É

1

Alphabetisch Register van de straten enz. op den Plattegrond v. Arnhem.

Bijzondere gebouwen, met letters op den Plattegrond amgeduid.

(De letters en cijfers hebben betrekking op de vierkanten van den Plattegrond).

A K N i 1 KM Di; (.iiUOTK KKl.\'K MKT 11IMquot; ZCI l)i:U rUl£T A A I.. (Naar pliotogr van (U-n Hx. J. Epliraïm.\'

GIDS

VOOR

ARNHEM en OMSTREKEN,

met Plattegrond, van Arnliem, Wandelkaarten in kleuren en in den tekst, ÈeneYens een groot aantal afloeeldingen.

3e DRUK..

Uitgegeven door de „Vereeniging tot bevordering van het Vreemdelingenverkeer in Arnhem en Omstreken,quot;

■

RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT

1173 8600

GEDRUKT RIJ G. J. THIEMli, TE ARNHEM.

ARNHEM.

Hotels: Grand Hotel Bellerue (PI. B 2) Utreclitschestr. Bovenover. (Kamers van 1.— af, Pension van f4.— af, Table d hóte 1 2.—). — Grand Hotel du Soleil (PI. C3)Haven, hoek Rijnstraat üii Bergstraat. (Logis fl.50, déjeuner f 0.75, service f 0.25, diner (table d\'hote) f 2.—). Hotel lt;U.s Pays-Bas (PI. E 5) Groote Markt. (Logies f\' .50, déjeuner f0.75, service fU.25, table d liote f~.—). — lintei Zwijnshoofd (PI. I) 4! Kleine Oord. — Hotel de Pamr (PI. C 4gt; Pauwstraat. (Logis et déjeuner f2.—, diners van f 1.50 af.) — Hotel de Constabel lt;P1. C 4\'. Pauwstraat, iLogis et dejeuner van f 1.50 af, diner f ..511). — Hótel Sluis CPl. B 3) Oude Stationstraat. (Logies et déjeuner f 1.50, diner f 1.25 en hooger.) - Hotel v. Dnsschoteu (PI. D 5) Groote Markt (Logis et déjeuner f 1.50, diner van f 1.— af.) — Hotel de Bruijn (PI. C 3) Rijnkade bij de Schipbrug. — \'t \\l^rapen eau Atnsterdaoi. (PI. C 4) Oever-straat.( Logis et déjeuner f 1.25, diner f 1.—).

Leenaerts (PI. D 5) Groote Markt.

Hotel van den Planten- en Voyeltuin (III H 14» aan den Velperweg, halfweg Arnhem en ^ elp. Hotel van den In rang. f Kamers van f 1.50 af. Table d\'hote f2.25. Restaurant a la carte). — Hótel-Garni Beekenkamp, Velperweg. — Hdtel-Garni Steijgerwalt, aan de Klingelbeek.

Restaurants en Cafe\'s: Grand Café Central, Peiger (PI. C.4 Vijzelstraat (Plats du jour f O.40, diners a la carte en van f 1.50 af.) — Musis Sar rum (PI C. 5) Vel-perplein. — Café Xeuf, Scharf (PI. C 4) Ketelstraat (Plats dn jour, plats du soir.) — \' af. Poort van Cleiy, Stronkman (PI. t 11 vijzelstraat. — Care de Strashoio,,, Polman (PI. I) 5) Koningstraat. — Café Sluis (PI. B 3i Oude Stationstraat.— Caf*\' Place Roxjale, Xobel (PI. 1) 5) Koningsplein hoek Korte Walstr. — t afé Corcordia, Petri (PI. C 4) Nieuwe Plein hoek Jansstraat.— Café Krüwinkel. lt;P1. € 7 Steen-straat. — Café de Beurs, Horning (PI. I) 5) Turfstraat hoek Markt. — Café Peers Pastoorstraat, — Enz.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

ARNHEM,

de hoofdplaats van Gelderland, aan den Rijn, is eon der bekoorlijkst gelegen steden van geheel Nederland. Zijne omstreken zijn even rijk aan afwisseling als schilderachtig en boeiend. De ligging aan den voet der Velnwsche heuvelen, daar, waar de hooge Velnwzoom zich van liet oosten naar het zuiden ombuigt, maakt de stail tot het natuurlijke uitgangspunt voor den toerist, die de schoonheden, waarmede de natuur deze landstreek van Gelderland zoo mild heeft begiftigd, wil leeren kennen. Het klimaat is gezond, de lucht fijner en droger (de zandige bodem ligt gemiddeld tusschen de 30 en 50 M. boven de oppervlakte der zee, enkele hoogten bereiken 100 en HO M.) dan in het grootste gedeelte van ons land. In de onmiddellijke nabijheid der stad treft men bosschen aan met bijzonder zwaar en hoog hout; aan wellen en

Gids voor Arnhem en Omstreken.

watersprongen zijn de hoogere gronden zeer rijk, zoodat men dan ook menigvuldige beken en watervallen — zij het ook van bescheiden afmeting — op zijne wandeling ontmoet.

Van oudsher was Arnhem\'s omgeving een lustoord; vandaar ^iat, tot uren ver in den omtrek, de groote buitenverblijven al.s \'t ware zijn aaneengeschakeld. Deze zijn met smaak aangelegd, worden met bijzondere zorg onderhouden en verrukken en bekoren het oog door bloemenpracht en schilderachtige woudpartijen en statige lanen. Nergens vindt men zooveel verrukkelijk schoone vergezichten, zoo vol verscheidenheid, als in Arnhem en zijne omstreken: ten oosten tot Dieren, ten westen tot de Grebbe.

Het karakter van Arnhem, dat p. m. 50,000 inwoners telt. is dat eener vroolijke, bloeiende, rijke stad uit den nieuwe-ren tijd. Het oud-Hollandsche karakter ervan is geheel te loor gegaan. Toen in 1853 besloten werd, de laatste wallen en binnengrachten, die nog aan de «vestingquot; herinnerden, te slechten en te dempen en in kaden, plantsoenen en pleinen te herscheppen, werd het aanzien van buitenaf der stad dusdanig veranderd en verfraaid, dat de bewoners der binnenstad begrepen. niet achter te kunnen blijven. Daarbij kwam dat de sterke toeneming der bevolking \') meerdere welvaart aanbracht, en de neringdoenden zich daardoor in de gelegenheid zagen gesteld, de oude pittoreske geveltjes en puien te vervangen door moderne bouwsels, die aan zoovele steden, welke in deze periode zich ontwikkelden, haar eigenaardigheid ontnomen hebben. Intusschen is sinds enkele jaren de ware kunst weder meer op don voorgrond getreden en heeft Arnhem thans menige fraaie winkelpui aan te wijzen.

Gelukkig, dat althans bij den aanleg der singels en plantsoenen lt;le goede smaak niet uit het oog is verloren. De lommerrijke dreven rondom de stad, gepaard met bevallige waterpartijen, maakten haar roem uit en zullen dat blijven doen, al heeft men in de laatste jaren geducht te kampen gehad met eene ziekte der boomen. veroorzaakt waarschijnlijk zoowel door het lichtgas, waarmede de bodem is bezwangerd, als door don iepenspintkever. tengevolge waarvan geheele lanen moesten vallen. Het kwaad schijnt th;ins, dank zij doeltreflende maatregelen, gekeerd. Voor den aanplant van nieuwe boomen wordt behoorlijk zorg gedragen.

Arnhem is wel geen koopstad noch eene fabrieksplaats, maar het drijft toch een zeer levendigen expeditie-handel, alsmede een uitgebreiden handel in tabak, wijnen, groenten enz. met het buitenland, en het bezit een aantal fabrieken, die hare beteekenis niet missen en in ons land een goeden naam en veel aftrek hebben. quot;Wij noemen slechts: de bandfabriek, de Beierschbier-brouwerij, de fabrieken van haarden. fornuizen en brandkasten, die van physische instrumenten en weegwerktuigen, de stoom-houtzagerijen en scheepstimmerwerven, de salmiakfabriek (behoo-

i) In 1825 tolde Arnliom 10,231 inw., in 1853 nog slechts 19,298, in 1S70 roods 3-3,0J0 en in 1880 circa 42,000.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

rende l)ij lt;le gemeentelijke gasfabriek), de terracotta-fabriek, spiegelmakerijen, lijstenfabrieken, de rnineraal-waterfabrieken, de likeurstokerijen, de reukwaterfabi\'iek, de lettergieterijen, de leerlooierij, de zout- en zeepziederijen, de azijnmakerijen, de fabriek van werktuigen, de stoomsleephelling, de steenfabrieken, de stoomwasscherijen, de sigarenfabrieken, de rijtiiigfabrieken , de loodgieterijen enz. Ook de geregelde stoombootvaarten verheugen zich in een druk vervoer van goederen. De magazijnen van weelde-, reis-en huishoudelijke artikelen , manufacturen, gouden en zilveren voorwerpen, bloemen enz. kunnen niet die der grootste steden wedijveren wat inrichting en uiterlijk aanzien betreft.

Het aangeven van een weg door de stad schenkt vanzelf de gelegenheid, op de bezienswaardigheden , de openbare gebouwen en de inrichtingen van bijzonderen aard de aandacht te vestigen.

Stationsplein. (Hn/p/mstkuti/oor. Piikkelpost.) Stationstraat. (Pare Vaccinogène, PI. C 4 a) Xieinve Plein. (Parkaanleg, Leesmuseum PI. C 4 6.)

Aan het Nieuwe Plein, nabij het Leesmuseum, het Bureau der Brandweer en de Sociëteit Concordia, in 1884 herwaarts overgebracht. Willemsplein, aldus genaamd naar de aan het smalle gedeelte gelegen Willemskazerne PI. C 5c in 1836 gebouwd op de gronden van voormalige bastions en ingericht voor infanterie en artillerie. Zij biedt ruimte voor anderhalf bataljon en drie butte-rijen. Tegenover de kazerne hot gebouw van het Genootschap Kunstoefening, eene teekensidiool, welke in 1802 werd opgericht. Terugkeerende naar het breede gedeelte van het plein: de Hoogere Burgerschool PI. C id, gemeentelijke instelling met Sjarigen cursus 1860. (iVeerhord van het Meteorologisch Comité.) Nabij do viaduct het Telegraafkantoor, PI. li 4e. De Janssingels. (Monumentale fonteinen, gevoed dooi\' de waterleiding. Parkaanleg. Middelhnre School voor Meisjes, PI. C 4/quot;, eene gemeentelijke instelling in 1871 geopend.) Velperplein. {Parkaanleg met estrade voor openbare muziekuitvoeringen. Wachtkamer van den paardentram. Toegang tot do Amhachtsschool, PI. C ög. die hier sinds 1875 is gevestigd. In het frontespice van het dusgenaamde Cremerhuis, PI. C .gt;/(, de hoste van den op 1 Sept. 1827 te Arnhem geboren

Gitls voor Arnhem en Omstreken. 11

schrijver der »Betuwsche Novellen,quot; Jacobus Jan Crenier, f 5 Juni 1880 te \'s-Gravenhage. Musis Sacrum metparkaanleg en beelden. PI. C 5.)

Velperbimiensingel. Laiiwersgiacht. {Parkaanleg, waterpartij.) Koningsplein.) Schouwburg, PI. D 5 i, die in ■1808 werd geopend niet «Emnia Berthoklquot; van J. J. CVerner. Tegen persoonlijke rampen, bij brand, zijn (brandscherrn, brandkap, ruime Doodtrappen, noodlichten) alle mogelijke waarborgen gemaakt. Achter den Schouwburg de WaalscJie kerk en de Militaire magazijnen.) Ense-biusbinnensingel. Lauwersgracht. {IJzeren brug. Gemeentelijk Ziekenhuis, PI. E bj, gebouwd in 1848. Uitstekende inrichting. (Marktstraat.) Moorsch gfhomo der firma Gebr. Hesgt;elink, PI. E 5 k.)

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

In de onmiddellijke nabijheid verheft zich aan de Marktstraat het Archief-gebouw. (PI. E 5 1).

Het Archief-gebouw is in

1880 in gebruik genomen. Het is opgetrokken in Oud-Hollandschen stijl naar de plannen van den Am-sterdamschon architect J, L. .Springer en was liet eerste gebouw in ons land, dat door het iiijk werd gesticht met de bestemming van archief. Model-inrichting. Constructie geheel van steen en ijzer. Dit Archief, dat reeds uitwendig een gewichtig karakter draagt, bevat /eer merkwaardige verzamelingen,

die wij hier, voor een gemakkelijk overzicht splitsen in A. archieven van administratieven en politieken aard en B. rechterlijke archieven.

A. Archief van hot Hof (administratief en politiek gedeelte), van lt;le Rekenkamer (waarbij behooren \'SOOO perk. brieven met vele nierkw.

/.egels), en van de Leenkamer van het vorstendom Gelre en het graafschap Zutphen, en van nog enkele andere Leenkamers, de Landdagsrecessen, Landschapsstukken. Statin van Oorlog, resolution van en voor de Generaliteit: de archieven van de Regeerings-colleges van 1705—1813. h. De archieven van besturen in de kwartieren Nijmegen, Arnhem en Zutphen. r. Mar-keboeken van Steenderon, Doetin-chem, Vorden. Hellerveld, Hallo,

Hattem, Raey en Lhuir,Wekerom, Escho-! voorts van de voorm. heerlijkheden, ten en de A alk. Spankeren, Dieren, Soe- i Hftrssen, Hernen. Leur, Balgooien Keent, ren en Ellekom, Asselrebach, Bennekoni Hiden, Maasbommel en Batenburg. ;}o. Van en Roden. lt;!. Stukken betreffende de Lij- | Overbetuwe : Eist. Elden . Bemmol, Doorniers. Huissen, Malburgen enz., welke , nenburg, Angeren. Kessen, Lent, Oosterlandstreek in 181tgt; aan Nederland werd hout. Slijk-Ewijk, Herveld. Amlelst, Zet-afgestaan. Archief van het graafschap ten. Randwijk. Heteren, Driel, Herwen-Culenborch. /\'. Archief van de heerlijkheid ¹ en-Aart, Huissen, Malburgen ; voorts van Borculo. //. De archieven van de steden j de voorm. heerlijkheden: Gent. Meiners-Arnhem. EIburg, Groenlo. h. De archieven wijk. Hemmen, Indooniik. Loenen, Ho-van het klooster Bethlehem (merkwaardig moet, Millingen. 4quot;. Van Neder-Betuwe, Evangeliarium ; van de abdij Elten ; de ^! Zoelen , Avezaat, Ravenswaai, Maurik , Veluwsche kloosters: de keinarij van Put- Eck-en-Wiel, Ingen, Ommeren. Meerten ten. de commanderie van St.-.Jan te en Aalst, Resteren, Opheusden, Hien en Arnhem (merkwaardige zegels), /. Archief Dodewaard , Ochten, Echteld; voorts van van curatoren en senaat der Harderwijk- de voorm. heerlijkheden Lienden. IJzen-*che academie, h. Archief van het huis doorn. Leede, Marsch. 5°. Van Tiel en Biljoen (bevattende het omlst\'- rharftr in Zandwijk en tie kerspelen behoorende het gebouw aanwezig, van het jaar 1076). onder de voorm. Gerichtsbanken van Tuil /. De registers van den Hof te Voorst, en Deil; voorts van de voorin, heerlijk--//. Archief der kerkvoogdij van Arnhem heden Dalem en Herwijnen. 6o. Van Zalt-en dat der Nederduitsch-Hervormde dia-j Bommel en de kerspelen behoorende onder eonie. ii. Leiw kleine verzameling oude ; de Gerichtsbanken Driel en Zuilichem ; kaarten. van de hooge bank van Heerwaarden en

B. Rechterlijke archieven: van de voorm. heerlijkheden Poederooi, gt; an het Hof. /gt;. In hot kwartier van Aalst, Nederhemert, Ammerzoden en

Nijmegen : 1quot;. van In t Rijk van Nijmegen Hedel 7°. Van Beesd . Renooi en Acquooi. met de kerspelen: voorts van de voorma- ⁰ Van Buren, Beusichem en Zoelmond, iis-\'f heerlijkheden Groesbeek . Heumen , Trichten Buurmalsen,Oo. Van C\'uienborch. Malden. Beek . I bhergen , Ooi , Persingen ¹ c In het kwartier Zutphen: van Wester-•■n Doddendaal; alsmede v.m het Neder-i voort, Borculo. Groenlo. Üoetinchem , rijksch Wald. 2o. Van Maas-en-Waal, Doesburg. In het kwartier Arnhem: \\V irissen, Afferden. Deest. Dniten, Puflik, van Arnhem, EIburg, Landgericht en Overasselt . Nederasselt. Apcitern , Alt- Drostambt van Veluwe en Veluwezoom ; forst, \\\\ amel, Dreumel, Leeuwen, Alfen:\'protocollen van de Veluwsche Scholt-

Gids voor Arnhem en Omstreken.

ambten (Ede, Nijkerk, Putten, Ermelo, : quot;Wageningen, Hattem; voorts van de voorm. Doornspijk, Heerde, Epe, Voorst Rhe- heerlijkheden: liet Loo, Roosendaal, Doden, Brummen), Oldenbroek , Rijbroek , renweerd. e. Van de Lijmers enz. (Zie A\'/.)

Eusebiusplein. (Over de Sahelspoort, die van hier naar de Groote Markt voert, ziebl.\'ll.) Verlengde Rijnkade. Rijnkade. {Aanlegplaatsen der stuomlooten (zie bl. 3.) Gezicht op de Betinve, Uuissen, Nijmerjen.) Roermondsplein. Rijnkade. Veerdam. (Schiphrtig ovei\' den Rijn, die liier p. rn. 150 M. breed is. De brug rust behalve op de gemetselde landhoofden op 19 schepen. Zwem- en Badinrichting (D 2) aan de overzijde, geopend van Mei tot October. Gezicht op Onderlangs en Bovenover en Hulkestein.) Nieuwe Kraan. {Haven. Wachthuis van den stoomtram naar Wageningen, PI. C 3. Bureau van de Waterleiding, PI. C 3 m. Hotel du Soleil.) Rijnstraat. {Annoncezuil.) Roermondsplein. {Nieuwe Weeshuis in 1659 gesticht. Veemarkt. Bijzondere scholen.) Weerdjesstraat. {JVutsgebouic, PI. D 4 n. Natuurkundig Genootschap »Wessel-Knoopsquot;. PI. D 4 o.)

Volksbibliotheek en

Het gebouw van de afdeeling Arnhem der Maatschappy tot JM ut van \'t Algemeen is hier in 1876 verrezen. Het bevat, behalve kleinere vergaderlokalen, eene fraaie groote zaal, die p. m. 1000 personen kan bevatten en dient voor de winterbijeenkomsten der leden niet hunne dames, lezingen, concerten enz. Ook worden hier des Zondags de godsdienstoefeningen der Hemonstrantsclie ge

Weerdjesstraat. Roodenburgstraat. Turfstraat. Groote Markt. {Waaggebouw, PI. D 5;), met Museum van Oudheden. Hotelv. Dus-schoten. Woning van den Commissaris des Konings. Sahelspoort. }Intel des Pays-Bas. Gouvernementsgebouw, PI. E 5 5. Hulp-telegraafkantoor. Paleis van Justitie, PI. I) 5 r. Gemeentehuis, PI. 1) 5 s. Groote Kerk, PI. D 5 t.)

Gids voor Aniheui en Omstreken.

kaal van den linkervleugel is een Hulptelegraafkantoor gevestigd.

Het Paleis van Justitie (PL D 5rï

-Justitia Sacrumquot; is veel later gebouwd dan het Gouvernementsgebouw nl. in 1838. Vroeger stond hier het Oude Hof of Hof van Nassau. Lodewijk van Nassau—Kat-zenellbogen, Ernst Kasimir en Willem Frederik van Nassau, stadhouder van Friesland, hebben het. bewoond. In 1()48 kochten de Staten het terug en bestemden het tot Kanselarij van Gelderland en zotel der Raden van het gewest- In 1811 werd de rechtbank van eersten aanleg er in gevestigd en sinds bleef het aan Justitia gewijd.

Het Gemeentehuis (Pi. ]) ó.v is een der weinige oude gebouwen in Arnhem, die eene historische vermaardheid bezitten. Het is nl. het oude Duivelshuis van Maarten van Bossum, den benu-hten krijgsoverste van den laatsten hertog van Gelder. Het werd in het laatst dor 15o eeuw gesticht: maar droeg toen een meer typisch karakter dan tegenwoordig. O.a in den-Geld. Volksalmanakquot; van 1887 komt eeno afbeelding voor naar eene kopergravure uit delCeeeuw. Toen ter tijd vertoonde zich eene geheele reeks van beelden van krijgslieden aan den voorgevel, die nu zijn verdwenen: alleen do koppen boven de ramen en de saters onder het vooruitspringende rechtergedeelte zijn behouden. • De legende zegt. dat dezo saters daar werden geplaatstdoorMaar-ten van Rossum tot ergernis van het stedelijk bestuur, dat hem het verlof geweigerd had om een gouden stoep voor zijn huis te leggen.) Ook heeft de verbouwing en vooral ook liet bepleisteren van den gevel veel afbreuk gedaan aan den karakteristieken stijl, behoorende tot de Hollandsche Renaissance uit de vroegste periode. toen de Gothische vormen nog zeer duidelijk waren te herkennen. Herhaalde vertimmeringen in 1716, in 1818 en het laatst in 1830, toen de zetel der stedelijke Regeering naar het Duivelslmis werd overgebracht (betonde Stadhuis, dat op de Groote Markt stond vóór het Paleis van Justitie, werd in 1840 afgebroken), hebben het gebouw bijna onherkenbaar gemaant. Inwendig levert het Gemeentehuis niets bijzonders

AliNHLM: (iKZICHT OP DK LAUWKRSGKACHT. VELP: Ui: i 11L1S U VERB EEK. (Na.n; [jiidti^iMpluüu van den Ilr. U. Jiniiniug.)

Gids voor Arnhem en Omstreken.

op; de Kaadzaal is, zooals meer 011 meer Michiel Wagoner wordt als de maker

algemeen wordt erkend, eene gemeente (1769) genoemd. (Van Mei—Sept. om de

als Arnhem onwaardig. 14 dagen orgelbespeling des Dinsdags van De bovenzalen van een achter het Ge- ! 2—3 uur, toegang vrij.) Ook liet preekge-

nieentehnis zich bevindend gebouw, toe- stoelte is do bezichtiging waard. Het merk-

gang door de poort, zijn ingericht tot waardigste echter, dat de kerk bezit, i* Openbare Bibliotheek, quot;die geens-¹ de graftombe van Karei, tiertog

zins onbelangrijk is. Zij is voornamelijk van Gelder, in hot afgesloten gedeelte

eene verzamelijk van geschiedkundige, van het koor sleutel bij den koster). Dit plaatsbeschrijvende en rechtsgeleerde wer-; praalgraf bestaat uit een voetstuk van

ken: maar bevat ook op elk ander ge- zwart marmer, waarin men zestien nissen

bied boeken van niet geringe waarde, met en ha ut rdief gobeeldhomvde üguren

Wij noemen slechts: ziet aangebracht van wit marmer. (Die in

„Breviarium Ecclesiae Trajectensisquot; de lange zijde stellen do twaalf apostelen

van het jaar 1508 (blz. 272 v. d. Cata- voor; die in do korte zijdon aan het hoofd-logus), dat door zeldzaamheid en ge-| einde Maria met het kind Jezus en Jozef,

schicdkundig belang de aandacht bijzonder aan het voeteneinde een geharnastenridder

verdient. Op bladz. 288 van don Catalogus en eene edelvrouwo, die barmhartigheid

mag terecht een werk van Simon Stevin uitoefent.) Van wit marmer is ook hot

opmerkenswaardig boeten; „La Contra- levensgroote beeld van den laarsten en

mérationquot;, gedrukt te Rotterdam in ItilS. roomrijksten hertog van Gelder In volle

Het is zeldzaam en voor do kennis van wapenrusting, maar mot ontbloot hoofd,

den krijgsbouw in Maurits\' tijd van groot dat op een kussen rust, de helm igt; aan

belang. Verder wijzen we op de folio- het hoofdeinde geplaatst, ligt do hertog

uitgave der beroemde Encyclopédie van met gevouwen handen uitgestrekt Het

Diderot in 28 doelen (bl. 2ni) en de kost- marmer is met zorg bearbeid. Maliën-

bare verzameling der Bollandisten in de kolder en harnas zijn zeer fraai gebeeld-

,Acta Sanctorumquot; (bl. 124). De hoofd- houwd—jammer dat er zooveel geschon-

verzamolingen leveren stof te over tot den is. Zes leeuwen omringen het beeld :

bronnenstudie zoowel voor recht als voor quot;t zijn de schildhouders van do geslaehts-

geschndenis. Eene rij van eerwaardige wapens van Karol\'s kwartieren : Gelder

folianten biedt schatten aan voor hem en Gulik, Beieren en Henegouwen. Kloof

die het oud recht in zijn onderdooien wil en Mark, Berry, Arkel. Bourgondië en

loeren kennen. Op het gebied dor historie Bourbon. — Een ander beeld van den

is menig werk aanwezig, dat den man hertog is hoog togen een der pilasters

van studie baten kan. Groote oncyclope- van het koor opgehangen in een open

dieën , als die van Ersch en Gruber, perio- kast- JHt beeld van hout, dat Karei in

dieke geschriften als do „Geldorsche knielende houding voorstelt, is bekleed

Burgercourantquot;, v. Woensel\'s „Lantaarn quot;, met de echte wapenrusting van den her-

do „Geldorsche Volksalmanak quot;, de „Al- tog. Den 20n Aug. 188; werd dit ontdekt,

manach de Gotha quot;, verzamelingen van (Zie over „bet beeld in quot;t kastjequot;quot; het ar-

bronnen zooals de „Monunientaquot;\' van Portz; tikel van A. J. C. Kremor in de ylgt;•;//lt;.

genealogische geschriften als die van four, van 24 Aug. 18^7.)

Fahne. aardrijkskundige werken van den Onder de andere G-ratmonumenten, ouden tijd, o.a. de prachtige folio-uitgave die in do Groote Kerk bezichtiging vervan Blaen en de „lichtende Colomnieofte dienen, wijzen we op dat van .loost Zeospioger, curiosa als in de folianten Sasbout den eersten kanselier, die door van v. Hasselt, er is hier voel, dat do Karei V over Gelderland werd aangesteld, moeite dor inzage overwaard is. : Men vindt hot buiten de noordelijke af-De Groote ÏCerk is het voornaamste sluiting van het koor. Onder de zinne-korkgebouw der stad, een waar monu- beeldige voorstelling van de verganke-mont van Gothische bouwkunst. Zij was lijkheid van hot aardsch omhulsel lt;(!lt;• vóór do Hervorming aan don dienst van figuur oener pas overleden schoone vrouw den H. Eusebius gewijd. Hertog Arnold naast baar geraamte) leest men: Sistf. van Gelder legde in 1452 den eersten steen graduji. Qtod es, ipse iti. imrtassis van hot tegenwoordige gebouw. Uiterlijk f.ius tras quod sum, cadaver pitkidum. en innerlijk heeft het edele vormen, hot Oi.im jodocus eram Sasbout 31e mis it is van baksteen gebouwd, met ornamen- in auras Delft Clara pars Bataviae. ten van zandsteen, die echter niet moor Ter denis patriae causas decipimus den naam van versieringen verdienen, annus pars consili haud in oloria. De zuidelijke portiek mocht wel geheel Deinde et pacatis praeses jus Ceasare worden gêrostaureerd. (Een godoolto or ; Gelris Dixt ji:rente Carolo. («Iuid ti-van ziet men op onze afbeelding van bot tuli ? oum opis? quid nunc prkdentia kerkgebouw.) Hot schip der kerk is hoog prodest ? Mors summa miscet infimis. en maakt een statigen indruk. De zijbeu- Sola wa::et virtus homini post finera. kon en het koor zijn daarmede in schoone sol am dum vivis. hanc ama. Vale: De harmonie. Spreukenborden der oude gil- aanduiding „Vivus sibi scripsitquot;quot; verden, benevens enkele wapenborden zijn hoogt de eigenaardigheid van de behar-togen do wanden der zijbeuken en onder tigenswaardige les. \'ji het orgel opgehangen. Het orgel is een---^

sieraad dor kerk. Hot is zeer rijk gebouwd \') Vertraag uw schreden. ^ at gij zijt.

en kostelijk van toon. De Sakser Johan ben ook ik geweest; misschien zult gij

Gids voor Arnbera en Omstreken.

Kippenrnarkt {Xoorddijke. ingang der Groote Kerk. Vischmarkt. Postkantoor, l\'l. l.t 5 lt;/). Koningstraat. {Groote Sociëteit in 1878

morden zijn. wat ik thans hen. ..m vergaan lijk. Eertijds uras ik Jodocus Sasliout. lgt;olft. •■en berocmdo plaats in Holland. zaL- mij geboren worden Dertig jarcii lioHlistc ik als ii n nier onwaardit; liil van den Raad over de zaken van het vaderland. Daarna hel\' ik, in naam van keizer Karei, al- kanselier van Gelderland recht gesproken Waartoe dienen mij nn titels en rijkdommen, waartoe mijn verstand? 1\'e dood maakt groot en klein gelijk. Alleen de deugd baat den mensch na zijn dood. Bemin haar alleen, terwijl gij nog leeft. Gegroet:

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

Broerenstraat. Kleine Oord. {Hotel Zwijnshoofd PI. D 4). Weverstraat. {Kiceekschool van Onderwijzeressen, Ttigg. Ingang der Doopsgezinde Kerk.) Groote Oord. {Doorloopende tentoonstelling can schilderijen van moderne meesters, PI. C 4. bij den kunsthandelaar Gerbrands, toegang vrij. Electrische klok.) Jansplaats. {Varkensmarkt. Koepelkerk, PI. 0 4;}\', voor de Hervormden, in 1888 gebouwd. Hoofdpostkantoor, in 1888 89 gebouwd.) Jansstraat. {Fraaie gevel in Oud-Holl. stijl der R. Kath. bijzondere school.) Pauwstraat. {Telephoon-Bureau in 1882 geopend. Hotel de Pauw. IFtel Constahel.) Korenmarkt. {Luthersche Kerk, PI. C 4c, Korenbeurs.) Nieuwe Plein. {St.-Eusebiuskerk, PI. C3aa.) Coehoornstraat. {Voorm. Begraafplaats.)

Niemve Plein. Rijnstraat. (Het huis no. 71, dat door zijn Gothischen bouwtrant de aandacht trekt, is het voormalige St.-Petersgasthuis en vóór 1405 »Ald Munte¹¹ of »de Mnnt¹\' geheeten. Fraaie magazijnen. Logegehouw van de Geld. Broederschap.) Vijzelstraat. (Cafe Central.) Bakkerstraat. (Spaarbank, in 1886 gebouwd. IJkJcantoor. Kantoren van de firma v. Gend Locs. Moderne magazijnen,) Ketelstraat. [Vergaderzaal der Dullerf-stichfing, Groote magazijnen). Land van de Markt. Hovenbeek. {Burgerweeshuis, in 1583 gesticht. Gymnasium, PI. C 5 hh, in 1879 gebouwd. Politiebureau.) Beekstraat. {St.-Catharina Gasthuis. Inwendige Zending. Hws can Burgerlijke en Militaire Verzekering, voorheen het Provinciaal hirhthnis (1710) niet daarachter gelegen Hoofdwacht mux de Wal.straat.) Walbnrgsplein. [R. Kath. Bestedelingenhuis «Insula. Dei\\ PI. D 5 cc. St.- Walburg skerk, PI. D hij. Badinrichtinn, Pl.Bodd.) ^J

„Insula Dei het oude ^Godsweerdquot; i arsenaal in gehruik . later als stadsmaga-

•\\enl ni tot Bestedelingenhuis zijn. Koning Lodewijk herstelde het oor-

in^ richt. hr is eene kapel aan ver- spronkelijk karakter en schonk haar met

quot;r! ói. t*r li» , , de aangrenzende gebouwen aan de Katho-

r? i\' m³ t \'^{s O}\'^,(l^sfo li. ken terug. De kerk werd gerestaureerd

■ i^^th. kerken van Arnhem. Zij en onderging in 1852 eene vrij belangrijke

aei fr twee torens en dagteekent uit de uitbreiding door het koor niet een véel-

14de ce:iw, niaar werd eerst in 1422 ge- hoekigen buitenniuur te omgeven. II» t

wijd. \\au 158-i tot 1806 was de kerk als inwendige maakt een grootschen indruk.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Het prcekgestoelte van dc St.-Walburgskerk. (Naar eene pliologr. van den Hf. B. Bruimng.)

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Eusebiusbinnensingel. IJzeren Brug. {Waterpartij.) Eusebiusbui-tensingel. (Garnizoens-Hospitaal (1841) PI. D (i ee. Dit hospitaal /a weldra worden verplaatst naai- het nieuwe gebouw nabij den

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

Musschenberg. Omtrent de bestemming van het clan vrij gekomende terrein (gemeentegrond) is nog niets beslist.) Parkstraat. Boulevard. (Gezicht up\' Westervoort) Emmastraat. Spijkerstraat {Prot. Besledelingenhuis (1866) PI. C Iff.) Spijkerlaan. Driekoningen-dwarsstraat, {Uulp-Pnst- en Telegraafkantoor tevens voor 1 akket-post geopend, PI. C 6.) Driekoningenstraat. Steenstraat. {Cafe Krawinkel, Photogrnphiën van B. Bruining. St.-Martinikerk, PI. C 6 hh, in 1864 gestichte R. Kath. kerk.) Velperplein. Hommelstraat. Viaduct. Sonsbeeksingel. (Nieuwe wijk St.-Maarten). Viaduct. Apeldoornsche straat. (Manege. PI. B 5ii) A/elperplein.

OMSTREKEN VAU AHNHEM.

Achtereenvolgens worden hier behandeld :

A. De Velporweg tot Velp . met de daarop nitloopende zij we-gen. (Klarenbeeksche Bosch.) Velp met Beekhuizen. Rozendaal, Zutphensche Straatweg van Velp langs Rheden naar de Steeg, met het Onzalige Bosch en het Middacliterbosch. Kllekora (Mid-dachterlaan.) Dieren. Laag-Soeren.

B. Apeldoornsche Straatweg met do zijwegen. Sonsbeek. Bosch van \'t Alteveer. Koningsbosch. Moscowa en de Begraafplaatsen. Schelmsche Weg met den Waterberg. Stadsboscli. Koningsweg.

C. Zijpsche Weg. Bosch van de Kleine Zijp. Schelmsche Weg. Deelensche Weg. Kemperbergerweg. Schaarsbergen. Kemperheide.

D. Amsterdamsche Straatweg. Bosschen van lleienoonl, Warnsborn en Lichtenbeek. Papendal.

E. Utrochtsche Straatweg. Bovenover. Ouderlangs. Klingel-beek. Bosch van Mariëmlaal. Oosterbeek. Bosschen van Dreien, den Hemelschen Berg, Oorsprong, Westerhouwing, Doorwerth en Woll\'heze. Renkum niet Oranje-Nassan\'s-Oord. Wageningsclie Berg. Zar.denburg (Kol in \'t Bosch). Wageningen. Grebbe. Ben-nekom.

* 1

Gids voor Arnhem en Omstreken. 21

A. VELPERWEG (Zutphensche Straatweg).

Ternamvernood kan men in ons land een tweeden weg aanwijzen, die tegelijk zoo schoon is en zoo rijk aan afwisseling en zoo levendig als het gedeelte van den straatweg naar Zutphen, dat Arnhem met Velp verbindt en in dit dorp de hoofdstraat uitmaakt. Overeen afstand van meer dan een uur gaans schakelen zich ter weerszijden van den weg de villa\'s aan de parken der grootere buitenverblijven. Hier biedt eene opening in het forsche hout een boeiend vergezicht, ginds stuit het oog tegen heuvelachtig terrein; het nauw hoorbaar kabbelen der beekjes wordt herhaaldelijk afgebroken door het klateren van een bescheiden waterval; overal treft men een weelde van bloemen en tropische sierplanten aan, en het drukke verkeer van wandelaars, wielrijders, équipages en trams schenkt het geheel een bijzondere aantrekkelijkheid.

Die aantrekkelijkheid springt het meest des Zondags in het oog, omdat de Velperweg dan de meest bezochte wandelweg dei-Arnhemmers uitmaakt. Gelegenheid om het levendige vertier op zijn gemak gade te slaan, biedt zoowel de belommerde tuin bij Beekenkamp als de laan van den Planten- en Vogeltuin aan. (Zie hieronder.)

Men volgt, van het Velperplein gaande, de tramrails langs de Steenstraat (Velpersteenstraat) door de viaduct in den spoordijk. Hier neemt de eigenlijke Velperweg een aanvang.

Linksaf, bij de viaduct, naar de voor- (PI. A 7 11), /. de Garuizoenshahherij stad Klarendal. Catharijnestraat. Rechts (PI. A 7 „i m). Do voorstad Klarendal be-liet KI v \'l evz i ekenh n is (PI. B 7 k Ir , dat staat gröotondeels uit flinke burger- en bier sinds 1882 is gevestigd. Linksaf «le arbeiderswoningen. Op bet Jobannapiein Klarendalscbe Weg. KlarendalscJie Kapel i een politiebureau.

Onder de villa\'s aan den Velperweg trekt meer bijzonder de aandacht het landgoed Molenbeke, met zijn waterpartij en hoog geboomte. Geen vrije wandeling.

Linksaf de Hoflaan, mode naar Klaren- bevat du zalen voor lijders aan besmetdal en naar de Coehoorn-kazfrne (PI. A telijke ziekten.

8,1. die in 1885 voltooid is en den len N\'ov. i Aan de lindenlaan linksaf, Onder-de-yan dat jaar in gebruik genomen Zij is linden gebeoten, zijn de I\'roteHtantseho ingericht voor anderhalf bataljon. De ; en\'de h\'.-Katholieke iieyntafplaats (PI. A. G) weg langs bet front der Kazerne, brengt gelegen. Op den eerstgenoemden doodenden wandelaar binnen tien minuten naar akker bevinden zich o a. do grafsteden de vijvers van Klarenhet k, terwijl de weg van den Arnbemschen godgeleerde en let-l langs de kazerne, de Verlengde Hoflaan. ; terknndige van naam: .1. P. de Keyser

lar den Musschenberi/ voert, een d( uiterste heuvelen van bot voormalig»! landgoed Klarenbeek,

Verrukkelijk schoon vergezicht over j Generaal en grondvester der Dullert-stich den Velperweg en de I.I.selstreek daar- ting. — De laan Onder-de-linden loopt uit achter, alsmede op «le omgeving van i op den Honimelscben Weg, die linksaf Huissen. De Rijn en de Usel vertoonon n:iar d«. stad en rechtsaf, langs bet Iloofgt;-

irateyyeserroir fïer Waterleidhia, naar den Apoldoornschen Straatweg bij Mosc.ona voert.

Aan don Honimclschcn Weg is gelegen het in 1888 opgerichte VolkskosUntis, (eene philantropische instelling), waarin niet alleen eene volksgaarkeuken is gevestigd, maar ook gelegenheid bestaat len ongehuwden werkman, om te

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

Voorbij fle Hoflaan (Velperweir) ontmoeten we rechtsaf diclit-bij elkander twee dwarswegen, waarvan de eerste, de Molenbeke-straat, voert naar het achter de stooniwasscherij gelegen terrein, dat des winters tot ijsbaan van de IJsclub «Arnhemquot; is ingericht. De tweede is de Schaapsdrift. Verder op, bij den tramwissel, rechts de laan Fontanus, links de Raapopsche Weg.

De weg linksaf tusschen de buitenplaatsen Klein Biljoen 1 en Mnn Repos gt;• is do meest gebruikte weg naai het

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

Klarenbeeksche Bosch.

Binnen vijf minuten bevindt men zich 1 beek, naar de kleine witgepleisterde boe-aan den ingang van het bosch. De Raap- I renwoning Monnik/neigen, een naam, die opsche Weg loopt tegenover den theetuin herinnert aan liet Karthuizer-klooster, dat Schoonzicht uit op den Kozendaalsehen hier of in de nabijheid heeft gestaan. — Weg. — Op den hoek l een nieuwe ge- Dit klooster werd in 1342 door graaf Rei-meenteschool voor 1. o. — Den Kozend, noud II van Gelder gesticht en viel in Weg volgt men rechtsaf tot aan de weinige | 1580 onder sloopershanden, nadat de Her-schreden verder 1 aanvangende breede vorming de monniken had verdreven, beukenlaan. quot;Handwijzer.) 1\'e laan geleidt Monnik/inizeu is eene uitspanningsplaats, langs de Klarenbeeksche vijvers, over de voor families met kinderen zeer geschikt.

Behalve de breede boschlaan, tegenover i pad door het kreupelhout, dat spoedig de brug over de beek, voeren achter! met den eersten weg samenloopt. De weg Monnikhuizen twee meer schilderachtige j naar de .Stcenen Tafel wijst zich overi-wegen de heuvelen op, door het bosch ! geus vanzelf aan, wanneer men slechts heen, naar de Steenen Tafel (III 13) het deels beklinkerde breedste pad over het hoogste punt. De eeno weg, die voor de heuvelen houdt. Een derde weg is do rijtuigen is geschikt, kronkelt zich lang- i Boschweg l van Monnikhuizen. (Handw.) /.aam hellend langs den heuvelrand, van- 1 L\'e Steenen Tafel draagt dien naam naar waar men uitzicht heeft op het sterk ge- de hanlsteenen zerk, welke bij wijze van accidenteerde terrein L do andere is een tafel is geplaatst op een rond plateau

Gids voor Arubem en Omstreken.

De wandeling (van den tramwissel bij Klein-Biljoen af) langs den Velperweg voortzettende, ontmoeten we een reeks van oudver-maarde landgoederen. De vroegere buitenplaats Beek~en-Kamp maakte een deel nit van liet landgoed Klarenbeek, welks landhuis op eenigen afstand van den weg l is gelegen, te midden van hoog hout. De tegenwoordige eigenaar van Klarenbeek, de lieer Lups van Biljoen, zal een gedeelte er- van tot villa-park aanleggen. Daar bevindt zich liet Spurt en Tentoonstellingsterrein. — Breken-kamp is sinds Mei 1888 een liutel-garni, maar tevens een uitspanningsplaats. die om hare ligging en haar lommer, haar laube en hare «zitjes» zeer gezocht is.

Aan Klarenbeek paalt het landgoed Angerenstein, dat men van den Velperweg tusschen het hooge geboomte ziet liggen, en noordelijk waarvan een, evenwel niet toegankelijk, schilderachtig boschpad de afscheiding uitmaakt van het landgoed Rennenenk, dat vlak aan den Velperweg is gelegen.

Van deze drie l uulgoederen is Klaren- vereenigde de toenmalige eigenaar J.baron beek altijd bet belangrijkste gewast, van Pallandt v Walfort Angerenstein en ofschoon «b-naam Anfcerenstem vroeger Kennenenk no t Khirenbeek tot ééno bo-voorkomt , naniclijk reeds in 14*7. Kla- zitting. De beide eerstgenoemde buiten-renbeek wordt als zoodaniu eerst ge- plaatsen zijn in de familie Pallandt genoemd in Ifi.}.quot;). (onstantijn Huijacns bleven.

schonk dien aan hef. met bebh\'iv blt; - Rennenenk ontleent zijn naam aan

ken doorsneden, buitenverblijf. In 1807 ; Jan Rennen, een vroegeren eigenaar.

AKNIIEM: HET KCLN.KOL. MiL. INVALIDENHUIS „UKuNBELK \' EN ZIJN PAIiK. (Naar photographiën van den Hr. B. Bruining.)

Gids tooi^- Aruliem en Omstreken.

Het heeft mede doel uitgemaakt van de \' voert de weg naar liet Amliemsche eu bezittingen van het klooster Monnikhui- \' Velpsche Broek en Groot-Presikhaaf. zen. In 1663 kochten de Staten van het De voorname weg naar dit landgoed komt Veluwsche kwartier Rennenenk aan. De ! tegenover Rennenenk r op den Velper-vrije wandeling in de parken dezer drie | weg uit. — (Groot Pysikhnctf was ook buitenplaatsen met hare fraaie water-en i reeds in hot begin der 14de eeuw bekend, boschpartijen is verboden. | toen onder den naam van Presinkhof. Het

Bij Villa Blanco r, de Plattenburger- } park, dat evenwel niet voor de vrije weg, naar de tot Arnhem behoorende wandeling open staat, onderscheidt zich buurtschap van dien naam. Door de via- i door zijn aanleg, zijn vijver, zijne lanen duct in den dijk van den Staatsspoorweg en heerlijk hout -.

Aan den Velperweg: de Planten- en Vógeltuin, hotel, maar tevens eene zeer gezochte gelegenheid tot ontspanning en vermaak. (Zie hl. 2).

Tegenover, links van den Velperweg, is het Koninklijk Kolonmal Militair Invalidenhuis )■gt;Bronheek\'\' (III G 14) gelegen, met de in Indischen trant opgetrokken kommandantswoning ei* voor, te midden van een met zorg onderhouden, uitgestrekt en vriendelijk park, vijvers, watervallen en fonteinen.

Bronbeek

was vóór 1854 een particulier landgoed i dat een der grootste op Atjeh. in don van jongen datum. Het werd in genoemd Kraton, veroverde kanonnen is. Deze jaar aangekocht door Koning \\\\ illem 111, plaat verdient wel eene nauwkeurige be-die het in 1859 aan den Staat der Neder- zichtiging. Op hot vlakke schild staat lank schonk, onder beding, dat het de ; gegraveerd : „Geschenk van Z. M. dei tegenwoordige bestemming zou verkrijgen Koning Willem lil ter vereerin- van en behouden. Vóór de schenking plaats | allen,\'die hun. leven voor Koning en had, hield do graaf van Chambord, de \\ aderland veil hadden in onze over-I laatste der Bourbons, die toen in balling- zeesche bezittingen, en ter herinnering

schap verkeerde, er eenige maanden aan den onbezweken, volhardenden moed verblijf. Het Koninklijk Koloniaal onzer zoo dappere land- en zeemacht te Militair Invalidenhuis is eene model- Atjeh, 1875/\' Dit schild wordt omgevei, inrichting van dien aard. (Bezoekers be- ! door een gouden lauwerkrans, welks bla-talen 50 ets. per persoon). Allo diensten deren al de Nederlandse he en Indische in het gebouw, ook die ten behoeve van orden en medailles in hare natuurlijk)-de verpleging der invaliden . worden door grootte en kleuren omsluiten . en waardeze mannen zeiven verricht. De keu- over een baud zich slingert, die de namen kens, de eet-, slaap-en gezelschapszalen, i vermeldt dor voornaamste Indische oor-de boekerij, de kapel, alles getuigt van i logen : Sumatra, lianjerma.ssing , I.am-orde en reinheid. Bovenal merkwaardig \' pongs, Timor. Molukkeii. Celebes, Bor-zijn de verzameling portretten van krijirs- neo, Boni, Montrado, Bonjol, Pamalangat holden uit de Indische oorlogen, lt;«n de ; Java-Oorlog, Bali. Banka Palembani;! even kostbare als zeldzame collectie In- Atjeh.

dische wapens en zegeteekenen, waar- In het park vindt men een standbeeld onder vele vlaggen en kanonnen van van Willen 11, als Kroonprins, den arm. allerlei maaksel. Den laatston keer. dat die in den slag bij Quatrebas werd /. M. de Konini; . vergezeld van H. M. wond. in eea doek dragende. Het beeld Jvoninfjin Emma, Bronbeek meteen bezoek van zandsteen is een geschenk der Arn-vereerde, heeft Z. M. eigenhandig de hemsche Burgervereeniging.

gouden plaat gehecht ..p het kolossale Aan het hoofd der inrichting staaf stuk geschut. dat in don corridor van sinds Oct. 18S7 de gep. luit.-generaal den linkerveugel is tentoongesteld, en K. van der Heijden, de schrik der Atjehers.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Standbeeld van Willem IT.

(Naar eene phoiogr. van de HH. Drainich en Leusink).

Voorbij Bronbeek (Vel per weg-) komt men op het gebied der gemeente Rheden, waarvan Velp het voornaamste dorp uitmaakt. De weg blijft omzoomd met buitenplaatsen, ofschoon juist hier openingen eeu ruim vergezicht op rle IJselstreek r toelaten. De buitenplaatsen Velperoord en Irenion l, Rozenhagen r, met het onile Larenstein daarachter, en Daalhuizen op eene hoogte l ver-dienen afzonderlijk vermelding.

ftids voor Arnhem en Omstreken

V E L P

zal weldra als quot;t ware met Arnhem één geheel uitmaken. De tramverbinding is aan de samensmelting in niet geringe mate bevorderlijk geweest.

liet dorp Velp telt 6200 inw. Het heelt een zeer welvarend , nieuw aanzien. Vooral in de zomermaanden houden talrijke vreemde familiën hier haar verblijf en pension. Protestantsche, R. Kath. en Chr. Goref. Kerk. Uitgestrekte wandelingen door do boschrijke omstreken. Villa\'s en landgoederen. Pensionaten. In den dicht belommerden overtuin van het Heerenlogement (kolonade, zalen) hebben gedurende den zomer op ongezette tijden concert uitvoeringen plaats. — 0|i de Hoofdstraat, als deel uitmakende van den Zutphenschen Straatweg, loopen verscheidene straten en lanen uit, die ter weerszijden de verschillende gedeelten van het dorp met elkander in verbinding brengen. Eene aangename rondwandeling levert o. a. de volgende weg op: De Ommershofsclie Laan. over den spoorweg, de Kerkallée, Vianenstraat. Kerkweg, over den spoorweg, Kerkweg, Zutph. Straatweg of Hoofdstraat, Biezendaalsche Allee, terug door de buurtschap Jeruzalem naaiden straatweg langs het Huis Overbeek naar de liozendaalsrhe Laan.

Deze laan, tegenover de Sociëteit, voert oprijlaan imar het Kasteel Biljoen, in 20 minuten naar Ho/emhial. (Ziehene- De grondslagm van dit kasteel datrtee-den). Halverwege snijdt zij de Ringalle\'O kenen uit de elfde eeuw. maar het heette van Rozendaal. die den wandelaar l toen Curtis Brnoche. In zijne tegenwoor-brengt naar den landweg terzijde van dige gedaante, indrukwekkend met zijn rninJhi\'izi ii; r, behalve naar de oostelijke i vier hoektorens en duhbele grachten, werd Rozendaalsche Bosschen, naar de Biezen- het in 1530 gebouwd door Karei hertog daalsche Allee en verder naar Beekhui- van Gelder, Deze herdoopte Brnoche in zen. De geschiktste wandeling naar | liou\'Jlon, dat in den volksmond Biljoen Beekhuizen is evenwel: de Zutphensehe werd. (De geschiedschrijver v. Spaen f 1817 Straatweg, die even voorbij het Huis j heeft op Biljoen gewoond) Achter de (h-erheek (waterpartij) /. een trotsche , lioerderij tot het landgoed hehoorende. beukt-nlaan wordt. Deze volgt men tot is nabij den IJsel eene vischkweekerij op aan de villa Xederhfiyen l., tegenover de bescheiden schaal ingericht.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Rozendaal

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Schaapskooi waarnaar dit punt zijn naam ! naar don hoogen Tonherg III F 14 (verdraagt» een verrukkelijk doorzicht geniet | gezicht over heide en bosch) zich van-over Kozendaal heen. De beukenlaan hier zelf aan.

volgende wijst, rechtsafslaande, de weg

ROZENDAAL.

De tegenwoordige gemeente Rozenclaal is de eigenlijke heerlijkheid van dien naam. Zij telt p. m. 500 inw. en heeft eene Protestantsche kerk. Door de beek, die het landgoed doorsnijdt, worden molens in beweging gebracht. Overigens wordt het grootste vertier aangebracht door de vele families, die hier de zomermaanden en pension doorbrengen. Tot het landgoed behoort het familiehotel Logement op den Berg (111 F 15), dat gebouwdis in den vorm van een Zwitsersch chalet en gelegen op eene met een dicht bosch beplante, terrasvormige hoogte, die het park van het Kasteel Rosendael voor den Noordenwind beschut.

Rosendael is oen dor v« rniaardsfc, Muller werd in 1868 daarvan een catalo-en aanzienlijkste landgoederen van Gelder- gus gemaakt. — Een smalle sternen traj» land, ofschoon van liet oude kasteel nog in den muur leidt uit do bibliotheek naar slechts een gedeelte van een zwaren j „do gevangenisquot;, een klein, duister hok. ronden toren mot veertien voet dikke waar hertog Reinoud 111 vijfjaren lang muren is overgebleven. In dezen toren i werd opgesloten, zooals do overleverinu wordt nog altijd eene oude bibliotheek j wil. — In do vestibule, die versierd is bewaard, die rijk is aan werken van 105ó met tal van geweien, afkomstig van oj» tot 1700. Door w. den antiquaar Frederik ^: liet landgoed geschoten herten, wordt nog

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

Uen Zutphenschen Straatweg hebben we gevolgd tot aan Neder-liagen l en Biljoen r. Als eene bekoorlijke allée van zware beuken loopt de weg een geruimen tijd door. Links uitzicht op de hoogten van Beeklimzen, reclits op het kasteel Biljoen en verder op het Worthrhedensche Broek.

Tegenover het logement en koffiehuis . uitzichten telt, vooral aan het Rhedenache Roskamquot; l, bij den Worthrheden-\\ T Vp»-, , IV F 18) waar de kronkelingen van vrheu Tol, voert eene laan /■ naar de de rivier met hare uiterwaarden, de Steeg doer zwaar hout omgeven buitenplaats met Rhederoord I en Doesburg r een de Kruishorst. — De weg hierlangs voert vriendelijk geheel uitmaken,

naar Worthrheden (413 inw.waar Rheden (1505 inw.) Kotfiehuizen; de buitenplaats Scherpen/tof, dichtbij den van R. Roding, aan de Groene Straat: Usel, door haar fraai hout de opmerk- \'Ie Ziraati van de Wed. H. Krasenberg, zaamheid gaande maakt. Van Worthreden Groene Straat hoek Dorpstraat; de Hagt;-wandelt men geleidelijk naar Rheden, | movie van C. Hagen, Dorpstraat; hei een landelijk dorp (zeer oude kerk\\ dat Veerhuis van W. Zwakenberg, aan het aan den kant van den Usel bekoorlijke Rhedensche Veer,

Het gedeelte van den Zutphenschen Straatweg tusschen de Roskam eu het buitenverblijf Valkenberg, I (IV FIS) is eentoniger dan men in deze streek gewoon is. ïoch ontbreekt afwisseling geenszins, liet landgoed Heiwen en de heuvelenrij l. het gezicht op Rheden en Doesburg r. Het landgoed Valkenherg kan slechts met bijzondere vergunning worden bezichtigd. Bijzonder fraai hout.

Van hel Station de Steeg (IV F 10) wandelt men in weinige minuten naar het Hótel de Enr/el aan den straatweg l. (Tuin en overturn, gezicht op den Usel, Doesburg, den Eltenerberg en Montferland r, op Rhederoord l; familiehotel en table d\'hóte, zeer gezocht.)

DE STEEG

telt met Middachtersteeg, Ellekom en andere omliggende buurtschappen, ruim 1500 inw. Ook hier verblijven verscheidene familiün eenigen tijd van het jaar en pension. De ligging is pittoresk, het aanzien welvarend. Vermaarde landgoederen. Uitgestrekte wandelingen door heuvelachtige en boschrijke streken.

RhedersteeK HóUl „«/c KnyeV\' van Ingis et déjeuner ƒ2.—, diner f\'2 —

C. Goedvrind, mot 25 kamers, 2 zalen. Table d\'hóte om 5 uur. Tevens koffiehuis

enz en grooten tuin. Voor logés vrije en stalhouderij

wandeling op Rhederoord. Pension f 4.50, Een nieuw hotel is het Badhuis

Gids voor Arnhem en Omstreken. 31

Steeg of Rhedersteeg, Middachtei\'steeg en Ellekom zijn als zomerverblijf zeer gezocht. In vele villa\'s aan den schoonen Zutph. Straatweg vindt men gelegenheid om en pension te wonen.

Onzalige Bosch.

De meer gebruikelijke rij- en wandelweg naar het Onzalige Bosch begint enkele minuten voorbij het Hotel de Engel Eerste rijweg l die over de spoorbaanquot; voert. De weg is deels een holle weg; hij klimt langzaam. Bij de boerenwoning, die tevens als uitspanning dienst doet (overturn , neemt de kringweg door het Onzalige Bosch een aanvang IV D 18.) — De legende zegt, dat Keizer Julianus aan deze, toen zeker onherbergzame streek, die door de Quaden werd bewoond , den naam van Nem n* Jufentuw heeft gegeven. I»e dichter, de verschrikkingen van den tijd der roofzieke Quaden bezingende. heeft er zelfs „ Woud zonder genadequot; van gemaakt. De Off er berg en de Afgodaherg herinneren nog aan den Heiden-schen tijd. — Wanneer men den kringweg — voor rijtuigen geschikt en deels beklinkerd — volgt, komt men vanzelf aan den een weinig terzijde, binnenwaarts, van den weg zich op een der hoogste punten bevindenden „Koepel van Virulyquot; aldus genaamd naar den tegen woord igen eigenaar). Van deze plek weidt de blik over een, door zijn ernst

Grids voor Arnhem en Omstreken.

Het gedeelte van den Zutphenschen Straatweg, dat tusschen het Wapen van Athlone en den Tol van Ellekorn\'is gelegen, vormt de schoonste laan uit geheel ons land. Ja, de Middachter-AUée heeft ternauwernood hare wederga ook buiten onze grenzen. De rechte laan is bijna 20 minuten gaans lang en tusschen de eerste van de dubbele rijen der zwaarste en hoogste beuken, die men ergens aantreft, meer dan 20 M. breed. Evenals do laan zelve vormen ook de zijlanen trotsche zuilengangen en gewelven als \'t ware.

Kasteel 31iddachten.

(Naar eene phologr. van de HH. Brainic

De Middachter-Laan ontleent haar naam i In 1»)43

i\'\'cL,quot;Ka8teel\'\'MSquot;^ï quot;quot;\'MMf hol gebouw\',quot; foei, hèt n. plun^g ™ \\V®nen Lff ^^0btenS^gt;a,^b!\'^hot hersfl noodif; luul. Zijn te|en-

laim _r in Hi t\'kvt ^ ^®..^d.^warsquot; woordigo gedaante. mas»icr on gi-ootsdi,

•id le,Vm V_t.wl , . r^{aS elt;,r},^t,J\'^ls heeft het te danken (1(W7) aan (;odert

quot;^{a d08raa}-^,«^kcf\'^l,ni,ie

neiliaalde malen van gedaante verwisseld.¹ Links van de Middacliter-Allee bevindt zich het

Middaohtor-Bosch.

Gids voor Arnhetu eu Orastrekeu.

ELLEKOM is een landelijk dorp niet een klein, vriendelijk kerkje. Villa\'s niet pension. Ook voorbij den Tol behoudt de zich hier een weinig ombuigende Zutph. Straatweg het karakter van laan. Villa\'s met uitgestrekte tuinen. Tien minuten van den Tol verwijderd is gelegen het Logement Brinkhorst. (Overtuin en bovenzaal, pension.) Een kwartier verder rechts, weinige minuten vóór men de kom van het dorp Dieren bereikt, het «Huis Dierenquot;.

Bethesda. LaaR-Soeren

Gids voor Arnhem en Omstreken.

___35

i April\'en⁵⁰! Oct. D^vWiTmaa^den fS.50

B. APELDOOENSCHE STRAATWEG.

Van het Velperplein door de Apeldoornsdie Straat naar den Apeidoornschen Straatweg. (Reclits nieuwe wijk St.-Maarten.) De «eg stijgt van 15 M. op liet Yelperplein tot 40 M. bij den hoofd-ingang van Sonsbeek. een afstand van nog geen kwartier, link-; Ook verder klimt de weg voortdurend. Bij de boerenwoning Rnim-zieht, l , weinige minuten voorbij Sonsbeek, is de hoogte 60 M.

Hot landgoed Sonsbeek (niet meerte

bezichtigen, tenzij niet bijzondere ver-

gunning) is sinds 1821 eene bezitting der

lainilie v. Heeckeren v. Engliuizen De

Janogoederen Sonsbeek en Hnrtgersherq

worden toen tot éóu vereenigd \'

i ,^{e eei}yte naam alleen be-

v\'^ w.f n^{0011 dün} niond

niam u )■\' ^vermaardo

naam ^Jlaytjesherf/quot; nog lam; is

.iilf™quot; /\'quot;quot;«\'quot;•en. .fa nog heden Sfheel vergeten. Die vermaardheid heeft de plaats te danken aan de schoone liirginir Aan het landhuis, op een der hoogste gedeelten van het ter-jein, met het uitzicht op Arn-^0p ;^{le Betnw}e. en aan W „ ^pa\';^t!|üquot; ■ bosschen en

l\' Z quot; i ^p\'quot;\'^k- ⁱ⁾quot; quot;\'ezoe-kois van Sonsbeek worden ne-«ezen op het zeldzaam forsche l ont op de heide watervallen,

fcrooter dan men ze elders in onze omstreken vindt, (onder

vi\'iv_r.,^Wi\'^{terVal b}Ü \'^ien 8^rquot;^otquot;l doJt! i -i\'iquot; quot;\'Pquot; \'^loquot;rwandelenl,

v r ^\'quot;yof btigen grooten vij-w\'„ l ^beIvedere, die op het

ruim f \'V\' 1 \'^s quot;ebonwd in

\\ ,t, op don Apostolenherg en hertenkamp, de oranjerie,

lt;le zeer fraaie tnlpenboomen. enz.

ialmi voorbij den ingana van Sonsbeek, achter de kleine hoeve h„ii ™ ^oen beukenlaan. dc^:

een i V \'^lquot;^{or llet ,l111} quot;M\'-

een heuvel,deze sohihler-

\'v-„ Si ^SkniKt hier den naam ¹ Klmsweg (,-. en I. uitzicht

^⁰¹\' bosschen ingesloten, ------

\\\\-„..,rnⁿ c.^v\'\';\'^{rt naar (,el1} Sehelmschen aftlLnS. I H V ^Dezequot; Klnisweg links nnm I \'_c ,\'^irV^{,kt men} een krnis-

CL . ^ebelmsche Wegsnijdt hier den hem Tl;¹¹ quot;aar het tot Am-

nZr r,quot;quot;, \\ ^lt;,0.^r|1 (zie

/?in/_n l ^Arn,|i\'quot;i terug. langs den

A/Penschen W eg. - ]{ij den Kluisweg y.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

heuvelklingen en valleien l. bedekt, maakt de Bosschen van \'t Alteveer uit. Op een half uur afstands van Arnhem komt men aan de kleine hoeve Moscowa, l. Kort te voren heeft de Oude Deventerweg den Apeldoornschen Straatweg in schuine richting gesneden. Deze Oude Deventerweg verbindt den Honnnelschen Weg (bij het Hoogreservoir) met den Schelmschen Weg (bij den Waterherg).

Bij Moscowa loopt r. de Hommelschü doodenakkers zijn op een gedeelte van de Weg op den Apeld. Straatweg uit, terwijl heide, die van oudsher als de Galgen-raen van hier, den rand van het hosch • berp bekend is, do Schietbanen van de volgende, in enkele minuten de Steenen : schutterij en de infanterie en het Exer-Tafel bereikt. (Zie bl. 23). ritie-reld der infanterie aangelegd. De

De breede laan van jonge hoornen /. is Schelmsche Weg loopt om de Begraafplaat-de Weg naar de Begraafplaatsen. Achter- sen en het Exercitie-veld naar den Apel-eenvolgens zijn hier gelegen do Israëliti- doornschen Weg, om dien te kruisen en sche, de K.-Katholieke en de Protestant- dan zich naar Kozendaal te richten, dwars-sche Begraafplaatsen. Voorbij deze door het bouwland heen.

Voorbij den Schelmschen Weg (wegwijzer) wordt de omgevingvan den Apeldoornschen Weg weder boschrijk. Ji. het dusgenaamde Stadshosch, l. de bosschen, die de Arnhemsche Heide bedekken.

Bij den Tol van Valkenhuizen sla men verleenen eene bijzondere bekoorlijkheid

het Stadsboscb in. Hoe dieper men aan dit bosch, «lat zich over eene vrij

hierin doordringt, des te eigenaardiger aanzienlijke breedte van den straatweg uit-

wordt de bodem, die als \'t ware uit eene strekt over den Tonhery hv^Rozendaaj toe.

aaneenschakeling van honderden lage tor- De boschwegen snijden de Ring-allée. pen bestaat , welke beplant zijn met den- ¹ Het bosch links van den Apeld. Straat-

nen en berken en eiken van do grilligste weg, de Arnhenisehe Heide, wordt minder vormen; open zonnige en zandige plekken bewandeld. De bosschen zijn rijk aan wild.

Den al eenzamer wordenden Apeldoornschen Straatweg volgen wij niet verder dan tot kilometerpaal -10, waar hij den Koningsweg snijdt. Deze weg voert l naar hot dorp Schaarshergen (zie onder C), r naar liet Worthrhedensche Zand en wel naar Signaal Imbosch (III D 16), hoogte 110 M.

C. DE ZIJPSCHE WEG.

Naar den Zijpschen of Zijpendalschen Weg verlaat men de stad door de viaduct bij het Telegraafkantoor, llij leidt rechtuit voorbij de watermolens, die door de Sonsbeek in beweging worden gebracht. {R gezicht op Sonsbeek en zijn rijk geschakeerd, zwaar hout. Fontein),

Vóór men aan Rustplaats, eene uitspanning l., komt voert een drietal nieuw aangelegde straten naar den Amsterdamschen Straatweg. Voorbij Rustpidats bevindt zich L het Artillerte-park. licrlits van den Zijpschen Weg uitzicht op het park en de vijvers van Sonsbeek. en verder op het daar aangrenzende park en het lai\'dlmis van de Zijp of Zijpendal. Schilderachtige boompartijen.

TfLvnoviT cl.\' hocv*\'. T\'- i-plmtt*quot;. bij de booraen. naar den SHielni-seliun Wiir. Op

schciiliim van lt;1- landgotMlcrfii Sonshuk geringen afstand de uit^panniiigiilaats

, ti /\' . voert et\'M smalle wrii /. de n\'■/Zie under I\'.

hoogten quot;}■. die den Zijiischen Weg van IJt\'t landgoed de Zijp is reeds sinds

dt-n Hakenliergsrlien W- u srhridcn. l\'it- in de familie Brantsen. Vroegerstund

ziriil ■\'[. li., sta !. Wandeling di.nr liet liier een der .s|gt;ijkers\' van hertog Karei

/......I, KI. •,. y... ..r lifl Mtrm*!*. van Gelder. gt;11 wel het Gulden Spijker

lukoorlijk gelegen tusschen rij/.ige naald- \'111 f. 11) waarnaar nog altijd de kleine

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Voorbij \'t Gulden Spijker treft men r eene kleine boerenwoning aan, Casa Bianco geheeten. Wie eene wandeling om de Zijp en Sonsbeek wil maken, volge hier den rand van het bosch, steeds rechts houdende.

Den Zijpschen weg vervolgende, bereikt men binnen enkele minuten den Schelmschen ^ eg. Waar deze gekruist wordt, krijgt de eerste weg den naam van Deelenschen Weg (handwijzer), terwijl een dwarsweg bij de kleine hoeve »de Kattenbergquot; (III G. -II) op den Schelmschen Weg uitloopt.

De Deelensche Weg wijst in rechte richting den w^reg naar het op een uur verder op de Kemperhezde txc\\\\tev Schaarshergen groote Schietterrein der Infanterie. (Ill D li,)

Bij den Kattenberg kan men den Kemperbergerweg r (handwijzer) als eene voortzetting van den Zijpschen Weg beschouwen. Langs dezen Kemperbergerweg bereikt men in een uur het dorpje Schaarsbergen. Do wandeling langs bosch en bouwgrond — de ontginning neemt hier met groote schreden toe — biedt veel afwisseling aan.

Terzijde van den Bakenbergschen Weg zoowol rechts als links is er \'gelegenheid om do wandeling in eene andere richting uit te strekken. f{. door de bosschen naar den Deelenschen Weg, /. langs de boe-, r , , VvTquot; — v ren woningen of, dichter bij Sr/iafi)-shefaen,

berg hebben behoord, öorspronkehjk heette ! door de bosschen naar iromshon, Zie ait landgoed Lvevwijnsbery en later Ba- ; onder D.

kenherg.

SCHAARSBERGEN

is eene groene, maar nog geen zeer vruchtbare oase in de heide. Door het doelmatig aanplanten van dennen en akkermaalshout, heeft men hier en daar het stuifzand aan banden weten te legsen en eene laag teelgrond gekweekt, die, eenigszins althans, dekten koste gelegde zorgen vergoedt. Tegenwoordig maakt het dorpje met zijn net kerkje, school en verscheidene flinke boerenwoningen, omgeven door met zorg onderhouden tuinen en gaarden, een aangenamen indruk.

A ooral langs den Koningsweg, dien de Kemperbergerweg hier snijdt, treft men tal van bewijzen aan, dat aan volhardfno- de ovei winning behoort. Niet alle plantages, als men ze zoo noemen mag, zien er even bloeiend uit; maar er zijn toch ontginningen onder, die den bezoeker verbaasd doen staan. We hebben hier meer bepaald het oog op de Kruishorst en op Vrijland. Vooral laatstgenoemde buitenplaats is de parel aan de kroon van het •op de heide veroverde Schaarsbergen. Uitgestrekte boomgaarden

Gids voor Arnhem en Omstreken.

en tuinen met kassen en eene schat van bloemen, maken hier het verblijf iles zomers tot eene weelde. Door den ontginner, den heer G. T. Coers, wordt met onvermoeiden ijver op denzelt-den weg Voortgearbeid.

Zoowel de Kemperbergerweg als de Deeiensche Weg — de laatste snijdt den Koningsweg vóór men aan Vrijland komt — brengen den \\vaiulelaar naar den Kemperhery en de Kemperheide met het Schie/lerrein der Infanterie in de verlenging van den Deelenschen Weg, en de Schietbaan der Artillerie (III D 10) in de verlenging van den Kemperbergerweg. De hoogte van het terrein is p. m. 50 M. De heide, die zich naar het Noorden uitstrekt, zoover liet oog ziet, maakt een deel uit van de Zwarte Bergen.

Door den Koningsweg links van den weg bereiken. Van hier, bij do hoeve Kemperbergerweg te volgen t..t daar, Reijerskamp (handwijzer), is hefc eene waar hij den Ouden Koningsweg sn\\jdt, wandeling van anderhalf uur naar de stad (handwijzer» kan men langs laatstge- terug. (Zie onder D.)

noemdt-n weg den Amsterdamschen Straat- ,

D. DE AMSTERDAMSCHE STRAATWEG-.

Dezelfde viaduct, de Jansviaduct bij het Telegraafkantoor, die naar den Zijpschen Weg voert, geleidt naar den Amsterdamschen Straatweg. Het is de meest naar links gelegen weg langs de spoorbaan.

Voorbij de villa Mariëriburg r (uitzicht op Sonsbeek) komt men aan het Tamboersboschje (banken), vanwaar men het uitzicht heeft op Sonsbeek, r op St-Maarten, l op de Falleivande Zijp en op de Kleine Zijp.

Tegenover liet Tamboersbosobje zeer geprezen inrichting voor dc zieken-kouir de Bovonbrugstraat op den Amster- ¹ verpleging, met eene afzonderlijke woning damschen Weg uit. Aan het einde dezer voor besmettelijke zieken daartegenover, straat, nabij de eerste ijzeren brug over i Rechts van den Amsterdamsehen quot;VV \'eg zijn de spoorbaan is hot Protestantsch Diuco- eenige nieuwe straten in aanleg, die naar nesse/thuis (PI. B 2 n n) gelegen, eene den Zijpschen Weg loopen.

De Amst. Weg stijgt vrij snel. Is op het plein voor het Telegraafkantoor de grondslag p.m. •18 51.. bij de Beierschbierhroincerij ygt;de Kroonquot;, L, is hij reeds 40 M. Tusschen de bandfabriek, mede l, de brouwerij en de spoorbaan zijn in de laatste jaren tal van nieuwe straten verrezen. Voorbij de brouwerij is r de theetuin Rozenburg gelegen. (Gelegenheid om kamers en pension te huren.) Weinige schreden verder komt de Bakenbergsche Weg (handwijzer) op den Amst. Weg uit.

Warnsborn.

Deze Bakenb. Weg r brengt den wan- i Het eigenlijke landgoed Warnsborr, delaar langs liet Bosrh van den Stm-en- waartoe de uitspanning, tevens boerderij. bfnj / (Ion itierrijke lanen en sterreboscb) behoort, is evenals de Sterrenheru, do naar de uitspanning Warnsborn. een MeHthenhfrti, II*-ie noord, Mnriëndnul en half uur van de viaduct bij liet kruispunt de Lichtenheek. (waarover later) aan de van den Bakenbergschen en den Schelm- heide ontgonnen. In \'t midden der l~e schen Weg. De uitspanning Warnshdrn eeuw werd Warnsborn aangelegd. Den biedt ruime gelegenheid aan fot het geven Bakenbergschen Weg, van de uitspan-van buitenpartijen; ook zijn er kamers ning af, vervolgende, hoogstens tien in pension te verkrijgen- f\'lcisterplaats. minuten, komt men aan eene boeren-Wandelingen door de bosschen. woning ,Hoog Erf aan den rand van het

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

boseh. Hier wandelt men het bosch in,

dat rijk is aan heerlijke partijen. Eene beek baant zich een weg tusschen hooge,

bemoste oevers door, beplant met reusachtige eiken en beuken. Het heerenhuis,

in eene vallei gelegen, is het oude ^Laag-Erf:quot; De laan, die tegenover de tuinmanswoning, met hare Gothische ramen,

naar het zuiden loopt, geleidt naar den helweg, die Warnshorn van Lichtenheek scheidt.

Koeren we naar den Amsterdamschen Weg terug. Op het hoogste gedeelte van de landpunt, die gevormd wordt door den Amst. Weg en den Bakenbergschen Weg, verheft zich het, in stxie Henri IT opgetrokken, heerenhuis Hoogekamp, van welks terras men een uitgestrekt vergezicht heeft op Sonsheek, de stad en de Betuwe daarachter. Voorbij Hoogekamp: villa\'s, l. Rosorum en Den-Enk, met een hertenkamp, terwijl vóór men aan Den-Enk komt een pad l. den weg wijst, langs de villa Klim-en-Daal naar don Parallelweg, legenover Den-Enk, r. van den Amsterd. Weg, ziet men het vriendelijke landhuis van den Sterreriberg tusschen het hooge geboomte liggen; terwijl naast Den-Enk het Bosch van Heienoord zich uitstrekt.

Do Sterrenberg (lil H 11) heette vroeger naar zijn\' eersten bezitter „Muy-zenbergquot;; het landgoed dagteekent uit het laatste vierde der 17o eeuw, toen hier alles nog heide was. Van de natuurlijke gesteldheid van het terrein is met smaak partij getrokken door de laatste eigenaars \'de familie Luden) ter verfraaiing van park en boseh. Kris geene vrije wandeling

Het Boscti van Heienóord (111 H.

11) is niet zeer uitgestrekt, maar trekt niettemin vele wandelaars, en terecht zoowel om de dichte nabijheid van de\'

^stad als om de bekoorlijke gedeelten er van bij den ^Koeptd\'\', zooals nog altijd het aan den rand van het bosch gelegen land-e Arnhem

huis wordt betiteld door de Arnhemmers

Aan liet Heienoordsche Bosch grenst dat van Mariëndaal. waarvan de voornaamste toegangswegen eveneens door naam-palen zijn aangeduid. Bij den Tol van Lichtenheek krijgt de Am-sterdamsche Straatweg een trotsch karakter. 11. de lanen naar Wurnshorn, 1. die naar Mariëndaal (de Schelmsche Weg kruist hier den straatweg), terwijl ter weerszijden van den rechten sti-aat-weg zelt het forsch geboomte den grootschen indruk niet weinig verhoogt. Voorbij de villa Klein Warnsborn r en de boerderij Boschveld l., doorsnijdt de straatweg het landgoed Lichtenheek\', een der meest schilderachtig gelegen buitenverblijven in den omtrek van Arnhem.

Liehtenbeek,

dat evenals Heienoord een deel der kloostergoederen van Mariëndaal heeft uitgemaakt, dateert van 1051. De tegenwoordige bezitting — van den graaf v. Limburg otirum — kan bogen op eene allergelukkigste samenwerking van natnnr en knnst.

Gids voor Arnhem eu Omstrekeu.

Wandelkaart van het Bosch van Lichtenbeek en het Bosch van Warnsborn.

Den Anisterd. Straatweg vervolgende, komt men, even voorbij mijlpaal 22 aan het boerenerf en de herberg Hoog Heiendaal (III G 9). Hier gaat l af de Dreiensche Weg naar het Station van den Rijnspoorweg to Oosterbeek. Afstand een kwartier.

Do Amst. Straatweg zelf brengt den wandelaar door het I\'a-pendalsche Veld. langs boerderijen, die als oasen te midden der heide zijn gelegen, naar den Tol (II F 8). Wil men een ander einddoel bereiken dan het Station Oosterheek, dan wandele men door langs de hoeven Reijerskamp en Pupendal. voorbij de Ri\'n-haan van de Geld. Harddraverij- en Renvereeniging naar het Station Wolfheze. Van Lichtenbeek naar Stn.-Wolfheze is een uur.

E. UTRECHTSCHE STRAATWEG.

Behalve de Vel per weg is de Utrechtsche Straatweg de meest be-

Gids voor Arnhem eu Omstrekeu.

zoclite van de toegangswegen tot de stad. Hij volgt grootendeels den rug der zich naar het Westen uitstrekkende heuvelen van den quot;Veluwezoom. Van Arnhem uit staan twee wegen open. He eene loopt van het Hotel de Zon, langs de Haven (Uude Kraan), naar de wandeling ..Onderlangsquot;, de andere van het Stationsplein, door de Utrechtsche straat naar ..Bovenover\'\'. Beide namen duiden reeds hunne beteekenis aan: ünderlangs den berg en boven over den berg. De stoomtram naar Wageningen volgt den oever van den Rijn „Onderlangsquot;, de paardentram hoeft zijn eindpunt voor Buitensociéteit, waar „Bovenoverquot; geacht wordt te beginnen. Beide wegen loopen (op ruim tien minuten afstands van de stad) samen. Onderlangs levert met zijne dubbele lanen, de begroeide steilte en \'t ravijn r. en den Rijn l. eene bekoorlijke wandeling op; Bovenover ontleent zijn roem niet alleen aan het even boeiende als uitgestrekte vergezicht, dat men van de banken daar (hoogte 30 M.) geniet op de Betuwe en de hoogten bij Nijmegen, maar vooral ook aan de bekoorlijkheid van het schouwspel, dat het gezicht op de stad, als \'t ware van den heuvel afdalende, en den Rijn met de schipbrug aanbiedt. Oriënteertafel.

Vóór men aan de banken van Boven-orer komt, passeert men aan den L\'tr.

Straatweg »■. liet hooggelegen Hotel Bellevue (PI. B 2 en schuin daar tegenover, ?., op een voormtspringeud gedeelte van den heuvelrug, de Buitensociëteit. Van beider terrassen heeft men een verrukkelijk schoon uitzicht.

1 gt;e Buitensociëteit bestaat sinds 1845, maar het tegenwoordige gebouw is van 1874.

Zij heeft eene ronde koepelzaal met eene boven-galerij en een foyer, terwijl ter weerszijden van de koepelzaal zich drie ineenloopende zalen uitstrekken: voorts aan de terraszijde, voor deze zalen, open verandahs. De muzieknis verheft zich op

Tegenover het gesticht vertoont de berg een breede kloof, dicht beplant, die de hoogte, waarop de Buitensociëteit zich verheft, scheidt van de volgende hoogten. Dit ravijn moet reeds in 1660 zijn ontstaan, toen bij zwaren storm een gedeelte van den berg werd losgerukt en naar den Rijn verschoven.

Daar, waar Bovenover [r. villa\'s en gezicht op den Koepel van Heienoord) en Onderlangs samenloopen is r. en l. een nieuw villapark geprojecteerd. Reeds zijn hier eenige villa\'s verrezen en voeren breede straten r. naai\' de tweede ijzeren brug over de spoorbaan en de in 1884 voltooide Cellulaire Gevangenis. L. staat te midden van hoog geboomte, vlak aan den Rijn, nog het oude huis Hulkestein op des sloopers hand te wachten. Het leelijke gebouw niet, maar wèl de naam verdient te worden behouden. Hulkestein was eens het eigendom van hertog Karei van Gelder en kwam later in het bezit van Filips v. Lalaing, graaf v. Hoogstraten, stadhouder van Gelderland voor keizer Karei V.

Bij den Tol van Kiingelbeek tm-nL-t langs de spoorbaan en de Jr/\'iWs fj-..,-. „ een pad r. den wandelaar achter lt;i*s Of- bno/, terwijl du rijweg /. naar tot lt;1m lulaire Gevangenis om naar do wandeling gemeente Arnhem behoorende, buurtschap

Gills voor Arnhem en Omstreken.

Bij den Tol van Klingelbeek krijgt de Utrechtsche Straatweg-het karakter eener laan, r. begrensd door het landgoed «rfert Brink\') met zijn zwaar geboomte, l. door het park van liet fraai gelegen buitenverblijf Hoogstede. (Gezicht op het Hessendal, den Rijn en de Betuwe).

De straatweg wordt voorbij aden Brink» door de spoorbaan naar Nijmegen gekruist. Weinige schreden door de poort in den spoordijk vindt men r. de oprijlaan van het landgoed Marièndacd.

Mariëndaal

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Wandelkaart van het Bosch van Mariëndaal en het Bosch van Heienoord.

Weinige minuten voorbij do oprij- of Middellaan van Mariëndaal komen l. op den Utrechtschen Straatweg uit eerst een laan, die naar het station Oosteibeek van den Staatsspoorweg voert,

Gids voor Arnliem en Omstreken.\'

en vervolgens een eerste verbindingsweg tusschen den straatweg en den Beneden Dorpsweg: van Oosterbeek.

OOSTERBEEK.

liet voornaamste dorp van de gemeente Renkum, telt 4100 imv. Het maakt een scliilderachtigen indruk. De bodera is heuvelachtig en doet het dorp onderscheiden in een boven-en een benedendorp! Onder bovendorp verstaat men de huizen en lange reeks villa\'s, met het Gemeentehuis en de pas gestichte R.-Kath. kerk. tei\' weeiszijden \\an den 1. tr. Straatweg: onder\' benedendorp het gedeelte, dat paalt aan de Herv. Kerk, een zeer oud gebouw, waarvan nog de Romaansclie stijl van den hoofdingang getuigt.

..«.Lllf -quot;u ^WaS^{l1 mee}\'\',^iS ? ^Z0?^gequot; ^nooP^te. zou voor pastoor Bernulf zijn lijmde gesclHedkundiKc• verhaal met - geweest, dat hem, die zich naar Utrecht IvTn\'n r j \' / ^teI1\'^ul\'^M pastoor , spoedde om den Keizer do blijde tijding

drik m I i I Duitsche keizer Hen- , dat hom een zoon geboren was kond te Vin ki L., kquot;? n V _I?\'^sela\' :^le «enialm ; doen, en daar juist aankomende toen de W ^Koem;\'i\'\'ⁱ namelijk, kapittelheeren het niet eens konden wor-

fW..rh₍Sl- l\'t Utrecht op reis was, te i den over de keuze van een\' bisschop,

i ? ⁸r^f-.^{van do} ,^m\'^jtel\' ^racieuselijk door den keizer

(ie gewichtige reden, die haar tot blijven i werd aangeboden.

Beneden- en bovendoip worden door verscheiden straten met elkander in verbinding gebracht: Annastraat, Weverstraat enz. Het verschil in terreinhoogte tusschen de beide deelen is vrij aanzienlijk. De ligging is zeer gezond. Vooral des zomers houden talrijke vreemde families hier verblijf. Ruimschoots is dan ook de gelegenheid om en pension te wonen.

groot gedeelte van het voormalige landgoed wordt als bouwterrein geëxploiteerd. De aanbouw van villa\'s neemt daar jaarlijks toe. De uitspanning Boschhist is mede hier gelegen in de onmiddellijke nabijheid van het bosch.

Naast het lintei Schoonoord, brengt een landweg don wandelaar naar den Pietersherg, waar eene bank is geplaatst. Boeiend uitzicht op het benedendorp en don Rijn met do Betuwe daarachter. Van deze hoogte bereikt men binnen weinige minuten, r afslaande, de vijvers van hot Hemeldal op het landgoed \'de Hf mei sc. he Berg. (ff. h. 8).

Aan den L\'tr. Straatweg wijzen, voorbij net landgoed H\'irtenstein !, twee steenen palen met het opschrift

45

Hemelsche Berg

/, den weg daarheen. Deze dreef volgende j Het kasteel dagteekent van 17:24. of-tot aan de niet klimop begroeide tuin- ^: schoon het sedert veel van gedaante ver-manswoning l kan men, hier rechtsaf ■ anderde. De aanleg van de bosschen, slaande, de uitspanning de Oorsproutj in • waterpartijen en dreven, zooals ze thans enkele minuten bereiken — klimmend pad het oog verrukken, is grootendeels het langs de afpaling van het park om het werk geweest van Mr. Robidé van dor kasteel —. terwijl de laan l af, de Bergen- Aa , den nog niet vergeten letterkundige, opzoomsche Allee, naar den schilderach- wien het landgoed in de eerste helft dezer tigen grooten eendenvijver brengt. Wan- eeuw toebehoorde. Maar ook de latere neer men daarentegen den hoofdweg volgt, bewoner, de in 1885 overleden Jan Knep-komt men vóór langs het kasteel bij de pelhout (Klikspaan), heeft voortdurend drie vroeger bedoelde achter elkander gele- verfraaiingen en verbeteringen aange-gen vijvers, in het Hemeldal, en daarlangs bracht. De Hemelsche Berg is en blijft op den Beneden Dorpsweg, de roem van Oosterbeek.

Alle wandelwegen door de schoone bos- Er zijn echter in de onmiddellijke nabij-schen van den Hemelschen Berg zijn in heid nog meer aantrekkelijke punten, die dit kleine bestek niet aan te geven ; maar zelfs veel drukker bezocht worden ; quot;t verdwalen doet men er niet licht. Op zijn nl. tevens uitspanningsplaatsen. In verscheidene punten vindt men banken, de eerste plaats noemen we den

Oorsprong,

het landgoed, dat aan* den Hemelschen volgende, komt men aan vijvers en nog Berg paait. Het landhuis zelf blijft bui- ; eens vijvers, die gevoed worden door de ten beschouwing: \'t is do landelijke uit- \' talrijke bronnen, die hier haar oorsprong spanning met haar reeks van .zitjesquot; nemen en aan het landgoed zijn naam langs de beken, die de belangstelling van schenken. De groote vijver in het meest den wandelaar gaande maakt. Hethooge, afgelegen gedeelte van het bosch wordt, majestue ise geboomte en de beken van met zijne rijke afwisseling van hout en verschillend niveau met watervallen, groot | grillig gevormde kanten, door vele schil-in klein, geven aan deze plek eene bij- ders tot studie gekozen.

zondere bekoorlijkheid. Een ander zeer gezocht plekje is de

Verderop, stroomopwaarts de beken

Westerbouwing,

Voorbij de naampalen van den Hemelschen Berg aan den Utrechtschen Straatweg is r. gelegen het kasteel Zomenberg, een geheel nieuw gebouw, terzijde waarvan eene laan naar de bosschen van den Zonneuberg en den Bilderberg voert. Bij de buiging van den straatweg, naast de villa Valkenburg l. loopt de grintweg, die langs den Oorsprong den straatweg met den weg naar het Drielsche Veer (Westerbouwing) verbindt.

Tegenover den toegang tot liet landgoed de Hemelsche Berg is aan den Utr. Straatweg een kiosk geplaab t. waar des zomers ververschingen zijn te bekomen.

Bij de Koude Herherg r. is de halte van den stoomtram voor liet traject Renkuni—Koude Herberg en Oosterbeek—Koude Her-

Gids voor Arnhem en Omstrekeu.

berg. (Terzijde van de Koude Herberg laan naar den Bilderlerg De weo; door het eerste liek voert naar den koepel, en verder naar Wol/heze) Tegenover liet tweede liek Bilderberg weg naar West er-bouwing. Weinige minuten verder komt men aan den Rijkstol — links waarvan mede een laan naar het Bosch van Wol/heze voert (scliilderachtige bosch- en heidepartijen) — en slechts een paar honderd schreden van daar aan den Tol van Donrwerth. Hier gaat r. een klinkerweg naar het Station Wol/heze van den Rijnspoorweg en l. een klinkerweg, de Italiaansche Weg, naar DOORWERTH (Handwijzers).

lt;47

Doorwerth.

genoemd^\'brcngt^dtm^andelaiu^ove^den ^

SS- JfeWSMK® i SHpSsSH

. ...

Kasteel Doorwerth.

(Naar eene phologr. van den Ifr. IJ. Bruining.)

Gids voor Arnheni en Omstreken.

Gids voor Arnhem en Omstreken. 49

\\ . ^aan !^len. P\'idehjken rand gelegen, I breede eikenlaan r af iu. Deze voert naar \\ andaar misschien dat deze top oorspron- bedoeld plateau: do Hunenschans i kehjk Dutnooy heeft gelieeten. Het ver- Is een vrij groot plein van regelmatige . gezicht van het zacht glooiende terras ; ovale gedaante, omgeven door een aarden

^V.r^r\\™h,.r^S1»? iu^b0Selr^Ukc\'• \\ ^W;^{Ü #n} sraepssewiize beplant met hooge op Aruliem , den Eltenerberg, den Hijn , ! eiken en beuken van de gi-iiliL-ste vormen, de Betuwe en baar boetenden achtergrond, ; Hut uitzicht op de omgeving is ui. t min-i.-s leirassend schoon. Een koepel op het I der schoon dan dat C-an den Duno-ton uiterste punt van den heuveltop geplaatst, | De Hiinennrlmiis maakt nog geheel en al vergunt aan het oog oen nog ruimeren ; den indruk, die iu den naam ligt opge-, , , i sloten. Do Hunon moeten een volk ziin

In de dichte nabijheid van het buis geweest, dat een diep i;evocI had voor Duno. mede aan den rand van den ben- t bet romantische van do eenzaamheid te yelkam, is een tweede plateau gelegen. I midden eener schoone natuur W ie van de witte boscbwacbterswoning I Eene kleine, eveneens om wal

najir llt-ll kquot;;l nt vsin (!■ ,....,..1. 1. i ::i..... i

..... «mc uusv-iiw ,ii mors woning J^eno Jcleine, eveneens omwalde hc,-tinaar den kant van Oosterbeek wandelt oostelijk van de Hk,h.iu*, iu bare gesteld dat bij daartoe verlof kan krijgen, onmiddellijke nabijheid, was altiid onder gt;la eentusschen hooge wallen ingeklemde ) den naam van Preekstoel bekend.

Keeren we naar den Utrechtschen Straatweg terug. De weg -tijgt en daalt over de hoogten, die van het Doorwerthsche Bosch naar Wolfheze uitloopen. R. gezicht over de heide en het dal der Heelsummer Beek, l. op het bosch. Bij Veentjeshrug of Schapenbrug, waar hij naar het Noorden ombuigt, komt de laan, die over den Dour-werthsehen Berg naar de Zalmen voert, op den straatweg uit. Links afslaande, bereikt men van hier, langs vriendelijke korenakkers, het uiteinde van den Doorwerthschen Berg, de Noordberg genaamd, vanwaar men een verrukkelijk uitzicht heeft op Rijn, Betuwe en Veluwe. Een trotsche eikenlaan voert van hier terug naar Doorwerth, terwijl een voetpad langs de helling den wandelaar den weg naar Heelsum wijst.

HEELS CJM

met zijn oud kerkje, is zeer schilderachtig verspreid gebouwd. Het landelijk schoon heeft hier dat eenvoudige, ongekunstelde, hetwelk altijd boeit — ofschoon in de laatste jaren een paar nieuwe villa s het karakter van het oude dorpje reeds ernstig bedreigen. Met Doorwerth maakt het ééne gemeente uit. In het oude Protestantsche kerkje op den heuvel liggen o. a. de beide vrouwen van Johan Schellard lieer van Doorwerth begraven.

Bij het koffiehuis Schoonoord is het eindpunt van het traject Koude Herberg Heelsum en Heelsum—Renkuni van den .stoomtram. Tegenover dit punt komt de weg van Bennekom naai\' Heelsum op den Utr. Straatweg uit. — Deze weg voert in noordwestelijke richting achter den Keienlerg (1 H 4) om, waar hij de Molenbeek kruist, dwars door de bosschen, langs de Prins-Alexander-Stichting (waarover later) naar Bennekom. Bij het Hotel Neder- Velmce bereikt hij den straatweg van Wageningen naar Ede.

n^UiSV^{aan d}^quot;T^Ut,^r\\^Straat\' ^{Halte v:ln} den Oostei-.Stoomtraui bij *^K- v dorp Renkum (1 .J 4) dat met v. d. Water Uosterbeek eene gemeente vormt. Pontveer over den Eiin

w niNf,®-^ev!n ^er ®^t-^{alhouclers: v}\'Herv. Kerk ,1, E.-Kath. Kerk.

y .n|,quot;. \\,in di\' Water. Canipman. , Post- en Telegraafkantoor aan

U.nswn voor de zomermaanden . j het begin van het dorp quot;miemie van

Oosterbeek, aan den eersten zijweg »•.

RENKUM

dat o. a. bloeiende papierfabrieken, oliemolen en steenovens telt.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

wordt voortdurend verfraaid en rijker aan villa\'s. Heerlijke wandelingen o. a. naar den Keienberg en Zandenherg {Nol in \'t Bosch). Men meent dat hier liet slot Rhedenchem heeft gestaan, dat reeds in 997 genoemd wordt. Hertog Reinond IV v. Gelder stichtte er in Mio een nonnenklooster der Augustijner orde.

De Utr. Straatweg voert verder langs het vorstelijk buitenverblijf Oranje-Nassau s-Oord r. en over den Wageningschen Berg, met het hotel van dien naam naar Wageningen.

Oranje-N assau\'s-Oord

het karakter van eene groote villa, maar het park met zijne prachtige dreven, zijne bosch- en waterpartijen, zijne tuinen on kweekerijen is een vortelijk lustoord ten volle waard.

Langs de oostzijde van het paleis slingert zich d ■ Moletiheek, waarvan wij hoven spraken, door het lage weiland , dat aan dien kant het park begrenst.

In de Renkumsche Dorpstraat vindt men r een zijweg, waar op oen handwijzer staat aangegeven, dat door dezen te volgen do wandelaar bij „Nol in\'t Boschquot; \'J H 3) komt. Deze naam is die uit den volksmond voor het koffiehuis (tevens pension) in het Bosch van Zandenhuyii. Heerlijke lanen door het dichte bosch van lommerrijk hout. Het terrein ligt op eene hoogte van 40 M. Van hier voort een wandelweg door b 3sch en heide naar den weg van Bonnekom naar Heelsuin Men komt dicht bij de/V/» s-A lexa/I f/er-St icht i w// (I G 2) daarop uit.

De Wageningsclie Berg

WAGENINGEN

(I K 1) is ruim twintig minuten gaans van het Hutel de Wageningsclie Berg gelegen. De stad telt 7600 inw. Zij verkeert in bloei-enden toestand, waartoe de levendige handel in tabak en de Rijk^-landbouwschool veel bijdragen. Zij wordt meer en meer verfraaid.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Eene wandeling om Wageningen is zeer aan te bevelen. Van den dijk aan de zuidzijde gezicht op belommerde tuinen over de gracht en over de waarden en den R\'jn, op de Betuwe en Wage-ningschen Berg. naar het westen op den Grebschen ofHeimenberg.

De straatweg naar de Grebbe (half uur gaans) is eene voortzetting van de hoofdstraat, die de stad in de richting van het oosten naar het westen doorsnijdt.

DE GREBBE

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

en, zou keizer Karei V hier eenmaal, delend (pad door het kreupelhout) komt na eene jachtpartij, een gastmaal hebben men aan den Haksteinheuvel, een open gegeven. landpunt met eene bank (Domineesbank»,

Van de Koningstafel westwaarts wan- i

BENNEKOM.

Tot de omstreken van Arnhem rekent men ook BENNEKOM (I G 2) een landelijk, aan de helling der Geldersche Vallei gelegen, dorp, halverwege tusschen Wageningen en Station Ede, aan den stoomtramweg, die het dorp in zijne geheele lengte doorsnijdt. De afstand van Ede en van Wageningen is per stoomtram 15 mimiten.

Hotel Neder-Veluwe, in chalet-: (1c Gehlersche begrensd door do«

vorm. aan den stoomtramweg, op den ! Utrechtschen heuvelketen , van het zuiden •hoek van den weg naar Heclsum. Bos- naar het noorden: de Grebsche of Hei-schen, vooral dennen, in de dichte nabij-\' menberg, waarboven Rhenens schoone beid. Familie-hótel. Table d\'hote. Diners toren uitsteekt, de Amerongscho en Darten soupers a part. huizerbergen,bij helder weder, ook de Py-Aan den weg naar Heelsum is op een ramide van Austerlitz,benevens de Amera-kwartier afstand van Hotel Ntder-Veluwe 1 foortsehe Berg en den hoogen toren dier de villa Ml\'l\'lni-Eun gelegen, die sinds | stad, terAvijl Veenendaal met zijn fabriek-1880 den naam van _ni?rms-Alexander- ; schoorsteenen recht vooruit zichtbaar is. Stichtingquot; draagt. Deze stichting, onder Ook de wandelingen naar „Nn! in \'t de uitstekende leiding staande van Mej. ¹ Boschquot; en langs den grintweg naar den M. ( . Vernij, is eene inrichting, waar Keienher;/, zijn zeer schoon. Even vóór jonge blinde kinderen worden verpleegd het landgoed Oosteren;/ heeft men hier die nog niet in andere Blindeninrichtingen leen der schilderachtigste vergezichten kunnen worden opgenomen. Zij was de van den Veluwezoom: Kenkum . Oranje-

Nassau\'s-Oord en Keienberg op den voorgrond. die prachtig afsteekt tegen de heuvelen van den Doorwerth, terwijl hot uitzicht over de groene Betuwe, waarlangs de Rijn zich slingert. begrensd wordt door de heuvelen van Nijmegen, Berg-en-Dal, Kleef en Montferland.

Zeer aanbevelenswaarnig is ook de wandeling naar den Wlt;uien \'nnislt;\'Ji, ii Berft over do heuvelrij langs den boschrund. Wegens het uitzicht is het verkieslijker mits de zon niet te fel schijnt, de wandeling in omgekeerde richting te maken.

Benmkom, het oude Benichem, telt menige bekoorlijk aangelegde villa, terwijl de eigenlijke dorpstraat een eigenaardig cachet draagt.

Halverwege het dorp en het Station Ede is aan de oostzijde van den straatweg, hier eene trotsche allee, het Kasteel Hoe-kelum (I F 2) gelegen. Het is een zwaar, vierkant gebouw, (met een klokketoren) welks voorgevel alleen eenigen indruk maakt. Het park is in Engelsche trant aangelegd, waarbij van het water op gelukkige wijze is partij getrokken. In het park is eene boerderij verscholen, die er uitziet als een jachtslot. Lanen van zwaai geboomte omgeven het park. Vrije wandeling.

Liefhebbers van zeldzaam ontwikkelde boomen vinden een prachtige, reusachtige linde op de hofstede Steenbergen.

Itcnnekorn maakt een onderdeel uit van de gemeente EDE, welker hoofdplaats, het groote en welvarende dorp van dien naam, op twintig minuten gaans van Station Ede, ook bekend is door zijn prachtig en uitgestrekt bosch noordoostelijk er van.

Gids voor Amliem eu Omstreken.

Eene schoone, breede laan van vier rijen beuken doorsnijdt dit bosch en voert naar do buurtschap Hartskamp. AVie Ede bezoekt, vergete ook bet bosch de Sijsselt niet, dat nog zijn woest en trotsch karakter heeft behouden.

Daar Ede in dezen Gids slechts kan worden aangestipt (i). moeten we ons verder bepalen tot de vermelding, dat in het weste-hjk gedeelte van het dorp het landgoed Kernheim bijzonder de aandacht trekt, en ten zuidoosten van Sijsselt en Ederloscli een der hoogste heuvelen, de Paaschherg, een vrijen, ruimen blik vergunt op het zoo schilderachtig gelegen dorp met zijn boschrijken achtergrond ten noorden. {Kernheim was in vroeger eeuwen een lustslot van hertog Arnoud van Gelder, die liet in 1426 aan Udo den Booze schonk. Op den Paaschherg verrijst een monument, een zwaar basement met symbolische versieringen, waarop een urn is geplaatst, voor Anna Maria Moens. die in \'1832 op Kernheim overleed en zich als opvoedster der vrouwelijke jeugd een grooten naam had verworven.)

EIJTOEREN.

Arnhem is een bij uitstek gunstig gelegen uitgangspunt niet alleen voor kleinere of grootere wandeltochtjes, maar ook voor het maken van rijtoeren. Hieronder volgt eene opgave van eenige der meest aanbevelenswaardige rijtoeren. Voor A. een geheelen dag, B. een voormiddag (tot 5 uur).

A. Rijtoeren voor een geheelen dag.

1°. Van Arnhem over Velp, Steeg, Ellekom , Doesburg, Rappel, Enghuizen en Baak naar Brummen; terug over Dieren, üteeg en Velp.

2°. Van Arnhem over Velp, Steeg, Ellekom, Doesburg, Kep-pel naar Montferland; terug over Beek, Didam, Zevenaar en Westervoort.

3°. Van Arnhem over Velp, Steeg, Dieren, Laag-Soeren, Boenen en Beekbergen naar Apeldoorn (Loo); terug over Beekbergen langs de Woeste Hoeve.

4°. Van Arnhem over Oosterbeek, Heelsura, Keienberg, Nol in \'t Bosch, Oranje-Nassau\'s-Oord en Wageningen naar de Grebbe; terug over Renkum, Doorwerth en Oosterbeek.

5°. Van Arnhem over Oosterbeek en Heelsura (Keienberg) naar Bennekom; terug over Wageningen , Renkum, Doorwerth enz.

6J. Van Arnhem over Elden, Driel, Heteren, Randwijk, Hemmen en Lekskesveer naar Wagoningschen Berg, terug over Doorwerth en Oosterbeek.

7°. Van Arnhem over Elden, Huissen , Angeren, Doornenburg,

(l) Wij verwijzen naar bet belangwekkende werkje van den lieer H. van Gortel ovor Ede.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

en, zou keizer Karei V hier eenmaal, delend (pad door het kreupelhout) komt na eene jachtpartij, een pastmaal hebben men aan den Haksteinheuvel. een open

gegeven. landpunt met eene bank (Doniineesbank), Van de Koningstafel westwaarts wan-

BENWEKOM.

Tot de omstreken van Arnhem rekent men ook BEKTNEKOM (l G 2) een landelijk, aan de helling der Geldersche Vallei gelegen, dorp, halverwege tusschen Wageningen en Station Ede, aan den stoomtramweg, die het dorp in zijne geheele lengte doorsnijdt. De afstand van Ede en van Wageningen is per stoomtram 15 minuten.

Hotel Ne der-Vel uwe. in chalet- de Gthlevsche Vallei, begrensd door den vorm, aan den stoomtramweg, op den! Utrechtschen heuvelketen , van hot zuiden hoek van den weg naar Heelsum. Bos- naar het noorden: de Grebsche of Hei-sclien. vooral dennen, in de dichte nabij- menberg, waarboven Rhenens schoone he id. Familie-hotel. Table d\'hote. Diners toren uitsteekt, de Amerongsche en Darten soupers a part. huizerberg en, bij helder weder, ook de Py-Aan den weg naar Heelsum is op een ramide van Austerlitz, benevens deAmers-kwartier afstand van Hotel Xt-der-Veluwe foortsche Berg en den hoogen toren dier de villa Mhhb\'n-Eny gelegen, die sinds j stad, tei*wijl Veenendaal met zijn fabriek-1880 den naam van „Frlns-Alexander- | schoorsteeiien recht vooruit zichtbaar is. Stichtingquot; draaizt. Deze stichring. onder Ook de wandelingen naar -.W in \'t do uitstekende leiding staande van Mej. Boschquot; en langs den grintweg naar den M. (\'. Vernij, is eene inrichting, waar \' Keienherlt;/, zijn zeer schoon. Even vóór jonge blinde kinderen worden verpleegd , het landgoed Oosteretxj heeft men hier die nog niet in andere Blindeninrichtingen leen der schilderachtigste vergezichten kunnen worden opgenomen. Zij was de | van den Veiuwezoom: Honkum. Oranje-eerste inrichting van dien aard in Europa, | Nassau\'s-Oord en Keienberg op den voor

die naar aanleiding van het Intern. Congres tot verbetering van het lot der Blinden , re Parijs, door de Logo: „La Bien Aimeequot; werd opgericht. Voor een bezoek dat zeer is aan te bevelen is zij dagelijks ireopend, van 10 4 u., behalve des Zaterdags en op Zon- en feestdagen. Naar wijlen haren doorluchtigen beschermheer heet zij Prins-Alexawler-Stirhti/i;/.

Aan iiet gesticht grenst een schoon wan-lelbosch niet koepel, de Hullenberg

genaamd, vanwaar prachtig overzicht over 1 omgekeerde richting to maken.

Bennokom, liet onde Benichem, telt menige bekoorlijk aangelegde villa, terwijl de eigenlijke dorpstraat een eigenaardig cachet draagt.

Halverwege het dorp en het Station Ede is aan de oostzijde van den straatweg, hier eene trotsche allee, het Kasteel Hue-kelnm (I F 2) gelegen. Het is een zwaar, vierkant gebouw, (met een klokketoren) welks voorgevel alleen eenigen indruk maakt. Het park is in Engelsche irant aangelegd, waarbij van het water op gelukkige wijze is partij getrokken. Tn het park is eene boerderij verscholen, die er uitziet als een jachtslot. Lanen van zwaar geboomte omgeven het park. Vrije wandeling.

Liefhebbers van zeldzaam ontwikkelde hoornen vinden een prachtige, reusachtige linde op de hofstede Steenbergen.

Hennekom maakt een onderdeel uit van de gemeente EDE. welker hoofdplaats, het groote en welvarende dorp van dien naam. op twintig minuten gaans van Station Ede, ook bekend is door zijn prachtig en uitgestrekt bosch noordoostelijk er van.

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

Eene schoone, breetle laan van vier rijen beuken doorsnijdt dit Ijosch en voert naar de buurtschap Hartskamp. AVie Kde bezoekt, vergete ook het bosch de Sijsselt niet, dat nog zijn woest en trotsch karakter heeft behouden.

Daar Ede in dezen Gids slechts kan worden aangestipt (1), moeten we ons verder bepalen tot de vermelding, dat in het weste-hjk gedeelte van het dorp het landgoed Kernheim bijzonder de aandacht trekt, en ten zuidoosten van Sijsselt en Ederhosch een der hoogste heuvelen, de Paaschherg, een vrijen, ruimen blik vergunt op het zoo schilderachtig gelegen dorp met zijn boschrijken achtergrond ten noorden. (Kernheim was in vroeger eeuwen een lustslot van hertog Arnoud van Gelder, die het in 1426 aan üdo den Booze schonk. O)) den Paaschherg verrijst een monument, een zwaar basement met symbolische versierin-gen, waarop een urn is geplaatst, voor Anna Maria Moens. die in 1832 op Kernheim overleed en zich als opvoedster dei-vrouwelijke jeugd een grooten naam had verworven.)

RIJT0ERE1T.

Arnhem is een bij uitstek gunstig gelegen uitgangspunt niet alleen voor kleinere ol grootere wandeltochtjes, maar ook voor het maken van rijtoeren. Hieronder volgt eene opgave van eenige der meest aanbevelenswaardige rijtoeren. Voor A. een geheelen dag, B. een voormiddag (tot 5 uur).

A. Rijtoeren voor een geheel on dag.

1°. Van Arnhem over Velp, Steeg, Ellekom , Doesburg, Kep-pel, Enghuizen en Baak naar Brummen; terug over Dieren, i\'teeg en Velp.

2°. Van Arnhem over Velp, Steeg, Ellokom , Doesburg, Kep-pel naar Montferland; terug over Beek, Didam, Zevenaar en Westervoort.

3°. Van Arnhem over Velp, Steeg, Dieren, Laag-Soeren, Loe-nen en Beekbergen naar Apeldoorn (Loo); terug over Beekbergen langs de Woeste Hoeve.

4°. Van Arnhem over Oosterbeek, Heelsum, Keienberg, Nol in \'t Bosch, Oranje-Nassau\'s-Üord en Wagen ingen naar de Grebbe; terug over Renkum, Doorwerth en Oosterbeek.

5°. \\an Arnhem over Oosterbeek en Heelsum (Keienberg) naar Bennekom; terug over Wageningen , Renkum, Doorwerth enz.

6J. Van Arnhem over Elden, Driel, Heteren, Randwijk, Hemmen en Lekskesveer naar Wageningschen Berg, terug over Doorwerth en Gosterbeok.

/⁰. \\an Arnhem over Elden, Huissen , Angeren, Doornenburg,

(I) \\Vij verwijzen naar het belangwekkende werkje van den lieer I£. van Gurtel over Ede.

Gitls voor Arnhem en Omstreken.

Hulhuizen, (lent, Bemmel, Lent en Oosterhout naar Slijk-Ewijk; terug over Loenen, Herveld, Heteren en Driel.

S®. Van Arnhem over Wester voort, Loo, Groessen, Oud-Zevenaar en Babberich naar Eltenerberg; terug over Zevenaar en Duiven.

C. Van Arnhem over Plattenburg dooi\' het Broek naar Wester-voort, vandaar over het Looveer naar Huissen; verder over Elden, Driel, Oosterbeek, Lichtenbeek, Warnsborn, de Zijp, Valkenhuizen en Steenen Tafel naar Rozendaal; terug over Velp.

(Natuurlijk kan, door het weglaten van de meest verwijderde plaatsen of van de verste omwegen, elke rit verkort worden: terwijl ook zeer gemakkelijk andere combinatiën zijn te maken.)

B. Voormiddagtoeren.

\'1°. Van Arnhem over Velp en Steeg, door het Onzalige Bosch naar Ellekom; terug over Middach ten , Steeg en Velp of Rozendaal.

51°. Van Arnhem over de Steenen Tafel en Rozendaal naar Beekhuizen; terug over Biljoen en Velp.

3°. Van Arnhem over Moscowa, Schelmschen Weg, Warnsborn, Lichtenbeek en Dreien naar Oosterbeek (Oorsprong, Ilemel-sche Berg, Westerbouwing); over Doorwerth terug.

49. Van Arnhem tot den Tol van Warnsborn (Lichtenbeek), over Mariëndaal, Oosteibeek (Westerbouwing, Heraelsche Berg), Dreien, Lichtenbeek en Warnsborn naar den Schelmschen Weg; terug over Moscowa.

5°. Van Arnhem langs Sonsbeek (Apeldoornschen Weg) over den Waterberg, achter Sonsbeek en de Zijp om naar Warnsborn; verder langs Lichtenbeek en Oosterbeek terug.

G⁰. Van Arnhem over Moscowa, Schelmschen Weg, Rozendaal, Kluizenaarsberg, Beekhuizen, Heuven, Steeg: over Velp terug.

7°. Van Arnhem over Huissen naar Bemmel; terug over Eist en Elden.

8°. Van Arnhem over Elden, Driel, Heteren, Hemmen en Zetten naar Valburg; terug over Eist.

9°. Van Arnhem over Westervoort en Lathum naar de Steeg (Middachten); over Vplp terug.

(De koetsiers kennen de meest geschikte pleisterplaatsen voor lunch , diner en thee.)

ALPHABETISCH REGISTER

Gids voor Arnlieui en Omstrekeu.

J

Earqilie-^ötel vai] den eersten rang.

Utrcchtsche Weg o. d. Binton-Societsit-

Vijf minuten gaans v. h. station.

Telephoon- en Tramverbindingen.

Omnibus van en naar alle hoofdtreinen.

Buitengewoon gezonde en schoone ligging (90 voet boven de oppervlakte der stad) geheel vrij en Tan tuinen omgeven. Van het terras en de verandahs , zoowel als uit alle kamers, geniet men een ruim en fraai uitzicht, zich uitstrekkende over den Rijn, de Betuwe, de stad en hare schoone omgeving tot Nymegen, Cicve, Eltenberg, enz. De voor groots of kleinere familiefeesten en diners zoo gezochte zalen en salons onderscheiden zich, evenals de ruime slaapvertrekken, door een elegante en comfortable inrichting.

Gelegenheid fot gebruik van alle Minerale Wateren.

BADEN EN DOUCHES.

Logis vanaf/71. Pension vanaf /? 4. Voor groofe familiën l»ij langdurig verblijf, ook in de vvintcrinaaiiden, voordeelige voorwaarden.

Table d\'hote te uren a /? 2.

Uitstekende tafelwijn en fijne wijnen tegen billijke prijzen.

STALLING EN REMISE.

60 Gids voor Arnhem en Omstreken.

Stoomtram HAARLEM-LEIDEN.

Rijdt door Heemstede, Bennebroek, Hillegom, Lisse, Sassenheim en Oagstgeest, een der meest bezochte gedeelten van ons land.

Prijs Haarlem—Leiden of omgekeerd 50 Ct. Ie kl., 40 Ct. 2e kl.

Haarlem—Ililleqom i .y., ₀-1

_T . _ _T . gt; » » .{lt;.,» » -lt; .» » Leiden—Lisse j

Bestel- en Vrachtgoederen volgens buitengewoon laag tarief. Gelegenheid tot Advert eer en in de Rijtuigen en op de achterzijde der gewone plaatsbiljetten, ongeveer hoog 10 cM. en breed 10 cM.

Gids voor Arnhem eu Omstreken.

HOTEL GARNI

„STEIJGERWALF,

voorheen RUSTPLAATS,

te Arim ö/il Kliflolefóclien Tol.

Geheel naar de eischen des tijds

ingericht.

Prachtig gelegen aan den Rijn. Per boot en stoomtram te bereiken.

Uitmuntende keuken.

Gelegenheid tot het geven van Diners en Soupers.

Aanbevelend,

A. C. A. TAX ASCII,

Eigenaar.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

Nabij DE HEMELSCHE BERG, OORSPRONG en WESTERBOUWING.

Table d\'Höte 5 uur.

H. A. ÏÏÜIBERTS EN ZOON,

Horlogemakers, Bakkerstraat 67a, over de Bentincksteeg,

A RNHEM.

Magazijn van uitslnitend le kwaliteit (ioudcn en Zilveren Dames en Heeren Cylinder en Anker Remontoir Horloges.

Rijke sorteerinsr Fransche Pendules, Regulateurs, Klokken, Wekkers enz.

Speeiaiiteit in \'t repareeren van antieke Uurwerken.

Hotel Yelp.

G-ess. ID X C KL IB Xj,

Hotel en Pension. Restaurant enz.

Uitmuntende gelegenheid in de ruime zalen tot het geven van DINK\'S en PARTIJEN, PRACHTIGE WANDELINGEN en HOOGE BERGEN MET VERGEZICHTFN. Prijs en pension f4.— .

Rosendaal bij Arnhem.

HOTEL-RESTAURANT.

A. KSAimmm

BIERBROUWERIJ

,.§e ipoaitquot;,

ARNHEM, Amsterdamsche Weg.

Veeljarig bestaan, bekend om de deugdelijkheid

^ en zuiverheid harer Bieren. ^

------------

STALHOUDERIJ

P. Riemer amp; Zoon,

ARNHEM.

2\\oggestraat cn Driefoningenbroarsstraat.

Telegram-adres: HIEMEK Roggestraat TELEPHOON No. 150.

I^oofd-Depót

sedert 1870

BIJ

l CL WABKEE,

ARNHEM,

Koermondsplcin I! 23.

Arnhem en Omstreken.

N

1*1

Gids voor Arnhem en Omstreken.

HOTEL EN PENSION

IMiï-feliwij,

Caié-Restaurant en Stalling,

te BENNEKOM,

aan den Stoomtram WAGENINGEN—STATION EDE, zeer vriendelijk gelegen, aan de helling der Geldersche Vallei, in een der gezondste en schoonste gedeelten der Veluwe (droge bodem bij niet te fijne lucht), in de dichte nabijheid van bosch-rijke heuvelen.

Uitmuntende inrichting, frissche kamers, alle met balcon.

Groote verscheidenheid van mooie wandelingen, rijtoeren en uitstapjes, waartoe de stoomtram etteïijke malen daags gelegenheid geeft; in 10 minuten kan men daarmede Wageningen en Ede bereiken.

Goede stalling, baden, aangename gelegenheid voor partijen en diners, die bij tijdige bestelling tot alle prijzen geleverd worden.

Postbestelling viermaal daags. Billijk tarief.

66 Gids voor Arnhem en Omstreken.

Upuit- of JVlineraal Water l_firT|onades 0azeu

per per

Siphon, Kogellleseh en Flacon. Kogelflescli.

SPUITWATER-FABRIKANT Broerenstfaat h, 27.

^ /0 XT

^ N H

(3eiT]berbier et] Sodawater belters₇ Apolinaris. cr\\z.

per _ per

Flacons (Enirelselie vulling:) heele en halve Kruik ou Flacons.

m i ui 111111 u i n 11111111 i 11 ii ii iiiiiiiii/

—¹ di A A ft A .(quot;J. r»; .(«j Lv (quot;i L\'l A A (rl. Q fh L\'U^l amp; ft. !•; Cquot;) («l ,C*) ft A 0—

Mg em eene 11 oek ban del K. VAN DER ZANDE, 1

Firma STENFERT KBOESE amp; VAN DEE ZANDE. J

Bakkerstraat D 72, Arnhem,

HEEFT GEREGELD VOORHANDEN: de nieuwste Reisgidsen, Reiskaarten, Wandelkaarten en Plattegronden.

ü 1T (J E V E11 van de

Wandelkaart van Arnliem en Omstreken

ARMIF.M DIEREN

^ geheel nieuwe, bijgewerkte druk 1889.

V . • . . . . ... . . . . . V, V . V, . . V: V . . V, V, -.TV V V V . ■

TTTTTTTTYTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTtx

Gids voor Arnhem en Omstreken.

IJet goedkoopste poedel]- ei), Pettei]-IDagaziji) is:

J. J. GOEISSEN,

HOMMELSTRAAï 44, ARNHEM. Zoowel in de fijne als in de mindere kwaliteiten.

H. SCHJfFEIlit

MODES amp; CONFECTIONS. Rijnstraat 33, ARIHEM.

6^ Gids voor Arnhem en Omstreken.

WAPENMAGAZIJN in luxe en gewone Wapens van

H. HES VAN 1WEEDEN, Mr. Geweermaker,

ARNHEM, O ever straat 55.

Engelsche en Belgische Hammerles, Centraal en Lefauclaeux Geweren, getrokken Wapens voor Indië, Revolvers, Kamerbuksen, Jaelitartikelen, Ammunitien, enz. enz.

Vischartikelen, Kunstvuurwerken en Gelegenlieidstukken, Fakkels , Gekleurde quot;Vlammen enz.

EN GROS en EN DETAIL.

WANDELKAART

voor UBBERGEN, BEEK, BERG EN DAL, DE MEERWIJKEN. GROESBEEK, RIJKSWALD, KLEEF, HATERT, NEERBOSCH en HEES, met plattegrond der stad NIJMEGEN.

PRIJS f 0.75.

Ter Haar: Berg en Dal.

gids voor nijmegen en omstreken.

PRIJS f 0.60.

Thieme\'s Stuiversgids voor Amsterdam.

Collection Thieme a un sou.

Thiome\'s Penny Guide of Amsterdam. Thieme\'s Pührer dureh Amsterdam. Stuiversgids voor Nijmegen en Omstreken. Penny Guide book of Nimegue. SOUVENIR AAN NIJMEGEN. . . . fl,25. (Een album met 12 Photografiën).

Uitgaven van H. C. A. THIEME te Nijmegen.

^00BS^%

quot;OV OOSTERBEEK. %

Uitspanning en Theetuin. Gelegenheid tot het geven van Partijen.

A. UITTENEOGAART.

Gids voor Arnhem en Omstreken. (3!)

Hotel de Paauw,

ARNHEM,

| W. SCHUT amp; Cquot;.

f^S ^

Table d\'hote a 5 heures. #1l

ïï Restaurant, ^iboimcmcnt. pension. .1%

m

Log-is el Déjeuner hiel. serv. et lious:. f2—. ijfÜ^

rtv ösHt

Diners vanaf fl.50. S*!¹

J. HUPKES,

Turfstraat. Arnhem.

MAGAZIJN TAN

KOLONIALE quot;WAREN.

COMESTIBLES.

CHOCOLAHE.

DELICATESSEN FIJNE VLEESCHWAREK.

GRUTTERSWAREN VRUCHTENSAPPEN I nz.

PEIJSCOURANTEN VERKEIJGBAAR.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

FABRIEK EN MAGAZIJN

yfj. Déjeuners, Diners, Soupers

a Prix fixe et a la Carte.

PLAT DU JOUR. FIJNE OUDE WIJNEN.

I\'rimu Miincliener Bier.

., Pilsener „

Amstel .,

CK. felser,

Eigenaar.

P. GOUDA QUINT,

Dieuwe en Oude Boekhandel. ARNHEM. - BAKKERSTRAAT 17.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

A. B. J. PROOT,

- V

É ARNHEM, BROERENSTRAAT A 25. _{v

t\'i mmm* in koloniale^ waren.

3 SPECtALITSIT II K3FFIE EN THEE. g

A. C. JANSEN,

A R H 111,

Zalen disponibel voor liet geven van Partijen, Diners etc. Gelegen-lieid tot het inbrengen van zuivere meubilaire goederen voor het honden van publieke verkoopingen. Ook worden geheele of gedeelten van inboedels tegen contante betaling overgenomen.

1 \' \' MAGAZIJN VAN

^ fransche en Engalsche Gas-Ornamenten

in de nieinvstc stijlen, kleuren en soorten

EN WATERLEIDINGSARTIKELEN. ^

A:iiiIlt;\'k voor (jiiiN- en W jilorlcidins-

H. LINDERS, Koningstr. lt;!!hi, Arnhem. quot;tSf¹

Gids voor Arnliem eu Omstreken.

|#jT—Z2Z zn xzz quot;I xrr quot;x xzz .zxx. x^[

J. W. STAM. ^;i

►4

K

⁸ MAGAZIJN

ï\\ ^VAX

5 Goifl-, Zilïcr- en DlaMMei.

M ►4 M

SPECIALITEIT

« q

VAN

^orloges, 2\\tbberFnu5en H

en 0rbelinten, «

«

VOOR W

« KUN STH AAR WERKEN, a

y \'l^Gparaiiön on Oraveerwerk, |J

Bakkerstraat 52.

etne ECHTE SINGER Machine

(rabrikaat van de Vinger Maatschappij te Wew-York)

op proef

ontboden te Rebben, want deze zijn, zooals de enornie oinzet er in ten duidelijkste bewijst, ten gevolge van bare degelijkheid ontegenzeggelijk verreweg¹ de meest gezoclite.

Eenig Depót te AKNÏÏEM:

32 Rijnstraat 32.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

mMMamp;B MÜMMM

I VAN RANZOW amp; C⁰,1

| ©aiiktcvs, ||

Koningstraat 3T, ARNHEM. IÉ

mmamp; M MM WMMmWMMMmMMM

De ^rnl]eii]sclie Terra Cotta-Eabriek J. C. STOELLER WZN.

Boermondsplein Ko. 1 en 2, ARNHEM.

Lsvert Bseldsn,. Vassn, Fisdestals en ilsempaUen

in alle verlangde vormen.

FOXTKIXBAKKEN IX KISSTZ\\XIgt;STKEX.

Engelsche, Fransche en Belgische TEGELS voor Parketvloeren en Wandbekleeding.

Schil eter werk op Papce-fern na.ar pProtographièrr varr. Bu;rtenpla.atse?.n ©a?. INRICHTING tot het inbranden van schilderwerk op porcelein; onderricht in het schilderen met brandverven.

;:i % MMMÊÊÊÊMMMMIIMMÊSBSÊMM,

I WILS. LAIMBOCK, uit Tpol. i

^ Specialiteit van alle soorten amp;

IHANDSCHOENKNïhHEKRSN dassen, i

II RIJNSTRAAT 67. |||

DE ROUVILLE,

Jansplein No. 53,

CHOCOLADE a L AIGLE

\'^;;r UIT DE FABRIEK VAN

tl. i*. Itademnker te \'s-llage.

Specialiteit van echte Marseillaansche zeep.

Gids voor Arnhem en Omstreken. 75

(f). JU. £J. (£. (fiaccllturf J/r.,

PAUWSTRAAT 14, ARNHEM,

in Wijnen, Engelsche Bieren, Gedistilleerd en Likeuren, en gros amp; en détail. Specialiteit in zuivere oude Cognac en Bordeauxwijnen.

|[ll

¹ 4 Vismanden gelaart,

Vijzelstraat 26, ARNHEM.

DAMES- en KI N DER-CONFECTIEM.

Specialiteit in KINDERHOEDER, KINDERGOEDEREN, HANDSCHOENEN, MODEARTIKELEN enz

■ .

lehaadilii| ?aa Lichaamsgebpeken,

Lijders aan RUGGEGRAATSVERKROMMING. SCHEEVEN NEK, NAUWE BORSTKAS. MISVORMING- VAN BEEN of VOET, alsmede aan SPIERVERZWAKKING, CONSTIPATIE, ZWAARLIJVIGHEID enz., kunnen tot genezing of verbetering van hun gebrek aan de inrichting van den ondergeteekende, of ook naar verkiezing ten hunnen huize, door toepassing der MASSAGE en der ORTHOPaEDISCHE of HEILGYMNASTIEK behandeld worden.

Spreekuur: des Zondags van 11—2, overige dagen van 2—3 uur.

Voor onvermogenden bestaat daartoe eiken morgen lusschen 7 \'/_gt; en 9 uur de gelegenheid, mits voorzien zijnde van een door hun gewonen dokter onderteekend schrijven, waarbij deze verklaart, dat de behandeling wenschelijk is.

Arnliem: E. MINKMAN, Rocniioiidspleiu 31.

Behangerij, Stoffeerderij,

Specialiteit ii? Beliangselpapieren.

GROOTE VOORRAAD VAN

TAPIJTEN EN MEUBELSTOFFEN.

Levering van SMIRNASCKE TAPIJTEN tot prijzen en voorwaarden gelijk aan die der fabriek.

Teekeningen worden daarvan gaarne verstrekt,

J. GERRITSEN, Firma B. v. u. SCHILDEN, Ketelstraat iï 4.

Gids voor Arnliem en Omstreken.

ARTHUR VRANCKEN,

Expediteur,

AMeffl, WfiErijesslraat 28.

KEULEN, ELTEN, EMMERIK.

=4 De Chineesche Theewinksl

Levert Tbee ii; alle soorteif. Levert ïljee ii) alle prijzeD.

Znivorlicid iccwaarltorird. Directe aanvoeren.

J)e melange geschiedt met eene mneliine van de nieinvste vindini\'.

Ltvert Thee hij elke hoeveelheid. Levert Thee 7taar alle \'plaatsen. Levert viiduitend Th6e

3. ixtn IHjfshoont 6c C⁰.,

Wijnhandelaren.

Hofleveranciers van Z. M. clen Koning.

Coeioormtraal hoek Niemreplein.

ARNHEM.

f

Gids voor Arnliem cu Omstreken.

De ^I\'libeniscbc Steenhouwerij.

KANTOOR EN WERKPLAATS:

Walstraat 15.

MAGAZIJNEN :

Eietgraclitstraat( Boulevard)

Specialiteit van gereedstaande Marmeren en Hardsteenen GRAFMONUMENTEN en SCHOORSTEENM A NTELS. Levert in den kortst mogelijken tijd alle soorten STEEN-HOUWERSWERK.

y

Spreekuren van 10 en van 2—)

Zondags uitgezoinlerd.

Bekroond Internationale Tentoonstellingen

Voor Kimsttamlen, Gebitten en TaiKlvullingen (Plomkgcs).

Fabriek van Tandpoeders, Tandpasta\'s en Tandelixers.

*

I

78 Gids voor Arnhem en Omstreke

W. H. ZEEMAN,

Fip-u.a S. EUTamp;SSS,

MAGAZIJN van Gouden-,

Zilveren- en yÖ||||^ Diamantwerken.

Hofleverancier.

_BAKKERSTRAAT D 18.__

(iltablissement de Coiffure Arnhem. J. H. ificcrVOOrt, Hoggestr, 38.

Coiffeur pour Dames.

PAEFUMERIE FKANCAISE ET AN3LAISE.

EPONGES FINES.

Fii 1»rilt;|tie (11\' flieveux postiches en tous genres.

Cravat es, 1\'arapluien, Flevrs et Parures de Mariées.

Spécialité (l\'éveptails. Cljei^ises sur n^esure.

Coijparatieve Winkelvereeniging van

„EIGEN HULPquot;,

ïü 1 E l\'W S X It A A T » en to te ARIVHEM.

Krnidenier.swaren, Comestibles, Sponzen, Zeemlappen, Borstelwerk, Wijn, Likeuren, Spiritualiën, Garen, Band, Glas, Aardewerk , enz.

Wie lid wenscht te worden moet zich daartoe aanmelden aan liet kantoor der Vereeniging ; NIEU AVSTRAAT 10.

Met lioiel et (Safe-1^estaurant SLUIS

in de onmiddellijke nabijheid van het Station, de Arnliemsclie en Ooster-tramwegen , wordt aan bezoekers van Arnhem en Omstreken beleefdelijk aanbevolen.

Logis cl Déjeuner a flóO. Diners si fl.25 en hooger.

Onder aanbeveling,

T. SLUIS.

Rijtuigen tegon vaste tarieven verkrijgbaar.

I

Gids voor Arnhem en Omstreken.

De CoiTiiijanditaire Yereeniging louts Spreiiyer 6c ^oon,

BANKIERS, COMMISSIONAIRS IN EFFECTEN

EN GELDWISSELAARS. Madlnbiggstraat, nabij het nieuwe Postkantoor.

ƒ. /Iftabler amp; Q\\, Ecnbem,

MANUFACTUREN, MODES en DAMES-CONFEC T10NS.

HANDSCHOENEN.

KOUSEN, SOKKEN, TRICOTGOEDEREN. Dasssn, Boorden, Manchetten, Hemden,

SPECIALITEIT IN WITTE GOEDEREN.

Bedden, Veeren, Matrassen, Kapok, Paardeliaar, KARPETTEN enz.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

^ PERRY amp; C⁰.,

35 KETELSTEAAT, ARNHEM.

Filiaal van PERRY amp; Co., ImsteMam.

Specialiteit in Reis-, Bad- en Toilet-Artikelen.

STOOMBOOT BATAUWER.

Wapeningen—Arnliem v. v.

Prachtig gezicht van den Rijn op de Bergen.

Aanlegplaats te Wageningen in tie Hu ven onmiddellijk bij de stad, te Arnhem bij de Schipbrug. Doet alle steigers onderweg aan tot opname of aflaten van passagiers

DIENSTREGELING.

Dagelijks behalve Zondags en Vrijdags.

Zomerdienst van 1 Mei tot 1 Sept.

Vertr. v. Wageningen n. Arnhem vm, 7 u

» Arnhem n. Wageningen » 10.15

Voor- en najaarsdienst dezelfde als behalve de met een * getee-kende diensten.

Des Vrijdags: v, Wageningen \'s morg. 7 n, van Arnhem 12 u. tot Heteren, 0 u. tot Opheusden.

Den lantsten Donderdag van iedere maand geen dienst.

Zie liet Tarief «p blz. li van den Kids.

Duur der vaart W. — A. 2 u. A. — W. n.

De Ondernemer JOHAN VAN LONKHUIJZEN.

Gids voor Arnhem en Omstrckon. Hl

TELEPHOON-NÜMMEB 24.

VERHUIZINGEN

binusa dj stii, van ea naar alle plaatsen van Nederland en het Buitenland.

PARKSTRAAT 70—71, -A. n nxr hc ie ivr.

DEN HAAG. - AMSTERDAM.

..........

Verpakkingen van alle soorten van goederen ter verzending naar het BINNEN-en BUITENLAND en OVERZEESCHE BEZITTINGEN.

Bergplaats voor Inboedels

speciaal rgt;oor f^ct boel ingericht.

B. VAN ZALINGEN, (Brooten 0or6 Ho. \\4/

Koek- en Banketbakker,

Kandij-, Sueade- en Ontbijtkoek. Delieieuse Zoete y en Zoute Krakelingen, Arnh. Meisjes, Haarlemmer Halletjes enz.

CHARLES C. J. JANSEN,

RIJNKADE 44.

NÉGOCIAHT EH YINS. REPKÉSESTiuNT:

DE LA MAISON

DE LA COMPAGNIE

3RQSSA.IILT amp; ü*.

Bordeaux, Cognac, Dijon et Paris.

r^i _ i

Place-Royale

I^otel Garni et Café Restaurant,

Koningsplein F No. 11,

ARNHEM,

bij den Schouwburg, zuidzijde, in do onmiddellijke nabijheid van Musis Sacrum en aan do wandelingen.

Dejeuners, Diners en Soupers, bij abonnement billijke conditiën. Restaurant «len goheelen dag. Goede Ilollandsche keuken, fijne Wijnen, Münche-ner Bier.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

MAGAZIJN YAN

Soiden sn Zilvsren Hesren.- en Dames-Horloges,

Het Stoomjacht „WESTEEBOUWINGquot; vaart gedurende de zomermaanden des voormiddags ten 9.30, 10.30, 11.30 en des namiddags ten 1.30, \'2.30, 3.30, 5.30, 6,30, 7.30 en 8.30 van ARNHEM (aanlogplaats in do haven nabij hot Hotel DE ZON) naar OOSTERBEEK (quot;Westerboinving, Duno, He-melsche Berg, Oorsprong).

Van Oosterbeek 20 minuten na iedere afvaart van Arnhem.

Des Zondags extra-booten vanaf \'s morgens 9.30 tot \'s avonds 8.30 op de halve uren van Arnhem en vanaf \'s morgens 10 uur tot \'s avonds 9 uur op de lieele uren van Oosterbeek.

Prachtig uitzicht vanaf de rivier op de schilderachtige boorden van den Rijn.

85

Zwijnshoofd, Bad-Hótel.

Tlie Boar Head, Bath-Hotel, la lure, Motel des Hams,

Talie We a 5 Hearss,

C. FUCHS,

.a. £=* int ü b m.

ISTmiBTI.

Willemsplein quot;bij de Kazerne.

üien oiMsn ei

Filiaal van Gebr. PARIS,

ROTTERDAM en AMSTERDAM.

I. fölfïïlll.

j,X iili

met twee Biljarts en fraaien Tuin. = Vijzelstraat No. 6, ARNHEM. =

H. H. STRONKMAN

Oids voor Aniliem en Omstreken.

4 : .1

Hotel Planten-en Vogeltuin,

VEIjPERWEG.

ARNHEM (HOLLAND.)

Table d\'Höte SVa heures.

PENSION.

(Pil IX IT1 O » É R E 8).

RESTAURANT.

H. C, SMEUNDf,

Directeur.

Gids voor Arnhem en Omstreken.

ARNHEM.

Verhouw»! in 18SM S!» cu ingericlil naar »Ie oisclien »Ies (ij»ls. Oiiiiiihns aan alle (reinen.

Table il\'liole ii •\'gt;\',_t lieures.

Gelegenheid voor Pension.

Restaurant gedurende den geheelen dag.

Diverse salons steeds gedekt om afzonderlijk te dineeren, zonder prijsverliooging.

Ruime zalen, annex tooneel en kleedkamers, disponibel tot het geven van partijen, tegen vooraf overeen te komen prijzen, met inbegrip van alles.

De Directeur,

A. A GE MA.

Levert tevens groote en kleine Diners door liet gelieele land, zoowel als afzonderlijke seliotels, en arrangeert FEESTEN en PARTIJEN.

i!

* I

^; gt;

:

GEBROEDERS HESSELINK amp; C⁰.

Groothandelaren. ARNHEM

EENIGE NEDERL. FIRMA DIE ALS VOLGT HANDELT:

Lt\'VCI\'f alleen aan « ijlihanilclarcii .... eu niet aan particulieren. Levert alleen Spaanselie en l\'ortuu:eesclie wijnen

Levert alleen op lust

Pliotographiscfie Reproductiën.

Bekroond op verschillende Tentoonstellingen.

Kaar iedere photograpliie (zelfs Week gewor-dene) vergrootingen geleverd in onveranderlijke

Kooldmk-, Grissel-, Pastel- en Olieverf.

GELIJKENIS GEWAAllBORGD.

Directe opname bij iedere weersgesteldheid.

i

Gids voor Arahem cn Omstreken.

Alphabetisch Register der Advertentiën.

I 1

Gids voor Arnhem en Omstreten.

9\'2 Giils voor Arnhem en Omstreken.

nK föm

[H

De „Veresniging tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer in Arnhem en Omstrekenquot; heeft uitgegeven:

Met plattegrond van Arn-, hem, vierwandelkaartenin

(lUlS YOOr Arnlieill 611 kleurendruk, vijf detail-

kaartjes, twaalf platen en vele illustratiën in den tekst........30 ets.

Contenant un plan d\'Arn-

Gnile l\'Ankn et Je ses Emirons. ^{tions lt;lans 10 texte}:^{1 frc}-

(Bij 12-tallen a 25 ets.)

With a ground-plan of

Glie l»r AriBeil m Arnhem and numerous illustrations.......3d..

(Bij 25-tallen a 5 cts.)

Mit Plan von Arnheim Filler ArttllSilll und zahlreiche Illustratio-

nen.........25 Pt\'.

(Bij 25-tallen ii 5 cts.)

fV//

ARNHEM.

Hoek Rijnstraat en Bergstraat bij de Haven. Gezicht over de Betirwe. Aanvangpunt van den stoomtram saar Wageningen, Rhênen enz. Onmiddellijke nabijheid van het Station.

Omnibus aan alle treinen.

Propriétaire

_L G. C. SMEENKj

G. J. Thieme. Arnhem.