgende lichten aan; Zwaantjesdroogte (Karang Koko), Pasoeroean, Probolinggo, Besoeki, Panaroekan, Meindertsdroogte (Karang Mas).

Magelang. Afdeeling der residentie Kedoe van Java. De hoofdplaats is Magelang.

Magelang. Hoofdplaats der afdeeling Magelang, aan de Kali Progo, den Zuidelijken weg en den verbindingsweg (kruispunt). Garnizoen. Standplaats controleur. Hier is eene school voor zonen van inlandsche hoofden (384).

Magetan. Afdeeling der residentie Madioen van Java. De hoofdplaats is Magetan.

Magetan. Hoofdplaats der afdeeling Magetan. Standplaats controleur. Telefoonverbinding met het post-en telegraafkantoor van Madioen (456).

Mahakam (of Rivier van Koetai). Ontspringt op hetCentraal-gebergte van Borneo en stroomt ZO.-waarts naar de straat Makasser. De Kaman is een rechter zijrivier. Aan de Mahakam liggen Tengaroeng en Samarinda.

Majang (poeloe) tusschen de westkust van Borneo en de Karimata-eilanden.

Majoen. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

61

Majonglor. Plaats in de afdeeling Djepara der residentie Djepara op Java

Major. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Makasser. Afdeeling van het (iouverneraent Celebes en Onderhoorigheden. Tot deze afdeeling behooren de eilanden van den Spermonde-arohipel. De hoofdplaats is Makasser.

Makasser. Hoofdplaats der afdeeling Makasser, aan de straat Makasser, residentie van den Gouverneur, met 25.000 inwoners. Belangrijke handelsstad, sedert 184(j vrijhaven. Paarden, oliën, koffie, vogellmiden, sarongs, tripang. Er is eene kweekschool voor inlandache onderwijzers.

Makasser (straat) tusschen Borneo en Celebes. In deze straat worden de volgende lichten aangetroffen: Makasser (Oedjoeng Pandang eu Mariso), Dajangan, de Bril (Taka llamata).

Makjan. Eiland ten Westen van Halniaheira (Molukken).

Malabar. Berg op Java, in de residentie Preanger-regent-sehappen, op do grens der afdeelingon Tjitjalengka en Bandoeng (2842).

Malaboeh. Plaats op do westkust van Atjeh op Sumatra, aan den Indischen oceaan, havenplaats.

Malaboeh (baai van) aan de NW.-kust van Sumatra.

Malaja. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan.

Malakka (straat) tusschen Malakka en Sumatra. In deze straat zijn de volgende lichte»: Poeloe Bras (Willemstoren en Verklikker), Poeloe Boeroe, Diamantpunt (Tandjoeug Djamboe ajer), Langkat (rivier), Deli, Dell (rivier), Ser-dang (rivier), Bedagei (rivier), Padang (rivier), Pagoe-rawan (rivier), Si Pare pare (rivier), Batoe Bara (rivier), Asahan (rivier).

Malakka (-passage) tusschen Sumatra en Poeloe Wai.

Malalajor (tandjoeng) aan de zuidkust van Borneo.

Malang, Afdeeling dor residentie Pasoeroean van Java. De hoofdplaats is Malavg. Koffiecultuur.

Malang. Hoofdplaats der afdeeling Malang, aan de Brantas, den spoorweg en een zijtak van den Grooten Postweg. Standplaats controleur (446).

Malang (hoogland van). In do residentie Pasoeroean op Java, van alle zijden door bergen ingesloten en doorsneden dooide Brantas.

Malangbong. Plaats in de afdeeling Tasikmalaja der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den ontworpen spoorweg ((gt;03).

Maleber. Plaats ia de afdeeling Tjiandjoer der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den spoorweg.

Malimping. Plaats in do afdocling Lobak der residentie Banten op Java.

Malimsam. Plaats in de afdeeling Mampawa der residentie AVest\'rafdeeling van Borneo.

Malintang. Berg op Sumatra, op de grens van de residentie Tapanoeli on de Padangscho Benedenlanden.

Mallasoro (baai van) aan de zuidkust van Celebes.

Malo. Plaats in de afdeeling Bodjonegoro der residentie Rembang op Java, aan de Solo-rivier.

Maloea. Zie Onthaai.

Maloedoe (-baai) aan de noordkust van Borneo.

Mamoedjoe. Plaats op de westkust van Celebes, aan de straat Makasser; KPM.

Mamoedjoe (baai van) aan de westkust van Celebes.

Mampawa. Rjjk op Borneo, behoorende onder de residentie Westerafdeeli ng.

Mampawa. Afdeeling der residentie Westerafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Mampawa.

Mampawa. Hoofdplaats der afdeeling Mampawa, aan de Chineesche zee.

Mampawa (hoek van). Zie Tandjoeng Banghai.

Mana. Plaats in de residentie Lampongsche districten op Sumatra, aan den Indisohen oceaan en een landweg.

Mandah. Zie Lingga.

Mandalagiri. Berg op Java, in de afdeeling Soekapoera Kolot der residentie Preanger-regentschappen (1811).

Mandalawangi. Borg op Java, in het JSoorden der residentie Preanger-regentschappen, op de grens der afdeelingen Tjiandjoer en Soekaboemi (^022).

Mandate. Plaats op de westkust van Celebes, aan de straat Makasser.

Mandalika (poeloe) in de Java-zee, benoorden de residentie Djepara, niet een vuurtoren.

Mandar. Plaats in de afdeeling Pontianak der residentie Westerafdeeling van Borneo, aan een landweg.

Mandar (golf van) aan de Zquot;\\V.-kust van Celebes.

Mandar (oedjoetig) of Eangasa, aan de ZW.-kust van Celebes.

Mandara (poeloe). Zie Lingga-archipel.

Mandau. Zie Sialc.

Manding. Plaats in de afdeeling Soemenep der residentie Madoera. Standplaats controleur.

Mandioli (poeloe) ten W. van het eiland Batjan (Mc-lukken).

Mandirantjan. Plaats in do afdeeling Tjirebon der residentie ïjirebon op Java.

63

Mandiri (tji-). Ontspringt op den Gede in de residentie Prtanger-regentschappen van Java, stroomt Z.W.-waarts en stort zich ten Z. van Pelaboehan Ratoe in de Wijnkoopsbaai (Indische oceaan).

Mangcrai (straat) tusschen de eilanden Komodo en Eindja.

Manggar. Plaats op het eiland Billiton.

Mangkoekoesoeman. Plaats in de afdeeling Tegal der residentie Tegal op Java, aan den spoorweg en den Grooten Postweg, dicht bij de hoofdplaats ïegal.

Mangoeli. Zie Soela-eilanden.

Mangoenkerta. Plaats in de afdeeling Tjiandjoer der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den Grooten Postweg.

Mangoenredja. Plaats in de afdeeling Soekapoera Kolot der residentie Preanger-regentschappen op Java (405). Standplaats controleur.

Manindjoe. Plaats in de aideeling Agam der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan een landweg en htt meer van Manindjoe.

Manindjoe (meer van) op Sumatra, in de residentie Padangsche Bovenlanden (459).

Manipa. Eiland ten Oosten van het eiland Boeroe (Mo-lukken). Zie Amboinn.

Manipa (straat) of Boeroe, tusschen de eilanden Boeroe en Manipa.

Manjoetan (goenoeng). Op Java, op de grens der afdeelingen Madioen un Ponorogo der residentie Madioen (1554).

Manoei (poeloe) ten ZO. van Celebes, behoorende tot de residentie Ternate.

Manoek (tji-). Ontspringt op den Mandalagiri in de residentie Preanger-regentschappen op Java, stroomt langs Bajong-bong, Garoet, Baloeboer, Karang Samboeng (grens der residenties Preanger-regentschappen en Tjirebon), en stort zich beneden Indramajoe in de Java-zee.

Manoek (poeloe). Zie Zuid- Wester-eilanden.

Manondjaja. Plaats iti de afdeeling Soekapoera dor residentie Preanger-regentschappen op Java (290). Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Tjiamis. Standplaats controleur.

Mansalar (poeloe) in den Indischen oceaan, ten quot;W. van Sumatra, vóór de baai van Tapanoeli.

Mantang. Zie Soeloeng.

Mantoep. Plaats in de afdeeling Lamongan der residentie Soeiabaja op Java.

Maoembi. Plaats in de Minahassa op Celebes, nabij Menado, aan den landweg van Menado naar Kema.

64

Maoemeri. Plaats op het eiland Mores, KPM. Standplaats posthouder.

Maospati. Plaats in de afdeeling Magetan der residentie Madioen, aan den Zuidelijken weg. Standplaats controleur.

Mapor. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Mapor (of Pandjang). Eiland van den Kiouw-archipel, ten O. van Biutang.

Marabahan. Plaats in de afdeeling Doeson en Dajaklanden der residentie /uider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan de Baritoe.

Marang. Plaats op .de ZW.-kust van Celebes, aan een landweg.

Maras. Berg op het eiland Bangka (699).

Margasari. Plaats in de afdeeling Brebes der residentie Tegal op Java.

Margasari. Plaats in de afdeeling Martapoera der residentie Zuider- en Ooster-afdeeling van Borneo.

Maringin (batang). Linker zijrivier der Batang TambesL Zie Soengai Djamhi.

Maros. Hoofdplaats dor afdeeling Noorderdistrioten van het Gouvernement Celebes en Onderhoorigheden, aan den landweg naar Makasser.

Maros (piek van) of Saraoeng, in ZW.-Celebes (1300).

Marsela (poeloe). Zie Zuid-W ester-eilanden.

Martapoera. Afdeeling der residentie Zuider- en Ooster-atdeeling van Borneo, üe hoofdplaats is Martapoera.

Martapoera. Hoofdplaats der afdeeling Martapoera, met steenkoolmijnen.

Martapoera (-rivier). Zie Baritoe.

Mas (kali). Zie Brantas.

Masarete. Plaats op het eiland Boeroe. Standplaats posthouder.

Masigit. Berg op Java, in het Zuiden der afdeeling Bandoeng der residentie Preanger-regentschappen (2073).

Masing. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Masoedji. Rivier op de grens der residenties Palembang on Lampongsche districten van Sumati-a, stroomt naar de Java-zee.

Masoran. Plaats in de afdeeling Sragen der residentie Soe-a-karta op Java.

Matan. Kijk op Borneo, behoorende onder de residentie quot;Westerafdeeling.

Matan. Zie Kajoeng.

Mataram. Plaats op het eiland Lombok, aan een landweg.

65

Matarapi (-baai) aan de ZO.-kust van Celebes.

Mauk. Plaats in de afdeeling Tanggerang der residentie Batavia op Java.

Maurits (-baai). Oostelijke inham der Penandjoeng-baai, aan de zuidkust van Java (residentie Preanger-regentschappen).

Medajoe. Plaats in de afdeeling Temanggoeng der residentie Kedoe op Java.

Medan. Hoofdplaats der afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra, aan den spoorweg.

Medan (tandjoeny). Zie Indrapoera.

Medang (poeloe). Zie Poeloe Rang sang.

Medono (Pringsoerat). Plaats in de afdeeling Magelang dei-residentie Kedoe op Java, aan den verbindingsweg en de Kali Ello (595).

Meester Cornells. Afdeeling der residentie Batavia van Java. De hoofdplaats is Meester Cornelis.

Meester Cornelis. Hoofdplaats der afdeeling Meester Cornelis, aan de Tji Liwoeng, den spoorweg en den Groot en Postweg, met eene Militaire school en het Gymnasium Willem III. Zie Bntovia.

Meeuwen (-baai) aan de ZW.-kust van Java.

Meindertsdroogte (of Karang Mas). Koraalrif in de straat Madoera, ten NO. van de residentie Besoeki, met een vuurtoren.

Meiawi. Zie Kapoeas.

Mellhat. Berg in het ZO. van Borneo (1000).

Meliouw. Plaats in de afdeeling Tajan der residentie Wester-afdeeling van Borneo, aan de Kapoeas.

Melirin. Plaats in de afdeeling Sidoardjo der residentie Soe-rabaja op Java, aan de Brantas, waar deze zich splitst in Kali Mas en Kali Porong.

Memboro. Plaats op het eiland Soemba. Standplaats posthouder.

Menado. Kesidentie van Celebes, omvat: de Minahassa en de afdeeling Gorontalo. De hoofdplaats is Menado.

Menado. Hoofdplaats der residentie Menado, aan de baai van Menado en den landweg naar Kema, met 4000 inwoners. Sedert 1848 vrijhaven. Menado-koffie.

Menado (baai van) aan de NO.-kust van Celebes.

Mendanau (of Langeiland) ten W. van Billiton.

Mendawe. Plaats in de afdeeling Sampit der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan de rivier van Mendawe.

Mendawe (rivier van). Zie Katingan.

Mendjoeto (soeitgai). Stroomt op de grens van de Padangsche Benedenlanden en de residentie Bengkoelen op Sumatra naar den Indischen oceaan.

66

Mendoet. Boeddha-tempel in de residentie Kedoe op Java.

Menes. Hoofdplaats van de afdeeling Tjaringin der residentie Banten op Java. Standplaats controleur.

Mengajau (tandjoeng). De noordelijkste kaap van Borneo.

Menggala. Hoofdplaats der afdeeling Toelang Bawang van de residentie Lampongsche districten op Sumatra, aan de Toelang Bawang en den landweg naar Telokbetong.

Mengkoka (-baai) aan de westkust van ZO.-Celebes.

Mengoeroe (telok) aan de zuidkust van het eiland Billiton.

Menoengoel. Plaats op de ZO.-kust van Borneo.

Mentaja. Zie Sampit-rivier.

Mentawei (-eilanden) in den Indisohen oceaan, ten W. van Sumatra. Zij behooren onder de Padangsche Beneden-landen (afdeeling Padang). De grootste zijn: Mentawei of Siberoet of Koord-Pora en Sikobou of Zuid-Pora, die door de Zeebloemen-straat van elkaar gescheiden zijn.

Mentok (Muntok). Plaats op het eiland Bangka (Sumatra), aan straat Bangka en een landweg, met 3000 inwoners: KPM.

Merak (poeloe) in straat Soenda, nabij de NW.-kust van Java.

Merapi. Berg op Java, op de grens der residenties Soera-karta, Kedoe en Djogjakarta (2866). Uitbarstingen in 1863 en 1872.

Merapi. Berg op Sumatra, in de residentie Padangsche Bovenlanden (2892).

Meratoes. Kustgebergte in het ZO. van Borneo.

Merawang. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Merbaboe. Berg op Java, op de grens der residenties Soera-karta, Kedoe en Semarang (3116).

Merbouw (poeloe) in de straat Malakka, behoorende tot de afdeeling Bengkalis der residentie Oostkust van Sumatra.

Merdoe. Plaats in Atjeh op Sumatra, aan de straat Malakka.

Mergolelo. Plaats in de afdeeling Ngawi der residentie Madioen op Java, aan den Zuidelijken weg en de Kali Gandoeng.

Merintoh. Plaats in de afdeeling Soengai Kakap der residentie quot;Westeratdeeling van Borneo.

Messoe. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Middelburg. Eilandje in de Java-zee, ten N. van kaap Oen-toeng Djawa (residentie Batavia).

Mlnahassa. Behoort tot de residentie Menado. De Minahassa is verdeeld in vijf afdeelingen: Menado, Kema, Tondano, Amoerang en Belang, die allen onder het bestuur van controleurs staan. De hoofdplaats is Menado. Koffiecultuur, inlandsche Christenen (122.000 zielen).

IWindoro (-zee) ten NO. van Borneo.

67

Minggiran. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg.

Misool. Zie Papoesche eilanden.

Mlandingan. Plaats in de residentie Besoeki op Java, aan den Grooten Postweg.

Moa. Zie Zuid- Wester-eilanden.

Modjoagoeng. Plaats in de afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java

Modjokerto. Afdeeling dor residentie Soerabaja van Java. De hoofdplaats is Modjokerto.

Modjokerto. Hoofdplaats der afdeeling Modjokerto, aan de Brantas, den spoorweg en den verbindingsweg. Standplaats controleur. Bouwvallen van Modjopahit, groote sluiswerken.

Modjosari. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java. Standplaats controleur.

Modjosragen. Plaats in de afdeeling Sragen der residentie Soe-rakarta op Java, aan den spoorwegen den Zuidelijken weg.\'

Modjowarno. Plaats in de afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java, aan den tramweg. Inlandsche Christen-gemeente, met fraaie kevk en school.

Moeara bliti. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra.

Moeara doea. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra, aan de Komering.

Moeara enim. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra, aan de Enim, tak der Lematang, en de landwegen naar Lahat, naar Palembang en naar liatoe radja.

Moeara kompeh. Plaats in het rijk Djambi op Sumatra, aan de Djambi-rivier, nabij de monding.

Moeara laboe. Plaats in de residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan een landweg (450).

Moeara saba. Plaats in het rijk Djambi op Sumatra, aan een monding der Djambi-rivier; KPM.

Moeara tewe. Plaats in het binnenland van Borneo, aan de Baritoe. Een fort, ra de expeditie in 1863 opgericht.

Moena (of Fangasané). Eiland ten ZO. van Celebes, van de kust gescheiden door straat Tioro.

Moendang. Berg op het eiland Billiton (362).

Moendjoel (rawa) in de residentie Preanger-regentschappen op Java, ten ZO. van Bandoeng.

Moendoe. Plaats ten Oosten van Tjirebon in de residentie Tjirebon op Java, woonplaats van visschers.

Moentilan, Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Keuoe op Java, aan den verbindingsweg (355). Standplaats controleur.

Moeria. Berg op Java, in de residentie Djepara (1595).

Moeroeng. Zie Baritoe en Kapoeas.

68

Moesi (of Rivier van Palembang). Ontspringt op het Boekit Barisan-geborgte op Sumatra, stroomt Zuidwaarts langs Kepahiang, daarna Oostwaarts langs Tebingtinggi, verder Noordwaarts en, na de Rawas aan haren linkeroever te hebben opgenomen. Oostwaarts langs Sekajoe naar Palembang, waar zij zich door verscheidene mondingen in de straat Bangka ontlast. Hare rechter zijrivieren zijn: de Lenia-tany (tusschen Sekajoe en Palembang) en de Ogan (bij Falembang) met de Kome ring (tweelingrivier).

Moeton. Plaats op Celebes, aan de golf van Tomini.

Moga. Contróle-afdeeling der residentie ïegal van Java.

Mojo (poeloe) ten X. van het eiland Soembawa.

Mokko mokko. Afdeeling der residentie Bengkoelen van Sumatra. De hoofdplaats is Mokko Mokko.

Mokko mokko. Hoofdplaats der afdeeling Mokko Mokko, aan den Indischen oceaan.

Molo (straat) tusschen de eilanden F lores en Ilindja.

Molukken. Hieronder verstaat men den archipel, gelegen tusschen Celebes en Nieuw-Guinea. Deze bestaat uit de volgende groepen en eilanden: de Halmaheira-groep, de Obi eilanden, de Soela-eilanden, Ceram, Boeroe, Arabon en de Oeliassers, de Banda-eilanden, de Ceramlaoet-eilanden, de Goram-eilanden, de quot;Watoebela-eilanden, de Zuid-Weste--eilanden, de Zuid-Ooster-eilanden, de A roe-eilanden, de Papoesche eilanden en Nieuw-Guinea. Zij maken samen de residenties Amboina en Ternate uit. Cultuur van specerijen : muskaatnoten (Banda-eilanden), kruidnagelen (Arabon).

Moluksche (-zee) tusschen de Molukken en Celebes.

Monggo. Plaats in de afdeeling Landak der residentie AVesterafdeeling van Borneo.

Mongot. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Montaran (-eilanden) ten ZW. van Borneo.

Montrado. Afdeeling der residentie Westerafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Singkawang.

Montrado. Plaats in de afdeeling Montrado, aan den landweg naar Singkawang en naar Bengkajang. Chineesche plaats, Chineesch mijndistrict (goud).

Mooker (-vaart) in de residentie Batavia op Java. Zij verbindt de Tji Sedane met de Tji Angke en staat in verbinding met do Tji Liwoeng.

Morotai. Eiland ten NO. van Ilalmaheira (Molukken).

Morotai (straat) tusschen de eilanden Morotai en Halmaheira (Molukken).

Motir (poeloe) ten quot;W. van het eiland Halmaheira (Molukken).

Motoling. Plaats in de Rlinahassa op Celebes.

69

IT.

Nako (-eilanden) in den Indisehen oceaan, ten W. van Poeloe Nias.

Nangapinoh. Zie Kupoeas.

Nanggoelan. Regentschap van het vorstendom Djogjakarta op Java.

Nanggoelan. Hoofdplaats van het regentschap Nanggoelan, aan de Kali Progo.

Nasi (poeloe) in den Indisehen oceaan, ten N van Sumatra.

Nassau (-eilanden) in den Indisehen oceaan ten W. van Sumatra, behoorende onder de Padangsche Benedenlanden. Zij zijn: Noord-Pageh en Zuid-Pageh, die door de straat Sikakap zijn gescheiden.

Nassau (-straat). Zie Lobanghaja.

Nassau. Zie straat Pora.

Natal. Afdeeling der residentie Tapanoeli van Sumatra. De hoofdplaats is Natal.

Natal. Hoofdplaats der afdeeling Natal, aan den Indisehen oceaan en de Bivier van ÏTatal; KPM. Handel in kamfer, heerschende koortsen.

Natal (rivier van). Ontspringt op den Seret Berapi in de afdeeling Mandeling der residentie Tapanoeli op Sumatra en stort zich bij Natal in den Indisehen oceaan.

Natal (baai van; aan do westkust van Sumatra.

Natoena (-eilanden) in de Chineesche zee ten NW. van Borneo, behoorende tot de residentie Kiouw en Onderhoorigheden. Zij bestaan uit de Noord-Natoena-eilanden of Boengoeran en de Zuid-Natoena-eilanden of Soebi-eilanden.

Nederburgh (kaap) aan de ZO.-kust van Celebes.

Negara. Plaats in de afdeeling Amoentai der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo.

Negara. Plaats op het eiland Bali.

Negara (of Buhan). Zie Baritoe.

Neira. Plaats op het eiland Banda Neira (Molukken).

Ngabang. Hoofdplaats van de afdeeling Landak der residentie quot;WesUrafdeeling van Borneo.

Ngabar. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java.

Ngabeljan. Plaats in de afdeeling Ledok der residentie Bagelen op Java.

Ngadiloewih. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java, nabij Poerwokerto, aan den spoorweg.

Ngadipoero. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java.

Ngadiredjo. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Madioen op Java.

70

Ngadiredjo. Plaats in de afdeeling Temanggoeng der residentie Kedoe op Java.

Ngadisari. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo op Java, aan den voet van het ïengger-gebergte (1817).

Ngalam. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indisohen oceaan.

Ngamboer. Plaats in het Zuiden der residentie Bengkoelen op Sumatra, aan een landweg en nabij den Indisohen oceaan.

Ngandjoek. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg en den Zuidelijken weg.

Ngantang. Plaats in de afdeeling Malang der residentie Pasoeroean op Java.

Ngantroe. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java.

Ngantroe. Plaats in de afdeeling Ngrowo der residentie Kediri op Java, aan een zijtak van den Zuidelijken weg.

Ngaras. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan.

Ngassem. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java, aan den landweg naar Lengkong.

Ngawen. Plaats in de afdeeling Bloi a der residentie Rembang op Java, aan den landweg naar Blora.

Ngawi. Afdeeling der residentie Madioen van Java. De hoofdplaats is Ngawi.

Ngawi. Hoofdplaats der afdeeling Ngawi, aan den Zuidelijken weg en de samenvloeiing der Kali Gandoeng en Kali Bengawan, met het fort Generaal Van den Bosch (detentiehuis) en een buskruitfabriek. Standplaats controleur.

Ngebel (telaga) in de aldeeling Ponorogo der residentie Madioen op Java (734), aan den voet van den Goenoeng Manjoetan.

Ngekoel. Plaats in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java.

Ngembal. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java.

Ngembar. Plaats in het regentschap Ampel der residende Soerakarta op Java.

Ngembong. Plaats in de afdeeling Ngrowo der residentie Kediri op Java.

Ngembong. Plaats in de afdeeling Grobogan der residenlio Semarang op Java.

Ngempit. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java.

71

Ngemplak. Plaats in de afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java, aan den landweg naar Plosso.

Ngempoeng. Plaats in de afdeeling Soerabaja der residentie Soerabaja op Java.

Ngepoeng. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo op Java, nabij Soekapoera.

Ngepoh. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java.

Ngepoh. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Madioen op Java, aan de Kivier van Patjitan.

Ngerang. Plaats in de nfdeeling Djoewana der residentie Djepara op Java, aan den Grooten Postweg.

Ngimbang. Plaats in de afdeeling Lamongan der residentie Soerabaja op Java. Standplaats controleur.

Nglames. Plaats in de afdeeling Madioen der residentie Madioen op Java, aan den Zuidelijken weg.

Nglaran. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, behoo-rende tot de Mangkoe-negoro-landen van Soerakarta.

Ngiegok. Plaats in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java.

Ngliman. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java (950).

Ngloewar. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Ngoedjang. Plaats in de afdeeling Ngrowo der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg, nabij Karangredjo.

Ngoedjoeng. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java, aan den landweg naar Lengkong.

Ngoempoel. Plaats in de afdeeling Ponorogo der residentie Madioen op Java.

Ngoenoet, Plaats in de afdeeling Ngrowo der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg.

Ngoling. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java, nabij de grens van de residentie Probolinggo, aan den spoorweg en den Grooten Postweg.

Ngongko djadjar. Plaats in de afdeeling Pasoeroean dei-residentie Pasoeroean op Java.

Ngotok. Plaats in de afdeeling Ponorogo der residentie Madioen op Java.

Ngrajoen. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java, nabij de grens der residentie Madioen (511).

Ngrambe. Plaats in de afdeeling Hgawi der residentie Madioen op Java. Standplaats controleur.

Ngretjo. Plaats in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java.

72

Ngrowo. Afdeeling der residentie Kediri van Java. De hoofdplaats is Toeloengagoeng.

Ngrowo. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java.

Nias (poeloej in den Indischen oceaan, ten W. van Sumatra, behoorende onder de residentie Tapanoeli.

Nicolaas (-punt) St., of Tnndjoeng Poetjoek, noord-westelijkste hoek van Java,

Nicolaas (-baai) St., aan de NW.-kust van het eiland Bali.

Nipa nipa (-baai) aan de ZO.-kust van Celebes.

itikan. Plaats in de afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java.

Njalindoeng. Plaats in de afdeeling Soekaboemi der residentie Preanger-regentschappen op Java (923).

Noordkaap (of Oedjoeng Torawitari). Noordelijkste kaap van Celebes.

Noordkaap. Noordelijkste kaap van het eiland Boeton.

O.

Obi (-eilanden) ten Z. van het eiland Batjan. Het grootste heet Obi major of Ombirah. Zij behooren tot de residentie Ternate (Molukken).

Oearatan. Eiland ten W. van Jamdena. Op Oearatan ligt Sjerra (KPM), standplaats posthouder.

Oedjoeng \\tji-). Ontspringt op het Kendang-gebergte in de residentie Banten op Java, stroomt Noordwaarts langs Rangkasbetoeng en Koppo naar kaap Pontang, waar zij in de Java-zee valt.

Oedjoengroesi. Plaats in de afdeeling Tegal der residentie ïegal op Java, aan den spoorweg.

Oedjong. Maats in do afdeeling Indramajoe der residentie «

Tjirebon op Java, aan de Tji Manoek.

Oedjongbroeng. Plaats in de afdeeling Bandoeng der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den Grooten Postweg.

Oelar (oedjoeng) aan de westkust van het eiland Bangka (Sumatra), met een vuurtoren.

Oeliassers. Hieronder worden verstaan de eilanden ten Z. van Ceram: Saparoea of Honimoa, Haroekoe of Oma en Noesa Laoet. Zij liggen ten O. van het eiland Amboica, het hoofdeiland der Ambonsche eilanden (Molukken).

Oeloedjami. Plaats in de afdeeling Pemalang der residentie ïegal op Java.

73

Oengaran. Plaats in de afdeeling Ambarawa der residentie Semarang op Java, aan den verbindingsweg (318). Standplaats controleur. Hior is een gezondheid eetablissemcnt voor militairen.

Oengaran. Berg op Java, op de grens der afdeelingen Ambarawa en Kendal van de residentie Semarang (2048).

Oensang (of Ongelukslcaap) aan de NO.-kust van Borneo.

Oentoeng djawa. Hoek aan de noordkust van West-Java (residentie Batavia), westelijke kaap van de Bocht van Batavia.

Oeteran. Plaats in de afdeeling Madioen der residentie Madioen op Java, aan den landweg naar Madioen en naar Ponorogo.

Ogan. Zie Moesi.

Olehleh. Plaats in Atjeh op Sumatra, aan den Indischen oceaan. De ieede van Olehleh is door een spoorweg met Kotaradja verbonden.

Oma. Zie Haroekoe.

Ombaai (of Alor en Maloea). Eiland der Kleine Soenda-eilanden, ten N. van Timor en hiervan gescheiden door straat Ombaai of Maloea.

Ombaai (straat) of Maloea, tusschen do eilanden Ombaai en Timor.

Om ben. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Sampang).

Ombilin. Zie Indragiri.

Ombirah. Zie Ohi-eilanüen.

Ondiepwater (-eiland) ten Z. van de Gaspar-straat, met een vuurtoren.

Ongelukskaap. Zie Oensang.

Ongka (tandjoevg) aan de oostkust van Sumatra.

Onrust. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Oostergat (of Gat van Slaman). Straat tusschen de eilanden Banda-Neira en Groot Banda (Molukken).

Opak (kali). Ontspringt op den Merapi, in de residentie Djogjakarta op Java, stroomt Zuidwaarts langs Kalasan naar den Indischen oceaan.

Ophir. Berg op Sumatra, in de Padangsche Benedenlanden.

P.

Pabean. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Soemenep).

Pabean boeleleng. Plaats op het eiland Bali.

Padalarang (of Tjipadalarang). Plaats in de afdeeling Bandoeng der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den spoorweg.

74

Padang. Afdeeling der Padangsche Benedenlanden van Sumatra. De hoofdplaats is Padang.

Padang. Hoofdplaats \\an het Gouvernement Sumatra\'s Westkust en de afdeeling Padang, aan den Indischen oceaan, den spoorweg en de landwegen naar de Padangsche Bovenlanden, naar Priaman en naar Bengkoelen, met 40.000 inwoners. Residentie van den Gouverneur, uitvoerplaats der Bovenlandsche producten (koffie, rijst, hars). Cantille-werk.

Padang. Plaats in de afdeeling Deli dor residentie Oostkust van Sumatra.

Padang (poeloe) in de straat Malakka, bij de oostkust van Sumatra, behoorende tot de afdeeling Bengkalis der residentie Oostkust van Sumatra.

Padangan. Plaats iu de afdeeling Bodjonegoro der residentie Rembang op Java, aan de Solo-rivier.

Padang goetji. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan en een landweg

Padang lawas. Afdeeling der residentie Tapanoeli van Sumatra. De hoofdplaats is Goenoengtoewa.

Padang manis. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan.

Padang oelak tanding. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra (quot;^75).

Padang pandjang. Hoofdplaats der afdeeling Batipoe en X Kota der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan den spoorweg. Kruispunt van de wegen naar Padang, naar Fort de Koek en naar Solok. Hier leidt de voornaamste weg van de Boven- naar de Benedenlanden door de Kloof, het dal der Aneh tusschen Kajoetanam en Padang Pandjang. Belangrijke iulandsche groothandel.

Padangsche (Benedenlanden). Afdeeling van het Gouvernement Sumatra\'s Westkust. Zij zijn verdeeld in vier afdeelingen: Padang, Ajerbangis en Rau, Priaman, Painan of zuidelijke afdeeling van Padang.

Padangsche (Bovenlanden). Residentie van het Gouvernement Sumatra\'s Westkust. Zij is verdeeld in vijf afdeelingen: Agam, Tanah Datar, L Kota, XIII en IX Kota, Batipoe en X Kota. De hoofdplaats is Fort de Koc\'c.

Padang sidempoean. Hoofdplaats der residentie Tapanoeli op Sumatra, en der afdeeling Mandeling en Angkola dezer residentie, aan den landweg naar Sipirok en naar Fort de Koek (283).

Padas. Plaats in de afdeeling Ngawi der residentie Madioen op Java, aan den spoorweg.

Pading. Berg op het eiland Bangka (510).

75

Padjarakan. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo op Java, aan den Grooten Postweg. Suikerfabriek.

Padosan. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Pagaden baroe. Plaats in de Tjiasemlanden in de residentie Krawang op Java.

Pagantenan. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Pamekasan).

Pagargoenoeng. Gebergte in het Zuiden der residentie Madioen op Java.

Pageh. Zie Nassau-eilanden.

Pagentan. Plaats in de afdeeling Malang der residentie Pasoeroean op Java, aan den spoorweg en een zijtak van den Grooten Postweg.

Pageralam. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra.

Pagoeat. Plaats op Celebes, aan de golf van Tomini.

Painan. Afdeeling der Padangsche Benedenlanden op Sumatra. De hoofdplaats is Painan.

Painan. Hoofdplaats der afdeeling Painan, aan den Indischen oceaan.

Paitan (-baai) aan de noordkust van Borneo.

Paiton. Plaats in de afdeeling Kraksaan der residentie Probolinggo op Java, aan den Grooten Postweg. Suikerfabriek.

Pajakombo. Hoofdplaats der afdeeling L Kola der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan de Sinamar en de landwegen naar Fort de Kook, naar Fort Van der Capellen en naar Soeliki. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Fort de Koek (512).

Pajakombo (plateau van) ten N. van den berg Sago.

Pajoeng. Berg op Java, in den ZW.-hoek van West-Java (480).

Pakan baroe. Plaats in de afdeeling Bengkalis der residentie Oostkust van Sumatra.

Paklintangan. Hoofdplaat» der afdeeling Pemalang dei-residentie Tegal op Java. Standplaats controleur.

Pakoetjing. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Pakok. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Palaboehan ratoe. Plaats in de afdeeling Soekaboemi der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan de Wijnkoopsbaai.

Palaboehan ratoe (of Wijnkoops-haai) aan de ZW.-kust van Java (Preanger-regentschappen).

76

Palaiari (of Plaihari). Plaats in de afdeeling Martapoera der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo.

Pale. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indischen oceaan.

Palembajan. Plaats in de afdeeling Agam der residentie Padangsche Bovenlanden op Sumatra, aan den landweg naar Fort de Koek en naar Bondjol (753).

Palembang. Residentie van Sumatra, verdeeld in zes afdec-lingen: 1. Tebingtinggi (hoofdplaats Tehingtinggï), 2. Le-matang en Ilir, Kikim en de Pasoemahlanden (hoofdplaats Lahat), 3. Komering en Ogan Oeloe, Bnim en de Kanau-districten (hoofdplaats Moeara doed), 4. Moesi Ilir (hoofdplaats Sekajoé), 5. Ogan en Komering Ilir en Blidah (hoofdplaats Tavdjoeng Badja), 6. Iliran en Banjoeiisin (hoofdplaats Talang Betoetoe). De hoofdplaats der residentie is Palembang.

Palembang. Hoofdplaats der residentie Palembang, aan 3e Moesi en den landweg naai- Bengkoelen, met 60.000 inwoners, waaronder 4000 Chineezen en 2000 Arabieren. Drukke handelsplaats met veel vaart op Singapore en Bandjarmasin. De plaats bezit een fraaie moskee, de oude kraton is verbouwd tot een groot fort. Enkele huizen zijn gebouwd op vlotten, die vastliggen aan den oever. Palembangsche meubelen, borduurwerk in gouden zilverdraad, kantwerk, goud-, zilver- en wapensmeden, scheepsbouw, vischvangst, goudduikers. Uitvoer van koffie, rotting, tambesihout (voor meubelen), tabak (Ranau-tabak), kapok (boomwol), troeboek (vischkuit), Palembangsche riettapijten.

Palembang (rivier van). Zie Moesi.

Paliat (poeloe). Zie Kangean-eilanden.

Palima. Plaats op Celebes, aan de westzijde van de golf van Boni; KPM.

Palimanan. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie Tjirebon op Java, aan den Grooten Postweg. Hier bevinden zich kokend heete bronnen.

Paloer. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoor-weg.

Palomin. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Palondjan. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Palopa. Plaats op Celebes, aan de westzijde van de golt van Boni; KPM.

Palopa (-baai) aan de westzijde van de golf van Boni (Celebes).

77

Palos. Plaats op de westkust van Celebes, aan de baai van Palos; KPM.

Palos (baai van) aan de westkust van Celebes.

Palos (oedjoeng) of Dong aid, aan de westkust van Celebes.

Pamaii (kali). Stroomt in de residentie ïegal op Java, Noordwaarts langs Brebes naar de Java-zee.

Pamangkat. Plaats in de afdeeling Sambas der residentie Westerafdeeling van Borneo, aan den mond van do Rivier van Sambas.

Pamanoekan. Plaats in de Pamanoekan- en Tjiasem-landen in de residentie Krawang op Java, aan de Tji Panaraga.

Pamanoekan (en Tjiasemlanoen). Oosterdeel van de residentie Krawang op Java, behoorendo aan particulieren.

Pamanoekan (hoek van) aan de noordkust van Java (residentie Krawang).

Pamekasan. Afdeeling der residentie Madoera. De hoofdplaats is Pamekasan.

Pamekasan. Hoofdplaats der afdeeling Pamekasan, aan den landweg naar Sampang. Standplaats controleur.

Pameungpeuk. Plaats in de residentie Preanger-regent-scbappeu op Java.

Pamingir (danau) op Borneo, i echts van de Baritoe in haren benedenloop.

Pamoekan (-baai) aan de ZO.-kust van Borneo.

Pamotan. Plaats in de afdeeling Rembang der residentie Rembang op Java.

Panaitan (poeloe) of Prinseneiland, in straat Soenda, ten W. van Java.

Panandjoeng (-baai) aan de zuidkust van Java (Preanger-regentschappen). De westelijke inham, dien deze baai aan de kust maakt, heet Dirk de Vries-baai en de oostelijke Mauritsbaai.

Panaraga (tji-). Ontspringt op den Boekittoenggoel in de residentie Preanger-regentschappen op Java. Haar bovenloop vormt de grens der residenties Krawang en Tjirebon. Beneden Pamanoekan loopt zij in de Java-zee.

Panaroekan. Afdeeling der residentie Besoeki van Java. De hoofdplaats is Sitoehondo.

Panaroekan. Plaats in de afdeeling Panaroekan der residentie Besoeki op Java, aan den Grrooten Postweg, de straat Madoera en de Sampejan of Rivier van Panaroekan; KPM.

Panaroekan (rivier van). Zie Kali Sampejan.

Pandaharan. Plaats in de afdeeling Limbangan der residentie Preanger-regentschappen op Java.

78

Pandakan. Plaats in de afileeling Bangil der residentie Pasoeroean op Java.

Pandan. Berg op Java, op de grens der residenties Rembang en Madioen (900).

Pandang (poeloe) vóór Padang, met een vuurtoren.

Pandeglang. Afdeeling der residentie Banten van Java. De hoofdplaats is Pandeglang.

Pandeglang. Hoofdplaats der afdeeling Pandeglang (25\'!), aan den voet van den Karang. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Serarg. Standplaats controleur.

Pandjaloe. Plaats in de afdeeling Galoeh der residentie ïjirebon op Java. Standplaats controleur.

Pandjaloe (meer van) aan den voet van den berg Sawal in de afdeeling Galoeh der residentie Tjirebon op Java, met een eilandje in het midden, waar, onder dicht geboomte, heilige graven liggen.

Pandjana. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie quot;Westerafdeeiing van Borneo.

Pandjang (poeloe). Zie Mapof.

Pandjang (poeloe) in de Bocht van Banten.

Pandjang (poeloe). Zie Kangean-eilanden.

Pandjl. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Paneh. Plaats op de KO.-kust van Sumatra (Pedir), aan de straat Malakka.

Panei. Zie Boeroemon.

Pengalangan (plateau van) in de residentie Preanger-regent-schappen op Java, tusschen de bergen: den ïiloe, den Malabar en den Wajang.

Pangasana. Zie Moena.

Pangelap (straat) tusschen de Eiouw- en Lingga-archipele.

Panggoel. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java. Standplaats controleur.

Panggoel (-baai) aan de zuidkust van Java (residentie Kediri).

Pangka. Plaats in de afdeeling Tegal der residentie Tegal op Java, aan den spoorweg.

Pangka (oedjoeng) of Hoek van Sidajoe, aan de noordkust van Java (residentie Soerabaja).

Pangkadjene. Plaats in ZW.-Celebes, aan den landweg naar Maros.

Pangkalan batoe. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeiing van Borneo.

Pangkalan indawang. Plaats in Indragiri op Sumatra, aan een tak van de Kwanten.

Pangkalan kapas. Plaats in de onderafdeeling Siak der residentie Oostkust van Sumatra.

79

Pangkalan siatas. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Pangkalpinang. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Pangkoel. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Pangliban. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Pangpang (-baai) aan de ZO.-kust van Java (residentie Besoeki).

Pangrango. Berg op Java, op de grens der residenties Batavia en Preanger-regentschappen.

Paninggaran. Plaats in de afdeeling Pekalongan der residentie Pekalongan op Java. Standplaats controleur.

Panolan. Plaats in de afdeeling Bodjonegoro der residentie Rembang op Java, aau de Solo-rivier.

Pantar. Eiland der Alor-eilanden.

Pantar (straat) tusschen de eilanden Pantar en Om-baai.

Pantei tjermin. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Papandajan. Berg op Java, in de Preanger-regentschappen, op de grens der afdeelingen Tjitjalengka en Soekapoera Kolot (2634).

Papar. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java, aan de Brantas, een tak van den Zuidelijken weg en den spoorweg.

Papoea. Zie Nieuw-Guinea.

Papoesche (-eilanden) ten NW. van Nieuw-Guinea en tusschen dit eiland en Halmaheira. De voornaamste zijn: Waigeoe, Salawati, Misool en Batanta.

Paraan (Parakan). Plaats in de afdeeling Temanggoeng der residentie Kedoe op Java. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Temanggoeng.

Parakan. Zie Paraan.

Parakan hondje. Plaats in de afdeeling Soekapoera Kolot der residentie Preanger-regentschappen op Java.

Parang. Plaats in de afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java.

Parangkoeda. Plaats in de afdeeling Soekaboemi der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den spoorweg en den Groeten Postweg.

Paranglowe. Plaats op ZW.-Celebe?, nabij Makasser.

Pare. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java. Standplaats controleur.

Pare pare. Plaats op de westkust van Zuid-Celebes, aan do straat Makasser; KPM.

Pare pare (baai) aan de westkust van Celebes.

so

Parigi. Plaats in de afdeoling Soekapoera der residentie Preanger-regentsohappen op Java, aan de Dirk de Vries-baai. Standplaats controleur.

Parigi. Plaats op de oostkust van Celebes, aan de golt van Toraini.

Paroeng. Plaats in de afdeeling Buitenzorg der residentie Batavia op Java.

Paron. PLiats in dn afdeeling Ngawi der residentie Madioen op Java, aan den spoor.veg.

Pasajangan. Plaats in de afdeeling Tegal der residentie Tegal op Java.

Pasangkajoe. Plaats op de westkust van Celebss, aan de straat Makasser, nabij Oedjoeng Baros; KPM.

Pasar kramat. Plaats in de afdeeling Tanggerang der residentie Batavia op Java.

Pasar minggo. Plaats in de afdeeling Meester Cornelia der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Pasi (poeloe) of Varkenseiland, ten W. van het eiland Saleijer (Celebes).

Pasir. Pasir en de Tanah Boemboelanden, afdeeling der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Kota Baroe.

Pasir. Plaats op de ZO.-kust van Borneo, aan de Pasir-rivier en de straat Makasser; KPM.

Pasir (-baai) aan de ZO.-kust van Borneo.

Pasir (-rivier). Stroomt op de oostkust van Borneo naar de straat Makasser.

Pasoemah (-landen). Afdeeling der residentie Palembang van Sumatra. \'Je hoofdplaats is Lahat.

Pasoeroean. Residentie van Java, verdeeld in diie afdie-lingen: Pasoeroean, Bangil, Malang. De hoofdplaats is Pasoeroean. Koffie- en suikercultuur.

Pasoeroean. Afdeeling der residentie Pasoeroean van Java. De hoofdplaats is Pasoeroean.

Pasoeroean. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Pasoeroean, aan den ürooten Postweg, den spoorweg en de straat Madoera, met 26.000 inwoners. Standplaats controleur.

Patani. Eilandje der Papoesohe eilanden, KPM.

Patengahan. Plaats in de afdeeling Alontrado der residentie quot;Westerafdeeling van Borneo.

Paternoster (-eilanden) in de Soenda-zee, ten N. van het eiland Soembawa.

Paternoster (-eilanden) Kleine. Zie Balahalakan.

Pati. Afdeeling der residentie Djepara van Java. De hoofdplaats is l\'uti.

81

Pati. Hoofdplaats der afdeeling Pati, aan den Grooten Postweg en den tramweg\'. Standplaats controleur.

Patientje (straat) tussohen de eilanden Halmaheira en Batjan (Molukken).

Patima bangkoe (tandjoeng). Zie 4« Punt (Sumatra).

Pat jet. Plaats in de afdeeling Tjiandjoer der residentie Preanger-regentschappen op Java (1122). Standplaats controleur.

Patjinan (of Tandjoeng Tjina) de noordelijkste hoek der residentie Besoeki van Java.

Patjitan. Afdeeling der residentie Madioen van Java. De hoofdplaats is Patjitan.

Patjitan. Hoofdplaats der afdeeling Patjitan, aan den Indisohen oceaan. Standplaats controleur.

Patjitan (baai van) aan de zuidkust van Java (residentie Madioen).

Patjitan (rivier van) stroomt in de residentie Madioen op Java, Zuidwaarts langs Ardjosari en Patjitan naar den Indischen oceaan.

Patoeha. Berg op Java, in het Zuiden der afdeeling Bandoeng van de residentie Preanger-regentschappen (2386).

Patoekan. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, aan den spoorweg.

Pawan. Rivier in het ZW. deel van Borneo.

Pedan. Plaats in de afdeeling Klaten der residentie Soera-karta op Java.

Pedir. Landschap behoorende tot de Onderhoorigheden van Atjeh (Noordkust).

Pedir. Plaats in Atjeh, op de NO.-kust van Sumatra, aan de straat Malakka. Belangrijke uitvoerplaats met inlandsche industrie.

Pedir f-punt) aan de NO.-kust van Sumatra.

Pedjagoan. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java, aan den Zuidelijken weg en den spoorweg.

Pedropunt. De noordelijkste kaap van Sumatra, met een vuurtoren.

Pegandon. Plaats in de afdeeling Kendal der residentie Semarang op Java, aan de Kali Bodri.

Pegangsaan. Plaats in de afdeeling Meester Coruelis dei-residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Pegaten. Plaats in ZO. Borneo, aan de straat Laoet Poeloe.

Pekalongan. Residentie van Java, verdeeld in twee afdee-lingen: Pekalongan, Batang. De hoofdplaats is Pekalongan.

Pekalongan. Afdeeling der residentie Pekalongan. De hoofdplaats is Pekalongan.

6

82

Pekalongan. Hoofdplaats Yan do residentie eu afdeeling\' Pekalongan, aan de Java-zee en den Grooten Postweg, met 34.000 inwoners. Standplaats controleur.

Pekalongan (reede van) aan de noordkust van Java (residentie Pekalongan), met een vuurtoren.

Pelantoengan. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Pekalongan, op de grens der residentie Semarang op Java, met een gezondheidsetablissement.

Peling (poeloe). Zie Bangyaai.

Peling (straat) tusschen het eiland Peling en Celebes.

Pemalang. Afdeeling der residentie Tesral van Java. De hoofdplaats is Paklintangan.

Pemalang. Plaats in de afdeeling Pemalang, aan den Grooten Postweg. Suikerfabrieken. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van ïegal.

Pemalang (tandjoeng) aan de noordkust van Java (residentie Tegal).

Pemaron. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie Tjirebon op Java, op de grens der residentie Tegal, nabij den mond der Kali Losan.

Pemboeang. District \\an de afdeeling Sairipit der residentie Zuider- en Üosterafdeeling van Borneo.

Pemboeang. Plaats in de afdeeling Sampit der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan de rivier Pemboewang.

Pemboeang (rivier) of Serojan. Stroomt op Borneo Zuidwaarts langs Pemboeang naar de Java-zee.

Penajoeng. Plaats in Groot-Atjeh op Sumatra.

Penambangan. Zie Bengawan.

Penang {Pinang). Eilandje in de straat Malakka, behoorende tot Engeland; KPM.

Penanggoengan. Plaats in de afdeeling Bondowoso dei-residentie Besoeki op Java, aan een zijtak van den Grooten Postweg.

Penengahan. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan den Indisehen oceaan.

Pengantenan. Plaats op het eiland Madoera.

Pengaron. Plaats in de afdeeling Martapoera der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo. In de nabijheid is de steenkoolmijn Oranje-Hassau.

Pengaslh. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java.

Penida (noesa) of Sulombo, ten ZO. van het eiland Bali.

Pening (rawa) op Java, ten Z. van Ambarawa.

Penipahan. Plaats in de afdeeling Bengkalis der residentie Oostkust van Sumatra.

Penjaboengan. Zie Fort Elout.

83

Penoeba (poeloe). Zie Lingga-archipel.

Penoeba (atraat) tussohen de eilanden Penoeba en Lingga.

Peper (-baai) aan de westkust van Java (residentie Banten).

Perdana. Plaats in de afdeeling ïjaringin der residentie Banten op Java.

Perlak. Lardschap beliooiende tot de Onderhoorigheden van Atjeli (OostkuBt).

Pertibi. Plaats in de afdeeling Padang Lawas der residentie Tapanoeli op Sumaira, aan de Panei.

Petanahan. Plaats in de afdeeling Kaïanganjar der residentie Bagelen op Java.

Peterangan. Plaats in de afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java, aan den spoorweg.

Petir. Plaats in de afdeeling Pandeglang der residentie Banten op Java.

Philips (-kanaal). quot;NVesteljjke ingang van de straat Singapore.

Pilang. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo op Java, aan den spoorweg, den Grooten Postweg en de straat Madoera.

Pini (poeloe). Zie Batoe-eilaudeii.

Pino. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan een landweg en den Indischen oceaan.

Pinoh. Zie Kapoeas.

Piroe (-baai). Zie Tanoeno.

Pisang {poeloe). Zie Banda-eilanden.

Pisang (poeloe) vóór de reede van Padang.

Pitoeroeh. Plaats in de afdeeling Koetoardjo der residentie Bagelen op Java.

Plaihari. Zie Palaiari.

Plembon. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoe-roean op Java (7401.

Pleret. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie Tjirobon op Java.

Ploembon. Plaats in de afdeeling Tjirebon der resid-ntie Tjirebon op Java,aaü den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Ploentoeran. Plaats in de afdeeling Blora der residentie Rembang op Java.

Plosso. Plaats in de afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java, aan de Brantas.

Poeding (tandjoenfi) of Vlakke hoek, aan de zuidkust van Borneo.

Poeger. Plaats in de afdeeling Banjoewangi der residentie Besoeki op Java, aan den Indischen oceaan, het einde van een zjjtak van den Grooten Postweg en den mond der Kali Bidadoeng.

Poeloe (-baai) aan de ZW.-kust van Sumatra, tusschen Poeloe Tikoes en de kust, ten Z. van de hooidplaats Bengkoelen.

84

Poeloe gadong. Plaats in de afdeeling- Meester Cornelis der residentie Batavia op Java.

Poeloe kampei. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Poeloeiaoet (-straat) tusschen Poeloe Laoet en Borneo.

Poeloelawan. Plaats in de onderafdeeling Siak der residentie Oostkust van Sumatra, aan de Kampar-rivier.

Poeloemadjang. Plaats in de afdeeling Sintang der resident\'e quot;VVesterafdeeling van Borneo.

Poeloeng. Plaats in de afdeeling Ponorogo der residentie Madioen op Java.

Poeloe petak. Zie Baritoe.

Poeloesari. Berg op Java, op de grens der residenties ïegal en Banjoemas (1136).

Poelosari. Berg op Java, in de residentie Banten, ten quot;VV. van Pandeglang (1340).

Poendak. Top van het Tengger-gebergte, op de grens der residenties Pasoeroean en Probolinggo op Java (2627).

Poenoeng. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Madioen op Java.

Poentjangakan. Plaats in de afdeeling Pati der residentie Djepara op Java.

Poepoet atas. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Poepoet bawah. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Poerbolinggo. Afdeeling der residentie Banjoemas van Java. De hoofdplaats is Poerbolinggo.

Poerbolinggo. Hoofdplaats der afdeeling Poerbolinggo. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Banjoemas. Standplaats controleur.

Poering. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java.

Poerwa. Zie Blamhangan.

Poerwadadi. Plaats in de Tjiasemlanden in de residentie Krawang op Java.

Poerwakarta. Hootdplaats der residentie Krawang op Java, aan den Grooten Postweg. Standplaats controleur.

Poerwodadi. Plaats in de afdeeling Koetoardjo der residentie Bagelen op Java, aan de Bogowonto, den spoorweg en den Zuidelijken weg.

Poerwodadi. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java, aan den tramweg en de Kali Loesi. Standplaats controleur.

Poerwodadi. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoor-weg.

Poerwodadi. Plaats in de afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java, aan den spoorweg.

85

Poerwokerto. Afdeeling\' der residentie Banjoemas van Jaya. De hoofdplaate is Poerwokerto.

Poerwokerto. Hoofdplaats der afdeeling Poerwokerto, aan de Kali Bandjaran, tak der Kali Serajoe. Telefoonverbinding met het post- en telegraafkantoor van Banjoemas. Standplaats controleur.

Poerwokerto. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg on een zijtak van den Zuidelijken weg.

Poerworedjo. Afdeeling der residentie Bagelen van Java. De hoofdplaats is Poerworedjo.

Poerworedjo. Hoofdplaats der afdeeling en residentie Bagelen, aan de Bogowonto, den spoorweg en den Zuidelijken weg; gelegen in het sohoone dal der Bogowonto, met een garnizoen en inlandsohe nijverheid. Standplaats controleur.

Poerworedjo. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoeroean op Java. Standplaats controleur.

Poerworedjo. Plaats in de afdeeling Banjoemas der residentie Banjoemas op Java, aan de Kali Serajoe.

Poerwosari. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasotroean op Java.

Poerwosari. Plaats in de afdeeling Kediri der residentie Kediri op Java, aan den spoorweg en een zijtak van den Zuidelijken weg.

Poerwosari. Plaats in Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Poespa. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean op Java. Standplaats controleur.

Poeteran (poeloe) ten O. van het eiland Madoera.

Poetjoek (tandjoeng). Zie St. Nicolaaspunt.

Pomaran (of /)o/(rf/^-efcjH-eilanden) aan de monding van de Rivier van Koetei op Borneo.

Pondok tjina. Plaats in de afdeeling Meester Cornelis der residentie Batavia op Java, aan den spoorweg.

Ponorogo. Afdeeling der residentie Madioen van Java. De hoofdplaats is Ponorogo.

Ponorogo. Hoofdplaats der afdeeling Ponorogo, aan de Kali Gandoeng. Kruispunt van vele landwegen.

Pontang (tandjoeng) aan de noorkkust van West-Java (residentie Banten).

Pontianak. Pontianah en Ommelanden. Afdeeling der residentie Westerafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Pontianak.

Pontianak, Hoofdplaats der afdeeling Pontianak en Ommelanden, aan de Kapoeas en de Landak-rivier, op 0° breedte gelegen. Handelsplaats en vrijhaven, met een fort en het paleis van den Sultan. De woningen zijn van hout vervaardigd en mee-rendeels op palen gebouwd. Uitvoer van suikerrietstekken.

86

Pora. Zie Mentawei-eilanden.

Pora (of Nassuu-stvaamp;t) tusschen de eilanden N. Pageh en Z. Pageh.

Porong. Plaats in de afdeeling Sidoardjo der residentie Soe-rabaja op Java, aan de Kali Porong, den spoorweg en den Grooten Postweg, nabij de grens der residentie Pasoeroean.

Porong {kali). Zie B rant as.

Posso. Plaats op Celebes, aan de golf van Tomini.

Posso (meer van) ⁵n Centraal-Celebes.

Postillon (-eilandei) in de Soenda-zee, ten X. van het eiland Soembawa.

Pradjakanlor. P\' ata in de afdeeling Panaroekan der residentie Besoek] op Java, aan een zijtak van den Grooten Postweg.

Prahoe (goenoenp). Zie Diëng-gebevgte.

Prambanan. Plaats in do residentie Djogjakarta op Java, aan den spoorweg, nabij Kalasan. Hindoe-tempels (Tjandi Sewoo = de duizend tempels).

Prambon. Plaats in de afdeeling Sidoardjo der residentie Soerabaja op Java, aan den spoorweg. Standplaats controleur.

Prambon. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java.

Preanger-regentschappen. Residentie van Java, verdeeld in negen afdeelingen: Bandoeng, Tjitjalengka, Tjiandjoer, Soekaboemi, Soemedang, Tasikmalaja, Limbangan, Soeka-poera, Soekapoera Kolot. De hoofdplaats is Bandoeng. Koffie-, kina- en theecultuur. Preanger paarden.

Premboen. Plaats in de afdeeling Keboemen der residentie Bagelen op Java, aan den spoorwegen den Zuidelijken weg.

Priaman. Afdeeling der Padangsche Benedenlanden van Sumatra. De hoofdplaats is Priaman.

Priaman. Hoofdplaats der afdeeling Priaman, aan den Indischen oceaan en den landweg naar Padang en naar Padang Pandjang; KPM. Uitvoer van copra.

Prigen. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoeroean op Java, aan den voet van den Ardjoeno en den landweg naar Pandakan (740).

Prigi (-baai). Zie Segoro wedi.

Pringsoerat. Zie Medono.

Prinsen (-eiland). Zie Panaitan.

Probolinggo. Residentie van Java, verdeeld in drie afdeelingen: Probolinggo, Kraksaan, Loemadjang. De hoof.1-plaats is Probolinggo. Suikercultuur.

Probolinggo. Afdeeling der residentie Probolinggo van Java. De hoofdplaats is Probolinggo.

87

Probolinggo. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Probo-linggo, aan de straat Madoera, den Grooten Postweg en den spoorweg. Standplaats controleur.

Probolinggo. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java, nabij Moentilan, aan den verbindingsweg.

Proewoto. Plaats in de afdeeling Koedoes der residentie Djepara op Java. In de nabijheid bevindt zich een moeras (Raiea besar).

Progo (kali). Ontspringt in de resident) Kedoe op Java, op den Sindoro, en stroomt Zuidwaarquot;-3 langs Magelang en, na de Ello te hebben opgenomer, langs Kalibawang, Nangoelan, Sentoio en Brossot naar m Indischen oceaan.

Protjot. Plaats in de afdeeling ïegal c^r residentie Tegal op Java. Standplaats controleur.

Purmerend. Eilandje in de Bocht van Batavia.

R.

Raas (poeloe) ten O. van het eiland Madoera.

Radja (poeloe) ten ZO. van het eiland Madoera.

Radja basa. Berg op Sumatra, in de residentie Lampongsche districten (1341).

Radjagaloeh lor. Plaats in de afdeeling Madjalengka dei-residentie ïjirebon op Java.

Radjakesoemo. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, aan de Kali Opak.

Radjamandala. Plaats in de afdeeling Bandoeng der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den Grooten Postweg.

Radjapolah kidoel. Plaats in de afdeeling Tasikmalaja der residentie Preanger-regentschappen op Java, aan den ontworpen spoorweg (455).

Rambakan. Plaats in de afdeeling Probolinggo der residentie Probolinggo op Java.

Rambatan. Plaats in de afdeeling Koeningan der residentie Tjirebon op Java.

Ranau {-districten). Onderafdeeling der residentie Palembang op Sumatra. De hoofdplaats is Bandingagoeng. Ranau-tabak.

Ranau (meer) op Sumatra, in de Zquot;W. hoek der residentie Palembang (559).

Randjeng (telaya) op Java, op de grens der residentie Tegal en Banjoemas.

Randoe. Plaats in de afdeeling Pemalang der residentie Tegal op Java.

88

Randoe. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java.

Randoe. Plaats in de afdeeling Pati der residentie Djepara op Java.

Randoe. Plaats in de afdeeling Kendal der residentie Sema-rang op Java.

Randoe. Plaats in de afdeeling Qrobogan der residentie Semarang op Java.

Randoe. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Semarang op Java.

Randoe. Plaats in de afdeeling Pekalongan der residentie Pekalongan op Java.

Randoeblatoeng. Plaats in de afdeeling Blora der residentie Rembang op Java.

Randoedongkal. Plaats in de afdeeling Pemalang der residentie Tegal op Java (229).

Randoesari. Plaats in de afdeeling Salatiga der residentie Semarang op Java.

Randoesari. Plaats in de afdeeling Serang der residentie Ban ten op Java.

Randoesari. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Randoesari. Plaats in de residentie Soerakarta op Java.

Randoesari. Plaats in de afdeeling Kendal der residentie Semarang op Java.

Rangasa. Zie Oedjoeng Ma»dar.

Rangas sembilan. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Ranggam. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Rangkasbetoeng. Hoofdplaats der afdeeling Lebak van de residentie Banten op Java, aan de Tji Oedjoeng. Standplaats controleur.

Rangoeng (taslk) in de residentie Oostkust van Sumatra, waaruit de Soengai Mandau en de Soengai Siak haar water ontvangen.

Rangsang (poeloe) of Medang, in de straat Malakka, bij de oostkust van Sumatra, behoorende tot de afdeeling Beng-kalis der residentie Oostkust van Sumatra.

Rantau. Plaats in de afdeeling Martapoera der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo.

Rantau. Plaats in de afdeeling Soengai Kakap der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Rantau (poeloe) of Tebingtinggi, in de straat Malakka bij de oostkust van Sumatra, behoorende tot de afdeeling Beng-kalis der residentie Oostkust van Sumatra.

89

Rantaupandjang. Hoofdplaats van de afdeeling Serdangder residentie Oostkust van Sumatra, aan de straat Malakka.

Rantja. Plaats in de afdeeling Galoeh der residentie Tjirebon op Java.

Rantja. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java.

Rantja ekek. Plaats in de afdeeling Soemedang der residentie Preanger-regentsohappen op Java, aan den spoorweg.

Raoeng. Top van het Idjen-gebergte in de reaideutio Besoeki op Java (3330).

Rata (tandjoeng) of Vlakke hoek, zuidelijkste kaap van Sumatra, met een vuurtoren.

Ratahan. Plaats in de Minahassa op Celebes.

Ratten (-eiland) of Pocloc Tikoes, in den Indisehen oceaan, vóór de Poeloe-baai (Bengkoelen), met een vuurtoren.

Rau. Ajerhangis en Eau. Afdeeling der Padangsohe Benedeu-landen. De hoofdplaats is Taloe.

Rau. Plaats in de afdeeling Ajerbangis en Rau, aan den landweg naar Padang Sidempoean en nasr Ajerbangis.

Rawa besar. Moeras op Java, in het ZO. der residentie Djepara. Zie Proewoto.

Rawang. Plaats in de afdeeling Mandeling der residentie Tapanoeli op Sumatra, waarbij goud wordt gevonden.

Rawas. Zie Moesi.

Rawas. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Sema-rang op Java.

Rawi. Plaats in de afdeeling Doeson en Dajaklanden der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo, aan do Groote Dajak-rivier.

Rebo. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Redjasa. Plaats in de afdeeling Bondowoso der residentie Besoeki op Java,

Redjasa lor. Plaats in de afdeeling Pasoeroean der residentie Pasoeroean, aan den Grooten Postweg en den spoor-weg.

Redjosari. Plants in de afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java.

Redjosari. Plxats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java.

Redjosari. Plaats in de afdeeling Sa\'atiga der residentie Semarang op Java.

Redjosari. Plaats in de afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java.

Redjosari. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java.

Redjoso. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

90

Redjoso. Plaats in de afdeeling Bandjarnegara der residentie Banjoemas op Java, nabij Bandjarnegara, aan de Kali Serajoe.

Redjoso. Plaats in de afdeeling Bangil der jesidentie Pasoe-roean op Java.

Redjoso. Plaats in de afdeeling Salatiga dor residentie Semarang op Java.

Rembang. Residentie van Java, verdeeld in vier afdeelingen; Kembang, Toeban, Bodjonegoro, Blora. De hoofdplaats is Rembang.

Rembang. Afdeeling der residentie Rembang van Java. De hoofdplaats is Eemha)uj.

Rembang. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Rembang, met 17.000 inwoners, aan den Gmoten Postweg en de Java-zee. Visscherij.

Rembang (reede van) aan de noordkust van Java (residentie Rembang).

Remboken. Plaats in de Jlinahassa op Celebes.

Rem pang. Eiland van den Riouw-arehipel.

Rendjani. Zie Pieh van Lomhjlc.

Rengel. Plaats in de afdeeling Toeban der residentie Rembang op Java.

Reteh. Zie Lingga.

Rigas. Landschap behoorende tot de Onderhoorigheden van Atjeh (Westkust).

Rigas (baai van) aan de NW.-kust van Sumatra.

Rindja (podoe) ten W. van het eiland Plores.

Ringat. Plaats op Sumatra, in de afdeeling Lingga der residentie Riouw en Onderhoorigheden, aan de Indragiri.

Ringgit. Berg op Java, in de residentie Besoeki, op de noordkust (1250).

Riouw. Èiouw en Onderhoorigheden, residentie van Sumatra. Tot deze residentie behooren de groep van Bintang of Riouw, de groep van Lingga, de Karimon-, de ïambilan-, de Anambas- en de Satoena-eilanden. Het gebied is, buiten de hoofdplaats Tandjoeng Pinang, gesplitst in vijf afdeelingen, als: 1. Lingga, 2. Karimon, 3. Batam, 4. Tandjoeng Pinang, 5. Poeloe Toedjoe of de eilanden in de Chii.eesche zee, behoorende tot het Linggasche Rijk. De hoofdplaats der residentie is Tandjoeng Pinang.

Riouw (-archipel) in de Chineesche zee, ten O. van Sumatra en ten Z. van Malakka, hiervan gescheiden door het Philipskanaal en de straat Singapore. Hij bestaat uit de eilanden: Bintang of Riouw, Batam, Rempang, Galang, Mapor of Pandjang, Soeloeng of Mantang en eenige kleinere eilanden.

91

Riouw (of Bintang). Hoofdeiland van den Eiouw-archipel.

Riouw (of Tandjoeng Pinang). Hoofdplaats der residentie Kiouw en Onderhoorigheden, op het eiland Riouw; KPM.

Riouw (straat) tusschen de eilanden Kiouw en Batam. In deze straat zijn de volgende lichten: Poeloe Saoe, ïer-koelai, Poeloe Karas Ketjil.

Rodjotangan. Plaats in de residentie Kediri op Java, aan den spoorweg.

Roen (poeloe). Zie Banda-eihmden.

Roepat (poeloe) of Segaro, in de straat Malakka, bij de oostkust van Sumatra.

Roepat (straat) tusschen Poeloe Roepat en de oostkust van Sumatra.

Rogodjampi. Plaats in de afdeeling Banjoewangi der residentie Besoeki op Java, aan den Grooten Postweg.

Rogo djembanga. Berg op Java, op de grens der residenties Pekalongan en Banjoemas (2177).

Rokan. Plaats in de Onafhankelijke landen op Sumatra, aan de Rokan.

Rokan. Rivier op Sumatra, ontspringt op het Boekit Barisan-gebergte, stroomt langs Rokan en Kotaïnten en stort zich beneden Laboean Tangga met een wijden mond in de straat Malakka.

Rongkob. Landschap in Djogjakarta op Java, bekend om zijne grotten, waarin de klipzwaluwen of salanganen hare eetbare vogelnestjes bouwen.

Roon. Eilandje in de Geelvink-baai, KPM.

Rosengain (poeloe). Zie Banda-eilatiden.

Rotterdam. Eilandje ia de Bocht van Batavia.

Rotti. Eiland ten ZW. van het eiland Timor, KPM.

Rotti (straat) tusschen de eilanden Timor en Landoe.

Ruige hoek. Zie Tandjoeng Aroe.

s.

Sabang. Zie Toboali.

Sabrao. Zie Andonare.

Sadang. Rivier op Celebes, ontspringt op het Centraal-gebergte en stroomt Zuidwaarts naar de straat Ma-kasser.

Sadari (hoek van) aan de noordkust van West-Java (residentie Krawang).

Sadjira. Plaats in de afdeeling Lebak der residentie Banten op Java.

92

Sago. Berg op Sumatra, in de residentie Padangsche Bovenlanden (2240).

Salabangka. Plaats op de oostkust van Celebes, KPM.

Saladjambi. Plaats in de afdeeling Koeningan der residentie Tjirebon op Java.

Salak. Plaats in de afdeeling Madioen der residentie Madioen op Java.

Salak. Berg op Java, ten O. van den Kendang, op de grens der residenties Batavia en Preanger-regentschappen (2215).

Salam. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java, aan den verbindingsweg, op de grens der residentie Djogjakarta (331).

Salam. Plaats in de residentie Soerakarta op Java, aan den spoorweg.

Salam. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java.

Salam. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Madioen op Java.

Salam. Plaats in de afdeeling Poerworedjo der residentie Bagelen op Java.

Salam. Plaats in de afdeeling Koeningan der residentie Tjirebon op Java.

Salaman, Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java, aan den verbindingsweg (294).

Salatlga. Afdeeling der residentie Semarang van Java. De hoofdplaats is Salatiga.

Salatiga. Hoofdplaats der afdeeling Salatiga, aan den verbindingsweg en de Kali Demak (574). Standplaats controleur.

Salawati. Zie Papoesche eilanden.

Salee (baai van) of Soembatca, aan de noordkust van het eiland Soembawa.

Salee (straat) tusschen Soembawa en Poeloe Mojo.

Saleljer (eiland) in de Soenda-zee, ten ZO. van Celebes. Het maakt eene afdeeling uit van het Gouvernement Celebes en Onderhoorigbeden.

Saleijer. Hoofdplaats van het eiland Saleijer, op de westkust, aan de Soenda-zee en een landweg; KPM.

Saleijer (straat) tusschen het eiland Saleijer en de Boegeroens-eilanden (ten ZO. van Celebes).

Salibaboe (of Lirong). Zie Talaoer-eilanden.

Saloen. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Samalanga. Plaats in Groot-Atjeh op Sumatra, aan de straat Malakka.

Samaoe. Eiland ten ZW. van het eiland Timor.

93

Samarinda. Hoofdplaats der afdeeling Koetei en de Noord-Oostkust van Borneo van de residentie Zuider- en Ooster-afdeeling, aan de Mahakam; KPM.

Samate. Plaats op het eiland Salawati, KPM.

Sambar {tandjoeng) of Ba toe Titi, zuidwestelijkste kaap van Borneo.

Sambas. Rijk behoorende tot de residentie Westerafdeeling van Borneo. De hoofdplaats is Sambas.

Sambas. Hoofdplaats van het Rijk Sambas op Borneo, aan de Rivier van Sambas en een landweg, met een garnizoen.

Sambas (rivier van). Stroomt door het rijk Sambas op Borneo, Westwaarts langs Sambas, en valt bij Pamangkat in de Chineesche zee.

Sambat (-baai) aan de ZW.-kust van Sumatra.

Sambit. Plaats in de afdeeling Ponorogo der residentie Madioen op Java.

Sambit. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Blora der residentie Rembang op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Magelang der lesidentie Kedoe op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Bandjarnegara der residentie Banjoemas op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Pemalang der residentie Tegal op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Pekalongan op Java.

Sambong. Plaats in de afdeeling Koedoes der residentie Djepara op Java.

Samoea. Eiland ten ZW. van Timor.

Samoea (straat) tusschen de eilanden Samoea en Timor.

Samosir. Schiereiland in het Toba-meer op Sumatra.

Sampanahan. Plaats op de ZO.-kust van Borneo

Sampang. Afdeeling der residentie Madoera. De hoofdplaats ia Sampang.

Sampang. Hoofdplaats der afdeeling Sampang, aan den landweg naar Pamekasan. Standplaats controleur.

Sampang, Plaats in de afdeeling Banjoemas der residentie Banjoeraas op Java.

Sampang. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java.

94

Sampang. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java.

Sampang. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Sampangan. Plaats in de afdeeling Pekalongan der residentie Pekalongan op Java.

Sampasa. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Sampejan (kali) of Rivier van Panaroehan. Ontspringt in de residentie Besoeki van Java, op het hoogland van Idjen en stroomt langs Sitoebondo en bij Panaroekan in de straat .VI adoera.

Sampit. Afdeeling der residentie Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo. Ue hoofdplaats is Sampit.

Sampit. Hoofdplaats der afdeeling Sampit, aan de Mentaja of Sampit rivier.

Sampit (-rivier) of Mentaja, stroomt op Borneo Zuidwaarts langs Tjempaga en Sampit naar de Java-zee.

Sampit (baai van) aan de zuidkust van Borneo.

Sandelhout. Zie Soemba.

Sandelhout (straat) tussohen het eiland Soemba en de Kleine Soenda-eilanden.

Sangar (bocht van) of Dom]io, aan de noordkust van het eiland Soembawa.

Sangar. Zie Soeinbaira.

Sangeang (of Goenoemi api). Eiland in de Soenda-zee, ten NO. van het eiland Soembawa en ten N. van de straat Sapi.

Sanggaboewana. Berg op Java, op de grens der residenties Batavia, Preanger-regentsohappen en Krawang (1298).

Sanggouw. Plaats in de atdeeling Sintang der residentie Westoraideeling van Borneo, aan de Kapoeas.

Sangi (en SawjriV-eilanden) ten NO. van Celebes. De grootste zijn: Groot Sangi, Pc eloe Siauw, Poeloe Tagoelanda, Poeloe Biaro en Poeloe Bangka. Zij behooren tot de residentie Menado.

Sangian sirah (tandjoeng). Zuidwestelijkste hoek van Java (residentie Banten).

Sangkapoera. Hoofdplaats van het eiland Bawean.

Sangking. Plaats in de afdeeling Mampawa der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Sangon. Plaats in de afdeeling Madioen der residentie Madioen op Java.

Sangon. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Sangon. Plaats in de residentie Soerakarta op Java.

95

Sangrahan. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java.

Sangrahan. PJaats in de residentie Soerakarta op Java.

Sangrahan. Plaats in de afdeeling Hgrowo der residentie Kediri op Java.

Sangrahan. Plaats in de afdeeling Salatiga der residentie Semarang op Java.

Sangrahan, Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Sangrahan. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java.

Sangrahan. Plants in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java, met Hindoe-oudheden.

Sangsit. Plaats op het eiland Bali. Handel in copra.

Sanrabone. Plaats op de ZW.-kust van Celebes.

Santren. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Santren. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java.

Saoe. Eiland in de straat Riouw, met een vuurtoren.

Saoebi. Zie Kangean-eilanden.

Saonek. Eilandje der Papoesoho eilanden, ten Z. van Poeloe Waigeoe; KPM.

Sapalaioe (of Surinatiie-straat) tusschen de eilanden Taliaboe en Mangoeli (Soela-eilanden).

Saparoea (of Uonhnon). Zie Oeliassers.

Saparoea. Plaats op het eiland Saparoea.

Saparoea (straat) tusschen de eilanden Saparoea en Haroekoe.

Sapj (straat) tusschen de eilanden Komodo en Soembawa.

Sapoedi. Eiland ten O. van het eiland Madoera. Zie Soeme-nepsche eilanden.

Sapoedi (straat) tusschen de eilanden .Madoera en Sapoedi, met een licht.

Sapoeran. Plaats in de afdeeling Ledok der residentie Ba-gelen op Java. Standplaats controleur.

Sapoetan. Berg op Celebes, in de Minahassa (1827).

Sapolo. Plaats op het eiland Madoera (afdeeling Madoera), aan de Java-zee.

Saradan. Plaats in de afdeeling Madioen der residentie Ma-dioen op Java, aan den Zuidelijken weg en den spoorweg.

Saraoeng. Zie Piek van Maros.

Sariboe saratoes (-gebergte) op Borneo, op de grens van Serawak en de Westerafdeeling.

Saroea. Zie Zuid-W ester-eilanden.

Sarongsong. Plaats in de Minahassa op Celebes.

Sasak. Plaats in de afdeeling Demak der residentie Semarang op Java.

96

Sasak. Plaats in de afdeeling Tjirebon der residentie Tjire-bon op Java.

Sasak. Plaats in de afdeeling Blora der residentie Rembang op Java.

Sasak. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Sema-rang op Java.

Savoe. l iiand ten ZW. van het eiland Timor, tusschen de eilanden Rotti en Soeraba; KPM.

Sawa. Plaats op het eiland Bangka (Sumatra).

Sawai (-baai). Zie Sleman-baai.

Sawal. Berg op Java, in het Z. der residentie Tjirebon (HGl).

Sawangan. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Pekalongan op Java.

Sawangan. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Ledok der residentie Bagelen op Java, nabij Wonosobo.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java, aan de Kali Koening.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Banjoemas der residentie Banjoemas op Java.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Poerwokerto der residentie Banjoemas op Java.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Poerbolinggo der residentie Banjoemas op Java.

Sawangan. Plaats in de afdeeling Baudjarnegara der residentie Banjoemas op Java.

Sawangan. Plaats in de Minahassa op Celebes, nabij Tondano.

Sawangan. Plaats in de Minahassa op Celebes, in de afdeeling Kema.

Sawoe. Plaats in de afdeeling Djoewana der residcutio Dje-para op Java.

Sawoe. Plaats in de afdeeling Lamongan der residentie Soerabaja op Java.

Sawoe. Plaats in de afdeeling Magetan der residentie Madioen op Java.

Sawoe. Plaats in de afdeeling Keboemen der residentie Bagelen op Java.

Schiedam. Eilandje in de Bocht van Batavia.

Schildpad (-eiland) in de Banda-zee.

Schildpad (-eilanden). Zie Togean.

Schildpadden (-baai) aan de zuidkust van Java bij Tjelatjap.

Schouten (-eilanden) in de Geelvink-baai.

Seba. Plaats op het eiland Savoe (Kleine Soenda-eilanden). Standplaats posthouder.

97

Sebalan. Plaats in de afieeling Montrado dor residentie quot;Westerafdeeling van Borneo.

Sebangka (poeloe). Zie Lingga-archipel.

Sebesi. Eiland in straat Soenda.

Seblat. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan don Indischen oceaan.

Seblat. Berg op Sumatra, op de grens der residenties Bengkoelen en Palembang.

Seboekoe. Eiland in straat Soenda.

Seboekoe. Eiland ten O. van Poeloe Laoot (Borneo) en hiervan gescheiden door de straat Djohor.

Sedan. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra.

Sedan. Plaats in de afdeeling Rembang der residentie Rembang op Java.

Sedane (Jji-) of Tji Dani. Ontspringt op den Salak in de residentie Batavia (afdeeling Buitenzorg) van Java, stroomt langs Tanggerang en stort zich tegenover het eilandje Onrust in de Java-zee.

Sedano (tundjoeny) aan de oostkust van Java (residentie Besoeki).

Segah. Zie Berouw.

Segalaherang. Plaats in de Tjiaseiulanden der residentie Krawang op Java.

Segara anakan (of Kinderzee). Baai aan de zuidkust van Java (residentie Banjoenias), gedekt door Noesa Kem-bangan.

Segaro {poeloe). Zie Poeloe Poepat.

Segeri. Plaats op ZW.-Celebes, aan don landweg naar Makasser.

Segli. Plaats in Groot-Atjeh op Sumatra, aan de straat Malakka; KPM.

Segoro wedi (of Prigi-haai) aan de zuidkust van Java (residentie Kodiri).

Sejra. Plaats op het eilandje Ooaratan, ten W. van het eiland Jamdena. Standplaats posthouder, KPM.

Sekadouw. Plaats in de afdeeling Sintang der residentie Westerafdeeling van Borneo, aan de Kapoeas.

Sekajoe. Plaats in de roBidontio Palembang op Sumatra, aan de Moesi.

Sekampong. Afdeeling der residentie Lampongsche districten op Sumatra. De hoofdplaats is Soekadana.

Sekampong. Rivier in het Zuiden der residentie Lampongsclie districten op Sumatra, ontspringt op den Keizerspiek en stroomt Oostwaarts naar de Java-zee.

Sekar. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

98

Sekar. Plaats in de afdeeling Patjitan der residentie Madioen op Java.

Sekar. Plaats op de westkust van Nieuw-Guinea, aan don ingang van de Jfaccluer-golf; KPM.

Sekarang. Plaats in de afdeeling Grobogan der residentie Semarang op Java.

Sekarang. Plaats in do afdeeling Oresik der residentie Soorabaja op Java.

Sekarang. Plaats in de afdeeling Bodjonegoro der residentie Rembang op Java

Sekarang. Plaats in de afdeeling Ponorogo der residentie Madioen op Java.

Seladjambe. Plaats in de afdeeling Tjiandjoer der residentie Preanger-regentsohappen op Java, aan don spoorweg.

Selaroe. Zie Zuicl-Ooster-eilanden.

Selatan {tandjoeng) ot Zuidhoek. Zuid-oostelijkste kaap van Borneo.

Selat pandjang. Zie Brouwer-straat.

Selawa djanten. Zie Goudhe.rg.

Selesseh. Plaats in de afdeeling Deli der residentie Oostkust van Sumatra.

Seloema. Plaats in de residentie Bengkoelen op Sumatra, aan een landweg.

Selokaton. Plaats in de afdeeling Kendal der residentie Semarang op Java.

Selokerto. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java.

Semajang (danau) in Koetei op Borneo.

Semampir. Plaats in de afdeeling Pati der residentie Dje-para op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling ïoeban der residentie Rembang op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Batang der residentie Pekalongan op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Karanganjar der residentie Bagelen op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Magelang der residentie Kedoe op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Banjoemas der residentie Banjoemas op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Bandjarnegara der residentie Banjoemas op Java.

Semampir. Plaats in de afdeeling Poerwokerto der residentie Banjoemas op Java.

99

Semampir. Plaats in de afdecling Kraksaiin der residentie Probolinggo op Java.

Semampir. Plaats in de residentie Palembang op Sumatra.

Semanding. Plaats in do afdeeling Bodjonegoro der residentie Kembang op Java.

Semanding. Plaats in de afdeeling Blitar der residentie Kediri op Java.

Semangan. Plaats in de afdeeling Limbangan der residentie Preanger-regentsohappen op Java.

Semangka. Afdeeling der residentie Lampongsche districten van Sumatra. De hoofdplaats is Kotaagoeng.

Semangka (-baai) of Keizersbaai, aan de zuidkust van Sumatra.

Semarang. Residentie van Java, verdeeld in zes afdeelingen: Semarang, Salatiga, Ambarawa, Kendal, Demak, Grobogan. De hoofdplaats is Semarang.

Semarang. Afdeeling der residentie Semarang van Java. De hoofdplaats is Semarang.

Semarang. Hoofdplaats der residentie en afdeeling Semarang, aan de Java-zee, den Grooten Postweg, den spoorweg en den tramweg, met 58.000 inwoners. Standplaats controieur. Belangrijkste handelsstad van Midden-Java en inlandsche nijverheid: sarongs, koperwerk, goud- cn zilversmeden, meubelmakers, rotanwerkers, mattenmakers, schoen- en zadelmakers. Bezienswaardigheden: het fraaie residentiehuis, aan \'t einde van den Bodjongschen weg; het residentiebureau; het stadhuis, in 1852 afgebrand en in 1854 herbouwd; de Protestantsche kerk, in 1858 door den bliksem getroffen; de Roomsch-katholieke en Protestantsche weeshuizen; liet Proveniers- of oude-mannenhuis; het hospitaal, tevens krankzinnigen-gesticht; het arsenaal; het kruitmagazijn; het fort Prins van Oranje. Hotels: Heerenlogement, Paviljoen.

Semawe {teloJc) aan de NO.-kust van Sumatra.

Sembamban. Plaats op de ZO.-kust van Borneo, nabi\' de Java-zee.

Sembang. Plaats in de afdeeling Djombang der residentie Soerabaja op Java, aan den spoorweg.

Semboeloe (meer van) op Borneo, rechts van do rivier Pem-boeang in haren benedenloop.

Semeroe. (Smeroe). Berg op Java, op de grens der residenties Pasoeroean en Probolinggo (3671). Uitbarsting den 18en en 19™ April 1885.

Semimis. Plaats in de afdeeling Sambas der residentie AVcsterafdeaung van Borneo.

100

Sempoe. Plaats in de afdecling Xgava der residentie Madioen op Java.

Sempoe. Plaats in de afdeeling Kendal dor residentie Semarang op Java.

Sempoe. Plaats in de afdeeling Blora der residentie Rembang op Java.

Sempoe. Eiland in den Indischen oceaan, ten Z. van Java (residentie Pasoeroean).

Sempoeran. Plaats in do afdeeling Lebak der residentie Banten op Java.

Sempoeran. Plaats in de afdeeling Loemadjang der residentie Probolinggo op Java.

Senali. Plaats in de afdeeling Montrado der residentie Wosterafdeeling van Borneo.

Sendoero. Plaats in de afdeeling Loemadjang der residentie Probolinggo op Java (483).

Sengon. Plaats in de afdeeling Bangil der residentie Pasoeroean pp Java, aan den spoorweg.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Kraksaan der residentie Probolinggo op Java.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Sidajoe der residentie Soe-rabaja op Java.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Sidoardjo der residentie Soe-rabaja op Java.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Modjokerto der residentie Soerabaja op Java.

Sentoel. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Madioen der residentie Madioen op Java.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Trenggalek der residentie Kediri op Java.

Sentoel. Plaats in de afdeeling Salatiga der residentie Semarang op Java.

Sentoel. Plaats op liet eiland Madoera (afdeeling Soe-menep).

Sentoio. Plaats in de residentie Djogjakarta op Java, aan de Kali Progo en don spoorweg.

Sentono. Plaats in de afdeeling Ngawi der residentie Madioen op Java.

Sepaja. Plaats op Celebes, aan de golf van Tomini.

Sepang. Plaats in do afdeeling Sambas der residentie Wester-afdeeling van Borneo.

Sepang. Plaats op het eiland Bali.

Sepang. Plaats in de Bataklanden op Sumatra.

Sepang. Plaats in de afdeeling Berbek der residentie Kediri op Java.

101

Sepoetih. Afdeeling der residentie Lampongsclie districten op Sumatra De hoofdplaats is Goenoengsoegi.

Sepoetih. Rivier op Sumatra, stroomt door de Lampongsclie districten en loopt, na bij haren mond de Troesan te hebben opgenomen, in de Java-zee.

Sepoh gosong. Plaats in de afdeeling Soengai Kakap der residentie Westerafdeeling van Borneo.

Seraboengan. Berg op Sumatra, in de residentie Padangsche Bovenlanden (1448).

Serajoe {kali). Ontspringt in de residentie Banjoemas van Java op het Diëng-gebergte, stroomt Zuidwaarts langs quot;VVonosobo tot Leksono, van waar zij verder quot;Westwaarts loopt langs Bandjarnegara, Poerworedjo en Banjoemas. Vervolgens stroomt zij, met een bocht, Zuidwaarts naar de Schildpadden-baai (Indische oceaan).

Serang. Aldeeling der residentie Banten van Java. Do hoofdplaats is Serang.

Serang. Hoofdplaats der afdeeling Serang, aan den Grooten Postweg en de Tji Kandan, met 4400 inwoners. Standplaats controleur.

Serang. Plaats in de afdeeling Kendal der residentie Sema-rang op Java.

Serang. Plaats in de afdeeling ïjirebon der residentie Tjirebon op Java.

Serang. Plaats in de afdeeling Madjalengka ,der residentie Tjirebon op Java.

Serang. Plaats in de afdeeling Pemalang der residentie Tegal op Java.

Serang. Plaats in de afdeeling Toeban dor residentie Rembang op Java.

Serang. Plaats in do afdeeling Batang der residentie Peka-longan op Java.

Serang. Plaats in do afdeeling Ledok der residentie Bagelen op Java.

Serang. Plaats in do afdeeling Bandjarnegara der residentie Banjoemas op Java.