BIJDMGKX TOT Dl\'] GESCHIEDENIS VA\\ DEN NKDEliLAN 1 )SCHEN IJ(.)EK.MANDEL.

!gt; !l ! i; \\\' K N

I) A N ! i^;: L ELS !■: V 1 M li

A A N\'

\\ !lt; DI.AAS ill.INsll ^

(II JIJl IKi-l JULI 1079)

Volgens \'ast luinilsclirift, kwaard ter Inivcrsitüits-liiWii\'tlicek (c l\'treelit, met enkel

aantcekeningen uitgegeven

Dnull DK

Yereenigin^ ter bevordering van de belangen des Boekhandels

: O

\\MSTK1!I)AM P. N \\ \\N K \\M.Pi;N amp; ZOON

1SOO

C, oct.

br 1k ven van daniel elsevier aan nicotaas heinsius

(9 Mei 1675—1 Juh 1679)

RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

2450 612 7

I! RIETEN

1) A N 1 E L E L 8 E V 1 E R

\\ A \\

N TOOL AAS HE INSIUS

Oi MEI 1075—1 ini.l Ki/U)

Volgens liet liaiKlsehril\'t, liev/aard Ier Uoivereiteits-bibliotlieek (e Utrdit, met eukele

aaiileekeniiiMii uitgeven

O O O

nuou i»K

Yereeni^inH ter bevordering van de belangen des Boekhandels

/ a \'V\' : T^v xv

.N-A

AMSTERDAM \\0

P. N. VAN KAMPEN amp; ZOON 1 S90

V O O R W O 0111).

Mof flo nif^nvf dezer «•ollcctir hrirvi\'ti van Djinirl l-\'Jseviciquot; aan Xicolaas Hcinsiiis (1675—1079), ImrnslriMlc in de verzameling inanuseriplen der l lreelifsclie hihlioliieek, lid» ik •xenieiMnl mijn laak lol de beantwoordinir der volirend»\' risclien Ie moeien bepalen :

1°. Hel leveren van een «iHronw alsclirirt van den feksl.

2°. Aaiihallug rn verwijzing der hHreU\'endr plaatsen naar liel werk van Alphonse Willerns: Les Elsevier. Hisloire el An na les li/jKnjra-pkiqaes.

li⁰. Toevoeging van ren enkele hiographi.selie nool Ier lierinnering, soms wclliclil lol ioelieliling strekkende.

Is aan deze eisehen voldaan, dan kan deze verzameling brieven, een der vele bronnen waainil Willems beril gepnl, als een passende bijlage worden besclumwd tol zijn doorwroelit werk, zoo belangrijk voor lt;le Xederlamlsche bibliograpbie.

01\' dr/^r blieven nog op andrr gebied dan dat der bibliograpliie van

VI —

holeokonis zijn, werd van nicer dati één hevoc^rdr zijde. o. ;t. door wijlen f»r. 1*. A. Tiolf. hel wij Ie ld en zelfs ontkend. De door mij aanvaarde en nn verrichte laak laaf intnsschcn dc heslissing daarovr\'r geheel in hel mid-den. Doch zoo het mochl l»lijken, dal deze hrieven. nn onder dca:indachl van meerderen irehrachl, den vadeilandschen hisloricns nog helangrijke bijdragen knnnen leveren voor de nadere kennis van den gang der ge-bemlenissen helrekkclijk den vrede van Nijmegen — zoo ze weliiehl ook nog van nul knnnen zijn v»»or den heoerenaar onzer historia lilteraria in de IT^c eeuw — dan zal zeer zeker mei deze leksluilgavc dc; weusch der Vereeniging ter bevordering van de belangen des bockhandels in dubbele male vervuld zijn.

\\V. f;. Vkuer.

Armterdcni, Deeember 1889.

No. 1.

A nistmlum 9 may 1(575

Myn Heer

Desen om te geleyden neveus gaende missive myn door sr. Guasconi \') behandight. Messrs Hackins \'-) van ieijden sullen in korte daghen beginnen te drucken Virgilius cum notis integris Servy ^:1), Donati et Variorum, in ^o Sy hebben mijn versocht of haer sonde willen accommoderen met de nieuwe copye by myn gcdruct ende dat liaer souden obligeren haer boeck uiet uijt te geven als over een Jaer. Hebbe haer belooft deswegen aen UEd te schrijven ende UHd goetvinden haer te laeten toekoouten. Aengesien sou weynigh apparentie tot Vrede is, dunct myn dat den Auteur behoorden uyt te geven, de groote exemplaren konnen altydt tot het geprojecteerde eynde bewaert werden. Hier nevens het pasqnil tegens Vicquefort, bedaucke UEd voorde leeninge. Hier is niet nieus alhoewel het Parlement langer sit als ick gelooft hadde soo ben evenwel van opinie dat het niet laugh sal sitten. Waermede naar myne gants dienstige gebiedenisse verblyve

Myii Heer

De koorts heeft myn UEd (iDW Dienacr

God danck veriaeten. Daniel Elsevier.

\') Guasconi was koopman te Amstei-dani. Hij komt voor in quot;t proces vim \\. Wicquefort als de persoon langs wien de eorrespondentie van W. met ilen groothei-tog van Toscane gevoerd werd. Het blijkt dat hij de correspondentie van N. Heinsins daarheen ook bezorgde ; in een briet van Heinsins aan tiraevius wordt hij thans venueld als res magni dueis Ktrnriae apml Amstelaedamios cnmns. Syll. Iliirm. 1\\ . p. \'ilill. (Zie D. Everwijn, A. Wiecjuel\'ort en zijn proces. Leiden. 1857.)

-) Zie over de llackii en hnn betrekking tot de Elseviers, Willems, los Klsevier, pag. CCXI en volg.

•^) Over commentariën vim Servius op Nii\'gilins meldt Ileinsius ter loops in oen brief aan -T. F. ( ïronovius (den vader) 29 Maij 16(12, Bnnn. Syll. Hl, p. 47(;.

O

Lm

No. 2.

(niet van de hand van E.)

Amsterdam den 15. May /\'gt;/•quot;gt;

Myn Ifeer,

UE\'l schryven van den 13. deses hebbe gister)» wel ontfanghen, cnde daeruvt UR¹\' meeninghe wegens den text van Virgilius\') verstaen, sal daerin niet voornemen, voor eude alleer UElt;1 gesproocken teliebben, daertoe UEd overkomste verwachten sal.

Alsoo tegenwordigh wederom een access van de Cortse hebbe, als kan UE\'l de begeerte Cjuittanoie van\'t geweer nae Moscow gesonden, uu niet oversenden, doch sal sorghe draeghen dat sulcx op morghen magh geschieden.

Den brief aen de lieer Advocaet Hillersbergen quot;) hebb(e do)en behandigheu twyffele niet ofte SE\'¹ sal de commissie in de üiictie wel waergenomen hebben, eude aen ÜE^lt;\' daerover bescheyt laeten toekomen. I5y aldien niet de Oortse gehadt luidde, soude ick dito Heer sells gesprooken hebben, twelck nu niet hebbe konuen doen, synde eerst gistern nae de mid-dagh van Sgravelant ^:!) t\'huvs gekomen ende hebbe my t\'sedert srednyrigh te bedde moeten honden. Waermede evndiarendë

\' \' ^v ^ ./o

blyve naer myne gantsch dienstighe Gebiedenisse

Myn Heer ÜE¹\' G DW Dienaer

pro Daniel Elsevier.

(Adres:)

Myn Heer

Myn Heer Nicolaes Heinss ten huyse van Juff,- Bredero,

lt;ipt eynde van de Cingel in lgt;.t s Gravenhaegh.

¹

gt; Omtrent ilc nit^ave van Vii-gilius in 1076 en I67U wordt liior on voor de volgende brieven nquot;^s 2—i, (i—ii, 54, 55. (i| en 04—70verwezen naar Willems t. n. p. 1523.

O

No. 3.

Mjjn Ueer

D\'iiigeleijde wert mijn aenstoiits behandight. Dewyl nu de Vrede schijnt achter uyt te gaen soo versoecke dat de proeven , van Virgilius gecorrigeert myn gelieft wederom te seuden opdat de kleyn papieren magh afdrucken, waermede myn dienst sal geschieden.

Verblijve

Mijn lieer

ÜEd GDVV Dienaer Amsterdam 20 Maert li)7G. Daniel Elsevier.

(Adres:)

Myn Heer

Mijn Heer Nicolaos lleins liesident. Ten Iniyse van Juffrow Bredero opt eyiide vande Oingel in bt. sGravenliage.

No 4.

Amsterdam 1 i April lt)7G.

Myn Heer

Alsoo mijn drncker meester enige difficulteyt vint over liet afdrucken vande luaste bladen van Virgilius: soo hebbe hem gesegt snlx aen UEd te schryven gelyck hy inde ingeleyde gedaen heeft, daer op met den eersten antwoort ben verwachtende nevens de proef wederom alsoo daer alleen naer wachten. D ingeleyde eergisteren avont van Messrs Guasconi outfanghen.

Hebbe occasie gehadt over de bewuste saecke naer l\'ader-born te schrijven.

met wien Dimiel Kl.sevier, zjjn neef. van 1054—1665 was geassocieeri-l. Bam-melman Elsevier; Litkomsten van een onderzoek omtrent deElseviers—. 1 trecht 1845, p. 43. en Will eras t. a. p. pag. CCX1V en CCXVI,

i

Hier is niet besonders nieus ofte st;iet inde Courante. Waer mede naer myne gants dienstige gebiedenisse verblflve

Myn Heer UEd (tDW Dienaer Daniel Elsevier.

Vermits mijne Opera Ovidy 24quot; \')

uytverkoft syn sonde die de toekoo-mende weeck weder onderhanden geven snlx by aldien UEd iets daer in te veranderen heeft, gelieft myn snlx te adviseren.

Die in 12quot; -) syn mede op weynige wegh. Of die wederom soo sullen ge-drnct werden ofte dat die volgens UEd voordesen concept in 8° met nooten gelieft uyt te geven daerover verwachte UEd advijs. UED gelieve wegens de Tytel van Virgilius mede indachtigh te syn ende of UEd naem daer niet moet opstaen in plaets van UEd vaders naem ^:l).

No. 5.

Myn lieer

UEd missive van gisteren te recht ontfangen daer uyt met leetwesen gesien UEd indispositie „Wil hoopen die gepasseert ende in beeter gesontheyt suit herstelt sijn. Wy hebben al 2 bladen u\'eset in Ovidius 24°: soo dat ten hoochsten wenste dat de verbeterde copye kost bekomen. ïegens wanneer UEd die myn sout konnen toesenden versoecke te weeten. Het is vremt dat het pacquet van Monsr Bigot ⁴) noch niet overgekomen

\') Ed. van 1652, henlr. in HjCi. — üe edit, is viin wajirover

Vlier gehandeld wordt.

-i Kil. van IGOI.

^:,i De „Virgiliusquot; door 1 taniel Heinsins nitgegeven, is vim Hi30 (in 12°), zie Willems t. a. p. 450.

*) Emery Bigot. 1(526—1689. Zie verder noot van nquot;. 20.

is, verwachte het dagelyx. Myn nicht \') heeft mvn noyt lt;j;o-gecoimuuuiceert wegens het verkoopen van hare Manuscripten soodat daer niets van geweten hebbe voordat suIn by UEd myn was bekent gemaect. D\'ingeleyde is myn door Monsr (ruasconi toegesonden. Waermede verblyve Myn Heer

Amsterdam \'2\'S April 1(gt;7(gt;. UED CtJ)W Dienaer

Daniel Elsevier.

(Adres:)

Mijn Heer

Mijn lieer Heijns, Resident Ten llnijse van Mevrouw Brederode opt Eijnt vande Cingel in 13S Schravenhaage.

No. 6.

Mijn Heer

UEd missive van 15 deser te syner tydt ontfangen: doch gewacht te antwoorden tot dat de brieven van Vranckryck souden syn gekoomen, met de welcke huyden het Cognoisse-raent van het bewuste pacquet hebbe ontfangen ende wertden schipper alle uyren verwacht. Dit is alles wat UEd des aen-gaende wete te schryven.

Hebbe met myn Nichte tot leyden gesproocken welcke haer Manuscripten niet heeft verkoft oock belooft sulx niet te doen sonder myn advys; soo dat die saecke in syn geheel is. soo haest de bladen van Virgilins sullen wesen afgedruct sal UEd deselve toesenden.

De brieven van Parys ende het leger hebben niets van

\') De hier bedoelde (zie ook de brieven o. a. van lil .Mei, 3.Jnni,1676 en vim I Juni 1077,) zal de weduwe van Johan Elsevier te Leiden zijn. Eva van Alphen, die ii;i den dood van haür man M(gt;611 de zaak voortzette en in -lews stierf.

O

beduijden medegebracht, alsdafc beyde de legers nochtegens den ander gecainpeert legghen. Tot Toulon waren de li schepen naer Messina vertrocken wedergekeert, vande Graleyeu wert geen mentie gemaect.

Waer mede naer myne gants dienstige gebiedenisse verblyve

Myn Heer

Amsterdam l\'J may lo7lt;i. UEd GDw.Dienaer

Daniel Elsevier.

(Adres:) Monsieur

Monsieur Heijns Resident ten Huijse van Mevrouw ürederode opt Eijut van de Cingel In

Bt. Schravenhaege

No. 7.

Myn lieei\'

UEd - distincte missive d\'eene van 27 passato d\'andere sunder dato sijn mijn beyde wel geworden. De brieven op Geneve gaen dynsdaghs over Duytslant ende werden tot Rein-hausen gefrancqueert, dit is de kortste wegh. D\'observationes op Pollucis dictiouarium hebbe uiet bekomen, sal by andere daer naer vernemen. Van Sr Wolfganck \') Iiebbe(n) een exemplaer van Meursy Creta bekomen twelk bij gelegentheyt aeude(n) Heer Carpzovius sal senden daertoe in korten occasie

\') Wuarsehijnlijk Abnilmm AVolf\'gangli, in \'tgikle gekomen\'2:! Oct. 1658, boekdrukker te Amsterdam; Hij komt ook voor onder den pseudoniem Pierre le Grand, zie aangeh. pi. van Adry liij Berglnnan, Etudes sur la Ilililiograpliie elzevirienne etc, IXK5. ]iag. 5rlt;, In de penningen-collectie ten gemeente-archieve te Amsterdam bevinden zich van A. Wolfganght^vec verschillende gilden-penningen, beiden met het jaartal IC58. De eene penning is van vóór de afscheiding van het St. Lucas gilde en zelfstandige vestiging van het boekverkoopers-, drukkers-en hindersgild in 1062. Het draagt het wapen van 8t Lucas met een B daaronder. Op de andere penning staat het Mercurius beeld met de pers en verdere symboliek zooals in 1 hrks (iildenboek beschreven is.

t

sal hebben, UEcl missive wert saterclagh aendenselven per poste voortgesonden.

Het schip daer in de boecken van Monsr de Montau/.ier leyt in Duyns wacht naer Convoy derft vermits de Franscho capers niet herwaerts koomen wert alle ui)ren verwacht.

lek weet tegenwoordigh geen Alantswyn \') te bekomen is nn te laet int jaer doch sal wyder daer naer vernemen.

Het is seecker dat Nicht Elsevier niet weet van het ver-koopen vande bewuste manuscripten, het sal haer vremt voor-koomen. Myn drucker heeft UEd voor :? a 4 weecken ge-sonden eenige bladen van Virgilius, daerop tot dato geen antwoort hebbe ontfangen, het was principael om te weeten of de bewuste praefatie dieder afgelaten was wel magh in 2 gedivideert ofte gescheyden werden, daerop dan UEd antwoort verwachte om eenmael met het werek een eynde te maecken. \\\\ aermede naer myne gants dienstige gebiedenisse verblyve

Amsterdam Juny UEdGDW Die naer

107(5 Daniel Elsevier

Myn Heer

(Adres:)

Myn Heer Nicolaes Heins Resident ten huyse van juftV. Brederegt;

opt eynde vande Cingel in s\'Gravenhage.

No. 8.

Amsterdam 2quot;» Juny 1(370.

Myn Heer

UE\'\' missive van 21 deser te recht onttangen. Hier nevens

\'l Alantswjjn. Waiirscliijnlijk wordt hier bedoeld de soort van plant (inula), waaruit bier en wijn quot;estookt wordt.

8

nochmaels de proeven van Virgilius, daer op met den eersten ÜEd antwoort verwachte om daer van een eynde te maecken. lek hebbe nu tot twe distincte reysen soo by de schippers van Harlingen als in haer kelder laeten vernemen of soo-danigh ongeluck als UEd schrijft hier sonde gebeurt syn: doch seggen van sulx noyt gehoort te hebben nochte oock voorgevallen te syn: soo dat een uytstroisel sal sijn.

De schippers soo de packen met boecken vande Heer Mon-tauzier in heeft, leyt noch op de Rivier van londen wachten(rl) naer Convoij van hier dat vertrouwe nu met dese wint der-waerts sal syn gekoomen soo haest den schipper aenkomt wert UEd sulx geadviseert.

Daer syn seer slechte tvdingen van onze Vloot te Palermo, vrese daer iets aen is. Godt geve vrede: want met desen oor-ioogh sullen noyt te recht koomen. Waermede verblyve

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

P. S.

Soo aenstonts ontfange de 2 ingeleijde. Ick hebbe U Ed voor-desen versocht advys wegens livy opera dat weder onder de pers in korten sal nemen cum notis varioru(m)

1. of UEd daer iets in geremarqueert heeft van fouten

2. of daer noch iets behoorde byte doen.

d\' Heer Kycke quot;) sprack myn naer myn onthont vande nooten van ÏSabeliicus ³) by te doen, daer over UEd advys versoecke.

^]j Titi Livii Historiarum (inotl ux.stut, eum perpetuis Gronovii et variorum notis. 3 vol. in 8quot;. 1° editie in 1665. De hier bedoelde nieuwe editie zal die van 167\'.) zijn, welke door Gronovius, den zoon, werd bezorgd (Wiliems t. ;i. p. 1308).

-1 Theod. Kycke lti40—1690. Sedert 1 liï\'i hoog-leeraar te Leiden.

³) Zie nquot;. 10.

9

No. 9.

Amsterdam !) July 1 ()7lt;j

Myn Heei^-

De ingeleijde wert mijn aenstonts behandight. Ick hadde verwacht, antvvoort wegens de proeven van Vivgilius om daer eens een eynde vante maecken, item ÜEd advijs wegens livius; twelck in weynigh dagen sal onderhanden nemen.

De brieven huyden van Duijtsland gekomen contirmeren dat maastright berent is. Met Philipsburg gaet het noch lancksaeni voort, de kreyts volckeren wierden daer voor verwacht. Daer sonde 80(1 man uyt maastright in limburgh getrocken sijn alsoo die meijndeu het limburgh soude gelden. Ooek syn 20(i man uyt die stadt door de luneburgsche geslagen. \\\\ aermede naer myne gants dienstige gebiedenisse verblyve

Myn Heer

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

(Adres :)

Myn Heer

Myn Heer Nicolaes TTeins Uesident ten iiuyse van

.Tuffrow Bredero oj)t eynde vande Cingel in

\'s Gravenliage.

Bt.

No. 10.

Amsterdam 10 July lG7ö

Myn Heer

CEd missive nevens de by leggende proeven te syner tydt

10

ontl\'anglien. Tck laete de prefatie over d\'Eneas even voor den Text van Yirgilius koomen ende het bewuste Fragmentum pagina 387 achter de Catalecta stellen ende sullen het nu aen-den anderen afdmcken„ uytgenomen het groote papier dat blijft leggen \'). De fout inden Text kan in geen errata bren-ghen dewijl bij het werck geene Errata komen: By aldien ÜEd eenige andere vint, konnen achter den Index koomen.

De boecken van Rouaen syn tot Medemblick aengekomen, verwachte deselve dagelijx.

Ick hebbe mijn geabuseert met Sabellicus ²) te noemen ick hebbe gemeynt Sigonias die myn door d\'Heer Graevius toege-sonden is: doch vrese te groot sal sijn, wenste daer over UEd advijs. Men heelt nu op Philipsburgh beginnen te canonneren. \\\'oor Maastright is noch niet besonders gepasseert. By Hagenau souden de Kevsersche 500 Franschen doot gcslajten

O •\' o O

ende 300 gevangen bekoomen hebben. Waermede naer mync dienstige gebiedenis verblvve

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

(Adres):

Mijn Heer

Hijn Heer Nicolaas Heijns

Resident ten Hnijse van jutt\'rou Brederode op \'t Eijnde van de C\'ingel

In

Schravenlmage.

(Bt.)

\'i Willems. t. :i. |i. I.quot;i2.\'i fpag. .\'HMIi. \'-) Zie nquot;. 8.

11

No. 11.

Amsterdam 24 Augusti 167G

Mijn Heer

UEd missive van 22 cleser te recht ontfanghen. Ick hebbe iioyt eenigh advys gehadt vande indispositie vanden Bisschop van Paderborn \'): soo dat myn vremt voorquam desselfs overlyden uyt de Courante te verstaen. -)

Het is vremt dat wij geen bescheijt bekoomen van Florencen, weet niet wat daer van sal dencken dat geen van allen schrijft. Wat antvvoort ÜEd vande Heer Falconeri ¹) sal bekoomen daer van versoecke te sijner tijdt advijs.

Het is myn lief dat geene vande brieven vanden Groot llertoogh syn achtergebleven, [lier nevens eene van Monsr Carpzov die myn van daegh is ter hant gestelt.

Virgilius is tenemael afgedruct, het ïytelbladt van het groote papier is alleen blyven legghen, rest alleen aen het kleyn papier de koop(o)ren Tytel te laeten drucken, dewelcken dewijl (?) moet verandert sijn: soo versoecke op morgen myn die gelieft toe te.senden. De oude is volgens inleggende memorie hebbe die verandert naer myn dunct het behoort: soo UEd het anders begeert gelieft myn sulx morgen te adviseren, anders sal daer soo mede voox-tgaen.

Hier is niet nieus als het overgaen van Lantskroon daer de Deenen grooten buijt enrle over de hondert metale stucken hel)-ben bekoomen. Hier wert oock geseght dat den deensen Admirael Kootsteen soo met eenige schepen voor Grottenburgh

¹

quot;i Faulus Faleonorius, de broeder van Octavius, die in 11)75 was overleden. Alet beiden hield Heinsius briefwisseling.

12

lagh, siende de ó schepen soo in Engelant geequippeert syn aenkoomen van voor de .selve stadt was geweecken. Waermede naer presentatie myncs geringen diensts verblvve

UEd GDW Dienaer Mijn II eer Daniel Elsevier.

(Adres; \')

Mijn Heer Nicolaes Heins Resident, ten huijse van Jutfr Bredro op de hoeek van de Zingel In

\'s Gravenhage.

No. 12.

Amsterdam 25 Augusti 1(570

Myn lieer

lek vergat ITEd gisteren den Tytel van Virgilius soo alsse o]) de leytsche Editie staet te senden doch die examinerende bevinde datter maer staet- P. Virgily Maronis opera nunc emendatiora ende dewyl geen loode Tijtel daer toe is geor-dineert soo sal UEd naem opde plaet moeten staen: soo dat versoecke UEd gelieve te adviseren hoe sidx sal moeten syn. Waermede naer myne gants dienstige gebiedenisse verblvve

Mvn Heer

UEd GDW Dienaer (Adres: \') Daniel Elsevier.

Mijn Heer Mijn Heer Nicolaes Heins Resident ten hnyse van Juffrouw Brederode op het Eijnde van de Cingel te

s Gravenhage.

¹). Andere hand.

13

No. 13.

Amsterdam 5 September 1676

Mjin Heer

UEd missive vim 31 passato te recht ontfanghen. ilet Tvtcl plaetie sal van daegh vaerdigh sijn soo dat maendagli of dijnsdagh .sal koiinen exemplaren hebben. UEd missive hebbe de Heer Guasconi gisteren vroegh ter hant gestelt, die mijn weder de ingeleijde heeft behandight die UEd met desen Bode sende. D\'Heer Guasconi sal het bewuste wyder bekent maecken.

Buyten de (\'ourante weete niet nieus. Bij aldien UEd den Heere Gravius siet versoecke met syn Ed gelieft tc spreecken wegens een brief sou d\' I leer Gronovius \') myn wegens livius geschreven heeft die d\' Heer Graevius toege-sonden hebbe. Waermede vevblijve

Myn Heer

(Adres:) quot; UED GDW Dienaer

Mijn fleer Daniel Elsevier.

Mijn Heer Nicolaes Heyns Resident tegenwoordigli Tot Vianen.

No. 14.

Amsterdam 12 September 1676

Mijn Heer

D\' ingeleijde is myn eergisteren avont door Monsr Guasconi toegebracht doch alsoo gisteren geen gelegentheyt op Vianen was deselve niet eer konnen senden. Hier nevens een Exem-plaer van Virgilius gelieft te adviseren hoeveel Exemplaren begeert ende of die gebonden ofte ongebonden moeten syn,

¹) Waarschijnlijk is hier bedoeld Laurentius Thcodorus Uronovins Zir n⁰. 15 waar Elsevier zijn bezoek vermeldt. De broeder; Jacobus Gronovius was van —l(i79 in Italië.

14

hebbe al eenige Exempliiren naer francfort gesonden sal nu oock eenige naer Vranckrijck senden gelieft te adviseren of derwaerts oock eenige sullen moeten gesonden werden.

Hier is niet nieus de saecken gaen aenden onder en boven liyu niet al te voordeeligli voorde geallieerde soo dat ver-hoope sy eenmael gedachten des vredes sullen bekoomen, die ons Grodt wil gunnen. Verblyve

Myn Heer

(Adres:) TJEd GDW Dienaer

Mijn Heer Daniel Elsevier.

Mijn Heer Nicolaes

Heins Resident tegen-woordigh Tot

Yianen

niet eene üollctie MI.

Bt.

No. 15.

Amsterdam 29 October 1G70

Myn Heer

UEd missive van 22 deser nevens de ingeleyde te syner tydt ontfanghen. deselve d\'Heer Blaw gecommuniceert die myn seijde van livorno nochgeen tijdinge te hebben maer wel van lioomen: doch dat desaengaende derwaerts soude schrijven. Hebbe d\' Heer Blaw UEd missive gecommuniceert, ende de Heer Joan Blaw gesproocken doch geene occasie gehadt om de secretaris te spreecken die wegens het Cabinet vande Heer Spierings sal spreecken. d\'Heer Gronovius \') is by myn geweest seyde met UEd wegens livius soude spreecken. \\ersoecke de saecke soodanigh gelieft te helpen beraden dat een vaste resolutie moogen nemen. De brief naer Hoorn is aanstonts bestelt. D\' ingeleyde ontfange aenstonts van Guasconi.

*) Ziu tluii vonden brief.

15

Men begint hier van Vrede te spreecken met wat fondament kan ick niet sieii. De tijdt laet niet meer toe verblyve

Myii Heer

UED GDW Dienaer (Adres: \') Daniel Elsevier.

Mijn Heer Mijn Heer Nicolaes He ins

Resident ten lm ij se van Juör.

Brederoo opt Eij nde van de Cingel In

s gravenhage.

No. 16.

Amsterdam 5 November 1G76

Mijn Heer

UEd missive van eergisteren eerst van dese middagh ont-fangen is by abuys met de schnijt bestelt geweest. Hebbe de Heer secretaris Blaw wegens t\' een en t\' ander gesproocken. Wegens liet goet door d\' Heer Goes van Komen naer livorno

O O

gesouden daer Iieei\'t de Heer Johan I51aw aengenoomen sorge voor te draïhen. Wat belanoht het Cabinet van d\' Krfoenamen

O O

vande Heer Spieringh versoect d\' Heer 1\'ieter Blaw te weeten waer in het selve bestaet om daer over aen den Groot Her-toogh te konnen schrijven, syn Ed onbekent sijnde waer uijt het selve Cabinet is bestaende.

Wat belanght livius, bedaneke UEd voor sijn gegeven raedt, wanneer d\'Heer Gronovius hier sal syn: soo sal met sijn Ed de saecke vaststellen om daer van een begin te maecken. (Jluveri Germania vande laaste druck -) hebbe noch apart kost 8 guldens ongebonden.

O O

\'1 Andere hand.

-) Philipjn Cluverl ( ierniiiniae antkjmu; libri tres—Klt;lit. «eeundaanctti. et recognita — Lugd. Bat. ex oft\'. EIz. A⁰. 1031 in iquot;. Willemst. a. p. 345.

16

Bebbe weynigh Exemplari n meer van Ovidius in 12⁰sulxdie wel diende te lierdrucken. \') UEd lieeft myn voordezen doen hoopen v;m een editie in 8quot; te prepareren met Commentarien, wat daer van te hoopen ofte dat wederom een editie in 12° sal drucken daer over sal by gelegentheijt een letter verwachten. D\' inyeleyde vanden Groot Hertoosh wert mvn aenstonts

o «/ gt;» «/

behandight.

lek weet. geen anderen Tijtel van Monsieur de Montanzier als 1 )uc et Pair de France, Gouverneur de Monseign(enr) le Dauphyn a la Cour. VVaer mede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

(Adres: -) UEd (JDW Dienaer

Mijn Heer Daniel Elsevier.

Mijn lieer Nicolaes Ueins Kesident Ten hnyze van -luttrouw Hrederode opt Eijndt van de Cingel Ir

s Gravenluige.

No. 17.

Amsterdam 12 November l(37lt;i

Mijn Heer

UEd missive van 8 deser te recht ontfanghen, bedancke UEd voorde communicatie vande saeck vande Heer de Groot: soo daer in iets wijders voorvalt versoecke daer over een letter te mooghen hebben.

Wil hoopen UEd gelegentheyt haast sal toelaeten de Revisie van Ovidius te doen alsoo geen ofte weynigh Exemplaren meer ben hebbende.

Vl Zie naschrift v;m N^u. I noot \'2.

quot;-) Andere hand. t

17

Wegens d\'Heer Spierings Cabinet sal mede naeder infor-matie verwachten: alsmede wat bescheyt l^TJvl vanden Heer Falconeri wegens d\'Heer Dati sal onttanghen. \')

Het nevensgaende pactjuet liebbe gisteren vande Heer Carpzou door een Coopman alhier bekoomen.

Hier van daen valt niet nieus te melden als dat weder uyt de naem van Kotlie eenige pasquillen gespargeert werden, die soo bot syn dat het syn selven schaemt -). Verblyve uaer presentatie mynes diensts

Mijn Heer

(Adres: als de vorige hand) UEd GDVV dienaer

^lijn Heer Daniel Elsevier.

n⁰. 40.

Mijn Heer Niculaes Heins

l!,es(i)deiit ten huijze van juttrouw Brederoo opt Evndt van de Cingel met een packxen In

N. H. \'s gravenhage.

18

No. 18.

Mvn I leer

d\'Heer Blaw is gisteren by myn geweest, on de heeft, myn bekent gemaect dat liij van livorno het cognoissement vande twee paxkens of kaskens hadt bekomen, synde geladen int schip genaemt de stadt londen, Capiteyn Frans Barentsen onder Engelsche vlagge, in compagny van een Engels oorloogh ende Coopvaerdyscliip leggende gei-eet om te vertrecken. Den brief was in date 16 october, ende syn de Cognoissementen op de naem vunde Heer Pieter Blaw.

D\'Heer Gronovius is bij mijn geweest ende heeft, mijn geseijt dat hij met UEd wegens livius hadt gesproocken als mede met d\'Heer (-Jraevius ende dat hy volgens derselver advijs soude voortvaeren, daer het dan bij gebleven is. Ick verlange te verstaen hoe het met de saeck vande Heer de Groot is. Verblyve naer presentatie mynes diensts

Myn Heer

(Adres:)

Myn Heer Myn Heer Ni col a es Heins Resident ten huyse van Juff\'row Bredero opt eynde vande Cingel

m

s Gravenhage.

bt.

19

No. 19.

Amsterdam 4 December 167h.

Myn Heer

UEd missive van 25 passato te syuer tydt ontfangeu nevens het boeck voorde Heer Carpzow dat te syner tydt aen hem sal sen den, den brie! hebbe syne addresse gegeven.

D\'ingeleijde wert mijn aenstonts ter bant gestelt. Ick hebbe van Parys bekoomen een kleyn boexken geintituleert Relation du Conclave 1070 fait par Monsieur Amelotte de la Honssaije \') oock description de la Trappe item Bail des fermes et Gabelles de France.

Een duyts heer soo hier is heeft myn geseyt dat d\'Heer (iudius fraye dingen over livius heeft die daer over aenden selven heeft geschreven. Deselve heeft myn oock geseijt dat d\'Heer Lambeciits een sonderlyck manuscript-in de keyseriyeke Bibliotheeck heeft -) daer men de lacunes kou sien hoe groot die sijn ende dien Heer meynde men dat wel te leen soude bekoomen: doch ick hebbe geen addresse aendien Heer. Hier is niet nieus men verlanght hoe de saecke in Zelaut uytvallen sal. Ich hebbe in lange vande saeck vande Groot niet gehoort. By occasie dat UEd myn schryft wenste wel te weten wat hoo])e lïEd aengaende de Vrede heeft. Verblyve

Myn Heer UEd GDW Dienaer Daniël Elsevier.

lek weet een vrient tot wesel die goede Alantswyn ⁴) heeft, soo UEd daar van begeert soude hem daerover schryven.

(Adres, andere hand.)

Mijn Heer Mijn Heer Nicolaes Heins

Resident ten huijse van Juffrouw Brederoo opt\' Eijnde van de (\'ingel

in

S graveuhage.

\') Amelot lt;k\' la lloussaie. Zie Willems t, a. p. 1907.

-} In de Syll. Kpist. van liurma n komt omtrent dit manuscript geenerlei mededeelinff voor. Petrus Lambecius was de kleinzoon van Holstenms,

³) Pieter de (iroot werd It) Dpcember van dat jaar vrijgesproken.

*1 Zie noot op n⁰. 7.

20

No. 20.

Amsterdam 19 Maert 1(577

Myii Heer

UEd missive van 14 dezer te recht outfanglien, den iuge-leyden is op Hamburgh bestelt. De 2 ingeleyde ieder onder een separaet couvert hebbe dese morgen vande post ontfangen. Waer bij het komt dat dese brieven gelyck koonien is mijn onbekent. lek wil hoopen dat UEd bijdese antwoort wegens het kasken ueu Dati gesonden sal bekoomen.\') d\'Heer Grrae-vius is hier doch liebbe het geluck niet gehadt van syn Ed te rencontreren. I let is gisteren en vandaegh liier heel druck geweest soo met de begraeffenis vande Admirael de Ruijter als liet veers vande Heer Francius dat sijn E met groote lof desen morgen heeft gereciteert. lek hebbe van Velleius Paterculus -) noch omtrent 500 Exemplaren, ick sal myn debvoir doen deselve hoe eer hoe liever te debittereu, onder-tussciien kan UEd syne copye prepareren, sal ondertusschen occasie nemen van aende Heer Vossius ³) daer over te schryven. Verblyve naer presentatie mynes diensts (Adres:) Myn Heer

Myn Heer UEd CIDVV Dienaor

Myn Heer Nicolaes Heins Daniel Elsevier

Resident ten huyse van

Juffr. Bredero opt eijnde vande

Cingel in S\' Gravenhage.

_ BjL^

¹1 Zit; noot vim no. 17.

\'*« Di\' laatste editie van Vellojus Paterculus was in 1604(edit, van Louis en Daniel Klsevien, bezorgd door Is. Vossius in- Iti⁰ (Willems t. a. ji. nquot;. I\'e uitgave van Nic. Heinsius waarvan de aanvankelijke voor-

hei\'eiding hier wordt vermeld en waarover in tal der volgende brieven wordt gehandeld, zag in HiTx het lirht onder den titel: Velleii f\'a-tereuli \'juae su|iersunt. Xicolaus Heinsius Dan. I-\'. recejisuit, et eastigati-onuni libellum addidit. Auislflodaini fx ofjlcinu KIz? ei nana Aquot; 1078, pet. in- l\'i⁰. (Willems t. a. p. 1550).

Bedoeld kan /.ijn Isaak Vossius (1018—lOX\'Ji of zijn neet\'(ierardus, don zoon van Matthaeus (1044—17101. Deze woonde in Middelburg en was lid van den Senatus curiae Flandriae. Hij woonde later in Holland en bezocht dikwijls Isaar V. in Kngeland. Hij moet dezelfde Gerardus V. zijn die in de syll voorkomt. Zie over de t\'aniilie Vossius de rede door Prol\'. .1. W. de (\'rane te Franiker in I8quot;i0 gehouden, en die opgenomen is in de Annales Acad. liron. 1811)—18quot;il).

21

No. 21.

Amsterdam 29 April 1677

Myii Heer

D\'ingeieyde werfc mvu aenstonts dour \'Sr. Guasconi beban-dight. Daer wert myn van Parys gescbreven over eeu boeck geintituleert Julius Celsus Constantiuus gedruct Anno 1-174 de rebus gestis Caesaris \') de Heer Vossius inaect daer van -) mentie in syne boecken alsmede van eenen Plinius Valerianus in syn boeck de Vitys sermonis of de.se boecken te bekoomen syn ende of UEd iemant weet soo die beeft, sulx versoecke met eeu letter myn gelieft te adviseren. Hebbe de Claudiamis ad Usiun Delphini ondervveegh ^:J). Verblyve naer presentatie mijnes diensts

Myn Heer

(Adres: andere hand)

Myn Heer ÜEd GDVV Dienaer

Myn Heer Nicolaes Heins Daniel Elsevier

resident ten liuijse van Juffr Breroo opt eynde van de Zingel In

s gravenhage

Je *) suis fort aise de la Convalescence de M. Heinsius et de son retour au lieu de sa Bibliotheque. Voicij ceque des scavants de ces quartiers desiroient de luij. 11 a un Livre rare de Julius Celsus Imprimé en 1474 qui traitte des mesmes matieres ijue les commentaii\'es de Caesar. On seroit bien ai.se d\'avoir de

\'i In ile verzameling is bedoeld schrijven verkeerd gebonden iichter den brief van li Februari 1678. Het volgt hier ojt zijn )gt;laafs.

³) Hier is bedoeld de oude Gerardus .lohansz. V. (1577—1649); het genoemde werk kwam in 1645 uit en werd in 1666 en I6\'.(5 herdrukt.

³) De editie van lt;Uaudianus in 1677 is een letterlijke herdruk van die van 1650 (Willems t. a. jj. 15quot;27.) Met is deze, die in de collectie in usum Uelphini is opgenomen, Zie bij Brunet—:lUaudiani quae exstant, interpretatione et annotatione illustr. Guil. l\'yrrho. In usum Delphini Parisiis. Leonard in 4°. 1677.

*) De copie is niet van Elseviers hand.

22

quoi prouver que ce livre de Julius Celsus et celuij des Com-menfcaires de Caesar sont véritablement deux livres differents. On croid quil ue faudroit pour cela que faire copier une page ou deux des premieres de deux 011 trois des livres dudit Julius Celsus, marquer dequels de ses livres ces pages seroient ex-traittes. et que M. Heinsius en donnast a la lin des ces pages extraittes un certiücat de sa main. Quelques gens de lettres \'uij en seront fort obliges et a vons aussij Monsieur, et pour moij j\'auraij soin de vous rembourser ce (|ue vous aurés paié ou fait paier aux Escrivains qui auront copié et extrait ces pages.

No. 22.

Myn Heer

TjEd missive van gisteren te recht ontfanghen, d\'ingeslooten wert overmorgen 0[) leipzigh bestelt, soo aenstonts brenght Helena myn het paxken voor d\'Heer Bigot, ende monsr. Guasconi d\'ingeleyde van Klorencen. Ick moet woensdagh tot leyden syn als wanneer myn nichte wegens Arnobius\') sal spreecken-Hier is niet nieus als dat den Hertoogh van lottringhen b}quot; Thionville stont ende de rest vande Keyserlycke Armé aent marcheren was, men schat dat die vanden bovengen(oemde) Hertoogh tusschen de 40 a 50(100 man sal sijn. VVaer mede naer presentatie mynes dienstes verblijve

Myn Heer

Amsterdam 0 UEd GDW Dienaer

may 1677 Daniel Elsevier.

(Adres:)

Myn Heer Mijn Heer Nicolaes Heins Resident. Ten huyse van Juffr. Bredero opt eynde vande Cingel in

S\' Gravenhage.

0,

\') I)p BiKpiitationes. adversus gentji\'s lih. 7 van den apologeet ArnoVjius. zijn met aanteekeningen van Salmasius, door A. Thysius uitgegeven V)ij J;i\' Mairo te Leiden in 1651 in 4°.

No. 23.

Amsterdam, 1 Juny 1G77

Mijn Heer

Den brief door U.Kd dienaar geschreven nevens d\'ingeleijde van de Heer Bigot te recht ontfanghen. Wat belanght de Ammianus Mai cellinus Valesy\') daertoe wel ben geneghen om die te drucken ende sal dien Heer myn dienst doen dat voor myn het accoort met de weduwe sluijt. Bij aldien UEd myn d\'antwoort morghen avont gelieft toetesenden sal daer een briefie by voegen ende die overmorghen senden. Daer sal inde toekomende weeck een scheepie naer Honen vertrecken door het welcke eenige boexkens aan dito Heer sal senden, by aldien UEd iets daer by gelieft te voeghen snlx most myn dese ofte in het begin vande toekoomende weeck toegesonden werden. UKd hoeft geen Praeadamitae ²) te soecken hebbe daer wel een editie van. Het paxken door Helena mijn behandight sal aenden selven Heer senden. Hebbe Nicht Elsevier gesprooc-ken seght te vreden te syn UEd de Arnobius te laeten mits daer voor gevende dat redelyek is. Waermede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

Mijn Heer Nicolaes Heinsius Resident ten huijse van jnffr.

Breroo opt Eynde van de (\'ingol in

s graven h age

\'i Ammiani Marcellini. Remm gftstarum libri XVIII edid. Valesius, verscheen in Ui: 10 in iquot;.

²) Willoms. t. ü. p. llSfi l\'ii I IS\'J.

24

No. 24.

Amsterdam 8 Juny 1G77

Mijn Heer

UEd missive van 2 deser te recht ontfangen. Hebbe aen de Heer Bigot geschreven dat wel genegen was om Ammia-nus Marcellinus te drncken. Bij aldien UEd mijn de Copije van lindebrogius kan procureren daer mede soude myn dienst geschieden anders sal ick self\'s dervvaerts schryven. sal d\'Heer Bigot mergen eenige boecken senden nevens die geene soo UEd

O ^5 ~ O

myn toegesonden heeft. Het sal myn aengenaem syn dat de Eere in korten te verwachten hebbe van UEd hier te sien. Wat Salmasy Annotationes in Arnobinm belanght daer over snllen wel accorderen. D\'ingeleyde wert myn aenstonts behan-dight. Hebbe een boeck in Philosophie gedruct geintituleert De Deo Anima et Male den Auteur is Bipontinus genaemt Poir-ret \'). Waer mede naer presentatie mynes diensts verblyve Myn lieer

UEd GDW Dienaer (Adres:) Daniel Elsevier.

Myn Heer Myn Meer Nicolaes

Heins R.esident ten huyse van .1 uffrow Bredero opt eynde vande Oingel in

Bt. S\' Gravenhage.

\'l Petri Poii-et, P. Cogitationum ra.tioiuilium de Doo. iminui, et «uilo libri quatuor etc. Amsteloiliimi. apucl Dan. Klsevirium, quot;1677 ia 4°. Zie Wil-lems t. a. p. 1537.

No. 25.

Amsterdam 8 July 1677

Myn fleer

Deseu per couverte vanden ingeleyden soo myn aenstonts wert behandight. Wanneer UEd gelegentheyt ende gesontheyt liet toelaet soo ver.soecke om de Commentarius over Ovidius gelieft te dencken: dewyl nu meester van die Copye ben ende die soodanigh kan drucken als UED liet sal goetvinden. D\' Armade van due de lorraine heeft het niet langer konnen uythoudeu soo dat een quartier van mets is gepasseert wyder naerde moesel apparent bij foute van levens middelen.

Waermede naer presentatie mynes dienst verblyve

Mijn Heer

(Adres, andere hand:) UEd GDW Dienacr

Mijn Heer Daniel Elsevier.

Mijn Hoer Nicolaes Heins resident

ten huyse van juffr. Breroo opt eijnde van de Zingel In

IS gravenhage

No. 26

Amsterdam IS July 1G77.

Myn Heer

UEd missiven van 9 en 10 deser te recht ontfangheu. Hier nevens gaet een proefie van het Veers van Thuanus. De Veerssen konnen geen grooter letter vallen alsoo anders alle dubbelde Regels souden maecken: doch de nooten hebbe grooter letter genoomen als die alle mooghen achter aenkoomen: doch soo die onder de veerssen moeten koonien soo souden die met een Brevier letter moeten gedruct werden ende dan soude het te kleynen boexken vallen, twelck nu met soo grooten letter maer ö vellen sal maecken. UEd kan het met d\' Heer van Zuylichem overleggen aende welcke versoecke mijn dienstige gebiedenis gelieft te doen. Bij aldien de nooten achter aenkoomen mouten de veerssen genombert wesen opdat

2li

de leser de woorden inden Text magh vinden daer over sre-

O O

commenteert wert sal hier op niet den eersten antwoort verwachten. \')

Wat Vellejus Paterculus belanght sal de corectien laeten affschryven ende UEd het exemplaer weder toesenden om met de Hacky daer over geen contestatie te hebben. Sal UEd bij provisie het Exemplaer op morghen nevens een Discours van-de heer Spanheim sur la Creche ²) soo hy myn geordineert heeft aen UEd te senden, oversenden. Ende voor en aleer UEd het Exemplaer de Hacky overlevert, het selve hier verwachten om een exemplaer naer het selve te laeten corrigeren.

Het boexken als mede den brief voor d\' Heer Carpzou hebbe aen syn correspondent behandight, den brief is per poste versonden.

Het kleyne boexken sal nevens de rest aende Heer Bigot³) senden. Waarmede naer presentatie mijnes diensts verblyve

Myn Heer

(Adres:) UEd GDW Dienaer

Myn Heer Daniel Elsevier.

Myn Heer Nicolaes Heins Resident ten huyse van Juffr. Bredero opt eynde van de Cingel in

Bfc. S\' tiravenhage

^l) Posteritati. .1. Au«^. Thuani (de Tliou 1 —1617) Pooniiitiuni etc. Zie Willems, t. a. p. 1559. cf. nquot;s 27 en 32. en Graevius aan Heinsius, 1 •liini 1677 (Burm. Syll.)

-) Discours sur la crèche de Nostre Seigneur. Seconde edition reveue et iinginentée .4. Coloyne, 1677, in 12°. Zie verder Willems, t. a. p. 1532.

Emery 15igot, 1626—1680. Hij reisde in Holland: zijn uitgebreid een beroemde bibliotheek werd in 1706 verkocht. Gelijk met andere beroemde tijdgenooten voerde hij briefwisseling met N. Heinsius, zooals blijkt o. a. uit diens brieven aan Scheft\'erus en Carpzovius (Burm. Syll. V.) Zie over zijn betrekking tot D. Elsevier, Willems, t. a. p. pag. CCXX1X. Hij bezorgde een uitgave van den griekschen text van het leven van St. Chrysostomns met nog eenige kleine grieksche MSS in de bibliotheek te Florence door hem ontdekt. Hoewel er overigens van zijn hand geen geschriften verschenen, stond hij onder de geleerden van zijn tijtl hoog aangeschreven, althans Carpzovius meldt in een brief aan Heinsius van 27 Dec. I67tt: „lligotii tloctissimi viri, sed communi magis omnium doctorum fama quam scriptis editis mihi cognitiquot; etc. (Burm, Syll. V. pag. 327.) vlg. Volgens Tabaraud in de Biogr. Univ. v. Michaud is zijn correspondentie gedrukt.

27

No. 27.

Amsterdam 22 July 1677

Myn Heer

UEd missive van 16 deser te recht, ontfanghen. Ick sal d\' Heer van Zuylichem syn komste ende advys wegens liet drucken van het vaers van Thuanns afwachten.

Soo haest UEd mijn de gecorrigeerde text van Vellejus sal senden sal laeten de correctien afschryven. De boecken voor d\'Heer Bigot werden noch dese weeck versonden. Het is vremt dien Heer wegens Ammianus Marcellinus geen antwoort schryft. De brief aen Glasemaker \') hebbe doen bestellen.

D\' ingeleyde is myn van daegh door Sr Guasconi behan-dight. \\V aermede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

(Adres:) UED GDW Dienaer

Myn Heer Daniel Elsevier.

Myn Heer Nicolaes ITeyns Resident ten hnyse van juffrow

Brero opt eijude vande Cingel in

Bt. H\' Gravenhage.

No. 28.

Amsterdam 7 Augusti 1677

Mijn Heer

Hebbe UEd voor eenige daghen op den Hage geschreven daer op antwoort ben verwachtende, wil vertrouwen UEd deselve sal ontfanghen hebben. Hier nevens gaen de 2 Exem-

) Hoogstwaarschijnlijk is liodooltl F. II. GlciSGmaker: zie ii⁰. 54, wnur Llsovier hem ills een „overzetterquot; noemt. Hij komt dan ook voor als Je vertaler o. a. van Pern. Mendez Pinto\'s woniierlijke reizen en van Marcus Paulus \\enetiiis reizen. Zie P. A. Tiele. ïïêderl. bibliographie van land- eu volkenkunde bl. 193 en 194.

28

plaren van Vellejus Paterculus, het eene uvt het ander ge-copieert. Item op het inlegggende memorijtie eenige gedachten van rayn Corrector, of die van eenige waerde syn sal UEd konnen oordelen.

Met het drucken van het veers van Thuanus sullen nu voortgaen.

d\' iugeleyde is van Monsr Guasconi hy seght op gisteren van UEd geen brieven ontfangen te hebben. Waermede naer presentatie my nes diensts verblyve,

I Jay ten de Courante L^TEd ODW Dienaer

weete niet niens. Daniel Elsevier.

quot;No. 29.

Mijn Heer

Het is mijn ieet dat tor aenkomste van UEd al hier naer leyden vertrocken was, hadde UEd al vrijdagh verwaght ende ick ben eerst Saterdagh iniddagh vertrocken ende dynsdagh wedergekomen. Wat Paterculus belanght sal die ten eersten onderhanden nemen, gelieft myn de copye by gelegentheyt toe tesenden: doch versoecke sulx stilgehouden magh werden op dat myne noch ovrige exemplaren vertieren magh.

Monsr Glaseraaker ^l) hebbe de 20 guldens behandight

d\' Heer Guasconi sal op de Beurs spreecken. d\' Heer llijcke hebbe wegens Holstenius in Stephannm gesproocken, is besigh met de Cojiij te vervaerdighen. 8chrvve huyden aende Heer Bigot wegens Ammianus. d iugeleyde missive ontfange aenstonts uijt I taliën. Waermede naer presentatie my nes diensts verblyve Amsterdam 20 Myn Heer

Augusti 1677. UEd GDW Dienaer

(Adres, andere hand:) Daniel Elsevier.

Mijn H eer Mijn Heer Nicolaes Heins Resident ten huijse van .Tuffr Brevoo opt Eijnde van de Oingel Tn

met een paxken s gravenhage.

Ml

\') Zie noot van n⁰. ?.7.

29

No. 30.

Amsterdam 20 September 1677

Myn Heer

Hier nevens gaet een proef van het veers van Thuanus (laer in eenige fouten tegens de syntaxis syn doch hebbe die niet derven laeten veranderen. Versoecke dese proef op morgen myn gelieft wederom te senden op dat overmorgen daer mede magh voortgaen, sal maecken het inde toekoomende weeck sal afgedruct sijn. Wanneer ÜEd antwoort wegens Hoorn-beyn sal ontfangen hebben sal snlx mijn aengenaem syn te verstaen. Hier vandaen valt niet niens te melden. Verhlyve naer jiresentatie mynes diensts Myn Heer

U Eil GDW Dienaor (Adres:) Daniel Elsevier.

Myn Heer Mijn Heer Nicolaes Heins

Resident ten hnijse van Jutfrow Brero opt eynde vamlo Cingel

in

Bt. S\'Gravenhage.

No. 31. \')

Amsterdam 28 September 1G77

Myn Heer

ÜEd Missive van 21 deser is mijn te recht behandigt daer uijt mot ongenuchten gesien dat Helena soo onverwacht is koomen t\' overlijden dewyl vertrouwe UEd moeite sal hebben om weder soo een getrouwe gouvernante te bekoomen welck UEd van harten ben toewensende, hier nevens een brief nijt Sweden soo mijn door een vrient is behandigt vertrouwe van Helenaes swager sal sijn, verhoope daer in sal mentie raaeken van het geene wegens Hornbeijn heeft ontfangen, op dat snlx

\') Van dezen brief is alleen de onderteekening van Elsevier\'s hand.

80

mengen liqnideren. het mancqueert aen mijn niet dat de nooten van Holstenins over Stephanum Bijzantinnm met airede op de persse svn gebracht, want tot noch toe niet een bladt Copye van de lieer lïijcke hfbbe ontfangen, \') ook sonde het selfde werck niet geerne beginnen voordat ick de gantse copye van tselve sal hebben bekoomen; om daer naer mijne Mesitres te nemen met wat letter het sal drucken, ende andre reden meer die TJEd licht kan bevroeden ¹). wat het boexken de Horologiis ^:1) belangt tot het selfde wert het fignestie gesneden en sal soohaest niet gedaen syn of\' sal het selfden afdrucken wij hebben niet weijnig fautif bevonden de copije van Thnanus en om eenige fauten naer te sien hebbe opgesocht de Editie van Geneve van syne Historie in tomo de vita sua daer het midden in komt dog is bij UEd wel gecorrigeert sullen daer soo mede voortvaeren, onse kermis is oorsaek geweest dat snlx noch niet is geschiet dog sal daer mede nu een kort Eijnde maken als mede van het Tractaetien de Horologiis,

wat belangt de poëmata van De Heeren Foreest sonde niet genegen syn deselve op mijne kosten te drucken altewei ge-leert synde bij die van Monsr. Menage en dHeer Hogerse \'),

¹

-i Kief onwaarschijnlijk dat Elsevier ook vernomen had wat Graevius 14 Juni van dit jaar aan Heinsius schreef: „Accepi hisce diebus ab amico ex (lallica et Anglia reduce Parisiis esse, qui Holstenii notas in Stephani KO-vlxh sit emissnrns in lueem. Nolim hane lauream nostro liyckio praeripi (Syll. Hurm. IV.)

31

welcke laetste geobligeert was volgens accoord ettelijcke hoti-dert Exemplaeren te neiueu eu te betaelen, dog mits sya overlijden liebbe daervan weinicli outfangen, dog by aldieu deselve Heeren 500 Exemplaeren willen nemen sal Inter deselve tot een seer redelijcke prijs overlaeten, ende als salweten lioe sij het werek willen gedruckt hebben, ende lioe groot liet selfde sal vallen soo sal haer de prijs overschrijven.

soo haest dese twe kleijne tractaeties sullen gedruckt wesen sal een aanvangh maeken met het drucken van Vellejus pater-culus, daer op UEd sigh magh veriaeten.

UEd sal mijn dienst doen nochmaels aen dHeer Bigot te schrijven wegens de Copye van Ammianus Marcellinus alsoo geerne die copye souwde machtig syn.

UEd sal mijn grooten dienst doen aen de dogter van Helena wegens Hornbeijn op Stockholm te schrijven.

De Brief aen dHeer Cuijper \') is bestelt.

ick heb sedert voorleede woensdagh een andren daegse koortse gehadt soo dat meest het bedde hebbe moeten houden, dog van daegh synde mijn quaeden dagh, hebbe deselve weiiii(c)h gehadt,: soo dat verhoope daer mede sijn Al\'scheijt sal genomen hebben, twelck de reden is dat niet eerder hebbe geantwoort ende ook dese door mijn Dienaers handt hebbe moeten laeten schrijven, verblyve mier presentatie mijnes dienst Myn 1 leer

UE CiD Willige Dienaer Daniel Elsevier.

(Adres:)

Myn Heer Mijn Heer Xicolaes Heins resident ten huijse van Juö\'r. Breroo opt Eijnde van de Zingel In

Sgravenhage.

\') Wnarschijnlijk (iisbertus Cupenis i llii-l—I7I6i. die sedert 1668 hoof,^r-leeraar en sedert 1675 burgemeester wuk te Deventer.

32

No. 32.

Amsterdam 7 October 1677

Mijn Heer ²)

UEd Missive van 5 deser nevens het paxken is mijn desen morgen eerst behandigt. d\'ingeslooten aeu DHeer Carpzovius wert Saturdag voortgesonden, ende de twe Boeken nevens de Historie van Abdias mijn in de voorleede weeck mijn door DHeer llycke toegesonden, sal per Eerster Occasie aen den selven Heer mede voortsenden, de Copye vande Commentaria over tvers van Thuanns is soo vol fanten, dat mijn correctors daer nauwelyx konnen door koomen. ick hebbe een brief van dHeer van Zuijlichem ontf\'angen, en saldien volgens lietselve Boexken laten leggen, tot de Dedicatie sal gekoomen syn, twelck versoeke den selven Heer nevens mijne dienstige gebie-denis gelieft bekent te maeken, mijn indispositie niet toelaetende selfs te schrijven.

Hebbe huijden Vellejus paterculus aen mijn Drucker Meester behandigt om het selve aenstonts onderhanden te nemen soo dat UEd int korte een proef te gemoet te sien heeft.

Ick sal morgen op de Beurs bij dHeer Klerck -) vernemen wegens het paxken van dHeer Schelferus.

Wat belangt de Nooten van Holstenius op Stephanus wenste eerst ten minste de Helft van de Copije te hebben eer deselve gaerne sonde Aenvangen te drucken, en opdat ook sonde mogen Calculatie maeken hoe groot het werck omtrent sonw mogen vallen om mijn in\'t druck naer te reguleren, de Catalogus van de f(ranc)fortse Messe gaet hier nevens. Versoeke die in

\') Dezelfde hand als in den vorigcn brief; onderteekening van U. Elsevier.

²) Wel is waar geelt zoowel hier, als ook in den volgenden hricl\' Elseviers hand duidelijk den naam van Kle/ck te lezen. Toch is het hoogst waarschijnlijk dat niet Klerck maar Kle«ck moet gelezen worden. In n⁰, 62 echter kan dan ook Klenck gelezen worden. Coenraad van Klenck was van 1677—ItWI commissaris van zeezaken. Als zoodanig kon hij inlichtingen verschatten omtrent de gelegenheid van vervoer naar Upsala, waar Sehell\'erus professor was. Ut\' hij, die eenige jaren to voren als gezant der staten niet grooten luister naar Rusland reisde, ook nog bijzondere relation met Zweden had, is niet onwaarschijnlijk. Coenraad van Klenck was heer van Loirheim en Ohrsen.

een dagh a twe wederom te mogen hebben alsoo die selfs noch niet gelesen hebbe.

lek bebbe met de plaatsnijder wegens het pourtraifc van dHeer Rutgers Zal(ige)r \') gesprooken, hij neemt aen het selvt toekoomende maendagh in dry weken gedaen te hebben liij wil het niet een stuijver minder als 50 guldens doen sender het koper twelck noch 4 a 5 guldens sal gelden bij aldien UEd het liet snijden sonde het niet onder de 7ö gl. doen dogh gelieft mijn op morgen te laeten weten ofter iets om t\' Ovael sal moeten koomen, of desselts wapen, onderaen sal moeten gesneden werden, Jtem ofter Eenige regels onder aen moeten koomen, ende jngetale hoeveel die sullen syn om sigh in het snijden daernaer te richten doch versoeke spoedigh antwoort opdat niet opgehouden worden de begeerde Atestatie sal syn sal mijn best doen te bekoomen waer mede naer presentatie mijnes diensts verblyve (Adres;) Mijn heer

Myn Heer LED G Dienst, üienaer.

Myn Heer Nicolas Heinsius Daniel Elsevier.

Resident ten huysen van Juftr\'.

Breroo opt Eynde van de Zingel Int

Bt. S\' Gravenhage.

No. 33.

Mijn Heer

Desen dient als dat UEd ingeleyde op leipzigh Moscow ende Paderborn sijn bestelt. Aen het Portrait vande lieer Rutgersius wert gesneden, ende sal soo curieus syn als het

i) Het portret van .liinus Rutgersius, rj-«leuooui van ]S!. Heinisus, waarvan hier en in de volgende brieven sprake is. slaat in den Catalogus van F. Muller nquot;. iG 1 i beschreven als gegraveerd van de hand van li. Vischer, zijnde een borstbeeld in fraaye gemerkte kleeding met geborduurde kraag en halsketen; onder staat een achtregelig Latijnseh vers van N. Heinsius. Het oorspronkelijk portret berust in de rijke verzameling van den heer Werner JJahl te Dusseldorp en is geschilderd óf door Jan van Kavenstein óf door Mierevielt {mecledeelins van den heer Moes. adj.-arebivaris en bibliotheearis te Rocterdani.

34

nieniant liier te lande sonde konnen doeu. In Thuani veers syn 2 bladen afgedruct De rest blyft legglien tot dat de dedicatie sal gekoomen sijn.

Wat de Nederduytsclie Poëmata vande bovengeni(elden) Heer belanghen, ÜEd heeft niyn dienst gedaen met te segghen dat by mijn de Nederduytsclie boecken niet werden gesocht, gelyck oock de waerheyt is. Ten anderen vertrouwen de vorige drncker noch wel daer van voorsien is.

In vellejns Patercidns wert geset ende sal UEd in korten een proeve toesenden.

D\'Heer Commissaris Klerck \') hebbe gesproken heeft geen advys van het paxken, doch seyde myn dat de schepen van sweden alle uyren wierden verwacht.

De I\' rancfortse Catalogus, is door abuys van myn volck vergeten inden brief te doen soo die kan vinden wert deselve hier bijgevoeght.

De boecken aenden Heer Bigot syn aengekoomen, UEd missive hebbe dien Heer toegesonden ende een brief ken daer by gevoeght.

Hebbe UEd voor desen geadviseert dat de boecken voor d Heer Carpzovius hier een Coopman hebbe bestelt om aenden selven te senden daermede bykomt het boeck myn door de Neef\' vande Heer Kycke toegesonden.

\\V at belanght de bewuste Attestatie vinde op mijn boeck niet anders als volüht

l(jÖ9. 10 Augusti Aen le Febvre voor 6 paer

pistolen 3 Carabyns etc................. /quot; 115 : 18

18 dito voorde Holsters etc.............. „ 34 : 3

voor Scheep doen...................... _;/ — 15

ƒ 150 : 16

15 dito voor Bleu mourant fluweel tot de Holsters.............................. „ 3 : 16

ƒ 154 : 12

Hier van kan ick Attestatie geven: doch vande rest vinde ick niets te boeck. UEd gelieve te adviseren hoedanigh dese attestatie moet syn, ofte veel liever daer van een formulier

^J) Zie noot in den vorigeu brief.

overseiulen, oock adviseren of het voor Notaris en getuvgen moet syn ofte onder de bant., ende oock ot\' liet op een segel moet staen soo sal ick het aenstonts oversenden, daer op dan UEd rescriptie ben verwachtende.

Ick ben geresol veert Woensdag li naer Nimwegen te gaen soo niets inde weegh komt maecke staet 10 a 12 dagen uyt te syn. Naar presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

Amsterdam 11 UEd GDW Dionaer,

October 1077. Daniel Elsevier.

No. 34.

Amsterdam 20 October 1077

Myn Heer

UEd missive van 18 deser te recht ontfaughen. Hier nevens gaet de begeerde attestatie wil hopen soo wel sal syn, by al-dieu iets mocht aen manccjueren kan UEd sulx morghen adviseren soo kan myn Volck myn Vrij dag h op Nimweglien schrijven, liet geweer is hier ende niet tot Uijtrecht gekeft. Van Velleins Patercalus heelt UEd dese weeck onfeilbaer een proef te verwachten, den drucker excuseert sigh daermede dat eenige werxkens op het eynde liepen die hij eerst heeft afge-daen, sal naerdesen beeter voortsaen.

Hier nevens het Francfortse Catalogus was door myn Volck iemaut geleent die het eerst van avont heeft weder gebracht.

Hier nevens eenige nooten over Curtius die myn werden aengepresenteert, sullen omtrent 3 vellen drucks beloopen, die by myne editie soo laast gedruct hebbe \') soude konneu voeghen, daer van gaet hier nevens een staeltie; versoecke daer over UEd advijs. De man schrijft dat hy oock Commen-tarien over dien Auteur schrijft die hy nevens eeu Editie in

\'} Q. Curtii Huii Historiamm libri, accuratissime eiliti. Amstelod.. typis Dun. Elzevirii A« 1077 Sumpt. Soc-ietati» in 24. (Willem», t. a. p. 1529).

3ö

4to is in gedachten om naerdesen te laeteu drucken. Het is een Conrector in Overijssel vertrouwe tot Deventer.

Wat liet Portrait vande Heer Rutgers belanght: dowyl het ovael airede daertoe blanck gemaect is 0111 de Naera en qua-liteit in te schrijven : soo oordele best dat de 4 disticha in gespleten Colommen onder aen koomen, sullende dan maer de plaets van 4 regels benemen daer het op aangeleyt is, ende sullen de letters noch tamelyck groot vallen: doch soo ÜEd het anders begeert sullen het blanck ovael laeteu schaduwen ende de naem onderbrengen. Waarmede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

op dit laaste Artyckel UEd GDW Dienaer,

verwachte antwoort. Daniel Elsevier.

No. 35.

Amsterdam 1 November 1G77

Myn lieer

Comende van Nimwegen vinde UEd missive van 21 passato ende onti\'ange op buy den die van gisteren nevens de verssen opde Heer Rutgersius, van welcke het portrait sal doen spoe-digen ende 200 Exemplaren laeten drucken eer het Portrait oversende, ondertusschen gelieve UEd myn te adviseren aen wie de plaet tot dordrecht sal senden. \') UEd geett geen oordeel over de Noten van Curtius of die goet vint, twelck noch ben versoeckende te verstaen.

Het is myn zeer leet uyt UEd laaste missive desselfs indispositie te verstaen, wil hoopen deselve haast sal koomen te

¹ Hoogstwaarschijnlijk is deze niemaml anders dan llatt. Balen, wiens beschrijving v. Dordrecht in hetzelfde jaar het licht zag. liet portret van Rutgers komt daarin voor. Balen heeft de plaat lang gehouden. Aan Blijenburg schrijft lleinsius tenminste 7 .lnlij 1678: Is,qui Dordrace-nam civitatem et vetustiores urbis fauiilias publiee descriptas dcdit nnperius, habet adhuc penes se Rutgersianam imaginem, mihi eer te

nondum restituit. Aurem illi nunc vello, ne cunctetur diutius, ......

(Schotel, epist. Ulyeub.;

37

cesseren ende UEd in korten in syn voorige gesonthevfc sal herstelt werden dat van herten ben wenschende. soo haast UEd de proeve van Paterculns sal geleson hebben sal die te-rugh verwachten; doch behoeft UEd sigh daer over niet te incounnoderen. Hier is niet nieus als dat de hoope van Vrede begint te vernieerderen die Godt ons wil gnniieu in wiens be-scherminge UEd bevele ende verblyve

d\'ingeleyde van avont UEd GDW Dienaer

ontfangen. Daniel Elsevier

(Adres, andere hand:)

Mijn Heer Mijn Heer Nicolaes Heinsius Resident ten huijse van JuUV

Breroo op liet Eijnde van de Cingel In

s gravenhage.

No. 36.

Amsterdam 17 November 1677

Myn Heer

UEd missiven van 7 en 1lt;) deser te recht ontfanghen. Met boexken de Horologijs is onderhanden ende sal in weynigh dagen gedaen sijn. Den Bisschop van Paderborn schryft myn oock van UEd overkoinste ende dat deselve is verwachtende. Het Portrait vande Heer Rutgers hebbe vanden Plaetsnyder ontfanghen is nu onderhanden vandegeene soo de letters daer in moet snijden, dewelcke het sedert verleden saterdagh heeft gehadt. Mijn meester Drucker is derwaarts om het aftehaelen ende soo het niet gedaen is te bevorderen, sal dan aenstonts de 200 afdrucksels laeten drucken ende UEd nevens het Portrait toesendeu, ende wat het kost met eenen laeten weeten. met Vellejus Paterculns sullen nu beeter spoedighen, hebbe iets onderhanden gehadt dat uyt most. Wegens den 200 pen-

38

n(ing) sal morgen myn informeren ende UEd bescheyt keten toekoomen. Van de Heer Bigot noch geen antwoort bekomen, per naaste breder verblijve

UEd CtÜW Dienaer Als de dedicatie over het Daniel Elsevier.

veers van Thuanus onttange sal

alles afdrucken.

(Adres :)

N⁰. 84.

Myn Heer

Mijn Heer Nicolaes Heins Resident ten luiyse van Juffr Bredero opt eynde ✓ vande Cingel gt;H in

met een paxken S\' Gravenhage.

No. 37.

Amsterdam 25 (Novem)ber 1677.

Mijn Heer

In Absentie van Monsieur Elsevier de Afdrncksels van D\'Heer Johannes Kutgersius ontfangen die hier nevens gaen als mede de plaet en het schilderijtien twyffel niet of sal naer U Kd Contentement sijn. hier nevens specificatie van alle de Onkosten daer voor betaelt.

voor het snijden van de plaet en Letteren daer in ƒ 57: —

voor het drucken van 20(1 platen.......// 1:10—

het papier...............// 1:14—

60:10—

Monsieur Elsevier doet UEd seer groeten souw self\'s ge- . schreven hebben dogh sijn spoedigh vertreck naer s gravelant

39

heeft sulx niet toegelaten blvve naer presentatie mynes diensts

Myn heer ÜEd gants Dienstwillige Dienaar (Adres:) pro Daniel Elsevier.

n⁰ 53 Mijn H eer Nicolaes Heinsius

Resident ten huijse van Juffr.

Breroo opt Eijnde van de Cingel

in s\'gravenhage.

met een paxken NH

No. 38.

Mijn Heer

OpUEd versoeck hebbe myn drucker meester bevoolen met l\'atercnlus op het spoedichste voort te vaeren; twelck hy gedaen heeft doch sonder de voorsichticheit te hebben van I Ed voor at\' de laaste proeven overtesenden hebbende buy ten myn quot;weeten de H en C laeten afdrucken. sende hier nevens de afgedructe ))laden wil hoopen UEd alles correct ende wel sal bevinden, dat gaerne sal verstaen. Hebbe hem een repri-mende gegeven ende belast de verdere bladen niet afte drucken voordat ÜEd deselve sal gesien hebben.

Hier is niet nieus als datmen voorseecker meijnt dat Enov-lant sal breedten bij al dien Vranckrijck de Vrede blijft weij-gerende. Waermede naer presentatie mynes diensts Verblyve

Myn Heer

Amsterdam 27 UEd Gdw Dienaor

(decem)ber 1077 Daniel Elsevier.

(Adres, andere hand:)

Mijn Heer Mijn Heer Nicolaes Heins Resident ton hnijse van Jnffr Brero op het Eijnde vande Cingel In \'

S Gravenhage

40

No, 39.

Amsterdam 3 Januarij 1678

Mijn Heer

Hebbe t\'Ed op gisteren \') uijtloopigh geschreven, sedert ontfanghe den ingeleijden. Het Veers hebbe laeten drucken sende daer van een Exeniplaer, sonde wel een voorden Heer Ivijcqe senden : doch sonde dan inde koste niet konnen, sal syn Ed nevens de naaste proef een senden. lek hebbe daer van op huyden eenige Exemplaren aen syn H V(?) G gesonden nevens een brief vanden Heer vander Wal daer mede iets scheen inte sijn.

Ik kan hier inde gantsche stadt niet een Isocrates cnm notis Wolfy \') vinden: soo die inde Bibliotheeck hier niet is sal die vande Heer Graevins moeten ontbieden: doch de nooten soo groot synde als UEd schrijft isser gheen apparentie die in 8° te drucken. D\'Engelsche brieven brenghen mede datter soo veel grooten aende Conspiratie vast syn dat men niet vertrout dat men te recht de rechte beschapenheijt vande saecke sal konnen weeten. Waarmede naer presentatie my nes diensts ende hertelycke groetenisse aende lieer Rycqne en des-selfs Beminde ^:|) verblvve

Myn Heer

(Adres:) UEd GDW Dienaer

Myn Heer Daniel Elsevier.

Myn Heer Nicolaes lleins Resident

ten hnijse vande Heer Bijcke Professor Tot

Bt. leijden.

¹) I\'rief vim ilon 2 .Tannavi ill zoo. Deze is echter in ilo collectio niet gevonden.

*) Isocratis Omtiones et Epistoliie: Gr. et Lat. cura Hier. Wolfii euni Henr. Stephani diatribis eet. — .\\pud llenric. Stephamim lo\'.Ki in 1°.

³i Theod. Rycke vindt men in het kevkelyk inteekem-egister Ie Leiden op 6 Dec. 1074 met .lohanmi Akersloot uit Amsterdam ingeschreven, met wie hij 20 Dec. daarop huwde. Vau een later huwelijk is uiets bekend.

41

No. 40.

Amsterdam 8 January 1078

Mijn Heer

UEcl missive van 31 passato is myn te syner tydt wel geworden ende het gelt verlede dijnsclagh hebbe daer stuwers port van moeten betaelen. De Plaetsnyder hebbe betaelt, als Glasemaker \') komt sal iiem het syne betaelen. sedert ont-fange op huyden L^TEfl missive van 24 passato of 3 deser met wat copie vande nooten van Vellejus: soo dat nn het laaste bladt vanden Text daer ö pages aen manccjeerden sal laeten suppleren ende ÜEd toesenden, den ingeslooten aen Sr (rlasemaker hebbe laeten bestellen. Het is myn leet dat UEd indispositie belet dat alles naer uwen wensoh niet kout verrichten. De resterende copye vande nooten sal te syner tydt verwachten. Het veers van Thuanus is gedaen ende wert het laaste bladt maendagh afgedruct.

Dat Stetijn over is sal UEd uyt de Courant van van daegh gesien hebben.

Vranckryck heeft een nieuw project naar Engelant gesonden waer over men meynt dat d\' Expresse soo uyt Engelant komt sonde sljn, men seght het different in 3 steden sonde bestaen: doch men weet het rechte bescbeyt niet werdende de saecke secreet tcehouden. Het Hof van de keyser wert doorde Jesuit en

o »-

geregeert ende niet alleen dat sy het in Hnngarien ver.....(?)

maer disgusteren self\'s de meeste duytse vorsten alsmede het huys van lunenburgh, dat tegenwoordigh vry considerabel is ende dat in dingen van weynigh essentie: soo dat te vresen staet deselve ende meer andere wel andere mesures mochten nemen. Veele syn van opinie dat Beyeren wel de party van Vranckrijck mocht kiesen ende soo die van lunenburgh aen dees syde de sweden te hulpe quamen sonde het al wonder uijtsien, dat te meer te vresen is vermits Denemercken het. selve huys mede niet te gemoet komt. Vrede was best want sie anders noch grooter broulleries te gemoet.

¹) Zie noot van n⁰. 27.

42

UEd vergeet mijn te schryven of iets wegens Hornbeyn onder Helenaes saecken gevonden hebt, versoecke oock d\' addresse van haar schoonsoon monck. Dito Hornbeijn toont quitantie van 168i Ryxd daer myn niet meer als 90 Rijxdaelders goet gedaen sijn. Daer dan moeten afgaen d\' aengewende onkosten alsmede soo by hem iets mocht gekort syn. De wisselbrief aen UEd gesonden was van 168-Jr Ryxd. wenste deze saecke bij leven en sterven wel te effenen. Excuseert de moyte soo UEd geve. Wensche UEd in dit nieuwe Jaer veel heyl ende contentement ende vermeerderingh van gesontheyt ende krachten, Ende verblyve

Myn Heer UEd GrDW Dienaer Daniel Elsevier.

Ontfanghen door den Boode van Vianen een en twintigh

O O

ducatons komende vande Heer Resident Heins in Amsterdam den 4 January 1G78

Daniel Elsevier.

(Adres:)

Myn Heer Myn Heer Nicolaes Heins Resident

Tot

Bt Vianen

No. 41.

Amsterdam 12 .Tanuarij 1078

Myn Heer

Hier nevens gaet het laaste bladt van den Text van Velle-jus nevens het beginsel vande nooten sal het niet laeten af-drucken voordat de gecorrigeerde proeve wederom bekoome, -» derhalven versoecke die sonder font per Bode Vrydagh magh

wederom bekoomen, dat nu kan geschieden vermits de scliuy-ten vaeren.

\' 1

Hier is niet nieus als dat weder hoope van Vrede sigb opdoet, de koninck van Vranckrvck hadt vast gestelt verlede maendagh te vertrecken doch hadt syne reyse weder uijtgestelt. Gndt wil verder synen segen daer toe geven in wiens bescher-ininge UEd hevele endc verblyve

Myn Heer

UEd GDW Dienaer (Adres:) Daniel Elsevier.

Myn heer

Myn Heer Nicolaes Heins Resident Tot

Bt. Vianen

No. 41a.

Dozo brief is in hot bezit van don hoftr li. VV. I\'. do Vries te Amsterdam, die do welwillendheid had hom in do vor/amolinw te laton opnemen.

Amsterdam 22 January 107S.

Mijn Heer

Desen per converte vande ingeleyde missive uyt .Italien ontfanghen. laete volgens UIvl begiieren den Index opden Text van Vellejns volghen ende sullen het verder volgens UEd hegheren maecken.

Dese weeck hebbe copye vande Heer Rycke ontfanghen vande nooten van Holstenius sal daer van met den eersten een proef laeten maecken ende UEd toesenden\'). d\'Heer Rycke was in twyffel of men by haer vorige naem oock Alexandra sal voeghen daer over by gelegentheyt UEd advys versoecke

De brieven gisteren over Ryssel schynen de apparentien van

\'i Zie Willems, t. a. p. I59S.

4

44

Vrede te confirmeren vertrouwe in de toekomende weeck den uytslagh sullen weeten. Wnermede naer presentatie mynes diensts verblij ve

Myn Heer

P. S. De brieven UEd G1)W Dienaer

heden van Daniel Elsevier.

Engeiant gekomen spreecken van groote

apparentie van Vrede.

/ai. Mijn Heer

\' \' ^U \'\' Myn Heer Xicolaes Fleins

Resident Tot Vianen.

No. 42.

Amsterdam 29 January 1078

Myn Heer

UEd missive van gisteren te recht ontfanghen. Wy synbe-sigii met den Index van Patercnlus voort aftesetten soo dat UEd geen proeve sal noodigh syn te senden, alswanneer aende nooten sullen syn daer van met den eersten meerder copije te gemoet sie: want niet vertrouwe dat daervan een vol bladt ben hebbende.

. Het is mijn leet dat het met UEd dispositie niet beetert; ick wil verhoopen dat de .soete tij dl daer in veranderingh sal bijbrenghen-

Het sal myn lief syn dat UEd eenige aanteyckeninge maect van het geene myn noch wegens Hornbeijn is koomende om bij leven en sterven sulx te konnen vinden, soo haest een bladt in Stephanus de Urbibns \') sal geset sijn sal UEd een bladt toesenden. Met livius 8° -) wcrt sterck voortgevaereu. Met de

^I) Zie noot van n⁰. 47.

*) Willems t. a. p. 1548. vg. 1068.

45

Epistolae ad Afcticum \') beginnen eerst een anvangh te maecken, sullen daer van in korten mede een proef oversenden. Van daegh komt tydinge dat de deenen op Rugen geslaghen syn, do brieven van Straalsnnd seggen datter alles doot ende gevanghen is, andere dat 1500 deenen geslaghen sijn ende de rest haer in hare retrenchementen geretireert hebben. Uijt Engelant dat de koninck het Parlement voor 13 daghen geprorogeert heeft haer aenseggende dat hij besigh was tot de securiteyt vande \\ laemsche Neerlanden ordre te stellen, ende alles soo-danigh te prepareren dal sij in korten een volkoomen resolutie mochten nemen. Hier uijt sijn verschelde o[)inien, d\'eene tot Vrede, d\'ander tot oorloogh, daer syn eenige die segghen dat het alleenigh op Doornyck aenkomt: soo dat alles noch even onseecker is. Waermede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer UEd GDW Dienaer (Adres:) Daniel Elsevier.

Mijn Heer Mijn lieer Xicolaes Heins Resident, tegenwoordigh Tot

Bt. Vijanen.

No. 43.

Amsterdam 8 ebruary 1678

Myn Heer

UEd missive nevens de proef ontfange aenstonts alsmede de copije: soo alles naerde druckerye hebbe gesonden.

D\'ingelejjde 2 missiven sal vrijdagh met de post volgens I Ed ordre voortsendeu nevens het boexken de Horologijs. -) Doch

\') M. Tullii (\'iceronis Epistolarum libri XVI ad T. Pompon in m Attieum i\'x recensione Joannis (.ioor^ii ftraevii cum ejusdem animadversionibns ot notis intogris Petri Victorii etc. Amstelaedami Snmpt. Hlanioniiu et Ht\'iiriei VVetstenii 10X1-, \'2 vol. in 8°. Over di¹ oorzaken der vertraginjf dezer uitgave, meldt Grauvius in de voorrede. Zie Willenis t. a. p. 1597.

²) Zie noot van n⁰. 31.

46

vande Nooten van Holstenius is noch geen proef gemaect; soo haest gedaen sal syn wert 1\'Ed daer van een proef\'toegesonden.

Wegens Julius Oelsus verwachte tegens Donderdagh een letter antwoort soo moogelijck alsoo gaerne naer Parvs daer over soude schrijven, wy blyven hier nochal inde selve onse-kerheyt, alhoewel de meeste oorloogh opineren. Wat met de Franschen brieven komt volght.

•Te souhaiterois aussy bien (jiie vons la Paix: mais en verité apres avoir veilló autant que iay pu pour en apprendre quel-(|ue chose de certain, ie vous assure que ie ne puis qu\'en conjectnrer. Le depart du 1\'oij qui devoit estre aujourdhuy ay ant esté differé a leundy prochain. jaij vu des geans qui m\'ont dit que c\'estoit que le Roij attendoit dimanche an f\'onrier qu\'il avoit envoyé en Angleterre et que selon les nouvelles iju\'il apporteroit le Roy ne partiroit point dn tout, mais ie ne me tiens pas trop assure de la verité de cette nouvelle et quoy qu\'il en soit les troupes filent toujours les 4 a 5 mille f\'hevanx de la maisou du Roij partirent toutes de sos quartiers des hier matin, pour filer toujours vers leur rendevous du costé de iletz et ie ne doubte pas presque qu\'il ne les suive bientost.

Uvt het bovengeschreven kan men noch niet veel vande saecke segghen, soo laugh de koninck tot Parys is dunct myn dat noch hoope is; doch de tydf sal alles leeren. Verblyve naer presentatie mynes diensts

Myn Heer

(Adres, andere hand :) UEd GDW Dienaer

Mijn Heer Daniel Elsevier.

Mijn Heer Xicolaes Heinsins

Resid en t togen woord i g Tot Vianon

47

No. 44.

Amsterdam 12 February 1078

Myn Heer

Hier nevens gaet het bladt afgedruct voor goet vamie nooteu : als mede de proef van het twede bladt, twelck soo haast moogelyck sullen wederom verwachten. Den brief aenden Groot Hertoogh ende die aen l\'Abbate Grradi \') nevens een Exemplaer van het Tractaat de Horologys syn aan syu Ed gisteren toegesonden. Hebbe daer by gevoeght een memorie van eeuige boecken hier te lande nieu gedruct.

Hier is niet besonders nieus, mijn wert van Nimweghen geschreven dat Heyeren sigh voor Vranckryck sal declareren ende dat het huwelyck met den Haulfijn klaer is met desselfs dochter, ten minsten heeft monsr d\'Estrades sulx aen myn Vrient voor een verseeckerde saecke geseijt. Wat daer aen te diffe-reren is sal de tydt leeren: doch ick kan myn niet inbeelden dat Vranckrijck den oorloogh liasardereu sul tegens Engelant, ton sij hij door Beijeren ende andere Üuytsche Vorsten sal meynen een groote diversie te maecken, sommige spreecken van munster, andere van de luneburgsche Vorsten: doch wil hoopen Vranckryck sigh daer in bedrooghen sal vinden.

Soo ontfange de Engelsche brieven in date 8 deser die melden dat de Koninck in het Parlement was verschenen ende in syne Harangue hadde bekent gemaect hoe dat sijn Nichte aen eeu Protestant Prins van Oragnie hadde uytghehylyckt, dewelcke hy bereyt was in alle occasie by te staen. Dat hy alle moyte vande werelt aengewent hadt om de generale Vrede in Europa te weegh te brenghen: doch sulx door sachte middelen niet konnende effectueren genootsaect was op harder bedacht te sijn, dat hy tot dien eynde eene vaste alliantie met desen Staet hadde gemaect tot securiteyt vande Spaensche Neerlanden. Dat hy tot effectueren van dit noodigh hadt een Vloot van 90 oorloogschepen, ende 4()000 man lant militie, dat hy hadde beginnen te werven ende schepen te bouwen en

\') Stephanus Unuli (y 1083) abt en bibliothecaris van het Vaticaaii. In 1080 verscheen bij Daniel Elsevier van hem Dissertiitiones physico-mathematicae ijuatuor.— in 12°. Zie venler over hem Willems, t. a. p. 1581.

48

gereetniaken, alle behoeften ilaer toe versorcht daer in veel geit luidt verschooten, ende van haer verwachte een assistentie ca})abel om dit uyttevoeren, dat hy de dispositie van het geit aen die geene sonde laeten die sy daertoe ordonneren souden en daerop het ])arlenient antwoordende

1 Bedanckte den Koninck wegens het bovengem(elde) llu-welyck

2 Versochten hy geen Vrede met Vranckryck sonde maecken voor dat de saecke soo wyde sonde gebracht syn dat het by het Tractaet vande Perineus bleef

3 Te ordonneren dat geene van syne onderdanen ofte van-de geallieerde eenige commercie met Vranckryck souden hebben, in welcken geval sy bereyt waeren hem met Ivf en goet te assisteren. Myn wert oock geschreven dat in het Parlement gevoteert was den overleden Koninck pnblyck te begraven.

Alles dit schynt weynigh naer Vrede soo dat naer allen schyn het tot een swaerder oorloogh sal uijtbersten Godt wil eenmael het Christenryck van dit woedend beest verlossen in wiens bescherminge UEd bevele ende verblyve Myn lieer

UEd 6DW Dienaer Daniel Elsevier.

No. 45.

Amsterdam 20 Febrnarij 1678

Myn Heer

UEd missive van 21deser te recht ontfanghen, bedancke UEd voor liet overgesonden van Celsus. UEd sal mijn dienst doen met aen de Heer Bigot wegens Ainmianus Valesy te schrijven. \')

Hier nevens een afgedruct bladt ende proef van Vellens. De 2 laaste blaatiens cop ij gelieve UEd niet te vergeten wederom te senden.

M Ct\'. nus. 23, ii, 27 en Hl. JJigot schijnt ook later geen gevolg gegeven te hebben aan het plan om een nieuwe\'uitgave van de Annni-anns Marcellinus van Valesius bij Klsevier te bezorgen. Eerst in KiHI verscheen een verbeterde uitgave van den .jongeren Valois te Parijs in f \'.

49

Hier nevens 2 proef bladen van Ilolstenij Notae ende 1 van Cicero ad Atticum over welclce beijde UEd ad vijs sa! verwachten.

Verwachte oock advys of UEd uyt sweden geen antwoon wegens liet geit van Hornbeijn bekoouien hebt ofte iets onder de papieren van Helena gevonden.

Daer syn dese niorghen weder brieven uyt Engelant ge-koomen brenghen niet besonders mede als dat de Fiansclinn Tabaö\'o ingenomen hadden, ■) ende dat Binckes met 17 officieren

O lt;5 \'

aen Tafel sittende door de slagh van het kruijt waren doot-geslaegen. Verders was in Engelant niet verders voorgevallen. Verblyve naer presentatie mynes diensts

Myn Heer

UEd GDW Dienaer Daniel (Elsevier.)

No, 46.

Mijn Heer

UEd missive van j mo deser te sijner tijdt ontfangen nevens de proef van Holstenins in Stephamim. UEd remarqnes daer over approbere tenemael ende sal aende Heer Rycke daer over schrijven.

Bedancke UEd voor het gesonden Extract van Julius Celsus hebbe het naer Parijs gesonden. De brief aende Heer Bigot hebbe donderdagh voort gesonden. Hebbe huyden de proef van Paterculus wederom ontfanghen: doch daer by is van UEd geen schrijvens geweest maer alleen een simpel couvert.

Daer is niet nieus De brieven huijden van londen gekoomen brenghen mede dat het Parlement den Koninck een mihoen

J) II November 1077: y.io verder Hol).Mercurius en hetgeen daarover ilen schout bij nacht Binckes vernield wordt.

\'-I Zie n⁰. 21.

50

ponden sterlingh hadde toegestaen om hem bequaem te maecken om datelijck den oorloogh tegens Vranckryck te beginnen. Voorde rest is niet nieus verblyve

Myn Heer

Arasterdam 5 ÜEd GDW Dienaer

Maert 1078. Daniel Elsevier.

(Adres:)

Mijn lieer Mijn Heer Nicolaes Heins Resident tegenwoordig Tot Vianen

No. 47.

Amsterdam 5 April 1678

Myn lieer

ÜED missive van l deser te recht ontfanghen daer nvt met leetwesen gesien UEd indispositie, wil hoopen den soeten tydt UEd sa! herstellen, ben van gelove dat dose noordc winden daer toe geen goet gedaen hebben.

myn drucker seght voor saterdagh met alles niet kan klaer wesen: maer dat dan alles hebt te verwachten.

Daer is voor weynigh daghen een schip mier Stocholm vaerdigh geweest, wil vertrouwen noch niet is vertrocken, by aldien UEd iets te senden heeft sonde daer mede konnen ver-trecken. Ich bebbe scbryvens uyt Stocholm van myn correspondent !) soo schrijft, dat hy ten huyse van Mons monck was geweest: doch hem niet thuijs gevonden: doch dat syn huys vrow meynde dat haer man het resterende geit van Hornbeyn ontfanghen hadt, dat haer man van huijs was doch soo haest wederom sonde syn gekoomen sij hem daer over soude spreecken.

Deze correspondent is waarschijnlijk ile bockhandelaar Curion. naar wien Elsevier, gelijk wij uit Willems t. a. p. LXXV11I vernemen, in I6()l bij Heinsius, toenmaals in Stockholm resident, zich informeerde en ■ lie op grond van goede getuigenissen door Schefterus verstrekt, sedert dien tijd Elsevier in Zweden vertegenwoordigde.

51

Hornbeyn heeft oen gerechtelvckc quitantie soo dat het wel moet betaelt syn.

lek beu tot louden by doctor Gale geweest die luyn toonde syne Jamblichus soo tot oxfort in folio gedruct wert \'): soo myne memorie myn niet bedrieght seyde hy myn dat iets over dien Auteur van UEd was verwachtende. Het boeck is verder geadvanceert soo dat by aldieu UEd hem iets gelieft te communiceren het hoe eer hoe liever soul dienen te senden, daer toe nu occasie hebbe. Herodotus Gr lat, fol wert tot louden gedruct -) ende sysyn van meyninge van noch 4 k 5 andere diergelycke Auteuren tedrucken. Daer wert een livius sine notis 8° 2voll tot Cambridge gedruct. Ick verwacht van Oxfort memorie wat daer sedert eenige Jaeren gedruct is ende onder de Persse, hebbe myn soon daer om Engels te leereu ende sijn latijn te onderhouden Van Celsus hebbe niet naders van Parys gehoort.

Nieus is hier niets buyten de Courante. Van Nimwege wert myn geschreven dat Beverningh By Jenkins was geweest ende bekent gemaect de Resolutie vande Staeten, dat sy de propositie van Vranckryck aennemelyck vonden ende een langer tydt van dieu koninck versochten om nevens de verdere geallieerde een lt;;\'oede resolutie te nemen: maer dat de tydt soo kort was dat die geexpireert sonde syn voordat den Koninck van Engelant daer van kost kennisse hebben. Hy heeft het gecommuniceert aende geallieerde die daer over niet weynigh geallarmeert waeren ende vertroude dese moyte (?) vanden staet te vergeefs sonde syn.

De Generael Spaen was daer gepasseert om den Prince van

\') De titel van bedoeld werk is: .himblichi Clidlckleusis Ue Mysteriis liber. Praemitt. Kjiistolu. Porphyrii ad Anebonem Aegyptiiun eodem ar-guni. Thomas Gale nunc }ir. ed.. Lat. vertit et notas adj. (Jxonii, e Th. Sheldon, i678 in lol.

-) Herodoti Haliearnassei Hist. Libvi IX — \' \'• r. et Lat. ex interpret. Laurent. Vallae : aeeedunt excerpta e Ctesiae Persieis et Indieis, atque Henr. Stephani Apologia, pro Herodoto, ex recens. et eum notis Thomae (iale. Loud, KiT\'.t in fol.

^!1) WiUirschijnlijk is hier bedoeld 1). Klsevier\'s oudste /,oon, de 24jarige Honaventura, die in September van het volgende jaar ( ItiT\'.)) reeds stierf. Zijn andere zoon Louis. (geh. KKi\'ii zi.\'tte na zijn vaders dood (^1080) nog korten tijd de ilrukkerij voort. (Zie Kanimelman Elsevier t. a. ]).)

Oragnien te presenteren 6000 Brandenburgsche die hy sal breughen daer hy Prince sal ordineren.

Tck vrese dat wy den oorloogh niet sullen konnen ontgaen. Godt geve ons Vrede ende UEd restitutie van een volkomen gesontlieyt. Verblyve naer presentatie mynes diensts

Myn Heer

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier. Bisschop Pearson heelt mede iets over Stephanus gedaen, heeft myn belooft te senden wat hy heeft ende d\'Heer Hol-stenius niet sal hebben geobserveert tot welcken eynde hem van tydt tot tydt de afgedructe bladen sal senden. Sy syn alle van UEd gevoelen dat de noten op de naem vande stadt moeten slaen om by alle editien te konnen gebruyckt werden. d\'Editie vande Joode Pinedo sal in 8 a 14 daghen gedaen syn hy presenteert myn eenige Exemplaren te verkoopen doch wenste voor af UEd oordeel over deze Editie te weeten om mijn int nemen naer te reguleren. d\'Heer Graevius vertrouwe heeft het werck gesien sal buy ten twyfel met UEd daer van gesproocken hebden wat UEd myn deshalven schrijft sal bij myn behouden ende suit myn verobligeren. J)

d\'ingeleyde is myn gisteren behandight

No. 48.

Amsterdam 18 may 1G78

Myn lieer

UED missive van lö(?) deser te recht ontfanghen nevens de proef van dedicacie: doch UEd heeft dese ende de vorige reys vergeeten de proef van het laaste bladt overtesenden: twelck rersoecke met de Bode soo vrydagh komt gelieft te doen. Sullen by provisie het Tytel bladt afdmcken ende soo haast

\') Omtrent Pinedo en zijn oititic van „Stepluinns cle Urbibusquot; (Steph. Byz. de Urbibus. cura interpret. Scrutinio var. ling. — Amst. I(i78 in tol i, schrijft (iraevius aan Heinsius reeds Mi Januari 1069 „Arastei\'odami nuperius in Tliomam de Pinedo Hispanmn incidi, (jni adornat edi-tionem Stepliani de Urbibus. Versionen! et notarum partem non indoc-tarnm inspexi, quamvis interseruntur trita, et vulgrtna non pauca. Ju-daeum doctiorem nunquam vidi.quot; (Burm. Syll. IV. 7S.)

53

het andere bekomen mede doen drucken soo dat noch saterdagh Exemplaren sullen komien hebben. Alles is in het Tjtel bladt gecorrigeert. D\' Exemplaren sal volgens L^TEd ordre doen binden. Hier nevens de brief van Sr Mouck wederom, versoecke heiu gelieft te schryven dat hy tot Hornbeyu de quitantie kan sien wat by aen syne E ende syn moeder betaelt heeft uijt een gerechtelycke quitantie, die dito llornbeijn niet sal refuseren te laeten sien, ende dat hy daer uyt een extract gelieft over-tesenden sonde het self\'s wel laeten doen; doch sal door hem beeter syn: alsoo hem dan sal blycken dat hij of sijn moeder het ontfangen hebben. De brief op sweden heeft mijn volck a droitnre gesonden ende gefrancqueert: alsoo ick bavten was ende geen regard genoomen dat die tot d\' Heer Strycker swager most gebracht werden, dit abuys is mijn leet. Wanneer UEd dispositie toelaet sal wegens Pliny Epistolae advys verwachten.

Hebbe aen doctor Gale wegens Jamblichus geschreven daerop autwoort ben verwachten.

Wegens Vrede ende oorloogh blyven wy inde selve onseec-kerheijt. Godt wende alles ten besten in wiens protexie UEd bevele, de statten van Hollant syn op reces gescheyden ver-trouwe tot Vrjjdagh, doch weet niet particuliers. Verblyve naer presentatie mynes diensts

Myn Heer

UEd GDW Dienaer (Adres :) Daniel Elsevier.

Myn Heer Myji Heer Nicolacs Heyns Resident Tot Vianen.

No. 49

Amsterdam den 28 Majo 1Ó7S

Myn Heer

In de absentie van Mons(ieiir) Elsevier hebbe niet willen nalaten tot antwoort op UEd: schryven vanden 25 deser UEd: te

54

berichten, dat Vellejus Paterculus nu ten vollen is afgedruckt, ende dat de geordonneerde exemplaren worden gebonden, ende volgens UEd. voorschrift gesonden worden terplaetseu daer het behoort waermede UEd gesontheyt wenschende, blyve

Myn Heer UEd: ootuioedigeu dienaer

igt;(ro) Daniel Elsevier.

(Adres:) Mjjn lieer

Mijn Heer Nicolaus Heinsius Tot Vianen.

No. 50.

Amsterdam 7 Jimy 1078

Myn Heer

UEd missive ontfange aenstonts. Hier nevens gaet een Exeniplaer van Vellejus, die voor Uytrecht, hier, leyden. Delft ende Deventer syn byden binder, werden met den aldereersten versouden. UEd schrijft bij sijne voorgaande dat wegens het Exemplaer voorde Heer Kaetpensionaris ende andere vergulde myn per naesten soudt schryven, twelck noch niet is geschiet, ende alsoo die noch by myn; gelieft myn te ordineren boe die belieft ingebonden te hebben, opdat UEd ordre daer in magh naerkoomen. Hebbe hier by een afdrucksel vanhet eerste bladt gevoeght opdat UEd het Exemplaer soo costi hebt soudt konnen suppleren. Ick badde de Heer Graevius een brief van Doctor Gale mede gegeven wegens het co pieren van de Manus-cripta in Jamblichas daer op van sijn Ed geen antvvoort hebbe bekoomen, ende versoecke by gelegentheyt te mooghen weeten hoe het daermede geleghen is. de Exemplaeren sullen over-morghen versonden werden ten waere UEd het anders ordineerde: alsoo myn dunct het vremt sal sijn dat andere de Exemplaren hebben voor de Heer Kaetpensionaris, UEd kan mijn hier over op morghen over Uytrecht antwoort laeten toekoomen.

De brieven uijt Vranckryck alsmede uijt Engelant schijnen ons de Vrede teverseeckeren, ende ben ick onderrecht dnt de Heer van leuwen op leyden heeft geschreven dat hy syne

rgt;5

Ambassade naer wensch hadde ten eijnde gebracht, ende aen den slaet hadde versocht te mooghen repatrieren \') mijn werk van daer geschreven dat sij aende Vrede niet twyfelden ende dat de onlusten tnsschen het Hof\' ende Parlement dagelyx toenaemen. Godt wil verder svnen seghen daer toe geven iii

O O

wiens protexie UEd bevele ende verbh ve

Myn Heer

UEd (jDW Dienaer Daniel Elsevier.

No. 51.

Amsterdam 11 Juny 1678

Mijn Heer

ÜEd missive van 8 deser is mijn gisteren ende die van 10 (lener van daegh behandight. Hier nevens het Exemplaer voor de liaet Pensionaris, de gemeijne syn mede gebonden: doch sal die eerst maendagh versenden, opdat de Raetpensionaris bet sijne eerst ofte ten minsten te gelyck magh ontfanghen. UEd heeft mvn voordesen wel geschi-even dat eenige Exem-

O O

plaren most laeten vergulden; doch naerderhant geadviseert dat vermits het vers gedruct was daer mede noch wat soude supersedere!! dat dan soo geschiet is, de gemeene syn gebonden. Xn hebbe weder eenige te binden gegeven daeronder vier met sijde linten, die meede alle maendagh sullen gedaen sijn ende dan te gelijck versonden werden.

Wat de dedicatie aenden koninck belanght als UEd myn die sal toegesonden hebben sal die dan aenstonts laeten setten ende kan dan aenden Heer Montauzier gesonden werden. UEd heeft mvn noch niets geadviseert wegens het geene in-

O O O

den Boedel van Helena mocht gevonden hebben raeckende het

geene van Hornbeyn is ontfangen. De Twe ingeleyde gisteren

ontfanghen. Verblyve naer presentatie mynes diensts

Mvn Heer

UEd GDW Dienaer

Daniel Elsevier.

\') Dklevik van Leyden van Leeuwen (KUH—1682) burgemeester van Leyilen. In 1(178, I07⁽.t en 1(380 was hy buitengewoon gezant naar Kngc-land. Hy rlt;gt;pratneerd(gt; de eerste maal eerst na het sluiten van tien vrede, den lüden Augustus.

oö

No. 52.

Amsterdam 14 Junij 1078

Mijn Heer

l⁽Ed missive van 13 deser te recht ontfanghen. De Exemplaren sijn volgens UEd ordre alle te gelijck versonden. Hiernevens een verguit voor UEd, de andere 4 sal tot UEd ordre alhier bewaeren. Wanneer UEd tydinge van Monsieur monck heeft van het geene Hornbeyn betaelt heeft sal het te syner tydt gaerne verstaen. Hornbeyn seght alles betaelt ende daer van quitantie van dito Monck te hebben, d\' Heer Graevius heeft myn wegens Jamblichus noch niet geschreven, hebbe syn Ed daer over een letter geschreven.

Myn is van een geleert persoon geschreven dat hij verwondert was dat men Holstenij Noten in Stephanum soo nijt gaf: dewyl sulx maer aenteyckeningen van Holstenius waeren raeynde daer mede ongelijck aende reputatie vanden overleden geschiede. Gisteren avont is schrijvens van Londen ge-koomen dat de Vrede vast stont, datmen het leger ginck afdancken ende de schepen, alleen wierden eenige in dienst gehouden tot een soomervloot ende eenige weynige om naer de Plantages te ghaen. Dat het Parlement hadde in consideratie genoomen vanden Koninck sijne schulden te betaelen: soo dat sigli alles scheen wel te sullen schicken. soo dat niet meer ge-twyffelt wert aen een goede Vrede. Waermede naer presentatie my nes diensts verblyve

Myn Heer

(Adres, andere hand;) UEd GDW Dienaer

Myn Heer Daniel Elsevier.

Myn Heer Nicolaes Heinsius

Resident iegenwoordi»;

o n

Tot Vyanen.

met een paxken.

57

No. 53.

Amsterdam 18 Jnny 1078

Myn Heer

UEil missive van gisteren te recht ontfanghen, d\'ingeleijde op stocholm bestelt, Imijden met Convoy liet boexken voorde Heer langerman \') bestelt, op Dantzigh is tegen woordigh geen Convoy soo haast is sal het voort gesonden werden. Dat voorde Heer Carpzovius aen syn schoonvaeders Dienaer soo tegen-woordigh hier is laeten brenghen, het geene meer komt sal hem mede doen behandighen, gelyck oock addresse sal geven aende resterenden. Ick maeeke geen swaricheyt inde nooten van Holstenins te drucken, doch hebbe noodigh geacht UEd bekent te maecken dat myn voorgekoomen was, alhoewel oor-deelo sulx uyt Jalousie tegens d\' Heer Ryke is spruijtende: -), versoecke daervan geen mentie te willen maecken.

Waermede naer presentatie mynes onderdanighen diensts verblyve

Myn Heer UEd 6DW Dienaer, (Adres, andere hand :) Daniel Elsevier.

Myn Heer Mijn Heer Nicolaes Heinsius Resident tegenwoordigb Tot Vijanen.

\') Langerman. De naam Langerman uit Hamburg is in do geleerde wereld van dien tijd wel bekend (zie Jöcher). Bedoeld zal hier zijn Lucas Langerman (1625—1686) — de eenige die in de Syll. van Barman herhaaldelijk voorkomt — en niet Laurentins, die genoemd wordt in een brief van Gronovius in Maart 164.quot;) waar hij hem aan Heinsius aanbeveelt als een nobilis et magnae spei juvenis en hem op zijn reis in Holland ook bijzonder aan Daniel H. te Leiden recommandeert. Deze Laurentius wordt later niet meer niet name genoemd in de syll. Den bij .locher nog genoemden Joh. Laurentius L. kan Clronovius niet bedoeld hebben, daar deze eerst in 16i0 geboren werd (zie aldaar) (\'1\'. Syll. liiirm. Ill, [i. 1H en p. 280 en :!Si- — V, p. 746 en 760.

-) Zie den vorigen brief.

58

No. 54.

Amsterdam 24 .Tuny 1078

Mijn Heer

Het pack mijn toegesonden hebbe wel ontfanghen, sal UEd ordre daer mede volghen als mede met de Brieven op huijden ontfanghen. De paxkens hebbe selfs gemaect ende toegebon-den ende sal sorge draghen dat alle op het spoedichste werden versenden, gelijck mede de brieven volgens UEd ordre. Dat UEd noch fouten in Yellejns vint komt myn vremt voor; dewyl de proeven door 3 Correctors gelesen sijn en daer naer door UEd selfs, bij aldien men op soo een wijse niet correct drucken kan soo moet ick het opgeven.

Ick vertrouwe dat het geene myn wegens Holsteny nota(e) geschreven is, door haet op d\'Heer liycke is geschiet: doch versoecke sulx onder ons magh blyven om reden, sal het nu aenvanghen te drucken. \')

He twaelf ducatons ofte het paxken geit voor monsr. Glaso-maker sal hem behandighen, hy is geen Boeckvercooper maer een overzetter ^J) ende bemoyt sigh nu meest met in d\' Auctien andere te bedienen.

D\' Heer Spanheim sal adviseren dat een Paterculus voor syn Ed ben hebbende gelvck mede aende Heer van Beuningen ende of het daer willen gesonden ofte hier tot haer komste bewaert hebben. UEd heeft myn noijt voordesen wegens een Exemplaer voor de Heer Vossius ¹) geschreven, doch sal syn Ed sulx by gelegentheyt oversenden.

Het veers voor Virgilius hebbe mijn drucker behandight sal het laeten setten ende UEd de proeve laeten toekoomen, ver-trouwe UEd intentie is dat dit veers by alle de Exemplaren op kleijn papier mede gevoeght werde.

Soo verneme dat een Boode van Munster van dage vertrect aen welcke het paxken voorden Bisschop van Paderbom mede geve. Wanneer UEd antwoort wegens de saecke van

¹

) Zie noot van n⁰. \'20.

f)9

Hornbeyn ofte iets inde papieren van Helena vint versoecke daer van advijs om by leven ende sterven daer af te sijn ver-blyve naer presentatie mynes diensts

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

P. S. desen quam gisteren.

te laet.

(Adres :)

Myn Heer Myn Heer Myn Heer Nicolaes Heins Resident tegenwoordigh tot

Vijanen

No. 55.

Amsterdam 12 July 1Ü78

Mijn Heer

UEd 2 missiven van 8 en 10 deser te recht ontfanghen. Wat Jambliclms belanght daer leyt tegenwoordigh een goet schipper van myn kennis in ladingh die het selve sal in sijn koffer medegeven, ende op het hoochste recommanderen; gelijck mede aende Heer Gale die het sal gebruijcken. Den brief ende Exemplaren voorde Heer Pels \') sullen per eerster gelegent-heijt voortgesonden werden, daer syn mede 3 Effigies Rut-gersy bij. Hier nevens eenige Exemplaren van het veers voor Virgilius sal Donderdagh 2, vunde selve aenden Ilertoogh de Montanzier senden, hebbe het woort Temperet in plaets van occupet laeten veranderen.

D\' ingeleijde vande Heer Bigot ontfange aenstonts, dito lieer schrijft myn dat syn Ed eenige nieuwe boecken soude senden: doch dat UEd advijs daer in sonde volghen. Der-halven versoecke dat UEd de nevensgaende memorie gelieft

¹) Waarschijnlijk is bedoeld Paulus Pels, resident in Dantsig.

4

60

naertesieii eude een schrapie te setten voor die soo oordeelt sijn Ed aengenaem te sullen sijn. Waer mede mvn suit ver-obligeren. Daer sal in weynigh daglien een schiji derwaerts vertrecken daer het nevens d\' Exemplaren van Paterculus gaerne in sonde schepen. Mijn wert uijt Parijs geschreven dat de kouinck voor een Temperament hadde voorgeslaghen, by Provisie Maastricht, Aeth ende oudenaerde overteleveren ende de rest

O ⁷

pro rato dat sweden soude herstelt werden. lek vrese dit by Spaguien ende ons geen ingredient sal vinden ende wy door Engelant eiule de geallieerde in een nieuwen oorloogh sullen ingewickelt werden, dat Godt verhoede, naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

ÜEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

(Adres, andere hand :)

Myn Heer Myn lieer Nicolaes Heinsius Resident tegenwoordigh Tot

Vianen.

No. 56.

Amsterdam 2 Angusti 1G7S

Myn Heer

ÜEd missive van 18 passato te syner tydt ontfanghen. Die aende Heer Gronovius \') hebbe bestelt. Het Veers aende Heer montauzier is te syner tydt versonden. De Admiraliteyts Heer Gooi -) hebbe niet gesien sal syn Ed het begeerde bekent maecken

\') Hier zal Jacobus Gronovius (KiiS—1761) ^l-\'¹\' volgemlo

liriovcn ilt;⁰ 04 en 68 bedoeld zijn.

-j Mr. Theodoras (iool. zoon van jirof. Jacob Gooi te Leiden en Hijns-burg van der (ioes, was sedert Aug. 1676 gecommitteerde raad ter admiraliteit wegens Leyden.

61

ende verhoope in fine deser UEd antvvoort le laeten toekuoinen. Het Catalogue vande nieuwe boecken hebbe aenden Heere Bigot gesonden, inde hoope dat de schipper soo lange soude blijven legghen: doch dewijl deselve morghen vertrect, hebbe UEd packie nevens Stephanus ende eenige weynige andere daerby gedaen ende doen schepen.

Hier nevens de memorie laast vande Fransche overgelevert, ben van opinie men met haer nu wel soude te recht geracken bij aldien men iemant byden kooniuck kost senden: doch op wat wyse sulx nu geschieden kan weet ick niet ten ware Engelant sulx toestont, daer ick aen twijffele. Tck kan wel sien sweden verleghen staet ende dunct myn van haer de Vrede moet koomen. Het sal seer qualyck inde luijden willen, dat-men naer soo groote hoop van Vrede nu weder in een swarea oorloogh soude geraken dat Godt wil verhoeden.

d\' Heer soomeren \') schoonsoon vande Heer de Ruijter heeft aengenomen myn wegens de bewuste saeeke te koomen spreecken daerover dan te syner tydt UEd informatie sal geven. De Jamblichus hebbe een goet schipper medegegeven, die deselve wel sal bestellen. Hebbe mr Gale mede seer se-recommandeert het selve boeck soo haast gebruyckt sal hebben wederom te senden, ende wat UEd verder myn deshalven ge-recommandeert heeft. Waer mede naer presentatie mynes on-derdanigen dienst ende groetenisse verblijve

Mijn Heer

¹) De Ruytei\'s jongste dochter Margaretha was gehuwd met Ds. Bernardus Soraer (1042—IGSii sedert 1071 predikant te Amstei\'dam.

62

No. 57.

Aiustfirdain 0 Au^usti 1078

Mijn Heer

UEd missive ontfange iienstonts, sal met d\' Heer soomeren wegens de bewuste saacke spreecken. Alle de paxkens van Paterculus syn voortgesonden ieder aen sijn addresse.

In livius sjn 2 deelen gedaeu uytgenoomen de Indices, in het derde deel syn 8 vellen gedaen: doch heeft nu wat stil gelegen by foute van papier dat onder weghen is. Ick sal nochmaels aende Heer Lambecius wegens livius schrijven.

d\' Heer Rycke heeft geen reeden om op myn qualyck te vreden te sijn, dewyl altyt in het selve sentiment blyve als geweest ben: doch dat noch niet hebbe aengevanghen te drucken komt voor dat eerst hebbe willen aensien d\' uytkomst vande Tractaeten: want by aldien den oorloogh tegens Vranck-lyck voortginck soo sonde onmoogelyck syn papier te bekoomen ende oversulx sotticheijt het vereken de keel afte steecken: doch alles schynt sigh tot Vrede te schicken. Myn wert van eergisteren van Nimweghen geschreven dat alles sigh tot do Vrede schickt, dat sweden selfs bij Vranckrijck om d\'Evacuatie der plaetsen aenhout, soo dat goede hoope tot Vrede was. Uijt den Haegh ontfange vandaegh schrijvens dat sweden by Vranckrijck seeckerlyck om d\' Evacuatie der plaetsen soude aenhouden ofte airede hadt aengehouden soo dat sigh weder groote hoope tot Vrede voordoet Van de Heer Graevius hebbe tijdingh dat noch tot Hamburgh was: doch gereet om naer leipzigh te vertrecken, was in Holsteijn geweest.

Ick sal van daegh voldruct hebben alle de Journaulx des scavans tot Anno 1677 inclusive, meteen Catalogue achteraen van alle nieuwe boecken sedert 100quot;) gedruckt soo tot myn kennis gekoomen syn daer van in de selve Journaulx geen

63

mentie gemaect, wert. Gelieft te sien wat UEil vande selve is hebbende opdat UEd de rest niugh «enden. Verblyve

UEd GDW Dieiiiier (Adres:) Daniel Elsevier

Mijn Heer Myn Heer Nicoïaes Meins Resident te-genwoordigh Tot Bt. Vianen

NO. 58.

Myn Heer

UEd missive van 8 deser te recht outfanghen. Ick sal morgheu naer Hamburgh aen Samuel Ko(e)nig wegens de bewuste Catalogus scbrrjven, sy vinden by desen oorloogb dageljix geen gelegentheyt om iets over te senden \'). Ick hebbe liuyden een brief vande Heer Graevius met een ingeleyde voor syn huysvrow ontfanghen; doch sonder datum ende oock niet uyt wat plaets geschreven. Syn huysvrow heeft myn voordesen geen brieven geaddresseert als laast, het is vremt dat de juffrow UEd heeft versocht om myn te versoecken haer brieven addresse te willen geven, daer by myn sulx noyt is geweygert: maer tercontrarie met alle wilvaerdicheyt geschiet, daer van haer gisteren per missive hebbe verseeckert.

Sende hier nevens het geene in Journal des Scavans nu voor nieus uijtgeve, bij aldien UEd daer noch iets aen manqueert gelieft het te adviseren sal het senden, ofte soo UEd airede les memoires et Conferences mocht hebben kondt die maer bi] gelegentheyt weder om senden. Ick wil vertrouwen UEd airede Stephanum de Urbibus suit hebben, kost 5 gld 15 st onge-

\') Reeds 19 .luli 1078 had dan ook (iraevius reeds aan Heinsius uit Kiel gemeld, dat hij Sam. Koenig had opgedragen om langs Elsevier dezen catalogus aan Heinsius te doen bezorgen. (Bunn. Syll. IV, p. 561).

64

bonden. ÜEd sal airede verstaen hebben hoe dat de Vrede tusschen ons ende Vranckryck geteijckent is, eude dat Spagnien eergisteren avont ofte gisteren morgheu mede soude teyckenen, men vertrouwt de keyser ende verder geallieerde ins gelycken sullen doen, daer Godt synen seghen toe wil gheven. Nu is niet te twyfl\'elen of daer sal papier genoegh koomen ende soo ben van raeijninge met de Nooten van Holstenius in Stephanum voort te vaeren. Waenuede naer presentatie my nes dienst s verblyve

Myn Heer

Amsterdam UEd GDW Dienaer

13 Augusti 1078 Daniel Elsevier.

Memorie van eenige nieuwe boecken.

Sniety Antiquitates Neomagenses 4quot;

Sandij Appendix ad Hist. Eccles. 4°. \')

Parckerus de Deo et Providentia Divina

1 an Philosoph: ulli et (?) quinam Athei fuerint.

2 a Rerum Finibus Deum esse demonstratur.

3 Epicm-i et Cartesy Hypotheses de Universi

Fabricatione evertuntur etc. 4:°. 1(578. londini. Windet de Vita Functorum statu 8°. ibid.

lister Historia Aninialiuni Angliae 4quot; ibid.

VVilficky Causa spiritus ssi 8^U Essais de Morale 4lgt;^|,, partie 12 (?)

No. 59

Amsterdam 27 Augusti 1678.

Mijn Heer

UEd missive van 22 deser is mijn te recht behandight.

\'i Christoph. Snndius. Van zijn : „Nucleus historiae ecclesiasticae, cui praefixus est tractatus de veteribus scriptoribus ecclesiasticiskwam in 1668 te Amsterdam de eerste editie in \'t licht in 12°. De hier genoemde Appendix behoort bij de editie van 1676. in iquot; verschenen,

65

lek gae morghen naer leijden sal dan met d\' Heer Emtnenes \') wegens de fouten in Virgilius spreecken, sal oock dan met d\' Heer Rycke wegens Holstenij Notae in Steph. spreecken.

De Exemplaren van Vellejus op Romen sijn onder addresse van Sr Jan duijts gesonden op Ancona aen Sr Balthasar van-der Goes. ²)

De schipper soo de Jambliclms mede genomen heeft is tot londen nu al gearriveert; docli hebbe vande Heer Gale noch geen advys vanden ontfangh. Hy is door een schipper soo hier gearriveert is omtrent 3 mylen vande Rivier gerencontreert.

By de ilatiticatie vanden koninck van Vranckryck blyckt dat de rencontre omtrent Bergen het werek vande Vrede niet verhindert heeft: doch de ommissien in het Tractaet beghaen mochten wel delay causeren dewyl naer alle apparentie het selve soo het leijt bijden Staet niet sal geratificeert werden ende sulx een nieu geteijekent ende geratiiiceert moeten werden. Synde in het tegenwoordige overgeslagen als volcht

1. De la Barriere die daer in behoorde gespeciticeert te sijn

2. Que demeurerons neutres (durant le Cours de cette guerre) synde die leste woorden uytgelaten

Is oock vergeten te insereren dat bij aldien Spagnien dese conditiën niet quaine aentenemen, ende wy die aennamen den koninck altyt aen Spagnien deselve conditiën ons te geval sonde toestaen, ende buy ten dat gedurende desen oorloogh geen verdere coiujuesten inde Nederlanden sonde doen.

\') Jacob van Kmmi\'Ufs. IC.\'!.quot;)—lü7\'J. Zijn aanteekeningon op Virgilius zijn na zijn dooil voltooid en uitgegeven door Faner. Masvicius onder den_titel: Publiux Viriglius Maro. Opera in tres Tonios divisa euni notis integris Servii. Philargyrii nee non 1. Pierii var. lect. et seleet. plerisque Comment. Donati, Probi, Nannii, Sobini, (lerniani. (Jordae, Taubmanni et Aliorum. Quibus ace. observat. .lac. Emmenessii c. ind. Erythraei. Lugd. Bat. I. Hackius gr. in 8quot;. 1080.

-) Volgens een aimtoekening door Mr. de Koever welwillend verstrekt, schijnt Bathasar v. d. Goes te Aneona een aanzienlijk koopman geweest te zijn. In 1648 en 1600 was hij te Amsterdam, waar hij schepen bevrachtte met koorn tot een bedrag van 15 mille naar Civita Vecchia. Hij is ook ongetwijfeld de bedoelde, wien onder den naam Signer lial-lassar van der Gores, door Giovanni Miel, schilder te Rome (1CM—561 een schilderij wordt getesteerd, i/ie Bartolotti Holl, kunst te Rome.)

Het is seecker dat hier op door Engelant seer wert gegrolt dat hier van geen mentie in het Tractaet gemaect wert ende by ons sender dat niet hadt behoor(en) geteyekent te werden. Syn oock Beverninck ende Odyck daer over vry scherp bejegent, d\' eerste excuseert sigh dat het soo op het tipie (iiiam ende geen tijdt over was om het op het nauste naertelesen. Ende Odijck dat hy sigh veriaeten liadde op den Heere Beverninck ende d\'andere ende soo geteijekent. Veele oordeelen dat sulx met studie geschiet is om een stock int wiel te steecken.

lek ben van gevoelen dat de Vrede niettemin syn voortganck sal hebben. Wat de reden van al dit traineren is ende Vranckryck op sulcke kleynigheden blyft staen daer hy nochtans de Vrede schynt te begeren is onbegrypelyck. Waermede naer presentatie raynes diensts verblyve

Myn Heer

(Adres ;) UEd GDW Dienaer

Mijn Heer Daniel Elsevier.

Myn Heer Nicolaes Heins Resident

Tot

Bt. Vianen

No 60

Mijn Heer

UED missive vande morghen ontfanghen nevens de inge-leijde voorden Groot Hertoogh die niet voor Vrydagh kan versonden werden. Hebbe huyden schrijvens van Hamburgh dat d\'Heer Graevius daer gearriveert was ende een toersoude doen naerde Heer Trelsch \') die doot kranck lagh tot Utyn

\') Wie lt;le heer Trelsch isquot;? Volgens plaatsen in de Syll. Hunn. schijnt hij onder de geleerden wel bekend en bijzondere vriend van Graevius. Hij hield zich langeren tijd te Utrecht op. In een brief aan Graevius van 11 .luni 1077 laat Heinsius zich zeer gunstig over hem uit.

²i Utyn of Uttyn — ook gespeld Eutin. is een plaatsje in Holstein, noordelijk van Lubeck.

67

Mijn man is naer Francfort verreijst sal hem ordre gheven d\'imperfectien (?) soo mogelijck voor UEd mede te brenghen. Alsoo de tydt kort viel soo nam Monsr Hackius aen d\'Heer Emmenes wegens de fouten in Virgilins beghaen te schryven dat dan ben verwachtende. Met dHeer Rycke hebbe uytloopigh gesproocken ende syn Ed de Copye toegesonden om verandert te werden die dan ben verwachtende.

Jamblichus is wel tot londen aengekoomen ende hebbe mijn correspondeiït last gegeven hetselve boeck aen de Heer Gale te behandighen. De Copye de Herologins (sic) gt;) sal laeten opsoecken ende UEd toesenden. Ick ben verlede weeck tot Nimweghen geweest de Fransche schijnen tenemael den Vi-ede te begheren ende sullen daertoe alles contribueren. Vandaegh komt schryvens uijt Nimwegen ende den Hage dat de saecke wegens Aeth is geaccommodeert ende de resterende differente pointen door de 2 Croonen aendesen staet haer uytspraeck verblyven sullende die voorden 21 deser moeten uytgesproocken werden als wanneer de teyckeningh sal geschieden, synde dit by wedersyts Ambassadeurs onderteyckent, — daer op Monsr d\'Avaux gisteren avont inden Hage is geamveert: soodat nu aende Vrede niet te twyffelen schijnt, lek boude de Vrede met de keyser mede seecker ende dat Vranckryck Nancij aen Due de lorraine sal cederen. Waer mede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn lieer

Myn Heer

Myn Heer Nicolaes Heins Resident Tot Vianen

gt;) Bedoeld is natuurlijk „de Horologiisquot;, het „tractaetjenquot; waarover in de vorige brieven werd geschreven. Zje noot van nquot;. 31.

eê

No. 61.

Amstenlaiu 2(3 November 1678

Myn Heer

ÜEd missive nevens tie proef van het Veers is verleden douilerdagh naer Due de Montauzier gesonden verandert volgens UEd ordre. d\'Heer Piso is verlede diinsdagh overleden, wert raaendagh begraeven \'). Hier nevens liet boexken de Horologys door UEd mijn toegesonden. De siecte vande gieters heeft mijn tot noch toe opgehouden met de nooten van Hol-stenins voort te vaeren, nu hebben sy myn belooft dat de A en B dynsdagh sal bekoomen als wanneer dan vervolgens sullen voortgaen. Vermits het al op een letter loopt soo hebben soo veel Capitaelen niet om het nvt te drucken. Hebbe nu mede ordre gegeven om met de orationes -) ad Atticum voort te vaeren ³J. Nieus valt hier vamlaen niets te melden. Ver-blyve naer presentatie mynes diensts

Myn Heer UEd GDW Dienaer, Daniel Elsevier.

PS Alsoo genegen beu Isocratis Epistolae et Orationes Gr lat. in 8° te drucken hebbe daer over aende Heer Graevius geschreven die myn antwoort dat d\'Editie in tol van Ste-phanus de beste is *). Hy oordeelt dat ick de nooten van Woltius daer by behoorde te voeghen te basel gedrnct, hy sal sien ot hy achter aen eenige nooten kan byvoeghen. Versoecke hier over UEd advijs.

No. 62.

Amsterdam 23 December 1678

Myn Heer

UEd missive van 13 deser te recht ontvanghen. Hier nevens

¹j Willem Piso, 1611—1078 Zie over hem Prof. B. J. Stokvis in zijn; „Discours d\'ouverture du Congres Internationale de Médécins des colonies. Amst. 1883.

²) Lees: epistolae.

³) Zie noot van n⁰ \'li.

*) Zie noot van nquot; 39.

69

de Jóurnaulx des scavans soo ben hebbende sal ITEd trachten een vant Jaer 1668 te verschaffen, \'t welck sal konnen doen dewyl besigh ben met de eerste deelen te herdrucken. D\'in-geleyde vande Heer Klerck \') ontf\'anghen. Dese dicken brief is van Joncker Engel de Euyter wegens de d\'Inscriptie van des-selt\'s vaders Tombe Verwachte antwoort wegens de proef van Isocrates UEd toegesonden. Hebbo UEd mede bekent gemaect boe dat monsr Monck 79 ?gt; Ryxdaelders van Hornbeyn sedert Helenaes vertreck heeft ontvanghen, sulx versoecke soo veel voor mijn gelieft intehouden. Tsy aen geit ofte goederen. Ick werde vande letter gieters onverdragélyck in het drucken vande noten over Holstenius opgehouden, hebbe myn belooft dese weecke myn deselve te behandighen daerin verhoope sy hare beloften sullen houden.

Hier van daen valt niet nieus te melden. Verblyve naer presentatie mynes diensts ende hertelycke groetenisse

Mijn Heer UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier

P. S Hiernevens Copyc van een Vers door d\' Heer vanden Wal mijn gebracht\') in myn absentie ende geseyt dat daermede doen konde wat myn beliefde, versoecke daerover UEd advys of het sal laeten drucken, ofte wel afgeschreven aendien vorst oversenden. Hebbe het niemant laeten sien als d Heer Francius die meynde dat Virque tagum Bibens vry hardt was ende sulx lichtelyck kost geholpen werden met quique Tagum Bibunt

Zie noot van nquot; 3\'i.

²) Als de brenger ook de maker van de hierna volgenfle oi]p is geweest en met den genoemden heer v. d. Wal, is Wallius, de jezuit bedoeld, wiens gedichten: Poematum libri IX, te Antwerpen in 12quot; in 1 \'jfilt en in vermeerderden druk in Iti\'J\'.l (in kl. Squot;) zijn gepubliceerd, dan is deze Ode nimmer in druk verschenen. In genoemde editie van !09!( komt zy althans niet voor, hoewel daarin andere verzen aan den gesloten vrede van Hi7x gewijd, te vinden zijn. Ook nasporingen, elders o. a. te Hiusstil gedaan door de bereidwillige bemoeiing yiin den heer G, A. van Trigt, gaven geen nadere kennismaking.

70

daemede UEd advijs over versoecke. d\' Heer Francius synde van intentie om een veers te maeckeu opden selven Heer, vraegde myn particulierder naer desselfs geslacht wees syn Ed aen dat vertroude uyt de Panagyricus in Episcopu(m) Theodoruiu soo achter de Monumenta \') komt, lichtelyck naerder besclieyt sonde vinden. Bij aldieu UEd eenige plaets konde aanvvysen daer syn E beeter onderricht uyt soude konnen haelen versoecke sulx met een letter gelieft te laeten weeten Reverendissimo et celeberrimo Principi Ferdinando Dei et Apostolicae sedis Gratia Episcopo Paderbornensi S. li. I. Principi Comiti Pyrmontano et libero Baroni de Furstenberg nunc Monasteriensi Tiara (?) ad Eunden ordinem devoluto (?) ürbique Christiano Sperata Pace laetns Batavus H. M. F.

ODE EIPHNIK11

Plorata tot post Funera matribus,

Post iam tot urbes excidio datas Mavors crueutus feriatos

Esse inbet gladios et bastas:

Ensis Batavus, Virque Tagum bibens,

Belloque condunt, Teuto dein ferox Goethique thoraces ahenos Et galeas in aratra vertent:

Cohors inermis, pectora Musica IVos Ferdinanduni, Palladiu arbore Phoebique decerptis corollis Caesariem decorare sacram Praegestientes, conspicuum nova Terras per omnes gentibus infula Trademus aevo, sospitamque

\') Monumenbi Paderbornensia, ex historia Komana, Francica, Saxoni-ca eruta, et novi« inscriptionibus — illu,strata. Accedunt Caroli M. Cupi-tulatio do ]partibus Saxoniae, ex antiquissimo MS. Pa latino Bibliotliecae Vaticanae, et l\'anegyricus 1\'aderbornensis Editio altera, priori AnisleUt-\'lami, ajjad Uuiiieleni EUuuinam, lti7\'i in VK Zie Willems t. a. p. 1473.

71

Ansonio modnlanda plectro Divam sonabis barbite luciam;

Vita, pioruni non sine gaudio,

Vati redonata celebrem

Collibus Angerijsque silvis.

No. 63.

Amsterflam 21 January 1079

Myn Heer

UEd missive van 19 deser te recht ontfanghen d\' injrelevde

n o •/

wederom nijt Jtalien ontfanghen. De Exemplaeren van Pater-cnlus syn ten huyse van monsr van Campen gebracht om sender ophouden naer Engelant gesonden te werden. Ick moet UEd in confidentie segghen dat de co})ye door den Heer Rycke myn vande nooten van Holstenius toegesonden vry incorrect is, ende snlx myn nootsaect alle de proeven over te senden: twelck niet noodigh sonde syn by aldien syn Ed de moyte wilde nemen vande copie met soo groote opmerekinge te lesen als syn Ed naederhant de proeven doet. Ende sal snlx s|jn Ed vry lichter vallen: dewyl als dan sulx ter bequamer tydt kan doen, daer het nu moet geschieden of het geleghen komt of niet, ende sonde daer door met het werek vry beeter konnen gespoet werden, liebbe sulx op huyden aan syn Ed geschreven.

Ick sal gaarne UEd advys nevens dat vande Heer Graevius wegens Isocrates te gemoet sien om daer over een finale resolutie re nemen.

Ick versoecke UEd aende dochter van Helena gelieft te schryven dat mijn de bewuste Ryxdaelders suit behandighen soo door haer man naer het vertreck van haer moeder van Hornbeyn syn ontfanghen, als byde quitautien van haer man syn blijekende, daer van UEd hier nevens copye van ben oversendende. Want altyd op UEd hebbe gesien, ende is oock reden dat ick eenmael voldaen worde voor het geit dat hv nu al voor 4 of ö Jaeren voor myn ontfanghen heeft; doch hv heeft het op syn sweets gemaect ende gedacht beeter een ander mans geit als geen ende dat sonder daer vande minste

72

kennisse te gheven. lek hebbe om het boeck van Pere Symon geschreven ^l), wil hoopen het sal bekoomen. Hier vandaen valt niet nieus te melden. Die de brieven vanden Grooten Tresorier gelesen heeft kan wel sien watmen vande Engelsche te verwachten hadt. V\'erblyve naer presentatie raynes diensts ende hertelycke groetenisse

Myn Heer, UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

D\'Heer Munckerus Rector tot Haerlem ²) presenteert myn te drucken een boeck de Intercalatione et rebus locisqne ad earn pertinentibus libri IV ex praestantissimis qnibnsque qua vete-ru(m) qua recentiorum scriptoru(m) raonumentis coraportati et in gratiam studiosae juventutis nunc recens in lucem editi

D\'ier over UEd advys versoecke voor myn oordele hot een langsaem boeck sal syn aengesien de materie

Van Monsr. Hornbeyn ontfanghen 40 Ryxd Carolynen.

den 2 September noch..........20 Ryxd Carolynen.

den 28 April noch................10 Ryxd Carolynen.

den 14 July noch..................20 Ryxd Craolynen.

90 Ryxdaeld.

Was geteeckent Helena de Groot —

Den 22 October ontfangen....................95 k mt ,

Den 18 dito ontfange......................31J k mt i

noch ontfangen....................................100 k mt \'

9 Febr. 1(374 03 ..................63 k mt \\

11 Febr. noch........................................71 k mt I

11 Maert noch......................................37 k mt (

398 398 \'

Histoire critique du Vieux Testament, par le R. P. Richard Simon, prestre de hi congregation tie l\'oratoire. Suivant la copie imprimée ii Paris, IGSó in V. Het werk verscheen te Pariis in 1078. /.ie verder de noot. op 1589 van Willems t. a, p.

*f Philippus Munckerus, Nassauer van geboorte; sedert lütiS, na de hervorming der latijnsche sc-liool. reetor te Haarlem. Hij stierf\' aldaar in 1683.

73

DeHeer fr. (?) Munck dese 398 maeckeu 79J Rijxdaelders.

Concordat cum principali

Dit is myu soo by copie vau verscheyde onderteyckent den 8 Augusti 1(378 overgesonden

(Adres:)

Myn Heer Myn Heer Xicolaes Heins liesident tegen woordigh tot

Bt. Vianen

No. 64.

Amsterdam 2 February 1070

Myn Heer UEd missiven van 2(5 en 31 January te syner tydt ontfanghen, de laaste desen morghen. D\' ingeleyde syn bestelt die voorden Groot Hertoogh wert Monsr Guasconi \') behandight. Ick blijve UEd verobligeert voor dat wegens myn schuit ten Laste van Heienaes dochter gelieft sorge te dragen: doch sagh liever dat haer niets wiert gesonden voordat sy L Ed ordineerde myn de bewuste penninghen te betaelen; alsoo .sy in sulcken geval te eerder daertoe sal resolveren, ende anders lichtelyck de saecke laeten drijven, ofte dat UEd de moijte nam van haer te schrijven dat dewyl ick UEd hadde laeten blij eken dat haer man sooveel geit mijnent wegen hadt ontfanghen, ende ick niet hem maer aen UEd ofte desselfs ordre hadde geordineert die penninghen te betaelen, UEd myn niet langher myne penninghen hadt willen onthouden maer deselve aen in3quot;n hadt betaelt ende oversulx haer daer voor gedebiteert: soo soude sy wel haast schrijven of sy snlx appro-

*) Zie X^u. 1.

74

beerde, in welcken geval dan vandie saecke sonde afkooraen: want by aldien ick myn op UEd niet verliet soo sonde ick arrest op hare goederen laeten doen, dat nu niet noodigh.

Ick hebbe drij Exemplaren van Vellejus aen Monsr van Campen behandight die myn noch eergisteren geseyt heeft dat iemant derwaerts sonde ghaen die deselve te lande mede sonde nemen ende met het pacquetboot in weynigh daghen overgaen, ick sal trachten noch een voorde Heer Spanheim daer by te voeghen ofte ten minsten morghen aendien Heer schryven de ordre soo daertoe ben hebbende. Ick sal niet manqueren Hol-steny notas te laeten voortgaen als het maer aende Heer Rycke niet manqueert. Ick bedancke UEd voorde sorge in Isocatres aengewent. Het is myn aangenaem dat de Heer Gronovius \') tot leyden beroepen is, sal syn Ed daer over con-gratuleren, is de gagie int begin slecht soo kan syn E profijt uyt de Collegien trecken; doch UEd maght (maakt?) geen mentie of die ordinaris ofte extraordinaris is. Wanneer UEd antvvoort nyt Vranckryck wegens Virgily dedicatie suit hebben ontfangen sullen daer van een eijnde maecken.

De Vrede met den Keyser schynt klaer te syn dat nu met dese post sullen vernemen. Inde Donderdaegsche Courante staet de verkiesinge van onze Heeren. Als schepenen beginnen te sitten sal men nader hooren van het vrow mensch hier gevanghen, die de stoutheyt heeft vante loochenen, wat hier van worden sal moet de tydt leeren.

Het paxken met de twe Exemplaren van Paterculus voor fri l\'Abbate Gradi -) en Cavalier del Pozzo quot;) syn tot Ancona geaddresseert geweest aen sr. Balthasar vander Goes Coopman aldaer, aen welcke d\' Heer Gradi een letter soude konnen schrijven, lek hebbe den Coopman alhier versocht een letter daer over aen syn correspondent te willen schryven dat hy aengenoomen heeft te doen. Waarmede naer presentatie mynes

\'i Zie noot op n⁰ 56.

²) Zie noot vun n⁰ 44.

Vermoedelijk eeu zoon van Cassien del Pozzo die in 1057 stieif eu op wien Car. Dati een lofdicht schreef.

onderdanighen diensts ende hertelycke groetenisse verblyve

Myn Heer

(Adres:) UEd GDW Dienaer

Mijn Heer Daniel Elsevier.

Mijn Heer Nicolaes Heins Resident tesenwoordigh

O O

Tot Vianen

No. 65.

Amsterdam 18 February 1079

Myn Heer

UEd missive van 14 deser te recht ontvangen d\' ingelevde alle addresse gegeven, desen vanden Groot Hertoogh is mijn gisteren behandight. Hier nevens mede de proef\' vande dedicatie sooder noch iets aen mancqueert gelieft het te bieten weeten alsmede wanneer deselve gelieft afgedruct te hebben, voorde banden sal goede sorge draghen die voorden Koninck ende den Dauphyn dienen wel in marroquin de levant de andere in Hoorn als voordesen, sal goede sorge draghen dat wel sullen ingebonden werden die in marroquin de levant moeten a petit fer vergnlt werden dat hier een binder seer wel doet, Magnus \') genaemt.

By aldien Helenaes doghter geen ordre stelt soo versoecke myn te syner tydt de bewuste penninghen gelieft toetesenden, sal UEd Acte van indemnatie ende van restitutie geven sooder iets mocht opte segghen syn. Hebbe hier copye Autentyck van sijn ontfangh.

Met Stephani notae wert vlytigh voortgevaeren wil hoopen sulx die tot Romen sal animeren do rest ons te communiceren.

¹) Ue bedoelde is de bekende boekbinder Hendrik Magnus, de zoon. Zie over hem en zijn vader Magnns Hendricks, de bijdrage van den heer .1. F. v. Soineren in Oud Holland jaarg, I88i pag. 2\'gt;6—\'237.

6

76

De brief\' aeucle Heer Carpzovius gaet vaude middagh voort ende sal daer een letter wegens de prvs van Sehefferas by doen.

Ick liebbe sedert rayne laaste vanden Heer de Ruyter niet geboort.

Vande saecken in Pmijssen bebbe geen nader tydinge doch wat sal bet al helpen of de Ceurvorst daer wat voordeel doet: vermits de Vorsten van luneburgli als mede die van Munster u-enoecsaem met Vranckrvck en Sweden klaer syn. Naer ick

O O •\'

gein form eert ben sal s weden liet Stift Bremen weder bekoonien alleen de luneburgscbe Vorsten daer in eenige Ampten bebben ende een notable somme gelts. De Bisschop sal naer ick boore 2 a 300.000 Escus hebben ende alles restitueren. Nu resteren alleen de koninck van Denemarcken ende de Ceurvorst van Brandenburgb die baer wel sullen moeten bequamen. Dit komt dese 2 potentaten over vermits sy dat buys soo sleght geren-contreert hebben. Nu was bet tvdt voor ons om met dat buys ende munster een goede Alliantie te maecken tot onse securi-teijt. Nieus is hier anders niet. Verblyve naar presentatie mynes diensts ende hertelycke groetenisse

Myn Heer

(Adres:) UEd GDW Dienaer

Myn Heer Daniel Elsevier

Myn Heer Nicolaes Heins Tegenwoordigh Tot Vianen

No. 66.

Amsterdam 22 February 1679

Myn Heer

UEd missive nevens de proef vande dedicatie van \\ irgilius te stellen te recht ontlangen, sende deselve gecorrigeert wederom, sonde deselve wel voor goet bebbe doen afdrucken: doch het beoin vande prefatie lesende bevinde dat deselve met den

O ^J

77

tegenwoordighen tydt niet overeenkomt, sulx deselve daer moet afgelaeten ofte verandert werden. By aldien deselve mocht achter wegens gelaeten werden sulx soude best koomen; alsoo dan even een bladt bleef, sijnde de prefatie ende dedicatie effen groot, ende sonde die dan in plaets vande prefatie konnen koomen: Doch soodeselve weder daer bij moet koomen soo moet de dedicatie op een quartiertie apart koomen, waer op dan met den eersten UEd antwoort ben verwachtende.

Wat de brieven belanght daer UEd in syne missive van mentie maeckt daer over hebbe d\'ingeleijde missive ontfanghen, versoecke daer over UEd ad vijs, alhoewel voor myn selven daer in geen groote speculatie hebbe, vermits de brieven tensy van seer uytstekende luijden ende carieuse materien, selden wel verkocht werden, sal deselve nevens ÜEd ad vijs, met den eersten wederom verwachten.

Wat het binden vande Exemplaren belanght sal daer in lt;;-oede sorge laeten draghen dat het eerste bladt in het kloppen niet sal oversetten ende verder observeren wat U Kd by syne missive is begerende.

Het sal myn aengenaem syn dat UEd op Ovidius begint te dencken alsoo die in 8° soo wel als die in 12° weinigh meer voorhanden sijn.

De brieven op Sweden sullen apparentelijck niet eerder seec-kerder gaen, voor dat de Vrede tusschen Sweden en Denemarcken sal geslooten syn, ten ware sy over het gaen der posten accordeerden daertoe weynigh apparentie.

lek hebbe sedert UEd missive aenden Heer de Ruyter gesonden vanden selven Heer niets vernooraen.

Het Exemplaer voorden Koninck sal in Rlaw Turx leer a petit fer verguit laeten binden ende dat voorden Danlphijn int root, Turx leer: doch myns oordeels moeten die 2 Exemplaren op een wyse verguit syn ten ware UEd het anders ordonneerde. De Lunenburger Vorsten ende die van Munster twyfele niet ofte syn met Vranckryck verdraghen, d\'eerste sullen 2 a 3 Ampten int stift Breinen behouden munster sal 2 a 30000O Ryxdaelders hebben, soo dat Denemarcken en Brandenburgh nu wel sullen moeten sigh voeghen. Myns oor-

78

deels was het nu de rechte tydt voor ons om met die vorsten een Alliantie te maecken. Verders weete niet nieus. Verblyve

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier

P S

Ady 23 February ontfange ÜEd missive van 21 deser. Hebbe voor weynigh daghen schryvens vande Heer Bigot in date 31 January daer in myn schryft als volght

.ie uay rien absolument sur 1\'lsocrate. et ie n ay autre conseil a vous donner que de suivre les advis de messrs Heinsius et Graevius si vous avez occasion d\'escrire a un d\'eux vous leur escriver que monsr Huet m\'a addressé pour eux un Exemplaire de son livre intitule Demonstratio Evangelica fol que ie leur enverray aussitost que la Rivière de seine sera degelée.

Daer uyt blijckt niet dat hij aen UEd geschreven heeft. D\'ingeleyde op Florencen hebbe laeten bestellen, d Heer Guasconi weet niet anders te segghen als dat de Groot Hertoogh met het gehele Hof sigh tegenwoordigh tot Pisa onthoudt: doch waerde Heer Falconeri sijn woonplaets heeft kan hy niet segghen.

Nieus is hier niets. Het geene tot Deventer en Swol gepas-seert is geeft bij veele vremde speculatien. Verblyve als aen d\'ander syde.

(Adres :)

Myn Heer Myn lieer Nicolaes Heijns Resident tegenwoordigh Tot V lanen

No. 67.

Amsterdam 27 Februari) 1G79

Mijn Heer

UEd missive van 24 deser op gisteren ontfanghen. Ick hebbe ÜEd inde verlede weeck op Woensdagh onder Couverte van de Heer Graevius geschreven wegens de dedicatie ende prefatie

79

op Virgilius, ende dat iude prefatie uootsakelijck iets myns oordeels soude moeten verandert werden, dewvl sulx inetde dedicatie schijnt te stryden, staande inde prefatie, dat den oor-loogh continueert, ende sullen op dese Exemplaren het Jaer 1679 pjestelt werden ofte moet de prefatie van deze Exemplaren afgelaeten ende de Dedicatie inde plaeis gestelt werden, daer op dan UEd antwoort sal verwachten om het Tytel bladt tot de grootpapieren (het welcke ongedruct is blijven legghen) te laeten afdrucken ende de Exemplaren te laeten opbinden. Hebbe UEd verlede Saterdagh per Iioode van Vianen een paxken van Hamburgh koomende toegesonden, twelck vertrouwe dat te recht suit ontfanghen hebben. Desen gaet weder onder couverte vande Heer Graevius. soo haast UEd antwoort sal hebben ontfanghen konnen de begeerde Exemplaren in 12 a 14 daghen gebonden sijn, daer UEd sijn overkomste naer kan dirigeren. Ick twvffel niet of Monsieur d\'Avaux sal gelegenthevt

O «gt; O O

genoegh vinden omde Exemplaren naer Parys te senden: Dewyl by dit maecken vande Vrede dagelyx Franschen van Nimwegen hier over naer huijs trecken, gelijck tegenwoordigh occasie is: doch als sulx niet kan syn sullen die met de Caros van Brussel senden, die alle weeck derwaerts rijdt, ende sal niet veel schee-len of 5 of 10 Exemplaren werden gesonden. Waennede naer presentatie mynes diensts verblyve

Myn Heer

(Adres:) UEd GDW Dienaer

Myn Heer Daniel Elsevier.

Myn lieer Nicolaes Heins Resident tegenwoordigh Tot Vianen

No. 68.

Amsterdam 21 Maert 1679

Mijn Heer

UEd missiven van 16 en 19 deser te recht ontfanghen. Ick hebbe eijndelijck occasie gevonden om de Exemplaren door

80

den majoor Brnnnichnijsen soo verlede maendagii naer Parys over llooghstraten is vertrocken, te senden: dito Brunnichuyzen heeft myn geassureert dat by sich onder weghen niet zal opbonden maerdese boecken aenstonts bestellen daer tydts ge-noegli toe is. Dewyl verstae den kouinck eerst int midden vande toekoomende maent van Parys sal vertrecken. Dito Brunnicbnysen gaet om de Bbyngraef te accompagneren, bebbe de boecken sondagb per postwagen gesonden. Hebbe deze occasie moeten waernemen alsoo aen het fransche Hot geen occasie was. Het Exemplaer voor Monsieur d\'Avaux nevens UEd missive sal morghen voortsenden, desselfs Titulen gaen bier nevens. Alle de Exemplaren voor Vranckryck syn vaerdigh gaen morgen naer Konen, lek verwachte UEd missive voorden Vorst van Munster om aenden selven syn Exemplaer te senden, daer by dan een Exemplaer van Francius sal voegben. Wanneer UEd myn ordineert wegens d\'andere Exemplaren voor 1 taliën ende andere plaatsen te disponeren sal sulx aenstonts geschieden. Hier nevens een verguit Exemplaer. Vande groote Exemplaren syn maar omtrent 40 daer UEd sigh in het distribueren naer gelieve te reguleren. lek badde gedacht UEd maer over 25 sonde gedisponeert hebben van dat papier.

Voor 1 Aem Bleeckert sal sorghe dragheu. Het is myn leet te sien dat UEd met een Festiaen (?) gequelt is, wil hoopen sulx nu sal voorbij sjjn ende sal strecken tot UEd gesontheyt.

Hier nevens het verguit Exemplaer voor UEd. Myns oordeels sullen de vrienden sigh met ordinaris papier wel conten-teren: doch soo laugh als groot papieren hebbe syn de selve tot UEd dienst.

Buyten de Courante is hier niet nieus. De Hertoogb van ijorek vertrect donderdagb naer Brabant. Men verlanght wat het Parlement sal onderhanden nemen. Het schiint d\'Equipagie in Vranckryck slap backt. Verblyve naer presentatie mynes diensts ende hertelycke groetenisse

Myn Heer

UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

81

Hier nevens een proef van Festas sooraijn door due de Montriuzier gepresenteert wert te drucken: doch begeert die als de andere voorden Dauphijn in 4to Daertoe geen genegent-heijt hebbe. d\'Heer Gronovius soo syne Oratio Inauguralis ge-daen heeft ende vande Curatenren met 1000 guldens s\'Jaers is begiftight, is van daegh hier gepasseert, liet hem het sien; doch hij oordeelde dat het niet veel besonders was. \\ ersoeke hier over UKd advijs ende dat myn sulx op het spoedichste gelieft wederom te senden.

Hier nevens een Catalogus van Holmale die versoecke wederom te mooghen hebben ende 2 andere soo mooglit behouden die van knyf wert verwacht.

No. 69.

Amsterdam 25 maert 1679

Myn Heer

UEd missive desen inorghen per boode onttanghen. d\'Heer Brunnichuysen soo het pac(]uet voor Monsieur de Montauzier medegenomen heeft, verhoopt in 0 daghen tot Parys te sijn. Te waeter hebbe door schipper Reyndert Joosten 10 Exemplaren ingebonden gesondeu aende Heer Bigot, waeren seer curieus ingebonden, UEd gelieven aenden selveu te schryven dat hy iemant stelle om die vanden schipper afte vorderen, syn aen dien heer self\'s geaddresseert: alsoo myn correspondent aldaer in ongelegentheyt is.

IjEd indispositie is mijn van herten leet, wensche UEd haast van dese quade gast magh bevrijt sijn. dewijl Heienaas dochter geen ordre stelt eude ick myn geit nu soo veele Jaeren te buyten gestaen hebbe : soo soude UEd myn dienst doen van dat geit myn te betaelen, sal UEd een acte van indemniteijt gheven.

Ick haddc UEd vergeeten de Tytels van Monsieur d\'Avaux opte geven deselve staen in fine deser, sijn Exemplaer hebbe hem al voor ettelycke daghen toegesonden. Ick hebbe gheen

82

regard genooraen wat Jaer opden koperen tytel stout ende is myn vrerat dat myn dnicker daer geen acht opgenomen heeft: doch is nu te laot. Daer is een persoon tot Mechelen te weeten een Boeckvercooper soo myn presenteert boecken in de Anctien aldaer ten meesten profyte te koopen. Bij aldien (JEd iets gelieft gekoft te hebben, t\'sy indie vande Heer van Holmale ofte die vande nevensgaende (Catalogue, kont myn den hooch-sten prys adviseren, sal dan ordre stellen dat deselve voor UEd ten minsten pryse ingekoft sullen werden.

Tck hebhe geen genegentheyt tot het drucken van Festus sal oock sulx op de beleefste wyse excuseren. De Catalogus vande Heer Holmale magh UEd vrij houden is mijn niet weder-gesondon. Hebbe nieus nijt Engelant bekoomen Jamblichus Gale fol. kost 5 guldens, Herodianns Gr lat \') 8° 25 stuijvers Minucius Felix 12 stuijvers ²) in 12. Uit lijon Abregé de la Philosophie de Gassendi 7 Guldens 10 st. \') l\'Ame des Bestes 12. De Bussieres opera Poëtica 12. DangieresCarmina 12. Cara-muelis Dialexis fol. De Antiquis Causis Episcoporu(in) 4° item de Antiquo .lure Presbyterorum 12. Conguisa di Messina 4° 3 voll Deschales opera mathematica fol. D\'ingeleyde vanden Groot hertoogh op gisteren ontfangen.

Buyten de Courante is niet nieus, den Hertoogh van yorek is gisteren vertrocken men vertrout naer Breda. Daer wert geseyt dat Villa Hermosa difficulteyt maect om denselven sonder ordre van syn koninck te recipieren. Waer mede naer presentatie mynes diensts ende hertelycke groetenisse wenschc UEd herstellinge in gesontheyt ende verblyve

Myn Heer UEd GDW Dienaer Daniel Elsevier.

¹) Herodiuni Historia.nnn libri octo (Jr. 1/at. et notis illustrati in S⁰ Oxoniae Ifi/S (edid. Joh North) — (Cat. Elzevier 1081 p.

^s) Willems, preiquot;, maakt f^ewag van «len Octavins van Minntius Felix handelende over de IJdelheid der afgoden etc.: L\'it het Latyn door Mr. A. Elsevier, te Amsterdam bij .loh. et (lil. Janszonius v. Waesberge 1690 in 8°., 120 pp \\V. betwijlelt of deze A. Elsevier de boekverkoo-per te Leiden (1052—i712i geweest is.

De bewerker is Bernier. Abrégi\' de la philosophie de Gassendi, l\'aris 1678. 7 vol. in 12°.

83

No. 70.

Amsterdam 18 April 1679

Mrn Heer

UEd missive van gisteren te recht ontfangheu. Hebbe tot üytreclit ordre gegeven om de 200 guldens te ontfanghen. Het «reene de dochter van Helena oversent accordeert met het geene ick ontfanghen liebbe, derhalven sende het UEd wederom. Wil hoopen UEd in korten in volkoomen gesontlieijt sal herstelt sijn. Hebben UEd missive nevens de twe Exemplaren groot papier van Virgilius mierden Hage aende Heer Silvercroon \') gesonden. lek hebbe alle die Exemplaren groot papier laeten binden soo mosten verguit syn, ende die naer Vranckrijck gesouden, ende nu dese 2 naerdeu Hage, de rest sal laeten binden alsmede eenige van kleijn papier. Op de groot papieren hebbe aengeleyt 50 Exemplaren ende heefter maer 48 uijtgelevert. Wat ordre daertoe gegeven is myn vergeeten, ende dewyl mr Jacobus doot is, kan het niet vraghen; doch is wel apparent dat soo veel op aengeleyt syn als UEd begeert heeft, want de onkosten met het versteecken evenveel is ende komt maer op het papier aen dat maer de helft scheelt kostende dit groot papier eens zoo veel als het andere. Vande vergulde hadde noch Exemplaren daer van gelieft te disponeren. sal myn informeren of de Nuntius haast sal vertrecken bij welcke occasie de Exemplaren voor Roomen bequamelyck souden konnen bestelt werden. De Catalogus van knijf is myn niet ter bande gestelt. Daer is hier in November laastleden een Boeckvercooper geweest seer inde goede gratie van Monsieur de Montauzier: doch deselve is noch voorde Vorst ver-trocken. Bij aldien l\'Ed eenige opera heeft daeraen de laaste stucken manquerén gelieft mijn daer van memorie te senden, sal myn debvoir doen UEd deselve te procureren. Van Me-

\') .lohan Philip Silvercroon, zoon van Petter Spierinck Sylverrroon. resident van Zweden hier Ie lande tot 1651 — behartigde als gecommitteerde en als commissaris van 1C6\'2 tot 1(579 in verschillende aangelegenheden de belangen van Zweden in den Haag. (Zie Mr. v. d. linrgh gezantschappen door Zweden en Nederland, den Haag 1886.1

84

chelen hebbe noch geen bescheyt, alleen dat mijn correspondent mj\'ii heeft laeten weeten dat het sul waernemen vermits geen nader brieven van Engelant gekoomen syu is daervan buy ten de Courante niet nieuws. Verblyve naer presentatie mynes diensts

(Adres:) Myn Heer

Mijn Heer UEd GDVV Dienaer

Myn Heer Nicolaes Heins Daniel Elsevier.

Resident Tot Vianen.

No. 71.

Mijn Heer

UEd missive van 2C passato te recht ontfanglien. Wanneer naer Engelant aande Heer Spanheim schryve sal syn Ed wegens syn boexken bedancken. Het is mijn lief UEd het selve wel gemaect vint. De Exemplaren van Virgilius syn door Schipper Jan Willis op livorno versonden ende geaddresseert aen Abbate Bassetti soo dat niet twyffele ofte sullen wel te recht koomen. Het is myn leet het met de Vellejus Paterculus soo slecht gegaen is. In Holsteny Notae syu al 40 bladen gedruct; by aldien d\'Heer Kycke ons van wat meer copye versagh souden daer spoediger mede voortgaen, heeft belooft in dese vacantie copye te prepareren: soo sulx niet geschiet sal het slechte voortganck hebben, \') doch hoope dien Heer inde aenstaende weeck te spreecken als wanneer syn Ed de saecke mondelingh sal recommanderen.

Wat het boexken vande Heer Gradi belanght by aldien UEd myn het selve gelieft toetesenden sal sien of het selve myn dienstigh dunct te drucken, ofte anders het selve UEd aenstonts wedersenden. lek hebbe van mijn vriendt advys dat deselve d\'Exemplaren van Virgilius aende grooten (?) hadde doen behandighen: doch bemercke uyt UEd missive dat daer

^J) Zie brief Nquot; 31.

85

van airede advys hebt bekoornen. d\'Heer Bigot schrijft myn dat de Heer Pearson een boeck heeft van eenen Eusebius de locis S(anc)tis mede nyt medalien gehaelt die syn Ed meynt dat mede wel by de Noten van Holstemus in Stephanum souden passen, waerover UEd advijs versoecke. W aermede naer presentatie ravnes diensts verblyve.

Myn H eer UEd GDW Dienaer Amsterdam 1 July lt37i) Daniel Elsevier.

lek hebbe de Catalogus van Halmale \') daer bygeset alles wat ieder boeck gekost heeft, wil het UEd wel voor eenige daglien leenen doch sonde het niet konnen int geheel misschen.

(Adres :)

Myn Heer Myn Heer Nicolaes Heins Kesidenl tegenwoordigli Tot Vianen

Bt.

\'l Lees Uolmalc.

REGISTER.

CDe cijfer* duiden de nummers der brieven aanj

A.

Alantswijn. 7, 19.

Alphen (Eva van). Zie Elsevier, (nicht).

Ammianv* MarcMinus, edit, van Valesius, 23, \'27, 29, 31, 45.

„ noten v. Lindebrogius 24,

Armbius, 22 23, 24.

d\'Avaux, GO, 07, 08, 09.

B.

Barentsen (Frans), kapitein van het schip Londen. IS.

Bassetti (abt). 71.

Beuningen (van) 54.

Beverninck 47, 59.

Bigot (E.) 5, 22, 23, 24, 20, 27, 29, 31, 33, 36, 45, 40, 55, 50,

00, 09, 71.

Binckes (Schout bij nacht) 45.

Bipont\'mm {Poirret) I)e Deo Aubm et Mulo 24.

Blau (Blaeu) (Pieter) Secretaris 15, 10, 18.

„ „ (Joam 15, 10.

Bmnnichuijsen 08, 09.

Buasières (de) opera Poëtica in 12°. 09.

c.

Caesar (Jidius) 21.

Campen (van) 63, 04.

Caraumeiu, Bi alexin in fol. 69.

Garpzovius 7, 11, 17, 19, 20, 32, 33, 53, 65.

Cehm Comlatilhiun {Julius), de rebus geslis Caesar in, 21, 43, 45,46,47. Cicero {Epislolae ad Atticum) 42, 45, 61.

88

Claudianus (ii/ iwim DelpMni) 21.

Cluctni Germauia {taaUte druk) 10.

Curtim (Rhfits) 34, 35.

Ouypev 31.

D.

Dagt;/ffière/s, Carmiua in 12^u. 09.

Datus (Carolus) 17, 20.

Meic/tale/t, Opera uintlifuadica in lol. 09.

JJuyts (Jan) 59.

E.

Elsevier (Daniël) 37, 48.

// ,/ zoon 47.

u u nicht (Eva v. Alphen?) 5, (J, 7, 22, 23, 24.

Enimenes (Jacob v.) 59, Cü.

J\'Estrades 44.

Eusebius de loei* tanclii 71.

F.

Fagel u-aadpensionaris) zijn exemplaar van den i\'dlejus Paterculus 5U. r\'alconerius (P.) 11, 17, Cü.

Pebvre (ie) 33.

Fentui, (in 4° te drukken) C8, 09.

Force*! {Poëmata) 31.

Prancius (Petrus) 20, 62, 08.

Pürstenberg (F. von) 11, 36, 54, 61, 62 {quot;lt;1\' nan*\'*\'! aan hem) 62.

G.

Gale (Thora.) 47, 48, 50, 55, 50, 59, Ofl, 09.

Gla.semaker 27, 29, 40, 54.

Goes (de heer) 10.

Goes (Ualthasar v. d.) 59, 04.

Gooi (Mr. Theod.) 56.

Graevius 10, 13, 18, 20, 39, 47, 50, 52, 57, 58, 60, 61,63,66,67. Gradi (Steph.) abt. 44, 04, 71.

Gronovius (waarschijnlijk Laurentius Theodoras) 13, 15,10,18, ^O?)

// (Jacobus) (50 ?), 04, 08.

Groot (Helena de) zie Helena.

Groot (Pieter de) 18, 19.

Groothertog v. Toskane, Cosmus III. 11, 10, 44, 00, 04, 05,00,09. Guasconi 1, 4, 5, 13, 14, 15, 21, 22, 27, 28, 29, 04, 06.

Gudius 19.

89

H.

Hackius I, 26, 60.

Halmale ot Holmale (catalogus) 68, 69, 7i.

Heinsius (Daniël) 4.

n (Nicolaas) 21, 66, 68, 69, 70.

Helena (gou \'.rnante van Heinsius) 22, 23, 31, 40, 4\'i, 51, 54, 62, 63. u zwager SI.

u dochter 31 63, 64, 65, 69, 70.

n schoonzoor; 40,

llerodolns edid. Th. Galr, 47.

11 illersbergen 2.

Hogersé 31.

Holsienim, (/« SlephtontM HyzuHthuim edid. Rycke) 29, 31, 32, 41a, 43, 45, 40. 47, 52, 53, 54, 56, 58, 59, 61,62,63,64,65,71. Hoornbeyn, Hornbeyn 30, 31, 40, 42, 45, 47, 48. 51, 52, 54, 62,63. IIoH-imye {Amelolle de) Itclalion du Cotwlare 19.

Ilurf {!\'. D.) Drmons/rti/io rvdjigelica 66.

Huygens, zie Zuylicliem.

I. J.

Jacobus (Meester) binder 70.

Junddichns, T)c Mydurik etc. 47, 48, 50, 52, 55, 56, 59, 60, 69. Jenkins 47.

Jonninulx des scavaim 57, 58.

Joosten (Reyndert) schipper 69.

hocralf-i (cum notis Wolfii etc.) 39, 61.

_If Iwcralix EpiMohw ft Oratiovm Or. ft Lat. in 8quot;. door D. Elsevier te drukken, 61, 62, 63, 64, 66.

K.

Klerck (waarschijnlijk Klenck) 32, 33, 62.

Knijt\' (catalogus) 70.

Koenig (Samuel) 58.

L.

Lambecius 19, 57.

Langerman 53.

Le(e)uwen (Diderik van Leyden van) 50, 51.

Lindebrogius, Zie Amnduuun Marcellinus.

90

Lwim 13, 15, 1«, 18, 19, 42, 57.

Livii opera c. notis variorum 8, 9.

_n u sine notis 47.

Lotharingen (Hertog van) 20, 25, GO.

M.

Magnus 65.

Manuscripten (.uit de Keizerlijke bibliotheek; 19.

zie Elsevier (nicht).

Marcellinm. Zie Amwianm.

Menage 31 Meursii Creta 7.

Monck (Munck?) 40, 47, 48, 52, 62, C3.

Montauzier 7, 8, 16, 51, 5;), 50, 01, 08, lt;gt;9, 70.

Munckerus, rector te Hanilem 63.

Munster (Vorst v.) 68.

N.

Nuntius v. Rome 70.

O.

Odyck (Willem van Nassau, heer van) 59.

Oranje (Prins van) 47.

Oeir/iim ed. in 24quot;, 4.

« n 12°. (te herdrukken) 4, 10, 6ü.

„ n 8⁰- ^

u revisie 17.

u comraentaria 25.

P.

Patere,dm (Vellejm) 20, 28, 71, copie, text 27, 28 41, drukken, correctiën, proeven 226, 9, 31, 32, 45, 46, 49, 54, laatste blad 48, tytel 48, nooten 40, 41, index 42, Exemplaren 48^ :gt;(), ol, o4, dd. Exempl. v. Heinsius 52, verzending 49, 50, 52, 57, 59, 03, 64. Pearson (Bisschop) 47, 71.

Pels 55.

Pinedo 47.

Piso (Willem) 01.

Plinii Epidolac 48.

Poirret zie Bipontinus.

Polliicis Dïclïoiriiunviii 7.

Pozzo (Cavalier del) 64.

91

R.

Kootsteen (Rothstein) Deensch admiraal II.

Rothe (pasquillen) 17.

Ruyter (Admiraal M. A, de) begrafenis \'20, tombe 0\'2.

n zijn zoon Engel G2, 65, 60.

Rutgersius (Janus) portret 32, 33, 34. 30, ri5.

gedicht daaronder 35, 39 (?)

kosten-rekening 37.

plaat 35.

Rycke 8, 20, 31, 32, 39, 41, 40, 53, 54, 57, 59, 00, 03, 04, „ (neef) 33.

u (beminde) 39.

Rycke, zie Holstenius.

s.

Saipllicm (noten) 8, 10.

Schefl\'erus 32, 65.

Sigonius ■10.

Silvercroon (de heer) te \'s Hage 70.

Somer (Ds. Bernardus) 50, 57.

Spaen (generaal) 47.

quot; nnbeim (Ezechiël) 54, 04, 71.

heim {Ezechiël.) Discour» uur In crèche de voire Seigneur 20. mgs (Kabinet) 15, 16, •17.

anus, ile ürhihus 42, 47, 50.

ycker 48.

Symon {Tere) Histoire critique du vieux Testament etc. 03.

T.

Thmnus vers: Posterilnli, etc. 20, 27, 28, 30, 31, 33, 40. if JIUIoire in torna tie vita sua (edit. Geneve) 31.

copye, commentaria 32.

afdrukken 33.

Trelsch (de heer) 00.

U. V.

Valesius, zie Amminnvs Marcelliims.

Vicquefort 1.

de Villahermosa (hertog) 09,

Verffilim, c. no tits in Ih/ris Servii etc. in 8°. I.

leidsehe editie 12 — Aeneas (praefatio) iO.

VergHins, (edid. Heinsius) catalecta 10; text 2, 10; proeven, bladen 3, 4, Ü, 7, 8, 9; afgedrukt H, titel 4, 10, 12, 07; titelplaatje 13; Errata 10; Index 10.

Praefatio 66, 67, Dedicatie, vers. 54, 55,61,64,65,66,67. Exemplaren 13, 14, 54, 66, 68, 09, 70, 71, exemplaar van den Koning 65, 6ö, exemplaar van den dauphin 05, 66, 67, 68, verguld exemplaar van Heinsius 08, exemplaar van den ge/ant d\'Avaux 08, 09. Binden 05, 67, 69, 70.

Vossius (Gerard Johz. de vader) 21.

Vossius (Isaac ol\' (ierardus) 20, 54.

Vredestractaat te Nijmegen 59.

W.

Wal (v. d.) 39 (lat. vers.) 62.

Willis (.lan) schipper 71.

Wicquefort, zie Vicquelort.

Wolfganck 7.

Wolfius, zie hsocrulfx.

Y.

Yorck (de hertog van) 08, 69.

Z.

Zuylichem (de heer van) 20, 27, 32.

03

Namen van steden en plaatsen.

Aeth 55, 60.

Ancona 59, 04.

Bazel 61.

Preda (»9.

Bremen 65, 66.

Brussel 67.

Cambridge 47.

Danizigh 53.

Deventer 66.

Doornyck 4li.

Dordrecht 35.

Duyns 7.

Floreneen 17, 22, 66.

Francfort 14, 60.

(ieneve 7.

Gottenburgh 11.

\'s Gravenland 2, 37.

Den Haag: 28, 57, 60, 70. Hagenau 10.

Hamburg 20, 57, 58, 60, 67. Harlingen 8.

Hooghstraten 68.

Hoorn 15.

Lantskroon 11.

Leyden 1, 6, 22, 59, 64. Leipzigh 22, 29, 33, 57. Livorno 15, 16, 18, 71. Londen 8, 46, 47, 52, 59, 60. Lnneburgh 65.

94

Maastricht O, 10, 55.

Mechelen (iO, 70.

Medemblick 10.

Messina 0.

Met/. 25, 43.

Moscow 2, o3.

Munster Ai, 54, 65.

Nancy (gt;0.

Nhnwegen 33, 34, 35, 44, 47, 57, 60, 67.

OudenaerJe 55.

Oxl\'ort 47.

Paderborn 4, 33. Palermo S.

I\'arijs 6, 19, 21, 43, Philipsburg 0, 10. Pisa 66.

Reinhausen 7.

Roomen 15, 16, 59, 65, 70. Rouaen 10, 23, 68.

liijssel 41a.

Stetyn 40.

Stockholm 31, 47, 53. Straalsund 42.

Tabago (eiland) 45.

Thionville 22.

Toulon 6.

TJtrecht 34, 50, 70.

Utyn (Uttyn of Eutin)

Vianen 14, 67.

Zwolle 66.

95

Titels van boeken, in de brieven vermeld zonder naam van den schrijver of bewerker.

Description de la Trappe 10.

Bail des fermes et Gabelles de France 19.

(Tractaetjen i de Horologiis 31, 3C, 43, 44, 60, C l.

Histoire d\'Abdias 32.

Herodiani Hist, libri octo Gr. Lat. et notis illnstr. in 8°. Oxon.

1078 (edid. -loh. North ;^j)

Essais de morale 4^mc partie in 1\'2^U, 58.

Minucius Felix in 12quot; 09.

Abrégé de la Fbilosophie de Gassend! 09.

l\'Ame des Bestes in 12° 09.

De antiquis Causis Episcoporum in 4° 09.

De antiquo Jure Presbyterorum in 12° 09.

Conquisa di Messina in 4®, 3 voll. 09.

bij dj: i ri(iKvi:i:gt; dezes veiischeen meue

ilijfirügen lot lt;!o geschiedenis van den Xederlimd-sclien Boeliliandel. Ie deel: heveimeldse.i en I erspn /tie SfuH\'i n....................,...... / •

ÏVir. \\V. I\'. SAT\'TUX KLUIT, i)e Nieuwsbladeii voor den Hoeklmndel..................... // 1

A KRUSEMAN. Igt;e Franselie Wetten op de üoiliiiidsehe Drukpers. ISini tot 181-1.......

, IJouwstofleu voor een ge-schit deuis van den Nederlandsehen Boekhaiultd,

glt;\'du rende de halve eeuw ISJSO —188(1. \'2 dlu. in 1 stukken.............................. // lt;

STOfi.MDF\'.UK KKI: M P.OS; I.OFl\'/ i\'N cVquot; llClJNKi\'.. —