Goederenlijst der abdij, met toevoeging van do verkoopakten der Hollandsche goederen.............................

Verbeteringenon Bijvoegsels. O.a. de Commanderij van don Hofdijk; de beschermheiligen der kerk van \'sGravenzande en hot O. L. V. beeld aldaar; het geslacht Cuyk; het klooster Heisterbach iti de Groote Waard..........405.

Aanhangsel. Nalezing op De Abten van Marimweerd. (liet verblijf der Middel-burgsche Praernonstratensers te Wijk, en/..).............417,

Hel groote uut der openbaarmaking vun oude klousler-oorkonden, ol, bij ontstentenis der oorspronkelijke stukken, van klooster-cartu-laria, voor de wereldlijke en kerkelijke geschiedenis, voor de genealogie van voorname geslachten en voor de plaatsbeschrijving van steden en dorpen, is reeds in menig werk gebleken. Als eene bijdrage in die richting wordt thans door mij het Cartularium van de oudtijds vermaarde en rijke Geldersche abdij Mariënweerd¹uitgegeven ².

Dit handschrift berust in de Koninklijke Bibliotheek te Brussel, wier bestuurders mij het gebruik daarvan en het verlof ter openbaarmaking welwillend hebben toegestaan, waarvoor ik hun hier erkentelijk mijn dank betuig.

Van vroegere bezitters, sedert het manuscript uit de handen der kloosterlingen geraakte, is niets bekend buiten de volgende aan-teekening op de laatste bladzijde: „Acheté a la vente de M. van Leem poel, nquot; 200. Bruxelles le 5 Avril 1816. Gh. van Hult-hemquot;. Gelijk men weet, werd de bibliotheek van dezen laatste

\') Ofschoon olders de spelling „waardquot; volgende, heb ik ovenwol gemeend ,,Mariënweerd quot; te moeten schrijven, als zynde deze de meest algemoene spelling van den naam der abdjj-

) Reeds eenige jaren geleden had ik het voornemen hiertoe opgevat, doch nadat het eerste blad, thans op andere wijze herdrukt, de pers had verlaten, was ik verplicht de uitgave, gedurende eene langdurige afwezigheid buitenslands, te staken.

uil zijne nalatenschap door het Belgisch Gouvernement aangekocht, en daarbij ook dit handschrift

Het is op den rug voorzien van drie nummers: 17904—6, en laat zich ook gereedelijk in drie gedeelten, die weleer vermoedelijk afzonderlijke handschriften uitmaakten, onderscheiden¹.

1°. Het eigenlijk gezegd Gartularium. Dit werd oorspronkelijk met eene duidelijke Gothische letter in twee kolommen geschreven, en eindigde mot het jaar 4347. Naai\' het schrift te oordeolen kan het op dien tijd vervaardigd zijn, doch er werden sedert nog een aantal oorkonden, waaronder zeven van later dagteekening, zoo op opengebleven plaatsen, als op ingevoegde stukken perkamenten op het eerste schutblad, in afgeschreven, alle schijnbaar vóór het einde der vijftiende eeuw.

2°. Eene lijst der Abten en een stuk getiteld „Nomina abbatum regalis monasterii nostri Insularis illibatae virginis Mariae, vulgo Marien weerdt dictiquot;, etc , \'t welk eene zeer beknopte geschiedenis dei-abdij te lezen geeft, tot op het jaar 1529. i3eide stukken werden door mij uitgegeven iti „De Abten van Mariönweerdquot;, \'sGravenhage, 1888.

Het geheel vormt een boekdeel in folio-lormaat op perkament geschreven, tellende lil bladen, welker nummering met potlood bij aanhalingen in dit werk gevolgd wordt.

Behalve stukken welke onmiddellijk de abdij betreffen, bevat het Gartularium ook eenige brieven rakende het onder hare bemiddeling gestichte nonnenklooster te Zennewijnen, en kerken waarover zij het patronaatrecht bezat

Niettegenstaande den omvang vau dit Gartularium, mist men vele oorkonden welke men er terecht in verwachten mocht. Zoo is bijv. van de door den Utrechtschen bisschop Hard bert in zijn brief van 1148 (n⁰ 5) bedoelde goederen, geen enkel eigendoms-

bewijs afgeschreven, evenmin als van een aantal onder \'sGraven-zande, Schipluiden en elders gelegen et» in de Goederenlijst begrepen eigendommen, noch ook de van elders bekende oorkonde^l, waarbij eenige van Lijn dons in 1248 eenc bolstede te Ingen aan de abdij Mariënweerd schonken.

Vele dier stukken zijn ongetwijfeld vervat geweest in het oudere Cartularium der abdij, waarvan in n\'^Jquot; 85 en 116 gesproken wordt, liet verloren gaan van dit oude register heeft misschien aanleiding gegeven tot de vervaardiging van het onderhavige, doch te dien tijde waren vermoedelijk reeds een aantal perkamenten verdwenen.

Slechts eene enkele der oude oorkonden in dit Cartularium alge-schreven, is mij onder de oogen gekomen, t. w. n⁰ ü5, welke op het Rijksarchief bewaard wordt bij den overdrachtsbrief (medegedeeld blz. 360 vv.) der Hollandsche goederen aan heer Hendrik van Naaldwijk, wien zij vermoedelijk vanwege de abdij werd ter hand gesteld.

Elke oorkonde is in het handschrift doorloopend afgeschreven, d. i. zonder verdeeling in paragrafen of alinea\'s. Nochtans heb ik gemeend mij zulk eene indeeling, ten gerieve van den lezer, te moeten veroorloven. Voorts zijn bij het afschrijven de welbekende regelen van het Historisch Genootschap te Utrecht gevolgd, zonder dat echter altijd gedeelten van woorden, welke gescheiden voorkomen, volgens de tegenwoordige schrijfwijze werden bijeengevoegd.

Ofschoon geen vriend van verkortingen, heb ik echter noodig geacht er met kwistige hand gebruik van te maken voor vele van de talrijke schepenbrieven tusschen de jaren 1303 en 1346, doch ook uitsluitend voor deze. Men zie daarover het gezegde op blz. XIV vv.

\') F. G. baron van Lijnden van Hemmen, Twee brieven over de ridderorde van St. Jacobs broederschap, 1827, blz. \'24\'2, nquot; 14. Voorts worden aldaar 011 blz. 246 uittreksels, hot geslacht van Ljjndcn betreffende, gegeven uit de ,,Mar-tyrologie van d\'abdye van Marieweert, van Sinte Norbertus orden, geteeekent Nquot;. Ik heb dit belangrjjk handschrift, aan hetwelk welllieht ook de aanteekening in hot Cartularium onder n° 141 is ontleend, niet kunnen opsporen, en den tegen-woordigen Heer van Lijnden van Hemmen is er niets van bekend

schriften geplaatst, zijn in deze uilguve slechts bij enkele vermeld, t. w. alleen daar, waar zij ter verduidelijking van den inhoud eenigermate nuttig kunnen zijn.

Aan de hoofdzaak bij een werk van dezen aard, hot getrouw wedergeven van den tekst, is de grootst mogelijke zorg besteed. Verder vraag ik den lezer verschooning voor de gebreken welke overigens aan de uitvoering van hot werk kleven. In de spelling van plaatsnamen in regesten en noten bedoelde ik, voorzoover het de namen van gemeenten betreft, de laatste officieole spelling, die der kiestabel van 1889, te volgen, doch bevind dat ik mij daarin niet altijd gelijk gebleven ben.

Mijn dank is verschuldigd, en wordt bij deze gebracht, aan de hoeren Archivarissen die mijn onderzoek vergemakkelijkt hebben, in het bijzonder aan den Rijksarchivaris Jhr. Mr. Th. H F. van Riemsdijk en aan den heer Commies-Chartermeester J. H. Hing-man, en voorts aan de WelEerwaarde hoeren A. ü. J. Schol te en A. van Lommcl voor hunne welkome inlichtingen; doch bovenal betuig ik mijne erkentelijkheid aan den Hoogleeraar Dr. J. G. R. Acquoy, die mij door menige nuttige opmerking welwillend is te hulp gekomen.

Het doet mij leed, geene afbeelding der aloude abdij, die sedert langen tijd geheel gesloopt is, te hebben kunnen vinden, ten einde die aan dit werk toe te voegen\'. Men zal echter een oud kaartje

^l) De eenige afbeelding van welke ik kennis heb gekregen, is eene teekening door J. Stellingwerf, in den „Atlas der Vereenigde Nederlandsche Provintiönquot; in 8\'2 deelen, bijeenverzameld door Mr M. Brouërius van Nidek, welke afbeelding ondor den titel: „d\'Abdij van Marienweert, door Stellingwerfquot;, vermeld wordt op blz. -15 der afdceling Gelria van den Catalogus, voor den publieken verkoop dier verzameling op 20 Februari 1743, bjj Schouten te Amsterdam gedrukt. Zy werd toen (volgens Kraram in den Navorscher, VII, blz. 250) in haar geheel voor /\' 5000 verkocht aan Willem Hengskes. Ik heb die teekening niet kunnen opsporen. Voorts is het onzeker, in welk tjjdperk zij de abdjj voorstelt. Stellingwerf, wiens werk uit het begin der achttiende eeuw dateert, schijnt soms naar do werkelijkheid geteokend, doch ook vaak oudere afbeeldingen gecopiiierd te hebben, te oordeelen naar de jaartallen bij vele zjjncr gezichten vermeld, bijv. 1512 op blz. 10, en 1730 op blz. 13 Tan gezegden Catalogus, afdeeling Gelria.

aantrelfen waarop zij voorkomt, alsmede zoodanige zegels van de abdij ot hare geestelijken, als ik na veel zoekens heb kunnen bijeenbrengen.

Aangaande sommige in liet onderhavige handschrift voorkomende onderwerpen, welke na het afdrukken mijne aandacht trokken, heb ik eenige opmerkingen aangestipt in de Ver beteringen en Bijvoegsels, ol wel in eene daarachter geplaatste Nalezing op bovengemeld geschrift: De Abten van Mariënweerd, zooals: de Commanderij van den Hofdijk; de Beschermheiligen der kerk van \'sGravenzande en het O. L. V. beeld aldaar; het geslacht Cuyk; het klooster Heisterbach in de Grooto Waard; het verblijf der Middel bui\'gsche Praemonstra-tensers te Wijk.

Ik beveel mij beleefdelijk aan voor tnededeelingen betrekkelijk oorkonden, zegels, afbeeldingen, of andere narichten rakende Mariënweerd, ten einde daarvan later, zoo ik hoop, gebruik te kunnen maken.

Met toestemming van de Koninklijke Bibliotheek te Brussel, ben ik in staat aan dit werk een kaartje toe te voegen van de omstreken der abdij in de zestiende eeuw. Het is een getrouw facsimile van een gedeelte eener groote kaart, in een merkwaardigen Atlas op die Bibliotheek (Manuscrits, n⁰ 21596) voorhanden, en werd te Brussel vervaardigd onder welwillend toezicht van den heer Conservator Ch. Ru el ens, wieu ik daarvoor hiernevens mijn welgemeenden dank betuig. Wat de heer Ru el en s mij over den bedoelden Atlas mededeelde laat ik hier volgen. ■ „ Cet Atlas a été acquis en 1859, moyennant la somme de mille francs, de ten M. Gachai\'d, Archiviste General du Royaume, qui l\'avait apporté d\'Espagne. II le tenait, nous a-t-il dit, d\'un personnage qui l\'avait reyu du roi Ferdinand VII. Selon la tradition, il aurait appartenu a Philippe II.

„ M. Pinchart, dans ses Archives des Arts, Sciences et Lettres, tome II (1863) p. 69, en parle assez longnement. II en détaille les 38 cartes sans y mettre trop d\'exactitude, et il le considère comme étant un des volumes d\'un atlas dont il est beauconp question dans la correspondance de Viglius et d¹ Hopperus, et qui aurait été execute par Jacques de Deventer pour Philippe II. Mais c\'est la une erreur manifeste. L\'atlas commandé a J. de Deventer ne devait se composer que de plans de villes; il se trouve encore aujourd\'hui, mais incomplet, a la Bibliothèque Royale de Madrid. Les minutes originales des villes des Pays-Bas Espagnols sont a notre bibliothèque; celles des villes des Provinces Unies sont dispersées. 11 y en a a Maestricht, a la Haye, ïi Leeuwarden, etc. Notre Atlas n\'a rien de commun avec celui de J. de Deventer et n\'a pas été exécuté par celui-ci. C\'est une\' oeuvre de géographe, commandée probablement par quelque nche amateur des provinces septentrionales.

D J\'ai fait vainement des recherches pour en découvrir l\'auteur: cepen-dant je suis porté a croire qu\'il a été exécuté par les frères Jean et Lucas a Deutichom, dont il reproduit la manière, la forme des lettres, etc. De plus, chose remarquable: une des cartes, celle du Comitatus Montensis, est ordonnée sur une échelle beaucoup plus grande qu\'aucune autre, et

c\'est celle oü Ton voit les villes de Duysborch, de Doetichem, etc. II semble que le geographe avait une predilection particvilière pour ce coin de pays.

, L\'Atlas nous donne deux ou trois dates inscrites a coté de terres inondées, ainsi ii cóté du Zijep on lit „ 1570 ingelopenquot;, etc. Le volume ne doit pas être de beaucoup postérieur a cette date. Je crois encore qu\'il a été entre les mains de Mercator. Dans l\'atlas de celui-ci les cartes de Zélande et du Zuiderzee reproduisent exactement celles de notre Atlas, en ce qui concerne la delineation des parties de territoire envahies par les eaux ii la suite des tempétes de 1570.

, Quoiqu\'il en soit, je ne connais point de plus beau monument géo-graphique execute ici a cette époque: pour les Pays-Bas septentrionaux il a une haute importance. Feu M. Bakhuizen van den Brink l\'estimait trés haut et il aurait bien voulu entamer une négociation diplomatique pour en obtenir la cession en faveur des Archives de la Haye. li ne renon^a a ces démarches que lorsqu\'on lui en eut démontré rinutilité.quot; Tot zoover de heer Rue lens.

De rivieren hebben op dit kaartje niet geheel haar tegenwoordigen loop, doch hare krommingen hebben zich in de laatste drie eeuwen door natuurlijke oorzaken en uitgevoerde werken eenigermate gewijzigd. De kleinere wateren, zooals bijv. de Bisschopsgraaf, zijn veronachtzaamd, en de namen geven vele lezingen, welke met die in het Cartularium en met de tegenwoordig in gebruik zijnde verschillen. Eenige daarvan mogen hier volgen.

Kaart.	Thans.
Ass.	Asch.
Arichom.	Erichum.
Elwo.	Uellouw.
Hemert.	Ophemert.
Bueren Malsseu.	Buurmalsen.
Gelder Malsson.	Geldermalsen
Rurad.	Rumpt.
Zeen warden.	Zennewijnen.
Sermuude.	Zoelmond.
Thrijcht.	Tricht.
Varijck.	Varik.
Waijeu Oeyen.	Wadenoijen.

Het groot aantal schepenbrieven, \'t welk in dit Cartularium voorkomt, geeft bij onderlinge vergelijking aanleiding tot eenige opmerkingen, toepasselijk zoo niet in het algemeen, dan toch voor de betrokken landstreek in de eerste helft der veertiende eeuw.

Terwijl de schepenen in het algemeen in hun transportbrieven den koopprijs vermelden, maken die van Beesd hierop eene uitzondering. Zy melden slechts de opdracht; het feit van verkoop blijkt alleen uit de verklaring des verkoopers, dat hij , verghiede hem tghelt daer af al betaelt te wesen quot;, en uit de ontfteateras van de bij schenking gebruikelijke uitdrukkingen.

De borgen, meestal in erfpachtbrieven (n^os 144, 171, 471 en vele andere) genoemd , treden, evenals bij de koopbrieven, in die hoedanigheid slechts op met betrekking tot de rechtmatige en onbezwaarde opdracht van den eigendom, doch geenszins voor de richtige betaling der erfpacht.

Deze schepenbrieven moeten alle. volgens de gewoonte dier tijden, bezegeld zijn geweest, doch verreweg de meeste zwijgen er van. Sommige echter, van verschillende plaatsen, vermelden de bezegeling, en wel „met onze zegelenquot;, t. w. met de particuliere zegels der schepenen, \'t geen het vermoeden wettigt , dat alle op die wijze bezegeld waren. Nergens in de schepenbrieven wordt van een gemeenschappelijk zegel, stads-, gerichts-, of achepenbankzegel, melding gemaakt.

Indien de regel, dat de overdracht van vast goed behoorde te geschieden voor de schepenen (of voor eenigen hunner), of wel voor richter en geburen (als in n⁰ 299) van het gericht (de jurisdictie) waaronder het land gelegen was, indien deze regel, zooals waarschijnlijk is, in dien tijd trouw gevolgd werd, dan blijkt uit deze brieven, dat de gerichten Enspijk (nquot; 102 en andere), Ophemert (nquot; 115 e. a.), Hellouw (nquot; 133 e. a.), Driel (n⁰ 137 e. a.), Gameren (nquot; 144 e. a.). Vuren (nquot; 171), Meteren (nquot; 181 e. a.), Gcldermalsen (nquot; 181 e. a.), Hier (nquot; 196 e. a.), Oensel (nquot; 200), Rumpt (nquot; 206 e. a.), Varik (nquot; 228), Est (nquot; 267), Zennewijnen (nquot; 288 e. a.), Wadenoijen (nquot; 289 e. a.), Drumpt (n⁰ 322) en Rossum (nquot; 371 e. a.) toen geen schepenbank of richter bezaten, zijnde de overdrachten van aldaar gelegen landen verleden voor schepenen van Zaltbommel, en voor zoover betreft Zennewijnen (n^os 454 en 473), Hellouw (nquot; 533) en Hier (nquot; 439), ook voor schepenen van Tuil, en betreifende Ophemert (n⁰ 421) voor schepenen van Tiel.

In het gericht van Deil moet tusschen 8 Juli 1332 (nquot; 405) en 10 Juli 1335 (nquot; 429) eene schepenbank zijn opgericht. Vóór dat tijdperk werden talrijke overdrachten van aldaar gelegen eigendommen voor schepenen van Zaltbommel verleden_; doch daarna verlijdt Deil zelf zulke akten, niet

alleen voor landen binnen zijn gericht, maar ook voor Enspijk (n⁰ 434), öelderuialsen (nquot; 477) en andere van de bovengenoemde plaatsen.

De kooper in een brief is niet altijd de verkooper in de transfixa daarvan. Misschien was van de tnsschenkomendo overdracht geene oorkonde opgemaakt of werd zij verloren, of wel geschiedde de opdracht door den erfgenaam, zonder dat men noodig vond hierop te wijzen.

Bij eene transfixa („duerstekenbriefquot; heet zij in een brokstuk van een cartnlarium der Leidsche St. Pancraskerk, en vermoedelijk ook elders) worden soms verscheidene brieven, hetzelfde eigendom betreffende, overgedragen (zie bijv. n^Ja 379 en 385), doch niet brieven betreffende verschillende afzonderlijke goederen. Zoo worden bijv. door B er win us Bz. van Zuilichem verscheidene brieven, nquot;quot; 315, 334, 335, 408 en 415, onder dezelfde dagteekening aan de abdij geschonken bij afzonderlijke transfixa\'s van woordelijk gelijkluidenden inhoud, als afgedrukt is in n⁰ 517, ofschoon de desbetreffende stukken land alle in hetzelfde gericht (Enspijk), en wel in dezelfde localiteit daarvan (Corthoeve), gelegen waren. Op gelijke wijze schenkt Hendrik Sasse aan Marienweerd twee brieven, n 213 en 344, verschillende jurisdictiën rakende, bij afzonderlijke transfixa\'s, n\'quot; 520 en 518, van gelijken datum.

Voorts wordt steeds de gewoonte gevolgd om de transfixa\'s te verlijden in de taal van den doorgestoken brief. Dat dit regel was en geen toeval, blijkt uit nquot;quot; 518, 519 en 520, de eerste en de laatste in het Latijn, gehecht aan Latijnsche brieven, de tweede in de landtaal, gestoken door een brief in dezelfde taal, terwijl deze transfixa\'s alle op denzelfden dag, door denzelfden persoon en voor dezelfde schepenen, ten behoeve der abdij zijn verleden. Evenzeer blijkt y.ulks uit n^os 444 en 445, die verkoopen aan de abdij beoorkonden; de schepenen, voor wie laatstgemelde transfixa eener Nederduitsche akte in het Nederduitsch wordt verleden, maken te gelijker tijd voor denzelfden persoon eene Latijnsche transfixa op voor een Latijnschen brief.

Alle schepenbrieven, gedagteekend vóór het jaar 1303, worden voluit afgedrukt, doch hun aantal tusschen de jaren 1303 en 1346 is zóó groot, dat ik moest kiezen tusschen het weglaten der meesten, als van uiterst gering belang, of hunne bekorting, ten einde de al te veelvuldige herhalingen van vormelijke uitdrukkingen te vermijden.

Aan dit laatste heb ik de voorkeur gegeven, eensdeels wegens hun ouderdom van vóór het midden der veertiende eeuw, terwijl schepenbrieven uit dien tijd betrekkelijk zelden in druk worden aangetroffen, zoodat de mededeeling dezer brieven tot het nagaan der wijze van overgang van vaste goederen, cijnzen enz. nut kan hebben; en ten andere omdat zij dikwerf voor genealogieën en voor plaatsbeschrijving, alsmede in dit werk ter vergelijking mot de goederenlijst, dienstig kunnen zijn.

Van een aantal brieven wordt slechts de zakelijke inbond gegeven, terwijl van sommige, die in elk opzicbt woordelijk met voluit afgedrukte brieven gelijkluidend zijn, alleen die overeenstemming wordt aangewezen. Van eiken vorm worden echter uit verschillende tijdperken volledige voorbeelden gegeven, en kunnen voorts de verkorte stukken, voorzien van eene inhoudsopgave, zonder moeite worden gereconstrueerd met behulp van de hieronder volgende lijst van, uitsluitend in schepenbrieven van 1303—1346 voorkomende verkortingen, onder verbuiging nochtans van de woorden naar geslacht of naamval, waar dit noodig is.

dien brief daer onse tieghenwordighe brief door ghesteken is, al dat erve ende alle die verwerden die daer in besoreven sijn. domino preposito do Insula beate Marie virginis ad opus domini

Ende waer dat sake dat dese voersoreven tijns jaorlix niet betaelt en worde op dosen voergbenoemden (lach, dan salder daerna daghelijcs op gaen tot eenre pene.

staat, in den zin van fidejussio, voor den gewonen vorm van borgstelling, wanneer do borgen alleen onder doopnamen zijn aangeduid.

gheloefde daer op doen te vertijen van sijnro woghen allo die-ghene die daer nietten rechte op vertijen solen, ende gholovot te waren van sijnre weghon (de woorden: van sijnre woghen worden dilwijls weggelaten).

a. D.

ann.

a. o.

a. o. dom. etc. a, o. pred. census etc.

cloesters enz. c. n.

c. t. s. e. cum etc.

c. u. s.

d. ahh. etc.

den. leg.

d. mon. etc.

dien brief mz.

d. prep. etc.

eccl.

efT.

Ende waer enz.

Fidej,

lidej. ind.

(/aver enz. (jhelnefde enz.

in allodio sine censu cum aggere de jure ad dictam terram pertinente, hereditarie possidenda.

in een eijghen erve sender dijc ende sonder tijns erfliken te besitten. in jurisdictione.

libris denariorum legalium eidem ut fatebatur persolutis. litteram cui hec presens littera est transfixa, hereditatem et

omnia in dicta littera contenta sicuti ibidem continentur. notum facimus protestando quod constitutus coram nobis.

per annum et diem ut juris est coram omnibus volentibus jun comparere, et deponere omne plegium quod voerplicht dicitur de eadem.

per annum et diem ut juris est, adversus omnes juri comparere vo-lentes, et deponere omne plegium quod voerplicht dicitur de eadem. Presentium nostrarum testimonio litterarum.

promittens facere renunciare ex parte sua omnes qui dicte terre (of c. q.: aree, hereditati, dictis bonis, litteris,) de jure renunciare tenentur, promittens nichilominus {soms etiam) waran-diam facere ex parte sua (de woorden ex parte sua worden dikwijls weggelaten).

tots voerghenoemts cloesters behoef van Sunte Marienwaerde, jaer ende dach als recht is voer alle die ghene die ten rechte comen willen, ende alle voerplicht daer af te doen.

voerseecht, voersproken, voerseyt, voerghenoemt, voerscreven. verghiede hem tgelt daeraf al betaelt te wesen.

gr. reg. etc.

her.

huj.

i. a. s. cum etc.

i. a. etc.

ib.

i. j. o. H.

in enz.

in j.

In o. d. b. b. m. o. z. In o. o. 1.

Insula b. M. a. o. d. m.

jaarl.

jaer enz.

lb. d. 1. e. ut 1\'. p.

litteram etc.

n. f. p. q. o. c. n. n. f. u. q. c. n. nnn etc.

N. t. I.

o. d. v. o. c.

p. a. et d. ut j. e. j). a. etc.

per annum etc.

P. n. t. 1. p. q. c. n. c. pred.

promittens etc.

P. t. 1.

recuperare etc.

s. c. et s. a. h. p. sol.

totx enz.

U. p. v.

verghiede enz. v. n. c. s. w. o.

Cuyk), eenr. edele, vrouw, met toestemming en op verzoek van hare zonen God-fried en Herman en van de medeëigenaren cn liendheffers, op aandrang van Walter, abt van Sint Maarten te Laun, op de Weerd van Ileringer het klooster Mariënweerd geslicht, cn mei goederen te Renoijerbosch, i\'o-veien. Rietveld, Trichl, Spyk, Knspijk cn Beesd begiftigd heeft. De bisschop bevestigt de stichting en de giften.

Actum Trajecti in generali synodo, anno incarnationis Verbi MCXXVIIII, re^ni domini Lotharii, Romanormn regis glorioai, 1111; pi-csnlatiis domini Andreae primo; indictione VII.

Dn/o oorkondo gcoft oon omstandig bericht van de stichting der abdij door Alverade, en toont aan, dat liet bij de Beka, Chronica, Utrecht, 1G43, |i. Al, voorkomende verbaal, sedert algemeen (laatstelijk door Romer in zijne monographie over Mariënweerd, Ned. Archief v. Kerk. Gesch., XVI, bl/. 154, 157, en door VVap in zijne Gesch. van het Land cn der II eer en van Cuyk, blz. 25, 195, 190), als waarheid aangenomen, volgens hetwelk de abdij Mariënweerd gesticht zoude zijn door Herman van Cuyk als een zoenoffer van zijn geslacht, wegens den beweerden doodslag op graaf KI o ri s 1 van Holland, allen grond mist. De beer Sloet heeft zulks reeds opgemerkt in de t. a. p. aan dit, vour bet eerst door hem medegedeeld stuk, toegevoegde aanteekeningen.

Ook schreef Otto van Cuyk, Aquot; 1320, van de abdij gewagende (zie nquot; 207): „a nostris progeni tori bus per divinam inspirationem fundata, ex pia vicissitudine nobis inibi devotis orationibus rependendaquot;, \'t geen van eene stichting wegens bloedschuld niet gezegd zoude zijn.

Het onderhavige stuk is inisschien opgemaakt nadat de laatste giftbrief van Alverade, of de laatste schriftelijke toestemming van de vermelde medebelanghebbenden, was ingekomen. Het jaartal 1129 strijdt, daar van de stichting der kerk en van de wijding van den abt in den verleden tijd gesproken wordt, niet met het bericht in de „Nomina abbatumquot; etc. bij het Cartularium ingebonden (zie mijne A/ilcn van Mariënweerd, blz. 5 vv.), dat met den kerkbouw op 28 Juni 1128 een aanvang werd gemaakt.

De stichting zal wel grootomleels to flanken zijn geweest aan «Ie ijverige bemoeiingen van genoemden Laonschen abt Walter, waarschijnlijk herwaarts gekomen om de slechts vóór weinige jaren ( A⁰ quot;1120) door Norbertus m het bisdom Laon in Picardië, ingestelde orde van Premonstreit, hier te lande ingang te doen vinden.

Alverade was weduwe van Hendrik van Cuyk, volgens een brief van 13 Aug. 1108, van den Utrechtschen bisschop B ure hard. Oorkondenh. Holt. en Zeel. I, n⁰ KM.

Over den graad van bloedverwantschap tusschen Alverade en bisschop Andreas bestaat verschil van gevoelen. Dr. Wap, in zijn bovenaangehaald werk, houdt den bisschop voor een zoon van Hendrik en Alverade.

Andreas {van Cuyk), bisschop van Utrecht, geeft aan Mariënweerd de (jroole en kleine Henden van vijf en veertig in Tidl gelegen hoeven nieuw land, door H ardbert, proost van den Dom, en anderen, aangekocht.

Audiant et intelligant lideles in (Jhristo, fjuoniam ego Andreas, Trajectensis ecclesie, licet indignus, per misericordiam tarnen ejus qni vocat que non sunt tamquam ea que sunt, antistes, gloriose raatri vere integritatis, in eo loco qui aliquando Insula Heringeri, nunc autem Insula sancte Marie nuncupatnr, ad reficiendani inopiam spiritu paupernm inibi pie jugiter Christo Jhesu et ejus beate matri desudantium, ut idem Deus ejusdem virginis filius mee fragilitatis corruptionem resolidari dignetur, decimam universam majoretn et minutam nove terre quadraginta V mansorum in ïhillo donavi, quos emerant Harbertus majoris ecclesie prepositus, Arnolfus, castel-lanus, Alferus, scultetus, Hugo, Isbrandus.

Ut ergo duret immutabile perpetuo, nee quisquam impius manus in id extendere presumat, super hoe negocio sub anathemate presens testamentum ymaginis nostre signaculo signatum tradidi. Anno MCXXXIIII, Indictione XII, anno regni Lotharii X imperii II; episcopatus autem mei VII. Presentibus testibus subscriptis; Hart-berto majoris ecclesie preposito, Lutberto ejusdem ecclesie decano, Herimanno preposito ecclesie sancti Bonifatii, Lutberto ejusdem ecclesie decano, Laitberto decano de sancto Petro; canonicis; Ottone, Ascelino, Thimone, Alardo, Oonrado, Alberone, Crisanto, B lit hero, Wilhelirio; liberis hominibus: Ar nol do juvene comité de Cleve, Gerungo de Aspre, Willelmo tilio comitis W illelmi; ministerialibus: Eremboldo, Eotherico, (jl isal berto, Alfardo sculteto, Arnoldo castellano.

Andreas (van C.uyk), bisschop van Utrecht, oorkondt dal Srtelger van Arde aan de ahdj drie morgen, waarop de kapel van Langsmeer is (icslichl, en negen morgen in de Geer in Pavei en, heeft geschonken.

reg. quot;15: anno episcopntus moi Villi, imlirtioiic XIIII, lees: anno episcopatus tnai V\'111, indiütione XIII.

Gesta sunt nutem liec anno Dominice incarnationis MCXXXV, anno episcopatus mei VIII, indictione XIII.

Hierbij is in hot (\'attuiariuin ingeplakt een strookje papier, schijnbaar\' van een grooter stuk afgesneden, in schrift van de vijftiende eeuw, de gift nldus vermeldende; „Item anno Domini MCXXXV tundata est capella dc Lanxineer a quodain dicto Snelger van Arde, qui iledit ti\'ia jugera terre, in quibus fundata est capollu. l\'reterea IX jugcra in Paveia. in loco qui Oer dicitur, occlesie predirte tradidit.quot;

Andreas (van Cuyk), bisschop van Utrecht, schenkt aan de abdij de groote en kleine tienden, den cijns en het ambacht, van vijf en veertig hoeven nieuw land in Tuil, waaruit de cijns van twee dier hoeven, bedragende vier penningen, aan G iselbert a s toekomt.

Audiant et intelligant fideles in Christo, quoniam ego Andreas, Trajectensis ecclesie, licet indignus, per misericordiam tarnen ejus qui vocat que non sunt tamquam ea que sunt, antistes, gloriose matri vere integritatis in eo loco qui aliquando Insula Heringeri, nunc autem Insula Sancte Marie nuncupatur, ad reficiendam inopiam spiritu pauperum inibi pie jugiter Oliristo Jhesu et ejus beate matri desudantium, ut idem Deus ejusdem Virginia filius mee fragilitatis corruptionem resolidari dignetur, decimam universam majorem et minutam. censum et justiciam nove terre XLVque mansorum in Tillo donavi, quos emerant Hartbertus, majoris ecclesie propositus, Arn o If us castellanus, Alferus scultetus, Hugo, Is brand us. Ex hiis autem supradictis XLVque inansis censum tantum duorum mansorum, id est IIII denarios, babet Ghiselberttis in beneficio.

Ut ergo duret immutabile perpetuo, nec quisquam impius manus in id extendere presumat, super hoc negocio sub anathemate presens testa-

mentum ymaginis nostro signacnlo signatnm traclidi. Anno Dominice incarnationis MCXXXVIII, Indictione II; anno secundo regni Con-radi secundi, episcopatns mei XI. Presentibus testibus subscriptis: Hai\'tberto, majoris ecelesie preposito, Lutberto ejusdem ecclesie doeano, Themone, preposito ecclesie sancti Salvatoris, Lutberto decano de saucto Petro, Au se lm o decano de sancto Johanne; eano-nicis: Ottone, Ascelino, Symone, Ingelberto, Lantfrido, Blithero, Crisanto, W i 11 e 1 m o, Bernardo, Johanne, E. o -dulfo; liberis hominibus: Heinrico comité de Gelre, Gedefrido de Arnesberge, H er i man no de Malsne, Godefrido de liine, Hngoue ad vo ca to, Willelmo et W alter o fratre ejus, G e r u n g o de A s p e r e, Fretherico de H a v e k e s d r e c b t; ministerialibus: Alfero sculteto, Odoldo filio ejus, Ottone castellano, Giselberto fratre ejtis, Alberone, G er ar do, Tbi-d r i c o fiiis Giselberti, Alberto tbeloneario, Giselberto, S u i t g e r o.

Deze gift is oeno uitbreiding van de door bisschop Andreas in n⁰ \'2 gedane sc.benking, door toevoeging van den cijns en liet ambacht van het daarin vermelde land, niet uitzondering van den aan Giselbertus te goed komenden cijiis uit twee dei hoeven.

Ila rdhcrl, hisschop van IJlrvcht, bevestigt de abdij Mariï-nwrerd in hare hczilliutjen aidn(iv, te Ucnoijerbonch, Deil, Enspijk, liunipt, Gelllicwn, Ucesd, Spijk, \'l\'richt, Weurt, Jimningen, Paveien, de kapel te Lang smeer, landen aan beide zijden van de Meer¹, tie tiende, [den cijns en het ambacht van gronden in Beneden-Tuil, benevens drie hoeven te dier plaatse, en verleent haar voorrechten.

Ego Hardbertus, Dei gratia Trajectensis ecclesie bumilis minister, dilectissiinis filiis Rotberto, abbati de Insula sancte Marie, ejusque tratribus, tam presentibus quam futuris regulariter substituendis, in perpetuum.

Quamquam universi nostre ecclesie filii ad nos respectum conso-lationis in necessitatibus suis debeant habere, decet nos tarnen pan-perum Christi vota miseratione paterna amplius promovere atque eorum justas petitiones ac necessarias nostra autoritate confirmare. Nos igitur vestris utilitatibus consulerites, vestreque quieti nunc et in posterum providentes, ecclesiam in Insula beate Marie in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Martini et nostra protec-tione suscipimus et presentis script! privilegio communimus, statuentes

nt quiisqunque jiossoHsiomis, quoi;uiH]tu\' bona , oiilt;l(*iii occlcsiu in prc-senciiiriun justo ot «moiiicc possidct, ant in f\'utni\'ivni conccssionc jionti-ticmn, libemlitato roguiu, iargitiono priin-ipnni, sivo qnorumcunquc oblaticme fidelium sou aliis justis inodis, Deo propieio ost possessura , vobis vostrisque succossoribus lirma perinaneant ot illibata.

In qnibus hoc propriis diguuin dnxitnus exprimenda iioiniiiibus: lusuhun vidolicet cum omnibus suis usibus; tros mansos in Ruuoioros-busc cum suis usibus ot torciam partem docime, ot quidquid eadem ecclesia possidet in arois, puscuis, agris, Daile, Inspic, Rmnedo, Ghol-linchom, Bisde, Spic, Treiecti, Vurdene, Bouiughon, et in parrochia Paveie³ tres mansos et decimam XX mansomm; capollam quoquo Langosmerh ⁿ, cum fundo in quo sita est, liberam, ot terras qnas ex utraqno parte laci possidet, et in Inferiori Tillo nniversam docimam majorem et minutam, censtim et justiciam XLV mansorum, et ibidem tros mansos cum omnibus suis iisibus.

Docornimus etiam ut ordo canonicus, secunduni beati Augustini regulam ot fratrum Premonstratensium institutionom, in ipsa ecclesia porpotuis temporibus inviolabiliter consorvotur. Nulli quoquo fratrum post factam inibi professionem absque abbatis totiusqno congregation is permissione ex eodem claustro discedoro liceat, discedontem vero absque communium litterarum cautiono nullus suscipiat. Bis etiam qui inlirmitatis angustia pressi siib titulo professionis vestre inundo rommciaro volueriut, vel etiam qui suis possessionibus ecclesiam vestram dotaverint, si tarnen vinculo non subjaceant anathematis, septilturam ibidem libero concedimus. Decrevimus ergo nt nulli umuino homimun liceat prefatam ecclesiam temere perturbare ant ejus posses-sionos auterre, vel ablatas retinere, minuoro sou quibuslibet fatigaro vexationibus, sod omnia integra conserventur eoruin pro quorum gnbernatione et sustentatione concessa sunt usibus omnimodis ])ro-futura, sal va nostra canonica justicia. Si qua, igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hu jus nostre constitutionis paginam scions, contra oum temere voniro temptaverit, secundo terciove com-monita, si non satisfactione congrua einendaverit, potestatis houoris-que sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere do por-petrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore Dei et Domini redemptoris nostri Jhesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districte ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco justa servanti-bus sit pax Domini nostri Jhesu Christi, quatinus et hic fruotuin bene actionis porcipiant et apud districtum judieem premia eterne pacis inveniant.

Acta sunt hec anno Dominice iiiraiMmtionis MCXLVIII, indictione XI, sub testimonio tam prelatorum qiuiin fratmm nostrorum, quorum nomina subscripta habentur: Ascelinus maioris ecclesio decanus, Theodericus Embrecensis propositus, Symon Thelensis propositus, Al ar dus Aldeselensis propositus, Arnold us propositus do sancta Maria, Engelbortus coropiscopus; canonici: Otto, Willolm us, Joannes, Alardus, Rodu 1 fus.

\') Aldus vertaal ik „Incusquot;, meenende dat hier geen meer bedoeld wordt, doch ilc wetering genaamd de Meer (vroeger ook de „Nieuwe Weteringquot; genoemd), strekkende Z O. van Culenborg tot aan do Nieuwe lirug aan den Hennisdijk, waar de nisschopsgraaf aanvangt om zuidelijk tot aan de Linge te loopen. Volgens eene overeenkomst van \'27 Deo. 1558 kwam het onderhoud van de Meer ten laste van Heusichem, en dat van de Bisschopsgraaf ten laste van Culenborg. Sloet Bijdrage tot dc kennis van Gelderland, blz. 383. Gezegde wetering, de Meer, kan reeds vroeg aan het daai\' langs gelegen polderland den naam „ Langsmeerquot; gegeven hebben. Langsmeer wordt in dezen brief genoemd onmiddellijk vóór deze landen, welke in nquot; 13 beschreven worden als „torras quas ex utraque parte aque possidet.quot; üo Meer draagt ook thans dien naam, doch wordt in van der Aa\'s Wdbk, in Sloet\'s Okdhk bl. 1124, en op de Waterstaatskaart (Hhenen n⁰ 1, A⁰ 1871) ten onrechte onder de algemeene benaming Bisschopsgraaf begrepen.

-\') Allerwaarschijnlijkst weid \'spausen bevestiging inde volgende breve, voorafgegaan door die van den bisschop.

^:i) De buurten Paveien, Langsmeer en Parijs werden door heer Gerrit van Culenborg in het laatst der veertiende eeuw bij de stad Culenborg getrokken. Voet van Oudheusden, Hist. Beschr. van Culernhorg, blz. 40. Op Perrenot\'s kaart van de graafschappen Huren en Culenborg (Ainst., 1761) liggen echter op eenigen afstand van de stad, eene streek land genaamd Langsmeer ten Z. \\Y. en een Paveyen ten Z. ü Aangaande Langsmeer kan men gereedelijk onderstellen, dat bet land langs de Meer vroeger tot aan lt;le oude stad dien naam droeg, en dat de aldus genoemde buurt in het noordelijk, aan het oude Culenborg grenzend, gedeelte van dat land gelegen was.

I\'aus Eugenius III bevestigt de abdij Mariënweerd in hare bezittingen aldaar, te Kenoijerbosch en elders , als in den voorgaanden brief vermeld.

Eugonius episcopus, servus sorvorum Dei, dilectis filiis Roberto, abbati de Insula sancte Mario, ejusquo fratribus, tam proseutibus quam futuris regularem vitam professis, in perpetuum.

Roligiosis desideriis dignum est, facilom prebore consensum ut fidelis devotio celorem sortiatur effectum. Quocirca, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clomenter annuimus et ecclosiam beate Mario de Insula, in qua divino mancipati ostis obsoquio, sub beati Petri et nostra protectione suseipimus et presentia scripti privilegio

comraunimus, statuentes ut qviascunqnc possessiones, qnecunque bona, in presenciaruin oadem ecclesia juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontiticum, largitione regum vel principum, obla-tione fidelium, sen aliis justis modis, Deo propicio poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant.

In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis: ipsam videlicet Insulam cum omnibus usibus suis; in Ruinoierbusc tres mansos cum suis usibus et terciam partem decime; quicquid eadem ecclesia possidet in areis, pascuis, agris, Daile, Inspic, Rumede, Grellincbem, Bisde, Spie, Treiecti, Vurdene, Boninghen; in parrochia Paveie tres mansos et deciinam XX mansorum; capellam Langesmere cum fnndo in quo sita est; terras quas ex utraque parte laci possidet; totam decimam de Inferiori Tillo, censnm et justiciam de X I. V mansis, et tres mansos ibidem cum omnibus suis usibus.

Statuimus etiam ut ordo canonicus secundum beati Augustini re-gulam et Premonstratensium fratrum institutionem, in vestra ecclesia perpetuis temporibus inviolabiter conservetur. Nulli quoque fratrum post factam inibi professionem, absque abbatis totiusque congrega-tionis permissione ex eodem claustro discedere liceat; discedentem absque communium litterarum cautione nullus suscipiat. Sane vestro-rum laborum quos ]tropriis manibus aut sumptibus colitis sive de nutrimentis vestrorum animalium, nullus a vobis decimas exigere presumat. Decrevimus ergo ut nulli omnino hominum liceat prefatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre vel ablatas retinere, minuere sen quibuslibet vexare molestiis, sed omnia Integra conserventur eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolice autoritate et dyocesani episcopi canonica justicia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona banc nostre constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tempta.verit, secundo terciove com-monita si non satisfactione congrUa emendaverit, po testa tis honorisque sui dignitate careat reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Do-mini nostri Jhesu Christi aliena fiat atque in extremo examine districte ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco ju sta servantibus sit pax Domini nostri Jhesu Christi, quatinus et hie fructum bone actionis per-cipiant et apud districtum judicem premia eterne pacis inveniant. Amen.

Ego Bugenius, catholice ecclesie episcopus, subscripsi. Ego Llu-b aid us, presbyter cardinalis titulo sancte Praxedis, s. Ego Julius, presbyter cardinalis titulo sancti Ma roei li, s. Ego Bernard u s, presbyter

cardinalis titulo sancti Clementis, s. Eyu Oddo, diaconus cardinalis sancti Grogorii ad velum aureum, s. Ego Octaviaiius, diaconus cardinalis sancti Nicholai in carcoro Tulliano, s. Ego Johannes, dyaconus cardinalis sancto Mario novo, s.

Datum apud Claram Vallom, por manum Guidouis, sancto llo-mane occlosie diaconi cardinalis ot cancollarii, VIII kalondas Maii, indictiono XI, incarnationis Dominico anno MCXLVlil, pontificatus vore domini Eugonii papo III anno IIII.

Asscligt;nis, deken can de Sl. Maarlcns- of Domkerk te Utrecht, oor kond t zijne schenkivij aan Mariënweerd van drie hoeren, rjeleyen in Tuil, bezwaard mei

vrucht ijebruik voor zijn broeder Johannes en andere bloedverwanten, of den langstlevenden hunner, die gehouden zijn jaarlyks ecne recognitie wegens eigendomsrecht aan de abdij uil to keer en.

Notum sit omnibus tam prosentibus quarn futuris, quoniam ego As sol in us, divina misorationo decauus in domo sancti Martini in Trajecto, tradidi congregationi fratrum beate Mario in Insula, pro romodio anime moe ot ob memoriam mei jugiter in orationibus oorum faciendam, tros mansos mei juris ot proprietatis, sitos in loco qui dicitur Tylle, ut predicti fratros eos in proprietate sua habeant ot in perpetuum possideant, ea conditione media quatinus frater meus Johannes ot iilius ejus Johannes et duo nepotes mei, Azekinus videlicet et Kodulphus, de prodictis mansis omnom fructum, quam-diu vivunt, por singulos annos, sine omni vexatione et exactione alicujus commodi ot servicii, iudifPoronter suscipiant ot in die anni-versarii mei, pro rocognitiono proprietatis, solides quinquo publico monete coinmuniter prodictis fratribus persolvant. Cum vero quispiam eorum obierit, ejus portio ad suporstites transferatur. Porro ipsis omnibus dofunctis, omnis fructus et proprietas in prolate congregation is potestate consistot.

Vidiinus van den iilit van St. Paulus en den deken van St. Johannes te Utreclit. Zie n® 116.

De hierin vermelde di ie hoeven voi tnen zonder twijfel de goederen bedoeld iu nquot;\' 9*2, KMJ, 117, 118, 204, en \'249, ofschoon Asselinus in drie dier brieven Hesselinus wordt genoetnd, maar toch telkens: deken van de St. Maartens-of Domkerk te Utrecht. De

mlirirk Iiovpii don ccrsti\'n luiilt : „do qumlam ronunriationo snpor honis in Proenouwenquot;, hetwolk in vorschillondo howoordin^on hoven do andere wordt herhaald, hoven de di ie laatste door te sprokon van „dirtorum honorum.quot; Allen worden achtereenvolgens onder het hoofd ,,Scoonuiiwonquot; aangetroirtin. Tuil, geineoiito Tuil en \'t Waal, prov. Utrecht, ligt nahij Schonauwen, \'t welk tot de aangren/enrle gemeente Houten hehoort.

Met tijdstip der gilt wordt niet hepaaldelijk vermeld. Vennoodolijk zijn deze drie hoeven die, welke reeds in nquot; 5 (Aquot; 1148) worden upgenuemd. Ook omdat, indien zij niet do/.elfdo waren, het aantal hoeven in Tuil in 1106 (zie nquot; 13) waarschijnlijk minstens zes zoude hehhen hedragen.

liet schijnt dus, dat Schonauwen aanvankelijk tot Tuil gerekend, en (zie hijv. n\'^ö en li) Beneden-Tuil genoemd werd.

Adrian us, episcopus, sorvus servorum Dei, dilecto in (Jhristo Hlio Roberto abbati Mario in Insula ot fratribus ejus, salutem et apostolicam bcnedictionem.

Cnni ex injuncto nobis a Domino apostolatus officio, quo cunctis C\'liristi lidolibus auctore Deo preminemus, singulorum paci et tran-quillitati debeamus intendere, presertim pro illorum qiiiete oportet nos esse sollicitos qui eontinuis orationibus sunt dediti ot ad gradus roligionis promoti; hujus itaque considerationis intuitu, venerabilis in Clnisto frater Biobvrte, abbas Mario in Insula, provocati tuis justis postulationibns gratnni impertimur assonsuin, et prefatam ecclesiara, cui Deo auctore proesso dinosceris, sub beati Petri et nostra protec-tione suscipimus ot presenti scripto coinnuuiimus, statuentes ut qui-cunque prefatam ecclesiam boneficiis vel possessionibus dotavorint, sou ibidem converti aut sepeliri decrevorint, autoritato apostolica libero ot omni remota querimonia recipiantur. Si qua ergo in futurum ecclesiastica secularisve persona banc nostre sanctionis paginam sciens, contra earn temere venire temptaverit, secundo terciove commonita nisi presumption em suam correxerit potestatis bonorisquo sui dignitate careat, reanique se divino judicio existere cognoscat. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jhosu Christi, quatinus liic fructum bone actionis porcipiant et apud districtum judicein premia eterne pacis inveniant. Amen.

Godfrird (van Rhcnon), hinfchofi ran Ulrecht, rjeefl np verzoek nan Hnhurf, aersleH aht nan Mariëntveerd, nnn de eigenaars vav hel tand Thumlac verlof tot het ijravan eener welerini/, ter hreedte van zestien voet, door hun land.

Notum sit quam presentibus tain futnris, quod petitione Roberti, venerabilis abbatis primi ecclosie sancte Marie de Insula, per judicium curie nostre et ministerialium beati Martini procerumque nostrorum concessimus aqne, que apud nos dicitur weteringe, dnctum in alveo XVI pedum per terrain que dicitur Thurslac, ejusdem scilicet terre dominis et possessoribus, cum videlicet ipsa terra in maxima parte sui prins vadis palustribus innataret nec ullis hominum usibus deser-viret; que pie facta, concessio ne impietatis ullo molimine queat iminutari, et presenti scripto firmamus et sigilli nostri impressione communimus, subscriptorumque astipulatione corroboramus.

Hujus actionis sunt testes: Godefridus majoris ecclesie propositus, Matheus abbas sancti Pauli, Bal duin us propositus beate Marie, Andreas propositus sancti Petri, Arno 1 dus propositus sancti Johannis, Ascelinus decanus majoris ecclesie, Rodulfus decanus sancte Marie, magister Gal tern s, Everardus, L amber tus canonicus beate Marie, Step ban us capellanus imperatoris. Gal ter us de St a pole. Otto de Malberghen, Willelmus Luscus, Gerardus scultetus, Albero frater ejus, Galterus de Ha, Helyas filius ejus, Gisselbertus stabularius, Willelmus de Tillo, Arnold us Ramp, Zhigerus frater ejus, Lubertus de Tbriberghen, Weremboldus de Wercunde, Gerardus Claptant, Warner us frater ejus.

Actum Trajecti in curia nostra, V nonas Julii, anno Dominice incarnationis MCLVIIII. Indictione VII. Frederici felicis augusti cesaris imperii anno VII. Episcopatus nostri anno quarto.

De heei¹ Sloet, in oono noot onder nquot; 79ö, Oorkondenboek van Gelre en , van deze oorkonde jjewag makende, gist dat met de hierin ver melde wetering de bekende Hisschopsgraat\' (zie zijné Bijdrage tot de kennis van Gelderl., hlz, o8\'2 «m 383 ) liedoeld kan zijn Zie noot 1 onder lid 5.

De Risschopsgraaf\' heeft tegenwoordig eene breedte van ongeveer vijftien voet (de hij dezen brief\' toegestane breedte nabijkomende), bij eene diepte van p. m. vijf en een halve voet.

Hen ricus, gratia Dei Leocliensis episcopus ecclesie, omnibus tam presentibus quam successuris in perpetuum.

Quod ex officio diviua nobis iniseratione injuncto viris religiosis debomus uc libeuter impendiiuus, hoc fratri Roberto venerabili viro, tuin pro illo turn etiam pro reverendo domino et confratre nostro Grodefrido, Trajecteusi episcopo, concedimus, quod predictus episcopus et predictus Robertus, abbas sancte Marie in Insula, petierunt, ut divina celebrari liceat in quodam predio suo, Pisla, ibique fratres suos sepeliri, salvo videlicet jure sacerdotum; unde ego orationibus sanctorum confidens, patrociniumque prefati viri fratrumque suorum humiliter querens obsecro, ut pro me matrem misericordie interpellent. Statuo igitur ut nullus prefati predii terminos ut invasor perturbet, sed juste quesita perj^etua pace possideant.

Siquis hujus nostre pactionis paginam sciena, contra ire presump-serit, quousque satisfaciat excoininunicationi subjaceat. Eidem autem loco que justa sunt servantibus, sit pax et misericordia amodo et usque in sempiternum.

Ik \'aat dezen brief zonder da^teekening. aan des bisschops volgenden voorafgaan, omdat daarin van de hierbij toegestane gunst gewag wordt gemaakt. Bisschop (i od-fried (van H hen en), liioiin vernield, besteeg den Utrechtschen zetel in 115C.

Deze brief en de twee volgende zijn in het Cartularium geplaatst onder het hoofd ,, Myllequot;. Vermoedelijk derhalve lag Pisla onder of bij Mill, schoon thans daar onbekend. Niet onwaarschijnlijk was Pisla de bofte Mill, aan welke Hilla van Mille in Ki07 alle hare goederen schonk. Zie nquot; l\'iM. Nog wordt deze curtis vermeld in de Goederenlijst onder „Mille et Hallequot;.

Hendrik, bisschoj) van Luik, schenkt nan de abdij vrijstelling van tiendhefjing en van andere lasten, voor huur goed Pisla, en bepaalt dat de olie voor zieken aldaar door den deken verstrekt zal worden

Ego Henricus, Dei gratia Leodiensis ecclesie humilis minister , dilectis lil its Roberto, abbati de Insula sancte Marie, ejusque fratribus tam presentibus quam futuris regulariter substituendis in perpetuum.

Quamquam universi nostre ecclesie filii ad nos respectum consola-tionis in necessitatibus suis debeant habere, decet nos tamen pauperum Christi vota iniseratione paterna amplius promovere, atque eorum

justas petitiones uc necossarias nostra autoritate confinnare. Nos igitur vestris utilitatibus cousulentos vestrequo qnioti nunc ot in posterum providontos, predioium vestrum Pislo numiiiatum, in quo vobis con-cessimus diviua celobrare vestrosquo fratres dofunctos sopolire, ab omtii decimatione ct ministrormn iiostrorum exactione libere in por-petuum absolviiuiis, sal va tamon canonica justicia. Oloum voro intir-morum illi tennino ¹ proximo dari decrevimus a decano.

üt orgo duret immutabile in perpetuum, nee quisquam manus in id extendore prcsnmat, super boe nogocio sub anathemate presens testamentum, ymaginis nostro signaculo signatum, tradidi in con-ventu dominorum in ecelesia sancti Lamberti Leodii, anno incarnati Verbi MC LX, Indietione VIII, VIII kal. Augusti, coram testibus subscriptis, Almulrico archidiacono, Baldwino arehidiacono, Brunone archidiacono. Reinere archidiacono, Theoderico prc-posito de Hoie, Heinrico cantore, Benedicto decano sancti Jo-hannis, Henrico decano sancti Trudonis et aliis plurimis venera-bi libus personis.

Philii), aarlsdiakcn van SI. Lainhcrl la Luik, bcvcstirjl dc privilngicn, doov dm

Phi lippus, Dei graeia archidyaconus sancti Lamberti in Leodio et decanus sancti Petri in Colonia, venerabili abbati Kobcrlo in Insula sanete Marie totique sancto conventui inibi Deo servienti, sa-lutom in Christo.

Quod de libertate curtis vestre Pisle sanctitas vestra humiliter a nobis quesivit consulentos quieti vestre libenter acquiescim(us); insuper etiam Deo annuente vestris utilitatibus nbi oportunc fuerit parati erimus. Ea propter quiequid libertatis in predio vestro Pisle, dominus Leodionsis episcopus vobis concessit et privilegio suo in perpetuum confirinavit, nos etiam coneedendo, Dei autoritate et nostra eontir-mamns, ot ne quis vobis amodo super hoe impedimentvim vel damp-num aliquid inferat, sub anathemate prohibemus. De eetero nos vestris orationibus commendamus. Vale.

Evenals in het Cnrtularium, vol^t deze ongcclnfiteekonde hriel\' uok hier op do concession (/,i(! iiquot;quot; 10 en 11) van den Luikschen l)issclio|i Hendrik, lilijkhaar wordt van eenc derzeive, ol\' van beide, in dezen brief melding gemaakt. Abt Robert, tot wien hij, zoowel als de twee vorige, gericht is, stierf Aquot; tlVO.

God/ried (van lihenev), bisschop van Utrecht, hrvrstiflt de abdij Mariënweerd xv hare hezittinqen aldaar, te Uenojerhosch, Peil, Kn spijk, Rumpt, Gellicum, Heesd, Spijk, Tricht, Weurt, Mill, Pavei en, de kapel te Latigstneer, landen aan beide zijden van het water (de Meer) en de tienden, den cijns en hel ambacht vat) gronden in Beneden-Tuil, benevens vijf hoeven aldaar.

Pacta est autem hec confirmatio anno incamationis Domini MCLXVI, indictione XIIII, episcopatus mei anno XI.

11 odfried (van Tlhenen ), bisschop van Utrecht, bevestigt de abdij in hel bezit van goederen te Ilouweningen ¹, haar door Hendrik van Cuyk afgestaan.

Data MC LX Vin, indictione I, anno antem episcopatus nostri XI11, rognante B\'rederico imperatore.

\') lliiinvcnlngt\'n hig in ilo grouLi! Znid-llollatulsclu! Waard, iialiij (iinssenmondo en V\\ i\'rlu\'iidaiii, en vcrilroiik In drn St. Klisaliutli\'s vlood In I4\'2I. \\V. vn n (i o u t lioo vlt;• n, Kroniek, 1)1/. 78. Van dor ;\\a, Aardr. Woordenb, i. v.

Ilerimannus, abt van Florcffe, verdraagt zich met den abt van Mariënweerd over goederen te Ilouweningen.

Hendrik, (traaf vati Arnsbercj, en zijn zoon Hendrik, verzoeken den abt van Mariënwecrd drie personen te belasten met de zielezorg dar kerk te Wedinghausen, met bevoegdheid om geestelijken aan te nemen. Geen dezer mag echter naar elders verplaatst worden, tenzij hij zich slecht gedrage en onverbeterlijk zij.

Ego Henricus, comes, et films meus Henricns de Arnesbergh, no trim esse volumus presentilms et futuris in perpetuum, quod vo-luntatem habentes promovendi servicium Dei in ecclesia de Wedenc-husen \'², in qua avus meus sepultus est, post diutinam disceptationem exoravimus dominum Al ex an drum ..abbatem in Insula sancte Marie, ut tres personas poneret in eodem loco, ut in eo curam animarum gererent, et quoscunque clericos sibi utiles judicarent susciperent, et nullus ex illis transferretur vel mutaretur, nisi infamis vel repre-bensibilis in ordine suo et incorrigibilis haberetur. Preterea ratiha-bitione utriusque partis, sue et nostre, firinatum est, ut quicquid colligi posset de ipsis modicis attinenciolis ecclesie de Wedencliusen nusquam alias quam ad usus ipsius locaretur, nam hoc ipsum coram archiepiscopo Philippo apud Sosaciain firmatum est, cujus privilegie locus munitus est et ab ornni prepositorum vel decanoruin (potestate?) emancipatus libertati concessus. Siquidem quam vis predicti fratres huic loco sub hac libertate deputati sunt, cum Domino adjuvante plenum conventum habere potuerint consilio abbatis de Insula, ad quem spectat eorum obedientia, liberam electionem eanonice sibi providendi prelatum habeant. Quam electionem nee presencialiter magister eorum constitutus, nee quevis alia potestas, impedire debet. Et quum nichil mutabilius esse huinano animo intelligimus, quatinus id inconvulsum et stabile perpetuo maneat, presentes litteras cyro-graphatas sigillis nostris utrimque mimitas signavimus. Sit igitur vita eterna pacem et sanctimoniam servanti cum plenitudine veri-tatis. Amen.

^l) Abt Alexander, tot wien dit verzoek is gericht, werd verkozen 1172 en stierf 1189. Philip van lleinsberg was aartsbisschop van Keulen 1107—1191 (Potthast, Wegweiser Geschichtswerke Europ. MittelaIters, Berlin, 1802. Suppl. S. 209). De beide graven worden als getuigen genoemd in een brief van keizer Frederik, A⁰ 1187. Sacri et Can. Ord. Praem. Annates, I. Prob. col. CCCXXXIV.

-) De Premonstreiter abdij Wedinghausen, bij Arnsberg. Zij woidt gezegd door eerstgenoeniden Wend rik in 1157 gesticht te zijn, doch, ofschoon de kerk toen gebouwd moge wezen, zij schijnt eerst ten gevolge van dezen brief in het bezit der Premonstreiter orde te /.ijn gekomen en vroeger niet tot abdijkerk te hebben gediend.

Dirk VU en Aleid, graaf en gravin van Holland, geven aan de abdij, tot heil hunner zielen, de visscherij te Giessenmonde.

reg. 4: Gesceinunde, item domum /. in Gescemunde, inter domus „ 5: Butrenhals l. Bukenhals,

Vgl. over deze visscherij nquot;- 18, \'20, 511, en de aanteekening onder nquot; 51.

Hugo, Dirk en Bartholomeüs vun Voorne doen, hunner zonden wege, afstand van alle aanspraak op de visscherij van Giessenmonde, ten behoeve der abdij,

reg. (ï: Klanscardi l. Klankardi „ 10: cLiam /. eleemosyna „ 10: et si(iuid(!m in / et, si (|uid in „ II: in fraudem participatie /. non f\'raudemur participio

Dirk VII en Aleid, graaf en gravin van Holland, geven, tol heil hunner zielen, de smaltiende op Heimond aan Mariënweerd.

Ego Tlieodericus, Dei gratia Hollandie comes, et Al ei dis Hollandie comitissa, universis presentem paginam inspecturis, sa-hitem in Christo.

Nottim facimus, quod nos, animarum nostrarnm saluti provide con-snlentes, ecclesie beate Marie in Insula minutam decimam super Hoy-month - do consensu hominum et ministerialium nostrorum perpetuo possidendam libere concessimus.

Ut autem hujus constitutionis nostre forma rata et inconvulsa per-maneat, nostri impressione sigilli et testium subscriptione corrobora-vimus. Testes vero hi! sunt: Otto comes de Benethem, Hugo de

Vorne, Symon de Harlem, Walterus Spirinc, Johannes de H\\isden, Arnoldus de Kiswic, Theodericiis dapifer et ceteri quamplures.

Actnm anno Domini M CC III. Datum aptid Dhurdreght, per manus H e n r i c i capellani.

«) llnimond, thans eene boerderij, ligt aan den weg van Naaldwijk naar de Lier, in de gemeente Naaldwijk, /. van het dorp, op de grens der gem.\'s Gravenzande, en wordt op de kaart van Delfland van •171\'i, onder dien naam (lleymont) aangeduid.

Actum anno Domini MCCIIII. Datum apud Durtrich, per manus H e n r i c i capellani.

Dirk Tl (van der Are), bisschop vmi Utrecht, verklaart dat Hndolph Over de Vecht hem vier van hem in leen gehouden hoeven hj Werdorp gelegen, heeft afgestaan, vaarnn de bisschop, op verzoek van Kndolph, deze hoeven met bijbehoorende tienden enz in eigendom opdroeg aan de abdij Mariënweerd. Als schadevergoeding voor deze vervreemding geeft Uodolph aan den bisschop, en ontvangt daarop van hem in leen, eene van de vier hoeven,

welke hij, Uodolph, van de Domkerk te Utrecht in leen hield, en zulks met toestemming dier kerk, onder voorwaarde dal hij hoar voor de drie in leen overblijvende hoeven, jaarlijks evenveel pacht zal betalen als vroeger voor de vier hoeven.

Theodericus, Dei gratia Trajectensis episcopus, universis Christi lidelibns tam presentibus quam futuris, salutem in Domino.

Cure pastoralia ammonemur sollicitudine et ecclesiarum omnium instancia, ut, quia frequens eat ea que pie aguntur propter labilem hominum memoriam injuste sepius reyocari, nos qua possumus solli-citemur diligencia eadem rata haberi et in perpetuum valitura. Ad noticiam igitur presentium et futuvorum volunms pervenire quod, cum ministerialis noster Rodolpbus Ultra Vecht quatuor a nobis

mansos liaberet in feodo apnd Werdorp, eos nobis resignavit de libero arbitrio suo. Nos quoque, ad petitionem snam, eosdem in proprium contulimns cenobio et fratribus de Insula beate Marie, cum decimis, pratis et pascuis, aquis, aquarum decursibus, et cum omni jure qnod hue usque obtinuerunt proxime adjacentes mansi üdelis nostri Henrici de Amersvortli et antecessorum suorum. Et ne in alienatione prediorum eorundem facta jam dicto cenobio, nos vel successores nostri dampnificemur, predictus Ho dolphus Ultra Vechte unum ex quatuor mansis quos sub certa et annua pensione tenuit a fratribus majoris ecclesie Trajectensis, consenciente toto capitulo, nobis dedit in proprium et recepit in feodo, ea conditione interposita ut annuum censum quem de eisdem quatuor mansis proximo nominatis solvere consuevit, nichilominus de tribus residuis, ipse et successores sui, integraliter et in perpetuum persolvant eisdem fratribus.

Et ut hec rata permaneant presentem paginam óonscribi et sigilli nostri fecimus impressione muniri, sub anathemate boe factum con-firmantes.

Acta sunt hec anno Dominice incarnationis MCCIX, pontificatus nostri anno XI¹, sub hiis testibus: Ottone majore preposito, Wol-tero sancti Bonifacii, Ghiselberto sancti Johannis, Remboldo sancte Marie, in Trajecto prepositis, Eeinero decano sancte Marie, Arnoldo de Wisenthiirst, Hermanno camerario, Reinoldo, Herimanno, Johanne, Remboldo sancti Martini, Johanne Calvo sancti Petri, Theoderico Xantense sancti Johannis, canonicis; laicis: Ghiselberto de Amestelle, Elya de Rumiughe, Huberto de Businchem, Alfardo fratre suo, Alberto de Vulven, Elya deWercunden, Godefrido pincerna, Gozwino de Pan\'narde, Henrico de Amersvort. Item Bertoldo preposito de Aldenzele, Henrico decano sancti Johannis, Woltero scolastico, Conrado custode, canonicis sancti Martini, et aliis quam pluribus tam clericis quam laicis.

\') Dit elfde regeeringsjaar, in de volgende oorkonde herhaald, bevestigt het optreden van bisachoi) Dirk II in -HOS, in tegenstelling van den Anonym. Ik Reims Ullraj. 1). 10, die 1 \'2( )1 noemt, en bewijst de juistheid der opmerkingen van Kluit, Hist. Critica, 1, purs I, p. 107, waarin hij 1198 als het jaar van \'s bisschops optreding aarmeemt. Vgl. Moll, Kerkgesch. v. Nederland, II, Iste stuk, lilz. KhJ, noot \'2.

Hol kapittel van den Dom te Utrecht geeft te kennen, dat lindolph Over de Vecht, ridder, met \'n kapittels toestemming, ééne uit zekere vier leenhoeuen, in eigendom aan de» bisschop heeftopgedragen, doch desniettemin voor de drie

overblijvende hoeven den pachtprijs der vier hoeven aan het kapittel zal hlijven betalen ; geschiedende de opdracht dier hoeve aan den bisschop lol vergoeding voor de door hem, met toestemming van liodolph {zie nquot; \'21), aan Marirn-werrd geschonken vier hoeven bij Wcrdorp.

Otlo, Dei gi-atia major prepositus, Jiemboldus decanus, ettotnm eapitulum majoris eoclesie in Trajecto, tam presentibus quam futnris in perpetuum.

Ad posteritatis noticiam transmittimus quod Rodolfus Ultra V o c h t unum ex quatuor mansis quos sub cei\'to et annuo censu a nobis tennit, nobis consentieiitibns, Trajectensi episcopo in proprium dedit et eundem mansum ab eodem episeopo in feodum recepit, ea conditione adhibita ut annuum censum quem de eisdem quatuor mansis jam dictis solvere consuevit, nieliilominus de tribus residuis mansis, ipse et successores sui, nobis integraliter et in perpetuum persolve-ret². Acta sunt hec propter recompensationem quatuor mansorum in Werdorp jacentium, quos predictus Rodolfus in man us episcopi Theoderici resignavit, qui³ eosdem quatvior mansos, cum consensu sepe dicti militis, monasterio sancte Marie in Insula in proprium concessit. Ut liec autem rata maneant, presenten! cartulam nostro sigillo communiri curavimus.

Acta sunt liec anno Dominice incarnationis MCCIX, pontificatns domini Theoderici XI.

\') Waars. Ueniboldus. Zio v. llcussnn, Uist. Ep. Foed. Belg., I, hlz. 51. Er staat,: persolverat. ³) Er staat: et

Dirk II (van der Are), bisschop van Utrecht, bevestigt de abdij in hare bezittingen te Bosg ¹, Deil, Enspijk, liumpt, Gellicnm, Deesd, Spijk, Tricht, de beide Tnen (Neerijnen en Opijnen), Zalthommel, Weurt, Mill, Hal, Werdorp, Paveien. i.atigsrneer, Beusichem, Weithuizen, Golberdingen, Beneden-Tuil, Schalkwijk, We is I ren, Giessenmonde, Heimond en Helvoet.

rcg. 10: Iiip, /. Inen rop;. li): Willcbusoli, Orth |sir.| l. Willcliucsli ortli

„ IK: usibus, l. usilius sui» „ \'20: Buohcnhalszclo, l. Huc.kcntials zile ,, Westren, l Woistrnn „ H5: Wulvira, L Vulvin,

\') Hosg bekleedt hier en in n⁰ 51 do plaats, in oudere naamlijsten |zie n⁰quot; 1, 5, 6, en 13| door Runeresbusch, llunoieresbusc, Ruinoierbusc, Runoierbusc, on later {in n⁰ 791 \'looi\' Uoscusen, ingenomen. Ifij allen wordt bet „terciarn partem decimequot; vermeld. Zonder twijfel wordt telkenmale dezelfde plaats bedoeld, aanvankelijk onder den naam „Renoijerboschquot; in zijne oude vorrnon.

Roscusen komt ook nog voor in nquot; 15(i, en wordt in de Goederenlijst begroot op 52 morgen, vermoedelijk ten deele bouwland met een groot bosch, waarbij zich enne woning bevond, die aan het geheel den naam „Boschhuizequot; gaf. Deze naam wordt alsnog gevoerd door een blok bouwland, gelegen tusschen de Renoysche kade en de Roschhuize steeg, die op Perrenot\'s meergemelde kaait verkeerdelijk den naam „Beschuitsequot; steeg draagt. In de Nomina Geogr. Neerlandica, III, blz. GO, vergist men zich door „het goed Boschhulzenquot; te beschouwen als thans bestaande. Sedert eene eeuw, en vermoedelijk veel langer, is het in teelland veranderd, \'t geen dooi\' een aantal eigenaars wordt bezeten.

Henricus et Godofridus, Dei gratia comités in Am esberghe², universis fidelibvis in perpetuum.

Dimidimn mansum in Kalle cam omnibus attinentiis suis, tam iu lignis et aqua quam in pascuis, ecclesie beate Marie in Insula, pro remedio animarum parentum nostrorum, contulimus. Quod ut obli-vione non fuscetur sed ad noticiam transeat omnium tam presentium quam tuturorum, presentem paginam in testimonium conscriptam si-gillis nostris communivimus.

Testes liii sunt Hermannus abbas in Kapenbergh, Hermann us abbas in Schelde, Arnold us abbas in Wedincbusen, Wilhelmus prior in Sosat, Arnoldus prior in Rumbeke, Jacobus parrochianus in Werle, Wilhelmus de Holen, Godefridits de Bughene.

In n⁰ 4\'2 wordt deze gift bevestigd door dun beer van Cuyk, en in nquot; 55 door voornoemden graaf üodfried.

\') Een der getuigen. Herman, abt van Kappenberg, die in 117\'2 zijn ambt aanvaardde (volg. Sacr. et Can. Ord. Praem. Annalen, I, col. 43ü, eebter, in A⁰ 1171), stierfin 1210. Miraeus, Ord. Praam. Citron., 1.436. Sommige der andere getuigen worden vermeld Aquot; 11% en 1208.

-) Hendrik en Godfried waren de beide oudste zonen van graaf llend rik van Arnsberg, den stichter van de abdij Wedinghausen, soms Arnsberg genaamd, insgelijks van de Premonstreiter orde, welker abt onder de getuigen voorkomt. Fahne, Geschichle tier Westphalischen Geschlechter. S. 18, onder Altena.

Otto I (van Gelre), elect van Utrecht, vergunt aan de ahdij op haar c/oed (Hei-mond) onder Naaldwijk, eene kapel (oratorium) te stichten, onder zekere, bepalingen, en schenkt haar tiendvrijheid aldaar.

Actum anno Dominice incarnationis M CC XIII, idus Octobris 11°, anno electionis nostre primo.

Van de onder deze vergunning (vóór 11 Nov. 1238, zie nquot; 59) gestichte kapel en andere gebouwen zijn geeno overblijfselen aanwezig, doch men heeft in het jaar 1838 op Heimond drie dicht bij elkander gelegen geraamten opgedolven, welke verondersteld werden te zijn van in de kapel begraven geestelijken. Ue naam van den weg welke van de Heimondwoning (sedert den aanvang dezer eeuw, en misschien reeds vroeger, meer bekend onder don bastaardnaam: Hoenderwoning) oostwaarts tot aan den Vlietmolen strekt, de „Monnikenlaanquot;, getuigt nog van de vroegere bestemming van Heimond. Ken daarnaast gelegen stuk land wordt op de kaart van Delfland van 1011, aangeduid als liet „Munneke lantquot;.

Otto, proost van den Tknn te Utrecht , geeft vrijheid aan de abdij om op haar goed (Heimond) in het kerspel Naaldwijk, in zijn aarts-diakonaat gelegen, onder het genot van vrijdom van tienden, eene kapel (oratorium) te stichten, en aldaar den heiligen dienst te doen plaats hebben.

Otto, Dei gratia prepositus majoris ecclesie in Trajecto, omnibus ad quos presens scriptum pervenerit, salutem in Domino.

Universitati vestre duximus signiücandum, quod de consilio priorum et ministerialiura Trajectensium, secundum concessionem a felicis memorie Eugenio papa obtentam, et demum a sanctissimo Innocentio papa tercio innovatam, ob evitandas secularium viromm frequencias, concedimus ecclesie beate Marie in Insiala, ut liberum sit ei, salvo jure matricis ecclesie, oratorium in predio suo, quod possident {sic) in parrochia de Naltwik in nostro archidyaconatu constituta, construere, et in ipso sibi et familie sue divina officia, si necesse fuerit, celebrare, et ipsam familiam, nisi aliqui sint qui in vicino habeaut propria do-

micilia, ad ccmfessionem, cominiinionem ot sepulturam suscipere cimi ojusdoni oidinis honestate. Sane laborum ipsius, quos propriis mani-bus aut sumptibus excolit, sivo de nutrimentis animalium que in eadem curte nutriuntur, secundum tenorem jam dictorum privilegi-orum, nullus ab ea decimas exigere aut extorquere presumat.

Ut autem hec rata permaneant et in perpetuum valitura, presentem paginam conscribi et sigilli nostri fecimus impressione muniri.

Actum anno Dominice incarnationis M CC XIII, XV kal. Novembris, biis testibus presentibus: Rem bol do majore decano, Waltero preposito sancti Sal vatoris, G i s i 1 b e r t o preposito sancti Johannis, Wigero sancti Petri, Theoderico sancti Johannis, Remero sancte Marie, decanis; Reimaro sancti Bonifacii, Johanne sancti Petri, Theoderico sancti Johannis, canonicis Trajectensibus, Brn-none de Huston notario, Huberto de Businchem, Stephano filio suo, Gisilberto et Egberto fratribus de Amestelle, Ar-noldo Lu of, Gisilberto de Vee h te, Alberto de Wulven ot aliis quam pluribus tam clericis quam laicis.

Richardis, gravin weduwe van Gclrc, he werkt eenc schikking tusschen Marien weerd en de ridders van Sl. Jan van Jeruzalem tc Hemen, waarhij de ridders het hospitaal te Nijmegen verkrijgen, en aan de abdij goederen te Zoelmond, Hen ge, Holmunsweerd, bij Steinworth, en in het broek te Beusichem worden

Engelhard, magister in .Alemannia, en Albert, magister tc Arnhem, en do verdere broeders van \' i f oorkonden dal tusschen hen en de abdij

van Mariënweerd, in de voor gedelegeerden van den pauselijken stoel aanhangige zaak, onder bemiddeling van de gravin weduwe Itieh ardis van Gelre, eenc minnelijke ihs/,getroffen, waarbij het gast/tuis

te Nijmegen aan %et—IhtiluoUu—l^Mgrwot\'dt afgestaan, terwijl de abdij landerijen onder Zoelmond, Ilengc, Holmunsweerd, Steinworth en Beusichem erlangt.

üniversis Christi Hdolibus prosoutom inspoctviris paginam, Eu gel-har dxis magister in Alimamiia, Al bert us, magister de Arnheim, et ceteri fratres hospitalis Jherosolimitani, salutem in Domino.

Sciat ixniversitas vestra quod, cum inter nos ex una parte et . . abbatem et conventum de Insula beate Marie ex alia parte, aliquamdiu questio verterctnr super hospitali in Novimagio sito, coram judicibus G. preposito et H. decano sancti Lutgeri et Walthero canonico Monasteriensi, a sede apostolica delegatis, tandein nos median te Rich ar de, vidua et comitissa Gr he Ir ie, amicabilem compositionem ¹cum dictis abbate et conventu inivimus, ut videlicet ipsi dictum hospitale, cum omnibus appendiciis suis, nobis liberum dimitterent sicut ipsi illud habebant, et nos eis XX jugera et dimidium jugerum dedimus in proprium cum omnibus attinentiis suis, cultis et incultis, porpetno habenda; aream, scilicet, et dimidiam in Zolemunde, et X jugera super pratum cum omni jure attinente et duo jugera in loco ejusdem ville qui dicitur Henge, Itemque aream unam et quartam partem aree et terciam partem unius jugeri in Holmunswerth, et juxta Stein worth duas weras et VI jugera, et in palude de Busenghem jugerum et dimidium.

Acta sixnt hec anno Dominice incarnationis MCCXIIII, sub hiis testibus; Henrico decano Daventrie, B a s i 1 i o decano Sutphanie, Wilhelmo preposito et G er har do canonico de Bethleem, Constantino milite de Bergo^. Rüdolfo et Stephano, Huberto, fratribus de Busengheim, Alhardo de Buren, Godefrido Cant hart, et aliis quam pluribus.

Paus Inn ocentius III neemt de ahdij en hare hczillhiycti, in \'1 bijzonder die te Zennewijnen, Vulcop en Naaldwijk, in zijne bescherming.

Innocentius, episcopus, servus servorum Dei, dilectis tiliis iib-bati et conventui sancte Marie in Insula, Premonstratensis ordinis, salutem et apostolicam benedictionem.

Sacrosancta Romana ecclesia devotos et humiles filios ex assuete pietatis officio propensius diligere consuevit, et, ne pravorum hominum molestiis agitentur, eos, tamquam pia mater, sue protectionis muni-mine confovere. Ea propter, dilecti in Domino lilii, vestris justis

procibus inclinatij personas vost nis et locum in quo divino estis obsequio mancipati, cuin omnibus bonis que in presenciarum rationa-biliter possidetis aut in futurum justis modis, prestante Domino, poteritis adipisci, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus. Specialiter autem ecclesiam de Sinewinde, possessiones quoque ac decimas quas habetis in Vulcop, in iTaltwic, cum omnibus pertinenciis suis, sicut ea omnia juste ac pacilice possidetis, vobis et per vos inonasterio vestro, autoritate apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino honiinum liceat liane paginam nostre protectionis et confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Siquis autem hoe attemptare presumpserit, indigmitionem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli aposto-lorum ejus se noverit incursurum.

fans I imoccntius /// f/eeft nan de h nog ere geestelijkheid der provincie Keulen, uit hoofde van kUichten over veelvuldige gewelddadigheden, in het Injzondor door de abdij van Mariënweerd ingchrucht, voorschriften aangaande derzelver hestrafftng.

De hoofdgedachte duarhy schijnt te zijn, aait genoemde abdij bescherming tc verleenen voor hare goederen in de provincie Keulen , en voor \'t geen haar aldaar bij testament wordt vermaakt.

Innocentius, episcopus, servus servoruin Dei, venerabilibus fratribus opiscopis et dilectis üliis abbatibus, prioribus, decanis, archidiaconis et aliis ecclesiarum prelatis por Coloniensem provinciam constitutis, salutem et apostolicam benedictionem.

Non ¹ absque dolore cordis et plurima turbatione didicimus, quod ita in plerisquc partibus ecclesiastiea censura dissolvitur et canonice sententie severitas enervatur, ut viri religiosi, et hii maxime qui per sedis apostolice privilegia majori donati sunt libertate, passim a malefactoribus suis injurias sustineant et rapinas; dum vix invenitur qui congrua illis protectione subveniat et pro fovenda pauperum innocencia se murum detensiouis opponat. Specialiter autem dilecti filii . . abbas et conventus sancte Marie de Insula, Premonstratensis ordinis, Trajectensis dyocesis, tam de frequentibus injuriis quam de ipso cotidiano defectu justicie conquerentes, universitatem vestram

litter is potierunt apostolicis exoitari, ut ita videlicet eis in tribulatio-nibus suis contra malefactores eorum prompta debeatis magnanimi-tate consurgere, quod ab angustiis quas sustinent et pressuris vestro possint presidio respirare. Ideoque universitati vestre per apostolica scripta mandamus atque precipimus quatinus illos qui possessiones, vel res, vel domos, predictorum fratrum vel hominum suorum irre-verenter (abstulerint?) aut ea iujuste detinuerint, que predictis fra-tribus ex testamento decedentium relinquuntur, seu in ipsos fratres contra apostoliee sedis indulta, sententiain excommunicationis aut interdicti presumpserint promulgare, monitione premissa, si laici fuerint publice candelis accensis excommunicationis sententia percol-latis; si vero clerici vel canonici regulares seu monachi fuerint, eos, appellatione remota, ab officio et beneftcio suspendatis; neutram relax atari sententiam donee predictis fratribus plenarie satisfaciant, et tarn laici quam clerici seculares, qui pro violenta manuum injectione anathematis vinculo fuerint innodati, cum dyocesani episcopi litteris ad sedem apostolicam venientes ab eodein vinculo mereantur absolvi. De monachis vero et canonicis regularibus id servetnr ut, si ejusdem claustri fratres manus in se injecerint violentas, per abbatem proprium, si vero unius claustri frater in fratrem alterius claustri liujusmodi presumpserit violenciam exercere per jnjuriam passi et inferentis, . . abbates absolutionis beneficium assequantur, etiam si eorum aliqni, prius quam habitum reciperent regularem, tale aliquid commiscrunt²propter quod ipso actu excommunicationis sententiain incurrissent, nisi excessus ipsorum esset difficilis et enormis, utpote si esset ad mutilationem membri vel sanguinis effusionem processum, aut violenta manus in episcopuin vel abbatem injecta, cum excessus tales et similes sine scandalo nequeant preteriri. Si vero in clericos seculares manus injecerint, pro vitando scandalo mittantur ad sedem apostolicam absolvendi. Villas autem in quibns bona predictorum fratrum vel hominum suorum per violenciam detenta fuerint, quam diu ibi sunt, interdicti sententie supponatis.

Willem I, graaf van Holland, schenkt nan de abdij Mariënweerd vrijdom van tol voor hare ach epen en derzelver ladingen.

Willelmus, Dei gratia Ho 11 audio comes, omnibus ad qnos littore presentos pervenerint salutein.

No turn sit omnibus tam futuris quain presentibus, quod ad poti-tionem domini Kr n oldi¹ venerabilis abbatis beate Marie in Insula uecnon totius ejusdem ecclosio conventus, in remissione peccatorum meorum, naves jam dicte ecclesie, cum rebus suis universis, liberas eundo et redeundo per terrain nostram, a theloneo et ab omni exac-tione juris nostri dimisimus. Ut autem bee nostra coneessio rata et inconvulsa perpetuo permaneat, presentem paginam sigilli nostri ap-pensione dignumdnximus communire.

\') In een later af\'schiilt van dezen brief, insgelijks op perkament, te de/er plaatse in het Cartularium ingevoegd, leest men hier fbutievelijk: Aelberti. In vroegere en latere brieven vindt men Arnoldus voluit geschreven. Vgl. mijne Ablcv van Mariënweerd, bl/,. 17, noot 5.

Aleid, gravin weduwe van llullund, verpacht eene weide (een gors), Vundelgers genaamd, onder de Lier, aan Mariënweerd, voor 11 dC \'sjacirs, cn bedingt verhooging der pachtsom, indien de weide wegens vergrooting door aanslibbing minstens 5X in huurwaarde stijgt. Mocht dit tand worden ingedijkt, dan zal de gravin daarvoor een stuk buitendijks van gelijke waarde in de plaats stellen; blijft haar echter buitendijks zooveel land niet overig, dan vervalt deze pacht.

reg. 4: Mudelgers (?) /. Vundelgers „ (5: posit l. possit „ 12: contigit l. contigerit

Deze brief vindt hier eene plaats bij nquot; 33, omdat hij waarschijnlijk door dezelfde gravin weduwe Aleid, weduwe van Dirk VII, (niet door de latere Aleid, weduwe van Jan van Avesnes) gegeven is, die ook blijkens den volgenden briefin die buurt gegoed was. Hij is dan gegeven na het overlijden, 4 Nov. 1203, van haren gemaal, graaf Dirk VII; zij zelve wordt tot in 1242 vermeld, volgens van den Bergh\'s geslachttafel in bovenvermeld Oorkondenboek Aan deze gravin zou ook moeten worden toegeschreven nquot; 393 in deel I van gezegd Oorkondenboek, ware die brief, waarbij

het Duitscho Huis met 5X wordt begiftigd, werkelijk in !24\'2 gegeven. Hij is daar op dat jaar vermeld, ten name van Aleid, weduwe van Jan van Avesnes, doch volgens de aangehaalde geslachttafel (vgl. almede gezegd Oorkondenhock. I, nquot;⁸ \'iviO en 41(3), vond hun huwelijk eerst plaats in \'liMti. Vei\'inoedelijk wordt bedoeld de hriel bij welken gravin Aleid, weduwe van Jan van Avesne» (de Geer. Archieven der Uuilscha Orde, halye van Utrecht, n⁰ 512), op 10 Maart 1278/0 zekere 5X aan het Duitsche Huis schenkt.

Aleid, gravin weduwe van Holland, schenkt drie inoryen hitnls o]) Ileimond aan de abdij, aan welke zij vroeger, niet haar gemaal graal Dirk VII, de snialtiende aldaar verklaart tc hchhen geschonken. ¹

2) De getuige Arnoldus, abt van llerne, bekleedde die waardigheid van 1215 tot aan zijnen dood, 14 Mei 1224. Schutjes, Gesch. Itisdom s llcrlogcnbosch, I, blz. 284. De gift wordt in den volgenden brief, 5 Dec. 1216, bevestigd.

Willem I, graaf van Holland, bevestigt de gift van drie morgen land bij Hei-mond, door gravin Aleid, weduwe van graaf Dirk VII, aan de abdij Mariën-

Ego Willeltniis, comes Hollandie, notum facio tam presentibus quam futnris, et presenti privilegio attestor, quod uxor bone memorie fratris mei comitis Hollandie The ode rici, Aleidis comitissn, anime viri sni et sue saltibriter consulere decernens, tres mensnras terre que morghen dicuntur, infra Hoymunde jacentes, cum aggere, monas-terio in Insula beate Marie in puram elimosinam concessit, sicut ejus privilegium super hoc confectuin attestatur. Et qunm ratio postulat et Christiana religio exigit ut bona opera a fidelibus promoveantnr, predicte elimosine pinm favorem presto et assensum, ot id sigiili mei robore et testium mnnimine duxi confirmandum.

Testes vero sunt hii: Theodericus dominui§ de Voren, 1 beo-de ricus dapifer Hollandie, Arnoldus de Riswic, F lor en tins de Word 6, Johannes de Put then, Theodericus Buk el, Theodericus do Kit he.

\') Kr staat: iionas. IJe/.e lening kan slechts worden behuudnn, indien ni(tii de weglating van een getal vóór dit woord wil onderstellen.

Hendrik vnn Smit huizen en zijtic vrouw Much! e ld geven, mei taestetnining van Irnn zuon Hendrik, aan Mariëmveerd. vrijdom van hun lol te Smilhuizen.

Onder genoemd nquot; 444 wordt dour den lieer Sloet eene bijzondevlieid aangaande vrouw Machteld vermeld. Hare vrijgevigheid jegens kloosters is hekend. Zie in bovenstaand Oorkondenh. ii^os 446 (nog met haren man), 4H1, 5\'2() (stichting van het klooster Zennewijnen; vgl. Iloevenaurs in Bijdr. Aartsbisd. Utrecht. XIV, hlz 439, 44;t) en 560.

Willem / en Aleid, graaf en gravin van llollatid, vergunnen aan den aht van Mariënweerd, op zijn land te Naaldwijk twee welgelwrcn hoevenaurs Ie mogen plaatsen, die van alle schatting vrij zullen zijn.

Hendrik, graaf van Kennel, geeft aan Mariënweerd, niet toestemming zijner gemalin Othelende en hunner kinderen, eene curlis in Barlo en in Kovosdunc, eene hoeve in hel hosch van Barlo en een boomgaard hij de kerk te Kessel; alsmede eene curlis in Oijen, die door zijne vrouw en kinderen voor 50 marken kan worden ingelost. Ook draagt hij de advocatie dier goederen aan den aartsbisschop van Keulen op, en komt mei den abt van Mariënweerd overeen, dat de dienst der kapel te Kessel voortaan door een priester van diens klooster zal worden waargenomen.

Ego Henricus, comes do Kessele, desidorans opus elemosinanun, quod in subsidium mee peccati ¹ anime preparavi, ratum et perpetuum permanere, scripto prosenti hoc decrevi, tam futurorum quam presentium et notitie intimare et memorie commendare, videlicet, quod ego, divina misericordia inspirante, pro peccatornm meorum remedio et anime mee solatio, ecclesie beate Marie in Insula, Trajec-tensis diocesis, bona subscripta contuli, scilicet: curtem in Barle et in Kovesdunc, cum omnibus ad incolarum loci illius coramunem usum pertinentibus, aquis, pratis, pascuis et silvis, et unum mansuin nemoris in Berlo in parte orientali, et pomerium juxta ecclesiam in Kessele. Hec omnia predicte ecclesie cum jure proprietatis, uxore mea domina Othelende et omnibus liberis ineis proprietati renun-tiantibus, coram hominibus et ministerialibus meis, dono perpetuo contuli libere possidenda. Preterea curtem in Oye sub tali conditione eidem ecclesie assignavi, quod uxori mee aut liberis meis eandem curtem cum L marcis redimere licebit, eisdem successive solvendis, ita quod singulis X marce ad minus simul solvantur, donee pretaxate pecunie solutio fuerit integraliter consummata, et interim, usque ad ultimam solutionem, ecclesia in possessione et fructuum perceptione pacilice residebit. Hoc etiam huic conditioni annexum est, quod, si predicta curtis cum prescripta pecunia redempta fuerit, aliqua inde possessio comparetur, ne donatio mea minuatur vel a memoria deleatur. Porro, ut prefata ecclesia in eisdem bonis majore pace gaiadeat et libertate, advocatiam supradictorum bonorum domino meo Enyel-berto, Coloniensi arcliiepiscopo, resignavi, ita quod ab ipso suisque successoribus perhenniter teneatur nullique unquam persone alteri conferatur, ut eadem bona sub protectione episcopali tuta perpetuo permaneant et consistant. Hoc vero factum per omnia, sive in sepedic-torum bonorum largitione, sive in advocatie resignatione prefata conjux mea et liberi mei, in presentia hominum meorum liberalitate voluntaria approbantes, pariter mecum manu apposita confirmarunt.

Ceterum ego cupiens capellam et locum sepulture sanctarum virginum in Kessele veneratione debita et divini officii celebratione contimia honorari, hac conditione cum abbate Arno ld o prenominate ecclesie in Insula conveni, quod per aliquem sacerdotem, fratrem ejusdem ecclesie, in prefata capella divinum ministerium perpetuo peragatur.

dine et molestia perhenniter defendatur, donationem meam, publice et legitime lactam, present! eyrographo, meo et uxoris mee sigillo insignito ot subscriptis testium nominibus irrefragibiliter confirmavi.

Testes bii sunt: dominns Gerardus abbas de Gladebach, Gode-fridus de Reide, magister Petnis, Hermannus; nobiles viri: dominus Albertus de Knye, Gerardus de Horne, Henricus de Kessenich, Eotcherus de Bremt; homines mei: Gode-fridns de Eike, Wilhelmiis Kolve, Gerardus de Barle, Godefridus pincerna, Justachius, Heino de Sutersbeke et plures alii.

Acta sunt hec anno incarnationis Domini nostri Ihesu Christi M CC XIX, indictione XIIII², regnante glorioso rege Romanorum Frederico, venerabili archiepiscopo Engelberto sancte Coloniensi ecclesie presidente.

^J) Lees: VII. Het jaartal stemt overeen met den hiervolgenden bevestigingsbrief.

EngcU)ert, aarlshisschop van Keulen, bevestigt de gift van goederen in Barlo, Knve.idunc en Kessel, door Hendrik, graaf van Kessel, aan Mariënweerd gedaan, en neemt tol grootere zekerheid van het klooster, op verzoek van den graaf het beschermheerschap over gezegde goederen aan. Hij constateert dat \'sgraven echtgenoote en kinderen in deze gifl hebben toegestemd, ni dal de graaf bovendien aan gezegd klooster 50 marken toegekend en op eene curt is in Oijen verzekerd heeft.

\'Engelher lus, Dei gratia Coloniensis archiepiscopus, universis Christi fidelibus presentem paginam inspecturis, salutem in vero salu-tari. Ex affectu caritatis et cura pastoralis officii ammonemur opera devotionis et pietatis, que hunt ad honorem Dei et ad cultum ecclesie ampliandum, pio assensu approbare et efficaci studio promovere, et ea nostra autoritate, ut rata permaneant et perhennia, roborare.

Unde nos, dilecti et üdelis nostri Henrici, comitis deKessele, devotioni toto animo gratulantes et ejus pie petitioni benivole annu-entes, bona subscripta que ipse, inspirante Dei misericordia, pro salute animo sue, ecclesie beate Marie in Insula, Trajectensis dyocesis, libere contulit et devote, sub nostra protectione recipimus et present! scripto irrefragabiliter confirmamus. Sunt autem hec bona: curtis in Barle et in Kovesdunc, cum omnibus que ad incolarum loc! illius communem usum pertinent, scilicet aquis, pratis, pascuis et silvis.

et unnm mansum nemoris in Berlo et pomerium juxta ecclesiam in Kessele, que omnia pret\'atus comes predicte ecclesie, coram liominibus et ministerialibus suis, contulit in propriadono perpetuo, libere possidenda. Cupiens quoque idem comes indempnitati et securitati sepedicte ecclesie in posterum providere, advocatiam prefatorum bo-norum nobis resign a vit, ita quod a nobis et a nostris successoribus perhenniter teneatur, nulli unquam persone alteri conferenda, ut prenominata ecclesia sub protectione pontificali in possessione sepe-dictorum bonorum majori pace et libertate perpetuo gaudeat et fru-atur. Ne autem super hoc facto aliqua ab beredibus contradictio possit in posterum suboriri, nobilis domina uxor sua Olendis² et omnes liberi sni, proprietati pariter et advocacie supradictorum bonorum renunciaverunt et donationi assensum voluntarium prebuerunt.

Preterea prefatus comes L inarcia supradicte ecclesie assignavit, pro quibus curtem Oye obligavit eidem, donee a se vel a suis beredibus soluta pretaxata pecunia curtis eadem redimatur. Si autem pretaxata summa simul persolvi non poterit, per quinqueimium successive persolvatur, ita quod X inarcia annis singulis persolvantur, ecclesia usqiie ad consummationem solutionis integre in possessione et fructuum perceptione pacitice residente.

Siquando igitur ecclesiastica secularisve persona, contra banc no-straiu confirmation em, sepedictam ecclesiam in bonis memoratis, in quibus nos advocatiam tenemus, ausu temerario injuste attemptaverit molestare, indignationom Dei et beati Petri et nostram se noverit incurrisse et condigne vindicte animadversionis ecclesiastice subjacere.

Data Benesbur, XV kalendas Novembris, anno gratie M CC XIX, pontificatus nostri IF. s

Olio II (van Lippe), bisschop van Utrecht, oorkondl dat Heseke, weduwe van Rijswijk, een stuk grot ids bij Spijk aan Mariëfiweerd schenkt.

Acta sunt bee anno incarnationis Dominice MCCXX, mense Oc-tobre, pontificatus nostri anno sexto.

Uttn II (van Lippe), bisschop van Utrecht , oorkondt dal Hendrik van Amersfoort, ridder, verklaard heeft, met toestemming van zijne vrouw He hese alle (joederen welke hij te Spijk, Enspijk en Ileesd in eigendom bezat, ten overslaan van den rechter, in wiens gebied zij gelegen waren , aan Marihiweerd verkocht te hebben, en dat hij deswege borgen heeft gesteld.

Otto, üei gratia Trajectensis episcopus, universis Christi fidelibus presentem paginam inspeeturis, salutem in Christo salutari.

Notum esse volnmns tam presentibus quam futnris, qnod Hen-ricus, miles, de Am er s vort, in nostra presencia constitutus, bona sua omnia in Spich cum aliis bonis attinentibus, que propria habuit in Einspieh et in Beseth, cum omni jure attinente tam in areis quam in agris necnon et pascuis et paludibus, cum consensu uxoris sue Release ad quam eadem bona jure hereditario pervenerant, domino Godefrido, abbati, et sue ecclesie in Insula sancte Marie, juste et rationabiliter vendidisse confessus est et proprietatem eorun-dem bonorum coram judicio in jurisdictione ubi bona sita sunt, ap-posita simul manu uxoris sue, publice resignasse, et prefato abbati sueque ecclesie jure perpetuo assignasse. Et ad majorem solempni-tatem et firmitatem coram nobis id ipsum iteravit et, resignata pro-prietate prescriptorum bonorum, ilia sepedicto abbati et sue ecclesie in propria tradidit, jure perpetuo possidenda. Preterea promisit su-pradictam ecclesiam ab omni calumpnia, si qua super predictis bonis occasione sui mota fuerit, absolvere et indempnem servare. Quuin vero uxor ejus coram nobis presens non comparuit, sentenciatum tuit liane venditionem, quam ipsa coram judicio seculari prius ratam habuit, nunc sine ejus presencia per manum mariti satis legitime posse stabiliri. Ad majorem autem stabilitatem et certitudinem facien-dam, dictus H e n r i c u s fidejussores dedit: nobilem virum A lard urn de Buren, G hise 1 bertuin de Amestelle, Steplianum pin-cernam, et fratrem ejus Winemarum, Alferdum marescalcum, Albert m de Vul vin et ejus filiuni Albertum, Am e li urn uten Werde, Arnoldum de Amersfort, Theodericum Cosin, Theodericum Splinther de Vechten, Predericum do Vulvinne, Arnoldum Rampe de Wale, Ernest do Ewer dig et fratrem ejus En gel her turn, Gerhardum de Hernial en. Testes affuerunt dilecti nostri Gozuinus prepositus sancti Juhannis, Wigge rus prepositus sancti Petri Trajectensis, Ber-

Igitur ne prememorata ecclesia super possessione prescripta, quam justo emptionis titulo est adepta, aliqua possit in posterum impro-borum calumpnia indebite fatigari, nos, ejus indempnitati et paci providere paterna sollicitudine cupientes, ad petitionem dicti abbatis et sui conventus pretaxata bona siib protectione episcopali suscepimus et sub perpetua defensione ecclesie constituiuru.s, factum istud present! scripto, nostri sigilli appensione roborato, perhenniter confirmantes. Quicnnque ergo contra hanc nostram confirmationeia et protectionem sepe dictam ecclesiam, in prenominatis bonis sub episcopali protectione et banno constitutis, presumpserit indebite molestare, excommuni-cationis pene se noverit subjacere.

Data XI kal. Augusti, Dominice incarnationis M CC XXIIII, ponti-ficatus nostri VIII anno.

Hendrik van Amersfoort, ridder, verklaart den in vorenstaande oorkonde omschreven verkoop, met medewerking van zijne vrouw Bekese, aan wie de heirokken (/oederen aanbestorven waren, aan Mariënweerd gedaan te hehhen. Voorts, dat hij dien verkoop voor den bisschop van Utrecht bekrachtigd en le dezer zake

reg. 4; in l. et in „ 0: Rekese l. Rekese „ 7; fuerunt l. fuerant „ 10: resignivi l. resignavi

„ 14; solempnisari et stabilari l. sollempnizavi et stabilivi „ 21: Theodoricum cosm [sicj, l. Theodoricum Cosin,

i) Baron Sioet schrijft: vóór \'2\'2 Juli. Doch uit den inhoud blijkt, dat de brief van bisschop Otto (nⁿ 40), welken Sloot in zijne noot aanhaalt, vooraf gegeven weid; wellicht op denzelfden dag. De bisschop overigens bevestigt de gift, doch gewaagt niet van Hendrik van Amersfoort\'» brief\'.

Albert, heer von Cuyk, bevestigt de r/ift ee.iwr halve hoeve, in Halle, door dc graven Hendrik en Godfried van Arnsherg (tan do ahdij gedaan, en

doet afstand van zijne rechten, in die en in andere rechtmatig door haar verkregen goederen.

Postere )ru m memorie transmittere cupientes qne per nos ac prede-cessores sollempniter facta dinoseuntur, per litter as presentes omnibus innotescimus, quod sicut bone memorie Henricu s et Godefridns, comités in Arnesbergh, dimidinm mansum in Halle cum omnibus attineneiis suis, tam in lilt;riiis et aqua quam in pascuis, ecclesie sancte Marie de Insula, pro remedio animarum suarum, libere contulerunt ¹, sic nos eandem libertatem in perpetuum observare et innovare cupientes, fratribus ecclesie prefate quicquid juris in bonis prenotatis habuimus vel aliis que iidem tratres, sen per emptionem vel per donationem, juste obtinuernnt, pro remedio anime nostre resignavinms. üt autem factum istud robur habeat firmitatis, (presentem cartulam) sigilli nostri impressione dignuin duximus communire.

Acta sunt hec anno ab incarnatione Domini M CC XXVI. Testes autem affuerunt: Henricus et Rutgherus, lilii nostri, .Tacobus Spin der, frater Moyses et alii quam plures.

Nicolaas Persijn van Haarlem waart de abdij in het hezit der door hem voor ■100 JL aan haar opgedragen tiend Ie lieimond; hij verbindt daarvoor zijne tienden te Hovetwere en Smalengeest onder Velsen, met goedkeuring van den mede-bezegelenden graaf Kloris IV, igt;an ivien hij die tienden in leen hoialt. gt; lij behoudt zich het recht mor tot inlossing der Velsensehe tienden voor 100 lt;£..

\') St. Mathias Apostolus; zooals ook in Okdbk. Gelreen /. nquot; 033. Docli hot Okdbk. Holt., en Zeel. zegt t. a. p. \'21 Sept., d. i. St. Matheus Apostolus.

Alfiifl, gravin weduwe van II nil a7t cl, geeft aan Dirk van Voorn n, Florin van der Woert en Hugo van Naaldwijk te kennen, dat N i col a a s l\'e.r-sjn, met hare toestemming, de van haar in leen (/ehouden tiende van Hei-mond voor 100 X aan Mariënweerd heeft verpand, \'1 geen door haar in een (vermisten 9) brief, waarin genoemde edelen als getuigen voorkwamen,

werd bevestigd; zij vraagt hun om het in haren bedoelden brief uitgedrukte feit desnoodig door hun getuigenis te staven.

Al ei dis, Dei gratia quondam comitissa Hollandie, dilectis amicis suis, nobilibus viris Theo derico domino de Vorne et Florentio de Worh et JLugoni de Naltwijc, salutem et omne bonum.

Signamus vobis quod dominus Ni c hol aas Per sin decimam in Hoymunt, quam a nobis in feodo tenet, cum nostra maim et licencia, pro c libris ecelesie in Insula sancte Marie invadiavit. Et hoc factum nostro scripto, in quo vos testes inscripti estis, confirmavimus; ideoque vestram discretionem rogamus quatinus vos veritatem hujus facti, que in nostro scripto expressa est, ubicunque opus fuerit, vestro testimonio roboretis.

Vgl. nquot; 43, waarop deze ongedateerde brief in liet Cartularium volgt. Waarschijnlijk werd de oorspronkelijke brief, waarbij Nicolaas Persijn de tiende van Heiinond aan de abdij opdroeg, evenals dc bovenbedoelde vroegere-bevestigingsbrief van gravin A leid, vermist, en liet de abdij zich dooi\' deze twee brieven, n⁰⁸ 43 en 44, opnieuw hare rechten verzekeren. Zij werden vermoedelijk ongeveer ter zelfder tijd gegeven, en wel deze door de weduwe van Dirk VII.

Hendrik I. hertog van Brabant, stelt Mariënweerd vrij van tand- en water-tollen te Tiel, Lith en in geheel zijn land.

Deze vrijdom werd in nagenoeg dezelfde bewoordingen door hertog Hendrik II herhiiald in 1245. Zie n⁰ 04.

Bartholomeüx. ahl van EcJitcmach , verkoopt aan Mariënweerd een praedium onder Mill, onder voorbehoud van levenslang vruchtgebruik ten behoeve van A Haart.

Ego Bertolomeus, Dei miseratione abbas in Afternaco, notuni esse volo presentibus et futuris, quod ego ecclesio sancte Marie in Insula, Trajectensis dyocesis, pro XVIII solidis Coloniensibus vendidi qnoddam predium, quod nostra ecclesia habebat in loco qui dicitnr Mille, sub hac forma, qnod Al ar do, nepoti Alberti, jus suum in eodem predio salvum remaneret, scilicet quod ipse in possessione ejusdem predii ad tempus vite sue pacilice resideret, et eo raortuo ad dictam occlesiam possessio libere deveniret.

Huic venditioni testes interfuerunt, apnd villain que dicitur Osse, nobiles viri: Theodericus de Batenburch, Theodericus comes de Megene; sacerdotes: Walter us decanus de Kuyc et Alexander frater ejus et alii plures. Ut autem hoc, quod de consilio prepositi nostri Bert rami et Rodulphi sculteti curtis nostre in Rinar, rationabiliter a me gestum est, perpetuam, sicut justum est, obtineat firmitatem, ego, presenti pagina meo sigillo roborata, factum hoc utile duxi confirmare.

Ego Bertolomeus, Eptemacensis ecclesie abbas, (universis Hde-libus salutem in Domino).

Que geruntur a viris discretis ne quaquam possint attemptari ca-lumpnia, litterarum solent memoria perhennari. No turn igitur esse volumus tam futuris quam presentibus, quod allodium in Mille atti-nens ad ecclesiam nostram, cujus annualis pensio cum esset quinque denariorum et nobis minus utilis, conventum ecclesie sancte Marie de Insula perhenniter habere permisimus, precio unius marce com-paratum, salvo tarnen jure Alardi, predict! allodii heredis, quam-

iliu vivit; post decessum vero ejnsdem Alardi prelibatum allodinm totaliter cedet in nsus ecclesie sancte Marie de Insula.

Ut autem emptio sepedicte ecclesie sancte Marie firma et rata perma-noat, presentem curtulam si^illi nostri appensione roborare curavimns.

Dit stuk, \'t welk geonerlei tijdsbepaling draagt, volgt, zooals in liet Cartularium, op ii⁰ 46, waarvan do rubriek luidt: .,l)o emptiono predii in Myllequot;, terwijl doze brief tot opschrift heeft: ., De quodam allodio in Mvllequot;, hetgeen aanduidt dal hier van ander land sprake is. Voor hetzelfde land zoude, evenals elders, geschreven zijn: De eodem predio.

Godfried, proust van Xantcn , schenkt tot heil zijper ziel zeven rtinrfien lands hij Hofdijk (\'(in Mariënweerd, eti duet daarvan plechtig afstand in de kerk van

Acta sunt hec apud Maslant publico sicut prelibatum est, coram sculteto et coram scabinis et onmi populo. Anno gratie XXX, VI idns Decembris.

Dit stuk, nan welks dagteekening het eeuwental ontbreekt, wordt bier, zooals in gezegd Oorkondenhoek, op het jaar l\'JHO gesteld. De proost van Xanten te dien tijde heette Godfried. Zie Lncomblet, Urknndenh. des Kiederrheins, II, n\'\'^s 140, (Aquot; 12\'i7—\'I2!)F)). Doch ook in llliü was een Godfried proost v;iu Xanten. Ibidem, I, n^lis 307, ;«)8, 314 en 319 (A¹¹ -11\'29—1134). De waarschijnlijkheid pleit voor \'1 \'230. Mariënweerd was in 1130 nog weinig bekend, en dit land zal geschonken zijn na de stichting in die buurt, onder de vergunning in nquot;» 25 on 2C vervat, van do kapel te Heimond. Aan den vroegeren Godfried wordt echter in bet Oorkdbk. ran Gelre en /., nquot; 250, eene schenking toegeschreven, welke vermoedelijk even goed door den lateien gedaan kan zijn.

Otto, graaf van Gelre, duet op aanhouden van Wilbrand, bisschop van Utrecht, m van de abdis van Roemiund (\'s graven grootmoeder Bichardis), alsmede met raad vau hen die hem door zijn grootvader Hendrik, hertog van Brabant, in de regeering waren toegevoegd, aan Mariënweerd afstand van het derde gedeelte der landen tusschen de Trichter- en Spijksche sbiizcn, waarop zijn vader aanspraak had gemaakt; onder voorwaarde dat de memorie van dezen dagelijks en jaarlijks in het klooster gevierd zal worden.

Wilbrand (van Oldenburg), bisschop van Utrecht, geeft, naar aanleiding van de in nquot; 49 vermelde beslechting, door graaf O tl o van Gelre, van den langdurigen twist reeds tusschc,» wijlen diens vader, graaf Gerard, en de abdij gevoerd, voorschriften aangaande de viering van de memorie van

Tricht, de beide Inen (Neerijnen en Opijnen), Zaltbommel, Paveten, de kapel te Lang smeer en de landen aan heide zijden van de Meerquot;, Beusichem,

Weit hui zen, Golherdingen, Beneden-Tuil, Schalkwijk, Westren , G i essen-monde, Heiwond, Naaldwijk, de Lier en Helvoet.

„ \'21; piscaturam in Hüllandia inter Willebusch, Ortli et Buckenhale zele, /. piscaturam in Hollandia inter Willebucsh orth et Buckenlials zile, ³

De twee gewone formula\'s, in gezegd Oorkdk. met „etc.quot; afgebroken, vindt men in haar geheel in den voorgaanden brief van bisschop Hardbert; 7.ie n® 5.

³) Aldus wordt hier en in n⁰ 23 de visscherij onder Giessennionde (eene sedert, in den St. Klisabethsvloed van \'1421, verdronken plaats)quot;beschreven, welke visscherij in 1198 (zie nquot; 17) door graaf Dirk Vil en zijne gemalin aan de abdij word geschonken in de volgende bewoordingen: „piscaturam in Qescemunde, inter domus Ambrosii Wildebuc et Theoderici Bukenhals.quot;

In den onderhavigen brief wordt de visscherij begrensd tusschen Willebuc\'s oord en Buckenlials\' zile. liet laatste woord staat vermoedelijk voor „silequot;, d. i. sluis, waterleiding (Kil,, Bild. Zie üudemans i. v.); thans: zijl, waterloozing.

De verpachting dezer visscherij gaf later aanleiding tot moeielijk heden met den abt van Heisterhach, welke in 1342 beslecht werden. Zie n® 511.

De abdij verkocht in 1408, blijkens een brief welke hierachter op de Goederenlijst zal volgen, eene visscherij in Zuid-Holland bij Dordrecht aan heer Hendrik van Naaldwijk; zonder twijfel deze visscherij.

Hendrik I, hertog van Brabant, stemt als leenheer toe in den verkoop door Willem de Vos aan de abdij, van drie morgen, gelegen te Spijk.

Gregorius, episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis . . abbati et conventui de Insula sancte Marie, Premonstratensis ordinis, Trajectensis dyocesis, salutem et apostolicam benedictionem.

Justis petentium desideriis dignum est nos facilem prebere assensum et vota, que a rationis tramite non discordant, effectu prosequente complere. Ea propter, dilecti in Domino Klii, vestris justis postula-tionibus grato concurrentes assensu, personas vestras et locum in quo divino estis obsequio mancipati, cum omnibus bonis que in presen-ciaruin rationabiliter possidet(is) aut in futurum justis modis prestante Domino pot()rit(is) adipisci, sub beati Petri et nostra protectione suscipimns. Specialiter autem Insulam in qua monasterium vestrum est situm, cum suis pertinenciis, possessiones, prata, nemora et alia bona vestra, sicut ea omnia juste nc pacifice possidetis, vobis et per vos monasterio vestro, autoritate apostolica contirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat banc paginam nostre protectionis et confirmationis infringere, vel ei ausu temertrio contra ire. Siquis autem hoe attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli aposto-lorum ejus se noverit incursurum.

I\'lurm IV, !lgt;\'(Uil van Holland, bevestigt de tolvrijheid, door zijn vader, (jraaf Willem I, aan Mariënweerd yeschonken.

Florentius, comes Hollandie, omnibus tam preseutibus quam futnris presentem paginam inspeeturis, salutem in vero salutari.

Noverit universitas vestra quod ecclesiam de Insula beate Marie, cui karissimus genitor noster per privilegium suum\' emunitatem omniuii) theloneorum suorum concessit, presentium teuore i^er totam terrain nostram et aquas, de rebus ejusdem ecclesie fratrum usibus deputatis, perpetuo liberam a theloneo et exactione (jualibet conce-dinnis permanere. Ut autem bee nostra donatio rata et stabilis per-maneat, presentem paginam nostri sigilli appensione firmatam fecimus communiri.

Godlried, (traaf van Arnsbery, bevestigt de gift cener halve hoeve in llalle, vroeger door hem en wijlen zijn broeder Hendrik aan de abdij geschonken, en zulks door vernieuwing vuu den destijds gegeven, doch sedert verminkten brief.

Ego Godefridus, Dei gratia comes in Arnesbergh, notum omnibus esse cupio, tam presentibus quam futuris presens scriptam inspeeturis, quod ego et frater meus dominus He nr i c u s bone memorie, ecclesie in Insula sancte Marie in elemosinam contulimus dimidium mansum in Halle et dimidiam partem neinoris, quod nos commune cum nobili viro Henrico bone memorie (a) cognato nostro, domino de Kuyc, habebamus, ita quod dicta ecclesia, cum omni jure quod nos in dictis bonis tam in pascuis quam in aliis quibusque provectibus babuimus, prescripta bona libere in perpetuum possideat. Et quia scriptum quod ego et prefatus frater meus super boe prefate ecclesie dederamus, per negligentiam corruptum est, ¹ ego presenti scripto factum hoc utile duxi renovare, subscriptis eisdem testibus qui fuerunt in priori carta annotati.

Testes autem fuerunt viri religiosi, dominus Herman nu s abbas de Kappenbergb, Hermannus in Sceitben, Ar noldus in Wedinc-

i) Zio 11° 24. Daaraan ontbreekt liet „Datumquot; enz. Waarschijnlijk op de vouw algescheurd.

Flor is IV, graaf van Ho 11 an d, verklaart dal Ghi sekhivs van de Lier zijn land in de Lier, \'t well; rn\'oer/er aan 01 to Jt n f it s Inehehoordc, met het iihdiddil en de tienden daarvan, henevens dr tienden van I\'i aangrenzende morgen, voor \'Iüü X en 18 morgen land bij Homlaarsdjk, aan de abdij verkocht heeft. En aangezien Glrisekinus eerstgemcldc goederen in leen hield van Dirk van Wasscnaer, en deze wederom van hein, graaf, en beide van hunne leen en afstand deden, schenkt hij aan Mariën-weerd den eigendom dier goederen.

Ego V1 oreiitiu8, Dei gratia comes Hollandie, notum facio tam presentibus quam futuris presentem paginani inspectnris, quotl Ghisekinus de Lyre terram suam in Lyre, que olim Otto nis Rufi fuerat, cum jurisdictione et decima majore et minore, et insuper decimam majorem et minorem de XV jugeribus que eidem terre adjacent et ad eandem terram jiertinent, cum omni jure et integritate qua ipse eadem bona habuit et ante ipsum praefatus Otto habuisse dinoscitur, domino Godefrido, abbati de Insula Sancte Marie voluntarie et ration abiliter vendidit, et ab eodem abbate pro eisdem bonis C libras Hollande monete et XVIII jugera juxta Hundeshel sita recepit. Et quum prefatus GhiKekinus prescripta bona a domino Theo-derico de Wasnar in feodum habuit, et idem Theodericus eadem bona a me jure tenuit feodali, ipsi ambo coram mea presentia comparentes prememoratam venditionem a me ratam haberi et con-firmari postulaverunt et inpetraverunt, et sepedictus Grhisekinus pretaxata bona in manibus supradicti Theoderici de Was nar, a quo ipse in feodum ea tenuit, libere reddidit, et idem Theodericus in manus meas ea libere resignavit. Ego vero ipsis petentibus et con-sentientibus proprietatem eorundem bonorum, cum eadem integritate qua ilia sepedictus Gthisekinus habuerat, scilicet cum decima et jurisdictione, ecclesie in Insula sancte Marie contuli libere, jure perpetuo possidendam.

tosthiionio rational)!liter ot solleiiipniter acta sunt, perpotuam sicut clecet habeant firinitateni et nulla in posteruin possint iniqua calmnpnia inftrniari, ego ea presenti scripto sigilli mei appensione roborato dignum dnxi irrefragabiliter contirmare.

Testes sunt Willelmus de Teylinc, Florentius de Worth, nobiles viri; Selekinus de Iliswie, Anselinus Ten nine, Gerardus Dodo, Willelmus de Villa et Willelmus filius ejusdem, milites, et alii quam plures.

l)r deken tti het kapittel uui\\ St. Iheter to Utrecht geven nan de abdij Mariënweerd de mialtiende van hare eurtis, gelegen binnen hunne tiende te Matsen, op hel beweren van den abt en hel convent, dal zij volgens hun privilegie tiend vrij zijn aangaande dieren, die lol hunne voeding strekken.

lt;)ll(i III Iran Holland) elect van Utrecht, zondert \'sGravemande a/ van de kerk te Monster, en wijst die plaats met hel land langs dc Maas lol aan zekere sluis, toe aan dc parochiale kerk, door gravin Machteld te \'s Gravenzande gesticht.

Otto, Dei gratia Trajectensis electus, universis presens scriptnm intuentibus suliitom in Domino ot pacem.

Quia multiplicatis beneficiis congruum est ut multiplicetur actio gratiarum, notum esse volumus presentibus et futuris, quod nes, atteudentes ecclesiam in Munstere tantum augmentatam a Domino in omnibus bonis, quod sine lesione reputanda ot juris injuria, aliqua parte sibi detructa qua abundabat, et alteri ecclesie assignata que egebat, posset Ejus augeri cultus in terra cujus est ipsa et ej\\is plenitudo, de consensu tunc persone ejusdem ecclesie, villulam que

vocatur ad Aren am, sive vulgariter Zanclo, sic ut protendit de veteri Mosa per eircuitum usque in slnsam que ad ecclesiam Mnnstere per-tinebat, assignaviinus parrochiali ecclesie quam ibidem ad Arenam, sive Zande, fundavit venerabilis matrona Machtildis quondam coini-tissa Hollandie, tam in personis quam in rebus, (tam) mobilibus quam immobilibus, ibi manentium, ut ad eandem novum ecclesiam spectent perpetiro pleno jure, nullo jure excoptigt; aliquatenus vel retento, concurrentibus, inquam, causis multis et legitimis que hoc fieri persuadebant. Quod ne posteris veniret in dubiuin, presentem paginam sigillo nostro fecimus communiri.

Presentes fuerunt: Walterus prepositus sancte Marie, sancti Pauli Trajectensis et in Egmunde abbates, Alexander cauonicus sancti Johannis, Henricus sacerdos de Emeskerke et alii plures.

De parochie Monster, reeds ten jare 1006 vermeld in een brief van bisschop Ansfried van Utrecht (van M ieris, Charterboek, I, blz. 57), omvatte oudtijds de geheele, toen veel breedere, duinstreek langs de zeekust, zoover als Delfland thans strekt. Dit blijkt uit de latere afscheidingen van grondgebied tot vorming van nieuwe parochiën. Aangaande den omvang der parochie Monster en de kapellen welke binnen hare grenzen gevonden werden, volgen hier eenige bijzonderheden.

De onderhavige bisschoppelijke beschikking schijnt de eerste inbreuk gemaakt te hebben op hare uitgebreidheid. Oostwaarts langs de Maas zou de nieuwe parochie, Zandn, zich uitstrekken tot de sluis, welke aan de kerk van Monster toebehoorde, Deze sluis vormde zonder twijfel de oostelijke grens, langs de Maas, van de Monster-sche parochie; zij zal van den mond der rivier de eerste sluis (vermoedelijk eene kleine, misschien slechts een koker door den dijk) aan haren rechteroever geweest zijn, en gelegen aan het zuideindo van het llonderdland, waar thans nog de grens van de kerkelijke gemeente \'sGravenzande aan de oostzijde van den Maasdijk gevonden wordt. Aan de westzijde van den dijk strekt deze zich thans verder uit, ten gevolge der toevoeging van den sedert de Hervorming op de Maas bedijkten Oranjepolder. Als eene indijking van de buitengorzen voor het Honderdland gelegen, behoorden de bewoners tot dezelfde parochie als die van het Honderdland , evenals de Oranjepolder, omdat het Honderdland met deszelfs aangeslibde gronden aan de heeren van Naaldwijk toebehoorde, burgerlijk met het Honderdland werd gerekend en beide iu den aanvang dezer eeuw in de burgerlijke gemeente Naaldwijk worden opgenomen. Met Honderdland (oudtijds verongeldende voor 100 morgen, zie bijv. Meijlink, üclf-laiiil, bijlagen n^os en ÜD) bevatte den grond, ongeveer 110 morgen, tusschen den ouden en den nieuwen Maasdijk, langs de geheele breedte van de parochie de Lier. Kerkelijk schijnt dan het recht van aanwas buiten den ouden Maasdijk te dezer plaatse, hoever ook van Monster verwijderd, aan die parochie behoord te hebben, welke daardoor, de Lier van de Maas afsluitende, langs die rivier aan de parochie Maasland paalde. Er bestaat echter de vreemde uitzondering van eene enkele woning welke sedert minstens twee eeuwen tot de kerkelijke gemeente de Lier behoort; misschien verhuisde vroeger een Lierenaar derwaarts en werd hem vergund bij zijne kerk te blijven.

De grens der kerkelijke gemeente \'sGravenzande, aan den Maasdijk, geeft voldoenden grond om de sluis der parochie Monster daar te zoeken; immers de grensbepalingen van parochiën werden zelden veranderd, tenzij door afscheiding tot vorming

eRiier nieuwe parochie, en daar ter plaatse althans is (met uitzondering van de besproken aanwinst van den Oranjepolder) niets hekend van eenige wijziging in den omvang der kerkelijke gemeente sedert de dertiende eeuw. Wellicht heeft de „Oude Kockerslootquot; (Kokersloot?) hier op de kaait van Delfland van Kill voorkomende, van den nieuwen Maasdijk door een op korten afstand gelegen „Kockerdijckquot; loopende, tot afvoer van het water van de sluis der Monstersche parochie gediend, lu allen gevalle kan verondersteld worden, dat men reeds bij de vroegste bedijking langs de Maas, in die buurt eene gelegenheid tot waterloozing heeft laten bestaan. Daarorn-streeks was de natuurlijke uitweg van de Gantel, de Poel en de daarmede in verband staande wateren, welker oppervlakte, vóór dat binnenlandsche inpolderingen hunne uitgestrektheid tot eenige weteringen en vaarten hadden doen inkrimpen, vrij aanzienlijk moet geweest zijn. liet bestaan dier Monstersche sluis doet zien, dat men zich niet geheel verliet op de verwijderde sluis van Maasland. Later werd zij onvoldoende geoordeeld, was zij geheel vervallen, of is zij overgebracht naar Maassluis (d. i. vervangen door eene tweede sluis aldaar), althans omstreeks het midden der zeventiende eeuw werd voor het VVestland eene betere waterloozing en water-verversching noodig geacht, en nadat hierop in 1074 door prins Willem 111, die zelf bij dezen maatregel van algemeen nut, wegens zijne groote bezittingen in het VVestland, belang had, sterk was aangedrongen, werd de Oranjesluis in Maart 1075 door Delfland aanbesteed; zij is aan het noordeinde van het Honderdland, en dus niet ver van de oorspronkelijke Monstersche sluis, op de grens der burgerlijke gemeenten \'sGravenzande en Naaldwijk, doch onder eerstgemelde gelegen.

De onderstelling dat de sluis der Monstersche parochie te Maassluis gelegen was (zie o.a. De Godsdienstvriend, Cl, blz. 19), en dat die parochie, en dientengevolge de bij deze oorkonde gevormde parochie \'sGravenzande, zich zoover uitstrekte, is onjuist. Maassluis was gelegen in de parochie Maasland, die zich over eene groote lengte langs de Maas uitstrekte, vermoedelijk van zeer hoogen ouderdom was en ten minste reeds bestond (zie nquot; 4^) toen deze oorkonde gegeven werd. Wel diaagt te Maassluis eene sluis den naam „Monstersche sluisquot; (misschien derwaarts overgebracht, als boven gezegd), maar deze benaming stond in verband met de vroegere inrichting van het hoogheemraadschap Delfland, waarin het onderhoud van deze sluis ten laste van het hoofdambacht Monsteren zijne lidmaten kwam, evenals de zich te dier stede bevindende „Wateringsche sluisquot; door het hoofdambacht Wateringen en zijne lidmaten moest worden onderhouden. Heide benamingen komen reeds voor op de kaart van Delfland van 171\'2 en zijn waarschijnlijk veel ouder.

De daarop volgende afscheiding was, volgens de tot ons gekomen oorkonden, die van de nieuwere grafelijke residentie, süravenhage. Zij werd tot stand gebracht dooi\' graaf Flor is V van Holland en den abt van de Premonstreiter Maria-abdij te Middelburg, blijkens een schepenbrief van den Haag, gedagteekend St. Margriet (13 of \'20) Juli 1307, in het Oud-archief van Zeeland (n⁰ 147) aanwezig, en door den Kerw. heer van Lom mei in de Bijdr. Gesch. Bisd. Haarlem, 1, blz. 71, uitgegeven. (Voor „Oorte Willaemquot; aldaar, leze men: Corte Willaem.) Deze brief zegt niet, onder welken graaf Kloris de nieuwe parochie gevormd werd, doch daaromtrent kan geen twijfel bestaan. Eensdeels duidt de ontstentenis van eenige bepaalde aanwijzing reeds op den laatstvoorgaanden, terwijl onder graaf Flor is IV van eene parochie den Haag geene sprake kon zijn. Ten andere dagteekent de oorkonde, waarbij de abdij van Middelburg het patronaatrecht der kerk van Monster van graaf Flo ris V verkreeg, en uit welken hoofde de abt zonder twijfel zijne medewerking volgens bovengemelden schepenbrief verleende, van 8 September 1270 (Oorkdk. van lloll. en Zeel., IT, nquot; 321»), waarom ook het tijdstip dezer handeling na dien datum moet worden gesteld.

Te Eikenduinen werd, toen het nog tot de parochie Monster behoorde, reeds door graal Willem II eene kapel gesticht, zooals blijkt uit een brief van 24 Febr. 1300,

van graafian 11 van Henegouwen, welken ik, ineenendo dat. hij nog niet gedrukt werd, hier laat volgen:

„Wi Ian, grave van Henegouwen, van HoMandt, van Zeelant, ende here van Vrieslant, onbieden onsen rentemeester van Nore Hollant die nu es jol\' hier na wescn sal, dat hi haren Neven, onsen capellaen van Heykendunen ende alle den ghenen die daer na hem (\'.apellane wesen sullen, elckes jaers gheven van onset weghen vyf pont Hollanscher penninghe, ende drie pont Holl. tot enen paer cleder, uut onser lanthure van Pinaker jaerlikes te Valkenburghe marot in te nemen; wilke achte pont Holl. vorseit, onze lieve oem Coning Willeem gaf vor grave F lor ens ziele, syns vader ons oudevaders, dar God die ziele van hem beiden of hebben moethe, met anders den renthen die hi settede toet der vorseider capellen doe hiese stichten dede. Omme dat wi willen dat dese dine gestade ende vastbliven vor ons ende onse nacomelinghe, soe hebbe wi disen brief gezeghelt met onsen zeghelen, int jaer ons Heren Dusent tvehondert neghentich ende neghene, up Sente Mathys vigielie, in die Haghe.quot; (Oorspr. op perkament, zegel verloren, üud-archiel van Zeeland, Inventaris nquot; 133, alwaar de datum foutief is herleid.)

Graaf Willem III van Henegouwen schenkt 2 Januari 13\'27, aan den abt van Middelburg, „omme trouwen dienst die dese voirseyde abt ghedaen heeft ende noch

doen salquot;........„onse capelrie tot Eykcndunen met allen goide ende rechte

die dair toe behoren, in manieren zoe wanneer heer Florens die nu die capelrie heeft, stervet of dat hise vrielike opgevet, datse dan die abt dair tenden (d. i. van dien tijd af) sal doen verdiene met enen synre canoeniken; ende dat hi sal verwerven an den biscop van Utrecht dat deze capelrie worde ene prochikerke. Ende dit sullen wesen die palen van deser prochikerke: van den Moersloit ende den Scoldani west-waerd tote Loisdune lane toe, ende voirt streckende alse verre als Haghe ambocht gaef\' (t. a. p. n⁰ \'298). De Utrechtsche bisschop Johannes III (van Diest) bewilligt vier jaren later de gewenschte verheffing tot parochiekerk, bij zijn tot den abt gerichten brief van \'28 Juli 1331 (t. a. p. n» 360), waarin hij o.a. ?.ogt: „Cum, sicut ac.cepimus, homines parochiani ecclesie vestre parochialis in Haga, dicte nostre dyocesis, in confinio capelle de Ekendune, infra limites dicte parochialis ecclesie et sue parochie erocte, dotate, consecrate, ad vos pertinentis similiter, conmorantes, propter certa impedimenta non possint, ut decet, dictam suam parochialetn ecclesiam commode visitare, eorundem hominum necessitate, vestra quoque instantia inclinati, ut vos consideratis considerandis vocatisque (|ui fuerint evocandi, si alium non obsistat canonicum, dictam capellam in ecclesiam parochialem erigere, sibique ille parochie limites constituere, sibique sepulturam ecclesiasticam, baptisterium et alia jura

parochialia induigere,......Datum Trajecti, die Pantaleonis, anno Domini millesimo

Eene omschrijving van de parochie \'sGravenhage, als oorspronkelijk van Monster afgescheiden, wordt niet gevonden. Uit bovenstaande aanhalingen blijkt echter, dat de geheele nieuwe parochie Eikenduinen er in begrepen was, en uit haar zuidwestelijk deel gevormd werd, zoodat deze, in plaats van den Haag, daarna aan Monster grensde.

Heeds vóór gezegde schenking der kapel, werd de kapelaan van Eikenduinen uit de abdij van Middelburg genomen (zie bijv. den brief van \'21 Juni 13\'23, t. a. p. n⁰ \'251), waarschijnlijk uit hoofde van het aan die abdij toekomende patronaatrecht van Monster, \'t welk aan haar verbleef voor de sedert de verkrijging daarvan uit dat kerspel c. q. te vormen nieuwe parochiën, en door haar ook te \'sGravenhage werd uitgeoefend.

Loosduinen bezat eene kapel van hoogen ouderdom. Graaf Kloris IV, die kapel 5 Mei 1234 aan het door hem aldaar gesticht wordende klooster schenkende, voegt daarbij de bezittingen, oudtijds door zune voorouders aan die kapel toegewezen. Oorkcik. van Holl. en Zeel., 1, n^u 351.

Ook to Poeldijk bevond zich reeds vroeg eene kapel, vermeld Aquot; I\'ÜH (l. n. p. II, nquot; 895) en Aquot; 140(1—1496 (van Leeuwen, Hal. JU., 1)1/. WH, 841). Voorts vindt men in het archief van Rijnsburg (Rijksarchief) een giftbrief van 5 Mei 1395, waarbij de „kercmeesters in den Pooldycquot; kond doen, „dat ons haer Ghysbrecht van den Poel. kanonic tot Naoldyk, ghegheven heeft tot onser Vrouwen behoef

nut den Poeldyc hebben ais ghescreven staet.\'^- Een brief van 13 Sept. 14,\'{8, in hetzelfde archief, bericht „dat wy alse capellemeesters in den Poeldyc, om noetsaken wille die ca|)elle mede te tymmeren, vercoft hebben den doester van Rynsburch ... . (vijf hond lands) .... ende der capellen voirscreven angecomen waren van heer Ghysbrecht van den Poel.quot;

De eerste kapel in de parochie Monster gesticht, is echter vermoedelijk die van het grafelijk hol te \'sGrnvenzande geweest, waarin de dienst door\'sgraven kapelaan werd waargenomen.

Ottu III (van Holland), elect van Utrecht en vootjd van Ilollnnil, bekrachtigt de gift ran vier morgen land, waarop de kapel van Jleimond was gesticht, door zijns broeders oudsten zoon, Willem II, aan MariënwetTd geschonken.

Otto, Dei gratia Trajectensis electus et tutor Hollandie, omnibus ad quoR presens scriptum pervenerit, salutem in Christo Jhesn.

Notnm esse cupimns nniversis tam presentibns quam l\'uturis, quod cum consensu et consilio nostro ot nostrorum conailiariorum, Wil-liolmus primogenitns fratris mei bone memorie Florentii comitis Hollandie, quatuor jugera in Hoymont prope domum ecelesie in Insula beate Marie jacentia, in quibus capella ejusdem domus fnn-data est, pro animabus putris et patrni sui ceterorumque parentum suorum, prefa-te ecclesie, una cum manu nostra et sua, in eleemosinam libere contulit, jure perpetuo possidenda. Confidimus enim in Domino nostram animam et eoruni animas pro quibus eadem eleemosina col-lata est, oratioiiibiu et divinis officiis que in predicto cenobio et prefata capella tient, apud Deum in perpetuum adjuvandas.

Ut autem hec donatio perpetuum habeat firmitatem, presenti pagina nostro sigillo roborata eam duximus confirmare. Testes sunt nobiles viri Wi 1 lelmus de Teilinc, Nicholaus Persin, Giselbertus de Amestelle, Al bert us de Wulvin, aliique quamplures.

\') Zonder twijfel 1238, en niet 1\'i\'28 zooals in het Cartulariuni staat en oj) wolk jaar deze brief in hel Oorkondcnl). van lloll, en Zeel., Nal. nquot; 14, werd geplaatst. Blijkens

den inhoud werd hij gegeven door den Utrechtschen elect Otto III (van Holland\'), die eerst na den dood van zijn broeder Willem, 30 Augustus-liöS, dezen als voogd van Holland kon opvolgen. Hij bekleedde die vaardigheid tot graaf Willem II de teugels van het bewind in handen nam. Diens eerste brief, voor zoover bekend, Is van 22 Februari 1240 (t. u. p. I, nquot; 372); hij bezat toen nog geen zegel, en het Is mogelijk, dat zijn oom Otto op H November 1239 nog voogd over Holland was, en dat dit jaartal aan dezen brief kon worden toegekend, doch het is zelfs dan niet waarschijnlijk dat het jaartal in het handschrift twee fouten zou bevatten, t. w. dat daaraan behalve de X ook eenc 1 zoude ontbreken. Bolhuis van Zeeburgh bespreekt het jaartal 1238 met betrekking tot dezen brief, in F ruin\'s Bijdragen, N. R. X, blz. 75.

Mach leid, gravin weduwe van Holland, schenkt aan de kerk te \'s Grnvenzande, de smaltiende har er qehcele parochie.

M achtild is, comitissa Hollandie, universis presentem cartulam inspecturis, salutem in Domino Jhesu Christo.

Quum que agnntur in tempore labuntur ab hominura memoria, nisi per literarum noticiam ad memoriam revocentur, tenore presen-tium protestamnr, quod nos contulimus ad sacerdotale beneficium ecclesie de Grravenzande, omnem minutain decimam de tota parro-chia ipsius ecclesie, perpetue, quiete et libere possidendam.

In cujus rei perpetuam noticiam, presentem cartulam nostri sigilli munimine fecimus communiri.

Het lijdt geen twijfel of deze brief werd door Machteld van Brabant, weduwe van graaf Floris IV, gegeven. Zij stichtte de kerk (zie nquot; 58), begunstigde quot;sGravenzande meermalen en dagteekende aldaar verscheidene barer brieven, üe letter „ M met welke hij aanvangt, zou echter ook kunnen wijzen op Maria van Hrabant, te dien tijde weduwe van graaf Willem I.

Gravin Machte ld en haar zoon graaf Willem II van Holland, schenken hel personaat der kerk te \'sGravenzande met eenige tienden, aan de abdij Mariën-weerd, en leggen daarbij aan den priester zekere verplichtingen op.

Macbtildis comitissa, Wilhelmus, comes Hollandie, omnibus presentia visuris etemam in Domino salutem.

Noverit universitas vestra, qnod nos personatura ecclesie de Zande, pro remedio anime pie memorie comitis F lore n t i i iieeiion et prede-cessorum nostrorum, ecclesie beate Marie de Insula contulimus ciim decima XXX jugernm in Mastlmc, a termino loei qni dicitnr Sande-lingen sumens exordium, versus austrum tendens, cum minuta decima de Zande et totius nove terre, perpetuo possidenda,, ita quod in ea canonicus predicte ecclesie de Insula, videlicet in divinis, perpetuo ministrabit. Volumus etiam quod idem sacerdos de redditibus collatis, lumen unum ad majus altare in missarum solemniis semper, et IX candelas in anniversariis antecessorum nostrorum, sicut in missali continentur, procurabit.

In hujus rei testimonio presentes litteras sigillorum nostrorum munimine duximus roborandas.

Acta sunt hec apud Zande, anno gratie MCCXLII, feria IIII post misericordias Domini.

Oil o III (van II o 11 (ni rl), elect van Utrecht, wijst de bewoners van het nieuwe land, door gravin Mach leid en haar zoon graaf Willem II van Holland bedijkt, aan het herspel van \'sGravenzande toe,

Otto, Dei gratia Trajectensis electus, universis presentia visuris salutem in Domino.

Notum facimus presentium testimonio litterarum, quod nos colonos nove terre que adjacet illi loco qui dicitur Gravenzande in Hol-landia, quam venerabilis matrona Machtildis, quondam comitissa Hollandie, et dilecUis consanguineus noster Wilhelmus comes Hollandie, films ejusdem Machtildis, a mari de novo extractam et nunquam ab antiquis temporibus usque nunc excultam, aggeribiis et propriis laboribus et expensis succinxerunt, parochianos esse con-stituimus ecclesie super Zande, liabita super hoe provida deliberatione cum viris prudentibus et jurisperitis, cum nostri juris sit ac libere potestatis, in terris a mari vel silvis sen paludibus nunquam excultis noviter extractis, ecclesias et parrochias instituere, seu colonos loei, quicumque fuerint, ad ecclesias parrochiales ubicunque voluerimus pro nostre voluntatis arbitrio assignare. Inhibentes igitur per penam

exoommuTiieationis, ne qnis dictos parrochianos et hoc factum nostrum circa eosdeui provide attemptatum, aliquatenus audeat impngnare; quod si quis attemptare presumpserit, omnipotentis Doi indignati-onem et nostram offensam se noverit incursurnm.

Dit nieuwe land was niet langs de Miias gelogen, want dan kon er geene parocliie-i|uestie over zijn ontstaan. Men kan bovendien als zeker aannemen, dat gedurende den leeftijd van gravin Machteld onder \'sGravenzande geene indijking op do Maas heeft plaats gevonden. De oenige bedijking, waarop deze brief kan doelen, is die van bet Oudeland (later zoo genoemd, zijnde een tweede Nieuwland indezelfde parochie ingedijkt) en de Pool. Deze landen, in do onmiddelijke nabijheid van de stad golegon, hot Oudeland zelfs strekkende tot dicht bij het toenmalig hof, scheidden \'s Gravenzande af van de noord-oostelijk en oostelijk gelegen parochiën Monster en Naaldwijk. Soms grootendnels niet water bedekt, en meestentijds drassig, waren zij voor beteoling en bewoning ongeschikt, en wegens het \'jostaim dezer natuurlijke grensscheiding zal bij de instelling der parochie \'s Gravenzande geene grensbepaling in deze richting zijn aangegeven.

Znodra echter de gravin en haar zoon tot leiding van het van elders komende water bet „Nieuwe Waterquot; lieten graven langs de oostzijde van de Poel, met opwerping van een dijk aan de westzijde van do uitgraving en, waar noodig, aan de noordzijde van het Oudeland (thans zoo genoemd), werd eene groote uitgestrektheid vruchtbaar land bewoonbaar gemaakt, en deed zich spoedig de vraag op, tot welke parochie de bewoners zouden behooron. Waarschijnlijk zal Naaldwijk aanspraak gemaakt hebben op hot westeinde der ingedijkte landen, do Poel, als dichter bij die kerk gelegen dan bij die van \'s Gravenzande, en wellicht ook als eertijds tot do parochie Naaldwijk gerekend. De gravin daarentegen wenschte vermoedelijk dat liet ganscho door haar ingedijkte land aan de door haar gestichte kerk zoude komen. De bisschop beslist in dien zin en wijst geheel het. nieuwe land aan \'sGravenzande k.e. Hot Oudeland en de Poelpolder {polder genoemd sedert de eigenaars van dat lage land door een windmolen het overtollige water loozen), hebben dan ook, voor zoovoi\' bekend, altijd, burgerlijk en kerkelijk, aan \'sGravonzande behoord.

Wel bevinden zich in de Hoencoop-collectie van afschriften (in de Verzameling llijksarchieven te Utrecht), II, blz. IS\'i en 153, twee brieven van het jaar 1310, van den Utrechtscben bisschop Guido van Avesnes en graaf Willem 111 van Mono-gouwen, die, als scheidsrechters opgetreden, Willem van Naaldwijk, ridder, veroordeelen tot betaling eener jaarlijksche pacht van \'20 pond Holl. aan de kapel van St. Marie te Utrecht, voor „dyen ghuede dat die Pool geheeten is, ende gelegen is in die Prochgi van Naeldwyc, dat onze ouders gegeven hebben ter capellequot; (van

St. Marie; zie Oorkdbk. van Holl. en Zeel., I, n» 177)----enz., doch ik meen dat

dit eene vergissing van den klerk zal zijn, die geweten kan hebben dat de Poel onder Naaldwijk behoorde ten tijde van de gift, in 1198; wellicht werd hij ook misleid door de omstandigheid, dat op het goed, bij Naaldwijk gelegen, door denbeer van Naaldwijk aanspraak werd gemaakt. Buitendien, dewijl men hot Nieuwe Water langs de Poel in eene bijna rechte lijn liet loopen, kunnen lichtelijk gronden toenmaals onder do benaming de Poel begrepen, aan de Naaldwijksche parochie verbleven zijn.

Hendrik van Cuyk geef! aan Mariënweerd zijn ( and nel in hel patronaalrecht der kerk te Beesd, \'l welk hij met het kapittel van St. Marie Ie Utrecht cn den graaf van. Gelre in gemeenschap bezat,

Hendrik TI, hertog van Brabant, schenkt aan de abdij vrijdom van land-en watertollen le Tiel, Lilh en in geheel zijn land.

H enrieun, Dei gratia dux Lotharingie et Brabancio, omnibus liane paginam inspecturis salutem et dilectionem.

Notum sit universitati vestre quod ob remedium anime nostre et ancessorum ¹ nostrorum, contulimus abbati et conventui beate Marie in Insula, quod immunes sint ab omni exactioue tlielonii, seu justa seu injusta, de rebus ad ecclesiam eandem pertinentibus, apud Thila et apud Litta et in omni terra potestatis nostre, tam in fluminibus quam in terris. üt autem liec rata et inconvulsa maneant in perpe-tuum, presentem paginam sigillo nostro roboravimns.

Datum iii Buscho, anno Dominice incarnationis MCCXLV, sub testibus Symone capellano. Dan iele capellano de Genapia, W alter o Glu tine et W alter o de Roost et ceteris quam pluribus. •) antecessorum

Gelijke vrijdom werd ook door zijn vader, hertog Hendrik I, verleend. Zie iv 45.

Graaf Willem If van Holland neemt de personen en eigendommen van Mariënweerd, in Holland of elders in zijn gebied gelegen, onder zijne bescherming, en gelast Hugo, zijnen baljuw, hen tegen schade en overlast te vrijwaren.

Innotescat tam presentibus quatu futuris, quocl personas et bona sancte Marie de Insula, in Hollandia sive alias in jnrisdictione nostra jacencia, sul) nostrarn suscepimus protectionem, mandantes firraiter domino H u g o n i balivo nostro, sive vicem suam gerenti, ut jam dictos fratres et bona vice nostra in suo jure sub nostra tuitione sicut actenus, sive presentes simus sive absentea, de cetero indempnes conservet et illesos. Cum vero omni juri parati sint stare ne eosdem quisquam indebite molestare presumat, presentem cedulam sigilli nostri munimine duximus roborandam.

S()(;lling verbeterd volgens den oorspronkelyken perkamenten brief (zegel niet meer aanwezig), berustende op het Rijksarchief.

Uilcrstr. wil van magister Frederik, kanunnik van St. Marie te Utrecht, waarin hij het klooster Camp tot zijn erfgenaam instelt, behouden» uitkeering van een aantal legaten, waaronder aan Mariënweerd zijne goederen te Zoelmond en Ravenswaai en 4 in Sehonauwen, alsmede het annus gratiae van zijne prebende in St. Marie; aan het klooster Ie Zjflich het annus gratiae zijner prebende aldaar, enz. Ook ontheft hij den kanunnik Godfried van Cnyk van het door dezen verschuldigde en geeft hem zijne klooster-woning, bezwaard met zekere uitkeeringen, waaronder \'2 i. aan het klooster te Zennewynen.

Ego magister Fredericus, canonicus ecclesia sancte Maria, Tra-jectensis, notum facio universis, presentia visuris, quod taliter de rebus meis ordinavi: ecclesiam Campensem², Cisterciensis ordinis, Coloniansis dyocesis, heradem meam constitui sub sigillo capituli Xantensis, sed volo ut ipsi de hereditate mea solvant XL marcas Bernardo consanguineo meo, et eum in curam suam recipiant quousque cum dicta pecunia eum Hildensam perducant at parentibus suis presentent. Ecclesie sancte Marie in Insula, Trajectensis dyocesis, legavi et lego bona mea in Suolemunde et in Raveuswade et redditus quatuor librarum in Sconouwe, tali conditione ut de luis tribus bonis ter in anno serviatur fratribus in refectorio cum vino, piscibus et albo ])aiie, alioqnin irritum sit legatum. Fratribus Predicatoribus in Trajecto lego Decrata, Digestum vetus et Institutiones. Domino Godefrido de Kuyc lego liberationem debiti in quo mihi tenetur.

Fratribus Minoribns lego tres modios tritici et cnlcedram³ meani. üomum meam claustraiem apud sanctam Mariam assigno domino Godet\'i\'ido de Kuyc habendam pro decern libris, de qnibus volo quod det infirmis ad sanctam Katherinam HI libras, ad sanctum Servatiinn II libras; ad sanctam Mariam in Sinewen II 1b.; ad Vallem sancte Marie I lb.; Magdalitis I lb; apud Bedeburen lib.⁴ Lam-berto, sacerdoti, lego pellicium vulpinum cum panno attinente et tunica. Ecclesie Zeflicensi lego annum gracie de prebenda mea in Zeflik, et siquid plus debetur inibi ratione crucis. Ecclesie in Kuyc lego dimidium mansum quem ibi babeo et qiiosdam alios agros ad conservationem structure ecclesie. Item ecclesie sancte Marie in Insula lego annum gracie prebende mee apud sanctam Mariam et siquid debetur mihi ratione crucis.

Siiper liec omnia manufideles meos constituo Henricum de Ni-wenbürg, Godefridum de Kuyc, Theodericum camerarium, meos concanonicos, et Jacobum canonicum sancti Johannis Trajec-tensis, ut ipsi defectum suppleant siquis inest predictis. Et ut ista firmiter observentur, presens scriptum prioris fratrum Predicatorum, gardiani fratrum Minorum Trajecteusium et dictorum manufidelium meorum sigillis feci communiri.

\') Volgens Grotefend, Hisl. Chronologie. Evenzoo de Geer, Arch. Duitsche Orde, halie van Utrecht, n⁰ 485, in eene andere Utreclitsche oorkonde. Sloet, Okdh. van Gclre cn 7.., nquot; (580, schrijft ecliter voor St. Victor in liovenstaanden uitersten wil, ö Maart.

⁴) De verdeeling der tien ponden is volledig, doch vóór „apud Bedeburenquot; schijnen een of meer woorden uitgevallen te zijn.

Willem II, graaf van Holland, bevestigt de tolvrijheid, door zijne voorgangers aan Mariënweerd geschonken.

WiHelmus, Dei gratia Eomanorum rex semper augustus, uni-versis sacri imperii fidelibus gratiam suam et omne bonum.

Noverint universi quod ecclesiam de Insula beate Marie, a prede-cessoribus nostris ¹ super libertate omnium theloneorum nostrorum privilegiatam, presentium tenore, per totam terrain uostram et aquas

cum omnibus rebus suis, liberam perpetue ub omni exactione thelonei confirmamus. Ut autem hec donatio nostra rata et stabiliter perse-veret, silt;gt;\'illi nostri munimine fecimns roborari.

Olio III, graaf van Gclrc, oorkondt dat dc nhdij van Marirnweerd have goederen Ir Zoelrnond aan hou heeft opgedragen, en. ze daarop van hem in pacht hekornen heeft voor drie (/ouden detiariën \'sjaars.

Otto, comes Ghelrensis, universis Cbristi Hdelibus, tam pre-sentibus quam futuris, presentem paginam inspecturis, salutem.

Universitati vestre notum esse cupimus et presentis seripti attes-tatione protestamur, quod abbas et conventus Insule beate Marie, bona eoruin in Solemunde sita, cum omnibus suis attinenciis, sicuti hucusque libere ac quiete possiderunt, pro utilitate ecclesie sue, voluntarie in manus nostras resignaverunt. Omne vero jus et pro-prietatem predictorum bonorum, pront hucusque ecclesia eorundem ten ait, nobis contulerunt cum nostris posteris in perpetuum habenda. Sod ne ecclesia eorum de toto in posterum alienetur et immunis fiat ab eisdem bonis, ipsam curtim de Solemunde cum omnibus suis per-tinenciis, a nobis et a posteris nostris in annuum pactum stabilem et perpetuum, predicti abbas et conventus, tali mediante conditione, obtinebunt, ita quod dicta ecclesia nobis vel successoribus nostris quolibet anno de prehabitis bonis tres denarios aureos persolvent, vel pro quolibet aureo denario tres solidos Coloniensis monete, et in hiis terminis nobis vel beredibus nostris persolvendos, videlicet in Pascha Domini unus denarius aureus, secundus denarius in Pente-chosten, tercius denarius aureus in Nativitate Domini (persolvendus est). In cujus rei testimonium presentibus litteris sigillum nostrum duximus apponendum.

Acta sunt hec in Novimagio, in palacio, in octavis Epyphanie, anno Domini MCCL, presentibus hiis testibus: domina Margaréta, comitissa Ghelrensi, domina li., comitissa Juliacensi, magistro Andrea capellano nostro, Ghiselberto capellano comitisse uxoris nostre. Mat hi a notario nostro, Henrico plebano Noviinagiensi, Ottone de Suftle, Johanne de Brnchusen, Goswino do

Do oorkonde vun golijken datum, waarluj du abdij hare goederen te Zoelmond aan den graaf van Gelre opdraagt en erkent ze van hem gepacht te hebben, berust op het liijksarchiel\' en i« afgedrukt in het Oorkdbk. vun Gclro i:n iiquot; 716, alwaar men ook onder nquot; 821 (20 September 125iJ), eene opdracht vindt, door de abdij aan den graaf, van de hoorigen van den hof te Zoelmond.

Voor OU n van Xuylun, ridder, kastelein en richter, en onderen, verkoopt Dirk van A pp e Ite rn arm de abdij goederen Ie Weurl, afkomstig uit de nalatenschap van zijne grootouders Johannes en 11 er ia van A ppe ttc rn, en dour hem bezeten in gemeenschap met de kinderen van wijlen zijn broeder Johannes, van welken een zoon, Johannes, 12 jaren oud, mei goedkeuring van verwanten, als medeverkooper handelt.

A.ctti sunt hec coram nobis Novimagi, anno Domini MCCL, in crustino beati Gregorii.

Üe abdij beluoll aan i\'do van La en XXX Leuvensohe schilden, waarvoor zij van eene jaarlijksche rente van X penningen uil goederen bij llalle, en van alle andere aanspraken van gezegden IJ d o ontslagen wordt.

IJniversis presentem paginam inspecturis, scultetus et scabini de Grave sahitem in vero salutari.

Qne geruntur in tempore de faeili cum tempore evanescunt, nisi voce testium vel scripti inemoria recipiant iirmamentum. Tenore igitur presentium protestainur quod coram nobis talis est conventio celebrata, quod videlicet abbas ot conventxxs ecclesie sancte Marie de Insula dederunt Udoni de Loen X.XX solidos Lovanienses pro eo quod a X denariis censualibus, quos eidem annun.tiin solvere tenebantur de bonis sitis apud Halle, et ab omni jure quod idem Udo in eornin monasterio diceret se habere, essent in perpetuum absoluti.

Acta sunt hec anno Domini MCCL quarto, prosentibus domino Eutghero de Herpen, Grosuino dapifero de Rothem, Rut-ghero de Boiuele, Henrico de Haren, Ne igitur super liiis in posterum dubietas oriatur, presentem paginam sigilli nostri et aliorum raunimine duximus roborandam.

Mac/it eld, tjravin van Holland, komt overeen met den aid van. Mariënwcerd dat hare kerk le \'s Gravenzande voortaan door twee priesters zal worden bediend, tot verbetering van wier onderhoud zij eenige inkomsten aanwijst.

M ach til dis, comitissa Hollandie, Dei providentia mater do-mini Willelmi Eomanorum regis illustris, universis presentem cartulam inspecturis, salutem in omnium Salvatore.

Ad noticiam universitatis vestre volumus pervenire, quod nos cum venerabili abbate de Insula beate Marie convenimus, ita quod in perpetuum duo erunt sacerdotes in ecclesia nostra de Zande divina celebrantes. Et uos ad emendationem prebende ipsorum, dedimus eis facultatem liabendi et pascendi perpetue XXV oves in pascua nostra, jacente extra aggerem qui vulgariter Wintgat appellatur. Preterea pro decima, quam quondam habebant in loco qui dicitur Masthuc, et ¹quam cum tota illa nova terra in aquilone jacente dedimus pro annuali censu, contulimus eisdem omnem decimam jacentem inter duos aggeres, qui vulgo zidwenden dicuntur et usque ad fossatum Mengeri perpetue possidendam, pacifice et quiete. In cujus rei testimonium presentem cartulam conscribi fecimus et sigilli nostri munimine jussimus communiri.

\') „Masthuc, etquot; zal m. i. de oorspronkelijke tekst zijn, schoon er staat: „Mast. hucecquot; of „Masthuoec.quot; Masthuc wordt vermeld in nquot; öl (in het Cartularium voorkomende ouder het hoofd: \'sGraevenzande, evenals het onderhavige uquot; 71), in verband met Sandelinlt;ren. Peide benamingen zijn thans te \'sGravenzande onbekend, doch bij een brief van 0 Januari 1417 (Cartul. \'sGravenzande, Rijksarchief, fol. 70 rquot;¹), wordt land verkocht „optie Zandelingenquot;, in den polder liet Noordland ouder\'sGravenzande gelegen. In dien polder heeft, voor zoover men weet, nooit tiendrecht bestaan. Wellicht kon de kerk de haar in uquot; 01 geschonken tiende in handelingen niet innen, en van daar do substitutie van eene andere tiende.

Machleld, gravin van Holland, \'/erft met toeslemminy van haai- zoon Floris, vootjd van Holland, vier morgen land en derdehalf hond dijkgroud aan zusier Ag nes en (na haar overlijden aanquot;?) de kerk van Mariènweerd.

Ma gh til dis, couiitissa Holland ie, omnibus presentem paginaui inspecturis salutem in Eo qui salus est cunctorum.

Noverint universi ac singuli, quod nos de voluntate et consensu dilecti filii nostri domini Florentii, tutoris Hollandie, sorori Agneti ecclesie sancte Marie in Insula, ordinis Premonstratensis, terrain Büve, quatuor scilicet jugera terre et tercium dimidium liont aggeris attinentis et pendentis a jiartc; orientali, pro XII lib. Holl. quibus eidem tenebamur, ratione justi ac legitimi debiti contulimus, a predicta sorore Agnete et¹ a fratribus de Insula beate Marie in perpetuum libero possidenda. In cujus facti nostri testimonium, robur et munimen, presentem paginam conscribi et sigillo nostro fecimus communiri.

\') Invoeging to dezer )ilaatsu van do woorden; „|iost Agnotis obituni aquot;, zoude in. c. do bedoeling verduidelijkt hebben. Deze oorkonde voert tot opschrift: „De 1111 Jugeribus terre et II ƒ bont aggerisquot; en staat onder hel hoofd „Heijinont, Naeld-wijcquot;. Misschien wordt bedoeld de dijk langs de Poel (zie nquot; 80, noot); deze lag beoosten het ingedijkte land.

Otto lil, graaf van Gel re, geef! het recht van iialronaitt of personaal over de kurk van Becsd, \'t geen hij na het orcrljdcn van Godfried van Cayk verkregen had, aan de abdij, onder beding van memoriën voor hem, voor wijlen zijne vrouw Margaretha, voor zijne vrouw Phi lip pa en voor zijne andere

Joh au, heer van Ciiyk, bevestigt de gift door zijn vader Hendrik¹ aan Mariènweerd gedaan, van zijn aandeel in het patronaatrecld der kerk te lleesd.

2) Vermoedelijk is doze bevestiging van de in l\'244 dour Hendrik van Cuyk gedane gift, voorafgegaan aan \'s pausen bekrachtiging in den volgenden brief.

l\'aics Alexander IV bekrachligt dc, mei toestemming van den bisschop van Utrecht, door den graaf van Gelre m den heer van Cuyk aan de abdij gedane overdracht van hel palronaatreeht der kerk van Beesd, en van de daartoe be-hoorende kapellen te Rumpt en Gellicum.

Alexander, episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati et conventui inonasterii de Insula beate Marie, Premonstratensis urdinis, Trajectensis dyocesis, salutem et apostolicam benedictionem.

Cum a nobis petitiir quod justum est et honestum, tam vigor equi-tatis quam ordo exigit rationis, ut id per sollicitudinem officii nostri ad debitum perducatur eft\'actum. Sane exhibita nobis vestra petitio continebat quod nobiles viri comes Ghelrie, (Coloniensis dyocesis,) et dominus de Cue, Leodiensis dyocesis, jus patronatus, quod habe-bant communiter in ecclesia de Beesde, et de Rumpde ac de Grbel-linchem capellis ab ea dependentibus, de assensu venerabilis fratris nostri, Trajectensis episcopi, loei dyocesani, vobis pia et provida liberalitate donarunt, prout in litteris inde confectis, sigillis episcopi ac nobilium dictorum communitis, plenius dicitur contineri. Nos itaque vestris supplicationibus inclinati, quod super hoe ab eisdem episcopo et nobilibus provide factum est, ratum et gratum habentes, id autoritate apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo onniino hominum liceat banc paginam nostre confirmationis infringere, vel ei ausu temerario contra ire. Siquis autem boe attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli, apostolorum ejus, se noverit incursnrum.

Otto III, graaf van Gelrc, schenkt het rechl ran patronaat of personaat van de kerk te Beesd aan Mariënweerd, onder bedimj van memoriën voor wijlen zijne vrouw Ma rgaretha, zijne vrouw Philippa en zijne andere bloedverwanten.

Otto, comes Ghelrie, imiversis Christi fidelibus, prcsontibus ot futuris in perpetuum, salutom et veritatem amplecti.

Omnia que stare eupiunt in statu solido, voce testimn ant scripti memoria sunt firmiora.

Nos igitur circumstancias presentis seculi et regni potencias videntes esse caducas et omnimodis transitorias, thesaurum immarcessibilem in cclesti regno decrevimus provide consilio collocare. Quem (sic) utique ne plures lateat, vestre universitati tenore presentium duximus insi-nuandum, quod nos, divine remunerationis intuitu et in remedium nostrorum peccaminum, omne jus patronatus sive personatus, quod nos in ecclesia de Beesde, Trajectensis dyocesis, liabebamus, domino Rodulpho . . Abbati et conventui ecclesie de Insula beate Marie, Premonstratensis ordinis, liberaliter contulimus et perpetue possi-dendum. Ea propter dicti . . abbas et conventus nostri memoriam, Margarete quondam uxoris nostre, et PliiIippo, comitisse Ghel-rensis, et omnium parentum nostrorum, in vigiliis, commendati-onibus, missarum solempniis et ceteris que ad divinuni spectant officium, peragere et conservare in perpetuum non omittent. Preterea in nostrorum duorum, utpote nostris et uxoris nostre predicte, so-lempnibus anniversariis, scilicet duabus vicibus in quolibet anno, ipse dominus abbas conventui et suis tratribus presentibus pitanciam bylariter admin istrabit.

Ne autem liujusmodi nostra ordinatio et tam felicis elemosine collatio, processu temporum aut calumpnia protervorum, valeat in posterum obfuscari, nos presens scriptum in majoris tidoi robur pre-t\'atis, domino Hodulpho abbati et suo conventui, appensione et muninnne nostri sigilli fecimus roborari, presentibus liiis testibxis: fratre Godefrido capellano nostro de ordine Cistersiensi, fratre Godefrido elemosinario nostro, Willi el mo domino de Otena, Ottone de Süelen, Goswino de Eothem, militibus, Mathia, Everardo, notariis, et aliis quam pluribus.

Dezc brief is gelijk aan n» 7it, uitgenomen dat liij de „onines ususfructas «iuüs aos in eadem ecclesia recipero consuevimusquot; niet geeft, en de aldaar in plaats van „habebamusquot; voorkomende woorden „habere dinoscebamur post mortem doniini Godefridi de Knuk, canonici Xanctensisquot;, na wiens overlijden de graaf van Gelre zijn recht verkreeg, weglaat,. Aangezien de gruaf reeds in I\'i44 wordt vernield als medegerechtigde in liet patronaat (zie nquot; 03), was de kanunnik vermoedelijk vóór dien tijd overleden.

Uuldekijn, bunjcr nan Njmeyen, (jeeft de twee akkers, genaamd de Walakkers, ivclke /lij gezamenlijk gt;net Mariënweerd bezit, na zijn dood (uui de abdij.

Nos Baldekinus, civis Novimagensis, notum facimus universis presentia visuris, quod dominus abbas et conventus beate Marie de Insula et nos habeinus duos ngros similiter sitos, dictos Watackere, quos agros, ad tempora vite nostre qui bus nos advixerimus, semina-bimus, colemus et ad nostros retüiebimus ususfructus. Post nostrum vero decessum dicti agri ambo ad prefatos abbatem et conventum, absque aliqua contradictione uxoris nostre et pueroruin nostrorum, libero revertentur et cum ipsis agris facient, quod eoruin conipetit voluntati. Preterea jam dictos agros nee vendere nee aliquomodo in vadio exponere, ita quod ab eis alienentur, nobis licebit, et ideo ob hujus elemosine collationem, sepe dicti abbas et conventus nos Baldekinum, uxorem nostram O t gar dim, Rodolphum filium nostrum, uxorem suam Bert am, et omnes nostros pueros in suam fraternitatem et orationum communionem perpetue receperunt.

Ut autem hujusmodi elemosina a nobis et a nostris posteris rata et inviolabilis permaneat et ne ab aliquo calumpnietur, nos in ma jus tidei robur presentem paginain de consensu uxoris nostre et omnium puerorum nostrorum, sigillo civitatis Noviomagensis duximus robo-randam.

Patés Urbanus IV bekrachtigt de, met goedkeuring van den bisschop van Utrecht, door den graaf van Ge Ire en den heer van Cuyk aan de abdij gedane overdracht van het patronaatrecht der kerk van Becsd, en van de daartoe behooretidi\' kapellen te Rurnpt en Gellicum.

Urbanus, episcopus, enz. De inhoud is woordelijk gelijk aan de breve van paus Alexander IV. Zie nquot; 75.

[\'utia Urbanu s IV bcvesligl de abdij in harebeiitliïKjen te Boscuven, Enspijk, Itniupl, Malsen, Weurt, Baarle, Naaldwijk, Mill, Halte, Deil, Schortauwen, Paveten, Lanysmeer, Beesd en \'sGravenzande, en in hare vroeger verkregen privilegiën.

Voorts verbiedt hij, dat men der abdij nieuwe lasten oplegge, en geeft verschillende voorschriften.

Urbanus episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati monasterii de Insula beate Marie ejusque fratribus, tam preseutibus quam futuris regularem vitam professis in perpetuum.

Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a preposito revocet, aut robur, quod absit, sacre religionis infringat. Ea propter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annui-mus, et monasterium de Insula beate Marie, Trajectensis dyocesis, in quo divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri fit nostra protectione suscipimus et presentis seripti privilegio commuuimus, in primis siquidem statuentes ut ordo canonicus qui, secundum Deum et beati Augustini regulam atque institutionem Premonstra-tensium fratrum, in eodem monasterio institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem teinporibus inviolabiliter observetur; preterea, quas-cumque possessiones, quecumque bona idem monasterium in presen-ciarum juste ac canonice possidet, aut in futurum concessione pon-tificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelüun, seu aliis justis modis, prestante Domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant.

In quibus bee propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsuin, in quo prefatum monasterium situm est, cum omnibus per-tiuenciis suis; septem mansos terrarum, quos babetis in loco qui Boscusen vulgariter nominatur, et terciam partem decimarum quam habetis ibidem; curtem que vulgariter Haruse dicitur, quam babetis in villa que nominatur Enspic; curtes quas habetis in villis que Rumede, Malsen, Wurde, Barle, Naldwic, Milieu, Halle et Daile vulgariter nuncupantur; curtem unam, decimam, redditus et juris-dictionem temporalem, que liabetis in loco qui dicitur Sconowe; mansos tres, cum pertinenciis eorundem, quos habetis in parrochia que nominatur Paveia; decimam quam habetis ibidem; capellam unam, cum pertinenciis suis, quam habetis in loco qui dicitur Lancsmeer; jus patrouatus et decimas quas habetis in ecclesia sancti Petri, sita

in villa quo Besde vnlgariter uoininatur; capellas duas¹ emu perti-nenciis earundem, quas habetis ibidem; jus patronatus quod habetis in ecclesia sancte Elyzabeth, sita in oppido quod dicitur Gravesande, emu terris, pratis, vineis, nemoribus, usuagiis et pascuis, in bosco et piano, in aquis et molendinis, in viis et semitis et omnibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Sane novalium vestrorum, que propriis manibus vel sumptibus colitis, de quibus aliquis hactenus non percepit, sive de vestrorum animalium nutrimentis, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere presumat.

Liceat quoque vobis, clericos vel laicös liberos et absolutos e seculo fugientes, ad conversionem recipere et eos absque contradictioue retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam in monasterio vestro professionem, fas sit sine abbatis sui licencia, nisi artioris religionis obtentu, de eodem loco discedere. Discedentem vero, absque communium litterarum vestrarum cautione, nullus audeat retinere. Cum autem generale interdictum terre fuerit, liceat vobis, clausis januis, exclusis excoinmunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare, dummodo causam non dederitis interdicto. Crisma vero oleum sanctum, consecrationes altarium sen basilicarum, ordinationes clericorum qui ad ordines fue-rint promovendi, a dyocesano suscipiatis episcopo, siquidem catbo-licus fuerit et graciam et communionem apostolice sedis habuerit, et ea vobis, gratis et absque pravitate aliqua, voluerit exhibere. Prohibemus insuper ut infra ünes parrochie vestre nullus, sine assensu dyocesani episcopi et vestro, capellam sen oratorium denovo con-struere audeat, salvis privilegiis pontificum Romanorum. Adlinc novas et indebitas exactiones ab archiepiscopis, episcopis, archidiaconis sen decanis aliisque omnibus ecclesiasticis secularibusve personis, a vobis omnino fieri prohibemus. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse decernimus, ut eortmi devotioni et extreme voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati vel interdicti sint aut etiam publice usurarii, nullus obsistat, salva tamen justicia illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur.

Decimas preterea et possessiones ad jus ecclesiarum vestrarum spectantes, que a laicis detinentur, redimendi et legitime liberandi de manibus eorum et ad ecclesias, ad quas pertinent, revocandi, libera sit vobis de nostra autoritate facultas.

Obeunte vero te nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet surreptionis astucia sou violencia preponatur, nisi quem fratres communi consensu vel fratrum major

pars coiisilii sanioris, secundum Dei timorem et beati Augustini regulam, providerint eligendum. Paci quoque et tranquillitati ventre paterna in posterum sollicitudine providere volentes, autoritate aposto-lieii prohibemus, nt infra clansiiras locomm seu grangiarum vestrarum nullus rapinam seu furtum facere, ignern apponere, sanguinem fun-dere, hominem teniere capere vel interticere, seu violenciam audeat exercere. Preterea omnes libertates et immunitates, a predecessoribus nostris Romanis pontificibus monasterio vestro concessas, necnon libertates et exemptiones secularium exactionum a regibus et princi-pibus vel aliis lidelibus rationabiliter vobis indultas, autoritate apos-tolica confirmamus et presentis scripti privilegie connnunimus.

Decemimus ergo ut nulli omnino hominum liceat prefatum monas-terium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre vel ablatas retinere, mimiere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia Integra conserventur eorum pro quorum gubernatione ae sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolice autoritate et dyoeesani episcopi canonica justicia et in predietis deeimis moderatione coneilii generalis. Si qua igitur in futurum eccle-siastica secularisve persona banc nostre constitutionis paginam aeiens, contra eiim temere venire temptaverit, secundo terciove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honoris-que sui careat dignitate reamque se divino judicio existere de perpe-trata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini redemptoris nostri Jliesu Ohristi aliena fiat atque in extreme examine districte subjaceat ultioni. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus, sit pax Domini nostri Jhesu Christi, qua-tinus et hie fruetum bone actionis percipiant et apud districtum judicem premia eterne pacis inveniant. Amen.

Ego ürbanus, catholice ecclesie episcopus, sig. Ego frater Johannes, titulo sancti Lauren til in Luc. presbyter cardinalis, s. Ego frater Hugo, titulo sancti Sab. presbyter cardinalis, s. Ego Odo, episcopus Tusculauus, s. Ego Step ban us, Prenestiuus episcopus, s. Ego Ricardus, Sancti Angeli diaconus cardinalis, s. Ego O c t a -vianus, sancte Marie in Via Lata diaconus cardinalis, s. Ego Johannes, sancti Nicholai in carcere Tulliano dyaconus cardinalis, s.

Datum Viterbii, per manum magistri Jordani, sancte Romane ecclesie notarii et vicecancellarii, VIII kalendas Octobris, indictione I11I, incarnationis Dominice anno M CCLX1, pontificatus vero do-mini Urbani pape 1111 anno primo.

Machteld, (/ravin van Holland, schenkt eene dijkweide, die zij van haar zoon, koning Willem, r/ekreyen had, aan de abdij, tot heit der ziel van haar gemaal.

Nos Maghtildis, comitissa Hollandie, notum faciirms tam presentibns qiiam futuris presentia visuris, quod dilectus filins noster clare memorie domimis VV i I h e 1 m u s, quondam Eomanorum rex illustris, pasturam totins aggeris ¹ jacentis inter domnm Flor en til et domnm domna Do uwe, nobis contnlit et in manvis nostras resig-navit, quam sub prefatis terminis ecclesie de Insula beate Marie, ordinis Premoustratensis, dyocesis Trajectensis, pro remedie anime domini Florentii, dilecti mariti nostri de medio snblati, libere donavimus in perpetuum possidendam.

In cujus rei et facti nostri testimonium, robur et munimen pre-sentem cartulam fecimus conscribi et sigillo nostro communiri.

Datum in Gravenezande anno Domini M CC LXI, dominica infra octavam XI^M Virginum.

• ) üeze en de volgende bevestigingsbrief komen voor onder het hoofd: „Heymont. Naeldwyc.quot; Gravin Machteld liarl met haar zoon land ingedijkt onder het naburig \'sGravenzande, volgens n» 62. Misschien was de bedoelde dijk aldaar gelegen. Do dijk van de Poel schijnt soms als onder Naaldwijk behoorende, vermeld te \'worden. Zie n⁰ 62, noot. In de goederenlijst wordt o.a. land onder \'sGravenzande vermeld onder het opschrift; ,,De bonis nostris in May monde.quot;

Gravin Aleid, weduwe van Jan van Avesnes, voogdes van Holland en Zeeland, hekrachtiqt eene gift van zeker weiderccht, \'l welk door koning Willem II aan beider moeder, gravin Machteld, en door laatstgenoemde lot heil der ziel van hun vader, wijlen graaf Floris IV, aan Mariënweerd was geschonken.

Universis presentia visuris, Aleidis uxor quondam domini Jo-hannis de Avesnes, Hollandie et Zelandie tutrix, saltitem et omne bonum.

Cum karissima domina mater nostra, domina Maghteldis comitissa Hollandie, ob remedium anime karissimi patris nostri, domini Florentii, comitis Hollandie, contnlit ecclesie de Insula beate Marie pasturam totins aggeris jacentis inter domnm Florentii et domnm domne Do we, quam pasturam dominns Wille! mus

Eomanorum rex, karissimus frater noster bone memorie, dicte do-mine matri nostre libere contulit possidendam, pront in litteris dicte domine matris nostre¹ manifeste et expresse continetnr; nos vero collationem, quam de jure faeere potnit dicta domina mater nostra, gratam liabentes atque ratam, tenore presentium eam confirmarrms presentium testimonio litterarum.

Richter en schepenen van Nijmegen oorkonden den verkoop aan Mariënweerd door Herman de Duivel en zijne vrouw Hildegonde, van eenige akkers aan de

Datum anno Domini millesimo ducentesimo sexageaimo secundo, in purificatione sancte Marie, inense Februario.

Arnold, heer van Borne, keurt goed dat Gosewijn van Borne eene waar te Zoclmond, die deze van hem in leen had, aan de abdij verkocht, en schenkt haar

Mdchteld, gravin van Holland, geeft haren klerk Lambert de kosterij te \'s Grnvenzande, met goedkeuring van den abt van Mariënweerd.

Kachtildi*, comitissa Hollandie, universis presentium inspector i Lus salutem in Virginis tilio Jhesu Christo,

Nosse volumus universos, quod nos Lamb er to dilecto ac fideli clerico nostro, ob sno servitntis ac lionestatis indastriam, indigentie sne succurrere cnpientes, assensu et voluntate domini abbatis de Insula beate Virginis plenius requisito, qui nostro in hoe consentit totaliter voluntati, custodiam in Gravennande conferinius perpetue possidendani. Scientes certissime, qnod quicquid eidem Lam bert o conservatori presentium super possessione dicte custodie honoris et commodi vel etiam molestie, quod absit, allatum fuerit, nobis repu-tamus et retraliimus esse factum. In cujus rei testimonium presentes litteras sibi porreximus nostri sigilli caractere consignatas.

Datum anno Domini MCCLXIIII, proximo sabbatho post festvnn beate Marie Magdalene.

Hendrik I (van Vianden) bisschop van Utrecht, bevestigt hetgeen hij twee brieven van zijn voorganger, don elect Otto III, nopens de kerk van\'s Gravenzan de werd

Henricus, Dei gratia Trajectensis episcopus, dilecto in Christo viro religiose abbati mouasterii Bgmundensis, salutem in Domino.

Litteras venerabilis predecessoris nostri feliciter record audi Ot-tonis, quondam Trajectensis electi, non abolitas, non cancellatas nee in aliqua sui parte viciatas, vidimus in hec verba: Otto, Dei gratia Trajectensis clectus, universis presens scriptum intuentibus, salutem in Domino et pacem. Quia multiplicatis beneüciis congruum est ut multiplicetur actio gratiarum, notum esse volumus ut

presentia visuris salutem in Domino. Notum facimus presentium testimonio litterarum, quod nos colonos nove terre, et cetera ², ut supra etiam in isto eodem folio ³. Nos igitur ea omnia que a memorato predecessore nostro in premissis facta sunt circa ecclesiam predic-tain de Zande, pront rite ac provide facta, autpritate presentium rata et grata liabentes, confirmamus et preseutis scripti patrocinio com-munimus. Quare devotioni vestre presentium autoritate committimus et mandamus, quatinus dilectum in Christo abbatem et conventum Insule beate Marie, quibus dicta ecclesia de Zande est collata, non permittatis in premissis contra nostre confirmationis tenorem ab ali-

qnibns indebite molestari. Molestatoros hnjus, siqui fiicrint, autori-tate nostra per censtiram ecclesiasticam compescendo.

^:l) Hier wordt ongetwijfeld bedoeld het oude register, waarvan nquot; i 10 melding maakt. Ook in dit Cartuluriuin werden de beide aangehaalde brieven op dezelfde folio ingeschreven, docli het werd eerst omstreeks het midden dei\'volgende eeuw vervaardigd. De onderhavige oorkonde is alsmede 0|gt; die folio met dezelfde hanlt;l gecopiëerd, allen onder het hoofd: „sGraevenzande.quot;

Da richter van den graaf van Grim rn de schepenen ran Nijmegen verklaren, dal de iwisl tussclien Dirk van Appel tem en Mariënweerd, over goederen te Weurt, geëindigd is, doordat hij van zijne rechten op die c/oederen afstand

Nos Wilhelmus de Hirne, judex, Sybodo, Bal dek in us, Ruif de Hese, Lanzo, Rem bol dus, Henricus ttlius Petri, Johannes (tilius) Ide, Arnoldus Friso, Arnoldus Prat et Menar-dus, scabini Novimagenses, notum facimus universis presentia visuris et attestando pixblice profitemur, quod omnis rancor et controversia, sen etiam hereditatis impetitio, quam Theodericus deApeltern, ratione omnium bonorum in Worde sitorum que competere sibi dice-bat hereditario jure ad ipsum devolventium, movere intendebat, seu questionem faciebat, domino abbati et conventui de Insula sancte Marie, coram nobis in figura judicii de consilio proborum virorum et tamquam arbitrorum, scilicet domini Wil hel mi de Hirne, do-mini Bertoldi de Oye, nobilium. Joh aim is de Grunsbek, Theoderici Pannekuc, militum, decani Seflioensis fratris Gode-fridi commendatoris Novimagensis ¹, ac aliorum quamplurium, est sopita et omnimodis amicabiliter sedata, ita utique, quod dictus Theodericus eisdem bonis in perpetuum sibi competere debentibus ad usufructum dicti domini abbatis et conventus, effestucando sol-lempniter renunciavit. Propterea prefatus Theodericus posuit coram nobis hos tidejussores cautione debita et fideijussione: dominum Wilhelmum de Hirne, nobilem, et Theodericum dictum Pannekuc, milites, ac fide data se obligavit, quod ipse Theodericus fratrem suum J o h a n ne m deApeltern, sororem suam nec-non omnes sibi familiares in hac parte aut aflinos volentes jnristare

pro Imjnsmodi lieroditate reconciliata, deponet ot cessare faciet a dic-torum bonorum impetitione et ipsorum domini abbatis et conventus qualibet voxatione.

In crijns rei memoria et ne in postern in a sepe dicto Theode-rico sen suorum herednm vel affinmm calumpnia, pro tarn solleinpni compositione ac bonorum antedictorum effestncatione, possit snboriri, nos, dietns WiUielnms de Hi me, judex illustris viri domini Ottonis comitis Gbelrie, et seabinornni Novimagensium, de peti-tione ac libera vol nutate utrinsque partis, preseutem paginam sigillis nostris presentibns in majns fidei robur duximns insigniri.

I) Waarschijnlijk commandeur vim do Duitsche Orde van St. .Ian van Jerusalem, verblijf\' houdende te Nijmegen in verband met hiuir bezit vnn bet hospitaal te diet plaatse (zie 11quot; \'28). Indien deze waardigheid niet vereenigbaar was met die van deken van bet klooster te Zij flic b, dan zal vóór „decaniquot; de naam van den deken uitfre-vallen zijn.

J\'hiiipn de Mo/ruarc, ridder, verklaart dal hij voorma ah als haljatv van Zitid-llolland, o;) lasl des graven van Holland een onderzoek had hijienleld helrelfende hel reelil van Mariënweerd op de kerk van /louwenin(/en, en hevonden had, ilal de abdij die kerk wel Hg hezal.

Mach told, gravin van Holland, livee morgen in hel Surianteland door hare bloedverwante Iladawig aan de priesters van Maasland en \'sGravenzande vermaakt ea door de gravin van hen gekocht, aan Mariënweerd geschonken en sedert met ile abdij legen andere twee morgen vermangeld hebbende, bevestigt zoowel de. oorspronkelijke gift als den gedanen ruil.

Machtildis comitissa Hollandie, universis presentia visuris salutem in Domino et cognoscere veritatem.

san^ninee nostrn ])ie memorie domicelle Hadewigis¹, duo scilicet jugera, jacentia in terra que vulgariter nuncupatur Suriantteland ², in elemosynam ab eadem collata, a nobis vero pro XIIII libris Holl. de manibus testatorum ipsins, videlicet sacerdotum de Mazelant et de Zande, comparata et coram judice et scabinis de Zande recepta, ecclesie de Insula beate Marie, cum omni jure et proprietate sibi attinente, in puram elemosynam contulimus libere, quiete et perpetuo possidenda, pro quibus postmodum ad utriusque commodum et utili-tatem, nostri scilicet et dicte ecclesie, mutuavimus alia duo jugera, jacentia ex altera parte vie in oriente, volentes omnimodis ut tam collatio nostra quam cambium ex utraque parte factum, prelate ecclesie firma permaneant et rata. In cujus rei testimonium, robur et munimen presentem paginam conscribi et sigillo nostro fecimus communiri.

Datum et actum anno Domhn MCCLXVI, in vigilia Nativitatis beate Marie, apud Graven/,ande.

\') Waarschijnlijk Hadewigis, zuster van graaf Willem I, den schoonvader van gravin Mach told.

²) Volgens de rubriek werd hot genoemd: Suriantland. Zonder twijfel onder\'sGra-venzande gelegen, zijnde dit stuk onder het hoofd „sGraevenzandequot; in het Gartularium ingeschreven. Ook vond de overdracht van dit land aan gravin Mach te ld plaats voor richter en schepenen dier stad.

^!l) Vermoedelijk te lezen: testamentarorum, in do hetookenis, volgens du Gauge, van: haoredes testamento instituti, in dit geval legatarioruin.

Hendrik I {van Viand en), bisschop van Utrecht, bevestigt de gift van het palronaatrecht der kerk te Beesd, door Otto III, graaf van Gelre, en Joh an, heer van Cuyk, aan Mariënweerd gedaan,

Henricus, Dei gratia Trajectensis episcopus, universis presentes litteras inspecturis, salutem in salutis Auctore.

Gum dilecti fideles nostri, vir nobilis Otto, comes Ghelrie, et Johannes dominus de Kunc, ob suorum remedium peccatorum, jus patronatus, quod babebant in ecclesia de Beesde, nostra dyocesis, dilectis in Ghristo, . . abbati et conventui Insule beate Marie, ordinis Premonstratensig, nostre dyocesis, contulerint libere et simpliciter propter Deum, pront in litteris eorundem super hoe confectis plenius continetur, nos, dictorum . . abbatis et conventus devotis supplicati-

onibus inclinati, id quod a memoratis . . comité Ghelrie et Johanna factum est in premisais, ratnm et gratum habentes, autoritate pve-sentium confirmamus et presentis scripti patrocinio communinms.

\') l)(! juistheid van dit jaartal kan betwijfeld worden. Ue bekrachtigingen in n⁰⁵ 75 (12 April 1200) van paus Alexander IV en 78 (10 Sept. 1201) van paus Urbanus IV, maken beide gewag van de voorafgegane toestemming te de/er zake, van den Utrechtschen bisschop. Wellicht is dit echter een nieuwe briel\' van bisschop Hendrik 1, die sedert 1250 den Utrechtschen zetel bekleedde, uitgevaardigd din de iu nquot; 90 vervatte bevestiging van pans Clemens IV te bekomen.

Pu i/.s\' Clemen s [V bekrachtigt ile, mei goedkeuring van don bissehop van Utrecht, door ütto, granf van Gelre, aim de abdij gedane overdracht van (zijn deel i») het patronautrecht over de kerk van Deesd.

Clemens, episcopus, servus servorum Dei, dilectis iiliis abbati et conventni monasterii Insule beate Marie, Premoustratensis ordinis, Trajectensis dyocesis, salutem et apostolicam benedietionem.

Cum a nobis petitur quod justum est et honestum, tam vigor equitatis quam ordo exigit rationis ut id per sollicitudinem officii nostri ad debitum perducatur effectum. Saue petitio vestra nobis exhibita continebat quod uobilis vir Otto comes Ghelrie, Colo-nieusis dyocesis, jus patronatus quod in ecclesia de Beesde, Trajectensis dyocesis, obtinebat, vobis grata liberalitate contulit intuitu pietatis, veuerabilis fratris nostri, episcopi Trajectensis, loei dyo-cesani, ad id accedente consensu pront in patentibus litteris inde cont\'ectis plenius dicitur contineri. Nos itaque vestris supplicationibus inclinati, quod jjer enndem comitem provide factum est in hac parte ratum habentes et firmum, illud autoritate apcstolica confirmamus, et presentis scripti patrocinio communimus. Nnlli ergo omnino ho-minum liceat hanc paginam nostre confirmation is infringere, vel ei ausu temerario contra ire. Siquis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatoruin Petri et Panli aposto-lorum ejus se noverit incursurum.

II ui hert van Bc uniek cm verklaart geen rccht le hebben op een derde gedeelte der tiende van het broek le Spijk, en erkent dal het aan Marienwcerd toebehoort.

Nicolaas, prior der Predik!weren, en Johannes, gardiaan der Minderbroeders, le Utrecht, door Hadebertus, burger van Utrecht, Willem Gruwel c. a. Ier eene zijde, en dc abdij van Mariënweerd Ier andere zijde, tot scheidsrechtcrs benoemd in een geschil over goederen in Schonauwen, beslissen dat deze aan

Univcrsis preseutes litteras inspectnris, nos frater Nicho lans, piioi hatrum Predicatorum, et frater Johannes, ghardianus fra-trum Minoram in Trajeeto, salntem in Domino.

Noverint nniversi quod cum Hadebertus, civis Trajectensis, VV i 1 h e 1 m u s dictus Gruwel et consortes eornm in causa, vires religiosos domiuum . . abbatem et conventum beate Marie de Insula impetiissent super quibnsdam bonis sitis et spectantibus in cnrte de Sconhouwen, que quidem bona felicis memorie Ace I li nu s, quondam decanus sancti Martini in Trajeeto, dicto . . abbati et conventui sen monasterio sno, in remedio anime sue, eontnlit sen legavit, tandem dicte partes in nos tamquam in amicabiles compositores sen ordinatores, simpliciter et do plano compromiserunt super omni questione sen impetitione habita inter ipsos super dictis bonis, pro-mittentes quidquid ordinaremus sen componeremus ratum haberent hinc et inde. Nos vero recepto in nobis hnjnsmodi onere compo-nendi sen ordinandi, ac deducto in presentia nostra jure paj\'tis utri-usque et eo diligenter inspecto et examinato, invenimus dictum abbatem et dictum conventum sen inonasterium, ipsorum justo titulo ct jure competenti, ea longo tempore possedisse eademque bona sibi ab ordinario loci confirmata. Unde ordinando sen componendo, pro-nunciamus dietos . . abbatem et conventum in pacifica et qnieta possessione dictorum bonomm debere perpetno permanere, et ipsa

boiui ad monasterium predictum pertinere, parti adverse super hiis-deiu bonis perpetuum silentium imponendo, salvo sibi si in posterum quid juris super dietis bonis testibus ostendere poterit vel docere. In cujus pronunciationis testimonium presontes litteras fecimus nostris sigillis sigillari.

Datum et actum in Trajecto, anno Domini MCCLXX quinto, die festo beatorum Petri et Pauli Apostolorum.

Wcnemar van Redinchem verklaart niét wijlen tthl Houdctuijn ¹ van Marien-weerd, voor ven tijdperk van vier jaren, drin waren in de Aseherweerd ver-wisseld Ie hebben tegen drie waren in da Zoclmunderbroek.

Datum anno Domini MCCLXXVII1, in die Peti\'onille virginis. !) lialduinus trad als abt af, li Mei \'1\'272.

Hildewardis, weduwe van Faleo van Deyl, en hare kinderen Godfried en A leid, verkoopen eenige stukken land bij JJeil aan Mareelis van Tuyl, en pachten ze van hem tegen een jaarlijkschen erfcijns. Johannes, zoon van Faleo van Doyl, verkoopt insgelijks eenige stukken land aan gezegden Mareelis, en neemt ze op dezelfde wijze in pacht.

Universis presentia visuris vel audituris, Johannes filius Hubert! et Arnoldus sartor, scabini do Bomel, scire veritatem.

Constituti coram nobis Hildewardis relicta F a 1 c o n i s de Deyla, Godefridus et Aleydis pueri ipsms Hildewargis, aream in qua dicta Hildewargis moratur, sitam juxta Bulkum, cum terra adjacento dicte aree, terrain quandam que dicitur Crinte ot terrain quandam que dicitur Ghere, sitas apud Deyla, vendiderunt et obtulerunt Marcelio de Tule, libere et pacifice in perpetuum possidendas, et dictis terris effestucando renunciaverunt ut juris fuit, et super liac venditione promiserunt predicto Marcelio facere veram warandiain et firmam, per anmnn et diem ut juris est. Inde

constituerunt predicto Marcolio, Hcnricuin dictuui Boninc liilc-jussorem. Quo facto predictus Marcelius reddidit ot locavit pro-dicta bona predictis, jure censuali liereditarie, pro XX solidis Lova-niensibus ipsi Marcolio ct suis lieredibus sou successoribus in die boati Martini hyemalis, apud doinum ijjsius Ma.rcelii in Tula, annis singulis persolvendis.

Preterea Johannes, ftlius Falcon is de Deyla, coram nobis constitutus, aream sitam apud Deyla juxta Bulcum in qua idem Johannes moratur ad presens, terram quandam sitam in loco qui dicitur Buninghure, continentem juger et dimidium; terram quandam que dicitur Vir^herden, sitam juxta Heyndinghen, et dimidium juger situm in loco qui dicitur Salenweert, vendidit et obtulit predicto Marcelio libera in perpetuum possideiulas. Et dictis terris predictus Johannes, una cum uxore sua, effestucando renunciavit ut juris fuit, et super hac venditione promisit predicto Marcelio facere veram warandiam et firmam, per annum et diem ut juris est. Inde constituit predicto Marcelio, H e n r i c u m dictum B o nine predictum fidejussorem. Quo facto predictus Marcelius reddidit et locavit predicto J oh an ui predictas terras, jure censuali (heredi-tarie), pro XX solidis Lovaniensibus, ipsi Marcelio et suis lieredibus sive successoribus in die beati Martini hyemalis, apud domum ipsius Marcelii in Tula, annis singulis persolvendis.

Egidius van Kynspijk verkoopt de Kruokenhofstede cn andere landen by Enspjk gelegen, voor 50 X aan dc abdij van Mariënweerd.

Universis presentia visuris vel audituris, Jordanus tilius Gudule et He rm annus tilius Arno ld i, scabini de Bomel, salutem et rei geste recognoscere veintatein.

Nquot;overit universitas vestra quod Egidius de Eynspijc coram nobis constitutus, campum suum circumfossatum et salicibus cir-cuuiplantatum extra aggerem, situm prope campum domini Ghisel-berti de Bees de, militis, in superiori parte versus Eynspijc, et aream quandam Kruckenhofstede nuncupatam, cum omnibus suis

attirieutiis, sitain otium extra u^gertsin, necnon «minus reliquus areas suas cum eorum attinentiis quas habuit apud dictum locum de Eynspijc, inter areas eeclesie Insula beate Marie et Hackonis de Tuul jacentes, vendidit et obtulit pro L libris sibi persolutis inte-graliter, Alberto dicto Schermer ad usus t«)tius capituli ecclesie de Insula beate Marie, in vera proprietate, libere et pacifice in perpetuum possidendas. Et dicto campo cum areis predictis, predictus Egidius et C ristin a uxor ejusdem effestucando renunciarunt ut juris fuit, et super liac venditione promisit sepedictus Eg;idiu s pre-dicto Alberto per annum et amplius ut jus est, prestare iirmam warandiam et tutelam. Inde constituit sepedicto Alberto, Hen-ricuin et Baldekinum de Eynsjiijc, manu conjuncta et in solidum, iidejussores. Nostrarum presentium testimonio litterarum.

Dutum et actum anno Domini M CC LXXXIII, in die Decollationis beati Johannis Baptiste.

Ililla, dochter van Gosewijn van Mille, verklaart reeds vóór zeven jaren nlle hare roerende en onroerende goederen ucm Mariënweerd le hebben geschonken, en bevestigt deze gift opnieuw.

Universis tam presentibus quam futuris, presentem paginam in-specturis, Brunstenus, scabinus in Gravin., sculteti vices ibidem agens, Arnoldus Drente, Arnoldus Blome et Theodericus de Os se, scabini ibidem, salutem et agnoscere veritatem.

Universis vobis et singulis signamus atque tenore presentium con-testamur, quod Hilla,filia Gosuini de Mille, in nostra presentia constituta, profitebatur publice ac manifeste omnia sua, tam mobilia quam immobilia, jam ante VII annos, claustro beate Murie in Insula, Trajectensis dyocesis, libere contulisse perpetuo possidenda. Sed et eadem in nostra presentia renovavit per manum sui mundiburdi seu tutoris, scilicet Johannis dicti Neelve, manentis in Mille, atque (per) manum proprium, omnia sua, tam mobilia quam immobilia, libere conferens dicto claustro, atque in manus fratris Johannis, dicti Albi, sacerdotis et canonici de Insula, et in manus Brunsteni predicti, \'sculteti vices agoutis, ad opus sopedicti claustri, omnium bonorum suorum predictornm tradidit proprietatem, atque super

dictis bonis publico offestucavit. In cujus rei tostimoniuiii atque robur 2)res(3ntes litteras si^illis nostris duximus sigillandas.

Datum ct actum in Gravia anno Domini MCCLXXXIIII, in die Inventionis sancti Stepliani.

Uaudekijn nan Driel geeft voor zijne zid on de zielen van zijne vrouw lila (dia. daar hij (/een eigen zegel heeft, voor hem zegeltJ, en vctn hunne wcdcrzijdsche ouders, ten overstaan van ridder en huren le Beit, drie erven aldaar aan

„ 19; ilo Kuyc. Kt, (juod /, de Kuyc, ct lquot;\'alcone et quimi plurihus aliis. Kt, (|iiia Actum ct datum in Dcyle, anno Domini MOCLXXXVl, fcria secunda post dominicam qua cantatur: Oculi mei.

Mella Melstre, weduwe, draagt hare goederen in Nysterle en Litte aan Maricn-weerd up, Ier voldoening van hetgeen haren zoon, broeder Johannes in ge:egd klooster, na haren dood uit hare goederen zoude toekomen. Hendrik, Metia en Wein del modi s, hare kinderen, en Mach ar i us, M et ta\'s echt genoot, stemmen daarin toe en verhinden zich, dat Gijsbreeht, zoon der weduwe Melstre, hij zijne meerderjarigwording ten behoeve der abdij van alle recht op die goederen afstand zal doen.

Nos Henricus de Neynsel et Wilhelmus films quondam Hillc, scabini in Buscoducis, notum facimus universis presentia visuris, quod coram nobis Metta, dicta Melstre, vidua relicta Henrici dicti Meltre, pie memorie, quondam nostri conburgensis in Busco, qnedum bona sua in parrochia de Nysterle sita, ilia, scilicet, que olim ecclesic de Berna fuisse dicuntur, cum ipsorum bonorum attinenciis universis pront eadem bona in eodem loco consistunt et ad ipsam Mettam spoctare hactenus consueverunt, et omnia bona sua que ipsa Metta in Litte habuit et possedit, in quibuscunque rebus, possessionibus et jnribus consistencia, cum omni integritate sua, religiosis personis abbati et fratribus monasterii Insule beate Marie, ordinis Premon-strateusis, ex parte et nomine ipsius monasterii et ad opus ejusdem.

pro iKii-tionc que tVatri JOliiiiini lilin ipsins Mcttr in cullogit. duti monasterii ad (licliun ordiuem snscopto, in bonis ab m liubitis |Miss(!Ssis, sou lib ipsa post obitum roliuquendis, coinpetobat jure succrssioids, sou coinpetoro debebat post ipsius Motto doccssum, UI,_or,. contulit, tradidit ct wsignavit modo rosignandi debito in tali-Ims ot eonsueto, ad dictum niunastoriiuu porpotuo spoctatura.

Prcscatilms tunc et porsonalitcr cunstitutis una cum dicta Motta, corun. nobis, Houricu ipsius Motto ftUo, Woindol modo dicta Woimo, beghina, Hlia ojusdom Motto, cum tutor»! suo ad hoc ab cu elect», ot oi ajudico rite dato, et Macluirio, genen» ij.sins Motto, marit». legitiiu». ot tutoro Motto filio . jusdem , ox parte ipsius axons sno el cam ipsa eis et singulis oorum expresse consentiontibus et onnn-luodo mmnciantibus bonis supradictis ad »gt;pus dicti inonastorii, et toti juri .juidcunquo ipsis sou cuilibet ipsonun compot.dmt aut com-pctere poterat in eisdeui. Et pn.miserunt didi Houricu s, W em-dclmodis ejus son.r, ot Macliarius, at debitures iudivisi ot smguli oorum in solidum coram nobis, quod ipsi quondam puerorum produ-tc Motto, Gliisolbortiun nomine, adlmc iupuberem, quani eito idem pnor otatom ad lioc luibuorit »-(iuii.eteiitom, faciout, ad roquisitionem abbatis ot conventus dicti monasterii, Ix.uis supradictis oi totijun in liiis ipsi puero eompetenti renunciaro, prout diet», mouasterio erit stabile atque tirnmm. In cujus rei tostinn.nium sigilla nostra preseiitiigt;us

Mn )•./«)•lt;■//(«. wduvr van Kverard, here dochter II is I: in -■» \'quot;lt;»quot;■ •quot;quot;quot; Gniird C.apcr, «.rW/f,. aan de abdij em huh am, uelru,;. U-. hamjk. (;,rnrd C ,\'ullt;;jhvne n, Kvrrard van Arnhr ,■ sn,, r n dom afslamt mn alle rn-lmid t.;. ueziyilr i,ocderen ter sake ran een honitochl ten behoeve ran M(i)\'i\'\'li* ran Tnyl, rhhler.

I\'aivorsis ])rosentia visum. Petrus dictus Bart. Horinannns lilius Am nidi, Johannes filius Hubert i, et Uodolfus do 11 iisden, scabini in Blt;.m»d, saliit«;m el noscere veritatem.

Constitnti ci .rain nobis M a rgurct a , rolicta Evrar.li, et Miskin tilia saa cam tutoro carum in [.ivsoneia jndiois elect»., ot (j.era r.1 u s diet as (i ap e r lilius M irgaroto pre.li.-te, veiidi.lorunt et obtulerunt,

pro (imnqiiuginia libvi-; Loviiniciisiltus cisikMii nt rtilclmiiiiiv pcrsnlnlis. iiroaiii ft doiimm ct «^rnnariinu hou bnrlt;gt;\'(iiioui eoïuni, situs in EnspiUe» i|iiiliiis udjaconi it pario (iricntali «loiiüni Insulo sauck\' Mark\', obtii-leriuit, iiiquam, propositi et domino If\'loren t i lt;», ••anonicis cci-losio Insiilc siiiictc Miiric, iid opus convontns ilictc (\'(•clcsic in pei\'petmim possidendas. Quo facto M argn rut a, Hi skin et (Jorardiis lt;« «por prodicti super premissis offostm.\'uudo reiuuiciiivornnt, prouiitUMitoH fiiecrc! rouunciare super eisdem omues qui lt;le Jure tencntur. Preteroii jiredicti proiniserunt preposito et domino l^loreutio, ad opus dicti conveutus, super premissis per aiiiium ot diem pro oumibus volen-tibus Juri comparero, waraudiaui facore ot tutelam. I )r jnvinissis omnibus fueiondis, Kenrieus lilins Bakdokini do K n s p i llt; o est fidejussor. I\'roterea coram nobis j\'etro Bart ei f{ o d o 1 |i li o do llusdon, scab! nis predict is, Gorardus diotus (Jrotogkeue ot Hverardus do Ainborsoyon. rennneiaveinid omni jnri sou plo^io quod habueruut in premissis domo, area et bargom;, roti one fido-jusaionis uovom librarnni douiinnni Marooliuiu de Tule, militem, attinlt;^OJitinm amiuatim. Et nos i\'etrns diotns Bart et Rodolf\'ns do ttus(l(!ii, scabini prodicti, do liao ultiuin i-omtilioiic tostimo-nium pörkibuimus iloiinanno lilio Arnold] et Jolianni iilio Itnberti, nostris eonscabinis [u-edietis. Nostrarum testimouio lii terarum.

Gcrrll llnrrrioiDint doct leu hcJiocro van Mdrniirvrcrfl af^lcüid vnn alle i\'chicHy tri llic hij als erfiicKatnn reu/ drn Ulrachlschen deken HrssrlInus nudrr SchanaHiven

OinnilHis presentia visuris nos S t e ]) li a u u s , Dei «••ralia dec.anus ^rl\'raj(;ctensis i, et Oh i sol bertn s decanus saueti Petri ibidem, sij^ni-lioanms quod Gerard us, fauiulns, diotns II oe r u o ni u D t, venora-bilis viri domiin llosselini, qnoudam decani Trajocli\'iisis, bores le^ithmis et sn«■censor, in nostra prosontia eonstilntus. oimnun ijijie-titionem et quidquid juris in onrle Seonomvou dicta, et liereditate dicto curti attineute, ha-buit vol liabero videbatur ratioue successioiiis liercditaric predict i domiiii .llosselini, libero rosi^iun it. et sujmi dieta cnrte ao rebus c\'ius. vii\'os reliyiosos doininnm abl)ateni et cOlivontum

\'\'iM\'li\' \'«oiiti- Marii\', lilx\'ros et qititos clainnvit al) uiiini impoti-lioiic sui cl suoriim in perpotiimti.

In cnjns rei tustimonium ik.s prodicti Stophanus .;t (Jliis.:!-^b tu¹1u8 lt;lijcaiii, prosenti\'s littm.s nustris sigillis .luxiuius si-ellaiulas, anno Domini MCC ru.nugositno primo, feria quinta ante lestnm Pascho.

\'» Mep ha ii li s van S.-halr k wijck wordt vormeW 1\'289-1\'2Ö5 als doken der .......kink. Van llenssen, liisi. Epixe. Utlvaj. p, rvi.

Iiquot;tricl run Mille \'■gt;! II ill n. :ljne cchlgmoolr, achnthm nun Mafirnwernl alle \'■l\'quot;\'\'^l\'\'-cn, mei hu,, Ilarincui (Icuirrrrii pleililli/ nfslunil iluemlc.

I ni vers is presentes littoras visviris, Ghiseibertus «r utcr, jmlox., Arnoltlns Blome, Alexander et Johannos filius L.Mlokine, si-aliini in 0 ra via, salntein cum noticia visritatis.

Novcritis cpiod Daniel do Mil la et II ilia, uxor sua, coram nobis oi aliis tided ignis constitnti, omnia bona sua mobilia et im-mobilia nhicmiquo sita et habita, \' iris religiosis domino abbati d ■ tinvcnitui dc Insula -anetc Marie in pnrain elimosyntun contulerunt. I\'-! postea Dauiei et 11 ilia predict i, mm Her in an n o lilio suo, omnibus bonis prescript is ad opus dicti doniini abbatis et conventus H\'¹\'\' \'\'ciiuneiaverunt pront ile jure talis rennnciatio fieri consnevit, lia quod s. al.ini •.ententiaverunt dietam reimneiatiouem ess(_! sial)il(Mn at.pio tirmam. In eujus rei testimonium sigilla nostra preseiitibus sunt aj)pensa.

^^¹quot;quot; ^........ I bjiuini M (V \\( III, teria III post ......inicam Oculi.

,li. modi-j. quot;lt;gt;l;icu.lt; ,iil,.-ijziugt;i run ll.\'t,drik d ■ Cock, mlder.

\' ¹ I\'enrii us Mnliaeil, scabini de Home], .-lalnt.ein cum noticia veritatis.

Tul a, miles, corain nobis iledit preposit.o In.sulc sanctc Marie ad ahhaiis dicti conv cutus, in vero caiubio, IVnstiiui terre couti-nentis qnatnordeinm monsnras fjiio vocautnr liont, situm in jnvis-ilicl ion I\' do Hynspijc, in locn (jui voeatnv vulyarilor Oortlanl; itoin dimidium jugerum terre sitnm in ioeo lt;|ni imneiipatiir (Jansbereli. Dodit inqnam, terras predietas pro f\'rnsto terre traiiseunte, quod dicitur vnlyariter Dorgaendo, sito in loco qui voeatur Boidnelioven, el [)rlt;gt; area sila Jiixta (Jerardum ditdum / a s - e n ot vicnin, et pro area sita juxta J oil tin nom dictum (\'1 et\'t\'a s , tali eonditione adjecta, (plod dominns Marcolins, miles, predictns, add(\'t ablrati dieti eon-ventus, ad dicta domini llenrici dicti Koe, militis, si heriditates predicte non fnerint eque bone. Vornm si heredex domini Mareolii predicti, [)ost obituin ipsius domini Marcclii, hujusmodi cambium contradicciiMit ct aliquam jiartem Icri\'c prodicte super eo quod osset t\'eodaliter, ab ipso domiuo abbato recipereut sou alicnavcnt, on tunc dominns abbas predictus partem terre tam bonam sieut ab on reci-peretnr sen alionaretnr, recipiot sen rehnbebit e..\\ agro domini Marcclii predicti, qtii voeatur vnlgariter: In den corten hoeven, in jnrisdietione do Kyuspijc sito, ipso domino Marcelio latente et promittente. Nostrarum testimonio lilieraruni.

Datum anno Dumini ,M (\'(\' \\ (\' tercio , t\'oi-ia 11 ante lestlim heate Mario Magdalene.

llcntlrik na a dtrn Itijn, llciKlril; llnu d rl: ij n .s ran I\'. ij n en Hltihcrt

Huiltrrf* . run llrllrr ac/ioilii\'ii urn ji\'dl\'tijlrf\'jli\'tl cijits run,\' (Ir VVirstiiVlijhi\' hiliinnslt\'H tlrr kttprl tc I\'.iiSjujh, rrr:ilgt;PI\'il 0]gt; hind ntidcr i\'.nHjujh. fn htshimr

o r v a , et H e n r i e n s Mo lia e r t, scabi in de liomol, sal litem cn m indicia veritatis.

\\ enientes coram nobis H enri en s dietus va n deu Kin e, Henri-c n s HI ins B an d e k i n i d e K vn s p ij e. et H u b e r t u s lilius H abort i de llelKc, dodoii;nt ad redditns saci\'i\'dotali\'s ca[)elle de iispi|e \\I1 libras et \\ solidos parvorum denuriorum pi-o tenqiure legalium, annuatini in die nativitatis beati Johunnis Baptiste i\'cci|(ieudos de Ml jngeribiis terre siti^ in jurisdictione de KyiiHpije, de (piibnsoido jugera sunt sita in campo (pii voeatur Bundek ins camp, et (jiialnor

jugeru in rtuuplt;. qui v«.catnr öul.lrtnoamp, tali eonditione atljocta qnod predicti imam libram oum demi» libris, et derm solidos cum (piinque libris monet.\' pivdicto, ivdimoro possmit. Vornin predirti pactum scu ccusuin pivdictum a testo nativitatis beati Jobaivnis Bap-tistc nniic proximo vonturi. ultra annum, tunc in festo ipsius bcati .lohannis, dan- ac persolvcro tenebmitur vicc prima. Nostrarum tosti-

Otto, herr vn n Unrrn, cnrhondt, dat de Mij zrhcrc landen onder Mal mi ran lulii. wedim-e mn 1 - ie wijn \'•«« Mnlseii, m lutre kimWen heeft (,el:..el,i.

Nos Otto, domimis de Buren, notnm faciitins univtirsis qnod abbas et eouventus de Insula beate Marie einernnt erga J nttain relictam Volquini de Malsen et ])U(!ros suos, rationabiliter et legitime, quutuor jugeru terre in Mulsen jaceutia, et uusun areum que vujn-aritcr bofstat (licit ur, pro qnadam summn peennie ipsis integral iter pcrsolnta. Uiide predict! Jutta et pneri sui in nostra presentia const it uti, oinncs resignaverunt antcdietu bon» ad opus predictomin . . aLbatis et conventus, perpetno possidenda. Nostrarum presentium

o;/igt;. heel\' vav But en nnrknnclt dat Oerril de Wolf alle zijne goederen aan .Marirnweerd heeft \'lenehnnkrn, .■« zlt; tol grootern zekerheid, wegens 100 X aan de ahdij ver*ehiitililt;ld, voor altijd aan haar heeft verbonden,

Universis presentia visuris, ()tt(., dominus de Buren, salutem in Domino. Significamns, tam presentibus quain fnturis, quod (Jera.rdus dictus Lupus omnia bona sua, mobilia ei immobilia, que habct sen i|uc liabiturus est in postcrum, domino.. abbati et conventni de Insula beate Marie in puram clcmosinam eontulit per manus nostras et legavit. Kt ad imjorem cautionem idem Oerardus omnia pretata bona predictie . . abbati cl conveiitui, pro centum libris quas debebat

t\'isili\'Mi, (ililin\'uvit |mt]h\'t11\'i possjdi\'iidii. Niistnirum [(rcscntiiuii inonio litteraram.

Juhdiiiic* Glurken .ilaal voor lif) L (Ie nala teiiailKi/i vati llcruxoi II f 11 h e «/

Nos Gliiselbertns (jrntor, Alexander et Johannes filins Ij y dek ine, scabiiii in Gravin , notum faciinns universis prose utos litteras inspocturis, publice protestari in eisdein , qnotl J oh amies dictns Ghirken, coraïn nobis et alii^ iidedioaiis (U)iistitiitns, promisit taniqnain bonus d ydonens debitor, domino abbati d eoiiventni mona-sterii liisnlo saucte Mario presenter conservat \' i omneui iinpetitionem tot i us heroditatis 1 ter m n n n i dicti 11 e u k e , ubilt;-niu|uc -ite vel linbite, ill) ipsd Hcrinanno predicto et ab onniibus aliis qnibnseun([ue ex parte ipsins Hennanni venientibus et jiisticiani ex iiulo postnlan-tibns, per annnm \' \'t diein jn\'ont justiun est iu tu li bus et consnetum, deponere integraliter et delere, et ipsos ex inde qnitos et indeiupiies plenarie couservare. Kt do dicta horeditate i]iso dominns iii)bagt; cl convcntus predict! peiNolvcnuit \\.\\S libras parvoruni denarioruin Ic^\'a-liuni ct bunoruiii, Johanni dicto (ihirken prenotato. Ad ((iioruin evidenciarn sijfilia nostra presentibns sunt appeiisa.

Kvarard van Crhiffcn nchenhl alle zijne yocdercn, ook (he quot;elke hij tioc/ ver-krijyen zal, aan Mariënweerd.

Nos Johannes el (Jhiselbertus, scabiui in Gravin, protestaniur quod l\'iverardiis de Ghit\'ien, coram judice et coram nobis eon-■ititalus, omnia bona. sua. niobilia et immobilia, lt;|ne liabol vel lt;|ne hnbitnrns est, abbati ceelesie de Insula bcatc Marie ad opns ipsius ecclcsie el convcntus in jniram elemosinam, in proprietatem perpe tnam, liberaliter (frogavit, contnlit et assiynavit. In cujus rei testimonium sic\'illa nostra present!bus sunt appensa.

Datum anno Domini MC(\' nono^-simo sexto, in crastino Sanc-tarnm XI railium vh\'ginnm.

Ihrk l//, ijrituf iuih hli\'r/, trhcnht aan dr kluoxh-rlint/r,gt; rrijilow von zijn lol te Ngmeycn nwr acht carvatw wijn \'sjiwrs. lot Inrii eiijrii itrhvuih.

I.\'ni vors is pnwentia visuris et audituris, Theodericus, comes (\' if; v «\'Tt s i, ad pcriinttiinn rci nieitiKriam cogiKisci\'ro vcritatem.

Xovt-ritis qnod nos intnitn dovotionis .. abbutis et, eonvutitns conobii ITisnle sanrte Marit?, ordinis PronioiislTateiisis, et bonurum ej^eruin ((iii- per ip^os limit quomni nos participes eff\'ecerrmt ob reniedium animarrnn prrtgenitoruin nostromm, nostre, uxoris nostra et heredam nostrorum, eosdem . . abbatem et coti ven turn libertaums et privilegi-aiuu^ in hoc, qnod singnlis annis octo caiTate \\iiii ail potmii ipsornin comparate dednci poteruut ante tbeloniuui nostrum Novimagi, absque requisition^ et exactione alien jus tbelouii , iiiandautes ot precise \\o-leutcs quatinu- t iielonarii nostri \\i iviiiiageuses qui pro ti\'inpore fucrint, faiiiiliani ¹ cudi dictis \\iiiilt; desceiidentem, cum ail eos venerit, promo veant et nulliitenns detiueant, inipediant ant molestent. Et nt pre-niissa rata permaneant et in nnllo viohnitnr, ti-adimus dictis abbati et con vent ii i luis nostras litteras, sigillo uostro sigiilata^., in testimonium super eo.

Datum anno Domini M (.!(.! noiiagositno octavo, feria \\\'¹ post diem benti\' Margaretc.

Ottn rn :lt;/»»■ ■i-\'ikw Iteulri.r r-r/iiu,/!,;, ilrir nvanjen land ondrr Etntjajl; f/c/w/p». quot;irn den in\'oout von Mnrii^m\'rnrd,

Univcrsis prcsei.tia visnris, llonricus de Werva et J oh an nos W irkenbroet, si^iliini de Sautbomcl, veri atis noticiam mm salute, protestanmr (piod Ottó et uxor sua Beatrix coram nobis vendi-derunt et olitiilerunt, pro I, libris legalium denarifirum eisdem nt latebaritur jn-rsolntis, tria jngera terre sita in jurisdietione de Eyn-spijr, inttu- terrain (juoiulam doniini (i h i s e 11) e r t i de B e c s d e et inter terram VV e n e in a r do iioennle, in campo qui \'f\'eylinx carnp nnnenpatur, preposito de insula boa to Mario, heriditarie in perpe-tnnm possidenda. Quo lucto Otto et Beatr i x uxor sua predict!, tcrre prenotate ett\'rstucando renimciarunt, jtromitti\'iites vvarandiam

laeoro propositigt; protato super tomi prolibata, por aniuiin ct diem ut juris est, coraui omnibus volontibus juri comparero. Inde Wilhelmus, quondam lilius ll eurici de Myuspijc, Wilhelmus dictus llol-luuder ot Johannes de AI ve, iadivisi sunt (idejussores. Nos-trarum testimonio prusentium litterarum.

Datum anno Domini MCi\'XOnono, feria 1111\' ante dominieam qua cantatur IjOtare.

Olio, Inter mil Huren, verkoo})! aan hel i/rmeene hi ml ccnig land tot het leqqen quot;(m tfijhrn, lui\'/is hrjiunlf juj prijzrii, lot welhe gt;lrs nond \'Kj mccr land voor did \'locI kan wordrn uatKicliwhl, rn drauitt dr tchoiiwhi;/ der weterhif/ uan tie heeniraden van. Aaliwijh op,

Alle dm ghenen die desen brio!\' zooien sien of horen lesen, doe wi Otto, liore v a n Unren , te weten eiule maken cont, dat \\vi ver-eoft hebben den ghenieinen lande, dut daer onder gheWhen is \\aii W ijcliede, aeu den Donkeren dijc, binnen dijcs tien n\'ieden ende den dijistadi\'l mede, ende buten iliji\'s over den grave drie roeden van U ijcliede al aen die Kuenie, ende wain* si hier meer hints behoeven binnen dijrs mode te (liken, dut zoelon zi glndde den niorglicn vor -N llgt;. i voert van den Oonkeren dije an onzen Ifagho luib w i hem vorcol\'t binnen dijcs een roede, ende wat -.ijs hier meer behoeven dat zooien /.i ghelden den morglioa vor XXX 1b. Voert van onzen Ifaghe an des . . abts lant van Oosbroeke heb wi hem vercoffc buten dijcs VI roeden, ende wat -.ijs moer behoeven binnen of\'buten, dat soelen zi ghelden den merghen vor XX 1b. Voert nederwaert ter Linglieiien bobben zi een deel iants gbecocht also die Coren grave gaet, ende wat sijs hier meer behoeven dat zooien zi ghelden den merghen vor X Ib. binnen dijcs, met suiker vorwaerde dat Al rema Ilij c zinen vrient, die aon den dijc gebolaiit is, goet sa! malven dat bi des coeps volghen sal, ende dat men met deseri vorseiden lande zal diken ende houden Aelswijc eweiike. Ende wat dit vorseide hint sul ₍.:_gt;;(ten te

Wijcliede heeft tghemeine lant gheeocht tien roeden, die si nioglien or baren al si willen. (Jee is daer ghesproken van der wateringbe, dat men die sal houden ende graven Alremallijc teinden sijn hint, nier van des «^odshuns lande van den V\\ aerdc nederwaert al in die

lt;1iwii, ^oflen allo dio ufhene inedo jihclden ghtdijf A1 rcmu 1 lijlt;•, d.u i 1,1 i_n \'comet met sinon water. Knde dié slnsou salmon liouden oude jnnkeu met ghemeinre bant also langhe alsmen Aidswije houdt , bi rade der heemrader, die «le vvaieringbe soelen scoTiwcn mei al (li\'\'ii rechte daisi Aelswijc sconwon. Kmb; Aelswijc salmon al toes dikeii, als die ander hantveste s.^bet, wanneer men den hoefsladi laet tevaren. In orcotide al dorre dinghe soe hehwi Otto, here \\an Buren, hacr S.vmoon, abt van den Waerdo, her liubrechi \\ a u Bofii nchein, her Alaort van Bosinchem, mombaor der kimlor

I,,. ..„brick boven .1.1 slak lui.ll : ,.l^ torns .Mnplis ad «\'l «le ;«iu««luclu ct

;_iur,i.. iii\'t\'iiiiadi\'ii x.ii-wijk. nette «ii_Sesin.iai„.i₁i lands.....

uud.\' kaarten lienimrdrn Huren ii.m-etrollen, «üi no- vindt iiilt;-n d.iai dlt; •

......................./..Ilionni.rl o...M..... \'lat Ucuh-iU .! • h M-. ..n, rijn

Univorsis presentia visuris, mm Petrus Bart et .Tohannos Werine, scabini in Sautbomel, presentibus protostamur, «|nod do-„üniis Henrieiigt; dictns Koe, miles, legavit coram nobis fratn ll.mrlco tilio silo, Itisule beate Marie concanonico, «aiupum suum _in palnde de Kyiispijc, sitnm inter catnpum claustri [nsnle beate Mario o.x una parte, et campum llenriei de Rijn ex altera, m „sih si bi necossarios eonforendum. (\'ui eampo dominus Henncus, „nies predictiis, coram nobis cum liberis suis effestneando renun-ciavit tali !iiterp«gt;sittt eonditione, quod si frater H en ri cus, concano-

„icus prndietns. morieretur auto sui ordinis in presbitorum promt.ti-dominiiH Henrieus, miles predietns, dimidiam partem cam).! ;_{ti lvllu}i₎₍,l,it .d rhuistrnm Insiile beate Marie aliam dimidiam

partem obtinobit. Iiisuper ipso frutro 11, o n r i c o eoncanon ico predieto in prcsbitevum promoto ac eo oum div ine plitcneril voluutati dofaiicto, 4!lahstrain Insole beat»; Marie euni convcntu, eainpnm Jam sepe memo vatom sihi ht^\'iditarie ri^iTvabuni. Kt ut Iidc ratum el tirminn pev-maneat ci a memoria reeedore non |iigt;t(M\'i1 . si^illu nostra present!bus sunt appeiis-a.

OiJ^hreclil run Tuyl, hcrr W\'i II r tn s soon, vrrlwopl land onlt;h\'r Knspijk mor 00 lt;£ («ui Julio inirs Kernerc.r van Eynspyk.

ITnivcrsis presentia visuris. Joh a n nes VV i c k enbr 04\'1 «d Johannes VVeri ne, seabini de Sautbomol, veritatis uoticiam «•nm salute.

Protest:!iniir 41U04I (J li i sel bi-rtn s il o \'l\'uu I, quondam filinlt; doniini VViliielmi, ein\'ain ll4dli^ vcndidit id obtulil pro IA libris loo-aliiun denariorum eidem 11I fate bat ur persol litis. Mil ju^era tern* el lt;limi-ilium 4*uin XII portii-is sita in jurisilietioiu\' de Kynspijc super nova pasen» inter monachos liisule sanete Marie id inter Uerardnm ilietum (j!r4pt4\' CJ he n e n, J oban n i dii\'bi Kemerer de I\'ly 11 sjgt;ijlt;•, in vero allodio liereditarie possidenda. Kt (Jl li i sel l)4!rt n s predilt;*tiis cum nxore lt;iia terre preuotate effestueando rentiiieiavit, promittens waramliam t\'acei^\' Joba 1111 i pri\'diid-o sitjier temi prelibata, per aninini id diem ut Juris est, coram omnibus rolentibns Juri comparero 4d d4vjionere omne )de^ium quod V04!rp]ie]it dieitnr ile eadem. fiule Rodolpiius, lilins Ghiselberti (iiMiet 4I4\' Tuul est fidejussor. Nostrarum teslinionio litterarnm.

Datum anno Domini M (.\'(■(\' primo, leria si\'i\'iinda post doiiiinieam qua cantatur Misi\'rii\'.ordia.

nodolfilf van Dcyl rrylinopt add moi\'ii/m h Vroirijl; onder Dei/ rinn\' ^C2(H) L (inn Hrndrik run // c. rs s c I, r}i hrloofl a (slavddopi DKf tloor dra hcrr mn C.ai/h m dnOi\' (i ij gt; h }\' r c h f raa llorninr-a h idhii In lt;r,\'rl:gt; n.

Univ.Tsis pivsnntiti visuris. Thelt;«dovien« «1« lleossel ot Gerard us Mat\'lg\'li ijsi seiibini de Saiitbomel, vovitatis notioiam enm salute, pvotestiunuv, qnod Rodolplms do D^yleecvam nobi- v.mi-dulit ot obfalit pvo lt; (11). deriavicvxun Ult;galin% eidum ut fatebaiuv

tionv do Doylo super Vrowijc, inter liortbornum de Renn et inter Gertrudem Boning, llonvico d.\' Keessi-l, tratri Ni-lt;■ b o 1 a i, in vero allodin bereditario possideuda. Quo taoto Rodolplms prélat us terre prenotate efiV-stueaudo reimnciavit, promittens

(ilium domini Johannis de 11..ru inen, terre predicte, si ali.pi.l juris haberet in oadoni, promittens nielnlomiims warandmm taeere i 1 e n rif o predict., super terra prenotata, per annum et diem nt juris est, coram omnibus volentibus juri coinparere, et .mnie plegiuiu quod v(.erpli\'\'bt dicitur deponer.\' de eadem. Insuper Rodolplms prefatus proiuisit llonriro predict.. pn.lt;-nrare et portore intra annmu uun. presontetn, patoiites litteras domini de Kuuc, si quid juris habuent ipsa terra, quod taveat Henrico prodicto proprietateui de eadem; ..„od si non l\'eeerit, ex tune liodolpb.is prefatus dabit et asgt;ig-„abit tantum de sua propria iu\'ivditate ipsi Henrico, ita quod boni famuli de Doyle dixe.riut ipsam terrain esse tam bounni. Do pr.unissis faeiendis Arnoldns de liode, Joliannes tilius domini J ohan n k i£ok ulem et (ioswinns dictus 8ebermer indivisi sunt llde-

üniversis presentia visuris, Theo dor leus de Hecet et Johannes \\V ie ken bro, t, scabini in Sautboinel, ventatis notieiam cum salute.

Veniens coram nobis Alexander dictus Bert de Enspiko, obtulit, post .bitiiro suum, omnia bona sua, mobilia et immobilui, •„vnosito Insule vanete Marie ad opns conveutus dicte ccclesio per-p,._4lltl possi.le.ida; quo facte Alexander Bert prefatus boms pre-

ilictis ««ffostucaiido rniniuciuvii. Nosteirtiin tosliuumio prcsoiitiuui lit-icnvrutn.

\\riiiilfl Uniherlaz. van ilcr Walewike en zijvr vrouw Lutijardi-*, f/even ariflfrluihwn mmjct\' in Pulackcr, tim-tch\'ii llrmrrtcn /ryinewijncii, cun Luhhcrl Unsf in ti nt vnn \'t\'ict, dir. hr.t (ci/cm (ten initrlijkschcn er/fijn* ran quot;i C iti\'u icnoemden Arnold leruygiwft. l)r* htnuiTdan feu ivelten in fjèbreke hlijvendr, vervalt het tand aan Lubhert.

ITuivrrsis prosontia visnris, Tliooder icus de PIecol cl Israliel, Hcubini de Sautbomel, vcritatis noticiam cum salute.

V(Uiiö:iis ein\'iuii nobis, Arnoldu^ filius Jluberti dicti van der Walewike, cum Ij ut garde uxorc lt;110, deilif et obtulit Lui) berto dicto Rosemoat tie Tyle, particulam torre sitiim inter H«lt;murt et Zeenwiaun, in loco dicto Polucker, contiaeatem juger ft (liinidin tn. inti;r moTuichos et inter lloiiricum Ijoncinan, hcrc-(iitarie in perjiotunm possidendam. Kt Arnoldns predictus el Ar-noldus Neut et liutgiierus filius lloarii i dicti Wise, ut principal es debitoïes manibns conjunctis, promisoruni warandiain l\'acurc lilb berto pi-etatu , super terra prelibata, j)or anuum et lt;liim ut juris est hereditatis, coram omaibiis volontibns juri compartu\'e, cl deponcre omne jdegiuiu quod voer])licbt dicitur ile eadem. Quo facto Lubbertu s prcfatus reddidit Arnoldo prodicio terram pre-notatam in Ucreilitario censu, singulis aimis, pro duabns libris in die beati Martini livemalis ipsi jjubberto in \'1\'vle hereditarie per-solvendis, in tali pagameato cuai quo ibidem census persolvetur, tali uddita conditione ^i liujnsniodi censult; ipso die licati .Martini non i\'ueril persolutus , ((iiod extnnc quoad e.\\ -1 \'ptim a n a -■ omni die pena XII deaariorum dicto raoaete supcrcri.\'scot; transactis veto scx sej»ti-Mianis prodictis, Lubbert ns prelalu Imjnsmodi terraia lil)ore i-idia bebit et pos.-ddobit, suaai voluntateni cnm eadem (aeietido. Noslrarnm testimonio litteraruai.

Datum anno Domiïii IVÏl ⁽ * setmndo, post lt; (jnversiunem beati Pan li A postoli.

llmdrili, ahl van St. I\'uulus, vn llervia», dekn, mn Si. Jnn, ie I tnrhi, _nevn, rn. vidimu* van m, Mrf i nus, drki\'ii ran SI. Maarln, Ir

begifli\'jd, rn nrklarm vm-U d„t II.....ibert, bisschop van I trrrht, dr abdij

ünivoi-sis ijresmititt visuris vol audituris , 11 c n r i r n ■, miscratioiif «liviua . . abbas monastorii saiu-ti J\'auli, .\'t H erniauu ns, cacloin graüa .l.vanus ocdo^ie saucti Joluuuiis, dvitatis Trajoctensis, vcritutis noti-ciam ot saluti\'ia.

Ad M\'stre imivrrsitaiis plciiaiu oupiiuns porvenirc iioticuun, qnnd liitfrannn s.u-iom iiiftasrriptaui, ivli-i.-s.-ruut virormti . . abbatis A .. coimuitns nxmastdrii \\mit» Marin in Insula, ovdiiiis Promoustrat.\'usis, autiqiio meistro quornndaiu suoviim privilrgiormii ins.₍rtam vidimus ,.t coram nobis U-gi toeimus, nou canccllalam, nou rasam, non abolitam , ure iu -ui parte aliqiia viciatain, lorinam quo sequitur contiiiOiitmu: (MrdrijnlceAd onder n 7-Novcritis in super quod rovenmdi in (quot;bristo pat ris ac domini, domini li ardbf.rti pic memorie, quuntlam Trajoctensis ccclesie episcopi, (\'oixiirniationis litterus ¹ vidimus el logimus, non cancellatas, non rasas, non abolitas nee in parte aliqua vieiatas, sed vero sigdlo dieti quondam domini 11 ar.1 bert i Trajectensis episcopi sigillatas, qnibus di-versa bona, dictis religiosis a diversis suis benefactoribus coUata, eontirmalmntnr eisdem, et preeipne in elsdem litteris conftnnatioms inter cetera verba subsequontia vidimus .■ontinevi, et tres mansos sitos in loco dicto Ty lie , quos A-.el in us, decanus saueti Martini Trajoictensis, dictis religiosis tradidit sen concessit, (pii, ut bona aha eisdem litteris coufirmationis iuserta, dictis religioais conHrinati nos-enntnr. Et ut premissis omnibus lides credula valeat adliiberi, ea nostrorum sigillorum niunimine nos . . abbas et decanus predict! duxi-inus munienda.

Datum anno Domini M (.\'(secuudo, l\'eria soxta post bcati Servatn. -gt; /ie iiquot; 5.

Dirk, bnr van llerlaav rn .i mei de\', onrhmdl d«t dr blaedvrfwanten ran trtj/cn dm ilrl.rn Hr.i.i,Hi.i lis. ufahnnl hrbbrn ijaUi\'in ran allr aimsprauh. dir „mens \'lordcrrn in Schonauwn Uuirn dr abdij hadden dom gelden. VooH» verbinden zg lot naleving hiervan, hunne goederen gelegen in herr Dtrks

Eii\'o T li o oil f ri ei ii s, (lomimts do 1 li¹ r I a r i\'l tic H a m c id ti, iioium faoio tam pirsoiitibiis quaiij futuris jm-soutos Htteras visuris ct uudituris, ot cmn appousioiio sigilli mei protestor, qxiod H or inu n-iius dictus (Iriwol, Johannes Witto, Godokinus Doiulu, Gorardws van Woerto, Nicliolaus La dig or, !•\'o ni x ot quot;Wi 1-holmus rannevoot ot Jacobus Stovlliamer et Wilbcl inns, Beatrix, Lauimokinns ot Wilhelm us sui filii, do parentola ot consangninitate domini Hosselini, quondam docani majoris ec-clesio Trajectensis, non artati, non coaeti, coram mo ooiistitnti, resio\'iiavornnt ifisi, ot pro horedibus suis tain nunc oxistentibns quaTii futuris, super omni et do omni impctitioue, qua impotivormit con-voiituui o1 ecciosiarn de lusuïö beat(* .Miirie, scilicet d*\' bonis in Schouowon, ot ipsavn ecclesiam ot convontum qnitani et qui tos in perpetuum olamaverunt, proiuittentes bona tide ipsos ftduliter promovore. Fatobantur otiam quod non essont alii de ooiisangwtnitut»\' domini decani predicti, qui possent, aliquo Jure, do bonis premiss is, scilicet in Sehonowen. ocdpsittm impotore sepo dictam. Obligavomnt otiam so proscripti supra bona sua in terra men oxistontia , quod si aliqui eorum, sou do predicta eonsaiigtiiuitato, vol lont ocolosiam sepius noininatam iu bonis septus dictis impotore vol ijijurtart , Lgo Tbooderious prodictns vera fide promisi, quod tam ego quain heros mens quicunque milii suceodot, ipsum ecolesiam fidelitor deton-sabiunis ot omnino sine aliquo scnqiulo qonsorvabimns illesam et tudembiioin.

Datum anno Domini MCCC socundo, circa Nativitatom Domini. Zie dp noot onder iiquot; 7.

Hrririo n G r i\'.wol \'lt;gt;\' cindrrr hlor.ilvmmnlot mm wijlnn dat dclicii llrts rh mis. (lorn ddo)\' sch/\'jK\'iioi vin Amrii/f nfstdinl gt; tin nlh (umsprunk, lt;ln\' . fn\' dhr ven qofjlo\'cn in Schonciuiiwn teilen dr uhclij hadden dnen (jcldens i\' \'II,-c ?vr-klaviiïfi vC(\'dgt; \'\'oov den In\'nds/f\'i,\' /\'? r /■. hcci\' van lit\')\'tem /■ \'ii Aw* ,

Nos Go r ar dn s dictnK Acryn, Jacobus II olerop, Nicliolaus Pistor, Tl......loricos Kabor, scabini in Anieida, iiotuni

auditum, quod II or in an nun diet u- G r u w n 1. .1 u li a n n c s W 111 r, G o d o k i n ti s Dondo, Gorardus van Wyrto, Nycholaus L a a li o v, Gliisclber tus ct Gc-rardus hagligli\'T, Immmx -Wilhelmus, Johannes Panuevoet. et .1 ohanucs Stex -h ■,! hi c r, Beatrix, La in in ek inns et Wilhelmus sui hl.i, do par^tch. et consanffuinitate dn.nini ilesselini qac.udam deeum mnjuris ecclesie Truje.densis, non artati, non coacti, coram nobis constitnti, resignuvorunt ipsi et pro hercdilms sjlfs, tam nnne evi-teutibus quam futuris, super omul et de omni impetitione qua unpe-tiveruut ronventmu et occlesiam de Insula beatc Marie, scdicet do bonis in Seoenliouwen, et ipsam ecclesiam et eonventum c.iutam et qm-tos in perpetuum clamaverunt, promittentos bona fide ipsos fidel.ter promovere. Et predicta r.-si^natio sen quit» clamatu. coram domino trrre scilicet Theoderico domino de Herlar et de Ameyda, super premissis et de premissis bonis fnil rata , et rati.mabiliter atqiie dnrabilitor in perpetuum judiciali seutentia judicata . In f-u.lquot;» ¹¹¹testimonium ims scabiïii predicti, sigiUa nostra presontibus htteris

Venien- coram nobis llenricus Pelsde Bomel vriidn it e o. n i , _pr(. XX libris legalium denariorum «idem ut fatebatur persolutis, 1111 ho„1 terre dta M.per Westerwiker vercht de B-miel inter 11 en nen m |gt;H. DriidinKuni, Conrardo filio Henriei Rnfi lieredüarie possidenda. Et llenricus l\'olgt; preiatns eum uxore sua tonv pre nntate effestmando renunciavit, proimttengt; warandiam facere t on-_rnra₍₎ predieto super terra pr.dibata per annum et diem nt jum -t , ,wirain omnibus volentibus juri eomparore et dcq.ouero omne plegnun quod voerpliclit di.-itur de . adem. lude Di ndingns hlius Aleydis

est lidi\'jus-ior. Quo lurid (Ion ni.r»! u s |)i*(ifiiius rcdiliilil tcmini prc-notatam H.ourico Pels prodicto in hmsditario (\'.enan singulis annis pro \\ solidis logaliuin denariorum cum quibus gcnoi-aliter cousus persolvotur, in die boat! Lamberti ipsi Courardo boreditarie porsol-voudis, tali addita conditione, si hnjnsmodi census ipso die beati Latn-bcrti singulis aunis non persolvetnr, quod ex iunc tie die in diem ]gt;ejia XII denariorum dicte monete snpererescetquot;, qnam penaiu, una. cum censn predicto, Conrardiis prefatus recuporabit ex terra memorata dum dintms nolnerit oxpectare. Nostrarum testimonio litterarnm.

pvcnlraeht laa de alidij gelijk aan if 2Sli, doi h voor 10 X terwijl „tliilii \'laai wordt vertaald „Rodequot;.

(iijxhrrchl ran Malton, ruldcr, doel Irn hchocvr van Lubbrrl I! utmnotll run Tic! afstand ran :ijnc rrchlcn op hd land in den (Imrgrsldkru brief Ijctc/iiTrcn.

li. p. v., I heodericus de liecel et Israhcl, scubini de Saut bomel, v. u. c. s.

Vaniens coram nobis dominus Gbiselbertii s de .M al sen, miles, renunciavil oflFestucamdo omni Jnri ac plegio quod liabuil in terra, couscripta in littora¹ cui bec presens cartnla est transfixa, ad opvu Lubberti dicti Rosemont de Tyle. N. t. 1.

Johannes, hvi\'log van li r aha nl, i/rfft voor zich en zync npmijrrs loeslcmnimij lol het /(■;/lt;/(•)) van cm nienwen dijk Insschvn Tirl rt, /ondirijl;, rn Mmtft f/o vrrniiiifjini/ nirl te zuilru (/cdoogoi.

1 niversis presentf^s litlcras inspoirtnris, nos .) oil a n n es , Dcigi-acia d nx li o t li a r li) g i c, B r a 1» a n c i c rt Li in I) o r g i c , notnm fa,ciinns quod nos, pro nobis nostrisqne snecessoribus, promisimus cl adlinr bona lide |iroiiiittimns, nos aggerein qui dc novo coristrui debet inter

,• hrMiui.i\'J \'\'\'■ \'\'\'I¹\' ^:quot;^ndquot; quot; quot; quot; \' ■\'

_ct l,_et„,ul,.i« iiuibnsi¹........ ............. • • j_llU._v Tl.vlc .\'t Zan.lo-

II if ld, flovlltct\' VOU (i n .s {■ ir ij li iui H Mil/r, hIU Iniii lt;/quot;gt; lt;11 l\'Ol. , in hft

Univcrsis prosentos litteras inspect uris ot lunlituris, .1 uhan u^s (ilius Lytlek i no ut VV il helm ns de Wyc.ligen, senbini (Iravioiisus, voritatis noticiam cuin siilute.

Noverhis quod tlilla, lilia (losnini de Mylla, compos sane mentis , cum sno mamburno elect»», coram j-iidice ac comm nobis const itnta, contulit «it snpportavit in punim et perpotuam el ii nosy nam omnia bona soa mobilia a.c immobilia in terra de Knvc ac alibi nbi-cmiqne sita. curti de Milla, n-nnncians et more solito eflestucans, pront n(igt; scabini snpniilicti sentencinliter diHitiiviimis id pn\'ilicte eurti do Mylla snfticere ad robnr perjjetne firmitatis. In enjus rci testimo-ninin lt;iu;\'illa nostra pr«-sentiigt;ns dnxinms apponemla.

V-l. uquot; !)ii. waarbij II ilia alh\' hare gooilcrmi aan Maiii\'invrrnt sdienkl..

il ijhissfjio/) 0 M ido, ricim* van (lii idu (van .1 we s gt; - s hisaclioj) van lUri rhl, l.ntt! \'Jiifil rn hrvt\'tilic/l dr i:rrdcrli}nj V(IU di lu\'ijvttofplflflt- Ir Mitrii\'inrnrd. door mi srhndsnil\'ur in Iv\'er ijcdrrllrn _f UHlfU\'VilH hc.l ooxfrlijhr -h\'rlil.rn oiort lol hfjftuf/jilfotls (ter Idnnsfr rli n , ii(nilt;/r:irii /irl irrslrlijl; r/fv/rrZ/c d d, quot;v,-/ gt;\'rr ~

Nos (niter Guitlo¹, Dei gratia Helensis - episcopns in pontilicalibns, vices gerens reverendi in Ghristo patris «?( dmuini, ilomini (1 ui «lonis episcoju \'Prajoctensis, nniversis presencia visuris vel audituris salutem et noscere veritatem.

Ad nostmin religiosus \\ir dominus . . abbas Insnlc beatc Marie, ordiuis Preinoustratensis , Trajectensis dyocesis, ftc«5«idens pn\'senciam, nobis bundliter sapplicavit ut limitationeni in cyniiterio clanstri sni, quoil (juidem eyiniterintn per innrum for(eni et altmn, n tcmpori-cujns mtiinoria non existit, limitatum fuerat «it «livisuin, Cacere dig-naremnr, ut secure et salva cousciouciii corjiura mortuorum «daustri sni in limitatkme orioutalis partis possent commode sepeliri. Nam alia oeeidenta\'is pars ipsins cymiterii se[i«\' et sepius esset eonstuita

san-niiuo vrl srminr vioUiri. \\^ros von. ...........................conmdoi-an.Vis jnstigt;

quiquot; precibus ipsins .lo.nini . . abbatis incliuati, qnia profalun. lt;_Tun-terinm p«r murum limitatum ot divisiun invmimus, nt ost dictuin, limitationem ot divisionem in nomino Domini fecumis in ryimlcno antcdieto, statuontcs ot ordinaatos ipsnm looum secundam divis.onom ,.t limitation.•in nmri pro duol)Us evmitoviis pm-potuis tomponbus obsorvari. In cnjus rei testimonium sigillum nostrum prosentibus

i) Van lloiissiui. Ilatavin Sncru, lirussol, I, I\'i. p. !.gt;■ plaat-t (l(/lt; n (■ a i\'1 ziino liist van Utrochtsche wijbisschoppon, vorkoordelijk op 1376, en van llijn m •Ino vertaling, Antw. 175©, I, biz. CXVll, tusschon 13C5 en 1300, on znlks niet-i.^mistaan.!.\' /...j hem eonc handeling toesclinjveu w.-lkc eenc ..\'.«iw v.ockoi .......

if, lm liisdom wordt genoemd als bclioorend.! oiK)in\' de kerk van l onslanlinoprl, _m \',_nic k,,!,. Kircho na.h ilucn IVov. and Dior. in. 13ton Jahrhunde,t . We.d.n-

Wy Jan, hero van Ark cl, doen t.-weton oude maken oont allo deiH\'bonon dio tloson brief soolon sion of boren lesen, dat vvi don

.lie .dicle.dicn sijn to Mal son , in dioCoppel bidon |ergho, mot snlb.ir \\orwaerdon; wanneer vvi den clooter «hoven I. lb. swarte Tornoyse, „f payineni daor tienen, soc eoomt dat solve- lant vrihko wedor an ons alten,ale. In on-or.de van dosen dingbon soe bob _Wi d.-scn brief

M.ri.lsM.-n •gt;\' hrJ .„M lusschm Nl.-.olaas. kan........ van ................. n,

hrfulrn .Int Whjcr zrl.rr hui* of hnfMr , n Uarh Irrn.sl.y nnk :.,l InM.\'n , .Inch dal dr-.e hrz.lli.n, nn zijn dood nnn S i col na* Of ile obilij zul iionf)!.

Novoritis quod cnm disconlia et quextin vertcretur intei* (tiscretmn virnni doiuiunm Nie.lio I antu, cauonicnm beate iMario in Insula , ex una \' ,rte, et WigCM\'um laicutu de Barle ex altera parte, super quadaiu domo seu area sita in pamK-hia de Barle, dicte partes com-proiniseruiit in virus discretos Oouradtim, investitinn oeclesie do Kessolc et eanonieam Xancteusein, et Jolianiiein armigerum de Ki\'ssole, stipulantes ot obligaritrs se. ilictc partes in inamis dietoruni «rbitromin sen arbitratoruin, sub pena NX rnaree denariormn bono-rnin cl legalinm, parti dictnm arbitriuni non sorvanti persolvende. Predicti vero Ooriradns et Johannes, onus diet! arbitrii in se siiscipientes , arbitrando pronuneiaverunt qnoil \\\\ i ger n s antedietns , qnain din vixerit, libere et pacifice dietaiu doinnin sen ai\'eain de qua (jnestio vertebatur, inbabitabil et ilis|i(Mi(\'1 pro sua volnutute, sic tuinen niiod solvet censmii ooiisuctum.domino N vi-lmiao (juolibet anno lerniinis ei Imris eonsueiis (!t dictam demuni (Minservabit illrsain; et dicta domus cuin suis attinenciis post rnortcm \\\\ igeri ])redieti libere et simpliciter ad dominiiin Nicliolaum sive ad eecdesiam beate Marie de Insula revertelnr. In eujus rei testimoninm nosCoii-ra.ilns et Jolianncs diet us de Kessele, ad petitioncs dietornm donrini Ni i-li o 1 a i et W igeri, sigilla nostra apposninins sou dnxi mus apponenda.

Univei\'sis presentia visnris, Petrus Bart, Johannes lilins 11 u-borti et Israel, sc.abini in Sautboniel, Ncritatis noticiain i\'iim salute.

Veniens curare nobis Mac co lilius Alalvc vendidii el obtulii pro ( {\'( libris dermriorum ligt;galimn, eidem nl tUtcbal ur porsolntis, scx jiigtivn lerre. ^ita in jurisdictione de Kvuspiji-, inter eonnmiiiem aquedmduni et 1 icredes Hi(|niiii lilü Baildekini, lluberto (\'okc-bone iieredilaric possidenda. Mi llacco [)redictus, una cnm uxore ua , lm jiismodi terre ell\'estucando ren n ncia \\ il, [iromittens fa cere ren u n-eiare oiiinos (|ii^: de jnre tenent ur i\'enunciare lerre [ireiibate, proinitli ns

„_ti,nn If u b er to pr.\'.lieto wavu.uliuvu (u^.v per annn.u et du-u, nt juris est, coram omnibus volentibns jnri comparere super terra uieiuo-;_uta ,t dononere o.nne plegiu.u quo.1 voe^liebt cli.itur de ead-n, fnlttjubot l\'etr ns tilius llackonis de Tule. No.traruu, test,-

Veniens coram nobis Walterus dictus Sticker veudubt ct o. pro Wh. d. e. ut f. p. areata sitain in Bomel inter Hoflewigem „t Joham.em Sticker, Wilhelmo de Al her. pomdemhun. Kt Walterus prei. una .um uxore sua hujnsmodi aree effestiinindo rcuuuciavit promUlen* etc. Wilhelmo pted. p. a. efc. Qlio tact,. \\\\ .1-he 1 in u s pved. reddidit. Walter., pred. bujusmo.li aream m he.editano cciisu pro XX sol. gr. m,. He. pro eis sin-ulis aimis in die beat, Martm, hyemalis Wilhelmo pred. jure censnali persolvendis. r«. t. I.

U p v v.l andituris, Petrn^ Bart, Johannes Wiekeu broet, Jobauu.^ tilius i I u b er ti et Israel, s. in Santbomel v. ... e. -Veniens coram nobis Wilhelmus, tilius lleune, de Evusp.,.\', vendidit et obtulit pro O lb. d. 1. e. ut f. P- duo jugera terre sita . _(1tgt; [.jvuspije, iu loco diet.. Westeriu-hen, u.ter d. llenncun , uhbatem l.^nle beate Marie ex part- una, et W , 11. e 1... u m piv. . ... altera , d. Henrico pred. ad opus et ad «sus ,psi«s dom. H■■ n-i-ouventus ibidem, her. possideuda. Quo taeto U .Ibeln..^

jived, niiii cum Uiilx\'vto, (]icto K uk c b o 11 (\', ImJ. torrc offcstu-caudc reimiieinvit promUtcnn etc. jt. a. dr.. Inde fidejubet Htibertus, dictus Kokobone prod. Acta simt hec in pivsontia jiidieis de Kyn-spijc, videlictit H tibertl pr«dict-i ei vicinormn ibidem. N. t. 1.

U. )). v. vel auditnris, Petrii k B-art, J ohaiinos W ickenbi-oet, Johanrn\'s tilius Huberti et Israel, s. in Sautbomel, v. n. e. s.

(\'(institutiis coram nobis Rodolplms Ilacko, tilius Atbalyo de Tnul, vendidit et o. pro M lb. 1. d. e. nt f. p. XXIII1 jug-era terre cum X VIII virgis, lt;ita in j. do Kvnspijc intor coimnunom uqiiednctmn versus Roemde ex parte una, et heredes U i q ti i n i, fdii Baudekini ex altera, si ia in loco dicto Audewekle, o. iuqnani. ImJ. liereilitatein d. Rcnrico abbaii lusnle beate Marie ad opus ei ad nsus ejusdem abbatis ei cfmvontus ibidem lier. po^sideiulam. (juo facto Hodolplius pred. una cum uxore sua, huj. terre effestücando renuueiavit pro-tiiiltrus lie. d. llinriro ]»red. p. a. dr. Inde Mejnbent juneiis mani-1jiigt; et in solidum Ghiselbertus ilacko deTunl, I\'eirus suns iilius et Ilnberins. dieius Kokebone. Acta sunt bee in preseneia, jvidicis de Evuspijo, videlicet Huberti jam dicti et vicinornm ibidem, scil. Roberti, Johannis de Heln, Willekini, Henrici sui filii, Xeudonis Fresouis, Alberti, Huberti de If.edel, Bandekini, Sanderi Cameraer, Henrici tilii Arnoldi et J uhan n is tilii R Lq u i n i. N . t. 1.

11 iiihrrl h \'\' /. f h o ti c schinikl lift in dm linoyi/fstokoi hnrj vcymdltlt\', quot;quot;quot; dv nbdij.

XI is I\'eirus Bart et (jjodefridus dn acbtcldonc, s. in Bantbomtd, proiestaniui^- quod H ubertus, dietns Kokebone dodit

, :5 o SI, Januari J \'5. (\'/alt b o m mI.) B. v. P.tr.. H»vt ct C.nr.d.» - in

^v- quot;• \'\' ^Squot; , • , I „ i, a ii n »■ s do llcllnc vendidit ot o. pro

\'a hm\' I \'I i I\'quot;quot;¹¹quot;¹quot;\'quot; iquot;^!r* r-.......... ^{El .....}............... -

cum iixoiv. sim, hujnsniodi terré eflRnstucandtt ronunciiivit promiltem etc. H:i iu.1 e I; i u o prcd. p. a. el: tl. ut j. e. coram omnibus vuloutibus juri comparore supöiï\' torva 1111■ ii11ii\'ïitii ubscjiu\' consti lt;■ t siiu* aj4\'^*eribiis₅ et tlcponorc onino plegium quod \\(M\'rpliclii dicitur do inulciu. Indctido-jubenl eonjunctis manibus et in solidum Petrns ei Wilhelmus pnevi Haecouis do Tule. N. t. 1.

\\os l\'ctr ii s Bart et J o li aun Os \\\\ i e k eubroet, s. in Saiitbomel, protestamnr quod Baudoki uus, filiusAruoldi de Pomerio, dedit domino ITenrico abbati Insultquot; beate Marie et eouveutui ibidem, omno plegium «juod continetur in littora cui hoe presens oartula est translixa, promittens ex [iade gt;.ui ipshis warandiam (aeere d. Henrico prodicto p. a. et d. ut j. e. coram omnibus volentibus juri com-parere super terra conteuta. in eat I em littera ot d( \']ion(u\'e omue plegium de eadem. N. t. I.

A11 aart, heer turn Buren, en Adali^na zijm- m\'niiir, uerltodpen met gnedkeuviny «an hun vnder, Otto van Buren, ridder, twee hoeven, hcvallende ^2 niorf/en , lieleijen in Koek!anil hlj /WrAI, aaïi Marienweerd, euor duizend ponden.

Univorsis presentes liiteras inspeelnris vel audituris, A tardus, dominus de Buren, lamnlns, ot Adalissa, uxor sua, salntom et rei geste uoscere veritatein.

Noverit utliversitas vostra quod nos verididimns libere, pure et sim-pliciter, proprio jure in perpolnum, religiosis \\ iris . . abbati et eon-ventui do Insula beate Marie, ordinis Preinonstratonsiw, duos nostros mansos terre, oontinentes XWII jugei-a, apud villain dietani Triebt ,

in loco dif\'to Koclant, oxtendentos se uno fine ad aqnednctnm .If Malseu, ot altero fine ad commnnem stegham do rricht, pro M libris bo-nornm nigrornm Tnrononsium , nobis ad nostram volnntatom a (lu-tigt; . . abbate ot conventu iutograliter pevsolntis. Et ad mujorom socuritatom, propriotati\'in dicto terro, sen nuvnsornm dk-to?uni, cum omni inte-yvitute sua pretor decimam, dedimns libero ot impignoravinius dictis abbati ot coinvntui pro precio decern milium librarum bouoriun Tn-rouonsium nigroruiu, nobis ad nostrum beneplacitu-n totaliter soluiis et pagatis. Profitomiir insnpor nos n-signasso dictam terrain ot oul.-ni renuiu\'iiisse ad opus abbatis ot conventns predictormn, in judicio seculari coram judicc ct vicinis do Tricbt, secundum moren, et con-suetudinem ipsius loci, qui in talibus consuoverunt bactenus obser-vari, promitteutes pro nobis et nostris horodibns ac successonlms, dictis . . abbati ct conventui warandi/.are prodictam terrain sen mansos, et deponere omne inpodimentum, quod nobis vol nostris licrc-dibiis in dicta terra prodosso potorit et abbati et conventui predictis „boBse, secundum consnetndinem loci supradicti. Re.mnciamus etiam in pron.issis plane omnibus def.msionibns juris, que nobis ot nostris hcrodibus et successoribus occasione diote terro prodosse possent, et prefatis abbati et conventui in aliquo premissornm obesso. In cu/pis rei testimonium nos Alardus de Buren el Adal.yssa ejus uxor, venditores supradicti, sigilla nostra presentibus apposuiinus. Et in-super rogainus doiniuum Ottonem de Buren, militem, nostrum prediloctum patrein, nt ipse suum sigillum presentibus apponat ad majoris roboris firmitateiu omnium prouiissorum. Et nos, Otto do Buron, miles predictus, ad proces Alardi, filii nostri, dornini do Huron predicti, testimonio nostri sigilli bnic littore appousi, omnos oonditiones proscriptas laudamus, stabilimns et ratilicainus, acoiuno ius (|uod in dictis mansis sen terra profata, nobis et nostris heredibus \'in po.ternm coinpctore potorit vel deb.gt;at, bona voluntato resignamus et libero rennnciamus eidem, ad opus . . abbatis ot couventus pre-dictorum.

.....lm bij Mill an,, Marivnu.....rd af, :oo „I* ook hrt valvr Mm-slul. r„ srh_Fv.:t

Uidversis ad quos presontes littore pervcuerint, ego Johaunos, doudiuis de Kuyc, cnpio esse notmn quod ogo disoretis viris do-ndiiis . . abbati ot eouventui de lusuln beate Mario, iufringendi el depoueudi moleudimini aque situui apud Mylla, et cum aqua dicta Meers tal ac emu ejusdem aque fuiulo, laeieudi voluntatem suam om-nimodaiu et protectaiu, uioleudiuumque vent! super ooruui fundum vol hereditatem construendi, pleuain facultateui et licenciain coiituli et concessi, eoufero et concedo, sub hac forma quod predict! abbas ot oonventus milii et mcis beredibus, quolibet anno die beati Lam-bcrti aminos redditus quinque solidorum parvorum denarioruiu, grosso antique regali Turonensi pro XV( parvis denariis comi»iitato, vol in equivalent! pagameuto, ratieuo premissorum perpetue reddent et persei vent. Promitto, igitur, bona fide, lice premissa prenotatis abbati et conventu! Krmiter et inviolabiliter observare. In cujus rei testimonium sigilluui mourn, una cum sigillo doiniui Jacob! de Mirlsier, ))resent!bus litteris est apptMisum. Kl ogo Jacobus, domiuus do Mirlaer, miles, sigillum mourn ad iustauoiaui prodicti Jobauiiis doiniui de K uye, liiis litteris coapposui ob majorem (Mideueiam pre-tnissorum.

Itodolph Dclj nun lifn\'l vo\'hwpt Ictnd nan //gt; ndrik /■•■ j junior eti onlvanf/t

Veniens c. n, Iludolphus dietus Delf do Driel vondidit et o. pro C lb. d. 1. e. ut f. p. petiam terre dictaiu Gbere sitaiu retro ag-gerom dictum Afterdike, inter Jacobum de Veltdriele ot inter terrain dictam Dijparc,; item petiam terre continentem VII jugera super Puisstegbe in J. de Driisle, inter Q-erard u m Be y e r (it VV i I he I m u in Pinacker, obtulit, inquam, terrain prouotatam Henrico Ke\\ junior! do Mom el s. c. et s. a. b. p., et K o d o I p b u s 1) 1 T prefatns hn j. terro off. renuuciavit, pramp;m-Mem etc.. Henrico Key junior! pred. super terra prelibata /». a. clr. Inde Nicola us Muront et A lard us.

iilnis Gera rlt;l i Ijo.V \'I\'\' Dvicle, sunt liil.j. ind. Quo iacto IIimi-riciis I\'N\'v prcd. ri\'ildidii terrain prelihatain Rodolplio Dcllpvc-lato in luiroditario censu pro Hlllb. --nxs., royali Turonensi pro XVl tli\'iiariis ctnuputato vol pagamentnm pro cis, singulis amns m die bcati Martini hyonialis ipsi ilcnrico Pey juiiiori pred. hor. porsol-vondis, tali addita conditione, si censns prod, ipso dm boati Msirtim aim. non fnerit porsolntus, quod extunc do dio in diem pena qna-tttor solidnrum die-to monete snporcivscot, rpianuliu Henri ens Fey pro fat 11« orodore volnorit torre prelibatv. I ■ n. t. 1.

.lohnnm-s ............. dmnyl dm (hmiietloken hrir.f, nquot; ll\'i, am, zijn srhmpquot;quot;

Nos Rodolphus llonseilt et Johannes de Hoosden, in Zantbomi\'l, protestamnr quod Johannes, dictns Kemoleor, obtiilit pro ( Clb. d. 1. Iquot;, ut f. p., Ghisolberto, Hlio Goneinanni, go nero sno, ploginm do liac litem cui hoc presens cartnla est trans-li\\a. Et prod. Johannes, una c. n. s., huj. littere efl. rennnciasit.

,1,. j_nre tonentur renuneiaro littore meniorate, promittens niehilominus warandiam facero Ohiselborto prefato super littera prelibata p. a. „t d. nt j. e. coram omnibus volentibus Jnri comparere et doponerc n.nno plegium quod vovplicht dieitur do eadem. Inde est Kdcjnssor Sander us, dictus Drossaet. X. t. 1.

1 :5 1 1 , X o v cm her 11. (^f/a 11 bom mel.) U. p. v. .Johannes do lioesdon et Conradns Rode, s. in Saiitboinel, \\. n. c. s.

Vniiciiti\'s comij nobis Egiditts van dor llimr do Bynspijo ot Arnoldus suus Crater vcndidorunt et o. pro (\'( 11). d. 1. «. ut f\'. p., Ilonricn, abbati [iisnle gt;aiu:to Murio a. o. coiia cntus ejiisdoiu mona-slorii, licrcditiatcin subscriptam, ^itaiu in j. de Eynspijc, vidclicot potiam terre sitam in loco dicto Boninchovou, inter abbatem jam pred. et Hadewigem et Arnoldum, filium ejusdem van der Ha er; item peciam terre sitam in loco dicto Bonendael, inter abbatem jam pivfatum ex utraque parte, her. possideiulas. Et Ëgidins, Arno ld ns, pred. enm nxoribus eonim ac mater predictorum eum tutore oornui eleeto, liuj. terre eff. renuiiciavernnt, (iromifhmte» de,. Henrico prefato a. o. conventus monasterii antedieti, super dicta terra ■p. a, etc. Inde stuit lidi jnssores iudivisi Wilhelmus de By nspij c, Robertus de Eynspijc et Henricus, tilius Arnold! de Eynspijc. N. t. 1.

\\_l nn/\'l i it n MrchlcHj Arnulil en llilihrrl n r \'J ft r , rrrl.niijifti l\'y tuiinit\'tt

Idttfl imdi\'t\' llrlluHiv it.dtt Jl c ltd r i I; vu tt Iti\'ti\'l onin\' zijne znslft\' A 11 m/, tvaltiAiy reut Rijoitijn van Ky n sp ijI;,

U. p. v. Johannes de Hoes den et Arnoldus de Hoosden, s. in Sautbomel, v. n. e. s,

Venientes coram nobis Arnoldus filius Gerard! de Mechlou, Arnoldus et ilnbertns lilii Alard! diet! Zorghe. veudidorant et o. pro (Lib. d. I. e. ut t\'. p. Henrico de Dril a u. o. sororis sue A leidis, roliete Biquini, vy jugera terru sita in j. de Holln, retro loenm dietuin Meycamp apvid Maream, inter Artioldum de Hoeclem ex (itrariue parte, pro horeditate allodia li sine eensn et aggero her. possidenda. Bt Arnoldus prod, una e. u. s. nociion Arnoldus et Hu hortus, fratros jtredict!, lm j. lorre etl\'. reiinn ciaverunt, ■promiHenten ate, II enrioo prod. a. o. A ley dis sororis sue prod. p. a. ate. Indo sunt fidejussores indivisi tlerardus do Meehloii, Johannes tilins Egbert! et Haudokinns, filius Arnold! do Doyla. N. t. 1.

De ahdij erkent eerptiehl Ir zijn. tm hel. overlijden eatt Itutger tie lln I lande y van Tuyl en zijne vrome Klisohelh, lol heil hunner -.telen -tl.ree juarlijl.selw ititkecriiK/cu te, doen, in t/fld aan de kerk te Tuil en arm renif/r harer (/eestc-

l\'iuvorsis tam prosentibus quam futuris, llunricut?, Doi paticntia abbas in Insula sancte Marie virginis, totusquc? ejusdom loei Cim-ventus, sahitom in Domino sempiternatn.

Novoritis cpiod hos dobemus iet exsolvcro promisiiiius, pn-t iil)i-l iiin llutyberi die Hollander de T uyl et Elizabetli uxoris sue, in remedium aiumariim eorrun, ecclesie parrocluali in I nyl, ningnlis annis in amüv.\'rsario Rutgheri de Tncl predieti, decern solides; ]ilobano ejusdom eitclesie, decern solides; capellano altaris beate Marie in Tin I, decern solides; item capellano beate Marie Magdalene ibidem, decern solides, nigrorum Tureuoiitium denariermn, bono grosso _r,M,-ali Turenonsi pre sedecim detiariis compntato. Silemus autem snm-iimin in anniversario Elizabeth uxoris Hutgheri predieti ecclesie et sacerdotibus predieti- (debitam, quam) in ejus anniversario annis singulis persoh emus; istas etiam peennias non dabiinus nee dare tenebi-mnr alii|nibn -, ui-i ipsi- amlxibns, tam R ut ghere quam p i izabet li predietis, ingressis viam carnis universe; tali cenditiene ndjecta quod mlditus ])rodictes redimore poterimu- ah eisdem, si i[isis litteram, qua qnatnor libras monete predicte valentes annuatim in J uyI vel in Haifften ant vn llelln sive alibi, nbi ipsi habere vohierint, et de qua seeuri fuerint, einerinius, aut ipsis annnatim eensum focerimns assig-nare. Cum autem hoe fecerimns, a solntione diete pecunie vel red-ditnum annuoruni liberi et qviiti oinninu erinms et soluti. Insuper singulis annis post ebitnm Rutgheri et E1 i z a be th Jam dicternin, in feste beati Martini liiemali- ant pest infra qnindeinim in pcrpo-tnnm, pro remedie animarum eorum, dabiinus dnodocim tunicas (iiianililiet valentes Hbram \'rnrronensimn nigrorum et dnodecim paria calcieruin, sex tunicas et totidem paria ealciorum panperibus in Tin I. reliqna- vere tunica- et calcios pa.uperilms yn Hellu., secundum qui ui preposito ecclesie uo-tre et plebanus ¹ de Tuyl et Hellu qui pro tempore fuerint videbitnr exjiedire. In enjus rei testimonio nosabbas et conventns predieti, si^illa nostra presentibns duxiinie apponenda.

I)(\'.si• hryfl\' liobben die kori\'k van \'i\'uvl innle. Hi\'llu, vun ilcr armer la ut lt;i|i tlcllu SNIIll murgluvn, be/egi^lt cuin sio-illis abatis ot con-vontus.

Item. Siu liabetnr in libi\'o comnicmorationum del\'unctoruui in domo capltnlari liujns monasterii:

Vil Ydus Julii. Cuuimemomtio Rutglieri dicti Hollandriui do Tuy 1 cum Elizabeth nxoro ejus, qui contuleruiit nobis XX jngora terre in llelln, de quorum proventibus ementur ammatim vestimenta ad opus pauperum in conseienciaai abbatis, dictoque. li u t-gheru et sue uxori liet omni auno officium vigilie vel commonda-t ion is cum religiosis ad hoe deputatis.

Iluhfft\' dr 11 n 11 fiwl gt;\' i\' i\'i\' ii t quot;i/l i\'ci\'l\'iiojil ih\' IViurw\'scatHj) otidrr llcllouw (tfin

U. p. v. Johannes lilins Huberti, Meuricus de Vieo et Arnoldus de Hoesden, s. in Sailtboine], v. n. e. s.

Ven ie us coram nobis llutgherns, d ictus 11 oil a u dr i n u s de Tule, vendidit et o. pro M 1b. 1. d. e. ut f. p. sunm camptim terre dictum Wuwerscamp, in j. de Melbi situm, dirigentem a fossa dicta Brokegrave usque ad aqneductum dictum Marke, inter sacerdotem ecclesie de Hellu ab una parte, et inter Ni e hol aum de Mal sen et pueros Alardi Zorgh ex parte alteva, preposito ecelesie Insnle sanete Marie ad nsus abbatis et conventns diete w-ciesie, sine aggere et sine censu perpetne possideudum. Et Rutgherns liollandrinns pred. c. u. s. Elvzabeth, hujusmodi terre efi\'estneando renunciavit promittons etc. d. preposito ad usus d. abbatis et conventus pred. super terra memorata p.a. etc.. N. t. 1.

Datum a. 1gt;. M (\'(\'(\' X 11. in die beatonim A|iostoloruiii l\'bilippi et Jacobi.

Op dcu kant is met .•■one latere hand aangetoekend: „Hit i din eygendoni die \\vy hebben van dei armer laat op llelln, hnldcndc XM morgen quot;

I.I\' hjd I\'d I . \' I\'ll liquot; gt; \'quot;II II CU li rik vi gt;1 11 I\'d . r. a. .•«■«•A-».»/., n 111$ ...................

Venientes coram nol»igt; Lutg;rtrdis, ndiuta qnondain Honrici du-ti de 1) r i c li • dc Hollu, cum ^ln.) tntore, oi H a u d ek i n u s filius Arnold! dirti ut en B o c ifl «j; a c r tauiquain tutor filil quoiidani predict! llenrici, olitiilornjit pro I. lb. c. ut. I\'. p. Alcydi relicte quondam Kiquini do Kyns^iijc 1119 jn^ora tern: sita in j. do Htdln in campo dicto Searpswerteamp, quibns adjacut a parte .-uipcriori Wilhelmus dictns Wolf, et aparte inferior! Aruoldns de Iloeelem, dirigontia cum inferiori line ad at(ucductuni que Marka mincupatur, pro propria hereditate libere poNsidenda. Et Lutgardis (mm iiio tntore et Bandekinns tamqnam tutor predict! pueri huj. terre efl\'. rcnunciaverunt jtromUlcntv* etc,. A leid! pmlipte }\'■ «■. \' ali addita eoiulicioiie, quod Lutgard!s et Baudekinus tainquani tutor pueri pred. infra X annos proximlt;»s, qu(d!bet anno in Cathedra beat! Petri redimere possunt prememoratam terrain, cum Lib. dena-riorum, Tnronensi gro^so pro X\\ I denarii^ coinputato vel cum bono pagaiuento eisdein equivalente. I\'reterea de prcdictis nemo in ascensu et descensu prodicte terre in fere t alter! impedimentum, dampnum

[irii.-linns van (Inuicrcii rcrkiiopl z\\jn huis en ncyen mon/cu Inud aan II c u-

1\'. p. v. .1 oh a nnes We rijn, Johannes delloesden et Con-rardus Rode, s. in Sautbomel, v. n. c. s.

Veuiens c. n. Bruslinus de Gam meren vondidit et o. pro (•( lb. d. 1. e. ut. I p. domnm et aream suam, sitas in Gammeren, cum IN jugeribus terre sitis ibi retro versus austrutu, quibns heredes

Arcns niljiicont ah utraquu piirtc, cl torra mviortlotis de (jiiranicron iidjiicct dicli\' ti\'i\'ri\' xcisiis nustruiu i\'t versus st\'idcnti\'ioiu\'in plutiüi comnuiiiis, o. inqua-iu, liureditatom prenotatain eiun duabus virgatis jto\'ji-rris ct sine coiisu, llrnrieo de Vico couuiiorauti Boiael lier. possideudas. Et B rus tin us pred. c. u. s. Imj. Iiereditati eff\'. reimn-ciavit, iiromitkim etc. llenrico pred. super liereditati,¹ memorata p. a. el if. Inde J a c lt; gt; b u s M a y n u s d e N y wel et E v e r u r d u s (ilius Hoyle de Nywel simt fidej. ind. Quo facto IIenrieus prefa-tvxs reddidit liereditateui preuotatam Brustino pred. in bereditario censu pro X II). gr. mj. de, singulis anuis in die beati Martini liyemalis ipsi llonrico de V iclt;gt; lier. persolvendis, tali addita CQDditioue, si census pivdirtus termiiio profato auu. non fuerit persolutus, quod c!x tune de die in diem pena X solidornm ejiisdcun inouete superereswd, quain peiuini una cum censu prelibato llouricus pred. reenperabit ox bereditate prouotata, duin diutius cidem credere iioluerit et expec-tare. N. t. 1.

\\l(:irl, ivciluW\' ren /{ij lt;• wij tl rit it E // ti ,s jj ij fi _f tlraayl ilm hrief n: I \'iO urci\' uan II llv il i\' h ij 11 run /\', ƒ/ igt; s jt ij /,\', leu hrhnrvr run W\'illrin, run Srliirilaiu,

Nos Petrus dictiis Bart et Arnoldus dc llocsden, scabini in Hautbomel, pi-otcstamur quod Aleidis, relicta Hiquiui de Eynspijc, cum tutore ejus electo, dedit Baudekino de Eynspije ju! opus Will el mi de Sciedam, plegium de liac littera cui hec presens cartula csl translixa. Kt A leidis pre fata-, cum tutore ejus electo, Johan nes ejus Hlitis cl W i 11 e I m u s ftlius Julian nis de Oeps cum sua uxoro, liujusmodi littere et bereditati in eadem contente eft\'estucando renuiiciarunt. Nostrarum testinnmio litterarnm.

Nos cnz. nl* in bovcnstaandrn hrh\'J Aloidis rclicla kiqu i u i lt;1\'\' Bynspic, c. t. s. o. dutlit c. n. Willelmo, HHo Johannis dc Cops, pleRium de hac littem .-ni hoc prisons cartula est, transtixa et Aloidis profivta cum tutoiv ejus olocto huj. terre off. ronunciavit. N. t. I. Datum a. I). MCOCXlll, leria 11 post octavas Pentecostc!.

Vonieus e. u. Ghisolbert as dictus Greef v.uididit et o. pro ( lb. I. d. e. ut f. p. lt;/. I\'lr/i. etc. duo jlibera torro rita in j. do Doyla, in loco dicto Stort, inter Divitrm 11 accon o m et ecel. ib. item tria jugora tcrro cum dimidio sita ib. in loco dicto la do Maet, inter A lbortum de Kuuc et Ghiselbortum dictum Wautaert, pro horoditato allodiali sine censu ot aggoro her. possideuda. Et Ghisol-bortus pred. una c. u. s. Imj. torro sou hcreditati off. renuuciavit, _vromUlm* etc. d. prcpositu protato ad usu- abbatis et couv.mtus mcmo-.„ti, super horoditato prolibata p. a. etc. Prosoutium testimonio ht-

II, „,1c 11, ran lice.:.el en zijn II ui he el verknopt,i ,len brief »« H3 aan

U. p. v. Petrus Bart et Honricusde Worva, s. m Saut-bo.n\'cl, v. n. c. s. protestamur, quod llonricus de Hoossel e. n. S et llubertus ftlius suns, c. u. vondiderunt ot o. pro lt;( lb. d. 1.

ut I. p., litteram eni hoc presens cartula est transtixa et omnem horcditatem in oadem contentam, d. prep. etc. her. pussulendam. M lie uric ns de 11 cool c. n. s. et Hubert us filius ejus prod. huj. hcreditati off. ronlineiaruut, promUtenlcs clc. d. preposito prod. a. o.

ilmn. fir, super liorotlilato ummurata /». a, rlr. Inde II v. n i i t: u s (J rao( quondam iilius d. Wilhol mi, II.uuric.us Ijouwo de II orwinon, Johannes de llorwinon conijuunins Hoessol, ot llubortus fionwo do Heessol imlivisi sunt fidojussoros, N. t. I.

fohdfiHus van Xniliclicin st/ienkl hrlijccn hem uit rlc uuMvuw/mp zijm-r inoiih\'i\', Mi\'cIi Ichi van /niliihem, InekiDiil, aan zijn hronlcv IJoudr irij n,

Nos VV i 1 li olm n s, Iilius q nun dam .11 i 11 n, ot .1) an i o 1 d o Ag-goro, s. in Buscoduois, n. f. u. q. c. e. n. J uhan nus do Zul ikem, Iilius ()uondam domino Much til dis do Snlikom, totam jiartoin succos-sionis, quam idem Johannos hubobat sou habere potevat vol dobobat iu omnibus que dicta domina Mecbtildis in inorto sua post so roli-quorat ot (|uo idem Johannes lt;^x morto quondam dicte domino M och til dis, matris sue, ad se jure horeditaric suecessionis dovolnta esse dicobat, libera et spoutanea voluntate, domino Ji a I do wi no fratri suo donavit, tradidit ot effostneando resignavit, promittons ul debitor principalis, quod i|gt;so dictam donationem et rosiginitiononi ratam et lirmam obsorvabit. Proseiitiuin testimunio litterarnni.

Datum a. I). MCCC X I I II , feria 111 I ante Oonvorsionem beati I\'a.uli Apostoli.

.! o h annc s ran Eynnpijli lt;irrfl c/ocdrrm non zijne. I.inihrcii A r no I il, lliiihi rl i;n Marin, trr afdacnwff ran giim hij /mu xchutdig in.

üniversis presentia visuris, nus I\'otru s Hart ot 11 onricus do W erva, seabini in Santbumel, protestamnr quod constitntus c. n. Johannes de Ey ns pij c, Iilius veren Mieken, contulit Arnoldo, lluberto et Marie suis puoris, omnia sua bona pi-nniptii; item siunn ibminm et aream in Kynspijc. inter IJouricnm do Reno snuni fratroin, in fine, et oomniunoin viciiin. Item contulit sue lilio Marie specialiter petiam terrc in jnrisdictlone de Doyle, sitam in

Igt;ryIrrbi\'rmt , inter ajonuchuB liisulc sanctr .Miirii\'ct iiitür ilivisiunom jurisdictionis de Bvnspijc et de Doyle. Item ceutulit eidem potiaui lorre in Curtehoeve de Eyuspije, in emni Jui\'e ibidem site. Item con-tulit Huberto suo lliio, petiam terre situiu in Eyuspije, in loco dicto VV^resterijig\'ho, inter Ottonem de Hokolem el inter Uildo-u\'ardem rolietum Willolciid et soos pnoros et inter Abckinuni et N velioIn n m lilios Aleborti Audsc«Ie. Item eontulit lltiborto predicto petiam terre ibidem super pasena inter monaelios predictos et inter Witiandum filium dicto veren Vreuken Et bona omnia predicta eontulit Johannes predictus suis pretiitis pueris pro talibus dobilis pront in eum Joliannoni cum litteris soabinornin )iolorunt protestari. N. t . 1.

luim till\' I\'ll II /\'.ƒ/ ilüp \'I Aquot; dvi\'L quot; I si mill vail flllc \'Hins/n\'Oltk IIJI ill: HI hnrriisllllfllilrll

(Joram nobis I\'otro Bart et Hon ri eo di; erva, scabinis in Siiutbomel, .1 o lia n n es il e Eyuspije, lilins Mieken , rennncia\\\'it omnibus bonis in littera eui presens oartvda est translixa conscript is, ad opus Arnoldi, ilnborti ot Mario suornm pnororum. Nostrarum testiinmiio litterarnm.

I )atuni anno Domini M (\'(\'(\' \\ 1111, leria sexta post testnm lieati Grcgorii.

I let iloei Vim ileze Irair-llxH n.ih nquot; ITit* scliijut ti- /.ijn, de weglating daaruit van de uevvoni\' vrrklarliig ..reniinrlavit \' enz. te herstellen.

i. ii r h i a a il i\' it il Tii I srlirtil;! inm ilr iili\'hi /•ent\' \'•i\'I)iiiiIiI \'jroot -gt; 0)gt; hrl luns inn vijlen zijn nnhr, mnh r lirdimj van levmnlani/ vruclilurhruili door zijn broeder,

et J ohaun es A m b i\'o s i i, scabini in Tv la, noticiaiu veritatis cnm salute. Novevint uuiversi et singuli, quod coram nobis et jiidiee Ty-lensi propter hoc peixunalitei* coustitnti, (.\'on rad us, tllius (i erard i do Ty la bone memorie, ex una parte, et domiims Gerardus, fmtor ejusdem (\'onradi, lt;;anonlciis Lnsnle beate Marie, ordinis Prenion-stratensis, cnm Y segimo, notario Tylensi, sibi in tuturem iiac vice dato ox altera. Idem (\'onradus sua libera volnntate dedit et resig-navit dicto suo f\'ratri, ad nsus et ntilitatem abbacie Insule beate Marie Jam dicte, tres li bras aiuitii et hereditarii census ex integral i demistadio super quo (xorardus, pater dietoruin presentium, coni-morari consnevit dnm vivcbat, amiis singulis die doniiniea qua can-tatnr luvocuvit me, liabendas ae bereditarie recipiendas. Salvo tuinen usnfructu dictarnm trinm librarnm ipsi domino Gerardo quoad vixerit, quein dictns (\'onradus ex abundanti dedit eiilem, ita qnod ipse dom it ras O er ar du s de illo nsiitrnctu suam li ben? possit fa cere voliintatenj. Et biijnsmodi ceusni prefatns (\'onradus effestucando remmciavit, nobis seabinis preserijdis sententialiter pronunriaidibus, preniissa dicte abbacie ac ipsi domino Gerardo firma fore et immobilia pernianere ae conservari. llarum n. t. 1.

(i gt;1 s f) vlt;*ch l va n ( \'• \'t cl s ij\'i\'ft (uih de ohilij lof i\'tt\'c\'/fcwDifi \' \'in (Hiuspruhcii, ihr :j \\i-rlt;/t\'iis n-riit ep licuJi\'ti I Cf feil ltr)n thrd (ji\'ldcu , lt; o/r Jmrrr in I\'iivcii\'it , iniji hr!

Alle den gbenen die deseti brief solen sien of horen lesen, doe ic Gbisebrecht van Oaets\', knape, te weten met kennisse der waer-heit, dat ic bi rade mijnro vriende hebbe ghegheven ende gheve niet. mitten tieghenwordighen brieve, den abt ende den convent van Sunte Marienwaerde, ene hoeve lants die gheleghen is in den aire Oversten hoofslach in faveyen oestwaert ende street aen lt;lie lludsmere, tientfri, vrilike, ende erflike te bebben ende te ghebruken, /onder enigbe uen-tale van mi of van iniiien orfnamen. Dese hoeve lants heb ie hem ghe-gheven in eenre rechter moetsoenen van ersc ende van tienden, die si van der heerseap van Kuye in l\'aveyen ende in llietvelt hadden , also als haer hautvesteni spreken. Ende want .Ian here van Kuye nn gheen redd ■, n die goede dacr haer liantfcsten al\' sjireken en

bekende met sinen openen brieve, daer om heb ik heni dese hoeve I ants gheffheven. Ende met d«ser hoeven bin ie gesceiden van den abt ende van den convente voevsereven, van erve, van tienden ende van alrehande aentale, die si toet mi of toet tninen voer varen hadden te secgen met hantfesten of met brieven of met andren dinghen. Waer oec dat sake dat ie of mijn erfnauien dese hoeve hints wouden weder nemen of aenspreken, soe beken ie den abt ende zinen doester (bi) desen solven brieve alle dat recht datsi moghen betonen met haren hantfesten in Paveyen ende in Kietvelt, alse verre alset mi aen gaet. Ende doe dit gheseiede was ie zonder wittelije wijf. Ende op dat dese dinghe vaste ende stade blive, soe heb ie desen brief beseghelt met minen zeghel.

!) \\\\ n;ii liijnlijk (1 ij s I) r o c h t van L\'iits, dir t\' (lion tijilr\' in die slrtuik Ineiigoed Inv.at, volgJMis hrifvtm van gniiil\' Willmi lil. I)ii v in Mici is, Clntrtrrhorl, . II, hlz. on 4.\'VI.

Chjahrrrhl van (\'.nets berirhl nnn Jan, heer van Cu;//;, dnl hij pene hoeve min het Huilsmri\'}\' otiilcr l\'aveirn lot inoelzoen aan ile abdij heeft afgestaan, van \\erlhe luiere hij ereilU\' l ontkent den rilt;/eii.iloin Ie helihrii ijegeveii , dis hilar s/echls m leen houdende van heer J a n, vfien h ij thanK smeekt den eifiendorii dier hoeve aan d.c abdij te v illen scheyiken.

Enen edelen man ende enen hoghen, Jhan, hero van Knyc, zinen lieven here, öhijsbrocht van t\'aets, knape, salnyt met al den dienst die hi vermach. Ik doe u te weten dat ie den . . abt ende den convente van Snnte Marienwaerde hebbe gheghoven ¹ in rechten moetsoenen van erve ende van tienden, daersi op hadden te sproken met haren hantveston, eene hoeve lants die gheleghon is in den aire Oversten hoefslach in l\'aveneyen oestwaei\'t, ende street an die Hnds-nieer also als zi gheleghon is, tiontvri, vrilie ende orflic van den ahte ende van don convente te. ghebrnken ende te hebben, zonder enighe ai\'iitale van mi of van minen erfnumen. Ende want it- heb ghenen ey^hondoem van deerre voerseider hoeven gheghevon, en hebbe noch en maeh ghoven, want iese van u iiondo te lene; soe ghevo !lt;■ n ende draghe n deze voerseide hoeve lants op met desen tietfhenwordisfhon brieve ghelikerwijs of ie voer n stonde, in behoef

des voerglionoonitim . . tvbts eiulo sijn.s convonts, oude bid n dat glii den eighendoem van dorre vorseider hoeven wilt ghevou den . . ubte van Svnite Marienwaerde en de sinen dorstor. ovvelic to ghebmken ondo te hebben. In oroondo des brieves beseghelt «iet iiiinon zcglud.

W\'i ii an (lh n ^lt;i\'rl;oi)jil :i\'h morgen onih i\' Kiisjiijl; aan de ulxlij.

ü. p. v. Arnoldns de Hoosden et Johannes de Hoosden, s. in Santbomol, v. n. c. s.

Veniens c. n, W i nandns films Vrenvvokini vendidit et o. pro cc lb. d. 1. o. ut t\'. ]gt;. lt;/. [gt;re\'igt;. etr.. sex jngera terre sita in j. de Eynspije, supra novam pascnam, inter d. abbatem pred. et Honricn m de Reno, pro hereditate allodiali, s. c. ets. u. hor. possidenda, et VVi-nandn.s praefatus una c. u. s., Glerardus suus iilius, Heilwigis ei Meinta sue filio, cnin tutore oarinn electo, hnj. terre sou hore-ditati ell\', romineiarunt, Wi nan dus prefatus promittenx etc.. d. pre-posito, ad iisus abbatis e,t couventns inonastoini prenotati, super terra, sou hereditate prolibata n. rlr. Fiihj, Quibns itaque preordinatis, nos Arnoldns et Johannes, s, pred. testimoninm porhibemus Potro, dieto 15art, et 11 curie o de \\v er va , nostris conscabinis, super eonventione rt conditione inemoratis. In rpiorum oniuium testiinoniuin sigilla nostra, una cum sigillis Petri et Honriei pred. presentibus sunt apponsa.

Orereetiknmst lunsvheti de nhdij nu di iw/mUi-nrii run limoij. üe abl slaat lor, dal ilr dijk, welh van :iju gord lloxchuscn langs ih wrlernxj vim Iteexdr tol dr irrlrrifKi rnn Iteuoij toojil. ilanr zul lilijrcu lilt;///i:ii, rn ihtl IloKchusrii, door rrur i/ravr hinnrudijks, hij h.rt mevr in taalstyemcldv wclvrinr/ zat uüwaleven. Dr kastvii van hvl onderhoud van den dijk eri de yrurv znttru nrrr tlvnoij rn HoscliHavu r/i\'ljkrtijl. ƒ/»•/■ murrjen Wordrn oiiitjrKlitijrii,

Vim Glif\'lrc, mukon cont alien liulou dat lier II on vie, abt van Suute Marienwaerdo, also van zijns cloesters weghen van der eenre /ide, cude .Ian van Bei.\'sde endo Jan Acrijns zoon, die woiu\'ii toet 1\'yiioye, metten gheburen van Rvnoy , als van dor ander zido, voer ons endo voer anders goeden Inden qnanien ende droegben overeen niet luwn-re beider wille, van watorgangbe ende van zeghedike, als hier na staet \'best-reven. Int aire ierste heeft ghelovet die abt vorghe-noeint, dat van ziuen erve van Boschnsen sal bliveu licghen een zeghe-diji- laux die wateringho van Beesdo die gaet benovon Bosdinsen; dose vorseide zeghedijc sal ganghen al teinden Boschnsen an die meer, erule voort an dit» wateringhe van Itynoy. Kade binnen desen voor-Heiden zeghedijc alhvnx sal licghen oen grave, daer dit vorseide erve van Boschnsen in sal weteren, endo dese solve grave sal gangliën ende watoren in die wateringho van Rynoy teinden Boschnsen bider meer. Ende desen zeghedijc ende desen grave sal men altoos honden , diken ende graven, al dos is tedoono, endo dat sal men coston ende (piiten van alden erve van Rynoy endo van Boschnsen mede, mer^hon moi\'ghen whelijc; oude dabt vorgenoomt endo sijn doester solen gheldon voert altoos van Boschnsen in die ghemene weteringhe van Rynoy, endo daer in solen zi wateren met Boschnson, ghelije andron erve van R\\ nove, Ende omdat al dose vorsereven dinghe vaste endo stade bliven, soe heb wi (1 hijsbrecht voerghonoonit, desen brief ghe-segholt met onzen zeghel, ende wi Jan endo echtor ¹ Jan van Rynoy vorghenoemt van ons dorps weghes van Rynoyo, hebben ouzo zeghele gholianghon an desen brief, ende den abt glieghevea om die moorre zokerhoyde.

\'i amlermaal, de undero. \'1\'. w. digt; bciiicjatnien, in den aanhef vtötiicld als wonénde !.lt;gt; Koiioij en thans vuur chit doip deze oorkonde bc/i\'^elende.

Allnarf. hirr i ii ii Hurm , en Of to, zijn owlxti\' zoon, doen ten hehoerr van Marii\'invnnil afstand gt;-./»» alle aansjrrank lt;gt;/» tinuleti tussehtm Trichlerveld en Until, rrin alti rrr/it o/i walrrufvaiT, eriir riil;rlr fcfri\' i ii ij uityezoialcrd, tloov hel tand dn\' (ihdij hnirilrn Tricllt {letvifen, en run weidn rc/ll op tand dn ididij fnssr/irn li\'irhteevvht nt llrrsili\'i\'i\'i\'ld,

in\') I^fc \\ :i tl 15 u i\'c n , iiKiK\'thi cout alle ili\'i( ^ 111¹1ii■! lt;1 io dosoii hriH\' soNmi sii^i dl horen hisen , dat w i bi rade ondo bi wille onzer jimlt;gt;*he ende on/.er \\ i\'iemle met orkoiide oir-; tieylieii wordi^lien briefs hebben cjiiijt ^■lielaten, ende liiten ende schelden qnijl , ullo uentulo eudo al recht dat \\vi of onze ouder hadden ot bobben mochten einmenueer au tienden, onl ol nuwe, hoyhe of laghe, die j^hidelt;gt;\'heii sijn tiis^lien ■l\'riebter velt ende den darp van Heesde onde dies .. abts van Simte Marienwaei-de ende /.ijns eloesfers sijn met uilen re \'.ie belioudelike on/.er gheriehteii bogdie ende laglie, ende belcennen dat noch on/e onder noeh \\vi gheen reolit daer anen hadden noeli en hebben, noch onze erfnamen, noch onze nacoinelinglion en soifeji noch en moghon «beun reebt daer an hebben, want wi hebben dat qnijf ghescoitden ende scheldenl quijt. Voert soe heb wij met desen selven brieve desen vorseiden . . abt en zinen el«M\'»ter ghegheven vrilijc ende ewolijc dat noch wi noch onze erfiuinien, noch onze iiaeoinelin^ho noch niemen anders glienlt;m waterknie of wsiteringlie hebben en solon in des voer-ghenoemt eloesfers erve of hint dal beneden Triclit glieleghen is, dan allene die wateringlie die gheloghen is boven den llnesl in tuhe-sceit tuaghon rrichter velt onde des voerghenoenits (doesters erve die ^aet van dor Linghen an den Biscojis grave ende voert al oinme des cl«»esters erve in der Linghen; ende met derre wateringho /.oelen wi ende onze erfname ende onze nacomelinghe ende al onze huil ons

in des eloesfers erve dat vorseit is, Oec zoel di weten, dat noeh wi noch onze erlnamen uoeli onze naeonieliiighe ninimermeer noch scape noeh anders ghene beesten en zoelen waren noeh weiden op des vorseits (doesters erve, dat tusghen \'J\'richter v(dt ende IJeesder veil ghe.Ioghen is. Voert zuldi weten dat wi al anders aentael van erve of van anderen zaken di(^ wi hadden oj» den . . abt of op sijn doester

ende met vrientseap, -onder alrehande arehevl, ende waer dal sake dat wi of onze erfnamen of onze naeonielinghe \\et zeco-hon wonden, (dein ofte groet, t leghen dese voersereven vorwuerden, desen sul men ons noch onzen erfnamen noch onzen nacomelijiglien niet ghe-

uaerde voerghenoemt enighen wederstool of leftenosso, van ons of van onzen erfnamen of van onzen iiaeomeliiiglien, hadden art enich van desen vorsereven poynfen, soe verghie ¹ wi end(; tnglion dan quot;he-like oil ware nu niet desen selven brieve, an enen hoirhen bon* ende enen edelen, onzen lieven here den . . gnive van tibelren. dal

wi iidcb oii/,(gt; erfnaine noch onze nacomclinghe glieen rocht ob hebben an al ilt\'sen vorwciden vorwanleo, endo bidden onzen here den grave van Grhelren vorghenoemt, om onzer zielen wille, dat hi niet en ilhehensjhe dat men deson vorseiden . . abi of zinen doester enich

van desini vorglienoenulen verwarden brelce, mer dat hijst* hem heipe honden ot\' slj^ hebben te doene.

In oreomle ende in zekerhede van alle desen vorscreven verwarden, datsi vast on de stade bliven , soe heb wi Alard van Buren, ende Otte vtirghenoeint, desen brief gheseghelt met onzen zeghelen, ende hebben ghobeden enen edelmi man .J ban den here van Ark el , heren llarbern van Arkel /.iuen broeder, 0 imrardo van VVaerden-berchj.Ihan van Hemort, Amonde van üntwijc, Jhan van Zoelmonde onde Ste\\en van der Weide, t.lat haer seghele hohben ghehan^lien an desen briel\'om die meerre sekerhede. Ende wij J han , here va n A rkel, II a r hem van Ar k r 1, ridder, Gheraerd van VV acrdenbereh, J han van lie inert, Arnond van Unt-w ij r, Jan van \'/oelnionde ende Steven van der Weiden voerghenoemt, liobben onze zeghelen aen desen brief ghehanghen om beden wille Alartls van Buren ende siin~. soens Otten, om die meerre sekerhede.

Dese briel\' was ghogheveii in don jaer ons Heren als men serivct M (JCC.XV, des vridaeehs na Beloken paeschen.

Ju n, hn i i\'ii ii Citifk, sehrnkl na» \'h\' nhdij den ciijcnihm^ timdvrj, van de hoeve iiriih\'i Piircini, leetkf G ijlthreeht van Cavts run hem te leen hield en aan

Ie Jan, here van K.nve, make eont allen Inden die desen brief zolen sien ol\' horen, dat ie tlie hoeve hints die g\'heloghen is in l\'-a veven, also alsi gheleghen is, die (jhys broeht van lt;\' a e t s den . . abt onde den el oester van Snnte Marien vvaerde ghogheven hevet¹ende die dese voerseide («hjsbreeht van mi to lene hielt endo mi o|ighodrughen hevet , tientlri, tot des voerseiden abts behoef ende ^ijns (dooters, tlie make ie eyghon mot doson brieve ende gheve tlie hneve tientlri ende tien eygbentloein daer al\'den abt ende den (doester \\un den Waevde voer eii, vrilik\'e i\'iide ewidiki t( hidgt;ben emt li

bvulcen, endo ombiedo G-h i sob re c h t van Oaets vorfjUenooiut, da4 lii mol Biaou openea brieve den abt. oude si ju doester van den VV tierde voerserevon in dose voei*seido hoeve zette oude veste.

In orconde mijns brief\'s, gbeseghelt met minen zeghel ende gho-hanghen aen minen tieghenvvordiglien Uriet\'inl jaer ons Heren alsmen sereef\' MÖCC\'XV, op santé .lans dach Baptisie.

Gjshfriht Hurl* kIi\'H de nhdij di hi / hezi! gt; f\'}}rr iiOf.vt\' (Dldci l\'aveicn, well.c

Ie, Ghisebrecht van Kaets, make cont allo den ghonen die doseu briel\' solen si(gt;n of\' horen leseu, dat ie den . . abt van Santé Marienwaei\'de ende sijn dooster gliesett hebbe oude zotte niet desen brieve, in ene hoeve lants die gheleghen is ia Paveyeu in den aire Oversten hoidslaeh oestwaert ende street an die Hndsmeer, alsoe als /i gheleghen is ende also al se mine brieve spreken, die ie den . . abt voerseit ende sineu doester daer op hebbe ghogheven In oreonde mijns brieft besogheU met minen zeghel.

Ghegheven int Ja-er ons Horen alsmen seri vet M (\'(\'C X V, tip santé Jacobs dndi Apostels.

(lt; jshrcrhl van Garis erkerd de lientlen van XIX hnevrn ander Pmwicn m niet\' veld, mii Miiri\' irwcerd ni leen le heliln u imlmh\'inii, en :ri/l dal hiemieih »//. ijesehillevi tiissehen hem en de ididij heslecld \'ijn.

Ie, Clhisebrocht van Karets, make cout alle den ghenen die desen brief solen sion of\'horen leseu, dat ie hebbe ont Catui van den . . abt van Sunte Marienwaerde eude vau sinen cloestm-, die tiende van Xl\\ lioe\\i\'n lants die ie liebbe liegmide o]i l\'aveven ende o|i liiidvelt, van welken \\l \\ hoeven die tuint ielit(dio(ne ie deu voerseechdeu ..abt oiido /ini\'ii eloester hebbe ghegheven, tiout.t\'ri. HJndc die tiende vau desen N IX Ikkmcii voei\'gheuoemt heb ie outi\'aen tof (uien ouversterflikiMi

Ii\'iic vim /inen c]oester, i¹ \\vplik\'\' te hnudon onJt\' inino nacouieliii^li(! tlinu^- al niet ie ()iuli\'rv(?t te \\vesigt;n Knde hier mede beu ie mui hem ende van zinen cllt;ie:ster s^\'lu\'scheiden van alreliande twist endo van ulreliande uentale die \\vi oudurlaugho liadden. Bnde dit vorgheuoeuit gnet sul ie ende mine nneonieHngliti v(gt;rlierglie\\viideii met enen ponde swarter Tornoyso, of payment dat dacv jeghens goet is. Om dat ie ^ville dat dit vaste ende stade ldi\\ e, soe heb ie desen briet\'heseghelt met iniuen /eghel.

(ihegheven int jaer ons lieren M(\'C(\' ende XV, op Minte .laecdjs dueh Apostels.

\' i il. i. iluar niet uiljjeznt te worden. Vgl. „ondorvnncssequot;, in (lademansquot; W\'iiordenhoek.

lioi\'ils o|gt; 18 Maart l.\'ilKI vcr/ncht lluilont Srhern k, he«r van Culonbort:, den graal\' van Oolrn, de atidij te handhaven in hare rechten op de tiend in; \\ \\ niansfiiniii in Paveva et in Uietveltli.quot; Veinioedelijk werd de wettigheid der tiend-helling op zijne twintig hoeven (zooals de eene in nquot; 108 vermeld, hield hij waar-sihynlijk ook de overige negentien hoeven in Iren van den hoer van Cuyk) bereids te dien tijde door (iijshrceht van Cacls betwist. Uit een brief van J a n van l\'.oc- irhein, heer van Culcnhorg, :!(• Juni 1314, blijkt, dat de bedoelde tienden aan Marietiweerd waren geschonken door den graaf van Gel re, terwijl Gijsbrecht ,il lielanghebhendc bij de bedoelde tienden in ilien hriel\' wordt genocnid „Gist\'l hei-tus ile (\'atzc\' . Nijlioff, Ccdmkw. Givch. nm dcldcrlmul, I, n¹quot;* (50 en 155; H.itthaen; , Aimlirhi. Ill, p. AM en 591, iioot.

Invult r,r,t / i\' i 11 r li ein (tori, Irti hchot\'rr iuiii :\'/ti Uvilfdci\' 11 lt;i II d r ir ij n _r (tfMWiid rot) 1\'riHfJf jdl\' l\'l r,-j cijusf\'ll I, \' llrrtlllll\'llll(/SfJl.

Nos \\V ilhelnirts lilius (piondam llillo et Avnoldns l\'oel-d o ii c, s. in Bnseo(dueis), notiuri t\'aeimns nnivorsis quod c. n. Jaeobus de Siiliki\'m, nost.e.r in Mnsco eonbitrgensis, super annuo et liere-ditario eensn \\ sol. i^t XXden., qnem idem J aeobus ann. (se haimte dieebat\' in domo et area Joltannis dieti K\'iken, sita in liiislt;\'() in vieo 1 li nta ineusi, in (|iia idem .lohanues ad presens cominoratiir; itjier annuo et hereditario eensn X sid., que ui dietns ,J a eo b u s ann.

ha here dieebat in domo et area i|Uondam (j b i s e I r a rd i s, sila prope pontem dietnin (\'orcnbntgghe, in qua lt;!opkiniis de Drie) etüo-ni rins ad presens eointiiorantiii* ut asserebat; et super toto jure

i|»«i ^......bi) in hiis competente, ad opus t\'ratris sni, d. Bo n dew i n i,

tiilildis oansuoto, proinittoiif- gt;(gt; (licliiin rcinmuiiilioiK^n riitani et fir maiii perpt\'tuo scrviiiiinun. P. t. I.

\\ I Id ii rt, hrrr run l.i\'UVi\'H., t\'llllt IntiO tui\'t ilr tlhilij lt;\'ii Oi\'i\'linOpt ll\'iilr gt;rn inoi\';/i\'n

Ir A lanl, Lore van IJii rcn, mako cont allen Inden, dal ii\' don rliicslrf van Smile Marienwcrilc hubbu glioghevon \\lll lioni hints of daer hi, die glielcglion sijn tot Aselie oVor die wi\'vdi! op A schor /.ijl, ende die mi ane coniou sijn van veren Motten Didderics, na haren leven. Kudo voer dit lant Heeft mi dat idoestor vooivoit gheglieven drie einden lants, die gheleglicn zijn tot Asche bi den Wadackor. Voert heb ie desen solvüil doester gheglieven enen niorghen lants, die gholeghen is oec op Asidier zijl, ende dese niorglien is mi vvael betacll Ie minoii wille, ui sou dat ie flat doester vorghouooint qiiijt schoMo van al doseii vorghenoemdeii erve, oude wille dat sijt ewelike ende vrilike bohoudon. In orconde iiiijns tieghenwerdigluui briefs.

Oi\'inh\'nrhl ihmr M\'lln. ran Z u i li chcm i\'ii ham\' ïmiii Javoh, aim ./at n h ita»

Nes A i\'n o I dus I\'o el done, et El \\ as 1\'an n i e i d a , s. in Bnscu-diicis, notnni fadrnus nnivorsis, (|nod c. n. Metta, relicta Horwini de Snlikein, Iratri- i|Uondani .laeiibi de Snlikem, nostri eon-buigensis, et .laeobus lilins dicte Motte», sextain partem et totnin jus qtiuni et quod dicti Met ta et .lai obits ejus lilins habebanl , ant habere jioterant \\ d didiebant. in amnio et hereditario rensn se\\ 11), et decern sol., ami. et her. solveiulo, de domo et area sitis in Husco in vieo 11 i nta men-i , in ({utun .1 oliannos Dives commonitur, et domo (!t aroa, sitis prope poutein dictum (Jorenhrngglio, (|ult;\' lt;|uoii-dani l\'nerat (J li i s o I r a d i s , dicto .lai nbo de Snlikem libera et

.-jMtiili....... volnntatc .supjiurliiAcriiiit , tradtdurunt nt eff. losi^iuivcruiit,

promitteiitlt;!H ut dolntoros prinoipalos iiulivisibilcs, quod i])si roliqnos siios i^ohorcdoB oiniios ot singulos super dicto anrmo ot horoditario rciisu sex lb. et X sol. ot super toto juris sibi in hoc competento, a. o. ditsti J a cob i plene ot suflicienter renunciare faeieiit, sicnt id dicto Jacobo ratinn erit perpetue atque liruiiiiu. 1\'. t. 1.

ulrH l\\ \'■« /•lt;/ oet\'litntpl vine hofslt\'t/r oi /nlfhonunr/ fian M \'lt; / h i c :• l\\ r i fh fti h c kc, run trii\'ii /((/ in i rfpiic/il licl:iiml.

11. ]». v, nos Henriciis dc VVerva et J oliannos Hlius Huberti, s. in Kautlioinel, uotum facinms in liiis sci\'ijitis, quod veniens c. n. Si/.arius ex Insula vendidit et o. pro X lb. d. I. e. ut t\'. p. Matbie dii-to K riekenbeko, areain si tain in Boiuel, in loco dicto Insula, inter Hisnricuni dictum Gravis et inter (irr et a m , relictain (J ri s ti a n i, lt;-uin censu quern dc Jure solvere teiictur, in vero allodio her. possi-dendam. Kt Bi/.arins e. n. s. bnj. arce cH\'. ronnnciavit promille.tin etc. pro la to Si/ar io super jired. area /\'. n. rlc. Inde sunt lidej. ind. llenriens et (J osu i mis lilii Sizarii pred. Quo facto Matliias pred. reddidit arcam pred. Hizario prufato, pro quinquo solidis dena-rioruin , cnni qnibns census «yeneraliter in ISonicl annis singulis per-solvetur, annui et her. census in I\'esto bcati Laniberti censuali jure annis singulis perscdvciiflis. X. t. 1.

fï tht vfin (In.tl\' shit tlr (ihdij iti lift Ijrzil rrnri- htwr, uiiihr I\'aveieil. xvihe

h\'l Iiiiiii- yrr\'ls Ini hquot; 153 heil \'//v/cJir//, rn wdanutu tic \' i\'triiilinii Snlfii rloiM\' zijn Irrnhrrr, .Itr n, hm\' vftn C If gt;1 Ii, nun Mnrii nvicril \'jesrhotilirn,

Ic, (Jhisebrecht van K a ets, make cont allen lilden, dat ic nis een richter met niincn tieglnniMonlighon brieve hebbe gesett den aht van Snnle Marienwaerde ende -ijn eloester in cue Imeve hints lt;.!ie

ghülcjjlion is in Pavciou in don aire O vol\'s ton sh:.i: ocst.wawt, die io plaoli to lioudon van Jiinne, don lioi\'e van Ku vc, ondo die io horn opgaf in behoef dos cloesters voorg\'lieiioouitEude want Jan van Knyc voorsoit mot siiion ojxiiien britsve - lievot ghegliovon den abt eude si iien clposter voerseit den eigHeiidoeiii van doser voerseider hoc von; daer 0111 so hob io den abt onde sijn cloostei\' in deso hoove ghesott mot desen openen brieve, ghoHkenvijs oft ware vur ghoricht onde vor ghorichts luden . Ende want io willo dat dil don abt onde zinon cloostor van don Waei\'do vaste ende stado blivo, so hob io dosen brief ghesegholt mot minon zoghei int jaor ons lieren als men soreef M (MX\' XV, to sunto Martijns misso.

IXiinan.il /, \'Ji\'C\'l I\'d n Ci-h\'r, schrrtlil aan Niinlmi - nan //« lt; ^ Injia

d ar jtairlijl\'Xila\' Killic\'fiafj rna S{) Ih. im .. ftal uihlail.oiaf t\'rrhl Inl la l hi :/1 van rra iriadmalcn h\' U\'csd, oji au:ll;ea al/r iavjonar* \'/h r floats vi\'viilichl .\'/// Ic lair a acaha, aitf/cioadci\'d \'Ih i\'oar hun eigen, /aire a cru vos aiol tra nioncn

Nos . . licynaldns, comes Gholrie, notnin lacinins ujiivorsis, (jnod nos damns liooncriain Ny cho lalt;gt; do M.0C4.il et suis htu\'edibiis, ox pario nostra habendi midondinnni voiiti apnd lioosdo, in qno omnos liominos in villa iloosdo eoiniiioraiitos ot conimoratiiri, cnjiisoniicjno sinl coiulitionis, molero sint astrioti; inhibontcs no aliqni in dicta villa do Hoosdo aliqnid niolondinmn haboant iii--i Nycholans id sni berodes momorati, iiigt;i forto aliqni nobis snflicientei\'«istondorint quod ipsis jjiceat habere molondiini dicta Rosmol on, in quilnis siiam annonum propria in tanion possint molero, qnibus por lin jusinodi nostram ooiiccs sioiiein mdnniiis prejndicari. hit (!st soioiidnni, quod dioti Nyobol a n-id sni horodes do pneto dioti molondiiii, singnlis annis. In fosto lieati \'Martini hyenialis, s.nis hiboribns ot oxponsis, nobis rt nostris bori\' dibns ootoginta librus ooro apnd A mom prosontabnnt. In oujns roi tostimoninni nostnim dgilluin presentibus littoris osi apponsmn. Datmn anno Domini sabbatho in dio beate Lucii\'.

li 11 s h r r r/i ( i\'ii a Mills- h, rn/Jir. srhrnlil hin\'f (lt; Mahra rn Jliuli\'i\'Jt ana ilr nlnlij.

wijf, maken coüt allen ludtiii die desen brief\' zoelen siou of hurtsu, dat wi glie^^rlieveii hebben den abt van Sunte Marien wtirde eiuln sinen doester, een stuc Units dat ^belegben is te Malsen en de Roderijt, oude hebben daer op verteglien ende vertyen daer op met onsen titïghenwordiglien brieve, gholiker wijs oft ware vor ifherichte. Eiulo op dat ilit vast ende stade blive, soe heb wi Ghijsbreeht voerscit desen brief gheseglielt niet onzen zeghel. Ende want wi Lay se vor-seyt gheen zeghel en hebben, soe heb wi ghebeden Otten, oudsten zone A larts van Boren, dat hi desen brief beseghol met sijien zeghel, om die meerre stadieheide. Kndo wi Otte voerghenoeint, om lieden wille vrou Lay sen die vorseit is, hebbon desen briof gliesogbelt niet onzen zeghel ende willen dat dit vast ende stade blive.

Ih himliTrn r-ui 1\' I c )• I ff II S \'Ultl ltd xd/ lt; it ilr (J\'hrocdi\'ts l\'r I , i\' . WdUer (if

I \'In P l r r . hrlovin I\'d \'\'quot;li llut\'J\' gt;\' dr llnllnndt / VOtl Til ill. i}i

: ijhi. rrnuv / / / snlu i h c/.s \'/rldi\'i h: cyki iith n , rn doen düarvüH ((/stand ten

Xos Joiiannes de lloesden et Ghiselbertus ftlius llei\'inun ui, s. in Hautbomel, p. q. e. n. c. Gerard us, Johannes, Ghisol -iiertns, Hyldegardis uxor Nieliolai de lieeet cum ipso Ni-eholao, et A I e y d i s enin tutore ejus eleeto , tilii (piondam Eecr i n i de Hoesd e et li lie, promisernnt testament mn, (juod Jlutglior us Hollander de Tula et Elizabeth, uxor sua, feeerunt abbati et eonventui Insule beati- Marie, ratnin et tinnnin observare. Et öerar-dus, -Joiiannes, G li i s o 1 b e r t u s, llild egardis euni Nieliolao ejus marito, et Aleidis euni tntore suo, [iredicti, liuj. testaniento efl\'. renuiiéiarunt. Et: nos Johannes de lloesden et P oir u s Moliart, s. in Santbomel, protestamnr qnod l\'etrns dietas l\'iee, W a lterus l\'iee id I d(i, frater eorimdeni, promisernnt testanientnin , lt;|nod i; ut-he nis (liet us Hollander de Tula et H 1 i z a lie t li , uxor sua, leeerinit uhbati et eonventui Inside beate Marie, intimi et linnuin observare, et hnj. testaniento efK rennneiarunt ad usus pro-dietorum, de rjno. videliitel testauiento, pred. abhas et eoiiMHitiis

lialx-nt litlcras sciibiiinriiui. Kt (|ium cyn, Pr I ru s M o I i art, iirodiclis ultiinis (•onditionibus iiitcrfui ciun Joliauiif de liocsilcn pre-t\'ato, iilcirco sigillum inemu, una c/nm sigillis iiKionun conscabiiioruin prod., iiresentibus duxi appouenduiu in robur ot tustimonitna jirumis-sonnu. 1\'. 1. I.

\\\\ i 11 ■\',,i ,ii ,1 a h run W\'niiilr, (fc.liriH\'iIrrs, ilnrn trn behnrvr rrtH Mat\'irn ii\'n i\'ft njstfiii\'l ruti /iiiiiui\' i\'i\'i\'tih\'H iiji rin iinD\'ijrii hliiil omh\'t\' \\\\ tifrt\'iiii/i\'ii ₎ ll\'rll.i lm n in\' .uslrr A l f. i\'1 van W\'oinfr nnn ilr nljl.lt j lnnl t/rsrfionkrn,

i irivorsis prcscntiu visuris nos Ilugt» de \\\\ ondi\', W i I blt;.• Iiu n s et .J uliauncs (•(Mif\'raiivw, notuin qnod nus omuo Juk nosbrtun,

fjiiiid JmbtMiius, xcl in posternm liubiTc jxitdrimus, in llll jiio-crihus torrn sitis apud VVatcriiiglio, soeiis donmni dondni Jobannis de Du v lt;! ii vo r d o, epie Aluidis de Wou do, soror nostra, do nostro couailio ot voluntato, clanstro do Insula boato Mario in pi train contnlit olocinosiitaiu ot porjxdnain, rosignauaxs ot oidoni torro libero ct volttn-tiirio ml opus dioti obmstri riMiitnciatniis. Nostrarnin proHontiiini ti\'st i ntoTiio littorarum , sigillis nostris lautiitarnin.

1 ■ P- v. A r no ld u s (Jortirdi de Hoosden ot Ilonriius Fov, s. in Sautbomol, v. n. c.

Venions c. ii. (Sera rd us do A on Ie vendidit ot o. pro \\l 11». d. I- o. ut. f. p. 11 o n r i o o , iilio A m o 1 d i do M v n sp ij o , ad nsus (1 o rardi dicti L a neb a er, aream sitani in Mynspijc, intor llonrioum liliittu Arnoldi prod., et II o n r i c u in dictum (•nvokeu, pro bort dilate allodiali sine censu ciiin aggere site super aream protaetam, hor. lt;\'t porpotuo possidondam. I\'lt (jierardus pred. una c. u. s. hui.

amt i\'ff. rcintiiciiivit iinimlfleii* ilc. H c n r i r o jtn-lato ml nsus (5 lt;! ru rlt;l i prod, super arua iiiüiuorata/gt;. ft. de, Indo Jl.onrieus fiiius \\V i Hut hui (| c E V li sp ij r est lidcjussnr. P. li. (. t.

run \\ quot;rrit rrrliüopt iilut\'f/CH. nyiilct\' Vquot; rru iifni /1 r i/^ n i n tl i ■■ rail livahuiit. \'\'if \'ii!Ii\'i\'i\'\'i\' quot;r van /\'(ic.i\' m ct\'fjiitcht.

I\'. p. v. P o t r u .•lt; Ba er t (d .1 oliau uos do II o r s d o n . s. in Zaut-hniiiol, v. u. o. s.

Vonioiis li. Nicholaus, films Enghulberti do Vurou, vou-didit ot o. jiro contnm lb. d. 1. o. ut f [). Koysuindo lililt;- quondam \\V i Hol mi do Brabant, quatnor ju gom torro sita iu j. de Vuren, supra Taelfghordon, upud lotmui diotum Zidowiudo, inter lioroiles quondam d. Ilodolplii (\'cm\', militis, ot (Jhorarduiu li-Uuiu Jobauuis do Dejla ex una parte, ot Joliaiiiietn dii-tuiu Kt ro vel aut et Willeluinui Brabant ex alia, pro horoditato a II ud ia li sine oonsa cum aggeribus ad diotani terrain do jure porti neutibiis , hor. ot porptduo possidouda, et iSi ic li lt;gt; 1 a u s prod., uua r. u. s., Imj. terre elV. ronunciiivit, iiromilh-us de. Itoysuiiido pi\'e-t\'ate supor terra momorata, /gt;. Hc, ludo J o li a n u o s , tilius Rovn-boldi do B r a k o 1 , fidejussor est. Quo facte 11 o y s xi i ii d i s prolata reddidit Nicbolao prodicto terrain protaotam in horoilitario ceusu, pro quatuor iibris douariornm logalium Turononsiuin, gi\'oss\') regali pro sedooim donariis coiuputato , vol pai^anu\'iituin pro eis i\'(|ui\\ulongt;, singulis aniiis iu die Oircnuioisionis Doraini\'perpotuo noIvondis, qnoil si nou fecerit, ex tune do dio in diom pena duoruin solidoram prodicto inoiiete-npereresect , quiimpenain Keys u in dis pronotata reen-perare poterit, iiiui euin oousu |)redicto, in ti\'rra ineniorata, lt;liini vero iliutiiigt; uoluorit exspc(d!iro. P. n. t. 1.

Ilrndrik Cniri trni;/ luwl imdn- Dricl nan Ih ndril. l-ry, dir Int /quot;■»»

\' • p. v. I\'M r ii s Mol ia rt it Ariioldns fj cranl i dc llocsdnu, s. in Sautbomcl, v. u. c, s.

Vt-iiiens c. m. Honricus Gract verulidil et o. pro LX lb. «1. I.e. quot;( f. p. flonrico dicto Fo_%y, triu ju^cm torrc ot 11 hout «min IA XX vir^-.itis, situ in j. do Drila, in loco dicto Ovuunckor (1\'), inter II o n-ricum pi\'odic.tvuu ot 11 c ur i c n in dictum vim der Huilen. Ltoin .jufjcrum torrc sitiuu snjwr pascnaui comitis, inter h is o 1 be rtum Morout et S e u d o r ki n u m iiliuui Godefridi. Item II jugcra situ super Vlidert, cum XVI virgatis, inter W ilholm u m lilium A r uo 1 d i et J oh au n e in ilictiuu liiec, pro hcreditate allodiali ^s- ⁽\'t s. a. h. p. Et 11 e u r i c u s pred. huj, terre clï\'. reuuuciavil prorniltevs etc. Henrico profato super terra prolibata ]gt;■ a. dr. Inde sunt: tidej. ind. Alardus suns filius, Johannes filius Ego n i ■gt;, Egen dictus Vos et Sander lilius Godetridi. Quo facto pred. Henri c u x reddidit terrain prescriptain Hon rico Graot anted icto in her. censu pro lllllb. le^aliiuu denariorum, i/r, reg. \'Ir. singulis an nis in test o beati Martini Jivonmlis perpctue pcrsp|\\ (*udis, (iiiod gt;i non leccrit, ex tunc dc die in diem peua quatnor solidornin moiietc antcdicto sujiorcrescet, quam penma una cum censu prefato Henri e u s sepedictns recu|gt;erare potcrit in terra preiiotuta, dnin dintiiu volueril expectare. 1\'. n. t. 1.

■Inn, hfi, noti ,1 / /,/■/, \'iln-ukl CirfH ilr olnhj crniij hnnl nndri I\'.\'n i ji,

Ic Jan, here van Erkol, make cont allen Inden, dat ic under ha I ven merghen hints, die gheleghcn sijn tot Evnspijc ende heiten Driest ave, die («heraerd van \\\\ erdeiiherch van mi jdach Ii houden to lene ende mi opghedrilghen hevot met sinen openen brieve, die gheve ic voert den . . abt van Snnto Marionwaordo ende zincu (doester met descn open «n brieve, in enen rechten ovgliendooni ewe like ende vriliko te, ghehruken. Op dat dit vaste ende stade blivo altoos, soe hob ic desen briof gosegliolt mot minon zoghel.

VoniiMis c. u. Robertas, liliiis Lamb or li de Alom, vendidit ,.t O. pro t 11). d. I. e. ut f. p. Gerardo dicto Laiilt; haer, Vgt;\' ju^era tervo sita in j. de Bella, iu loco diclo Vrisencump inter d. \\ rn 01 d u in de lloóclem, militem , et beredes ciuoudaiu llollan-drini do Tula, pro bereditate allodiali s. e. i\'t gt;. a. b. p. ht bo-berlns ])red. cum G U\'Öse 1 o «t Lamberto suis liliis huj. terre dl\', ronunciavit, [ifow it fens Hi:, G erardo protato super terra memorata, [gt;. ii. i\'h\'. I usu per R o b e r t u s, (i a ii s e I u s et L a in bert u - prei I. ])romiseriiiit pueros Roberti prod, facerc reuuuciare lorre monu.ralo, , uin ad auuos pervcnerint pubertal is. De promissis oniuibiis et siu-.■uiis Rodu ipbus dietus Ghitieu/oeu do llorvviiien, Kgbeu ,1,, Modem, el Jobaiiues smis li li us, sunt indivisi iideju-sores, ,1e qua quidoiii lidojussionc G un.-elu- et Lambcrtus pivlati pro-misoruiit die tos ftdejussores iudeinpnes eouservare. 1\'. n. t. 1.

Joh unnt • K\' ü\'!\' »• »lt;ngt; f. ll gt;\'* r ii k wvknupl aan tk oMij vu r hond. omkr Ktisfijk. 1 1 (j, .1 uli 1 8. (Zal lbo m m el.)

Veuiens e. u. Johannes Kenierer de Eynspijc vendidit et i). pro N\\\\ U». d. 1. 0. ut t\'. p. d. /quot;■\'■/\'• lt;\'lr. quatuor bont terre sita ju j, ,le Kviispije, iu loco dieto (Jausboreb, inter al\'bat^ni ot (ou-veutuiu prod, ex ulnKjue parte, pro boroditate allodiali s. e. et s. a. li. p. et perpettH\', Ft Jobaiiues pred. buj. terre ert. renuneiavit una u. s. prinnllhm» rk. d. preposito preil. ad usns abbatis et eonventus prod, super terra memorata p. n. ftr, I\'. n. t. i.

Olio (Ir ouder\' , zoo)} \'\'on Allcorl von Hu ren* n ikhurrl, ilot Viranos i\'H John tnics II arhc ₉ hm ovrrslaon van :ijit ■nrhtrr in Tricht, iwcr slnklicn land n)nlrr / i\'n/d non de ohdij hchitcn vcvhocld.

Nlt;is Ütto senior, filins Alurdi de Bnroii, notum facinins nni-MTsis, quod veuientes eormn jnlt;lii\'io nostro in Triclit, Y \\v n n u s cl Johannes, tVatrcs, filii quondam Joliatin i s dicti Haeke, vendi-dernnt et obtulernnt sex jug-era terre sue, situ a pud Trieht in «|nodaiii loco dicto op den Wcvdcu inter coniniunoni ste^ain et VVynricnrii de Kn yc; item quatuor jviyera inter Arnoldum dictum (llnuimer et Yava.nnui prefutam in loco predicto, domino Henrico .. abbati in Insula sanctc Marie ct suo clavistro lieriditaric possidenda, pro boreditute allodiali sim; censn ct sine obligation» qualibet dicta com-mer. Et Ywauus prcdietns, una cum uxorc sua, ac Jobanncs pri\'lUtus et lladewigis soror dictonim i\'ratrnm, hnjnsniodi terre ~cii bereditati effestneando reminciarunt, proniittentcs lac\'cre reiiun-ciare Ottonem de Avezatcm cum sua uxore, et Stopbanum de Asclie cum uxore sua, ac omnes alios qui de jure tenentnr reuun-ciare terre prenotate, promittentcs uicbiloiniuus waraudiain i\'acerc domino . . abbati predicto et suo claustro super bercditate prodictti nt juris est, coram omnibus volentibus juri comparere, et doitonere omne plegiuin quod voerplicht dicitur de eadem. Et super biis omnibus adimplcndis et servaudis statuernut Ywanti s (»1 Johannes predicti, domino., abbati pretato et suo claustro fidejussores, videlicet, N wautint dictum llacke de Malsen, Andnnim de Trlidit, 11 e n r i c u in dictum Wilden d e T r i ch t et l!¹alco n em de Tr i cltt, omnes uiann conjnncta, qui onmes data fide ])roTniserunt, quod (jiian-doennqne a dicto . . abbate vol sno certo nuncio -upcr aliqno dclcctn dictorum articulorum moniti I\'uerint. ex tunc sine aliqua dilatione unnm honestuin hospicium apnd Trieht intrabunt ibidem eomedendo, bibiüido, et more bonoruin fidejiissornni jacendo; inde non reccssnri donee dicto . . abbati quot;1 sno claustro ad suirfn dictum t\'neril satisiac-tnin. Et biis prescript\'s condhionibus intcrfuorunt A lard us Bulc tamquum judex, (jloswinus de Trie lit, Hubertns de Mogben. Diddekinns, Rodolpbns dictns Hnider, ei alii plnres tauiquain vicini. In cnjns rei teslinioniuni nosOtto pn^dict us sigillum nostrum pn •sentibus 1 ittcris duxiinus apponendum.

Inrolt va n / it i I i cfi r ui srlirnlil zijtw rnhlrn np roiiiic (jiwilrrrn ondrr Ih\'iDwn na}} zijti Itroedrr li o u lt;1 r w ij n.

Nos Henricus do Aggere et Johannes Dicbier, s. in Busco (duci»), notum facimns universis quud c. n. Jacobws de Sulikem, uoster conbm-gensis, totam partem et totum jus (juain et quod idem Jacobus habobat ant habere poterat vel debebat, in bonis sitis in Drunen, qno qwondam pacis¹ cjusdem Jacobi fucrant ut dicebat, d. Balde w i no, fratri sue, libere tradidit et eff. resignavit, pro-mittens cunim nobis ut debitor principalis se dicto d. Baldewino de dicta parte dictoquo jure debitam et justam warandiatn presti-turum. id se omnem qneationem et inpetitionem in hiis existeiitcm depositnruni cidem. P. t. I.

Ü. p. v., Pan I us do Francia et He uric ns Fey, s. in Saut-boinel, v. n. e. s.

Protestarnur quod Ghi selbertns, d ictus Lammin de Tule, vendidit et o. pro c lb. d. 1. e. ut 1\'. p. tria jugera torro, prout jacent in palude de Fynspijc inter d. 1 nsulc beate Marie et inter d. G h isc I bertum de Tule, militeni, Alberto dicto Audscalc, s. c. et a. her. possidenda. Et (j hisel bortns Lain min prefatns, c. n. s. huj. toiTe ronunciavit jirntnillcux de. Alberto Audscalc prod, super terra prenotata y. a. ete. Indo Johannes Pa uwe de Tule osf tidejussor. N. t. 1.

Jnhnnne* \'tgt;un llorwinen verkoopt kind ovdcr Evspijk voor 500 «lt;ih lt;lr aMij.

U. |». v. (josniiius de VV it vu et Michael Me li art, s. in Sautbomcl, \\. n. c. s.

Voniexis c. n. Joliaunos, liiius Bartliolotuei do Horwineu, vendidit ot o. pro (jviingenti* lb. 1. d. o. ut f. p. Henrico do Werva n. o. dom. de. \\ ju^era torro sita iu j. de Kynsjtijc in oani|)o lt;|iii.ii-dam Bavtlioloüiei prod., inter abbatem ot convi\'ntura prod, ol (joswi num do Trie Ut prö lioroditato allodiali s. c. et s. u. lier. possi-

ale. Hetirico jirotatu ud iisns abbatix ot couvontus prod, super terra inemorata //. a. ele. 1\'. n. t. 1.

Voor Paulus do Franeia et Michael Moliart, s. in Zant-bomol, verkoopt Heys imv i n di s, (jiiondam lilia Wilholini de Bra-bant, roor 200 Ib. den ilooryoHtokm brief, hquot; 171, aan, de abdij.

Datum a. I). M (\'CC soptinin (lecimn, in erastiun l\'urilieatinnis beate vir^inis Mario.

tlilderjonde eau Worden, v(;rp((vdl nanilc ahdij voor MïOl) -L rdle hare guederex o,,dee Meieren en Matsen, hednujend* 250 t \'sjnarx. Witlvm Üm-rmbttt e,, Sh\'fi\'ii eon dee II et den junioi\' verlddrett geen aangt;t)ntiiik le maken o/i hel }lt;er)i(indi\' ;/(/(-(/, en eeesljjeiioeiode verkkiart venter dril Ilildei/onde een reen (jroot nnntteel in iiecei/dr (/nederrn bezit nts hijzetf en zijne vrouw I lis n bel li, hn zulks leijeti een jnnrt. l ijn- ran 5tl L : het inkomen doarbtieen nnnj Ililderiovde voor zich behouden.

\' • P¹ v. Arnnldiis (»orardi de 11 oosden, llonrious Key l\'aulus ile Fraiioia, in Sautbomel, n. o. s.

lusulo beate Mario virgin lx, ad nsm sul et eonventns ibidotn, omniii jioiiti sua situ in j. do Motoren et do Malseti, de qiiibiis ipsa ll ildc-o-ondis et heredes d. Horman ui prefati habent littems scabiuoruui, videlicet do dticentis et qninquaginta libris auunatim, quorum una medietas ad quindonam post Pascha, et reliqua medietas ad quiu-deuain post (Vgt;stuin beati Jacobi Apostoli ex tunc proxiino singulis au nis persolvitur, pront üttere scabiuoruiu ipsorum hereduin caatmt. Obtulit, inqimui, ipsi d. abbati prodicto tam maguam iiartem et tam purvani do Itonis uunuuratis, sicv.t soror sua Hli/abeth uxor \\\\ il-liclini SiKM\'iuiMits lui bot. Kt II i I (1 og o u lt;1 i gt; predirta, cnm tutlt;u-e suo olecto, huj. bonis oft\'. reunnciuvit. tusuper Wilhelmus Snor-mout et Stophauns de F\'ascua jtmior, bonis pred. off. remiii-ciainnt. Pretorca Wilholmns Siiormniit jivoi\'atus tatebatiir fpiod 11 i I de\'j\'ondis pred. tantum hu-bot in bonis momoratis sicut ipso Wilhelmus et KI y/abeth uxor -aia, soror 11 i 1 d ego u d i s }irodicto, promittens oidem Hildogoiidis predicta facero renunciare oniues (jiii de jure renunciare tenontur bonis inomorutis, promittens uichi-lominns warandiaiu facero d. abbati pred., super bonis nuuuoratis, /I. ale. Quo facto d. abbas profatus ex parte sui et eonventns prod., reddidit il.ildogon di prodicto presorij)ta bona in heriditario censu pro l/libris leg. den., grosso regali Turonèusi pro XVI denariis «om-pntato, sel pagarnentum pro eis, (juornm Una medietas ad ([uindonam post Pascha, ct reliqua medietas ad quindonam post lestniu bou.ti .lucohi Apostoli extunc proximo singidis uiinis porpot-ue porsolvotur, cl quicquid supor Klibris auunatim predict is suporHuuiu fuerit, hoe llildegondis jiretata liliore levabit. P. n. t. I.

Dat inn u. 1 gt;. M (\'l\\ V 1 I , teria V post l\'oHtum beate Agathe \\ irgiuis.

yVillru\' Sklt; i-iiiiihI dor! ufstmnl vat) ulte (jOwlrini 0«\'/«»\' Mrtrtvn en Mahm, urm II i I (l(lt;i(ni il r van W\'irdep UifliflionrriKli\'.

Nos (lt;/.• Iufmiifnioi\'indm) s. in Zuutbomol, protestamur quod V\\ il-I, ₍. | in || s diet us Suermont ronnncia\\it oninibus bonis que simt Hil d e o ii d i gt; li lie d. II e r in a u n i gt;1 e Worden, militis , -citis in j. do Metereu et de Mulsoii , pront llildegolldc pred. de jure coinpetunt ft de quibus ipsa llildegondis profil tu et sororos ejus, heredes d.

II c r m a n ni predict i, habont litteras scubinornm, vol ui super 01 to tie do Ku ye, iailitlt;!, lt;*t super liereditate quo in litteris seabinonim eou-tiuetur qnas prod, horodes habent, videlicet do ducontis ct quiinjua-«^iiita lihris anmiatim. N^r. t. 1.

J(i)i tui n K ru * i !■ I) I! in, knadj , ko(gt;)\\l i\'\'\'ti shd: laiiil, \'ich\'ijt\'n unur ilr puort va» Culcnhorg, vein de abdij, en houdt hrl van hnnr Ie leen.

VVy Jan van B o s i neh em, enaep, doen eont alden ghonen die desoii brief zien lt;itquot; boron, dat wv ghe(!oft bobben tieyben don abte van Snnto Mariomvaordo cudo tioghon dat inevne \' convent, oen stuc hints dat gboleghen is voer die¹ porto tot Culonborcb ende ybeheiton is diequot; flagbo, ende houdt enen mei\'ghen lants een vorendeel bonts min. Ende street aldus als hierna beseroven sta^t. Een oindo street van den tlont nodcrwaorts also also dat vvaterkou van Hedichem coemt lopen in den koregrave van Lanxiuere, aon die tiprtside, tusgben dat waterken ende der graft van (Jalenborcb. Voort soe legbot dat land aen die wostzidt; van der kerken van Lanxniore tusgben den korc-gravo ende dor straten die gaet totor Bodolstraten toe. Voert van den /nut west bornie² van don kerchove van Lanxmoro, so gaet dat water ken van liedichem tot l\'arys vvaert, tnsglien Willem l\'avus aan die overste zide oude tusgben ,1 ban Rongarts aen die noderste zide tusgben dat waterken tor porton waert van Culenboreli. In dus-danigbe vorwaei\'den, soo wanneor datmen dat waterken graven oude diepen zal, waert aen den kerchove ware, soe salinen emmer die eerde werpen ton kerchove waert. Ende dit land sael wi houden van hem te loene gbolike onzen andren goede, zonder alrehande arebeit. Om dat dit vaste oude stade blive tusgben ons ende onze naedine-lingbe na ons, ende dat meino eonvent van Snnto Marienwai\'rdo ewo-like oude (Mninorinoi.r, see boh wi J ban van Bosi ii«;hoiii voorghe-noomti, deze bewisiughe van desem lande doen zetten in deson brieve, emle hebben hesegbeh mot onzen zeghele in ene oreondo der vaster stadielieit.

hegheven in den jaer ons Heron M (X-C KVl 1 . op snnto Mareus dach Evvangoliste.

Otto van Cmjk, ridder, verkoopt Mar 500£ aan MarUhnoeerd XVfll moryen in de FAfgeweren under Mutsen.

ünivorsis presentia visum Am old us Gherardi do lloesdeu ri Hi\'nricus i\'ey, s. in Sautbomel, v. n. r. s.

Veuiens c. n. d. Otto do Kuyc, milos, vendidit et o. pro quhi-goatis lb. d. 1. e. ut f. p. d. . . abbati Instile beato Mario, ad usus couventus ibidem, X XVIII jugera terre, situ in j. do Mai son, in loco dicto El%lie\\vereu, inter Wilbolmum do Tula ot \\\\ illielimim dictum Scoou, pro boreditato allodiali s. c. et s. a. h. possidonda. El-prod. d. Otto huj. terre oft\', rouuueiavit, yromithm» ate., dicto d. abbati ad usus clt;inventus prelibati super terra protitulata y. a. etc. 1\'. n. t. I.

Igt; ijon is i u x . proost von he! ionkvromvenklooster h\' /pinewijuen, droaijl nameri* liel:elve uan Buudeieijn van Xuilie/iem op, het aandeel eon dien* zash\'e Christina, non in gezegd klooster, in de nalat en ach op hunner ouder-.

Nos lionricus de Zon no ot Gl» is el bert us Lyssoep, s. in üusco(ducis), notum tacimus ünivorsis, quod c. u. d. Dy on i s i n s , propositus in Zoenwindon, ex parte et nomine monialium dioti looi do Zoenwindon, totam partem et totum Jus, qnain ot qnod dlt;imieol;i Crist i n a, monialis ibidem, tilia quondam Jacobi de Sulikom, habiiit et habere potuit in omnibus et singulis bonis quondam paron-tuin suorum, d. Ualdowiuo, t\'ratri dioti domicello C r i s t i n e, snp-portavit, trad id it et ofl\'. rosignavit, modo in talibns conanoto. 1\'. t. I.

Of In rn A I f\'{((, hi\'rr ■n rrmnr tui)) Bil r (\' ?7, schrnkrn voor lli\'f hamp;il dry \'trim hni\'iui - ucht inor\'iii\' in [.rirrnhmrl /gt;// I nhf, \'tan ilr idnhf,

hos cum maim et voluutatc doming A. ley dis, uxoris iiostro, dcdi-rrras lilnu-o ut obtalinins pro auinuibus parentvuu nostromuu, octo jugura torro, sita apud Troel it, in loco dicto op Luwenhovel, domino.. abbati et eon ven tui Insulo beate Marie, bereditarie et jjerpetue pos-sidenda, ae dicte terre effestueando rennneiavimus una cum ma nu doniine uxoris nostre predict»;. Promisimns etiam domirmin . . abbatem preseriptum et smnn cOnveutnm in dicta terra conaervare contra omnes volentes jnri stare vel comparere. fn cujns rei testinioninm, nos Otto, dominns de Hu re n et Aloydls, domina de Bure, prenotati, si-gil la nostra presentibus littcris dnxiuins app»»nenda.

Hlisnhclli \'\'11,1 [Vnrdc» ftUial aav .Marirnrvrmi nf (tile itoedercn omlri Milrrm ni Malsrn wrlke haar, irnjenu /((\' nvrrlijilrn hayo :iistrr Hi I tl i i/onil t. zouden

Nos Johannes dictus Voeclit et Godefridus de Insula, s. in Santbomel, notnm tacinms muversis, (|uod Elyzabetb lilia quondam d. Tlermanni de Worden, militis, eum tutore silo (deeto et sibi tradito, e. n. eff. renunciavit omnibus bonis sitis in j, de Meteren et de Malsen, que sibi ex morte sue sororis Hildegondis in postemm competere poternr.t, d« qnibns bonis il i Idegondis et Hli/.abeth prelate cum suis coheredibns ex parte d. Ottonis de KHyc, militis, liabenl lit.ti*ras senbinorum de Zautbomel, xidrliect de ducentis lt;\'1 qninqnaginta libris annni pacti; renunciavit, imjuam, dicta Kly/.abetli prescriptis bonis ad opus et ad nsns d. abbatis de Insula beate Marie et sui conventiis, libere et perpetue possidtmdis. P. n. t. I. nostris sigillis munitanun.

cont alliMi ImliMi, «Uit vni^r mi uls voor enen ^hesctcn richtov, llcuric G fieton/.uon van Mai so u t-ndc Rolo f dio Wilde, opdroojjhoii ondi! quot;aven den . . abt en de den doester van Smite Mariemvaerde, in enen rechten wedscat als voor V\' lb. one hoevo lants van X\\l niar^hoti in rechten deylingho van II lioevon, die Henr ic G ri eto n-zoen vorseecht eoehte tieghen Hertlieven van Hoeclem. Endo welke deylingho liolof dio Wilde voernoomt outline tot des (duestors behool\' van Saute Marion waerdo. Endo dose deylingho is gheleglion to Malson also allt; hier staot na besci-evon. In den W\'aert II imirghon. In don Zantacker ly niarghon. In den Boen acker Illy marghon. In dondo Ao ly taarghen. in den Brooke 111 ly niarghon. In die Roderijt Xllty hunt. Endc in dor Ive.rkonwaert llliy hont. Endo op dit voor-seide lant hovet vorteghen Henri e Grieten zoen voersoecht endo sijn wijt\' Katerino ende \' i li ij s b re c h t dos solven Henries zoen endo sijn wijt\' Katherino ende Margrieta Henries dochter mot horen inombaer Rolof den Wilden horen man voernoomt. Endo hier waren over hor Arnt die pape van Malson, Noede van dor Stegli e, Ghoeswijn Hacknert ende Jan Meynaert als or-eondor ende ghobnro. Endoomdat dose dingho vast ende stade blivon, sue hob ie Hub recht Coke bone voornoemt dosen brief bosogholt met minen zi •ghol.

Gheghovon int jaor ons Heron MCl\'CXVlll, op snnto ürbaens d;i(di dos Martelaors.

Di iiitri\'O-ilr, ran hrl trsUnnriit vnn II\' nih il, S/m/JM vcrliluroi, d(ll ilcrr Kit ïclirr nisl (jocd ilrir punilr,\' \'v/fcn\'i (/cHcliimhi\'t) heeft tot cernicuv.\'iriij vnn hel allaar in de

Universis presens scriptam visnris vel audituris nos 11 abort vim b\'aber ot J ohan nes dictns Oost ram, s. in Oulonborch, laeiinus manit\'ostnm Krnntor protcstantes, qnod constitnti c. n. tamquam s. specialiter ad boe vocatis, Aloidis relict,a llenrici Spronx bono

et (J h i se I bert ii s de (\'iets, ianmlns, tostamenturos prodioti Ih\'ii-rici Spronx, t\'atobantur et tostilicabantur c. n., qnod lleni\'ions dichis Spruno, ouiiipult; sue mentis, licet corporo dobilis, contnlit

1 ivs libms aimuutiiu juirvorum (Iciiiirioruai, ^rosso I umiiciisi pi-o \\\\l lU\'iiariis cuinpiiiatti, ud iiliu-rc in occlcsiii ili\' Lanxmoiv ilc novo strueiidum, lovaiidns singulis aimis do Jioreditatc in qiui domus sim et area site sunt. N. t. 1. uostris sigillis sig\'illataruni.

Olin on a (\'tuyk, ridder, har van Metn\'hri m, ijcvft \\SVJl worgen Inwt in «lt;lt;• fclfi/riri\'rcii, (iiiih\'i Malsi\'ii, hrug i\'ioi Juhoinit gt;■, hrcr vati (ïki/I,, run wirn hij dezelve Ir Ierii hield, rn zulks ten hehneve mn iMaririiweerd.

Nobili viro et [lotcnti, Joliatmi, domino do Kuye, sno con--an^uiiicii ililocto , de Kuye, milt\'s, dominns de Mc i rhe v m,

Novcritis quod nos \\ \\ V 11 jugera terre sita in JurisdictioiK! de Malson in loco dicto Daliglieweren, inter Willi el mum do Tule ex nmi parte, et Wijjudmum dictum Seone ex altera, que a vobis cum quibiiKdam aliis uostris bonis ibidem jure feodali tonomus, in manus vostras ad opus et ad usus abbatis ei conventus de Insula saneto Marie, libore el absolute, omni lt;lolo et fraude oxidnsis, resignumiis et eisdom pure et simpüciter renunciamus. Nostra rum presentium tcstimonio littoraruni sigillo nostro inunitarum.

I ii )i . hrry r fi u (\'.iii/l,. silnulil (iii)l Mnii\'tlVniil ihn ii-iiil\'luni hi\'l IH ilt\'H

LTnivcvsis presentia visnris et audituris Joh au nos, dominns de l\\ nvc, cum viu\'it\'itis agnitione salutem.

Noveritis (piod mgt;s propri(^tateni \\X\\II jugerum terro sitorum in jurisdictioiic de Malson. in loco dicto IK-lfolievvoren , inter ilbel-m u ui d o \'1quot; u 1 e (?x um ex altera. per nobilein

tnuu patnuuii, in nostras tnanus supportatoruui, ad opus venorabi-lium vironun doininorum abbntis ot eonvontus de Insula beato Mario virghiis, dodimus eisdcni dominis abbati oi eonvontvu pumjno ot simplicitcr, pro tiostri nostronimque antecossonini momoria fidëliter rocolenda, traustulimns in eosdoin, onmi dolo et firaade exclusis penitus in preinissis. In enjiis rei tcstiinonmm luis litteras dictis dominis abbati et conventni dedimns, mistri si^-illi innniinine roboratas.

Datum anno Domini M lt; \'CCXVIII, t\'eria V^rl post octavas sanctorum l\'otri et l\'auli Apostoloriun.

Otfn van (\'. n ƒ/ /. , ti.fl.det\', hrry rlt;iii M c r i-h r nu , licrfiaiilt dr tci\'Ufif/avc ran IrcD\'jOfd (a/s m ir 1!H)) dan Jnu, fin r ran Cu ijl;, mi rerzoc/if hrni ((en \'iffii ilnnt lianrvdn tutu Mdi\'ii iiuu gt;nl Ir sc/u nkrti.

Nobili et potenii vin» Johanni, domino do Kuyc, suo consan-ffuinoo predilecto, Otto de Ktiyc, miles, dominus de Merhein, dilectionis plenitutidinem cum salnte.

Noveritis quod nos (juendam agrum sive cumpuiu XWil jugornm terre, sitornin in jnrisdietione do Mulson, in loco dictu Del%lioweren , inter VV il hol m nm de T n lo rx una parte id VV i 1 li e I in u m dietuni Be«mo ex altera, que a voids hucusque tenuiinus jure feodali, in mantis vostras ad opus vonerabiliitm virorum dominormu . . abbatis et eonvontus in Insula boato Marie, puro ot simplicitor rosi^namns ot supportainus, rogantes dilootionom vest ram attente quatinus profate terro proprietation dictis domiuis abbati ot conventni pure et libero conterre dignotnini propter Doum. In ciijus rei ovidens testimonium sigillum nostrum duximus prosentibns apponoudum.

Datum anno Domini M (X!(\' XV111 , t\'eria V jmst olt;;tavas Petri id I\'anli A|)(istolorum.

In iilt;gt; I\'M! werd bovoilstauiul leengocil al- /.oodauig ten behoeve van Marieuweenl aan heer Ian van t\'n vk teriiggen;ven, en dieu ten govolge zoude deze de abdij vcr-iiioedelijk met dit goed hebben hrlnnd. Tlians echter wordt lieni door zijn omn ver zorht den inijmulmn van gezegd goed aan de abdij te schenken.

Vcilgens ie HM was dit ireds .i|i 7 Inli gescbit.\'it, \'1 geen dezen briet overbodig duel schijnen. Ik gis evenwel, dat de icdoelhig was ir HM een dag later te dateeren dan de onderbavige oorkonde. Lleze gedagteekend zijnde „lei ia Vquot; na het octaal\'van l\'etrus en 1\'anlns. dateerde men Jan va n (\'nvk\'s brief „ Ibria VIquot; na gezegd octaal, oogenschijnlijk een dag later, m wei kelijklnid zes ibigen vroeger.

M a r\'I ii r\'■ t Iki , iveduii\'c ixiti wijlni Hcnilgt;\'ik Snmitul, en hun znnni draiicn ilrir al iiklirii hnul iimlci\' Dcil i\'ji tuni 1/ ii rijquot; /\' c I li n s dochtvr (Jirisfina cn huyi\'ii inan Lit u i\'r )i*, voor Ikkii\' ruil er t ijl: ri\'/iliwl.

U. [)• v. llenrious de VVerva junior et Johannes Voecht, s. in Santbomel, n. v. c. s.

Venieiitos e. n. Margavotu rclicta quoiulam Hen rici dicti Sain-iiiel, cum suo electo tutore, Johannes et (lerardus, tratres, sul lilii, heredavernnt et pro paterna hereditate eontnlernnt Lauren 1 i o, ijisiiis Mai\'lt;f a re t (! «jfenero sic ipsornin J n ha n n i s et (»er ar d i sororio, ac Cristine ipsius Laurentii uxori, legitime tilic prelate Mai\'fjarete, et .lohannis ae Gerardi predictornm sorori, peciani terre si tam in j. in Deyla, in loco dicto Cortlant, apnd locum dictum Neckerscnle, inter terrum monasterii Insule snucte Marie ab utraque parte jacentem; item peciam tem; sitam ib. in loco dicto Vrovvijc , inter Job anneni filiuin Divitis 11 a, c c o n i s et hcredes Wantardi de Tule; item peciam terre sitam il). in paltulu inter presbyternin ecelcsie de Doyla et li¹ alconem filiuin llacconis, in vero allodio s. c. et s. a. her. possidendas. Kt Margureta prcfata cum suo tutore, Johannes et Gerard u s pred. bujusmodi terre renunciaverunt, pro-miltetden oh, Laurentio et Christ ine predictis super terra memorata, p. a. uk. Et renunciaverunt Ijau re n ti us et Cristina pi\'odieti omnibus bonis que ipsi Laurentio ab Henrico Sam mei pred. socero suo, et ipsi (\'rist ine ab eodem Henriet.» patre suo, seu sua morte eveucrüiit, sal va et reten ta tarnen eis terra pred. N. t. 1.

Tim si\'lu\'ii\' iini vau Znlllinniini\'l rcrlilumi min hrrr mt\'dc-^i/icjirin\'}!. ilul llitdi\' ijond r . doclihr \'im Ui i\'tndn ran \\V n ril i:n, I\'iliil \'1 . m /lunnr hiiciiwoordii/-hcnl iilh /im\'ti iiiirdrrnt oniirr Mylrrni ru Mu.lsni ruin\' \'Htn de i\'lnlij

I)i hi\'rr Ifuththcdoeldrii. rrrklnmi mm dr i\'ci\'^llt;/i\'iiii\'l(lf\'ii. dut ~ij h\'iji\'iiii\'oiu\'diij wuren turn Ili/iln/onde Irn hefiocvr dei\' ujjdij (tfsl.iiiul flerd run de ■Dnurzeijih\' (ji\'u\'dl\'ri u.

Nos J oil an nes, ilietns Voeclil, et (J ode t\'r i d u s ex Insula, s. in Sautbomel, protestamur nostris conscabinis, videlicet Paulo

,1,. Fran ci u rt llcnricu dr \\V r r vn jimicri, lt;iu()lt;l iiitoiTuimus uln II ildegondis piiolla, filia (|u()ii(luin d. 11 lt;• r m an n i de W ..c rdfii, militis, c. t. s. o. el scntentialitor sihi duto, vtmdidit o.t o. igt;ngt; dunlins milibns librarum d. I. i\'. ut t. ])., d. abl)ati dc Insula licate Marie ud usus sni ct convciitus ibidttm, omnia bona sua situ in jnris-diftionibus d.\' Maturen ot de Malsen, de lt;iuil)u- ipsa II i Idog u ndds, ill diocbat, el liorcdos d. Hormanni prod, ex parte d. Ottonis de Knve, jniliii-. litteras seabinorniu de Sautbomel luibent apertas, videlicet de duceiitis et I, lihris leg. don. redditmuu aonnovum. M II ildegondis prelibata (nun tutere sno meiuoratu, bnj. bonis sive redditibns ell\', ronuneiavit. promittens otiani domino abbati ot con-v en tui prenotatis vvarandiam i\'acere super bonis sive redditibns ante-dii\'tis, igt;. a. dc. 1\'. ii. t. 1. -.i^-illis nostris inunitarnm.

Bt nos Piuilus de Franeia et ilcnriens de e r v a junior jired., s, in Sautbomel, protestamnr nostris eonseabinis prescriptis, \\idelicet Johanui diijto Voeebt, ot Godelrido e\\ Insula, quod interl\'nimns ubi llildegnndis protaeta c. t- o. et senten-tialiter sibi dato, omuibns bonis suis sea redditibns prescriptis cum omnibus conditionibns supranotatis, ad nsus d. abbatis Hupradieti et oonventus ibidem, elV. renunciavii 1\'. n. t. 1. sigillis nostris raunitarum.

(irrnrd UnVr n-rh-opt XIV hond miln\' llrlUmiv, mut (hrnnl, drn Inikin gt; tier aMij.

Nos I\'aulus de Franeia et Ifenrieusdo Werva Junior, in Sautbomel, protestamnr quod constitutus in nostra prosoncia Gerardiis llolle, lilins () era r d 1 Nolle de Nedervnen, ven-didit et u. pro LX lb. d. 1. e. ut f. p. Mill tout terre, sita in j. do llelln, in loco dicto des Vriesen cumpe, inter Johannom dictum 151 a IT art et G er arduin, pistorem Insule beate Marie vivgims, lt;gt;., iiiqnani, dicto Gora rdo sine consu et aggero in voro alloilio ad bonam et Justam ineiisimuu her. pogt;sideudti, et (i erardiis Hollo prlt;\'lt;l. una c. ti. s. ell\', ronuneiavit , promillfii* etc- (ierurdo pistu^ pred, • uper terra memorata p, n. ih\'. De promissis .1 o li aim e ^ llollr gt;1 nioi et \\V i I he 111111 s (1 ictus l{ i dde r sunt lidej. ind.

\\\\ if h ni \' ti n T\'I ff I \' rrhoofit land tnidci\' 11quot; r mni (1 ijs h r i r h t / \' ƒ/, die hfl hon

IJ. ]». v. A rn old n s Jokannis de Hoosden ot Wilhelmus lloiiscilt, s. in Sauthomol, v. n. c. s.

Vciiions c. n. VV i 1 kc 1 ni u rt, filins qiiotidani 11 n o con i s do T ala, vondidit ot o. prö C H». d. 1. o. u. 1\'. p. X jugora torro situ in j. de 11 ver in loco dieto lloovuu, inter torram eec.l. do Neder Vnen ot f\'oKsatuni dictum LubbcMislote, o., inquam, kuj. torram tiuiqmini allodial om Gh i se 11)o rt o Fe y s. c. et s. a. li. p. et W i Ikelm u s pred. kuj. lorre ril\', renn ncia \\it, irromiltciis tic. (,« h i sol kor to Fey pro-lato super terra memorata p. a. de. Inde Jo kan nes de llolln el P an I u s, liliiis R o d o 1 p k i. sunt lidoj. ind. Quo facto (.iliise I bertn s F e y pred. reddidit Wil bol mo lu\'el\'ato dictam torram iu ber. consu pro VI 1b. tnmni census don. leg., i\'iim de. singulis an nis in die beati Martini liyomalis ipsi (« bi solberto ber. porsolvttndis, quod si non rle. pena V solidornm cjusdem monete , quam pouain (Jbis o I ber t n s Fey prod, una cum consu antedicto roexiperaro poterit ex terra memorata, duin diutius credere noluerit eidem. N. t. 1.

\') Hier, tlians Waardenburg. De togtmwuonligc gonuimitp \\:iii dien naam heelt ecliler eene uilgebreidlieiil «lair die, welke \\roeier onder de beiiaininv llii-r.

lieed- in 1205 lezen wij „opten boreli tot Hier. dat nn Wi^erdeidiereh lieitquot;, al waar de graal\' van (lelie aan I!quot; d u I pil ile\'oek, riild^i , veroorlouUlp een slot te bun wen. Don d a in. C./iurlci\'ljOi\'k, ld/ quot;jT\'i. Docli ol\'sehoon ile de Cork zieli lieereii van \\\\ eerdenlierr.h noemden, en niet van Hier. /.uo Mijk 1 echter, o.a. nil oorkonden in dit (\'ai Uilariurn, dat hnitstgenoenide naam nog lang daarna gebruik l werd, niet zoozeer voor den hurg, als voor het onder den hnrg behoorende gebied, het anibaebt ol\' ile iurisdictie

■! II ll li II Hi r run /\'. 11 lgt; jl IJ l\' Irrknnjlt mi n (i uil / i i rtl i il fn\' r, ll\'H Iu /tui rr rn u .1 I It r I I

.\\ii, ilsc n 11-, rif Dinri/rii ondrr /vo.\'./ii//, , vcHic hij in i rfimdil h rni/ lidnnnl.

I • p. \\. .loli a lines do W or va ot 11 en r i e u s d c W e.r v a junior, s. in Sa ut I )oiBel, \\. ii. c. s.

id o. pro LX lb. (1. I. o. vit i\'. p. diniiclietatem oampi contitientis XI Jugcra terro situ in j. do Eynspijc, super antiquani pascuain, inter coimonuoia vicum ex una parti! ot nbbatoiu ex Insula beate Marie ae II u be r tuin Koecboen ex altera, o. inquuui, Godefrido Fabro tli! Bomel, ad nsus Aelberti dicti Andes ealke, socori sui, i. a. etc. et Jehannes pred. linj. dimidietati caiupi off. ronmiciavit, pro-mitten» etc. Clodet\'rido pred. ad nsus Aelberti prescript! super diinidietate canip! uieinorat! a. ok. Quo facto pret\'atus (lodetridus reddidit prescript! caiupi diraidietateni pronarrato Johanui in her. censu pre 1111 II). den leg., i\'uni ctc., singulis aim is in t\'osto beat! Martini liyemalis protacto A elborto her. persolveudis, quod si mow ilc. pen a quatlior solidonun ejusdom numote supercrescet, quam penani sepe diet us Aolbortus una cum antedicto censu reeuperaro poterii ex diinidietate camp! prelibati, diuu dintins credere nuluerit eidoin. N. t. 1.

11 u i It t rl ra. }i I\'l 11 h s 11 ij I; rrrhin\'jil fantl ondct\' Kn^piih (icui ilc \'ihil ij, lt;hr htt hrni

Von ions o. n. 11 u b e r t u s, lilius J o b a n n i s d o F i n s p ij c , V\'li-didit ot o. pro XXX lb. 1. d. e. ut 1\'. p. 19 jugera torro, sita in j. do Eynspijc, in loco dicto Weistringlicn, inter ipHum llubertnm ex una parte et d. Otto n e in do Asporen, mi litem, ex altera, o. inquam, llonrioo do VVerva soniori do Bound a. o. dom. etc. in vore allodio sine censu cum aggere di; jure attineuto her. pessidonda. Fit Hubert us pred. una e. n. s. huj, torre eff. rennnciavit jjrowiMm* /7c. Henrico profato o. dom. rlc, super terra memorata p. a. fir.. !)lt;• proniissis Neudekinus (rater II n bo rt i est fidejussor. Quo facto II en r ic us protactus reddidit terrain prenotatain tluborti supra-dicto in Inn\', censu pro XXX Mil soli dis don. log. cum elc. singulis an nis in die beat! Victoris niartyris . . abbati et convent ui prolibato jure cousnal! her. porsoUondigt;. X. t. I.

H n lt;1 r ir I (j i s i(i)i l/i I/1. ivcdui\'i^ irrluKtjil vi ir tnurficn ondt r 11 nr nan den It\'iiriini-nih Ih- if il r ili ran \'l\'ii yl, Ir zijnen hrlnicrr m Irn hchom mu Mnrirnirrml.

ü. 11. v. Johannos de ilocsden, Go il ef\'ridti s o x Insulu ot Ar n o ld us F (_■ y , s. in Sautbomel, v. n. c. s.

Vtndeiis c. n. II aile wigis, relicta. quumlam 1\'otri lilii 11 aconis du Tula, c. t. s. c. vondidit ot o. pro C 1b. d. 1. o. vit f. p. HU jugera tiTfi\' situ in j. do ll.yr, in Inco dicto Vlokcn, iiitcr pri\'shytcruni (ü\'rl. de llyra ot Hadovvigom predictaiu; o., inquam, liuj. terrain tain-qiuini allodialoiu sino cousu et aggoro, d. Henriet), Hl it) quondam II a«co ni s do Tula, «anonico Insulo sancte Mario , ad usus abbutis ot eonventus ibidem ot sni ipsins, videlicet d. llonrici prelibati, lier. possidondam. Et Uadowigi.s prodicta e. t. s. o. huj. torro eft\'. i\'onmioiavit, promiUcns de. d. lliMirico ])reiato, ad usus abbatis ot eonventus- predictornin ei in sni ipsius, super terra meuiurata «. c/c. Indo Joliannos de Holln et Williolmus llaeconis de Tula snot (idoj. intl. I ustiper G li i s o 1 b o r t u s , lilins llatlowigis pro-dicte, prelate torro ofi\'. rcnuiieiavit. N. t. 1.

/ h v\'riluv\'f (\'Ji r i s I i n r rii\'ixdoiil (mi) kan ilncliU\'r (\'. h t\'i ah v lt; in ofitvanyl run hanr in ri\'f\'iniclil, rrnif/r rlfjrniloinmrn in /aUboimin l m in (h nsrl.

IJ. ]gt;. v. Uonricvis do Worva junior ot Arnoldus 1\'\' oy, s. in Sautbomol, v. n. lt;•. s.

Veniens c. n. CJrist iua, rolicta Johannis filii 11 nberti, c. t. s. e. vondidit ot o. pro IA lb. d. 1. o. ut I\'. |t. domuni ot aream sitas in Boinol juxta gurgitoin vulgariter dictum Wijl \', inter ipnam Oristi-n n m ot inter I * b i 11 p p ii m liliuin C r i s t i a ui lt;1 o 11 o r vv i n on , Item N XV bont terro sita in j. de llomel apnd iioatam Aldogundim ocr-iib-nt a li ter intor Gorardum lilinm liodolpbi do lloosdcn ot inter pred. C r i s fei n tt in el suos puorns. Item VIJ bont terrc sitn in j. do Onsel, supra antiqua pasena, intor llubortu in filhun J o-hannis et snum fratrem ot suas sorores, et inter pucros (Jorardi do

H ae fte n, lt;gt;., inquam , (\'ri stin o filie sue i. ute. et jmtil. Cristina una cum Margareta, Ely/, a both et Mechtoldo, suis filiabus, ot I\'uiii i\'aruin tuthit ulecto, huj. doiuui, ai\'i\'i; ot terre remmciavit, jim-nuNeux i tc. dieto Cristiao super domo , area et terra prelibatis p. a. iic. Quo facto prod. (J ris tin a pretatas doimun, aream et terrain reddidit pred. Crist ine sue inatri in her. consu, pro tribus libris et X solidis den. log. cum etc. singulis aunis in die beati Petri ad Oathodram ipsi Oristiue solvendis. Qui census si dieto tenuiiio non fuerit persolutus, ex tunc do die in dieiu pona duorum soli-durum prodicte monote pretato consui aceroscet, quam ]ioiiani predicta (iris tin a rei uperare potest, una cuui jirefato censu, qua ado diu-fins uoluerit oxpoetare i\'x. domo, area et terra niemoratis. iS^r. t. I.

\') 1 )(■/(■ kolk I it \\\\ ;iai, in Goldoriaud .. uiol ^eiiooiuii, is dioiit bij /.all honiuu\'l, iiij ilen 11ijk ti;i;ir (iamtwn golegcn, 11 ilt;ⁱr wunl in het liegin der vijl\'liende eouw ecu klonster der Uegnln\'i en jrrslirhi. niuii\' lietwidk div.e wiel seilerl ;ils de „St. fielei-wielquot; ill ,, Kluiisli\'i wiel bekend stciiid. Aeijunv, W\'i nilc.s/ici m, III, biz. 02 vv.; K i - I I\'ll K o v :i ;! i d , r/. Arc/t. hi rhr/. (l\' . rh . V, bl/. \\ \\.

Westelijk van Zallbonimel schijnt dcslijds oeilB k,i|iel vim du II. Aklegondc «.•-:-laaii te hébben.

Dill), hrrr mil (\',uijk, liecr-tii/t \'Jr i/ifl van huiil ill ill l\'.!l\'[li:icrri:n nllilrr Mulsru . irmiirr ilour linn in J nil. locumiili;/ hcrr run Cuyl;, nun Mnnrnwrrril i/cdcian.

NI is Otto, domiuus do Kuyc, notuin tacimus universis, quod tios rlonationoni eujusdam campi dicti Delfgliewereu , siti in jurisdic-tione do Malsen, inter Wilholmum do Tu el et W i 1 li o I in u m dictum Hcoeu de E s t e , viris religiosis douiiuo abbati et conventui do Insula saucte Marie per nos traditam ot confeetain, secundum quod iu littoris a nobis¹ et a J o ha n n e *, nostro consangninoo, qiiomlani domino de Kuyc, super hoc datis, plenius continetur, ralilicainus et coulirmanius. Nostrai\'iiin [iresentium testiinonio litle-rarum, uostri si^illi appensione munitanini.

Sedert den datum vim iiquot; 192, i;$ Juli bils, is Otic aau Jan opgevolj-\'d als heei van Cluyk en -.ehijnt niet meer den titel van heer van .Meerlieim tlt; voeren.

ü. p. v. uos Philippns ilo Horwiuon et Wolterus Scaop, s. in Santbomel, n. t\'. p. q. c. c. n. Joliannes, li li us lüquini i» .\\ Poinerio, lt;le Eyuspijc, vondidit et o. pro LX d. 1. e. ut f. p., tria juj^era terre sita in j. de Eyuspijc, in loco dkito Gansberglieu, inter doiuiiios eeniiteui Ghelrie et al)batcQi de Insula beate Marie el inter eundeni d. eoniiteni et Albertu ni lilinui Alberti, dicto d. abbati in allodio s. c. et s. a. b. p., et dietus Joliannes c. u. s. hnj. terre rennnciavit , ■jmm/llh\'.ns etc. d. abbati p. etc,. Inde sunt Willie I urn s de Oeps et Bgidius, Rlins Sanderi, lidej. ind. N. t. 1,

Foor l\'lii lippus de llorwinen et W olterus Sen ep, s. in Santboinel, rerkoojil IFen ricus lilius Arnoldi voor XII lb. d. I. e. ut I\'. p. iireani sitani in Eynspijc, inter 11 ildegardem, relictaiu Wil-lekons, et (J crard u in , pistorom do Insula beate Marie, nau eidem O er ar d o.

Datum a. 1). M OOO XX, in dom in ica die post beate Agatbe virgin i-. (Ivcrgcihagen in nquot; 354.

II !■ r ui iin l^inurrDrl zirl iif nui. nt/e vorderirojevi quot;/\' de iduhj en hare ijnedercu,

Wij Jan Liebreebt ende Jan van Tienhoeven, schepen in li(Mlerda,nime, oreuiiden met onzen /.egluden , dat lier m n. n l\'anne-voel quain voer ons te Ijederdninnie ende scnud quile dat eloester van Siirite Marienwaevde, . . abt ende convent, ende ai hoer goet vvaert gheloglien es, van aire aentiebt die lierman voerseit op bein te socglten hadde. In oreonde des liriids beseglioltniet on/en/.eghebni. tjliegbeven i. j. lt;gt;. II. M 000 XX, des sonnendaeelis na l\'aesclien.

J o h a ii ïi.f s run Tut/I ri\'t\'kigt;opt hriiil Clftn lirht Sut\'-th /, rn oulrinu/t het tcvtui

U. |). v. Michael Moliaert et Johannes Hol lo, s. in Saut-bomel, sulutem et scire veritatem.

Venieiis c. n. (I. Jo hannes, filius H. acoon is deTnel, vomlidil et o. pro CC lb. d. 1. e. nt f. p. IX jngera terre sita in j. de Uijr in loco dicto Everden, inter tbssani dictarn Everisfjrave et mansmn dictum Heren fïn be ke n s kinder hoeve, Gerardo Bneder, a. o. Hele, sororis sue, i. a. etc. Et d. Johannes hnj. terre renunciavit pro-mil leun etc. pred. Ge r ar do a. o. B e 1 e prefate super terra memorata per annum etc. Inde est Wilhelmus filius Har co nis do Tuel fidejussor. Quo fiwtto Gerardus pret!, ex parte Bele prefate reddidit ured. d. Johanni memoratam terrain in her. censu pro III] lb. den. leg. mm etc. singulis ami is ipsi Bole in die beate Walburgis solvendis, qui census, si ilieto termino non etc., pena IIII solidorum pred. nionete prefato censu i supercrescet, quam penam pred. Be la una cum censu pred. reeuperare potest ex terra memorata, qnamlo diutius noluerit expeetare. N. f. 1.

U. p. v. Michael Moliart et Johannes Holle, s. in Haut-boniel, salutem cum noticia veritatis.

Veiiiens e. n. Wilhelnins, dictns Wolfde Roemde, vendidit et o. pro li 11). d. 1. e. ut f\'. p. aream sitam in dicta villa Roemde, inter ecelesiam ejusdem loei di\' Roinndi\' nx uno latere, et inter torram ,1 Ottonis, domini de Asperen, ex alio latere, d. Waltero, investito diete ecclesie de Roemde , in libero allodio lier. possidendanu Kt Wilhelmus pred., una c. u. s. legitima, Unj. aree renunciavit promiltenx etc. d. Waltero super area memorata per annum etc. Inde est d. G hisel hertn s de Tuul, miles, lidrjussor. N. t. 1.

Nds Otto, . . dominus de K uyc, notnm facimus imivorsis, quod nlt;)s ucilitati et (juioti ecclcsie do Insula beate Marie, a nostris pro-gonitoribus per diviimin inspirationem fuudaie, ex pia vicissiiitdine nobis iiiibi devotis (imiionibus rependenda, mine et in posternm pr»-videre volenies donaiionem eujusdam campi dieii Delfglieweren, siti in jurisdietii me de Malsen, inter Wilbelniuni de T n o. 1 et Willie lm li in dietnui Sc oen de Bste, viris religiosis domino abbati et eonventiii ejusdem ecclesie de Ensnla san et e Marie, per nos iraditam et COniectani secnndnin qnod in litter is a nobis et u .lohanne, nostro (\'onsan^niiieo, quondam domino de Knye, super boe datis, plenins (•ontinetur, pro remedio animo nostre ac parentum nostro rum iteraio rati lira mus, eon (innam us et upprobamns testinionilt; gt; oost ri presentis script i, cui nostrum sigillnm magnum in liriiiitaiem duximns aiqxniendum.

Vj;l. iV\' 2(H , Wiiai in (Ic/cll\'dc gilï wordt In vcsti^il. Deze tn ifi echter vermeldt be-weefiredenen en is vonr/ien van het (aiOdT/i hki des heeren van Cnyk.

IIcilwi;/ V(( a I! i ji K (■)/ hare zonru vrrltoóprn mm de ohdij 17J movyeïl onder MaIseu

IJ. )). v. nos (\'onrardns Rode et J oliannes Holle,s. in Bant-bomel, n. 1\'. ]gt;. q. c. e. n. lleilewigis, relieta Ottonis de Ki|gt;!i c. t. s. e., Jobanues, Nicliolans, Rodolphus et Jacobus, Iratres, lilii dicti Ottonis, vendidernnt et o. pro ( lb. d. 1. e. ut \'• !\'• ^\'$ jngera terre sita in j. de Malsen, in loco dieto Op donner, inter (1. Ottonem de Knye et .lobanncni Mojnarl ex umgt; latere et inter eoniuiunem viam ex alio latere, llenrieode Werva juuiori a. o. dom. etc, i. a. etc. Kt Helwigis pred, euin sno iulorc eieeto, J oh an nes, Niohol ans, llodolphns et .1 aeo b u s, Iratres , tilii dicti Ottonis, hnj. terre rennneiarnni, ■promMe-nteti elr.. dhfto «1. abbati et eonventiii super terra meinorata per mmmn eie. Indo est Ohiselbortus II ac, lilius liodolphi llackon, fidejussor et enm eo Baudewinns, tilius voren Beien, eoujuTicta mann. N. t. 1.

U. p. v. 1\'aulus Baort ot Wolterus Sua.\'p, s. ia Saull.oiurl, (■ ,, ,, ₍. (gt;. n. Willu-lnms do Ceps proans.t Gorarlt;lun., .•stJn. I Insula boute Hario, do tribus |bris den. Uev^taru con-.nu,. Rubbortns Rlius Lamberti oauo-nds .n Bomol sul-vom consuovit ox quadain terra, pront in scabinorum ^.s su^ hoe conlectis ct ipsis caiumicis in testijnonio ««nci-ss^, pieuu.s d c oontinori, porpotueinden.,...m inmitu» consorvaro tah h.r.na si ^ • ....„sus triuui libranuu dietis canonicis .no dolnto U.upo« pa non solverotur et diet» öorardo in da.npnnn. ovemrot, qnod , Oorardn» hujnsmodi dainpnum recuperabit ot reenpeiaio p» «ti \' v iu.-orihus terre, in dietis scubinormu littom _quas i_L,si oauo.u, . ha-bent eonseriptis, et quo V jugera torre diotus NV ^{1 lh}quot; ^{1 111} quot;^s ^ quot; \' sita in j. do Heil u apnd locum dictum do /ulow.uo van 11. Hu, 1 otian. ox «no Jngere terro ipsius Wil boluü, dietis V iaoonte, ot diotu. Gorardus ultra valorem dictorna U ult;,

litquot;? p! d. abbati ot oonventui sanete Mario do Insula HIJ .)u-.ra ■ • 1. iivihi in loco dicto Soarpsworls oaiupo, mtei d.

«•iavit, promittons laeere renuii«\'iaro, «miiii ad hoe reqnisitiis logitiiae t\'uerit, iixoroiii saam et «miiios «|iii «Ie jure naiunciare teiientur tori\'e prt\'il. proiuittons etiam waraiuliaiu faeere «li«:tis «l. abbali «;t eomentui super terra niemorata p. n. ric. iade sant Johannes, filiiis U1-«|niiii de RynHpijc et . . . . fldej. ind. N. t. 1.

l\'ij i il i ii ■ riin (11 • - r ii i\'i\'i\'jniiijil In,ui oudri\' Dril aan dm voorwdliiim nhl vav Maricutvrcrd, Urn d. fik (\'van S ij htrt/rn ).

ü. p. v. mis Groswinns de VV or va et Paal us Baert, s. in Saatboniel n. 1\'. p. cp c. lt;•. n. Kgiiiias il«■ GhieiMi ven(li«li1 «;( «gt;. pro XI, «1. 1. e. ut t\'. p. XIIII hout toiTo sitainj.de Deyle in l«)eo dieto I )ai\'l\\vci«l«\', inter Albertum de K n y c ot Faleonem, fllinm lgt;i-\\ i t i s flack onis, G-h i s «• I b ort «gt; ad «gt;pus «1. li e n r i e i, quontlani abbatis «le Insula beate Marie ant latoris pn-sontium , in allodio s, e. et s, a. h. )). Et Egidins pred. e. n. s, buj. terre i\'ouunciavit pro-millrnn eir. diet«i (i h i-«■ I berto a. o, dicti d. U\'enrici anl latoris presentiam, super terra, memorata prr auunm i\'-lc. 1 mie sunt (J bi s e 1-hortus de I) e y 1 e. et La ni hortus do (Jhieen (i«loj. ind. N, t. 1.

Arnold ran i/n sp ij k vrrknojd Iwi.\'r morijm inidrr Knspijk aan Urndrik Sus run k! I/v ttp ij 1;. Ir. zijnen behoeve en ten hehneve van zijn braedev (1 jxhreeht.

ü. )gt;. v. n«is Johannes V «gt; e o h t «\'1 Wolterus 8cae p, «. in Saatbonud, n. 1\', p. «p e. c. n. Arnolilus, tilins Joliaunis de lOynspije, vendidit «^t o, pro X X X lb. d. 1. o. ut f\'. p. «Ino jngera terre, ^s\'ta in j. de Kynspije in iiiCerhtri fine eujusilam loei dicti Homnidtiel. inter d. eoiuitein (iholrie «d ipsnm Arnoldum, filium Johannis, 11 «mi r i c o, diet o Sas de K y n s p ij o, ad opus su uni et (jliisolhorti sni fratris, in allodio s. e. e! s. a. li. p. löt Ar nol dus pred, buj. terre ronutH\'iavit e u, s. prnmdtten.s rlr. diet«i II en ri lt;•«gt; a«l opus

snuni et G li i s e 1 be rt i sni t\'ratris, super tewu meuiorata yw wmvmn ilc. Inde sunt Arrmldus llaertsehone et Noiulek i u ns, (ilins K c is c, fidcj. iml, N. t. I.

üiilntn a. I gt;. M tXJC XXI, leria III |Mist octavus l\'asolie. Overgedragen in n» 437.

IVWi\'uo/; éemr hofxtrtlr h liflYHfil, vuur quot;jO/. aan llcildi\'ik Sn-- van l\'. i/n * p ij k.

U. p. v. hos Pao lus Bart et Wol ter os Seaep, s. in Saot-bomel, o. t\'. p. (j. c. e. n. Johannes, Arooldus, et Jordaiios, train\'s, tllii Goswini, vendideront et o. pro L lb. d. 1. ut 1. p., an-ain sitam in Hoetnde inter \'l\' r u d a in ivlictani llcrnianni Na-b e 1 s et Th e o de r i cu ni liliuin Rodolpbi, He uric o dioto Sas rle Ky n s p ij c , in allodio sine censu et sine a^gere, oxcepto solo illo a^s^ere qui situs ist super ipsam area in. lier. possidondain. Rt Jo hannes, Arooldus, et Jordanus prid., buj. aree reonneiaverunt, jirmnUtenti\'» ele. dicto Henrico super area, memorata per annum dr.. N. t. I.

Datum a. D. M (\'(\'(\'X X 1, t\'eria Mil posi diem Pentbecostcs. \' Iver^eilrafren in n^ri 520.

Iluihrrl \'-\'in hynspijk thyiayl v ills nvr, ami 11\'\' u d r i I, Sii\\ run /\'. gt;/ it s jgt; ij I.

I . p. v. nos (\' o n r ad ii s li o d e el W o 11 e r n s 8 c a e p, s. in Saul bomel, o. f. p. (|. c. e. n. II n bert us, tilius Jo ba on is de Eiu-spijc, vendidit et o. pro X1. lb. d. 1. e. tit 1\'. p. litteram cui bee presens nostra littera est transli.va , hereditatem, bereditarium censum et omnes eonditiones in ilia conscriptas eo modo at conscripte sunt, llfiiriio dicto /us de Riiis|iijc, bin-, possidendas, e1 llubcrtiis prod. hiij. littere, bereditati, bereditario eensui et omuibua condi-tionibus renuiiciavit, promittinn lt; 7c. d. Henrico super litlera , here-ditatc, bereditario censu r\'t conditionilms menioratis per annum etc. N. t. I.

Willem en (i ij s In\'c c It I lier ran T k y /. rcrkoopini (kdi Ma rituwccrd ecnilt;i land

(J. p. v. nos Plii 1 ijjpus de Ilorwineu et l\'aulus Bart,s. in San tlx unci, ii. i\'. p. q. c. e. n. W i 1 he 1 m u s, lilins qiiondniii W i 1-liohni de Tunl, et öhisol bertn s Hac, frater snus, veiulidornnt et o. pro (X lb. d. 1. e. ut f\'. p. Xly jugera et XVII \\irgatas terre, si tas in j. de Doylo, in loco dieto opte Hoe, inter terrani curati in Deyle et eoininunein vicum, Bande kino do Bynspijc a. o. dam etc. i. a. de,. Et Williolmus et Gbiselbertus pred. buj. terre renuii-eiivvernul yromillcnltt* de. Bandeliino a. o. dietoram d. abbatis et conventns super terra memorata per annum lt;ic. El coiistitnti e. n. Alardus de 11 on o cam domicella Aleido, uxore sua, linj. terre rominciavernnt. Do promissis sunt Alardus de Re ito, Gbiselbertus do Deyle, Williolmus lilins Hackouis de Tunl et (i li i selbertn s II ac lilins l\'etri, lidej. ind. N. t. I.

Igt;\' l.uiiinnnl: (io^rvijn de C.ovii quot;cvknopl land ouih\'r Hu , dart den ni\'irxicr vat)

U. p. v. nos ( onrardns Rode et Arno 1 dus dlt;• 11 oesden, in Santbomcd, n. 1. p. q. o. c. n. d. Gosuiinis Coc, canonicus ooolosio Arnliomensis, vondidii et o. pro (\' lb. d. I. o. ut 1\'. p. Vlllc jugera et quaiituni plus terre babot ibi in j. do llijr, in loco dieto Ouvermeoro op Snellen volt, inter d. Joliannom Ooo, militoin, elt; inter Rodolplinm ot Een ricum C\'oc, fratros, lilios d. Rodolplii (\'oo, militis, d. Martin o¹ in vest ito in Moteren i. a. dc. Et d. tl o s ii i ii us pred. linj. terre renunciavil igt;romUlm* de. d, IVlarlhio super terra memorata per annum de. Inde sunt Gerard us, lilins d. Henri ei (Joes, liodolpbns, filius d. liodolpbi (loos, iiiilituin, et .1 o b a n nes, lilins Wolleri de A m o rs fo o r t, lidej. ind. N. 1. 1.

Vtitir A r n o 1 d m s (l(j 11 u o s d e n ot P h i 1 i p p u s d e 11 o r w i n o ti, s. in Sautboinid, rrrleoopcu. d. Henri ens de Vieo, presbyter, el (ierurdus ejiH frater, voigt;r (i lb. aan WDltcri) lilio Bertoldi Steyinple, de Busiiiidueis, ile.u iloorijcuiokmi hrivf nquot; 14\'t. Kt dotinni ITenrieus et Gerard ns predieti, uiiii emu W i I b e 1 in o eernin fmtrc et eum sua uxnre, renimciaverunt !•/lt;•. Itunjm: (Jerardus tl e W erden borch, Rodolpbus et Henri ens dieti (\'lt;)(■, t\'ratres.

t . p. v. 11 os A r u o 1 d u s d e II o e s d e u et f b i 1 i)) p u s d e IT o r-wineu, s. in Santbomol, n. p. q. c. c. u. nobilis vir doniimis de A r I; lt;■ 1 , nobili,-. sir vendiilit et o. pro mille lb. d. I. e. ut f\'. p X V11 K j n^era tcrrc, ^ita in j. dc Malscn, in loco dieto Voetacker, inter J o-h a ii n c in d c 11 o e e 1 e m cx mio latere , et W i 1 b e 1 in u in S c o e u , ( M a ii vv a r d ri in filinni Vsboldi et Niebolanm li limn (jonbur^is c\\ latere alio, que terra una line ad aqueductiun Mare jirotend\'tiu et iu vieum eonunnnetn liuis roliqna terniinatur, lt;/. prep. r.h. sine obli-^atione census et aggeris, her. possidenda; et dietus d. de Ark e I hu j. tcrrc rennncia\\ it , proni/ith ns etc. )gt;reposito ad opus dictoruni d. abbatis et conventns super terra incinorata pv iihiiiitn etc. Kt Wal-iquot;.i\\ii-. dc Bent hem ot The odor ieus suxis trater dicte tcrrc reinineiavcrunt. N. t. 1.

I ^:i 2 I , 1) c e (gt; in I) e r I. ; Z a. I t b o in tn e I. I 11 v. nos I\' h i I i p p u d c 11 o r \\v i n c n et P a u I U s Bart,

in Sn.utboniel, n. tquot;. p. q. c. n. J u h a n n i\'s Pan wo M\'iididit et I), pro ( lb. (1. I. c. ni I\'. p. Ill jnyora ct |J hojil tiuTt; situ in j. dc llollu , in campo dicto Uuiuulscampo iutor «,1. d hi s c 1 b o v t u in do Tu ul, iiiiliteiu, ot horodos Bandokiui do Kynspijc, d. Il\'rodcrico a. a. dam. etc. in allodio s. c. ct s. a. li. )gt;. Et J u h a n n e s prod, huj. torn; lt;*. n, s. ronunciavit iirarmUem lt;•/lt;;. Frcdorico a, «. pred. sapor dicta torrc jxtr aimiiin etc. hide sunt . . . . ot J oh an no s lilius A i\'ii u 1 (1 i do Mai sen fidcj. ind. N. t. 1.

A I tolaquot; ^ A r 11 •/1gt; cm f -\'i\'quot;\' fruuw \'■rruimjifii miji ttr ithilij ichki laiul mldrilhil.

U. p. v. (tin hovongn-noemdm) s. in Savitbonnd, n. f. p. q. o. o. n. Nichnlaus Kotol bant ot Clarissa ejus uiatcr c. t. s, o. von-didcrnnt ct o. pro ci lb. d. I. ct nt t. p. VI j libera, \\ limit ot \\ \\ \\ porticus tor i*o, si tas in j. do I gt;oylo, in loco dicto Daolwoido, inter J O li a n ii c in do Fiooloni ct suos pucros, ot (•omninnom aquoduc-tnni, d. Frodm\'ico a. igt;. dum. etc. i. u. etc. Kt N i c lin 1 a n s priHl, c. u. s. ot Clarissa prod. c. t. s. o. Im j, torn\' nniniH iavcrnnt proniillcitlci* dc. d, l^|1riMlori co a. o. d. nbbatis ct oonvciitiis prod, snpor terra mo mo rata /quot;■\'• (nnniiii (/lt;•. Insnper, omn dno jugera do dicta terra (|iiondam eeelosie do Doyle fnisse dienntnr, promisernnt dicti vtmdi-tnri\'s d. abbatein ct oonvontnin [irodietns do omni phn-ito et qnosti-one (pie ei» stijier dic.tis dindms jiigoribns rótiono dicto «iodesio, coram i|iioi|nain jndioe spirituali vol socnlari, nmveri jxissit, ad dictmn ojns-doni d. abbatis lojfiiimo relovare. Dé preuiissis uinnibns sunt (j! or a r-d ii s do, liono, M ad. Ii o u s liliiis Ade, 11 o d o 1 p b u s (i r lt; M! t do I n I o et R o d o I p b u s K e t, e I b a n t, tidej. ind. N. t. I.

■Ian, heft\' van Ark\' l, tchenki aan Miii\'vnwrrrd den ruicmlotn van dnnr Wal rarirn ran lirnlhrm , ill, hrl ran hem ni Irra hirhl, nan rlc alnlij nfi^rd ratiot

Wij Jan, hero van A. rkel, makun cont alio «leu ghouon die deson briof solon slon of horon loseu, dat voor ous quatu Walraven va n Ben them, ouzo gliotrouwo man, elide droeeh e.ndo gaf ons ojgt; in oreonde onser manne, als PIorans Jauszoen van Dalem, Tiel-man Wi 11 (Mu s zoon nton (Jamp, Lonken W o u t e r s zoen ende (los wijn Vale, enen camp laats die hi plach to houdcti van ons to lone, die ghcloghon is in den gheriehte van Borehmalsen, tor stedo die ghoheiten is die Vootacker, in behoef dos abts ende des convents van Surite Marionwaerde. Emlo wi Jan, here van Ark el voofseocht, oin Clods willen hebben diou zelven vooi\'soidon (■ainp onde enen vrijen eighendooui daer af, in oreonde onsor inanne x-or^lionoemt, gliegheven den abt ende sinen convent die voorsproken sijn, vrielic eude ewelie to bobben ende to besitten.

In oreonde ons open,-, briefs besogholt mid omen zeghel, int jaor ons lieren MCCCXXl, sdonrodaeelis na sun to bucion dagho.

Ian ill Ciii-k, nihil t. in :ijn zoim Arnoul n-rkoopen nun ilarintH\'vrrd XXXI f

IJ. p. v. nos llonriens do VVerva senior, rlohannes Voochl ct VVol terns Scarp, s. in Sautbomel, n. f. p. q. c. c. n. d. Julian nos (,\'oc, miles, el Arnoldus sans lilius, vondiderunt ot o. pro octingentis libris d. I. (;. ut f. p. XXXII Jugera terre ad bonam iiiensnram , sita in j. do Hier, videlicet nnuin campnin tenenteni XV jngora sitnin in loco dieto Snellonvelde, inter d. Martinum¹, in-vost itnin in Motoron, et llermannuin do Lapidoa domo, qui campus in loco dieto Wedormarc tenninahitnr. Item eampuni unum toiumtoni XVII jngora, dictum horon Jans Coecs camp, situm in loco dieto over den Kvertsgrave, inter d. Gherlacnni de Bnscodneis ■ I VVilliolmiim ile Nynlant, (pii campus in dirtnm loenm \\Voder-mare terniijiahil el linein babet, Henrico d c orva jnniori a. ii. ihrm. i\'Iv. sitio obligat ione o.ensns et aggeris, iu allodio her, pos--idciida. I*\',t d. .1 11 b a ii n o ■- c. n. s. ot Arnold iigt; prodicti linj. terre ronu ncia vornnl prumHli\'iifrx . / ■. dieto Henrico u. o. pred, snpor terra memorata per iriitiiiui lt;7c. Iide .-unt fl e rard n s, (iliiigt; Kccrini do H o I ■ J o , V\\ i Ihi\' 1 in u s diet us II i d d o r liliu (i o r u r d i Hollo, Alar-

dus Key il r W a, (1 e n u v u, .1 oh n n nes I i litis Oltuiiis ilc R i [i n , Bodolphus, ejus tmtcr, (Josw in us lilitis Mottis n lt;1 o Yuen ci Joli-.innos lilius Johanuis V\\^riit(,\'ii litlcj. iud. N. (. I.

Daliini 8i. I). M(\'C(■ XX11 , I\'iM\'iii II |i(ist benti Matliic Apost-oli. Vgl. iiquot; \'227.

h\'dlrd t!arlt;■ o i\'.Don en Lmkinu* van Dri/l rrrkuopi-n, turn den rrni^/cmi nhi Hendrik m hcl khonter, XV hond ouder Dcil.

IJ. Igt;. v. nos Johiinuos Mo Ho et W olteru s Scstop, s. in Sutit-bomel, n. f. p. q. c. u. Falco filius H acko n i s et Le nk i u iis lt;lc Duylo vondidomnt ct o. pro trigintu liliris d. 1. o. ut f. ]). qnin-dociin liont torro, situ in j. de Doyle, in paludo dicta Twobrocc, inter Egidiuin de Gliiocon et terrain plebam in Deyle, II on rico do Worva minori, ad opus d. Hourici quondam uhbatis ot convontns do Insula boa to Mario I. a. etc. ot Falco ot honk inns prod. buj. torro ronnnciavorunt ■promiftc-nten ok. dicto Ho nri co ad opus dictoruin doniinorum super terra inoinorata [ler annum fie. Inde sunt W i 1 -helmus do Tunl ot \\V i I b o I in u s do Moyli en lidoj. iml. N. t.1.

Datum a. I), inillosimu trieoiitosimo vioosimo soenndo, fori a HI [gt;ost oetavas I\'ascbe.

I i h * r I van Cm;\'//.; tviWooo/i/ \\ / V lumd undce Deil, en, dacti\'iui, lt;ie:ttgt;tieiilljk met

LI. p. v. nos Gerard us M ao Igby s et Wo I tor u s S caop, s. in Kautbomol. n, f. p. q. c. lt;•. n. Albortus do Kuno, vondidit et o. pro XL lb. d. I. o. ut I\'. p. Nllll bout torro sita in j. do Deyl, in looo dioto D.iehveide, inter d. do Insula et terrain quo t\'nit Egidii do G bic on , d. Fro. do rico do insula a. o. d. . . abbatis ot eou-veutiis ibidem i. a. etc. Ft Albortus prod, et enin eo Jolianues,

\'\'I A 11\'ul is et (\' I r in o ii I\'i u lilie cjusdeni Albi rti. cu m cariim Intni\'f I\'lcctii, (lictr Iitit ri\'inun-iiivfrunt, ci Allu\'i tu s pri\'d. senior [iroinisit liicern reu ii nciiin gt; (iiuiii\'s ijiii dc Jure rcmiiiriinv 11 ■ 111\' 111 n r tiu\'t\'i\' prodiotc, promittens warandium faeern dieto d. fc\'r c d o ri lt;• o n. o. (1 ictoruiii doiniiiornm . . abbatis id eonveiitiiK super tumi uicinoratji aniwm etc. Inde sunt Johauuos, Albert us et Otto, prod, lidej. itid.

Deinde in proxiinn soquouti domiuica die, eonstituti e. n, Albert us de l\\ u v e et Otto suns filius pmiirti \\ viidideruut id o. pro \\ lb. d. i. e. ut 1\'. p. umiin limit terre, sitmn in j.de Deyle, in loco Daelweide pred. apud dii\'tatn tei\'min et inter preilictes, domino Froderieo pred. a. o. dictonini doiiiinonini, i. a. ,ir. Et dieti Albertus r\\ Otto, ren ii ncian tes liuir terre, jiroiniserunt d. Frederiro pred., quod ipsi onmes et sin^idus eonditioiies et proinissiones de priori terra f\'aetas, lie bar nItinui terra tarient , ser\\aluiiit et tide comjilebunt. N. i, i.

quot; iquot;\'^lt; ut\'quot; Hm myti r nl c i ,gt;■/,,lojil. ecu sluh to ml m l-jix/tijfi nan

\' ■ I\'- v. no.- Oecardus M :i e I lt;; li ij s et V\\ olterus Seaep. s. in Santlioniel, n. I. p. (j, lt;•. c. n. Joliannes ex I\'omerio vendidit et o. pro \\\\\\ lb. d. I. e. ut t. p. aream sitaia in Kynspije. inter dictam \' Mele et domiiios de Insula, Alberto Audseale in allodio sine eensn cum a^^ere ail dietam areani de jure pertinente, her. possi-dendam. Kt Johannes pred. e. u. s. haj. aree remineiavil iiroiiiillnin dielo Alberto super area ineinorata pir iiiiihidi ctc. hide sunt •lobannes li i\' n n e et Aruoldus, lidej. ind. N. t. I.

lltndrih {run y ij in i\'ij i\'ii), ■niiniifili\'i aht run Miiriimviird, xchenkt aan dén ii(iliniiv::riiii,\' tlirr abdij rcAvir ijordiTfii, wrllici- iiihoiiislcu lij jiinrlijhs ondir dc

IJ. )gt;. v. hos II on r i cu h lt;1ü Worva senior ut Joh an u os do Jloostlou, s. in /ju ut,l)tiiiio 1, n. t\'. p. q. c. c. n. roligiosus vir il. Ho n -ricus\', ubbtis quondaui do Insula beu to Mario virgin i«, contulii sub nomine cliniosino elomosiiiario do Insula, boato Mario, Uttoniin rui boe nostra littcm ost transüxa - ot omnia bona in oadoui contouta, |ior onndi\'in oloiiiosiuarinin in nsus jianplt;!ruiii porpotuo convortonda, ita qnod idem (tleinositiai\'ius omnos frnotus, rodditus ot [irovontus do dioti» bonis provoniontos ot provonturos tollot d sublovabil borodi-tario do anno in annum, ot in manus pauiionim sinti\'iilis annis lido-litor distribnot ot disporgot, ot diet uk d. Il.onrious dicto littcro ot diotis (bonis) ronunciavit. N. t. 1.

\') Ho mi rik van Nijiiiegcn. Hij was it hl. mquot; i3(gt;i -Uilli, ita werd in 1323 ander maal lot aht vitrkozm.

hm dr Cocl,, }\'Kldrr, i:rrlU(i(irl (icin dc (thdij een inmycn nwer Ir hebhen vrvkor/if \'hm m ://// vorilt;ii!n hrirf rcrwcld sUml, fn danrvoor hchiahf Ir :{jn.

Nos .1 oli ji n nos \\\' o o c b t cl \\\\ o 11 o r ii s 8 o a o p , s. in Saulbomol , protostaninr (jiiod d. .1 o li a-n n i\'s (! o c, inilos, prolitolmtur o. n. (|uo(l illins torro quam i[isr dominis . . abbati ot ronvi\'iilui do Insula lioato Mario voiulidit , uniini Jugor ampliiis quam ipsi in Niiis littoris\' babcnl , ost i\'t orit, qnod ipsi oi -olvitnint ol bor. iiossiditbunl. N. t. 1.

//\'\'■, lt; i n •• rin ij a tl ■ (\'.nil, rr.i\'koOfil \\ VIII Itutrijni nudci Vai\'ih (tan I\'ukIks dr I\'rit ii ie, i\'ii o/i.nt\'diii\'dl ze i\'i:i\'vollt;/i\')is in rrfintrhl.

U. p. v. nos Johannes de H «gt;«! s «1 lt;gt; n , Joliannos Voccht, P h i I i |» p u s tl o Horwiuon ct P au lus Bart, s. iu Sautbomel, n. f. [gt;. q. c. e. u. tl. Gosuinus dictns Koe, filius d. Ilonrici quou-dam Koecs udlitis, vondidit et o. pro C 1b. tl. 1. e. ut f. p. \\ VIII jugcra terre situ in j. de Vauderie, in loeo dieto op te Hure ende int Foerbruyet, inter heredes Vu wan i quondam de Vauderie el coimnuneni fussam, Paulo tie Praneia i. «. etc. Et d. Oosuiuus prod. linj. terre rennueiavit promittitH* etc. dieto P au I o super torra nieinorata pii\' aunnm cl.c. Inde sunt Rutg\'lierus Struv(; et Miitliias, ftlius Henriei de Aelst, (idej. iud. (^uo laeto Pauius prtul. i\'ed-didil d. (jrosuino terrain niemoratam in lier. eensu possideiidain, pro Uil lb. den. ;/r. reg. etc.. singulis annis dieto Paulo in octavis Pasehe perpetue pt\'rsolvontlis, qui ccmus etc. pena quatuor solitlornui dicte inonete dieto eensui supererescet, quam penam una cum dieto censu dictus Pauius rectiporare potest ex dicta terra, quamlo diutius noluerit oxpectare. N. t. 1.

Overt!nicht aan Marienwcml, 4 Oei. 1330, voor 100 ib., overigens woordolyk over-i\'iMistennucntl met n⁰ ■181.

Murhlrltl rn Effa non ZiiUirlif m slnan run» den lon^ri-, Jaedh nan Xnilgt;-rlnnn, hunne verhlen op zekere rijnzen nf, en helnVen hunne mède-erlyenanien hij jrteer\'irr\'jiirijiit\'} iï)*\'jrhjlc* ufslnmt te zullen Uilen iloen.

Nos Henricus de Zonne et Petrus de Lapidca Via, s. in Huscoducis, n. f. n. q. c. n. Meehtildis el Effa, filie (piondam 1?e r u i u i .1 e Sulikem, cum suis tntoribus eistb.\'in rite a judict! datis, super totis partibus et super toto jure eisdem eonipetentibus ju annuls et bereditariis censibns sex libraruin et X solidoruni, sol-vendis de liereditatibus in Buseodiicis sitis, ut dicebant, \\^,eiiditis Jacobo do Sulikem, nost.ro conburgeusi, simt in litteris scabi-nornin dicti loei de Huscodueis super boe eonfeelis dilt; it ur contineri,

in t.alibus consueto. I\'roiniserniitcine e. n. dicte sorores enin suis tutoribus, ul debitriecs principales indivise, su])(;r se et bona sua omnia , qnod ipse relitpios suns coberedes, super dietis aimnis ot here-

ilitariis censibus, a. lt;•. dicti Jacobi, jJone ot sntHcienter reimneiaro faciunt, qnam cito ad -.inncis pubcrtatis porvonoriiit, si cut id dicto .1 acobo nit inn orit poi-petiK! atquc Uriaiun. 1\'. t. 1.

Dai mn a. D. M (\'(\'(\'XX i I , I\'cria 11 11 (ante\'¹ |io8i!\') firstani Invcn-tionis saiictc crucis.

Voor Henri «; us de Werva senior ot Johannes de Heesdeu, s. in Sautbuiuel, viyrkmpl- VVoiterus (11 ius Bertoldi Sto ympcls voor (\' lb. aan d. Aruoldo Siegt; inpel, prosbytero, de. doortfestttken brieven nquot;\' lii en 217.

U. p. v. in is Henricus de Werva senior ot i\'anlus Bart, s. in Sautbouicl, n. 1\'. p. (j. c. c. n. d. M a rt i n u s d e Y n e n , inves-titns in Motoren, vendidit ot o. pro C et XX lb. d. !. e. ut fquot;. ]gt;. iit-torani, erii bee nostra lil tem esi translixii, et onineui lioreditatem in ipsa eontontani, que horeditas sub certa inensura invontsi est VIII Ju^era V\' houi et XL pertieas eontinere, et oniiies eondieiones el pro-inissiones in dieta liiiera eontentas eu forma ut coiitiiieiitur iliie, Henrico do Werva juniori u. o. ilovi, etc. Lor. possidoiuliis. Et d. Martinus pred. liuj. littoro, terre, coiuHtionibns et jirojuissis rennn-ciavit prorniilenn etc.. dicto Henrico a. o. |im/. super littera, terra, id est super \\ lll ju^eribus V hout et XI, pertieas, et super conditi-onibus et: promissis meniora.tis pc»\' anunin etc. tndc sunt \\V i I li e I m n s Ridderde Y n e n , ot A r n o 1 d u s, 111 i us G era rdi de II oesden ,

Datum a. I). M lt;\'(\'(\'XXIi, in doniinicn unto A sconsionejii I )lt;gt;tnini.

G ijsh rrrht Uur vrr koopt loml nnilcr Hier (tfin l*//rr von Tgt; r u s i r/t r )H.

Ü. p. v. nos Paul us de Fraucia ot Micliaol Moliart, s. in Sanibomcl, n. f. p. q. lt;•. «■. n. G L i so Hu\'r t u s 11, a c, filius llac-eouis, vondidit ot o. pro C lb. d. 1. o. ut f. p. VI jugom torro sita in j. di.\' Hyr, in loco dieto Wordon, iuter duiuhiuin («b iso 1 bertu m dc Tucl, inilitcin, l{ i c lt; 11 (I ii in Koc, I\'i\'tro dicto Bdsiucheni lilio I\'auli, ti. rtr. Et dictus (}li isolbortns dictc turrt- reiiuiii\'ia\\ ^:t, liriimilhns rlc, dii\'tn I\'otru super tcmi luemorata firr annum etc. hide sunt VVilboljii u s, films dacconis, ot Gbistillusr tu s liac, lilius I\'i\'tri, lidcj. ind. N. t. I.

Huihcrt Iiiti /\',ƒ/ II s ji ij I, (loci ofstfoul rini ffllr rrchf nji loir »/»-»)•\'/\'■gt;\' iinilcr Eosi\'ijh , irrlkr llrnilrili quot;O )l ilrn li Ij n Irr hrscli \'00 ilrn ohl h(t(/ JUiOf

tl. p. v. nos f\'aulus de Fr au e i a et Mlcbael Mo Hart, s. in Sautbouidl, notum faeimus protcstari, quod Hubert u s, lilins ,lo-baniiis ilc Kynspiji-, duobus jugoi\'ibus tern*, sit is in jurisdietione de Bynspie, in loco dictu Zittert, inter dominos lt;le Insula et A 1-bertiim Audsculc, que duo jugera tlenricus de l.ieno |n\'o reiticdio anime sue in manu d. abbfttis de Insula dicitur quondam posuisse pro voluntate ojusdein d. abbatis in usns sanete terre, cnm couunuue passagium triinsinarinuni vonerit, convertenda, renun-riavit e. n. N. t. I.

IJ. p. v. m»- 11 r ii r i lt; n s lt; 1«• \\\\ i• r \\\' ;i senior cl M i c li «i lt;• 1 M.o 11 a r t ,

s. in Saxitboniol, n. 1\'. p. q. c. c. n., A lurdus filing Vasfcardi, ven-didit ot o. Ilerinaano filio huhbiu-ti do Tyla, litteras quibus iiec nostra litfura esf transfixa ot omnia in cis eontenta, oo modo ut iUie continentiir, lieriditarie possidonda, ot dietns A lard us dictis littoris ot omnibus coatmitis in eis ronunciavit, -yromittem nhu dieto lioriuanno, super littoris et omnibus eoutontis in ois memoratis, /quot;.\'/• ammm de.. Inde est Am old u s frater dicti Alurdi fidejussor. N. t. 1.

II !■ s s !■ I ii va n / u i l i rh r in stual huur ecu zrsilr Iiir iitlcrl in zrki\'rc cijn\'cn i\'/ nan hcirri\' hroi\'dcr Jacob van Zuilicham.

Nos Ely as I\'iinnicida (ot) Gerard us do Neynsol, in fiasco(dueis), n. (. n. q, e. n. Besseiu do Sulikem, onui sno tn-toro ad hoe ab ea eleeto et ei a judiee rite dato, sextain partem eidem, ut dixit , conqiotontcm in annuo ot hereditario censn VI li-branun et \\ solidorum, do quo tres libras et X s. de domo et area Joh a n n i s I) i \\ i t i s sitis in Busco, in vieo llyntainensi, et f.res libras de domo et area quondam dicte verou Ghisolradon, sita in dieto loco do Busco, juxta pontem Bladi, solvendas esse dieeliat, Jacobo do Sulikem, ejus fratri, donavit, tradidit et oft\', resig-uavit, proniitteiis ut jirincijialis debitor super so et bona sua, quod qisa dieto Jaeobo omuom obligationeui in bae, ox juirto sui exis-tentem, diqionet ot jionitus amovebit. 1\'. t. 1.

Jquot;i:iib rim / a 111 c//rm nc/wnkl aan Mnrirmwwil Iwcr Ilitmlcclrii, linn III zrl.rn-

Nos k, I y ii s 1\' a n ii i c i d a ol (i erardn s do Ney n soI, s. in Busco (duris) n. I. q. (c.) r. u. Jacobus do Sulikem, noster conbur-«ensis, dnas partes eidem Jacobo eompctontes in annuo et here-

(litario consu VI libnirum et X solidonim, solvoudo anno quolibet tie demo et area .) ohann is l)i vitis, de domo quoque ot area Ghisel-radis quondam ui dieebat, quas duas partes dicti census dictus Jacobus erga Bossollam, ejns sororem, et liberos Berwini quondam ejus t\'ratris, acquisivit, ut asserebat, si mul cum litteris seabinorum dicti loei de Buseoducis super hoe confectis, domino Ba 1 dew in o¹, canonico insule beate Marie, a. o. d. abbatis et convoutus dicti loei, libero snpportavit, tradidit et eff. resignavit. I\'. t. I.

IJ. p. v. iios Michael Moliart et Johannes Holle. s. in Sautbomel, n. 1\'. p. q. e. c. n. Hubertus dictus Coeeboon, vendidit et o. pro mille lb. d. 1. e. ut t\'. p. peeiam terre dictam And weide, sitarn in j. de lOynspijc, inter coTumnneni aquediictum (gt;1 VVilbelmum de V, eps, Gherbrando de Beesde l. a. el.c, et dictus Hubertus c. u. s. dicte terre renunciavit, et dictus Hubertus el Hace o ejus til in» promiserunt facere rennnciare oranes qui dicte terre de jure renun-ciare tenentnr, promittontes etiam warandiam tacere dicto Gherbrando super dicta terra per annum de. N. t. 1.

Op di!/.R ooi korulft volgt in het ( artularimn nquot; 2113. Missi liien went het ondci havige land daarbij aan de abdij overgedragen.

Voor J o hannes Holle et Gerardus Maelghijs, s. in Sautbomel, verkoopl Henri e us Fey root LX ib. aan (ierardo Vos de Museodncis, dm doonji\'idoknt hrn j n 17\'i.

Ju a, hi rr lui ii M,scIh\'hM aan MimPnvoornl, met uwdnwvlting van sijn In-oetler Wille tii van Meer, hel juilronaal recht der kerk Ie Mill, I wiik hij in leen liichl van Otlo, heer ran Cuyk, die zijne loentemmini/ f/eeft lot de voormelde i/ifl.

ünivcrsis pnssentda inspectnris vol audituris, Johannes, dominus de Moer, in perpetuum salutem et veritatom amplecti. Omnia, que stare cupiunt in statu solide scripti, meinoria sunt tirmiora. Nos iiyi-tur eireumstaucias presentis seculi videntes esse eaducas, thesauruiu immarcessibilera in celesti regno decrevimus provido consilio colloeare; quern ¹ ntiqne ne plures lateat, vestre uuiversitati tenore pi\'esent.iuin duximus iusinuandum quod nos, divine remnnerationis intuitu et in romodinm nostrorum pcccaniinnm ae anteciesserum nosti\'orum, jus patrouatus ae omne aliud jus nobis in occlosia seu eapella de Mylle, Leodiensis djocesis, eompeteus seu attinous, dependeute a matrice ecclesia de Moer ejusdem dyocesis, Willi el mo do Moor, logitimo t\'ratro nostro carnali, consonsiim pari tor et assousum plonarie adhi-bente, religiosis viris domiuis abbati et couveutui monasterii do Insula beate, Marie, ordinis I\'romonstratensis, Trajectonsis dyocesis, libera-liter donaviïiins et do nam us perpetue possidendum. Ne autem hujus-modi nostra donatio, processu tetnporum ant calunipaia protorvoruin, valeat iu posterum ofiuscari, nos ambo fratres carnales do Moor predicti, presens scriptum profatis domiuis abbati et convontui appen-sione et nmnimine uostrorum sigillorum insimnl tradidimus roboratum. Bigilluui etiam domini . . Ottonis, domiiu de Kuyc, a quo dictum jus patronatus cum quibusdam nostris bonis tenemus in feodo, una cum nostris sigillis proscntibus apponi postulavimus, in confirmationom perpotuain omnium premissomm. Nos itaque, ..Otto, dominus de Kuyc, jtromisse doiiaiioni conse.nsnm pariter et assonsuin plenarie adhibentes, sigillnin nostrum apposuimus liuie scripto.

W o u t r r Al f I (I s :ou\'n rrrhoopt land le A sch, (irrdrd, ilrn luthhcr run

Allo ilcn gliciien «lie ilcscii brief snclcii sii-n ol\' huren lesen, dor wij Jan van Zoloiiu.ndo on.lo Hake van Miiis.\'ii te weten met keimessen der wuerlieit, dat voor ous qiiam Wouter A ley deu zoen onde verufhiede dat hi vereoft heeft Glieraot, don boeker vim deu Waerde, syu j^liesato dat f,\'heloghon is tot Assehe, boneden aau die

die boeker glieeoft heeft, soe licghen n$ morghen lauts die hem Wouter hoeft vereoft onde opgedraghon voor l\'ietor den \\rieso, die daer reehtor onde hof over was van tshoren woghen. Knde van

,lesen vorseiden goede soo heeft Wontor (ll.orado ghoghoven one.n vryon eighendoem. En dit koimon rechter onde ghohnro, dat .lit oen omheemnmert goot is, /onder den here drie pouningho tyns jaer-lies. hinde hoeft hem gholooft dit te waren jaer onde daeh, voer allo die ghono die ten rechte, eoinen willen, endo alle vorplieht af te doen. Endo hier voer heeft hl hom ghesett goede vvareborghen: Steven Hot si er onde Jacob Lei den zoen. Endo hier over zoo hebhon ghe woest boscoidon knapen , gliebnro in Assehe, Jacob (.Mo te kon endo 11..lot Wouters zoon onde Jacob 1.1 ei m erics zoon, endo kennen dat hier ..p vertoglien hebben allo die nietten recht hier op snelen vertyen. Endo ora dat dit vaste onde ghestade blivo, zoo hol»

Krizn Lndrwijh van lieg eren diwf/t aan Reinoud I, f/mOjf vu» de/re, de hesehermitif/ up van de ahilij Mii.ririnveeril.

Lu .1 o w ie u s , Dei gratia Uouiauorum rex semper augustus, nobili viro Hoyualdo eomiti (Jholrie liileli suo .lileeto, graliam snam et onnie bonuin.

cOTisistorc, uc i\'ns in jnribus suis ilnt\'onsiono nostra cogitra oft\'ensorcs suos cjuoslibet adjiuari, qiiiitimis ipsis ab oxtorioribns instaniiis qniota-1. is ilovutiun et ((uictum Doo possint reddore faumlatiim. Ilitic est quod (lof\'oiisionem religiosoruin virorum . . abbatis ot conventus ae inouustorii dt¹ Insula, on) in is I\'remcinstratensis, Trajoctonsis dyocosis, et liomiuum ac, bonorum suorum quoruni cnram sollicitam liabciiins, qnibiisquo favorem fferimiia graciosnm, providoncie tue tluxiinns c«iii-Tiiitteiidam, sorioso ct attonto to roquirentes nicliiloiuiaus ot rogantos qinitiiins tno solliciinilinis diligoncia ot cirouiuspootionis imlnstria dio-tos . . abbateni, couvmitum ac monaster turn in bonis robtis otjnribus suis t\'ovoas ot edifices modis omnibus qnibus poësis, hoc iieriuittas oos a qnibuscrmquo violentor ot indebite pregravari vol dampuum sibi aliquid iiTOguri. (joutrariuni pi\'osuuieutes antoritato regia qua in hao parte to fungi volumns coudignis animadversionibus puniondii.

\') \\ oor dc Lijdsix\'iuiling - hot, tieniic j.t.n- \\;in liOil o \\v ij k s -c ri 11}! J( -1\\ 1 -1 III \\ ui iif hftt jaar /ijncr vorkie/.ing tot Uoomi-rli koning, llij hool\'t later ook tnt\'i\'i dan lien

jaron als „ini|M!rulurquot; geivgei\'rd, l.ijiligt;ns hot bowincl van don ........Ion lloinond in

1\' • p. v. uns Michael Moliart et Arnold us h\'oy, s. in Saut-bomel, n. f. p. q. c. c. n. (lorardus do VV erdenboi\'gli veudidit et o. pro CC lb. d. 1. o. ut (\'. p. \\ jugcra terre sila in j. de llijr, inter lossam dictum den Lubbensloot ot coinmunitatem dictain diti (\'oelluuf oi Joh a n no in de hit, ot dicta (\'alvorhovnic, Wilholino lilio II a c(• f)ni s d(? I ue 1 i, n, ete. KI diotaxs (j! rar d u s diote tom.i i\'euun-ciavit promütem etc. dicto VV i 1 he I mo super dicta terra per annum etc. Indo sunt Rodolphus (\'oe, lilins d. Ilodolphi (\'oe et Wilhelmus Coc filius d. lleurici Coc, fldej. ind. N. t. 1.

Datum a. I). M (\'lt;\'(\' XX1111 , feria \\ post domiuieam Lolaro .lorn sn loin.

Jan, hear van Meer, rcrklttrende hel palrovant ihu- kerh mil Mill aan Marim-wrcnl le hehhen ;ieschonken, smeekt den hhvhup van Luik deze lt;jifl te hevestigen en (lezende ahdij in het hezit te stellen van de keek te Mill, en deze kerk tevens van de moederkerk te Meer af te villen scheideu.

Expclloati ar; uiiigniRco domino, reveroiido lu ( liristo patri, doniiuo |j(;(gt;\'-li(Misi dpiscopo , J o li a ii ti c s, dom inns it o M i¹ er, salntoni \' \'1 m ■ ,tlt;l suu boimphw\'ita heiiivolmu et paratniu.

(\'inn nos Jus patrónatus ac omne alind jus nobis in ecclesia sen eapolla de My lie, vestre dyocesi», attiueus, depend»mie a matnee ecclesia de Meer, i-jusdem dyoeesis, religiosis viris domino abbati et convent ui in Insula beate Marie, Trajeetensis dyoeesis, nostris aimeis predilectis, ex divino intuitu libere donavimus, pront in litteris ex inde (ionfeetis plcnius eontinetur, vestre patemitati reverontissimo duximns instantissinie supplieandnin, fjuatinns diet am donationem ex procollentia vestre dignitatis co n linn antes, prefatos dominum abbatetn cl eouventum in perpetua possossione dicte ecclesio de Mylle insti-tnere ac de ea investire dignemini propter Deum, sepefatam ecclesiam dc Mvile, baptistcriuui, scpulturam mortuorum ac cnram aniraarum habentem, a matrice ecclesia de Meer, pront juris ordo dictaverit, separamlo. In eujus rei testimonium sigillnm nostrum apposuimns linie scripto.

Hendrik ran Xante,,, persoon der kerk van Meer, \'leeft, uit hoofde van den ,_n;,ote„ afstamt lass, he,, dir kerk en de onder haar hehoorende kapel te Mill, nniler vonrt\'ehoud ran alle zijne rechten levenslang, zijne toeslemming tot hare srheiding, (hior goedkeuring der overdracht van hef patronaat);ehl dier kapel itoor .hm, heer ran Meer, aan de ahdij.

Reverendo in (\'hristo patri ac domino, domino Adolplio Leo-diensis ocelcsic episf-epo, 11 euricus il e Xunctis, persona ecdcsic ile Merc, sue (hoeesis. revcrenciam in Omnibus (gt;t bonorem.

rum ecclesiarnm rectoren non solum deperdita recnperalione, vernm ,,_tiinn in eis est teneantur emendari in melius proenrare.

atteiideus, igitur, piirroehio moo occlosie in Mere prodicto (liffusuiii liititudiiiem ei capolle in Mille ulgt; eadeiu depondeutis, baptisterium et sopulturam liabeutis a dicta matrice ecclesia, distauciain ob quam ipsam capellam uonnunquam in divinis officiis contigit def\'raudari, donation! sou translatkmi jurispatronatus ejusdem capelle per J o-haii neut dictum do Meer, dicte ecclesie in Mere patroimtn, rcli-giosis viris abbati et conventui in Ittsttla beate Marie, ordiitis i\'re-nionstratensis. Trajectensis dyocesis, in romedium suorunt peccaininmtt [acte, consensiim nieuirt adltibeo cl assensuiti, entn jier oos veris!mi-liter jtredicta capella non modicum anger! possii et debeat in divinis (officiis); jure tarnen meo qnod nunc et hucusque liabni et habeo quoad vixoro per omnia milt! salvo, in quo per premissa uullntn tnilii vol o prejndiciitm generari; et hoc vestre jtaternitat! reverende et omnibus quornm interest, dux! sub sigillo meo proprio appenso presenti-bus intiniandunt.

\') Locs: M(/(,\'( X Xinr, Dit wordt door don suttinnltitn^ vcrcisitlit, Dc hierin vermelde óverdruclit van het |iatrlt;maati-ui-lit voert het jaartal 132.\'} (n- 23Ö) en o|! 18 April M24 (n\' ^L24.i) richt de lieer van Meer zich tot den bisschop met hot verzoek tot scheiding der beide, kerken. Meer en Mill. Daarop wendt de persoon van lieer, feitelijk zijne toestennning tot die sclieiding gcveiule, zich hierhij tut ilenzelfilen liisschop. De verdere slappen tul -cheiding dier kerken vimll men onder nquot;^s25S, 200,201 ,21)2 2(l(j.

fj- p. v. nos 0 os \\vi it us de Werva et Michael Moliart, s. in Zantbomel, notum lacinins et [gt;. q. c. c. n. 11 a. d ew i g i s van \'\'\'\'\'\' II a er, c. t. s. (!. vendidit (d o. pi-u triginta lb. d. I. e. nt 1\'. p. iiream silatn in Enspijc in loco dicto llaer, inter 11 etirieu in Zasse et monaclids ile Insula beate Mario, 11 on r! co do Wer v a a. o. pan-pernnt de eadtuu Insula beate Mario i. a. de. et dicta II adow ig!s, \'* \' dicte a ree rennneiavit jtt\'omUh\'us c/c. dictn II en rico ad

Willem III. \'/)\'((«/ rem l lol lit k lt;1 hfvcsligl dr Inlvfijlifiil, thutr voorgangers

N(,s Willclmus, (*(»mos liaiiojiio. H i gt; 11 a 11 \'1 i c, /elaudic, ac doiniinis b\'r i /. io, notnm tafimns iiuiversis, qm)d ciuu prodeees-gt;lt; ii\'cs si mi |irn^i\'iiit I ires nostri \\\\ i 11 c I m vi s et I\' 1 o r c n t i u s pie mo-

abbati et convcutni nionastorii beate Marie virginis in Insula, quita dederint bona ipsins memisterii, ab oinni theolonio et exac.tione per terras coruin et aquas enndo et redeiuido (libero) dedncenda, pront in ooram litteris, super hoc diet is abbati et eomcntni coneessis, vidimus contineri, nos, ob hoiioreiu gloriose virginis Marie, dietam eoncessioneni per nostros antei\'essores eitS tratribns ratilieamvis et ap~ probainus, bona dicti nionastorii t\'ratruin tnni ibidem usibiiH di^nitata, per totani terrain nostrain et aqnas ab omni tiioolonio et exactiono (|iiaeunqne qnoritando (libera, concediraus pennanere) et ipso.s abbatom et conventinn de eisdem absol vendos. I\'resent i n in testinionio litteraruin tidstro sio\'illu nuinitaruin.

Datum apud llagam, I\'eria 111 |iost Nativitatem beate Mnrie \\ir ^•iiiis, anno Domini M (\'(\'(\' X X 1111.

llildrqavlis, Willems vt-dutoe, en G jshrechl haar zoon, vcrkoopm land in luispijl: aan Arnold run W\'ijil;.

1\'. p. v, nos I\'bilippns de Horwinon et Woltorus Seaep, s. in Sautboinel. n. t\'. p. q. o. e. n. II i Idegard i s , rolieta \\V i 1 li e 1 in i, c. t. e. et G bi s e 1 b e r t us oj 11 s tilius, vend idem nt d o. pro \\ 11 lb. d. 1. e. nt f. p. aream sitam in Bynspijt; in sua totali qnantitate, cum «iftfere sito in oadoin area et sine alio aggere, que area jacet inter (ieriirdnni iiten iiaehnse et A r n o I d u m do Vieo, cideni A r-noldo in ullodio sine ccnsn hor. possidendam. Et dieti d. Ililde-eardis, e. t. s. o. et G1» ise 1 be rtns dieto areo rennndavenmt jw»-niillfii* tic. dieto Arnoldo super dieta area, pur annum tlr. Imlo est 11 o n r i e u s , tilius \\V i I hoi mi, fidejussor. N. t. 1.

/ ii\' r \'I { r vitii Vinnen, ridder, verklaurt dal llannc Wille en anderen, len heluicve ilrr nhdij afstand deilen van alle reehlen oji zeker erf te ^ehonauwen.

Alle donglionon die deson brief solen sum of boron lo.son doe ic vcrstfuiii, /uodcr van VianiMi, riihlcr, dut vul\' mi quiini Iliinne Witte, (ihoraert Splinter oitdo Ghocrlruut, ende scoudcn qnijt den o\'odcsliuso van Sun te Mai\'iemvnerde al dat reeht dat si hadden au lande ^belegben tot Seoenoiiwen, ende dut hem die van Sunte Marienwaerde to trecken ende aneiiomun. Lu oreonde des briefs be-segbelt met iniiien zegdiel.

ölieglieven int jaer ons H eren M CCO XXI1II, des dingsliesdagbes na snnte Martijns daeb Lu don winter.

IJeehnliii\'i vnn d\' lurijtschelding m den voorounnden hvu\'f verval, wordende hierin de vrouwen van Wille en Splinter under de eoiniiumnlen ajif/emnnen,

Alle denglienen die doscii brief solen sien «f boren lesen , doe ie verstaken, Zwed«r van Vinnen, ridder, dat voer mi quain Itanne W itte igt;mle Lizalietli sijn wijf, (jliera rt Splinter ende Z n-a n el t sijn wijf, ende Gboertruit luier zuster, ende seonden quijt lt;lii1 idoester van Snnte Mariemvaerde vau allen aentalen ende van rechte dat -^i van bare onderen weglien luidden ojgt; datzidvi.\'eloester, also van erve dat gheleghen is te Scoeuouwen ende des voerseits el oosters eigben is, In oreonde des briefs beselt;fhelt met ininen zegbel.

öbeghövou int jaer ons lieren M (\'C(\' ,\\ X 1111 , lt;les dingbesdagbes na snnlr JIartijus daglie in den winter.

Oil o, Iner van Cin/h flell de (thihj vrij van srliallini/ hinnen zijne landpiden, onder vonvhehoud eau de hejfin\'i van heden . hem dnnr hoorii/nn der ahdij vertehuldii/d,

den abt undo ilcn coiivfiitc! van Sentc Marienwcorilt\' quijt oude vri tflieven van scattingkon, al kor« goot dat ffholegkon is in onsen lande, also dat wi hore goot ende hore late die in horen goede wonen nmnmer meer scattou en solen noch laten scatton. En vvaer dat ons

die ghene die ons bede sculdich sijn. In orconde des briei\'s beseghelt niet oiv/.en zeghel.

(Ihegheven int jaer ons lieren M (,\'(\'C X X 111 1 , ojgt; son te Thoniaes avont.

Il\'gt;,/ nu if, \'s\'iraren znnn. vmt (iclrr. machtiyl zijn fend Jan rein Aiipclt\' rn, riihlrr. nllr zijne Itufxh.\'ilcn Ie llcnuij in rrftijna uit h \'jrvot.

Wij . . R e v n o ii t, sgruven zoen van G hel ren, doen cont allen Inden met deson brieve, dat wi macht hebben ghegheven ende gheven heren Janne van Ape 1 teren, onsen lieven ridder ende raet, alle onze ho(\'stade, die gheh*ghen sijn tot liynoy nut te gheven in enen ert\'tijnzo, onse orbaer «snde bate daer in ende mede te doen. In orconde des hebwi onsen zeghel hier aen doen hanghen.

Ghegeheven int jaer ons lieren M (\'(\'(\'XXV, des satersdaechs na I )i\'rtiendagho.

Ih\'i l\'fit\'Uili\'H rtin (If- I n l\'j irtnrr\'l l\'rl\'ldttt\'i\'n niiil\'\')- mlr. (tut de hi\'riiit\'fulrn t n lt;t\'rf/ilrii ran tlcil, « rn li ijl, \'fflrtid hrhhr)/. , tmn liri\'lr zijden l)r\'/)\'r nsil (hint\'

rtin Mnnrtiirrrnt, in V\'i\'llirn ihjl zii\'lt ilr sluis run lii\'il hvrinill y bnhtvi\'iifU\' ih: nhilij ic iilh\'n lij111\' irr\'jrns dezen dijli la vviju-uren,

I\'. p. \\. mos J o li a ii ne s V o e c h t et W o 111• r n s Scaep, s. in Santboniel, notnni (\'acinm^ protestantes (|no(l constitnti coram nobis \\ I b e r lt; u s de K n n c, A rnoldns Hac, Hubert ns filiii~ \\V on n e-n-m-dis et Iviitglierns cognatus Grist in o, tamquam hemeradi in Insula \'I vlensi , nobis snb snis jnrainentis protestati sunt, quod henie-i-iidi et lieredati ville de Dcvle aggerem nnam, trinm hesjd\'rionnin

sen ghonlanmi lon^it udinis, sitimi in j. do Doyli\', inter d. abbatcm do Insula buato Marie \\\'ir^\'iiiigt; ox utrnque fine, in quern aggorom Igt;r(H.licium slu.su sen vorago illnrnni do Doyle positain est, super ooruui 1 icriditatem porp(gt;tue posnernnt, [irnmittojitos dictum dominmn ab-bajtoin ot suum couveiitnni ibidem dicto aggere in dicta sua longi-t.udine indeinpnos perpotue conservare. N. t. 1.

/tcinouil, zuaii ill\'* firavcn tquot;i n (Irlrc, i\'i\'rlihirift da! dc dhdlj nirt (icluiiirlrn is vrcennle xcliiijicn op hare grondvn lussvhcii ISccsd on \'J\'rir.lilersliiis Ir dulden.

Nes Hoy n u Idus, comitis (Ili o 1 r on s i s filins, uotnm lacimus uni-vcvsis prosonios litteras auditnris vol vistiris, (|iiigt;(! nos ol» divine remnnoratinnis iutaituiu coneessiiuns viris religiosis, duuiino . . all-l)ii1i et conveutui do Insula sancto Mario, nobis in t\'hristu ililoctis, ut ipsi deeetei\'o in perpetuum nullas ovos proter smis, in torris suis, vidolioot inter villam do Hoosde ot aquediietnm dietum Tricliterslnse, jacoutibus et ad disti\'ictuui nostri dominii portinoutibus, ad dopas-oenduni lonoantnr rooi pare, sou etiani ox jussn rjuoruinennqne ofiici-utoinun nostrorinn retinore, quod a imliis et mistris succossoribus inviolabiliter veluums obsorvari. Nostraruni presoiitium testiiuonio littofaruui sigillo nostro inaguo inunitaruui.

Diitinn anni) Domini ,M (\'(\'(\'X \\ V, in die Aunuueiationis beate virgin is M ari(\\

(indfrird bohér vcrkiiojd nan de fihdi.j rcniiji: liiifndonnnvn h /.idlhomntel, en oulixnigl dr:rly ivedcru)» in ti fpiichl.

U. p. v. nos CJosuinus de Worva et Joba nues Voooh 1, s. in Sautbouiel, n. 1\'. p. q. c. c. u. (lodol ridus Falior veudidit ot o, pro l.x lb. d. I. o. nt f. p. diuis areas ot viuarii donmm quaui 11 ou-1\'ious do W\'orva inhabitaro oonsuevit in altera dicta,rum uroarum stantom, que site sunt in Honiol intor bJgidium Makikeot (iorar-

sine consu, oxccptis XI, soliilis consns cl «gt;xc»*ptlt;gt; censn d. comitis, et sine aggerc her. possidendas. Ki diet us Gedofridus dietis are is et domui reauneiavit, pramitlitm r.k. d. preposito a. o. dieti d. abbatis super dietis areis et domo per annum ate. Quo facto d. propositus prod, sub nomine dieti d. abbatis, reddidit dicto G od o f\'r ido dictas doaiuiu et areas in her. eeiisu possidoudas, pro III! lb. den. le^-. ;//•. reg. etc. singulis annis perpotuo in die boati Martini hyoinalis dicto d. abbati solvondis, (pii ceasns, si quolibct anno in dicto torrnino non fnerit persolutas, ex tunc omni die pona Nil den. diete aionete dieto eensui supererescet-, qiuim peaam, una emu dieto eeusu, dictus do-aiiiius abbas tacoro potest ot faeiet sibi ejudicari, quolibct anno, taniqnani debitum, couqiuu\'endo coram jmlice et scabinis in judicio assocutnin, qnando ipse dictis bonis dintius credere nol norit et oorutii valori tideni adbiliero. N. t. I.

Fiier (losninus do Werva ot \\V o I to r u s 8 e a op, s. in Saut-honiel, rirkmijit (1. Arnoldns Hteympol, presbiter, viior c lb. lt;i(iii t !on rardo 11 od c , lt;li: doonjMtoTu\'n brieven n\' I /■/, 217 vu 2-gt;0. liorgev . Woltorus tilius Bertoldi Stovuipols et Thoodericus lilins G I u m ui e r i.

(iernrd Lritirr i\'ryhodjil den doio\'i/cslol\'eti heicj hquot; 1)7 aan de nhdij, 1 :gt; 2 è , Mei quot;21). (Z a 11 b o ai m o I.)

{!. p. v. Nos Goswinus d e, Werva et Wolterns Sen e p, s. in Santbomel, n. 1quot;. p. q. e. c. n. Gerard us, filius Huberti dicti hen we, vendidit et, o. pro C lb. d. I. o. ut f. p. litteram, cui hoc presens littera est transflxa, bereditatem et liorei]itariuin eensnui et omnia in eadem littera «•ontontü simt ibidem conti nentnr, Heurico

de \\ V e r v a lt;». o. dom. ets. her. pnssideiulii, et dietns (lerardus c. li. s. dictis lifctere. ct omnibus bonis el coniliiionibus in ea couseri])tis renunciavit protmticm Ac. dieto ilenrico a. o. d. abbatis prod, super omnibus ju-emissis bonis pre annum nlr. Inde sunt ll ubertus Leu we et (I o d e t\'r i d li s i\'alier lidoj. ind., et iienrieus, A 1 be rt us et Sander us Iratres, lilii Albert! A u d scales ot Johannes nten Beemden lt;;. u. s. Aloyde, et Uodofridus F a b e r pred. c. n. s. llelvvige, omnibns dictis i)oiiis reuunciaverunt. jN^!. I. 1.

Datum a. igt;. millesimo trecividx\'simo vicesimo quinto, feria- soennda post Asccnsioneni Kjn^dem,

in Sautbomel, n. I\'. p. q. e. e. u. M e c h t e 1 d i s, rclicta Jaeobi Saiueneoeps, c. t. s. e. eontnlit K vera r d o lilio Phi tonisse, X l.\\ solidos den. licrcditarii census ab ipso IC v er a r d n perpetne pos-sidendos et singulis aiiuis her. de censu qmun dicta Mechteldis habet ex area sita in Homed, inter plateam eommunem el Nicholauin, pistorem, iu qua area Bortoldus, alitor, moratur, recipieudos. Kl dicta Medileldi- (■. t. s. e. diclo ceiisui XL\\\'solidorum ronunciavit.

Ail nip h . Iiisschop ran l.iul, , rr/alccrl dal ./ quot; h (t li u r ■ run M i f r Int jialroilc.ol rlrr l.rii, run Mill aan Marirnirrrrd hrrf! itrrri/r.ilrai/rn , zoodal nlt;t ili:n doad ran dt\'.n lornnntlii/en fiaslaui\' ran Mrcr (\'II Mill, of aa \'[jar rrsiffnitlir roar zaovcr Mill hetrrlI\' ⁽^\' alul-j rrn tji schil;! jirrsoón i\'nny Mill zal Linraru ni\'ti\'drai/rn ; /■n raiirls, dat ih (jr ■sti lijhrn run Murimirnnl rrrzochlm. dal dr inovdcr-Lrrl. \\]rrr fri have dochlfr Mill i/rscliridrii inoc/ilcn vurdrn. l)r lasschoji hi rn ll dm dehen ran Cin/I, rii dm pat-lDor ran Xislrwi, h M\'\'lt; r m lr Mill run iiauu\'/;,riinlt;i OYiilrrzocli in lc stellen nacir hel iul,onien \'•// \'le htshu i itn elk dn r herken , oi imar die (Dulcve orn^laiidifiliedcH ,

op (lr tjHf.slic ran sch \'idunj hel rekkelijk , ïnd njidvctchl aitn den di ken, n)n dit onderzoek zonder den pastoor te Iwieerkslellifjen,

A (I ii 1 |i li ii s , Dei n\'riiliii Looiliensis djiiscopi^, provitlis ot lionostis viris (lucuiiu i-oncilii K.iikiüiisis lt;\'l invostito «Mrclosio «Ie Nistrom nostro dyoccsis, suliiteiii in Domiiio. Ex piirti^ virin\'iun iibljiitis

i\'t coiivontus monastcrii Insult\' beate Mario, l\'mjeetonsis «lyocesis, ordiuis l\'n\'inonstratensis, nobis est intimatnui qnod vir nobilis J lt;gt;-li aii nes dictus do Monro, predict».! nostro dyoeesis, verus patromis ut dirltur inatricis de Meeiv el ejus iippoii»li»^-ii de Mille, ^us patro-imtus et ejus appendieii ])or reetorem dicte matricis ucdesio soliti deserviri, do consensu et voliintut»^gt; rectoris dicte ei\'clesio mairicis, prodietis roli^iosis ob romodiuin auiuie sue suor^nquo predeeessoruin coiitnlit et doiiavit, ita qnod post obituiu predicti veetoris ipsins ecdosio qui nunc est, sen ejus resignatioiicui, predicti roligiosi ad diet inn uppcndieiuui de Mylle persouain -ydoiKnim loei andiidiaeoiio presoiitarc poteruiit d debebnnt, (|iii sic presentatus et per dictum iirebidiaeonum udiviissiis ei sui successores post Iructus, redditus

ot jiroveiitus ratione ipsius appemlicii U\'l rot\'torom dicte mati ids »M\'-lt;desie jiertincre (Mjnsuotos ]n¹ r■ t un perdporo poleruut et d»,\'l)ebuut propter (juod protuti roligiosi nobis huuiiliter supplicaveruid , qnatinus premiss is nostrum adhibere dignareiuur consensum pariter et asscn-sum, dictasque imvtroin ot tiliam, maxime cum utraque baptismalis existat, sepnrarc. Nos igitur volentes de proniissis ploniiis in forma ri, voids tenon; presentimn committimus (.\'t mandamus quatinus ad pro-dietii loea persomilitrr accedcutes, vocal is coram vobis evocandis, rt s|)„cialitcr dictis patrouo ot invest ito matricis ecclosie ac alii- in go-utjrc fjiii sua super prt\'imssis dixeimt vel cr»)dideriut mteiesse, lt;le pit missis inquiratis diligeiithis viu-itateiu nocnon et do qnantitate et valore lacnltatnm et onertnu diete matricis t^-clesie et ipsius appeudicii. K1 an -eparatimie facta, qnilibet corum habere jxissit nnde rationabilitor valeat sustentari et tgt;]iiscopaliu ac arcliidiac»uialia jura liospitalita-tonique, ile jure dobitam transouiitibus, inipertiri. (\'njusmodi imjuisi-tionem nobis ad certo- tliem et litn-am , quanto eitins poteritis, reinit-tatis (id.diter intcrdusain, citantes ad easdem diem et lioram coram nobis nui.\'s illos qui sua dixerint vel crodideriut interesse, ad au-diendam nostruin voluntatem super premissis ft etiain videudam sepa-raiionem per nos tieri eandem , si et pruut de jure fuerit (acifudum. (^utitl si nun ambo hii-- p»jteritis interesse, \\os . . decan»! in Uiis niclii-

Jan ran I y/quot; 11 c r u . riihlrr, rinlmci-sh-i\' \'Ir i/j\'ki\'ch ran (if/rc h\' liersil en liciioij m in ih Tir/ii\' rn I lu mim ■Irr ii\'ii a i\'ilrn₎ vcrhlaavl dal hij • ij in r* n hofttlrili\'ii h Itriinij aan ilir ran llnioij m rrfinxcht tnrl.rn t, lal, zall,i jiarhtrn ala (/oor l\'ant n Hiii\'l hrjianhl ficwrrfit :ijn.

Nt.s .) uli si ii ii es lt; I r A po 1 teren , miles, receptor el. iiui,gister ml-ditnnui (lomini comitm (jlholrio upud villus Beesdo et liyjugt;yeii et in Tyleusi et Bomelensi iiiHiilis, notniii t\'iieiuins universis, qviod nos lU\'ens dicti (idiiiijii mostri eemitis, apnd Ryuoyen si tas, eoneosssinivts illis de llynoyen, ab ipsis in lionMliturio eensu p«;rpotue jioxsidomlas, sin^nlas iireas singulis lt;|ni esis reeepemnt, pro tamto census pro qnanto vi-einis ibidem constat l\'aulnni Bart, Isnnnluin nostrum, ipsis dictas areas concessisse. In cujas rei testimonium sigilluni nostrum ])resenti-_v bus est apjiensuin.

Datum anno l)(iiiiiiii M (\'(\'(\'\\X\\\', l\'eriu tertia post beati Audrce A postel i.

/I lt;1 ol jih., Inssr\'/iD]i van l. nih, cottshilrrrcvdr lt;/lt;(1 run, hem vo\'srh fm it is Jucoh run / u 111 r hi\'ni ) ((Is fi\'iiitii\'lil iffdr (icr (ihtlij Miwi\'iru\'cri\'il y \'Inch iiri\'t\'iijCHS nirinduil the (ia Hs/wdcd; nidaklc oui Irn deze \'irhoovd lgt;\' word en, legt In deze oorhatidv de ■ itilknnisl ucdrr run het door Arnold, drhen run hel conii/ir vnn (jiyi:, voli/riis

slnsschops Ix-rrl (zie rr\' 1258 ) ingesteld onderzoek h r zcd.r run de geoirperde schei-ding der kerken van Meer en MUI. In zijn verslag, van 21) \\oremher I.\'{25, eer-l.faarl de deken, did hij (die helanghebhenden raar zleh laai doen karnen en da! hij (jrerig anderzoek had gcd(f((ii helreffoul\'¹ (d/lt; jiuah •gt; la ^yshlssehaiis aaoalaal re)\'-vat. Uil la l door h em overgelegd proeesrerlxial ran hel lea rorige dage gehondeu reehaar, hlijld hoafdzokrl IJl: 1quot; dal de lnl:o)nsten der la\'rh ra a Mere, ten bedrage ran ridoi \'\'A) L \'sjacirs, den pastoor In staal slelfea in zlja aado\'hond le roorzioi lt; n de l.crkelljke reehtea te. voldoen, en tevens de gaslvrijheid aan dooereizendoi eei\'schuldaid, Ie henijzen, ((ongezien /ereasna\'ddelea aver-r/ardaj : jn m cr weinig vreenaielingen doarl,omen; dal de seheidi.ng vensehelljk is, mnKjrziea deze kerke a raim eeae in ijl van elkander verwijderd fajgc)\' langs een sleehlen, m* wra * sa jen weg, zoodal één geesteHjkr h- ide krrla n niet kcin heda aen , ank dcit de srliridslijn (laar llnlshel.e grlroklïen kan wordend ■»\' d((t de iidaonslen der kerk ran Mill mini zooreel hedr((gen als rear Meer is opgegeven , en dus raor gezegde doeleinden eren roldoende

Nii.s A.«lol plius, Dei lt;;ratiu Lrinlimsis t\'piüi-opus, notum laciinus livcrsis, (|ii()(l ad mistnun swcotlt\'ns jiri\'senciaiu liac tcria siH\'tuida pust test u in bcali N^rilt;lugt;lai, Jucolt ns tlictiis lt;lr Zulikc m, clci-icus, procnratoi- rolijrinsorttin vironim abbatis cl coimMitti- Insnlc bcaio Mnriü, Trajoctensis ilyoeosis, Pnunonstratciisis onlinis, nomnic pro-enratoris i|w₍gt;rmn et pro ipsis inquisitionciu .-lausaia sul) sit-\'illquot; dwam concilii iCnkcnsis rt rescript imu\'in ipsins dfcaui cidom inlixain a])crlaiii tanion nobis in custro nostro lluyoiisi prcscntinit, cl contra uinncs illos qui sua super contciitis in iiiqiUKiiionc ipsa crcdobiwit interesse

paronte qui sua iliccrel vel crcdcrct interesse, nude citato- contra rolifjiösos eusdciu din predicta et nou coinpnrentcs, nt est dictum, jmli-eavimus ox indite justitia coutumaeos, dictiinupie i nquistioiiein apori ri fecimus et le^i coram nobis ac soloiupinter pnldicari, enjus teuor de \\crbo ad verbum una cum reseriptione predicta sequitur in bee verba: Kcveroudo in Gbristn patri ac domino, domino Adoipho, Dei jr rat in Lt\'odiensi efüscopo, Arnuldus, dceanus eoneiiii Kukensis, debitam et paratam nhediontiam in niaudatis. Noverit vestra reve-renda digiiatio quod e^-o ad luandntuin vestrnm , presenti annexmn, porsonaliter aceeilens ad parrocbiam ecclesio de Meer et ejus appen-dicii de Mylle voeatis evocandis precipne Jobaune de Mee re, patrom., 11 en rice, aide ccclesie Inv.istito et ejus appeiulicii investito,

,.t ........... in ^enere qui sua cr.-itlt;*reiit interesse, pro testes in forma

juris jurntes, dilijjenter inqnisivi veritatom super omnibus et singulis in dicto vestru mandato contentis, quam inqnisitionem vestre digna-tioni remitto ad feriam secundam post festum beati Nicbolai, sul) sigill,) rueo fldeliter interclusain, ad quam diem citavi coram vobis oinnes et singnlos, qui sua crediderint interesse, ad audiendam vestnun voluntatom super premissis et ulterius procedenduin, prout justum fnerit, cum intimatione et legali.

Kukensis, ad hoc dcpitntum a n-ver.mdo in Cbristo patre uc domino, domino A\'lolpbo. Dei gratia episcopo Leodiensi, sn]gt;cr contentis in mdato vc-tti\'o pmsenti aunoxo, miuo Domini Mt(( XX\\, bu-ia \\

Priun. .lohauncs. presbyter officialis eoclcsiam de Meere, testis juratns in verbo sacerdocii ct rcquisitus super promi-sis, dicit, quod

mldil us ot provontus occlnsio do Mooro c.onsistunl in oertis roddi-libus, videlicet in deeimis j^rossis ol jniautis et in panihus oevtis, qui a (piiilibel domo bis in anno solvuntur, et requisitns de valoro redilitmim iuniuoniiu, dieit lt;|iuid rodditus iinmii eedosio de Meoro predifte bono valent singulis annis \\\\\\ libras uigrorum\'l\'uronensiuin parvorum et amplins. Kt requisitus de causa sciontie sue, dieif se scire ex eo qnod dietos redditns audivil uraltocioiis vendi jiro dicta suinnia poennie «t amplius, lt;gt;1 pro tanto vel lot haboro die-tos redditns ad eensuni porpetmun et i-nuiimuiiter. Kt dioit tantniu valere et fjuod lioneste posset, \\ i\\orc inveslitvis ivsidons in dicta jiarroehiade JMi\'on^ et oxpendere singulis annis dietain suunnam et amplins ei jura epis-eopalia ct archidiacomilia solvore, ac liosjiitaliiatmn do Jnro debilam traiisettptibus importiri; dicit so ox boo sein» promissa, (piia villa do Meere sitn est iu loco satigt; Icrtili ct os) ibi gt;,ati-. babundancia victu-alium et modieus transit,us hos|iituni. Kt ref|uisitns utrum scparatio dictarum occlesiarvini sit ntilis, dieit expodiro tam invesfcito (juam parrocliianis dictarum ocdc-iarum scparationem lieri de diet is (Kidesiis pro eo, (plod una ecclesia predictannn distal ab alia jicr uiiani longam lencaiu et amplins, que (piidcm loiica est lutosa sopissinu! ot aquosa, ita quod por iitinin investitiim -iou presbyterum ambo predicta bene-ficia, non possunt desorviri. Kt simt parrocliie dictarum ecclesiarum delimitatione divise, per dopósitioues onniium testinm infra scrip-torum, por locum qui dicitnr Hiilsbeko. Kt requisitus de onere dicte eeclcsie dicit, quod in dicta parrocliia suui I.NW domus vlt;d cinriter, ita quod per unum présbytenna dofaeili dicta ecclesia potest desorviri. Preterea dieit, ad hoe requisitus, quod appendicium de My lie extoudit so ail uiajorom simimam pecuiiie quam supra dejiosuit iu eert is rodditibus, videlicet doc.iiiiaruin grossarum et minutarnm et paunm, et niehil alind inde scit, de preniissis ililigeutor requisitus.

Item (jodetridus dictus Goddo, parrochianus de Meore, testis juiatus, super prtMiiissis dicit quod dicta occlesia de Meerc, pront \'\'\'\'\'\' nudivit ninltociens et intellexit, in purroclua de Meere tot et lantuni ha bot redditns in eertis, quod presbyter sou ijivestitns tpii residot in eadem lioneste posset vivere et sustentari de eisdem et sik» pro lat os debit is temporibus et oportnnis recipere, et ilistribiteru hospitalitatern quia locris ost solitarius, ita quod pauci transeunl ibidem, hit requisitus de causa scientie in quibns dicti redditns con-sistunt, dicit quod in doei mis grossis et niiuuti- consistunt plenarie ot puuibus, prout testis [irecodons superins dejiosuit, ita vit melius perpeiidere possit. IMcta eccjosia de .Meere auunat.im vah\'t \\X\\ lb.

nilt;*i\'lt;gt;rhui Tnroncnsiuni, ot pr«gt; tmito ipstis relt;llt;litus dictc occlosio habere vellet ad ceusmu sen tirmam, exceptis oblatioiiibus que limit in dicta ecclesia de qnibus «on fecit meutioiieiii. Et dicit requisitus, (inod dicta duo bencHeiii, matrix et appeiidicimu, per uimin iiivcsti-tum stm presbyterum deservm non possunt propter distauciam loconuu, (et super) deliiiiitiitione diidarum ecclesiarnm deposuit ut testis pre-(M\'dens. De valore antetn appendicii de Mylle idehil gt;rit ipse testis, et nicliil aliud sent de premissis.

item Arnuldus, parrochiatius in Meere. testis Jnrattis et rerpiisitiis super premissis, concordat in omnibus et per omnia testi immediate precedenti, et addit quod satis plns val et cpiam X \\ X lb. pel\'s* •nuliter deservionti prout melius perpendere potest.

Item liutghervis, qui consuevit dia oflicinre ecclesiam do Mille, testis in ratos et requisitus in verbo sacerdocii super premissis, dicit quotl redditus uppeudieii de Mylle in deeiiuis «^rossis et minutis et panibus certis, qui bis iu anno a qnalibet domo solvuntur, consistunt. Kt requisitus de valore redditnum annuorum dicit, quod redditus aurmi appendicii de Mylle bene valent singulis ami is X X X 1b. nigro-runi Tnronmisinni parvoruni et amplins. Kt requisitus de causa sne scientie, dicit se scire ex co, quod dictos redditus vendidit multociens ex parte iuvestiti de \'Mecre et pro tanta summa pecunie et amplins, eomnniniter de anno in annum, et pro tanto vellet habere dictos redditus ad censuni quoad viveret, et dicit tantum valere et quod honeste Ix)ss(\'t vivere presbyter resideus in dicto apjiendicio de Mylle, et ex peiidere singulis an nis dictam summam et amplins, et jura episcopal in et archidiaconalia solvere, ac hospitalitatem de jure debitain tra n se anti bus itnjiertiri. Kt requisitus, dicit se scire premissa, quia locus appendicii de Mille sit; .t est ubi est satis abundaucia victnalium

tarurn eeclesiarnm sit utilis tam iuvestito quam parrocliianis de dictis ecclesiis pro co, quod una ecclesia distat ab alia per uuani leneam loicam, que sfqiisshne in hyeimi lutosa est et aquosa, ita quod per uuuin investitiim sen ]ii\'i\'sigt;yterum ambo dicta beneticia non possnnt deserviri. Kt sunt parrochie dietarnm ecclesiarum 1 imitate pront sn-pcrins est exprt\'ssunu Kt r -quisitus de onere ecclesie predicte, dicit quod in dicta parrochia de Mille snnt I.XXX domus vel circiter pront luelius porpendiu\'C potest, propter quod uniis prissbyter potent detacili ,li,•tarn ecelesiiiiu de Mille deservin*. I\'ndereii requisitus de ecclesia de

(lictu ocelesia cum Johanno teste precedonto in aliis artienlis su-pradictis. Kt roq nisi tas uichil alind sdt de premissis.

Itora Arnuldns Vilroc, commurans in paiToelua do My 11e, sctil-tetns in Meere, testis jurat us super premissis, concordat in omnibus et per omnia testi immediate precedeuti, excepte articulo qnod nou vondidit dictas deciinas sod vondi audi vit pro tanta summa pocnuio conmraniter ut promittitur, et addit quod plus valet porsonaliter deservienti pront melius perpendere potest. Et requisitus do redditi-bns occlesie de Meere, dioit quod constat si bi dicta m eeclosiam tan-tam summam valere, sicnt constat si bi do appondicio de Mvllo, ot requisites uichil alind soit de premissis.

Item Lambertus do (\' viniterio, coinniorans in parrochia appen-dicii do Mille, testis jnratns et requisitus ilo premissis, concordat in omnibus Arnuldo tosti precedeuti, sed de valere occlesio de Meero requisitus uichil gt;cit ipso testis.

in cujns rei tostimonium lias lil eras sigillo nostro ad can sas feci-nius sio\'iüari.

Ailolph, hissc/iop vffti Iaii/;. uüov ücivlcldi}}!} van df orrrdrrtrhl dan Mctritmcrcrd I\'d)/ hr! poIrotictalrccht rnn Mill, dr grondrn tnicrwrfionU , wadrop dr schcidiHif dier lor/,\' van die te Meer ver/anyd, en door ccne eoinmlssic van ondevzoel (^ic oquot; cionhcviilcn vurdt, hcchl zijnr goedhenrinri iki/i dr gift van (fc-

zegd polronaairccht, en, te deze)\' zake uitspraak doende, seheidt de kerf: te Md! van hare moederkerk te Meer.

lluivorsis presontes literas inspect uris, Adulphu s, Dei gratia lioodiensis opisoopns, salntom in Domino sin coram cum notitia voritatis.

jNovorit universitiis vostra , quod cum nnper religiosi viri abbas ot • ■\'inventus monasterii I nsulo bonte Mario , Tra joctonsis d vocesis , onlinis I romonst ra-ton sis, nobis intiinasseut (piod nobilis vir .1 o li a n n o s, do-nimns do Meer, nostro dyocosis, patronus ut dicobatur matricis do .Moi\'r of ojns tilio scu ajipondi(di de Mvllo ocelosiarum, jus pafronatns ojusdcni lilic sen ajipondioii, per rectorom dict-o inatricis oc(desio srn \' o.id juf orom ipsius solifi dosorviri, do consonsii et voluntato profati \'\'\'\'\'\'\' umfricis ooi lesio rocforis, ob remodinni animo sno snornniqno

jirmii\'ccssurum, oontulissnt ot donusset ila quod post. obititin prodicti roetoris oju-idom uuvtricis ecclesio seu ojus resigiiationcm, iidem roli-„iosi ad ilictam liliaiii sou appendioium do Millo, personam ydouoaui loei aroliidiaenno prosontare possent et deberout, qui sic presontatiis et por dictum arch i d i aeon ui n adioissus suicjue successores post euiu,

rectoröm dicto matriois ecclesie pertiiiore eunsuotos. |gt;orpetuo pempere deberout; dictique nOigiosi nobis htimiliter supplicassont ([uatrims,

einn ut ra que dietaniiu occlesiarum, tam inatrieis (juam ipsius Iilie seu appendieii, baptismal is existeret, et in iitraque ipsunun omnia pereipi consiiovernnt ab iuc(gt;lis ecclrsiastiea saeerriniii , ei in iantum (Xidcni ecclesie ab iiivicem distarout, quod rector matricis ecclesie utramque persona-liter non poterat commodi\'deservire, et nicliilominus utraque ipsarum de redditibus ot provontibus suis proprium posset habere reetoreni, qui commodi\' posset sustoutari de ipsis et opiseopalia ac archidiuconalia jura- persol vore, transonntibusqne hospital itatem de-bitam et eonsuetam iinpei\'tiri, eandom liliam a dicta inatro aidac-tuntes scjmrare di^iiaroinur.

Nos igitur, audit Is intimatione et supplicatione predietis et volentes de promissis plenins informari, honest is et diacretis viris decano con-eilii Kukonsis, in quo concilio oeclesio prodlcte consistunt, et. in-vestito ecclesie de Nistrem prediete moe dyocesis, nostris dedimtis lit.\'fis in mandat is ut vocatis coram eis qui foren t evocan dl et specialiter diet is patrouu ot invostito de Moer ot de My lie occlesiarum, tie uliis in \'/enere qui sua super promissis dieerent vel crederont interesse, super eis inquireront diligent ins veritatom, ipsainqiu^ inquisitionem nobis ad cfrtos diem ot horam, qnam citins possent, romittoront interclusam. Ita quod si nou ambo biis (^xoquendis possent interesse, docan us prod ictus nichilominus ea exequerotnr citando ad eosdem diem ot horam coram nobis omnos illos qui sua dieorent vol crodorent interesse, ad audiendam nostrum vidnntatem super promissis, ot etiam videndnm sopurationem predietam per nos fieri, si ot pront do jure foret facionduin.

(.^ui (juidem decamis, prcfatn invr-stito do Nystren jiropter drbili-tateni ot inlinnitatom sui corporis sulHeienter ot litoratorio exeusato, vocatis specialiter ot omnibus generaliter prod iet is qui sua dieorent vol crederont interesse, pront ei datum oral a nobis in mandatis, ad inquisitionem predietam processit, eamqiie nobis ad banc teiiam S( cundam post lestmn beati Niclt;dai episeopi ot coufossoris reimsit , citaiis ad oandom diem spceiidiler et generaliter qui sua dicerent vel

mulun\'iil interesse sn]irn;(lict(is, ad amlieiHlum viiluiitutein et s(gt;i)arati-onom sii])radictas, comparenl ibus itaquo pmlictis ivligilt;»sis, per snutii ult;l hoe procm-atorcm le^ititne constitntnm, coram nobis Hoii, ei qiiiini ticbuenmt expt^ctaiitibus, uouiiue contrii lt;;gt;os eompairGiitc, jgt;ro-\'lietiun iiiipiisitionem aperiri reeinnis et sDlieinpmtor piibli(!ari, et couipcrto per eain qnod eanso prediete vcritate fulciebatnr, prodictam dunutioneiii dicti jni\'ispatrdiiatu^ ratam habentes ipsamque autoritaii» ordinaria approbantes, supradiotam filiani sen appondicium de Mylle a dicta inatrieo eoelosia cuncitato jnrisperitoruni «oneilio, in Dei no-miiie scparamns ipsainqne sou ipsimi doceruimns ex mme esse debere piirrocliialein eeclesiam et ^andere debere privilegio ncclesie in onniibiis liarroclnalibns, ae proprium, post obitmn sen resignationem rector is dicto matrieis ecidesio, liabni\'o debere roctorcm presentandnm arcliidiacono per ndigiosos eosdetn et ])er onndcin arcliidiacoiiniu, diini tarnen ydonous f\'nerit admittendnm. In enjns rei testinioniuin sigil-hnu nostrum ad eau sas Uteris presentibus du.vinnis apponendum.

Illt; nil rik. paslnor mn Meer rn Mill, in aminerkint/ riemcmU\' de seluttkimj nnu Murimvrrril run hel patronaat tlv.r kerk van MUI rn tlr „rhraiinu dier keri mn ihr Ir Mn ,• ilonf dm hissfhop van knik, m voorts dal hride krrkim niet (jeroege tijk \'tour rrnzrlfdfii i/rrnlrlijkr tirilirud kunnen vordoi, - itort afstaiul van \'te krrk run MUI in handen van itrinond, aarhul iokrn run Luik, op-itot ile atidj van Marirnwerril van haar rrehl tut voordracht f/ebruik

Noventis quod cun. discretus vir Jo hannes de Meer, dictarum ■ \' ¹ 1\' ^iaI iiin jiat ronns, ndi^iosis \\ iris abbati et conventni nioiiasterii I n-snle beate Mario, \'rrajeetensis dyocesis, jus patronatus diete oddesie ^N,\'ii apjiendicii de Mille, ob remediinii anime sue (et) suoriun prede-

cationein dietorum virorum ndigiosorum et Jolniunis de Moor ]gt;redieti, reverend us in lt; liriste |,ater dnminns Adulpb us, Dei gratia

0|)isM)piigt; fj\'•niliiiiisis, (llctiini donni iuncni jnrispnti\'ouafns coclcsir dr Mille confirmasset¹ (ot) proplor ovidmitem neccssitatera dictam occlosium dti .M vlh\'ti iniitriro dc Mccr soparaHscit, ita quixl |)nst (d)ituiii nu\'inii sen liberam resignationeni dicti roJigiosi possent ot valeant domino archi-diacono loci , porsonam ydmieam ad dictam occlesiam sou appendicimn di\' Mille pveseiitare, quia e^-o, considia\'ans dictam doiiationem juris-patronatns de ecclesia do Mille per dictum Jolianuom do Meer esse lactam propter augmentuui divini cultus, et separationem pot dictum doinimim opiscopiun Leodiousem eontirmatam propter distan-ciani locornm ipsarum oeclesiarum, ot quia propter dictam can sain ntrasque oeclosias nou possum coutunode revere hoc deserviro, dictam ecclcsiain de Mille cum suis juribns et provonlibns, iu maims vestras, domino archidiacone prodicte, resigno pure et simplicitor propter Doum, per preseutes ad opus dictorum abbatis etconventus, ut ijwi possint et valeant porsonam ydoneam vobis ad dictam ocelesiam ill-Mille presentare, prout in Uteris domini episcDpi predicti super hoc coutectis plenius contiuotur, ]ironiittens dictam resiguationem do dicta ecclesia, per me fact am in perpetuum sine spe rovocatiouis servatunim, (piod ego sub sigillo discreti domini A r n u I d i, decani concilii l\\ u-konsis, et moo proprio sigillo duxi significandum. Et ego deeanus pro-dic.ins ad petitionem dicti iuvestiti, si^illnm meum una cum sio-illo sult;i prescntibus apposui.

h f rh tut n il van licrsilr en : ipy Iciufh\'rru riTkooyirn min ilr ulnlij, taml mnfi,

1\'. jgt;. v. nos Johannes de Hoosden et A rn oldus do il oesden , s. in Santbomel, n. f. p. q. c. c. n, Gborbrandus do lieesdo, .lohun lies et (lorardns, ejus lilii, vondidornnt et o. pro sexcmitis lb. d, I, e. ut f. p. NNVI jugera et nnum bout terre, situ in j. do Kvnspijc, iu loco dicto op Daudweide, inter commmiem aqueductuin do Kynspijc et \\\\ ilheluiuui de (\'e|is lt;1. nhh. dr. i, l^t dicti (« her-

briuidus, Jo ha ii nes et (Jerardiis dicte torre ronunciaverunt, pro-mittontcs facore roiiunciarc Aloxandrum, tilium dicti (jiberltrandi adluic iiipnberoin , et otnnos qui dicte torro do jure renunciaro tenon-

tnr, promitteutos otium warandiam facure «licto lt;1. abbati a. o. dieti moiiastorii super dicta Irrra per lt;i-nnniu i\'tc. Inde simt \\V il hul mus Vivi et Hubortns tilius Wonnegardis iidej. ind. Etiaui Borta, filia dic-ii Gh or bra n d i, cum Gorardo de B a r s d n 11 c suo marito ot tutore, et Bel i a, filia ejusdom Glierbrandi e. t. s. e. dicto torro ronu ncia\\oruiit. N. 1. 1.

Grudf Willful III staal aan de nhdij Marifntveerd loe, de „capeUc , uwlkr :ij vim hri/i fr Hiiniavd hi\'ld rn llrl hrzi ii\'jt\'H, voavhian, lli\'ii\'jl :j/ / IrliHOtlfl vir-puclil had, Ie durn vi\'i\'iUetwti in ih\' parnchii\'Uprl: h\' \'s (iravevzamh\'of in ri\'ne liajirl, veil;o zij in die parochie moehl doen houwen.

V;im dr hior vf\'rleond»\' vorpunninji, wnd de lijds geen gebruik gomaakl. Moii voort de OMjxdle ie Ixrzmgen l»\' Heimond, «mi toen men in Hen ■.lanvan^; van In\'l jn-n \'\\\\\\\\) gererd was van de/»\' vergnnning gehrnik Ie maknn, acidic men Ind. raadzaam den landvMist andermaal veilolquot; te vragen om lt;lf\' i-apidle elders le mogen verdienen, \\ welk dooi\' lier log P h i 1 i| s van Ho u r gon d i e hij den volgenden hriel van i() Januari (1448 ) Wi\'.). werd geschonken:

Philips etc. doen condt allen Inijden hoe dut die pastoir var» sdi avensande, onsen gi\'li\'nwen stedehouder ende rade van flollant gethoont heeft enen brieve, synön aht v:in Sinle Maricnwaiule ende hein gegonnet voirlij( hij enen lt;nr/en voirvadfi giave van llollaid , al/c van eenic ( appidrije die /ij plegen Ie verdienen m der eappelle Ie Ueijinonde, m dei proehie v.m Naildwijrk. t«\' nmj.ren v.\'idiem^n lquot;t -Tii avensandc

spivk.\'ml.\' van wdinlc tc wi.iide als liior na hnscrfven volclit: fllirr rol;/! Iwrnisttiniidr hnrj- van ;/»■quot;«•/ Willem HL ,/W ufwijhiuum in d. vp-Uiiiu.i

I.;,,,!,, all ist dat hij endc syn vohdeis na wt\\visin}?e do- vcirs/, ImicIV- aldagt; cou-smt ende oirlnfl ueliai\'lt hebben van onsen voirdei--. die volrsz i-uppelrije te verdienen

in ,r„. procbikrrrk tot .......................... oil\' in eemv rapi»-!!.- (li- /ij in den prorhic van

sdravi\'iisandi\' -.ouden doen mak-n. /..e Ind.ben /ij noehtall- die voir-/ caiipcli ic ver-iljont endo bi.\'-ongcn tot norb toe in die eappelle tot Heymond.-, ende want nu unhin. v raiip.dle binnen dei proebie van sOravensiiude uptou duijnen gcinaie.t is, dair «ij die selvo I\'iippcli i«\' liitijifn tc vci dioncn. s..o hccl\'t «lie voirsz pastoir vcrsoclit . • al l.v on- dat .■oiisenl , d\'at bom Voirtijts by onsen voirvader -egoven is na wUisingr ,(,■ briell- voir-/., aeitoidinneert ende verianvet moclito wonlen. I\'.iidr waiull wy

quot;Cneijeht -vu ter .....Ie van den voirsz pastoir. ende oick an-iende onsen voirvaders

b,ende\'ronsont. sou hebben wy behouden ons ende enen ije-eliieken sijns rerhts, jreeoRlirmenrt die frraeie den abt van Sinto Marienwairde gedaen van onsen voirvader

.lave van Ilollant ende eeven bem oirloff end...................flat by oil die pastuil van

.(;,aven-aii.ie die eappclrie lie /.\\ plegen te verdienen in dei rappelle tot lleijmom e. ,o„ee„ verdienen oil doen verdienen in der cappello upten duijnen oil in dor proeln-keirke van sOravensande, dair /y altoos voir ons ende onsen voirsaten graven van llolliindt. ende vi»ir onsen nucMiiclinylwn «locn «\'ndc bidden sullen als zy schnldicli

In oirconde etc. gegeven X dage in Januario Anno Mill¹ X LV III stdo curie, |!n t,linen beere den le rtoge, Lei rela. ie van/.vnen rade van Ilollant. dair in vvaeren ,l,e heere van L.innov. stedehouder, die hoere v an Uselstein, beere I, ode v\\ ijek van Montfooit. beere Uerijt van /ijl, laeob van Cats, Mr. ü 1111 s v an W i - - e n k e I eke. Dirrk van Z wie ten ende Gerij t van de r Loo.

( /V,tA. Itquot;!. I\'liiliiipns It, lol. rgt;5 verso, Uijksarehier.) Wanneei de kapel te Heiinond gebouwd werd, vindt men niet opgeteekend In lÜHi werd, volgens n \'lö, door den bissehop van Utree.ht vergunning verleend tot lii-lilhi.. dier kapel In n 59. Novembei 12:18, wordt van haar beslaan gewag ge meikt Daar zij stond op land, geschonken door den jongen graaf Willem 11, toen „ers, elf jaren oud, werd /ij waarsrliijnlijk niet lang te voren gebouwd, en wel. volgens ge/.egd n- 59, in de nabijheid va....... gebouw, dat toen reeds tot huisvesting van Marienweerdsehe geestelijken strekte.

Heiinond lag zeei dieht bij de oostelijke grens dei paroclne si iraven/ande, en -tmicl blijkens bovenslaailden brief van hertog Philips, ondei het toezicht en .Ie e,!,. van haar pastoor. Vonnoedelijk was/.idks het geval sederl .Ie - Gravenzandsrhe kerk door Mariënweerdsche kanunniken we.rd bediend. Vgl. nlt;gt; W.

heblten iu de gem......te stiraven/aöde, op de duinen. Staalduinen genaamd, niet ve,

, _m iieiiuond. aan hel oosteinde van den sederl ingeilijkten polder „liet Nienwland ,\',.|eee„. He-Ijjds bestond eene kort.- wegverbinding tnssehen lleitnond, waarde Marieu-vveerdsi be geestelijken misschien hun buis bleven bewonen, en Staalduinen, langs dt\'ii ouden Maasdijk, -ede.rt door bet Oranjewater doorsneden Ier plaatse w.ur loeii thans aan de we-tzijde le Heen- en Geestvaart, en aan de. oostzijde een overblijlsel v m bedoelden dijk, ouder den naam van „de begroeide groene weg aantrelt. He vissehei ij op de \'.M .as en dé zee vei zekerde aan vele daar wonende visschers een b-

^l-ian eli e af, naar ...... bij .verlever\'mg zegt, wegens hel stalen ^!l, d. i. ml hangen.

la\'......:.....Hen aan de/,.....ilienv ge/egdén. ook op oude kaarten .......................naam:

staalduinen. Bij if/imdillg in de/e eeuw zijn l\'.aidan,enten der voormalige vissehe, . _............. gevonden, liet ...... hengovor........ doch gel...... verdwenen gehucht, wordt

no\',- emgeduid ( maar niet d. kap|g) op eene kaart ..............1, door d e I!ee n v a n

lie iiiirkülulo waiiilnj i.lo omlci Imvii¹/: ..raiielloquot; nl\' „ciiiiiioiric ilmir drn l:maI Wf\'nl in^estiild, is mogelijk reeds vroeg verloren geraakt ; /.ij is all huns in het Cai tularium niet algeschreven.

a) Zoo genoemd in tegenstelling van een zuid-oostwaurts volgetul gedeelte van den-zéHden vooimaligen dijk , \'t welk nog;als rijweggehruikt wonlt mi,,degi\'oene wegquot; heet.

\'j) Missehieu verwant mett(( staele staell. üudema tis, .\\lidilcl-Ncclcrl, WHonlenh. i. v.; K i I i aim, /■.\'/ƒ/an. \'frul LiHijiiai\', vermeldt „staelen\' , verklaard niet „merees e.\\ ponerequot;. Wellieht ook laat deze plautsnaara In verhand mot het vissehen met stalen, waarvan bijv. melding wordt gemaakt in het plaiaat dei staten van Hollanden West-Vriesland op de visselienjen, van KI Maart HÜS, art. V, VI . VII en XXIII. S. van Leeuwen, CoMunica ran Rijnland, hlz. 505 en 510.

EU :nheth, echlgcnoule mn F reder ik liuc, ca huur broeder Hodolph doen fifsUaul vein dr. hun run Gerard, run den U\'eet)» uanheslorven gorderch.

ü. p. v. hos Paulixs de Franei.i et Huboi-tus lilins Johatnits, s. in Sautbomel, notuiu faeiiniis protostaudu quod Blizabotli, uxor Froderici dicti Bac, eum codem Frederic» sno marito, et Bo-dolphus dictu Klizabetlie frater, renmieiaveriuit omnibus i)()iiis eis ex morte Gerard i (de VVorva)\', fratriw diete Elizabetb, jure lieriditario advolveudis, N. t. 1.

1) Volgen- ile ruhriek hoven dezen Kchepenhriel\'geplaatst De renuiieiatioiie upei honis (juoiulam (J(orardi) de Wei va.

Ilrinoud, aartsdiaken vu.n Luik, hecht zijne goedkearing aan de fchciding der mne.derkerk Ie Meer en hare dodder Ie Mill, door den hinsehnp van Luik { .ie nquot; \'i(i I ) roh/ens kerkelijk gehruik heierrkslelligd,

UniviM\'sis present es lit,terns iiis])(\'cturis . . lieyn a ld ns de. (iliis U rsi, Dei «jracia iie.odieusis aridiidytteomis , salntem in Domino sincerain cum notieia veritatis.

Xoverit nniversitas vostra, «jitod nos separatioiicii) inatrieis de More et ejus ftüe lt;eu ap|iendieii de Mvlle ecele-iaruui riti^ faetitin ]gt;er vemo rsibiletn in l \'liristo )iati\'eni ar dominnm, doininnm rjeodiensein epis-eopum, cni stqiaratioui ad reijuisilionem iHiligiosorniu viroruin abbatis et i\'OTiventus nioui.sterii Insttle beate Marie. iVa.jeeti\'nsis dyocesis,

ordiiiis I\'n\'inoiistratciisis , line iiostra presens (\'ediilii in signum uostri consonsus ost infixa, ratiticamus ot nostrum eonseusum cidem sopa-rationi in omuihus adhibcmus, ipsam, autorituti! ordinarm quo in nobis est, approbantos. In cnjus rei testimonium sigilluiu uostri archi-djaconatus literis prosentibus ost appensum.

U. p. v. nos Michael M ol i art et Johannes H olle, s. in Santbomel, n. t\'. p. q. c. e. n. VVilbeiuius, lilius II aclco nis, ven didit et o. pro IA lb. d. 1. e, ut f. p. aream unam sitam in j. de Est, inter Jobannoin üonart et conimunitatein. Item ib. unam aream sitam inter lieredes Hubert i Ste(d et conununitatem , in tanta (|uan-titate quantam de jure tonebunt, Henrico de W e r v a «. o. dom. et*, i. a. de. KI dictus VVillu lmus dietis areis reuuneiavit promittam clr. dieto Henri(!o a. o. fml. super dietis areis per annum etc. Inde sunt Rodolphns Koe, VV illielmus de Nnlnnt senior et Rodolphus, filius Haeeónis de \'l\'uel fidej. ind. N. t. I.

Datum ti. I). M ( \'(\'( \' \\ \\ \\ I , feria V post l\'ranslat ionem beati Martini.

I - p. v. nos Michael Moll a. r t et Petrus Mol, s. in Kant-boniel, n. t. |gt;. q. e. e. n. 11, a e co, filius Haccotiis de Tutti ven-didit et o. pro lt; Ih. d. I. e. ut I\'. p. VII? jugera terre sita in j. de llijr, in loco dicto Worden, inter K i co 1 d u m Ooc et S y tn o n e m , filiutn II a cc o tl is, Henrico de Werva lt;/. o, dom. elf., i. lt;i. ile. Kt dictus 11 acco dicte terre rontinciavit, firomittcnn etc. dicto Henrico a. o. pred. p.r annum tie. Inde sunt (i hi se 1 be r t u s Coc de Worden -bcrcli, Petrus, filius Joliannis de Tuel, Hacco filius Petri d© I nel et Johannes, dictcs B r u n e, fidej. ind. N. t. I.

11 r i n o ti d , ih\'s i/rcrr,! \\)lt;i n (l cl r e, rr}\'ruilt )m.\'l lt;lc (ihfhi honlcn onder /■\'nsjnjl, fiolen cru sluli Innd nldn\'i)\'. lusschcn lire hem hx-ln\'hoorcmlv thilikcn yc/fycn.

Wij 11 oy no ut, zoon «los . . grovon van Gliclru, doen «•(•ui allo lt;l«M}g\'li(inun die doseii briofquot; sulcn sieu of\'horon lesiui, dat wi in rocliton wissel hobbcn ^hoghovon den . , abt van Sunto Muriouwat^rdc oude ziuon oioestor, onze hint dat wi licghendo. hadden tot Eynspie, in VVest«v ringhe, op («anseberghen, in Bonondale ende in die Corte hoeven, om een stuc hints dat gheleghon is aen beiden siden ons sol ven in den broeke tot Ejuspijc.

In orcondi! «les briefs ghegheven intjaerous lieren INI OCCXXVI, «les maniindaoehs na sunto Petersdaghe in don Oechst.

Itudol j)li Kc 11; Ibtiti l cn zljm hrocdri-s vcvl.Wjicn huid oiidor Dril aun llfihun n

U. p. v. uos l\'aulns de Francia et 1\'etrns Mol, s. in Saut-bomel, u. 1\'. ]gt;. q. e. c. n. Kodolphns Ketelbant, Arnolduset Nicholaus ejus fnitres, vendidorunf et o. pro LXXX lb. d. 1. e. ut f\'. p. pedum te ito si tam in j. de Doyle, in loco dicto opten Eijsacker, inter Albertum de Knnc et Albtjrtnm sumn tilium ex uno latere, et Wol tern m W autaert, Bodolph n in Kotelbant et M a then m lilium Ade ex latere alio , tthi sol borto do De v 1 o ad opus Horfcborn i sni f\'ru.tris in allodio sine eonsu cnm aggere ad dietain terrain pertiiumte do jnre hor. possidendam. Et dieti i.io-d«) 1 f ns, Arnold us et Nicholans die-te terre renunoiaverunt pro-mitleus etc. fticto Ghiselberto a. o. dieti Hertborui super,dicta terra per annum etc. N. t. 1.

K c v ii O 1 lt;1 i lilii Hvrra nl i .)■ \\V c rlt;l i ny li m , .■! idrm licviiol dits, voor \\ 11). ((quot;gt;( (J o de t\'ri do Fabro, den iloorgwtokm briej n 164. ^rr hco cl (i r ii s dieti■ 11 i 111\' hlius vciuiiifiivvit.

Datiun ii. I). M (!(X XVI , in vi^ilifi boiitunitn Simmiis i\'i .ludr Apostolonim.

ƒ)«« eki n us nan Milh en :ijne •rhlgetwoh: M\' II a jmchlcn van fh tiMij gt;ru huiquot;

mei hijlivh-oorend land Ir MUI. rjMunwIr hun Irm,. doch nwrhl na dr.n dood run \'rm hunner de oretHijvende herIrouwen, w» zullen dr hedurlde fitiederrn weder aan de abdij verruilen.

(Iravia, prcHentibus jirotcstaunir quod constituti c. n. D a n lt;■ k i n u s ,1,. Mvlla rt M i\' t t a «•jus uxor cum tntorc elocto, n\'co^uovcrniit so a vemtrubili viro d. alibate (de) Insula sancto Marie i\'oiiduxissc ^

ar rcci\'iiissc, ad cornm vitaui et non ultra , inansioncm (|uandaül iu Milla, sitam propo ecclesiani paro(diialcm ilddoin, cuiu oinrii terra prout hacteniis ex dicta mansioue coli ot arari ost (toiisuota suis la-horibtis projiriis cl nxpensis cxcolenda, bonis tamou («bonckini,

I»,. rubriek luidt al* volgt: „Dc renductionn ejiisdiun inansioiiis in Myllaquot;. terwijl ilezc onrkondi\' vol-l o|. nquot; HU. Hel Ifierl.ij verpachte hnis was derlralve b(;gre|ien or.doi tlo \'I.i,n in vei imjlriu ^(K\'tlcron.

gt; tj ni n H llficin •• quot;OH rri\'lionjil land ntiilrr Uier min ilr {iluhj I ;{2 (i, Dcc f ui b gt;• r I o. (\'/ !i 111) (i m mi c 1.)

IJ. j). v. hos (loswinus do VVcrva et Woltorus Scaop, s. in Saxitbouiel, ti. 1\'. p. (j. c. c. n. Symun lilius 11\' a c c o n i s vondidit ct o. pro (!t;i. lb. d. 1. o. ut I\'. p. X jiig\'ova terro sita in j. do Hier, in loco dicto Woei\'t¹ , inter liieoldum (Joc et hcrodes domini Gkiriol-borti do Tuel, militis, a fossa paludis superius inensurata, II onrico do VVcrva a. lt;gt;. dom. ctr,, i. a. etc. Et dictus Bymou dicte terre lenunciavit ■promillem etc. dicto II onrico a. o. didi d. abbatis igt;cr wnnam etc. Inde sunt \\V i 1 li e Ini vi s, lilius II accon is, et II aceo ejus frater fidej. ind. N. t. 1.

i }\'c d c rt li i\' n )}. \\ ij in i fj e h , jii\'mtsf vidi Mi\'ricHU\'fril. f/\'\'// altil ijiiurdrriii andrr i\\isl(lrodc tn crfpftchl ml (tn n 1 u m h van / u i 11 ch c tn, voor (h\' c rstvollt;fi)iilt AVI invnt /1 \'ft ii lh schi\'jit\'ls lunrr \' joi(i\'s, ch (laar/iii lrlt;ii-n l\\ sdtcjifls n jfiors, run ivc/lic hij rrlifvr (jcdurcndc hef iifslr jiutr hel i\'irnh\' schcjicl nu\'! SVl /. zul kunnen nflioojH\'n , dcfiwhij i/r pfichI tol op dvo\' scIicjk\'Is tiwinindevendc.

I\'r e d o ri c u s do No v i in n ff i igt;, prepositus Insiiic beate Ahi-rie vir-ffiii\'s, igt;\\ parte et nomine relitfiosoruin viroruui doinini abbatis el couvontns ojusdoui loei ut dicobat, dedil ad an nu am et liereditariani pactlonoiii, .1 a (tob o d o S u 1 i l cem, opjiidano in ünsco ducis, omnia ot sintfiila Itona diotorum r(dii;\'iosoruiu in Nistorle (\'onsislcucia ui dicobat, ab ipso Jac.obo et snis lieredibns seu suecessoribus, jure liero-ditario possidenda et babemla, ad \\\\V aunos proximo a data (littera) prfssente sequentes, quolibct anno diotorum XX V annoruni pro duobns iiiodiis ot dimidio niodio sili^inis mensnro do Unsooducis, reddeudis ot solvcudis dictis nditfiosis aiinuatim ot hereditavie ;i dicto.lacobo i t suis post ipsuin lieredibus, in fosto l\'nrilicationis beato Marie vir gillis ct in dicto loco de lïnsoodnoi-. tradendis ot deliborandis; i¹1 post transit mn ot protoritiononi dictoruni \\XV annoruni, pro toto tempore fiituro, qnolibet anno pro llll niodiigt; siliffinis dieto mensnro, post dicto- \\\\\\ aunos roddoudis ot sohi.\'iidis a dicto .1 a co bo ot suir

hrrwlibus ilicti^ rdi^iosis dr dkitis bonis, loco nt tonniiio snpnulictis; tiili apposita corulitionc ([uod ilictus J i\\ (Mil. us, uul sui ]gt;ost i|isuiii lua-i\'iles, (jusirtutn modium (lictornm qnatuor inodiorum sili^ims prc-dicte pactümis iquot; pvimo amilt;. cum x V i lb., o-russo I iirdiieusi di iui-rioriuu uionoto regis Prancie autiquo [iro XVI d. in liiis oouiputato, vcl altcrins pagainonti ejusdem ostinmto in valore, i-ediinore potcrunl id ([iiitaro, itii videlicet, qnod si dietus ,Jacobus nut svii bcrodcs dictum modium siligiuis predicto prceio infra dictum annum non rodo-merint hoc quitaverint ut promittitur, ex tunc dicti religiosi, abl)«s videlicet et convontus predict! loci, dictaiu aunuain ct liereditariam pactionem I l!i modiorum siliginis dicte mcusurc, in dictis bonis intogralitor ct pcrpetuc obtinebunt. Et si aliquo anno dictus Jacobus, iiui sui post ijisinn bcredes, dictis loco et terinino dictum aunnani ci liereditariam pactiotiom dictis religiosis non persolvoriat, ex tunc dictus Jacobus ant sui bcredes sou successores, postqiunn sujhm\'hoc moniti fnerint vel reqnisiti cx parte dictoruru religiosoruui ant eorum ccgt;rti nnncii, cisdem religiosis pro expensa nornm nnncii Xllilcnarios dicte n ion etc, qualibot die qnamdiu delV-ctus fnerit in -olutione dicte annuo pactionis in toto vel in parte, dabnnt ot exsolvent; quam aunuain et liereditariam pactionem predictnui, simnl cum dictis ex-pensis, dictus Jacobus, pro -e snis(pie Jjcredibus sen successonbus, dare et solvere reproiuisit dicto domino Frederieo ad opus dictorum religiosoruui abbatis ct conventus dicti loci, annuatini et lieroditaiie, dictis loco ct termino, de bonis antedictis.

Et ad imijorem securitatem et cautelam potiorcin oninium premis-sorum, dictus Jacobus omnia et singula bona sua, ab ipso in dicto loco de Nvstcrle acqnisita ct iu postenun a.\'ipurenda, dicto domino

loci, sinuil et iudivisibilo cum dictis eorum bonis, ab ipso Jacob., pro dicta annua ct Hereditaria pactiouc recej.tis nt prescri])tnin est, supposuit et jure hereditario tirmiter obligavit. (^uibus sic poractis, dictus dominns Fredericus ox parte et noininc dictorum religiosoruui al.batis et conventus, dicta uoruni bona in Nystcrle eoiisisteucia supportavit in mannin curie ad opns dicti Jacobi, eundemquc .la-cob u in in dictis boms pro dicta annua ct lieroditaria pactionc, por dictam curiam iinposuit et liereditavit modo in talibus consuoto.

Testes interfuenint s, n hini in liuscodticis: Wolterus de Bladel ot hnri hnldus de U. (»(\'s rl (511.

Koor ü (i s ui n u s do VV or va (it Wolterus Scao p, s. in Saut-homoi, ncrkoopt Gorardus dictus Boyor, voor XI, lb. ami Monrico do \\\\ crvagt; Ibehoeve der abdij, aruam sitaiu in Driol inter d. Hertbcrnmu de Arkel, iiiilitoni, ot puoros J olianni s de Soclen.

Voor de hovetujemieiudeii, s. in Hautboim*!, verkoojien ]\\larcc\'lius tilins J a co bi (it Jobaniics Loyc, voor \\ X II). awn II o n r i co de VV or vu , len behoer.e der abdij, \\\\ll sol. liemlitarii census ex urea situ in J. do Driol, inter d. Jlortbernuin do Arkel, iniliteni, et puoros .loliaunis de Koelen, in die Nativitatis bouti .loliannis Ba-ptislc oinni anno recipiendos.

Otto ean Mnl.sen verkoopt comyr rjoederen dun 1\'aiilns ilc h en in in, en neemt

in Sautbdiuol, u. i. p. e. e. n. 0 11 o lil ius d. II ac c oil) s de M als en, militis, vondidit et o. pro IA\\\\ lb. d. I. e. Tit f. p. XIII bont terre •^¹^¹ ,)\'• \'b\' Mul sen, in loco dicto lt;gt;]) to liostoeken endo op to Twelt-t;beerden , inter A I a r d u in fratrein dicti Otto n i s, T li e o d o r i c u m VV a n ^ li o \\ vv a ii u in 11 a c, lil in in dicti d. 11 u c e o n i s. 11 om u iniiii .jn^ei situni ibidem in loco dicto op 8caorlunt, inter dictum V vvu-n n m (d term m llu( o d o r i c i d e H e n t (i m (piu in dictus (gt; 11 lt; gt; titn lo pignoris possidct. Item XI bobt terre situ ibidem in loco dicto VVoster-biter llnbertum, liliuni Mous, ot a(|uatii dictum I,ingiicti. Him, unnui ju^or in j. do 1]emerl in loco dicto Musmulen inter d. ■\'\'\'\' quot;bum do Mi, rlaer, iniliteni, et /ugaria liunglie, I\'aulo

ili\' PruiH\'ia /. n. ■ Ir. Kt flictiis ()ttii dictc tern; ivmuiruivit /»/•(»-Hiitteim i\'/c. dicto I\'m ulo super diehi lerni per annnm c/c. Imle snul II acco, fi]ius d li i l)o uis , Ghi sol-be rtu s l.tun^ho el Nicoliius K ice ii eer fiilej. ind. Quo facto dictus Pan lus reddidit dicto Ot-toni dictajn horeditatoui in her. consu itossidendam, pro quatuor 1b. her. census den. log., jjrosso i-ogali Tnronensi pro X VI don. couiputato et alio Bono pagaiueiito in valere equali, singulis annis porpotuo in die l\'urificationis beate Marie virginis dicto l\'aulo solveudis, (jui (•onsus si quolibet anno in dicto tormino non fuerit persolntus ox tune oinni soptimaiui pena triuin solidorum dicto inoncte dicto ccusni siiporcresccl , qmini piuiani cuin dieto consu dii-tns ran lus recn-perare potest ex dicta terra . quaudo diutius uoluorit expoetaro. N. t. I.

tn i I r ii il i\' t /. S\' /\' rquot; (Inrit (i/sluml ron alh iin/i. jit\'tn\'i, nji Z\'.\'hri \'jor\'l flnnt hi rliraiiil mu II r r s lt;1 r nau \'li aljtlij rrrliarhl

I • !gt;• v. nos P a u 1 u s de Pr a n c ia ot Wolterns Scaop, .•gt;. in Sautlioini\'l, n. 1\'. p. q. c. e. u. (« e r a r d n , dictus S pro n c et fien-riens «jus frater, lilii fjnondain dicti Lóel Spronc, onini illi liere-ditati -iti- in j. de; Pynsjdjc snpor antiquam pascnam, quam borodi-lat(un (i li er In^-a u dn s de He(^sdo d. al)l)ati et convontui de Insula beate Marie vondidit, ut in litteris super boe conleetis ¹ |doniuH con-tinetur, et toti juri quod in eadom lierodita.te haboiit ronunciavernnt

hquot; r tr if n r fi a / n I/1 rrt\'liiKi/il mm \'Ir flhtlij rrni\'J hlllfl nnilrr llrlloHU\'

I ■ p. v. nos (\'onradns llodi.\' ot Pliilipjius de I lo r w i n e n, s. in Sauthonud, n. I. p. (|, i-. c. n. (josninus de Tuel vendidit ct o. pro LX lh. d, I e. ut 1\'. |i II jugem et I.X X X VI porticas tcrre.

virginis, CJ-erurdo a. o. lt;1. abbatis pred. et convontiis ib. I. a. etc.. Kt diet us (Josuinns dicte terre reimneiavit promllfm* etc. dicto (i e rardi) a. o. pred. per annnm ctr. inde simt (J li ise 1 bcrtn s de \'1\' ii el, frater dicti lt;gt; osnin i et Gorardus Swedor fidej. iiid. N. t. 1.

11 111lt; n) lid cr fI $Z0071 vo\'/mopl rcui\'i land Itinlcr lïier min lt;lr tihilij.

U. p. v. nos Pan lus do Francia et Wolterus Scaep, s. in Saut boniel, n. I. p. (j. e. e. u. \\\\ i I lie I jji vi s , ti 1 i us II a c co u i s, vend id i I \'\'t quot;• 1quot;\'quot; lb- d. I. e. nt 1\'. p. \\ juyera llll bout et l.\\X\\ pertieas

sou liesperioues terre situs in j. de llier, in palude in loco dicto in die lloeven, inter terrain eeelesie dc Nedcrjni\'ii et ilfjueductiim Lnb bensloet, VV i Hi e I m o Ifou schilt \'i. o. dom. rlr. i. a. etc. exceptis \'amen \\l lb. ber. eensns solvendis omni anno ex dicta terra cui de Jure cednnt et cum aquednctii dicto Wedenuare , in tanto ut ad dic-tain terrain de jure spectat. Kt dictns Wilhelinus dicte tern\'reimneiavit prmnilh\'-VH eh. dicto \\V 11 he I mo a. o. dieti d. abbatis et con-ventus pr, avrnrm Inde sunt Johannes dc llrlln, (Miisel-^lMgt;rt,|s Hue, li I i us I\' I • t r i, ot Petrus do Hosincliem lidej. ind. N. t. I.

CM lUidrrrn i fkmnev zrkerr jaarljl.nchr rrfrljuvii (Km Con (■k ,■(!((•( Hod, sdnildlf/ Ie rijn.

\' • ]\'• ^v • I\' b i I i p j) ii s d e 11 o r w i n c n et IE11 b e r t. u s HI ins .1 i gt; hannis, s. in Sautbomel, n. f. p. (|. n. .1 o b a nu e s diet ns

VV inter rocogiiovii so dcbcrc )Mgt;rpotu(gt; ct bcr. singulis annis (!lt;in-i hi do bod»■ \\\\|| solidos census don. le^. tjr. /•/;/. ilc. in die beati

1\'\'\'tri ad ( iitlioilriini. Item N i c h o I a. 11 ^ i\'t dietus (arroetken cjiis i\'ratrer fabrr «mhIoiii modo reeognoverunt sn debcro eideui Con-vurdo in dieto tcnuino XXXIIll sol. et VI den. dicte monete. Item lii/.ii Muls eodoin modi) XVII sol. census dicte monete in dicto tor mi no dicto Co n r ar do. Item A 1 ey di s (J o e n ke n s eodem modo \\ X III

Johannes Oli slag her eodem modo XXXIX sol. et XI den. dicte monete in dicto termino dicto Conrardo. Item Liza Potkens XXIII sol. et X den. dicte monete in dicto termino dicto Conrardo solvendos. Recognoverunt autem omnes predicti se debere perpetue omni anno totnm dictum censum dicto Conrardo in dicto festo bcati Petri ad Cathedram ex are is sitis in Bomel inter vicum ununi ft I\'etrum lilium Kutgheri, quilibet eorum suum dictum censum ex area sua quam ibidem possidet. Recognovit insuper dictus .lo-bannes \\\\ inter sc deberi\' pro dicto (ïonrardo omni anno perpetue in die beati Martini hyemalis, domino nostro comiti Gholrensi XVII sol. dicte monete de omnibus dictis areis persolvendos. N. t. I.

Vuor de binmujmoemdioi, s. in Saiitbomel, verkoopt Conrardus Jiode, voor CL lb. ««.» Henrico de Werva, Inn bedmeve. der abdij, ilni dodnji\'nlokcn bricj n 281. Horyeu: J ohanncs, lilins T y I iiiaiini lilii liiidolphi, et (Ih isel bertus filius dicti (Jonrardi.

Allnnvl run IJi\'cflrïi vi\'rhiHijd voor \'lOD 4 mm tic ((hdij ecu oimlnl (ij)K(\'ti, fp / - Iniil lt;iji ifvimdni i n Hohinirl, rihnirdc rrn nhlaar (fcfcfieti sfidc (jrond ^ qominnd

de Hovvviucii ot \\\\Oltcrus Scaesp, n. t\'. p. q. c. c, u. Alar-(his do II at\'ft en vendidit ot o. pro tHJC libris tl. I. o. ut f\'. p. \\lll libros et VI solides tien. Ic^. yr. m/. etc. singulis annis perpetne, in dit\' boati Lam bert i episcopi et inartyris, jure censnali solveiulos ex areis sitis in Boiuel, apud vicum dictum die Vrisetisteghe, inter vi-cnm et areani in qua Bertr adis, relicta Arnoldi Do Ik moratiir, ex qua area Johannes van den Nor de lees censnm habere con-si.ie\\ it in Imnc motlnni, tpiod V o 1 lt;• w ig i s ex area sua qiiaia ipsn possidet X XVI sol. solvet termino et annis singulis ut dictum est. Item 1\'au lus Textor ex sua area in qua residet UI sol. dicte mouete. Item Theodericus Sinter ex sua area ibidem XXVI sol. Item Wesseliuus ex sua area ibidem XXVI sol. Item Ecerinus ex sua area ibidem XXVI sol. census. Item Ida Knyfs de sua area X sol. census. Item Greta Dorincs ex sua area XII11 sol. census, rtein Lami)ortus Itaet XII sol. census. Item Reynkinusex sua area imam libram census. Item Ermogardis ex sua area X sol. Item Hermanns de Deel win on ex sua area X sol. census. Item Rutgberus d ictus Viirpont ex sua area X sol. Item Henri ens de O meren ex area sua XII sol. Item Israhel ex sua area XII sol. census.

Item vendidit ibidem in alio loco ex dnabus areis sitis in Bomel, inter (Josuinum, filium Wonuegardis et vicum, ex quarimi una. Gosuinus Htorm VIII sol. dicte momite census, et ex reliqua Heri-riens Hlins Jacobi (Jlaren XXIIII solidos census dicte monete in dicto termino anno qnolibet, jure quo dictum est, persolvent.

Item \\l sol. et tres den. dicte men etc census ex area- sita in Bomel in qua Oda die Droghin moralnr, inter Hubert um llellinc et G b i se 1 bc rtum Zorghe.

Item V sol. census dicte monete ex area U en rici Tacts ken sita in Bomel, extra munitionein opidi quasi ab opposite molendini dicti Alardi, inter Gotlofridum ex Insula ot vicum.

Item vendidit campnm sunm in Bomel dictum die (,\'alvercainp, inter areas primo antedictas (gt;1 vicos circnmjacentes, in tanta tpuin-titate nt ad ipsum sjiectat.

Vendidit, inquara, dictum campnm et totuin dictum consum , singulis annis in die beati Lamberti, qtie.iaqne ex suis did is areis ul dictum est solvendum in dicta moneta, jure censnali, d. preposito ib\' Insula beate Marie, virgin in a. o. il. abbatis lt;gt;1 conventns ibidem, in allodio absque ullo aggere et sine censu except is XII sol. c.ensus d. nostro (\'omiti \'n dii- i)eati Martini perpetne omni anno solvendis

a (lietis d. abbate ot eonvontn, Iht. cum proprietate diotarum nroa-riuii, salvo tanmn unii-iilqiie Jxni; ^un possiileudo. I\']t dictus Ala rdus dictis campo et censui ronnuciavit, pro-miUem etc. dicto d. preposito siipi\'i-dictis campo ot consu, /)lt;\'/■ umium etc.

Inde sunt VV oltttrus VVavitavt, Horbornus, lilius Ghisol-lgt; c r t i d c Doyle, A lard us do Reno, ot A I a r d u s li ii us u -waul do Van dor ic, fidoj. ind. I\'ll omuos hominos prodicti coram nobis constituti, n!(;ognov«runt singnli singulos dictos donarios coti-snalos dicto monoto, ex singulis dictis suis arois, in dicto termino oiniti anno, Jnro consuali so dobcro dicto Alardo solvondos, jgt;ront hoc snporins plcnius sunt rocitata. JSTostrarum tostimouio littorurnni.

Alhmrt nut liar fir ti vcrhotrpl :ckcr slul land !lt;■ Itnafini voor lOfl l nan Willcin Ha u s chill, van wicn hij hrt tenifi ontvungl Injcn cenc jadi-lijt^clic ct\'/\'piir/i I mm XL, door A I la a rl jaavlijl.x, lot heit van dr ziet zijner mwdcr Ktisnhrlh, ikdi vcrsch ittende l.crt.cn en urc.ilrljhc itusliehlen en prrvmcn, gt;n do (Hivqewczm vvrhnudiut/ uil fc kreren.

I . |). v. nos (\' o u r a r d n s Ro d e et I\'h i 1 j |) j) u s d o 11 or wi neu, s.

iquot; ............. m. 1\'. ]gt;. q. c. c. n. Al ardu s de II ael\'ton , vemdidii ot

o. pro ( lb. d. 1. o. nt f. p., aroam sitam in ITaot\'tfn , intor II onrion in lilinui lt; oliis ot II n g o n o m digt; (j o n d r i a o n ; itoni arearn ibidom iutor beredes Johannis do Cops ot Cristiaam do Cops. VV i I-1\' e 1 nt o flonscbiU, i. a. de. Et d ictus Alard us dictis arois ronim-i-iavit, promMen* etc. dicto \\\\ illi(gt;liiio supor did is arois per annum etc.. Indo sunt Alardus lilius Ynwani do Vaudorio, Wilheltn u s do Horwinen, ot Arnoldms tilins Coppardi, fidoj. ind. Quo facto, (I ictus \\V i I h e I in u s reddidit dicto Alardo do llaofton diotas areas in her. consu possidendas, pro VIII lb. consus horodi-tarii don. log. gr. reg. .7c., singulis njmis porpotuo in die boati Martini liyoinalis, pro romodio animo domicello Rlyzabot lie matris dicti Mardi do llaofton, non dicto Willie I mo sod viris siibscrijd-is, in niodo ot ad usus ipii so(|uuntnr, persolvondis jure consnali, videlicet. d. abliati do Insula beate Mario virginis ad nsns puupornni solveutur omni anno \\ \\\\ solidi; itom doinicolb- Con t floors, irtoniali

in Zoemvinon , qnaindiu vixei\'it et post eani clanstro ibidem perpetne, XX sol.; item conveutui siMictarum inouialiinn ibidem XXV\' sol.; item ecclesie de Jiynoyen X sol.; item prebende saeerdotali ibidem X sol.; item ecdosie de lluel\'ten X sol.; item custodi ibidem sen materculario

V sol.; item mense Spiritus saneti in Bomel X sol.; item hospital! ibidem V sol.; item capcllano altar is t\'nndati per l.\'otr n m Mo I 1 ar t

V sol.; item cappellano altaris Sancte crueis fuudatnm per dominnm G erard nm in ecclesia parrocliiaJi de Bomel XX sol.; item dom!nis canonicis ejnsdem ecclesie X sol., anno quolibet in dicto termino per-solventur. N. t. 1.

A ll:i :i l\' I vim II si often sc.liijnt ia ilit. stuk conii erl\'iuicht vocft^- ^nzcgdi; doolciiiidi\'ii, tut ln\'il van ili! ziel zijner moeder, o)i zijn eigen land te vr-tigen, en daarbij Willem 11 O ii sr-li i I t als tiissrlien|ii!rsoon en I(K) Ib. als ilenkbeelilige k0ii|JS0in te bezigen , ten-eimle ile erfpae.lit met inaclitneining van toenmaals gebruikelijke, veelvuldig in dit werk vuorkomendo vormen waarbij er(\']iacliten gevestigd worden, op zijn land te doen kleven,

In de transfixa, nquot; 340, koopl de abdij de reeliten van alle hare, mode-gebenifi-ceerden, met toestennning van A Haart van llael\'ten, on ondei- al\'stanildoening door diens zuster (ilirisl i na. Van II onse lii 11 ol\'diens reelitverkrijgonden is daarbij eebter geen sprake.

Itrindiicl II. (iraaf nan (lelrc, (ici\'ft aan Marii\'ni\'xerd hel diKjclijktch tjerichi, lt;/. i. aHr hoelrn lol ih\'ir srliclliiif/en loc, luxarhen Triehlershiis, Beesd, ilr Liiiye rn ilr IIi*srli(ipHi/i\'(iii/\\ :ic/i lift rrchl lol lasting vonr \'200 L roorhelioudcmlc.

\\\\ Ij Rey n a tl t, pp-nve van Ghol ro, doen cout alle don glionon die desen brief solen sien of boren lesen , dat wi om sonderlinglie lieve emir \\riontseu]i die v\\ i liebben te gbeystlikcn Inden, dien abt emir eoment van Knnte Marienwnerde, hem liebben jfheghevon ende odioyon met desen brieve onze daghelix ghcriebte, dat is te weten alle die boeten die gbevallea moghen , ende also dneke als die vervallen, te drien seillirighen toe. opte boren ende te besitteu, I us^ben Triehter-■;liise ende dat dorp te Hecsde, ende tnsghen die Litiyhen ende des Biscojis grave, in alle dier glievoeghe dat ons dat daghelix gherielite too behoort, in aldnsdaenrc nianiero ende vorwaerden, dat vvi of onze orfnainen dit vorseide ^licrirhte loossen moghen, wanneor wi of onze erlnamen willen, voer Ct\' II), eleinre ])euninglie, sestien voi\' entm floten eoninx IViiMoyse gherekent, ol ^■heiijc jiav ineiit daer voel\',

Kiule omdat dese st uckeu den . . abt emle den conveut voi-gdienoemt \\igt;r ons elide ver onze luicomelinglie \\;ist ende -lede bliven, so lieb u i hem desen brief duer op ^hegÜevcn met onzen /eyhel boswgholt.

(Iliegbovon int Juev ons lieren M(\'CC XX Vil, des satersdaecbs mi -.mite l\'eters dacb in lt;len I )est ad Vinenlii.

Foor P li i 1 ipp n s de 1:1 o r win e n et Wolter n s Sc aep, s. in Sautbomel, we-rhoopt Co nrai\'dus Rode, voor LX 1b. aan d. propo-site, feV\' behoeve der abdij, den doorjeshhen hriej\' wquot; 200. Et dictns Con ra rd ns cum Cristina sua nxore dictis littere et cojjsiii et omni juri qnod in eis ba-bent, rennnciavit, en:;. Bon/: Michael Moliart.

/ouder twijli-l is bovengunocnidc \' li^iiiui de dochter Cr is li na in tiquot;\'200 vurmeld

Co en raad /{«lt;/lt; wlzoopt t/ivrid in Zallbommrl non de abdij, die tltien (/rond in • rfpachl uitgeeft aan i. •/\'/1; »• t Mol.

U. p. v. nos Micbaol Moliart et Pliilippus de Horvvinen, s. in Sautbouiel, n. 1\'. p. ({. c. e. ti. Conrardns Rode vendidit el o. pro XVI lb. d. 1. e. ut 1\'. p. aream sitam in liouiel, inter Willi e 1 in ii ni La li t me tor juniorem et Rodoiphuin l\'aelvoot, d, jirep, ele. i. a. eU\\ Et dictns Conrardns dicte aree rennnciavit p/o-■millenn rle, d. prepiisito o. o. pred. super dicta area /icr anMim ete. (,gt;110 lacto \'1. propositus prod, sub uoininc abbatis et eonventns pred. reddidit dictam aream Egberto Mol in ber. censn possidendam, pro Xllli sol. census den. leg. ;//•. reg. etc. singulis anuis perpetue d. abbati el eouveutui, in die bea-ti Lamberti episcopi, solvendis jure censuali. N. t. I.

Dit stuk wijkt ,il ■.in den gewonen vorm, ituir lid I.md vnn cIihi v^\'ikoopcr ;i:in cca anili\'i ui nrl\'|iacht wordt gegeven.

l\'/iilifis ra Steve)i (van Wadrnone/¹ dooi afstand ten hehocir drrnhdij, van aUr i ccht tiji c.cn rnovf/vu tuint ondi\')\' \'/enttci\' ljïim.

IJ. p. v. nos (losuiirus de Worva et Miehaol Moliart, s. in Bauibomel, n. I\'. p. lt;]. c. c. n. I\'liilipp u- , ftlins Gliij sk i n i, et Stephnuus ejus {\'rater roiiUTic-iavernnt a o. lt;1. abbatis de Insula et conveiitns ibidem , uni jageri terre sito in j. de Zeenwinen, in loco dieto Mnusgat, inter euiideni d. . . abbatem et \\\\ o n e ia ar n m de Ho straten. N. t. 1.

0 la li- \'ill\'i schijni\'ii (Icxullilt! jiorsoneu in«t Imunc muinlur land in (li\'/cll\'dii locali-leit vorkoopoi).

I\'lrilijjs van 11 a lt;1 en o y c verhoopt hnid ovdcy Winhnoi/rn kou Narirnxwevd.

ü. [). V. (de hovemjenoemden) s. in Santboniel, n. f. p. q. e. e. n. I liilippns, lilius («liijskini de Wad(fii oy veudidit et o. pro »\'lt; II). d. 1. e. rit f. p. decern jngera terre, sita in j. de Wadenove

winen, Henrico do VVerva «. o. dom. dn. -l. de. Et dietus l\'lii-lippus dicte terre reminciavil pramülem etc. dieto Henrico a. o. prul. super dieta terra jier annum etc. Inde sunt Rodolpliiis lilius \'ienrifi do II ij n, It n t gli er us, (ilius F reder i ei el Steplian ns, lilius U li ij sic i o i fidej. ind. N. t. I.

hverurd, zeen ran K li s,i hel/1 l\'/iilonixsr, ri\'dioojil vrfdjns turn Muririiwen-d.

Sautboinel, n. 1. p. q. c. e. n. I\'i \\ e ra, rd n s, lilius Kliza.bet 1\'li i tonisse, vendidil el o. pro \\\\\\ lb. d. 1. e. nt 1\'. p. M/V sol. bere-ditaiii census den. leg. i/r. /•lt;•lt;/. rlr. singulis an nis |ier|)etiie in die

beati Lainberti solvcndix, et rocipiondos ex area in qua IJertold us. sutor, nunc temporis moratur in Boiuel, sita inter Nieliolaum, pistoren), et eonnnunein plo-team, que area ab anteriori sno fine a plat(!a ad Ij :1111 hort u 111, tabrum, extenditnr, Henrieo de \\\\ iTva, a. O. tlom. (•lt;lt;•. ab ipsis liabendnm her. et perpetue possidendvim. Ilt;]1 dictus Evera-r(Ius dicto censui rennneiavit, promUttrns elf. dieto Henrico o. o. preil. inper dieto eensn ex dicta area in dicto ter-mino perpi\'tuo recipiondo per iutnum cic., prouiisit insnper milium censuin solvenduni i ^se ex dicta area nisi taw en dictum censum el insnper XXX sol. census. De prewissis sunt Everard us lilius vereu lieilen et Winriens tilius Evorardi Bovs tidej. ind, N. t. I.

I no I A r ii a 1 d ii s de Hoosden et W o 11 e r u s S c a e p, s. in Saut-bmnel, vr.rkno^/ \\\\ i 1 he i m u s de Anl e, roor XV lb. aan li e ni-ico lt;1 e W ■•rv a, lm. bclwrrc ihr ah dij, deu dixmjestoken brief n 128. Bonm : Conrardus Rode et Johannes de Aule lilius Wilhelwi.

Datum a. I). iVI CC(JXX V 11, post beatorum 8yinonis et Judo, A|jlt; )stlt; doruni.

Cii\'riD\'d Lrtiv r ir)\'l;oo]tl land ondet\' I\'insjiijl, oau ilr ahdij. i:)2 7. November P. ( Z a 11 bo in in rl.)

i . p. v. uos A mold us de H.oosden et Oosuinus do Werva, s. in Sautbomel. n. t. p. q. c. c. n. 0 orar-dus, lilius lluberti l/i\'U, \\endidi) et o. pro \\XX lb. d 1. o. ut (. p. areain nnani gt;itain in I\'jynspijc, inter beredes Alberti AudseaD\'s ex utroque latere turn rxtra a^-rejn quam intra ag^erem , lieurico dicto Sas a. lt;,. \'Iojh. rh, in ailodio sine censu et ag\'^eve, excejgt;to a^^ere sito in dicta area, her. possideudaw. Et dictus (lerardns cum sua nxore dicte avi\'o rennneiavit, itviiiullviiK fir. dicto 11 e n ri co a. o. supra^-dicta aiva annum ilr. Inde sunt 11« bert us Ijimi et Kntjf herns

Jan Jjicdi:!: ijnszonn erkent aan de uhdij ecne jiuirlijksche rent, nun \\gt;JL. op -zijn wijniiui* \'7i aimliooriylwiil te (lmre. xehuUlifi te irezeu. Hij nwyeljken verkóojt dier rente wordt he.-ni de voorkeur ioeyekend,

N«.s liisol bort us diet us (Iruter ot llenricus diotns Min non-sonu, s. in Gravia, protcwtannir qnotl Joliannos lilius Lidckim; (•orain nobis romparens, snpjportavii et se dolgt;oru ivcogiinvii in domo sua vinaria cnni horoditato attinontc, sita Jnxta tornin in Gravia, vonorubilibus \\iris dominis . . abbati ot couventui ceclcsie sancto JNlario do Insnln, horoditarios rodditus \\ libnirnin parvornin doiniridruin, grosso antique regali Tnrononsi pro XVI donariin computato, singulis annis die Onminni sanotormn, jircnotalis dominis, ant oornni niincio,

l\'rodicti doniini hrij. reddiins boriMlitarios Mnidcro voluorint, ox tune prclibutiis J o li a n n c s ot sui liomlos ijisos rodilitns omont, si \\oluo-rint, pro tanto precio pro qnanto altor oosdcin rodditns onioro posset, ant doboret. in cujns rei tostiinoninin nostra sigillu prosentibns dnxi-mns apponenda.

p. V. nos lt;i os ui n 11 s dc Werva ot Paultlsdo Franeia, in Sautbomol, n. 1\'. p. q. e. e. n. W i I li olm us, tilins II aeconis (de

I no 11vendidit ot o. pro CC lb. d. 1. e. ut 1\'. p. littorain eni heo presens littcra est Iranstixa, horoditatoin et omnia in (jieta littcra eontenta sienti ibidem continontnr. Henrico \'1 o Werva a. o. d. abbails de Insnln lier. possidenda. Kt dieins Wil bol mus dietis litteiv, bcre-

^nt ••innibiis in dicta Hit.era contents renniKflnvit, fromllem c.k. dieto ll ertrico, ad opus dieti lt;1. abbatis snjtor did-is littera, bere-ihtato id omnibus in dieta littera eonte.ntis, prr antinm ete. Indo simi

Datum a. 1). MOV XXVII, feria VI post beate Katherino virgin is. \') Volgons ii \' \'24\'2.

Vwr de bovenqennemdcth, s. in Santlxmiol, verkoop! VV i I h «1 m u s, lilins Hackonis, voor (\'( II). aan Henrico de VVoi^-va, ten behoeve der abdij, IX jujfont tcrre ^itii in j. de llior, in loco ilicto Kwrl, inter f\'ossau) Kvurts^ravc (it Ala.rdnui Brode. Borgen: Houriuns 0 o c, B v m o n, lilius Kacc o n i Uacco, filins Petri, ijui Ghi-selljertns dictus rst, et P e t r gt;.i h de B o s i u e li e m.

Voor Uoswi iius de W e r v a et Wol te r us Seaep, s. in Saut-boDiel , verkoojten Hela, relieta H o d o 1 p lii, e. t. s. e., et ,) o ban u es, ejus lilius, voor cc II). aan 11 en ri co de Wcrvu, ten behoeve der abdij, den donrgexlokvn brief nquot; 205* Borg: (ïcrurdns Bweder.

( . j). \\. (de borengeiwntldev.) s. in Bautbomel, n. f. p». q. c. c. n. Jobannes Lonaert vendidit et o. pro viginfci II). d. I. e. ut f. p. •uinm juger t«!ni! situni in j. de Mier, iu loco dieto Tusscbon Meer elide Wecli, inter K i e o I d n ni Is o e et benides \\\\ i I b e I mi d e N lila nt, O b e r a r do de W er va n. o. dom. etc. i.a. etc. Et dictus Jo-li a lines (1 iet e leri\'e i\'eu uncia\\it iiruiinltrn s elr. dieto (I b (gt; r a r d o a. n. I\'i\'i-d, snjier dietn terra ƒ»•»• iDinUDi de. Inde snul I¹ e t i\'n s de. IJo-s i n e li e mi , (i li e r u r il ii s d M 11 e u et B a n d e r u s B r o d e lidoj. ind.

I)atinii a. I). M (\'lt;\'(\' vieesiino septimo, iu vigilia beati Andree A pi isti gt;1 i.

/gt;1(7, llnlhc rrrhonjil. nrr nmn/in uud,, Dnrl itan ilcii Uiinuiuiil, I oh a Hit rgt; Muiiarl, en oriivaiifil het vcrliochlc ran hem in crl)gt;uc/il.

\' • p- v. IK\'S Paula s Bart ot Jacobus Molia.rt, s. in Sanl-bomol, n. I. p. q. c. c. ii. I¹ b. o o d o ri c u s dictus Bollic die Stoat, vendidit ot igt;. |iro l.\\ lb. d, 1. c. ui f. i). II11 jagem tcn-i!, siia in j. do DrioJ in loco dicto Uutwikerwurt, intor Alardum do Driol ct 1\' be od (M- i c ii in S c oo ri - a p , d. .1 o b a n n i M o ] i av t , caiionico Znat-pbaniunsi, I. a. etc. Ml ilictus T hoodoricas dicto terro roinniciavil liromitlrnx etc. d. Jolianui super dicta terra per tuunim etc. [ik1( at Batidoki tins lilins Jacobi do Driol ot Daniel diotas u ko lidej. ind. Quo facto ilictus d. ,1 oil an n o s reddidit dioto Tlioodorico dictam torrani in her. coiisu possidendaai, pro tribus libris her. consas don. log. (jr. relt;j. etc. singulis annis perpotuo dicto d. Johanni infra qinituor sacros dies Nativitatis (.\'bristi solvondis. Qui ccmsms c/c. pona duoniin sol. dicte inonoto dicto consui snpercrescet, quam ponam una cum dicto consu dictus d. Johannes reeiiperaro potest ox dicta terra quando dintius uoluorit oxpoctaro. N. t. I.

Datuni a. 1). M( (( XXVIII, in orastiuo t\'ircuincisiouis. Oveifrodr.igen In n⁰ 500.

^ Ü I\'c i 1)a ro ii \\ ii ii Dnyl, rielitor tc iioosde, malven cont alien Inden, dat voer ons quam Oboraot Lojon, ridder oude sijn wijf mot horen ghccoron mombair, oude droech op VIMV hout laids oude Xliy soafto liegende in don ghoriöiite van Beesde op don Untword, tusghon (J hijsbrueht van Beesdo endo (Vr i s t i a o n llubrechts-y.oi n, \\()ei ei¹11 eighou erve, omh* vorteoch daor op met siniui vvi\\e, ende gholoofde alle die ghe.no doen Ie vertijon die daorop -iculdich waren te vertijon. Ooc gholoofde bi dat voorghenocMiit Ian) te waren jaer ende dacli idi\'glien allo die ghono die ten roebto staon willen. ⁽\'| i ^heloelde hi ille voerpliidit ill to doen van die selven lande. Hier hoeft bi af ghosett borglion : (Ihibeii Gil ij s s I e n zoen ende

Heine n Odenzotm. Endo hi«r over liobbon ghowecst als ghebure (\'ristiacu II ubrcchts/.oen , .Ian die Hike, if\'iorens vun Zaiule-wijc ende Didderic die N y w e. [ii orcoudc des briefs beseghelt iii(gt;t onzen zeghel.

Ghegbeven int jaer ons Heren alsnien scrivei MCCCXXVII I, des anders daeebs na Di\'i\'tiendaeb.

De o|)(liuc,ht gosrliiotldo zoiuler twijli\'l nan (lr alulij. docli tlil wiinlt u)lt;■ t vnmHil.

11\' nih\'ili II at- h o\' • :oi a , pmo.st vnn \'/nincrnjinn , crrkoDiif lend omler ilirr aan

[J. p. v. hips .loliannes de Hoesdon et Phi I i {gt;p n s lt;le II or-vvinen, s. in /autbomel n. f. ]gt;. q. c. e. n. d. Henri lt;•. u s, Hlius llackonis, prepositns in Zeenwiiien, vendidit el o. pro centuni lb. (I. 1. e. ut f. p. duo jngera terre, sita in J. de llijr in loco dieto Tiisgbwi Meer ende, VVoeh, inter beredes V\\ ilbelmi de Nulant et (jlbezum Seenekels; item ibidem in eodem loco duo jngera terro inter eandem (ibesain et Joliannem de Lit, (j berar do filio R o tl o 1 |i li i, pel lilie.is, i. it. dr. et dietns d. H enr i cn ;s diete bere-ditati renmiciavit ynnnillrux eh;, dieto Gberardo sujior dicta here-ditate per aimwn ide. Inde sunt W ilhelmus, Kodol])hus, ühisol-bertus, Hae et, Syinon, tilii dicti Ilaclionis fidej. ind. N. t. 1.

Datum a. I). MCOC vieesimo octavo, feria secunda post beati I\'ontiani Martvris.

.1 ar n h rail Wit (I c II !■ 1/C m I,■mill ¹ it tl III I I,. I it ll Mil rirllliiifil, irttiti litnil tnttlfr Wittli\'iinift\'H . \'/ welk hij ildnrnii lit rrfiiitf/il htLoïtii.

1\'. p. v. nos Johannes de lloesden et \\\\ olterus Seacp s. in Sautboinel, n. t. ])■ rp e. c. n. J a col) us, frater K eye n do Wade-noye, vendidit et o. pro l,\\ llgt;. d. I. e. ut f. p. \\ jugera terre sita in j. de Wadenove, in palude, int(gt;r aquednetum de Hemert et Hen-

ricnui de H ijii, J\'lioodi\'.r i nlt;gt; ilo fiisula hoati! Miiric vii\'ginis L a. etc. («xcepto oiani ag-^ero do Jure iid dictuiu terrain pertinente. Et dietus Jaeubus dictc fcerre rennneiiivit, ■p-romittmi* ijifh. dicto Tlico-dor i co super dicta terra jxr aunnni etc. Inde est llonricus Wal-w ij n fidejussor. Quo lack) dietus Thoodori en s reddidit dicto J a-lt;\'lt;ibo dictain liere.diiateiu iu hor. ceiisn [lossideiidain, pi-o Mil II). eensus lt;1. I, ijr. mj. rlr. singulis aunis pcvrpetue in die l\'urilieationis heate Mario virginis dicto l\'lieodci\'ico solventlis jure etsnsuali. N. t. I.

Datum a. I gt;. M C ■( \'lt; ■ \\ X \\ III, sabbatlio pust l\'urilieationeui beate Mai\'its virginis.

\'| \'Vil ril nr h ilfii Igt;\'ih \'i\'hriil (nni hel hton^lrr -rur jiitirlijlisi\'lw mi t* tutu 10 i si\'hnldtfl h\' \'ijl* j vrr:rl,.ryi!. nji itehf hinfijr/, lautt nji VriiU\'ijl;, olnlrr l\'rll, itm li l\'ihoitdl zich hrl rrchl voor, tm\'l f/ttnlnhntrn vuil den itht af vtüi fin\'

Ie lt;ilieraei\'t van den litne\', Ktiapo, makt! eent allen luilen dat ie seuldieb beu alle j\'are erllike den abt van Snnte Murionwcordi\' t\'ndt! siuen cloeslei\' \\ 11). peiuiiugbe, de goinlen groten coninxs Tor-uo.ysi.Mi ghoreke.ut voer XVI deniers, te btdalcn binnen tien naestcn Viortiounachten die cotnen solen alle Jare na korsavont, ende int cloostor ten VVetu\'do te breiugdieu , van VIII morgbeu die gbtdoglicn sijn te Doyl, op die Vrowike. Voert is dut voenvaerde, ende daer verbind ie mi toe met descn open brieve, so wanneer dat ie of mijn i\'ilnatue desen vorstsiden paelrt niei tui betaelden binnen \\l weken na korsavont die voerseit i-. alle jare, ende dabt dun bi sijnre vvaor-lieit soldo flat bi niet betaelt eu ware, so vvaer ie dan ontb\' mijn i\'ilnaine ties vnerseils hints i[iuji ondo al tlos refills tlal \\vi tlat\'raeu badden , ende, dan salre dabt zinon willo nietle tloon ; mor nlso langho \'\'\'\' \'\' endt\' mine, erlname den abt ende sineji elt)ester tien \\i)crseiilen paebl betalen alle jare also als voerserevon stael, so mat;b ie ol\' mijn \' \'\' \'ia ine als wi willen tlei i . . abt \\ i )ors( lecbt en tie sineii (doester gl leven ¹\'quot;dt■ bewisen dese voerseide \\ II). gbells idle jure , in uiidren ervt!, tlal also g\'oel is ende also zeker nis dit Vderseide laul i--, emle dai sal gbclegben sijn tusglien die Marke entle tlie Liugben, soutier tlije ende sonder tijns. Ende als ie dea abt ende siuen cloostor also vaste

ciiilc also /.ckc\'f iliM\'rin ^ln-iliicn liclilic ihil sclirpi\'ii vim Rouinl kennen flat vasto cmlc sttulo is, so sal ie dit voerseido laat vvcdor li(il)!)oa vri caflc rpiijt. Meiquot; docht lt;l(!a abt oadr siaca clocstar dat dit erve dat ir lii\'ia ln\'wisc, aiet so «^uct ca is als dander dat hier bovnn staot hcsrrcM\'ii, so salt staca op vier goedis caapra, twe die daht eade fwe (ii(\\ ie da-ertoo sal aeaiea , die ons solea sceidea. Mer en aioelitea si ons niet seeidea so -lt;ai dabt endo sijn eloester blivou ia den voersereven paebt eade ei\'ve soader eaecli vvederseeo\'en vaa mi of van iiiinen erfnanie, also ian^he tlt;gt;t lt;Iat die viere Iniers selt;*yhGas mi oen dra^lion. Ende in óreoadi\' vaa al desen vorsereven dia^hen, so beb ie (i beraiM\'t voerseeelit desea brief lieseghelt open met tuitieu se^hi.d, (gt;ade bebbe ^liebeden 11 e i nier i e ende A I aert, minen lieven broedtinm , dat si met mi bare zeghele aa desea brief ghohanglien bebbea. Ende wij H ei-merie ende A Iaort voerseeelit, om bodon wille Oheraerds ons brooder voerghenoemt, bobben onse zeghele nietten sinen aoii destm brief gliehaaghea om die meerre sekerheido eade veste.

Deze brief was gheglievea iat Jaor oagt; Heren alsmen seniel\' M lt;\'(\' \\ \\ \\^r111, o]) santé Valentijns daeh.

I ■ p. aos dobaaaes de Hoosden et Gerardns Mael-g li ijs, s. in Saatbomel, a. f. p. q. e. e. n. Matheus tiling A do vendidit cd o. pro \\\\V lb. d. 1. e. ut f. p. a ream sitaxn in Drvlo, inter monaclius de Insula beate Marie virgin is et eomniunem vieuai in loeo dieto opt en 11 lt; igliea weert, (» os w i a o Alius Mens in allodio sine rensu, eum aggero dr Jure ad dietam a ream spcctajite, her. possi-dendam. Et dietus Matheus die te a ree renunciavit irromifhtm (Ir. dieto lt; i os w i ii o super dieta area ynr miumn (■/lt;•. Inde sunt A rhold n s frater dicti Mathei et Sammel tilius llenrii\'i lidej. ind. N. t. I.

Voor de hovenrjcnoemdf ii,, s. in Santlïoincl, verkoopen Tliimgt;d(i rilt;: n s lilitis (1 s J o c de ii \' de Dcvlc et V\\i\'ii (Mil a r li ,s ejus IVatcr mnr \\ S. Ib., Illllt;gt; hout tcrrc sita in j. de Deyle in loco dicto op don llog\'hoti-wocrt, inter d. abbatom de Insula beato Mario ex utroquo latore, aan J ohanni do Trajocto. lionjcéi.: (.lerard us do Runoot (ilii-sclbürtus do I) cy l o.

Datum a. D. M 0(\'(\' vioesinio octavo , in die boat i Potri ad (quot;at hod ram.

(ii\'t\'cril L o j/ r h , iiildrr, rcrliiinjil afin de (ihilij roi /lt;/ huid midrr lir-sd.

Wij . Rol of die Grote oude (\'orstiaon fJ u brec lit s zoen , schepen in Bcesde, oreojulo dat vor ons (pnvui (Hieraot Loyon, ridder, eude liedo dat h.i vorcofl hadde heren Henrie . .abt van Sunte Mariemverde VIII hout hints ende I \\lllt; scaft voer een oiglien erve sonder dijc ende solider tijns, eude vergbiede \' hom tglielt al betaell te ueson. Wat erve dat gheloglieii is int ghericht van Meesdo in den I vt-word, tuscfheu mi (quot;orstiaon 11 ubreehtszoen vorglienucint an die, een zide enile tusghen (Jhijsbrecbt van H e e s d e au die ander /.ide. Knde droech dit vorghenoemt ervo op G h erafto die inen heitt uien Bach u so, tot behoof heron Henries . . abt van Sunto Marien-werdo vorglKnioeint, ondo vorteooli daorop oude gheloefde daer op doon vertijon alle die daer metten rechte op vertijen solen. Voert gheloolde (iberaet, Loyen, ridder, (Jlierado uien üachnse VDerniicinf tot behoef heren Henries ..abt van Snnte Mariemverde vorghenoemt, dit voers])rollt;en ervo te waren Jaer ende dach voer allo • lie ghene die ten rechten comen wonden eudi\' nllo voerplie.hi al\' te doen. ImkIc \\ an desen voers|irokoue,n voerwaerdeii is \\\\ aerborghe lt; lt; li ij brocht G h ij s o I 1 e n zoen , ende daerat gheloelde bom scaebdoes te houden (ilierael Ijoyeu, ridder, vorglKMioemt. In orconde des briefs heseghelt nnd onzen zcghelon.

\' quot;lie^heven int jaer ons 11eren alsmeu scrijfl M (\'(\'(\'X \\ N\'I 1 I , des naeslcn dinxdacehs voer (Jregorii J\'ape.

/. it M h rr eh t, In ii\' ran H n y e n, xdicukl zeker Iri/Hforit, \'lui /quot;\'gt;/\' to\'iiyifiM/i\'iu¹/) huis , /\'ƒ/ ri(jc)idi))n unit Mayu nivct rd.

Wij La inbrccht, hero vim Buren, inakon cont allen ludon, dat voi\' ons quum .MathtMis 1) a c m -/oen van Deylo, onsi\' man , ondi\' (Iroccli ons oj» Uvt^ hont laats, lt;liü lii van ons te lene placli to houdon, li(?jflieudt\' in den gliorieht Deylo oj» don iloglieiiwoovt, tusghen dat doester van Sunt»! Mariomveerdo oen die een sido ende tiiHglion dat lant, dat lleinrios Joedo kijndei\'en plach te weson, a-nn die ander oudo verteech lt;gt;|gt; die II licmt lunts voersi.MM\'ld

ende op al dat reold dat In daor aen hadde als vonnisse « ijsde, ende nis In scnldieh was te doen. Ende doe iii dat ^■hodacii hadde, doe

₍\' _wi Lambroclit vigt;oi\'so(!oht die II liont lants endeden eijglien-doiMn daor a!\' den ..abt van Snnte Marien weerde onde siruMi doester orlliken ende cwolikcn to besitton oude ylielovon dat lant den abt van Sunto Marienvvocnvlo ende sinen doester voerybenoemt ja(,\'r ende dach te waren als roeht is. In orcotldo onser mtuano, also H ac van Malson ende (Joswijn van Trieht onde andors vide ^oedo ludo die biel\' ovei\' waren, oiule in oroondo des brieis besogludt mot onsen se^liel.

(ihoglioven int jaor ons lieren M (\'(\'(\'X \\ \\ 111 , op santé Oi\'o-gorins daeli.

[Ut ii\' .1 o li a Ti n e s de 1 [ o e s d e n ot (» o s n i n n s de o r v a , in Santboiacl , vrrkooigt;l (i liise 1 bert us II ac, tilins H.aecijii is de\'l\'nle, nun- ei ei ]b., doiunm et aream sitas in llijr, inter eoinniniiem \\i-.iiiii ot inter W i 1 li e 1 m u in do N u 1 a n t et Mu-rcelin in VVitto. Item \\N linnl torre ibidem in loco dicto \\andiicker, inter horedes derardi de \'rdonbereli ex ntr(gt;(|iio latere. Item \\ll hont torre il)ideni in loco dicto Vlaecvvorden , inter (lb i s o 1 be.rtnin \'\' oc , lili-um d. lt;i b i se,l bert i Ooecs, militis, el invi\'stitnm in lliji\'. Item till jui^ora torre ibidem in loco dicto opto Worden, inter iiercilos llnborti de llijr et horodes llollekini, aait, \'«cranio, tamnlo d. propositi de Insula beate Marie.

Datuiii !i. D. M (\'(\'( \'X X V111, l\'^ria II post doininifain Misoricordia Dotnini.

Voor di horcnijvHocmdi ii s. in SantboinH , rcrhtopm Glii sol bortn s U. a lt;•, filiiis II ac co ii i s d !■ Tilc I et S y in o n ojus frater, voor CC II)., IX juo-crii torrc ^ila in j. do Ilijr in loco dicto lt;)|itcii Wordou, inicr li i c o I lt;1 ii m ( oc et J oh anno ui Kaplcen et hortides d. (Jliisol-lgt;erti de l\'uel nun (lerardo, servo d. propositi de Insula beate Marie virgin is. liorycn : Wi I lielui us filius II a (uton is et liodo 1 p li n s ejus frater.

Datum a. I). M (\'(!(\' XX V 111, l\'eria II post doininieani Misorieordia Domini.

Igt; r ni rd, (lioiiinr vnn den proost, ilraagl ilrn dooryrMohcn hricf nquot; ;t08 op aan

\' • Igt;« v. nos l\'aulns Hart ot Woltenis Scaep, s. in Smit-boinel, ii. f, p. q. c. p, ii, (lerardus, servns d. propositi do lnsiihi bon ti* Mario virgin is, litterain oni hoe presens litter a est trans li xa \'\'\' muil ia in dietn littera contenta sicuti ibidem eontineiitiir, ublulit

Propositi) de Insula beate Marie virginis a. o. d. abbatis et eon-ib. her. ]gt;lt;gt;ssidoiidti. KI dietus Gernrdns proinissis omnibns renunciavit. N. t. 1.

liCiiiril li n il o I ii/i s tiiihi di\'fiai/t ih\'ii iloorffrshih\'ti hriif Op Oini th fthi/if.

■ 1\' ^v- (\'\'\'\' fmi\'¹\' \'ii/i\'HOi\' milr it. j in Znntbonii\'l , n. 1\'. p. ij. e. e. n. (i

rardus. 111 i us R.. dol phi pcllillcis, optnlit litteram cui Lee presons littura est truuslixa ot hereditatom ot omnia in di«!ta littera euiiteiita, sicuti in radrm contineiitur, d. propositi) de Insula beate Marie vir-o\'inis, ad usns pau])onim nnte portam inonastcrii dc Insula bento Marie virginis i\'oricnrrontiuin, al) ipsis her. possidenda, ot diet as (j h o r a r -d vi s prcinissis omnibus renunciavit. N. t. I.

i) Do oois|jronUlt;;lijki\' luii\'l\'. aim df/.t! iians(i\\a gohigt;i:lit, luidde ais volgt:

1, |j. v. nos (So s win us di- Werva, ot Philippus de llorwineu, s in Zaut-bo„ii-l, n. 1\'. p. q \' ■ i\'. n. Petrus de Kusinchem v(mdidit et o. pru sexagini.a lilirilt; ,1. I. Hl r. J). ti ia jugora terre sita in J. de flijr in loco dicto Over den Kversgiave, inter d, alibatcm de Insula beate Marie virginis ot hermie» Wil hel nu llaelieu, (Sherardo, filiu Bodo\'lphi pellilieis i. 9. etc., et dietus P.-trus dlcte licrcditati renunciavit promittrns lt;tc. dicto (Sherardo super dicta horeditate _rrv amntm rlc. Inde sunt Rodolphus Koe, Petrus, tilius .lohanuis do Tuel, lidej. md. N. t. I.

l»e/.e dagteekening is foutief» Zij kon niet later zijn dan die van bovenstaand n- 310, t. w. \'üt April 1328, op welken datum de daarin genoemde comparant, (Sherardus, dri.\'\'andere brieven verleed, n- 30iJ en 311 en de translixa van n« 3(KJ. Dewijl aan de/en brief zijne iuiste plaats niet kan gegeven worden, is bij in deze uoot opgenomen

0,■vu rlt;l, ilirnKfir vun iloi proost, ilrdu\'/l drn dooyijcslokm h-ief nquot; 307 op aim

U. p. v. {(!gt;■ horcMgenocmden) s. in Sautbomol n. t\'. p. «p e. c. n. (I era rd n s , famulus il. propositi de Insula beate Mario, obtulit eidem d. preposilo ((. o. c/c. litterain cui hec presens littera est trans-

Hxa, iiereditatem et omnia in dicta littera contenta sicuti ibidem contineniur lier. possidenda. Kt dictus (J era rdns promissis omnibus

y_lHI,_r P lii I i p ]) u s de 11 o r w i n e n et J a e() b u s M o li a r t, s. in

Sautbomol, verkoopt J ohannos ex Pomerio voor CL lb., V jnwera \'\'I V hout et X W VII vii-gutis fcerre, situs in j. de Uyiispijc, supor untiqnaui pascuaiu in inforiori Hm* ojnsdem paseue, intor lt;1. abbateiu ill\' I iisiila beate Mario vir^inis et conminiioiii victim, socuni\'liiin Hues, inter VVilhelmnm de (\'eps et fbssain paludis, Gerardu taimilo d. prepesiti de Insula beate Marie virgiuis, in n.Ilodio sine ceiisu, exeeptis quatuor libris lieroditarii census d. abbati prodicto solvendis, et sine ajrtrore. Horgen: Petrus, lilhis Jucobi de llelln, Magnns Jacobus de Nuwel, A mold us HI ins Johanii i s d e E yn s pij e, et. Sau der us, (i litis Atid scales.

Datum a. I). M (\'(\'lt;\' XX \\ 111, in die beatonun Pbilip]ii et Jaeobi Apostolorum.

A I r i (I a I c n llr i\'m ile, en /iiirr :iimn Itoihilph, Mberl m Grrrit vrrftitntteti nun II,■ml ril. Sus mny dims bm-ilcf Ueuilrik, (leii dooriji\'slnhrii brief n ITS.

Ü. p. v. nos Gosuiniis de Werva et Wo Items Scarp, s. in Sautbomel, n. f. i*. q. c. c. n. Aleydis utm Boomde c.-1 s. o., Rodolplius, A I bert ii s et Gerard us, fratres, ejusdein A leid is filii, vcndidorunt et o. pro lt; lb. d. I. e. ut 1\'. p. litteras qnibus bee littere sunt trnnsHxe, liereditateui et omnia in dictis litteris eou-tenta, sieuti ibidem coutineutur, Heurieo Sas a. lt;gt;. sui t\'ratris Gli isel bort i, her. possidendas. Kt dieti Aleidis c. t. s. e., lio-dolphus, Albertus et Gerardus, dictis litteris, hcreditati et omnibus in cis eonseriptis roimuciuveruiit igt;riiiiiUtimn eh. dicto Henrico a. o. dieti (J lii s (d bert i, super omnibus dictis bonis, p,, n.nmnn etc. Inde est Albertus Audsealc Hdej. N. t. 1.

\' n c h e in voor ( Ih, ih:,, iloonjexloken brief n 232 aan Pet ro lllio •lohanuis hu heluii\'vit der abdij.

L\\ porticas terre, situ in j. de Eyaspijc iu loco dicto (\'ertliocve, inter heredes J oh au nis de Eynspijc et Arnoldnm, filinm Bande-kini de Reno, Jolianni de Trajocto, ad lt;ii)us sunm et ad opus Berwiui, tilii Berwini de Sulineliem ah eis i. a. etc. Ei dietus Honricns dicte terre reimneiavit promiltum etc. dieto .To-hauni de Trajecto ad opus suum et dieti Berwini, super dieta terra pur wnwutn etc. Inde sunt lïenrieus, Hlius W ilhelmi de Evnspije, et A.mol dus de Vieo, de Eynspijc, lidoj. ind. N. t. I.

l\'oor Ghijsbrecht van Beesde ende Rolol\' die Grote, s. in Beesdi\', rerbiojil Corstiaen IT u b r oe h t s/.oen , een stm- liints dat leeelit int gherieht van Beesde, in den ü ut werd, tiisgiien den grave van O hel ron an die een zide ende tusghen tgontshnus van Snnte Marienwi\'i\'de an die ander /ide, iiiiïi heren liijehaerde van (\'olen, h\'ii. helioevi\' \'ter abdij, \'Bonj: li ij e wijn G li e n e n/.oen.

I (me (i e r a r d u s M u. e 1 lt;gt;; li ij s et Jacobus M lt;gt; 1 i a r t, s. in /a.nt-

xiokeu. hnrf ,r :J04 quot;\'III Henrico de VVerva ten l, \'nteve der nhdij. Diitnm a. 1\' M lt; \'l\'lt; * XX V 111 , in die Kxaltatiimis sauete crneis.

Voor Gerurdus Maol^hijs ot Paul us Bart, s. in Santbomol, verkoojd (jt d s w i it u s hlius M n u s dooi\' X \\ \\ lb. dew, dcovi/i\'s/olcrit, hrief a\' 303 aan (1. pivposiio h-n hithoeve dei\' uhilij.

Voor de hovengmoemden, s. in Santbomol, verkoopt- Theodoricns (Ie Insula l.x.nito Mario virj^inis eoor I.X tb. den dciiiriienfoken hriej quot; \' 301 non ILiquiuo, jiistori, ten- hehoerc, der oJidij.

Voor Ooonrardns Rode et Wol torus Scaop,s. in Sant-boincl, verkoopitn (iodofridus Pabor, llenricus, Albortus o( Sa ml o rus dioti Auilsoalc, Iratros, mor \\\\ 1b. aan llourii\'o clilt;^,to Sas, dan doonje»loken brief n\' 22-~t.

I\'ll cigpiKtoni werd iimi Mai iënweoiil gnsc.lionki\'n hij luid van ltI i i k i \'ii iiiIhkiiI t\'11 ftigteokcniiif.\' al- nquot; .MS.

/trininnl II_s (jrciof vit\'ti iirln , xrhrjikt ami de ahd\'ij ernr wtrvinfj welko tusschr)! haar land en ilul van llersil lol in de Linijr loopt, zlrh :ij,i herrlijl; ree/il fri hel (jvrirht vonrhehoudendr. !),■ abdij Ik rr,■;,/„/,/ Uujrr \'geteyen Unidru Inira srhadp vanwege, die wetpring te vrijwaren, leriuijl buiten haar nienamd ran drzelve gehrxiik naoj mahen.

^ ij • • Ko y ii out, «^ravo van (lliolrou, doon to wtitou allo don-iflMuion die (leson hrirlquot; solen sirn of horen Ir on, dat w i om did

fwolikc leven dni (ioil tsTidc om -;oiullt;\'rliko vri(»ntslt;inigt; oiulo j»lt;gt;ii.sto, bi nwle onsor vnoiule 1 lebben glieghovün oude gJicvdn ghej\'stolikeu tndon on/.on li».\'v«»n vricnilcii den . .uhi van Siuitü Mariemvaox\'di\' «\'iidc •iinen convent die in onsor heerseap ende in onzen lande wonen, enen watorgane die plaeli te gueii nederwaeri van onsen dam, die ghe-lquot;o-|||.|i is beneden Triehtorbroec• benoden den nedersten ecelie van den lande van Bnren, ende ieeeht int overste des cloestors broec vorghotioeiut isnde quot;\'aet over aeu den zeg\'liodije van Lanxmeorre broee. wolc watergal ie plach te goen tnsgben Beosder laut ende des eloesters lant vorseeelit, voeii in die Linglien. Desen waterganc heb wi glugt;-glievon ende gbeven den doester vorseeelit, owelije ende vrilije te hebben ende tegbebruken ende horen orbaor mede te. doen, in alsnlicer manieren of die ..abt ende teonvent voigheiioemt dosen Avaterganc voert wonden bonden ende gbebrnken tot enen waterganc, dat si boer slnsen verwaren solen hoer water daer nut te leiden ende die wanghen te verwaren .■ tter ons ende onsen Inden die daer onder gheleghen si j n van si use ende van waterganghe gheen soadc af en eome; bohondelijc ons ende onzen erfnamen onser heerlioheit daer ai r-nde gherielit. Ende hebben dat gheloeft in goeden trouwen, dat noch wi noch onse orf\'natnen, noch nicinan anders, aoer den waterganc voerseit en gheen water en sal leiden noch bronghen dan dat doester selve. Knde voert bevele wi onzen erfnamen dat si, alswi niet langhor en sijn, ilit vorseechde cloestor van onrecht ende ghewaat besdierinen ende in allen vorwaerden voi-sc roven bonden , ewelijc ende unnnerinoer. In orconde ons briefs, beseghelt met onzen zeghel.

(iheshoven int jaei ons lieren alsnieo sorijft M (\'lt;\'(\' XX VDCI, op -nnle Brii tins dach. Hier over waren her Jacob, bisscop van Ziiden, her Ricont, proest van Smite l\'etor tUtmdit, her Jarob v an Miilaer, ridder, hei; .1 b a n Moliaert onse ca.|Kdhun ende rent meister. ende Willem van Broechnsen, kna|ie.

I\' h iltf run l¹ iidi ti O If i i\'ri\'lr\'iqit min ih nhihj Itmilrtt onder Ih\'Hinpfrn /\'Hlir

I . p. \\ m is (J o - ii i ii ns d.- \\V er v a et l\'sin I ns Bart, s. in Sant boniel, p. q. ■ ii. 1\'h i I i |i |i ii s , (ilin (diijsldni ile \\Sa leno\\i

vendidit ot o. pro LX ÜJ. d. 1. o. ut t\'. p. Isquot; jugern torre sita in j. do Droempt, in loco dicto aen die llovvort, inter Icrraiu d e k\' n u c (it (Joppardi Scorro cx uno latoro ot nionialos do Novimagio ot Nicliolsinin (ilium Scouten ox latere alio. Item IJ jugcra terre sita in j. do Zoonwiuon in loco dioto op die C\'ortbeemdo.u, inter luouialos do Novinlagio et Ottonem de Ynglion, Theoderi co do fiisnla beate Marie virginis a. o. d. abbatis ibidem I. a. c/c. lt;\'1 dictns l\'hi lippiiH dicte terre reimnciavlt proinittem «Ie., dicto Tli coderi co a. o. d. abbatis super dicta terra per annum de,. Inde sunt l?ut\'gt;-lie,rus lilius H\'rederici et Stcphauus lilius Gliijskini predieti, (idej. ind. N. t. 1.

Datum a. 1). M (\'(\'(! \\ \\ V111 , (cria quar(a jiosl boati Martini hye malis.

l). p. v. nos Goswinus de Werva et Pbilippusdc llor-wiuon, s. in Sautbomol, n. f, j). q. c. c. u. Otto, lilius Alborti do Kuuc, vondidit et o. pro X\\V lb. d. I. e. ut 1\'. p. illly hout ot Villi \\ irgatiVK terre, siliis in j. do Devlo, in loco dicta opto Kole, inter (errani ecclesie do Oeylo et dominos de Insula, T li e o d e r i o o do Insula beate Mario virginis, a. o. dom. e.lr. in allodio sine ccnsu cnm aggere de jure ad diotam torram spectanto, lier. possidondas. Kt

a,, o. pri\'d. super dicta terra per mmnm elr. Inde est Wol (or us Wantaert (idej. Kt Albortus, lilius Alborti de Ku vc predieti, dicte terre reminciavit. N. t. 1.

Woltcrus VVantaort vendidit et o. pro \\\\ lb. d. I. c. nt I\'. p. Illl hont d \\LV virgiitagt;; ti\'i-re sitas in j. Deyli\', in loco dicto (ipt (Jroe, intor tlomiuos do Insula beato Mario ot Q-bisolbo rtn-m de 1) r via, \'l\'h e o d e r i o o van den \\\\Crdt\' n. o. doni. de. i. a. s. c. ■in)i c/r. Kt di\'-tus \\V ui torus dii-1c tcrrc rcnuiK-iaA it. pro-mttlrn* lt;•/lt;•. dicto \'1\'li c od oi\'i c o prcd. supor dicta torra jn\'f ontiti))) huJi\'

I. ii )n Id\'f lt;■ h I, hirr run llnyii, oorlimidt ilul ■hm llurhi\' run \'J\'iiclil vijl Dion/r)) idkIi i Trichl vu)) ilv iihilij iv piicht nccml, in i\'rll.i jiiuhl zijnv i vffjv iiiDi\'i )) rccht van opvuhjimi :iilli u hcléni.

Ie Lainbreelit, liere van Buren, make cont allen Inden dut Jan llacke van Trie lit heeft ^henomen van den ..abt van Snnte Marienwaerde iu erf\'paeht \\ ij 1\' mergben lants. licghende te l\'ricbt ii]i die Weiden in .1 an Hacken camp, aen dien oversten eegho van si non lande naest Aernt (Jlnmmer, om vijf pont ghelts, enen goeden eoninx \'l\'ornoxson vor XVI deniers ^\'berekent, of goed pavmeid da er voer, td^\'s ja»\'i\'s binnen Viert iennaebten na nnnte. I\'etersdach als die kinder lopcni, ti\' Indalen ende te gbelden don ..abt of zinon gbewaerden bode /ouder vertree ende /onder merreti. Waer oec zake dat .Jan of -ijn erfname dese vorseide vijf pont niet en betaolde jaerlijx tusgben svinte l\'etin\'sdacli vorseeclit ende den Alev die da er naest comen sal, vol ende al. soe heeft bi of /ijn erfnamen verloren al dat roebt dat bi of/ijn erfnamen an dien vnrsiriden lande luidden. Ende dan mncli die . . Abt met dien lande doen al sinon wille zonder iemans weder-/.eeglion. Oei\' igt; daor also gbesproken, dat dit vorseide lant ongbe-deilt ende on^boHeoort altoes sal comen alst versterft opt aire naeste lijf\', bet si man of wijf, dii\' Jans reebtc erfname sal vvosen, also lan^be als bi of si den vi«rgbenoemden paebt wael botalen ende niet luiiH\'bor. 11 ier over waren llacke van M a C e n ende O o s w ij n v a n Tri ebt, etide anders veb goeder Inde als gbetugbe. In orconde des hi\'iefs, beseghelt met niinen zogliel.

(illi-gbeven int jaer ons lieren M t\'(quot;(\'XXVIII. op sunte Andries daeb Apostels.

/ a ml) rrr h I, h\',!r mui Itnrrii norlimuU dal Ywnrn n u n T richt la ml ilcr iihilij in erfpacht heeft genomen.

[c l/u in lircclit, liore van Buren, nmee «out allen Inden dal Ywaen II ac van Triclit liecl\'t gheijöinen van don ..abt van S\'unte Marienwenle in orfpaeht V mer^lusn hints licgondo tot \'I\'rielit op die VVoidtm, tnsjrli.-n die Veste^he aon die een /.ido, ondo tns^hon llenrii VV ij ii ricH/.oon van K uyc aon die andor zido, om V 1b. ffliulis enz. Verder woordelijk gelijk min v 325, met verauderliKj m« Jan in Y w a en.

(Jliogbevon int Jaor ons Horen MCCCXXVIJI, op suiito Andries «lach di-s Apostels.

Wij liolof dit; Grote undo Oorstiat\'n 11 n brecli t gt;/«)on , sclu\'pen in Beesde, orcondon «lat vor ons «juani Jan, oiulste zoen (Mciii Iv ij c w ij n s ( v a ii Heesile)¹ ilaer God illo /iele af lielibeii inoeto, ende droocb op Henric ..abt van Snntc .Marien wenh. twe huist^dlt;ni die licyhon tot Beesde opt Sant. tusghen den grave van Gholro an die een zide emle (usglien (Jlierade nntden 15 a «• li n s e an die ander zide, op welf two liotstedeii nu wonen Wouter Dnvonkon cmie Aornt I obel. \\ oerl \\er1i\'ecli Jan v o rg\'lie tuien it op dese vor-screven hofsteden. Lil orconde des briefs beseg\'belt niet onzen zenbelen.

lt;iheglic\\en int jaer ons Heren MiJCC XX VIII . des donrodaechs voer •sunte Barbaren daidi.

Voor Johannes de Hoosden et O o n r a d u s li lt;gt; d «i, s. in Sant-bomel, eerkoop! Ilertbertins dlt;\' Dey io voor KXXX Ib. mm Tlioo-dei i c o de I nsnla , ten. behoeve dee cil/dij , den doortjestoheii brief n\' 270, liorij : (J lli s c i lier til s de Dey Ie.

Voor J oil a tin os d o 11 ocsflon et Woltcrus Scaop, s. in Zant bomcl. vcrlcoojil II en vie us III ins fc\'aleo n is lt;1 o Do vie roor I. lb. aan T li no (I c v i c lt;gt; ib\' Insula, tni hiliom tier ithilij, \\1 liont ei X vivyatas torrof situs in j. tie Devle in loco dieto Rijsaokov, inter A I beri n in do K nyc ot douiinos do Insula beato Mario virginis. lionj: llert-bemus do Devle.

Arnoml gt; a ii Urn tir I ogt;n , riJtlrr, n:rl;oopl ito.n .\\Jari\'\'tii\'\'i:crlt;l i\'t\'rscfn\'ulrnr slulJirv

l^!. p. v. nos Gerard us Maelghijs ot I\'atilns Bart, s. in Sautbomcl, n. tquot;. p, q. c. o. n. d. Arno 1 d n s do 11 oo I o ni, miles, von-didit ot o. pre cpiingentis lb. d. 1. o. ut I. p. luM\'editatom intra sorip-tam, in j. do Deyle sitam : primo, vidolioot Illl jngora ot LXXXV111$ viigutiis in looo dioto op tHant, inter Potrum Kayo ot Albor-tnui do K u li e ox nno latere, ot dominos de Insula ox latere alio. Item L N X V111 virgatas torro in loco dioto op (\'loet, inter dominos do Insula prod, ot CS hi so lbortniu dos Grevinkindor (sir,). Item, \\\'$ hunt in looo dieto opten llaonackor, inter dominos prod, ox ntroqne la tore. Item, \\\'$ liont et VI virgatas torro in looo dioto opten Acker inter G li i s e 1 b c r i u m do Doyle ot V\\ ilhelnium de I u 1 a. Item, \\$ loirit en \\ virgatas tain intra qnam extra a^gorem, inter M ii r quot;■ a r e t b a ni, li liam \\V i 1 li o 1 in i do I n 1 a , et I\' a 1 e o n e in ,

tiliuni b\'alconis. item, II liont ot LXW \\lrgatas torro in loco dietn Iterilije, inter (iertrudim do 1) e y 1 e et diotani M a r ^ a r e t li a in. Itein, XVI bont ot bXX virgatas in loco dieto optoii Weert, inter Margnretbiini prodietam ot ileymoricnin do Reno. Item, ilimi-dinin ju^or ot \\\\ \\ \\ ir^nlas in looo dioto opten Appehvoort ex utroquo latere vie, quo via regis dieitur, inter eandom viam et dominos de Insula. Item, tria hont ot nonagintsis ex virgatas in loco dieto in den (Jrum meiijjp\'ij n I inter (i b i s e I b i\' r t u ni do Deyle et, loon m dictum \\ppel\\ve(gt;vt. II.mii. lisquot; bout ot Hit virgatas in loco di\' to dii\'lt;\'i\'rtgrijnt.

inter 1 [ c ii r i en m li 1 iimi K a 1 lt;• o 11 i s i\'l d. O t t u n e in , (Irmiiii inn il ( A spnrcii. 1 tom, Isquot; hout ul X V vir^\'atiis in loco «licto ilio Aonwoiulin^lio, inter II ui: c on c in do T u 1 o ot (lomiiios do insula aiitcilictos, II c \\ iiicrico ilc lie no d. o. ilom. rif. i. a. n. r. cum rlr. Ml diet us \'1. A r-noldus diet e terre reiiuiieiiivit, p i\'oin gt; f f c n ,lt; etc. dicto II eyini^rico «. quot;• prcd. super dicta terra per wnnum eh. lude est Gorardus de lieu ii (idoj. N. t. I.

0 rrhrnnq can lirrsdr srhcukl c/jfir \'■rfrndr .•«» 1.quot;» L \'.■.janrn, op Inml

andcc llcrt.il, nun i(c dhdij, tol hel hvzinym van rm ntUmr in dr krti; lc Her.:.!. (lezc(/d Ifiiid :o/ vnn dit verhoud (inthrcen woi\'dru , tyunnrrr rurr tfr:i\' rente mie andere vnn fjelljti hednn/ en even i/an/ rer:i\'kcrd, word! in dr plnnls i/citlfM.

Wij ..Roloi die Grote ende E\'loraus Jauszoeji, selierKui in Boosdo, orcoudeu dat voer ons quam Qlierbrant van Bees de ende heeft ^heglifven lieren ..Jan v an T\'iJe endo glioloufdo hem dies een waer tevvesen tot des ..abts belioet van sunte Marieinvaerde ende tot des gdiemeine convents XV li), sjaers erfliken, enen goeden groten eoninx Tornovseu vor XVI deniers gliorekent, of payuiout dat also «oei is, tot onzen lantreelit ie betalen, ellces jaors die one holt\'t tot smite ¹•lans misse te midde/.onier tuide die ander helft tot kersavonde daer naest ceinonde, nut enen stuc lants dut gliclieiten is die Daeiackei oude dat XII iiiorghen lants heilt , vvelc hint glieleglion is in den gherichto van Boosdo, tusghou Ghijsbrocht don Groten oude tusghon Glierade Acrijns/oon dat voren Aleiden lijftocht van Vinen is, in aldnssiilker nianiron also hier na beserevou staot.

Wanneer Gherbrant van Hoosde voerglieuoeint ofsijn orfglie-uainon cotton XV lb. sjaers erfliken alsnlkor niuiiteu als \\\'lt;terscreven \'S \'quot; 1 li\'1 reweerd ot int ^\'hei\'icii 1 e vuil Beosdo au /ekeron reinton ende den ..abt van Santo Marienuaerde ende dat ghénicine convent daer zeker ende vast in ghedaen hadde, dan sonde die yhene die dan., abt van Sunte Marion waerdo waer oude dat g-heuieine convent, dit voerghenoemt laid qnijt sclieldon van dosen voorsproken XV Ib. sjaers, ende houden die au alsnlken reinton als Gherbrant van Beesde o| sijn erfgheiianien cofton in dosen vorseroven glioriehten. Kndo van deson voorscrevon vorwaerdon sijn Wiierborghoii met glio-

ssunOiiilcr 11ant (Iheract (111 o r b ra n ts/.«wn vocrghonoomt, ewlo II u brc c li t M (! m s /(.en , cmlc diicr atquot; ^bolovctsc (; be r b ra n t van lii-csdc scaib\'bHis tc lioiulon.

{J ado (lit vorscrovon jtwsrgliolt hooft (J her brunt van l3ocsdc «linghevon den ..abt van Santo Marionwaordo oa don gbeineinen con-vcntc omdatsi bosingbon solen of doon bosinghon orflikou ondo oa-likon also dicko nls sedolic ondo moglielit- is, een outaer - tot Boosdc in dio kerki; o]gt; oiKf mogholikc stat. Elide omdat ic Gb o rb ran t van Boos do vorgbenoouit bogboro ondo wille (lat dit vasl ondo stade ghobondon werdo, so iiob ic doson tiogbonwoerdigbon brief bosogbolt niet minon zoghol, met doson vorgbonoomdon strboponen van Hoosde, om dio moorro sokorhoit. in orcondo allo dosor voer-sorovonro (lino bob wij, ..Kolof die Grote ondo Florans .) ans-y.oon voighenocmt, sehopen in Beosdo, doson brioi bosogbolt mot on/.on zogbolen.

Gbogb(!von int ja.or ons I loron M (\'CC X XIX, dos nianondancbs vor snnt(! I\'ontiacns dach.

i) N • iiül cu ;KW ontbreken, zijmle het «crslo jjopUuilst als noot onder 11quot; •gt;lquot;,

■) in het jaar UM wordt dit ;dt i.ir nog genoemd; heer (! e r h ratid van lioesds altaar. Zie nquot; 552. Aan wicn of wie dit altaar gowyd was, wordt niet go/.ogd Wel-li. ht aan het Heilige Kruis. Under den titel „liet Heilig Kruis te üeesd . heelt de Kerw. heer ,1. II. Uofle Vil in het Airhicf Anrlslfisd. Utnrhl, XVII, Id/. I vv.. vele hijzondei heden modegoile. ld aangaande twee vi.arien op hel Ihdlig- Krilisall.uir in

,|é kerk tc l\'.eesd, waarvan hij ......... vormeld vond sedert IMJ (t. a. |gt;. \'\'I/,. HO

,1c andere sedert IMKt of i.V.H (t. a. hl/.. 158), terwijl v in beide (!.• stichting lil het (luister ligt. Miss.liicn leidde de onderhavige gift lot de sti.hling van eein

dier vicarien, tot welke ook andere goederen heli....... hchlicn dau de i a. |i. opge

noemde stukken land; dit blijkt hijv. uit de woorden (aldaar hlz. 0) „dat tot die virario .... Lü\'liuiifii onrh r (nnh ii\'n st\'stien inorgou

Arunhl ■ ,!„ II ijvl; rrrhnnpt rin- morrjcH land W CnrllwerOH onder Hytyli ami Hcrwinio Ih-fwiii «.lt;:•«»«. »•.«u \'/.uilichcui lt;•« ./o/uumrs r/tii I rirh(.

ü. p. v. nos Pan lus do Francia et llonricits diotns Foy, S. in Santbomol, n. I\'. p. ([. o. c. n. A. r n o 1 d n s do Vico, yondidit rt o. pro O\' lb. d. 1. o. ut 1\'. p. qnatnor jngoni torre, situ in j. do Fynspiji in b.co dioto Cortboov(Mi, inter Ilcnriouin do Kono el enmiiuiiiitatcm, Herwin.., lilio Herwini de Sulinobem ot Jo-

li iMUi i d«\' Trajorl o i. lt;•/lt;•. Et dicttus Am «• I d ns dicdc turro reuunci!i.vit jirom Ulcus ele. dicto li v- r w i n o el lt;lu-to Joh au n i de Tra jee to, super dicta terra pir annum, ele. Inde sunt Oliverus, (ilins doiniui de Asporcu, lleuricus, lilius Saudor i de R y»-«pije et Nicholaus Ketel, tidoj. ind. N. t. I.

Datum a. i). Mlt;\'(\'(\' XXIX , lerin II |Mist l)i\\isioiu-m A]gt;ostoloriiiii.

Uil cigendotu «ci il yerkoclit liij liricvcn van fidijlvf ihiglcekcniiifi cm inlioml (|iiijs ti\'lkfii.- ccliUf L L ) al- ii\' • 4!Hl en Md, nu kwam liij ovfiilraclil. woordelijk Rclijk luiili\'uiJ mol .quot;il7, evi iiuls iiquot; :H5, op \'±1 Nuvumbor \'lli-\'i\'i, al- Liift aan Muririiwcitnl.

Voor dn hovrmiennrvulrn vnkonpt Arnold us de V ico, de Eyii siiijc, voor X\\X II). aan lt;/lt;• kooprr* in n 334 genoemd, \\ ll hout et I.WXIJ jiorticas terre, sitas in j. de Kynspijc in loco ditrtn t\'urthoeven, inter lliitxsrtuiu filium Johauuis cd dictum Aruoldiiui. Ifonien. lleuricus lilius Sn u dor i do Eyuspijc ei Nicholaus Ketel.

I)it figondorn werd vcrkoolit lgt;ij lirlcvcn van gelijkt! da^tci\'kenin^ en iiilnuid (pui telkens crliter \\ll Cl als rr • 1!H1 en quot;dli. en kwam liij ovei ilraclil. \\\\ iKjnlelijli jvlijk-luidend mei 517, evenals n» Uiri, op -£gt; Novemlter l;i4\'i, als -ill aan iMariiinweeid

Ioor Hcnricus i\'ey et (Ici\'ardus Ma til^hijs, s. in Ssiuthoinel, i\'iikooj\'l \\ wan us llac de Malsen rlt;ior (\' Ih. dan (ii c ra rdo pist c)ri, lm hrhonw di r nhdij, peciain terre sitani in jiirisdietione de Malsen hi \'quot;Co dicto rterdije in line inside puerorutii d. Ilacconis, inter ^¹ e i a i (1 n m 111 iuui 11 u b o n i s et .1 o li a n n e m de IVl o 1 e n tl i u o et al» illis ns(|ue in profnmluui atpie Litiglieu, in tanta nuantitatc ut ad dictum Y wa n u m spectat.

lit i \'i i\'d r.in (I r a li /j n rrr:rl;rrl (Kin MitVii\'mcrrr\'l i \'H , rf( i)}is run IO hL c/\' /»\'//(/

\'iiiln Ih li, (lii\'l\'t rnnrunt i-*l(\' ihil hij vimi\' l.irii (\'///n rrn Uifil\'t\'ii run \'/\' /\'/A hrdfiii] \' // igt;[i rrcit (jurd Dndri\'iKiml ijcri sllijd, \'\'\' jgt;l(L(ll^ sti llen

IJ. |). v. nos liouricvis dt; Worvu ot Jacobus Moliaort, in Sautl)oiiii)l, ii. t\'. p. q. r. i\'. li. Gomvdus de Bóiki recD^nos it

gt;lt;ⁱ tloburo ft solverr pi.......... porputno, singulis an nis, lt;1. abbati «Ie

Insula beate Murie virginis ad Nativitateiu Christi X Ib. lier. census den, log. i/r. reij. etn. ex eampo sito in j. do Deyle in loco dicto Vro-vvijc, recipiendas jure censuali, tali conditioiKs adjocta. quod, qmindo i\'t quain cito dietus Gerardu s X Ib. horeditarii census dicte monotc, in dicto tormiuo Nativitatis lt;\'liristi dandis singulis minis porpetuo dicto d. abbati ex tam eert» ot bona liereditate ut dietus campus est, ab altera parte aqueductus dieti Mare versus aqutuu Ijinglieii sita tradiderit, assign aver it ot deliberaverit, ex tune dietus (Jorar dus a solntione dieti census ex dicto cainpo solvendi, erit quitus perpetuc et sidutus. N. t. 1.

Datum a. 1). M (\'(\'(\' XXI X . I\'eria \\ jiost diem Decollationis bcati .loluumis Baptisto.

Ih i/rhi\'ili.. Ih r L , Pinion \'ii. Lu ui h r r t rrri;lquot; rvn nna hgt;t gt;quot;■ ji\'wr

lijU gt; hf rriilc ran 12 L • rlntlili\'i h :ijn _t vrrzcln ril quot;/\' rrn huis Ie .\\iiHnyaH , nndrr rnnrhi\'lnyud run nndet \' t\'cnlcH ^f\' \' \'I\' /\'//lt; hrdytoi dnnrrour in de jdmil* h inixjin

No- Revnaldns /, i ))od on is, liorcligravius N o v inui g c\'n - i s, Joliannes Puls el lieyniboldus lücoldi, scabini ibidem, testamur quod eonstitnti coram nobis in judicio, Thood er ic u s, Sy-m o li et Lambert us, filit quondam lluberti, t\'ratris domini Lam-be rti, [ilobani Noviiimgensis pie memorie, protitol)antur se deberc domino . .abbati Insule -aucte Marie, ordinis I\'remonstratonsis, I ra-[■•etciisis dvocesigt;, lien\'ditarios ct perjn^tnos redditus XI! lil)raruni parvoruiu demiriorum Novimagii pro tempore comniunitor nsualinni, solveudos annis singulis dicto doinino abbati do Integra mansiono qiiondain doniini Lam be rti sujirudicti, [gt;rout. idem dominus Lam-b e r t ii - eandem viveus inlmbitabat, die ,\\^suinptionis beate Marie, et con\\ertendos in salntem animo ejusdcni doiniui Lambert i, prout supmdicto domino abbati salubrius videbitur expi\'dire, salvia magis-

trisccnsuuiii snis jnribus in uiiuisiom- sn|.gt;ruili(ttaAlt;ljnlt;-litin est eiiiMii, (jtiod (Iuiiadlt;huiaquc dieti trsitros dii\'tos rudditus XII libnirum, in aliis huju\'s, ad cstuuatioiiein scabinoruai Novimagonshun, ad sulutiononi dictoruui roddituum valisntibus, -iiipradiuto doaiino ubbati dmiionstm-vcrint, ot lt;.\'U1u1i.mii doiuimiiu iibbatotn de cisdom mlditibui? in ioi\'is in qaibus Imjnsaiodi bona, suut sita , pront jas ibidem dictabit, ratuai, stabilcm ct iirmaai feccM\'int et reddidorint, ox tunc aiansio sn])i\'alt;lict:i orit deinde in perpotiumi a solatiouo eorandeai roddituum XII libra-rum libera, quita ponitus ot sohita. Haruiu testiaioaio littoraniai, gt;i^iliis nostris manitarum.

\') M. a. w.: Ijeliouiluas ilea rijns uil gczugiln hoeve aan lt;le overheid versctiuliligd.

Mloitr! van lliirflcn rcrkoopl zijn windmolen root 300 X atni dr ahdij. /ijm zufiU\')\' (lt;h)\'I si i nu doel Ujslcind tum nllc vccht dmiviw,

1 -gt; l! !gt;, Augustus •gt; 1 en S r j) i (Mil I) (M* 0. ( Z a I i h o m in c I.)

\' ■ p. v. nos Henri c n s Fey e( I\'auius Bart, s. in Sautboaad , quot;• b p. \'I- quot;• Alardus de irnoi\'ten vondidit cl o. pro COC lb.

Hoauïl, i titer W olternia dt; Maron et eominuiiitatom , |{ e n r i i ■ lt;) ile Wi\'i\'va a. o. ilovi. etc., sine consu, tri^inta dnobus lt;lonariis lt;\'(mi-sas domino J ho odor i co VV a ry n , presbylero, et N VIII denariis boni payanaMiti, f^rcsso i-ognli Tureiiensi pro XVI denariis computato, et duobus pullis, (bimino uo.^tro eomiti Gbelrie omni anno solxendis , dumta.xat i\'xcoptis, u dielis domino abbatlt;i lt;\'1 eonveutn lier. [ios-sidi\'mla. Itit d ictus A lard us die to moloudiuo et sue dieto (undo si;n aiee reuuneiavit, j\'rlt;*/11 ///r//x rlr, dilt;\'to llenrieo do Werva«. u. jind., super dielis mollt;MKliuo ejusqiu\' fundo sou area, per annum dr.

Inde sunt 1 [ 0 r t b o r n u s d lt;■ li o e c I e m , Otto lt;1 e I) r i o I, () 1 t lt; gt; \'\'\'\' 11 a lt;■ 11 o n , Cera r d n s d e lie u o, (J li i s e I 1» e r t n s do I) e y I o , -I o ii a n n lt;! s do 1 i e II n, \'I¹ hood or i c u s VV a u t a r t, (J r ar d u s •\' o lt;• lt;1 e (I e I n I e , A 1 a r d u s li 11 us V a w a n i d e V a u d e r i c, J o -b a 11 ji e s (ilius E g li o nis, et Arno I d n s lilius lt;\' lt;gt;p p ar d i, lidoj. iad. N. I. 1.

Datum a. 1gt;. .M t lt; (\'XXIX, leria V |i(ist lesinm Dlt;\'e(dlatiouis beat i .lobanuis liaptisto.

I\'m i| I ■ -1 ;miii r imsiijht, (jikkI const it uta curain uohis (loiuictillii (\'ris-tiiiia soror ili(.\'ti A I a r d i, t. s. e., dicto uiolindiiKi snoquc funclo sijTi arcc uutêiUcte numneiavit a. o. prcd,. N. t. I.

i Uil. lt;// /;;■/\'■/ riiii . \\ l / (t\' tl\' t vuu llur/trn, ti \'2 S 4 rrt\'lioojHii, mrl iltrns

ynnliiintlch rn Oiiilcr afKtuiiililovnhicf door zijne zuster Christina, (hunne rrchtrn ondi\'.r) drn voiirzcijdrn hricf inrt di; ildttrin, omsehrcmi rrfiiacht, voor 100 t (tan (hun tnedc-iiclii\'neliceerrlr) dn abdij Marirnivcrrd.

I . [gt;. v. ( lt;ligt; hovengenoemden), s. in Santbomel, n. f\'. p. q. c. c. n., (I. VV i 1 li e I mus tl e Busco, (uuionifus in Bouiol, tamquain receptor redditiiuin d. decani et capitnli ecclesie do Bomel; d. Theodori en s a r \\ ii, taiiKjiuuii capollainis altaris San cl e crucis ia ecclesia predicta fundati, et pro d. Henri c, o Mol i art, capellano altaris fundati in nostru liosjntali per l\'ctruin Moliart patrem ejus; (i o d et\'r i d n s de \\V a c h t o 1 d o ii c , taiuqnaia provisor hospitalis nostri predicii; (\' o r s t a ii t i u s de li ed e I, taiiiqmuu provisor luonse Spiritus sancti in Boimd; d. propositus iu Zoeiiwiuen pro sun clanstro de Zcionwirion ac (,\'oiiveutu ihideni, et pro doiuicolla Goutfloors, moniale iu dicto claustro; ()tt() d e llaeften, pro octdesia de Haeft(/ri et custodia ibidem; (Jorardus Holle de Rynoyen et L a u r e u t i n gt; lilius li or tb (s rui de Hoe lom, pro ecclesia de Rvijoym; et d. Alan-d ii s taniqnam investitus iu Rynoyen; veiididorunt ot o. pro C 1b. d. I. e. ut i\'. p. de scitu, consensu . et volnuiate Alardi do Ha oft on litteraiii cui hei\' presi-.ns littera est traiislixn, ot omnia bona iu ea conscripta sicuti ibidem eontinentur, Henrico de VV er va, a. o. d. abbatis de Insula beate Marie virginis et convontns ibidem, hereditarily ab i\'isdem possidenda, et siujjuli dicti domini et viri qui dictam litterani lt; iiiri dictis bonis veudidenmt, modo quo vendidorunt sic ct eisdcni reuunciavernnl. Et douiicolla (\' r i - ti 11 a soror dicti Alardi de Haofteu, e. t. s. e., omnibus bonis in dicta, littera conscript is ronuneiavit. N. t. I.

\') Kiffcnaar vmi lirt land \\vaai\'ü|) de in ilcn (loorgestokun hrii l, u quot;284, vormeldc nrtp.u\'lit u\'i\'vesligd . i ll tot lii\'il der /iel zijnur mofdcr oiuIim ccm anntal goilsdicnstigo inael^:liiig«gt;ii en per^im.\'ii vrnlrrUl was.

Voor l\'unlns de F ran ei a et llenricns Po 3\', s. in Sautbomel, mrkoojri A la r dus diottis Brode, voor X\\V 11). aan Henrico do Werva a. 0. dom. d.c,. uimni jager terre situm in J. do Hier in loco dictu opton VV orden iusgLou Meer eudo VV00I1, inter d. tibbiiktin de insula beate Ma.rio vii-ginis lt;*t investituiii in Hi jr. Ifortjm: lt;j li i s e 1-liortu s Hae, filius llaeeonis, S a 11 d 0 r u s dictns B r e d e et Ar noldns (Md ut, ejus frater.

I.amhrcclil, heer van Iturcn, durl hm hehoevc van Maririrwfcrcl af/tland van zijne recti lm op eme welerini/, idlwalerrade in lt;1,- IJhijc

Wij Lambrocht, here van liuren, liitiben cent oude konlijo allen hidon , dat \\vi al dat roobt, dat \\vi endo i)))/o lant baildon ol\' hehbe)) acn die wfttorltighe die plael) te gacui tusglion des doostors In\'eec ^ a)i den \\\\ aorde oude Lanxmore In\'oee neilo\'wao\'t in die Ijingbet). hebben atgliolaten eiult^ lato) iu bolioei dos cloestors v^)rghonoo)))t, oude koiincn mol doson briovt*, tint wi voertjnoor ghoen )\'elt;\'l)l noch gheen aentale daor aen hehbe)) en zoli\'n noch en n)(ighen , iituuiuer-inoer. Kndo waor 00c dat zake, dat ^-omant van onzen lande deso Mirseechde wotoringbe aontalon wondt;, dien on zoel wi on gbeen helpe )iocl) vorderuisso daor toe doen. Hndi^ omdat wi willen dat alle deso di))yhe owelijc vaste. t*iid(gt; stade bllvon, zoo heb wi tloson brio! brseghe.lt l))et O)izo)) zeghel.

Ghegheveu i)it jiier ons lieren MCC\'CXXIX, oj. s))nto Mathijs docb di\'s Ajiostols.

Voor Pan lus de Pra))cia et .) acob us Moliart, s, iïx Sant bornol, rerkoojil llenrloii.s Pey, vow c \\\\gt;. nan Henrico do Wervsi. h\'ti hehoeVe di r (dnlij, den iloorijextoki ii brie./\' n l\'l 7.

Voor 1 * nu I ii s do Pranci a ot Micliaol Mo li art, in 8aiit-bomol, vitrkoojiifti Johannes, (.1 h i gt;. o I b e r t u s (tt M a c h «y a r i n s, fratres, lilii Mach^arii de Kyn sp ij c, voor IA Ib. aan Honrioo diet o Sus, arfiitn sitam in Eynspijc, inter doininos de Insula beate Marie virtfinis et Siindernin A udseu le. Honjm; Sander ns And-se a I c et 11 e n r i e n s d e 11 e m e r t.

C. ij ghrneh l Uur erkent, zrkeren grond le Hier van Murii nwerrd in crfpaehl Ie hellen

U. p. v. Ti os Ilenrieus Fey et Henriciis de Werva, s. in Sautbomel. n. t\'. p. q. e. c. n. Ghise 1 b ertn s II ac filhis IJ aceo n is, arearn unam sitam in Uier, inter coininnneui viciun ox uno latere et Wilhelm um de Nvnlant et Marcholium den Witten ex latere alio , recognovit se rocepisse et reeepit de niann d. abbatis de lnsiiht bealr Marie vir^\'inis in ber. reuse [jerpetne possideiidani, pro tribus libris eensus den. leg. yr, rei/, etc.. quein een sum triuin librarum dicte monete. dietus Ghisolbertns promisit dieto d. ahbati singulis an nis perpetue in die beati Lainberti jure eensnali se debite solutnrnm. N. t. I.

I );i t ii in a. 0. M lt; \'\'( \\ X 1 \\ , sa I» bath o pust Oai n in rn sa ncti irmn.

Kiiitlcukoniiijj; in lutci \'in ill ■ Iti.\'m ilucs voii - III II i. sijn vc.rlaclil aul li i a c llt; i n n gt; hols tat op Mill hont hints golualon don l\'ilic, Willen) Kvors-; iiyn ili(! enn side oude lierman .lan s. erllneanemen ayn die ander gt;icle.

Voor II e ii r i** n do Werva et M ieliael Mo li ar 1, s. in Sanl boniel, rirkonjil («erardus, tainnlus doniini propositi de Insula beate Marie virginis, roor Cl. Ib. den (loiyriji binken briel n 312 aan d. ..abba.ti de Insula lira te Marie virginis.

Albert ra,i Cnjil: Derhnupl non slukjc Imul, gekycii truth, Dril, ikiii de abdij.

IJ. p. \\. uos Honricus Foy et Paulus Bart, s. in Satitbonaa, quot;• \'■ P- \'I- ⁽\'- ⁽\'- quot;• A 1 b e r t u s di\' Knye vendidit id o. pro XX II). d. I.e. ui 1\'. p. pocdnin tcrre diani in j. do Doyio, in loco dicdo aon don Eindijc, intor d. Ottonom, doruiimin do Asperon, ot d, abbntoin do insula boiilo Mario vii^nis, 11 o n r i o o d o VV o r v a, a. o. ojusdoiTi (loinini ;il)batis in iiillodio sine oonsn cnm a^\'oro de jnro ad dictain torrüin spocdanto, hor. possidcndam. Ml dietus A I bortns dioto Ioito roniinoiavit prmilh-.iit rlc., dioio Hnnrico a. o. domini abbatis pro-dioti supo: diota terra per anwmn rlc. N. t. I.

Mn rijrirt uien C nul lm sr, tlochlrr niti Jun Sassr, nflinilil aan Maririiwreril hohlrde Ir Hrrsil ilnor liissrlinihmisl rim ilr l:r,-l. vim Sl, l\'irlrr !• Itrrsil.

Iquot;t a-irr hchurj rchlor up grznjdr Iwfslnlr eén rrflijns van \\lllt nrlmllliii/n, vttnll Iirvr.iliud. Vonrh driwi/l zij nwlrrluilf mmyi-H mm hrl klooaler op «Is miilrrpithd, lot zij de voonngtlc hofslnde vnti mul.re laMm zal hrl,hm rjam-ijtl.

V\\ y .. li o I o t dio G roto endo G o s w y n M. e u s /.«on, s. in iioosdo, oroondoii dat voor ons qnaiu M argrieto, din A(4brooli1s wijl* was n 1, o a (lt; a -1 li ii s c , mot .1 a n d o n Zasso n , baren \\ader, baren gbo-(^oreii monibai r, (^ndo droecb op Florans J a n s zoon endo Gbijs-^ b ij s s o 1 o n zoen, den kenanoisteren van Beesdo, tot dc.s oloestors bohool van Snnto RIarionwerde, eno hofstat, dio biecht tot Beosdo tnsgben don gastbnso ondo tnsgbon Gliorbran do van Hoosde, (vndo vorgbiede bom tgbelt daer al* al botaolf te weson, \'•lub l\'lorans Janszoen onde Gbijsbroolit G h ij hso 1 o n kooii vooif-licnooiiit, drooginai voort op dose vorscrovon ind\'stat van Snnto I i\'lcrs wcglum, beren Aornde van Dordr oc li t, tot des «\'loostors boiioef van Snnto Marionw(!rdo tot enen rechton orl*tijnzo jaerlix om MIIV scdi., oinni -voeden groten ooninx Tornoyson vor XVI drn. gliorc \'\'quot;\' payinonl dal also o-od is, ülrs jaors Snnto t\'o-tor to betalen tol

suiito ljillul)VO(*lit s misse. Voert \\^rei^,t,eof^,h M ; i r Lf I\' i el t\' \\ nersf Te \\e 11 met li oren vader, J a ti den /assen, horen g-hecoren mombair, op dese vorseresvon liofstat, ende i^heloetde daer op doen te vertijen alle die daer metten recht op vertijen solen, eude gholovetse lieren A er n de vorseeeht te waren tot des eloesters behoei\' vau Sunte Alarienwenlc jaer ende daeh, vor alle die^liene die ten rechte coinen willen ende alle voerplicht at te doom, sonder van XIIIJ scill. erftijns jaerlies die vorsereven si ju.

Doe dese duiglie aldus gheschiet waren, daer qnam dese solve vor-glienoemde .M arg riete, met; horen vader Jan de n Z as sen, horen ghecoren mombair, ende droeoh opberen Aerude van Dordrecht voerseyt, tot des eloesters behoef van Sunte Marionwerde, IJ margben hints die licgben in den ghericht san lieesde, in den bornic tusghen II ubreeht M ens zoen ende tnsghon Gheraet sinen broeder, voer een eyghen erve sonder dijc ende sonder tijns, ende verglriede hem tghelt daer af al betaelt te wesen, ende verteeeb ter op ende gheloefde daer op doen te vertijen alle die ghene die daer metten recht op vertijen solen, ende ghelovetse beren Aernde voersereven te waren tot des vorghenocmt eloesters behoef jaer ende daeh voor alle die ghene die ten rechte comen willen, ende iilhgt; voerplicht af te doen, in al-dnssu Iker vorvvaerden, dat dese vorghenoemde anderhalf margben hints een waer solen wesen deser vorserovenre hofstat tot an dier tijt dat Margriete diekc vorseeeht, dese vorseechde hofstat volwaert heelt na dien dat si gheloeft heeft in desen brieve ende si daerop heeft doen vertijen alle dieghene die daer metten rechte op vertyon solen. Knde alsi dat ghedaen heeft, dan siju dese vorscreven anderhalf margben hints vri ende los, Margrieten of haerre orfghenatuen. In oreollde des briefs heseghelt met onzen /eghelcn.

Vnor . . Ito I o f d i o (lt; r o te ende F1 orans .1 anszoen , s. in Beesde, vcrkoojit (Jorstiaen II n brech ts/,oeii aan beren 1\'. ij e b a e r d e v a tt (\'dien t(ilgt; eloesters behoef van San te Marienwerde ende ter aermer, VII bont lands die licghen int gherichte van Beesde, int vorste broee.

tnsfflwn don ..abt van Hnnte Mariomverde oride tnsglion ITnbvec lit M e ii s zoen. Horg: 11 11 b r o e li t M o n s.

Dirk VIII, \'It\'IUlf tuin h / r r j, hrrrsf iijt dcy l;li)0!ttrt\'liiH]pn vr/jdiiiti vctv :ljtl tul

Ie Nijmegen, hun vroeger thmv ziju vader verh\'rml, voor tirhl vqélrr irijn lui hun

Nos Theodevicus, comes Olovensis, notum facinuis imiversis present!ii visiiris el aiulitiifis, quod emu progenitor son jirodeeexsor nostor dominns 1\'li o o d er i c n s, (jmmdain ooiues (Mevcnsis. pie meniorie, in reniissionem snornm peccaniinnm, .. abbati et convontni insnle beate Marie contiilorit qnod imimmes sint ab octo carratis vini in nostro tliöolonio Novimagensi ad potnm ipsox\'iiiii, pront in litteris diet! dotnini T heod er i c i nostri patrisquondam comitis (\'leven sis, super hoe conlectis, vidimus contineri. Ut antom pre-dicta concessie firma maneat et ineonvulsa, et a neinine in posternm \\i(dari valeal vol inlrin^\'i, mis, ob bonorem ^loriosi^ virlt;Jquot;inis Marie, dietiiin eonci^ssionem ipsis .. abbati et eonvontui approbannts et rati-llcauvus per presentos, nostro siyillo sigillatas, in testiinouium super oo.

¹¹ f\'ver den aanvang des jjars in liet, aartsbisdom Keulen, in oorkonden nu l.\'ilü, lje.s(im(, verschil vim gevoelen, /ie Weid unit si eh, Cnletiilariiim, S, VII, en (irote-

fem\', Ilisl. Clironoli«iir, S. \'28, Het, Jsiurlsil dezer oorkonde wordt hier .............

zoosds liel daarin is aitgcdrnkt. in navolging \\ mi een soortgeiijken daluin liij Bin leriin u, II neren. Ihr l^rzilio\'c^r Ki\'ihi, 1\\. S, IfiS (nquot; )

II\' ntli tl. 11 t 11 f I, i tl tt s . 00)1 i\'flit /\'. tj TIS ] i ij I, vrt\'l.nlljtl (III tl tlr nlnltj rit f \'It I OOItf/l vuit liKtti in \' r \'fititelt!. t\'l\'ti It ut\'; f it rt\'ttifi Itntil ttittlt f Ivtisptjl.

I . ji. v. nos l\'iinlns de |i¹ra,iieia. el VV ol torn s Scnep, s. in Sant bon iel, n. I. ]». q. c. ₍. n. li r n r i e n s, lilins Willek in! de ■\'\'.v us pij.-, vendidit el o. pro I, lb. d. I. e. ut I\'. |i. diniidinm jn^or

et l,\\\\\\ ficrlii\'iis trnv. sitas in j. ilc Eynspijo in loco dictu (gt;]it (J roet si uc, i nti\'i\' nui tri\'ni diet i i 1 i\' n r i c i ipsum 11 e n r i c u m. [toni, (loiiuini et uroaiu, sitas ib. inter VV i Ihelinnm Yin een etGhisel-bertinn, iVati\'i\'in ilirti ilenrici et Hllmn ejns , 11 (Mi i^-ie o do N\\C r v a a. d. abbatis i. n. rh-, a dicto d. abba.te, abbate dieiinns do Insula lieatr Marie vir^inis. Kt diotus llonriens, lilins Wilbolini\', diet is bonis que vendidit, i\'eniineiavit, pronrUlens etc. dicto Henrieo a. lt;». dicti d. aliliatis snjier dictis bonis [jer nmmni efr.. Inde snut Jacobus van den Kvlborchet llonriens, lilius S a. n d er i, (idej. ind.

i tacto dictus H on r i e n s d e W o r \\ a , sub tiondne diet i d. abba-tis , reddidit dicto II en ri co, Klio i Ui el midicta bona in lier. consn jiossidenda . pro tribns 1b, consus den. \'//*. i\'elt;j. etc, singulis annis

perpet no in die beati l\'otri ad (\'at hodrain, dicto d. abbati solvendis. (Jui i-eiixus elc. pena octo denarioruni lt;/. vuih. ele. dictns d. abbas reenperaro potest ex dictis bonis, quando dint ins nol norit ox pectare. N. t. ].

Datum a. I). M (\'(\'lt;\' X X X , dominica post diom (\'onvorsionis iioati l\'auli Apostoli.

\' llonriens Ke\\ et \\\\ oltorns Scaej», s. in Santbomel, i\'rrkiii\'i\'t ti o r a r d u s \\ o s, do Hl iscodueis , rimr IA I b. f/i/// ,1 o li a n n i Starc, ilr doorijrxh)lceii hneren u 172 en 2!itS.

Datnni a. I). M (\'CC XXX, foria II post dit \'in lt; \'on versionis Iieat i l\'auli Apostoli.

I \'»\'/■ 11 ■ n r \' r u s F o \\ ot llonriens de V\\ .■ r v a , s. in 8autboniol, r-eknnpl (i o r a r d r, s d i et u baneliaor, den. tloori/estolcen hi\'it\'l\' n /77, • et \\\\ Ib. \'/.//; abbati de Insula b(gt;ato Mario viivinb.

I\'atuin a. 1). M t lt;\'lt;\' X X X , teria Mil ante I\'uritieationoi» bi-ate Marii- \\irsjfinis.

Foor di\' hovungenocnidoi, s. in Sautbomcl, vcrlcoopl (lorardus, pistor do Insula boato Marie virgin is, ooor LX 1b. dm doonjeHtoknu lirii\'f n \' 194 ami .. abbati de I usitla beato Mario viryinis.

Datum a. D. M (J( K \' XX_X , furia quarta auto Paritioatiououi boati\' Mario vir^inis.

Verkoop van den dooryimhle-en hrief %• 203, voor XII II). Orerii/ens (jelijk aan. bovensta,and w\' 353.

Datum a. D. .M (\'(V \\ N X , f\'oria (|uarta auto I\'liiMlicutiouoin boato Marie virginis.

Voor de Ijovenyenoentden, s. in Kautboniol, verkoopt (lorardus Lnno-liaor, voor Xb 1b. den dowgwtokm brief nquot; 170 aan ..abbati do Insula beate Marie virgin is.

Datum a. I). M (\'(\'(\' X X X , Ibria 1111 ante I \'urifieaIionein beate Marie virginis.

Vour de bovenyenoenulen. s, in Saiitboniel, wrkoopi A.ni o.ld us do \\ ion, voor XII 1b. dfii (looryeHtokrii brief n :gt;47 ooh ..abbati do Insula beate Marie virginis.

Datum a. I). MCi\'CXXX, Ibria 111! ante I\'iirilirat innem iii\'ate Mario virginis.

trycHwijóvtl i\'ic tquot;n iHHf ie vrvkvijifoi (/(tcdo\'cn , vrlltc. Inj .iJh dvci\'I ijihn in het (tv

Xos {(h horritijciiiH\'niih i: , s. in S;in(IkhmcI . |irotlt;gt;shiiiiiir (inod (J riir⁽liis li I ins R.ulol phi {do \\V orva \') pcllificis, vcndidit et o. I\'¹quot; d. I. i\'. ut t. p. omnia hoiui tam mobilia ipiam imiiKi-

bilia que ipse ad prisons habet vol in posterniu habitunis est vel acquirot; item, littonim ciii hcc pvost^ns littcra est translixa ¹ lt;\'t omiK\' jus (plod ipso in on hu bot, d. j)re]M.sitlt;» do Insula beate Mario ad opus ei ui vont ii- ibidem post morteiu dirti (MTardi habonda perpetue et heriditarie possideiula. Kt dictus (iorardus oiiiuibus clictis bonis i einineias it, fH\'omlllettx etc. dic.to d. propositi! ad opus dilt;\'ti con\\ oiitiis l\'t\'r anuum •Ir. N. t. 1.

ArnniKl vut) /■.lytinpijl: holoaft janrlijhs uit zijnn goederen under Kuspgk den aht

............ Ir lielulvn, totdat hij imiond rindi die den aht dr riehtige iiehdhni

\'t\' \'Iigenoeniileii ., gt;. in /antbouiel, proti-staiunr ipiod Arnold n s, li I i us I! a ii d o k i n i do hl _v n s j) ij o . pro mis it d. . . abbati di\' Insula Iteato Mario virgiuis, XX solidos don. log. gr. reg. ete. [u lesto I a-i In- proximo et deinde perpetue oinni anno in ti\'stn l\'aseho, et \\ solidos diito in on ete in die beati Martini byemalis proximo, et \'li\'inde perpetue omni anno in die beati Martini byemalis, dicto d.

dii to d. ahbati eortiHoat dietns vigiuti solidos dioto nioneto omni anno ju rpetne in lestu l\'asebi\' et doeoui solidos dicte monete in die lifati .Martini byoiiialis dicto d. abbati porpi\'tno annis singulis soi-\\eiidos taai tirinc et eorto, quod dirto d. abbati perpetue sit lirmum

boiiu\'l, verkoopt Hubert us, filius J oh aim is lt;1 lt;• Eyuspjjo, voor XX II). aau 11 o n r i c o «1 c- VV urvu leu hehomu- drr abdij, V hout torn; situ in j. Jo Eynsjiijc supra novum pasciiam, inter d. abbatem do In-siila bcatr Mario vir^inis ex utnuiuc latoro.

Nos Koynaldus Sy IhmIoiiIs, borchtgt;Taviiis Novimagonsis, llcr-maans do Rod in cliavon ot Bruno do Dnsohorgh, scabiui ibidem, tostannir quod (■unstifuti coram nobis in jndieio (iodelri-d ii s I[ a,e I; e d o Worde id Ilt; i a «\'jus uxor lojjfitima , cuju ^uo ••loeto mondibnrdo et ^ibi sontoid ialitt^\'dato, volimtate eonim librra, domnm in qua ad prosons niofantiir el ;ircain ejusdem, ^itas a[iult;l evmitori nru de Worde, mm oinni Jure (|iiolt;l in oilt;doin halnieriiitt , lintgnoro van dor Cloeken, iioslro coneivi, nd perpetuos usits ubljatis et eoiivcntus liisulc bouto Marie, ordinis 1 \'reiiion-.tnitciiMs, efl\'estiicando resignnveriint, ita quod, dictante sentontia scabinormu, dicti coiijnyes nichil juris roti......runt in eisdoin.

Quo f\'arto, idem K n t gli or u s pnd\'atas domuiu et aream eont nlit, noiuiue dictorum abbatis ot coiiventiis, supi\'adictis eoiijiigibus et eoriun lierodjbns, pro lioreditario eensu XX1III solidonun jiarvornni deiiarioruiu pro tempore, ooinininiitei^- usiialimn, et iinius diei inessis dieti Maddacli\', singulis annis, die boati Lam bert i^J (lietigt; abbati et couventui a snpradiGtis conjugibtis «1 eormn heredibus persohendo. llarnTil testiimmio litterarmn , sie-i||i~, noslris iniiiiitarnin.

Muddiich miiiiiilug. run diiji niuaions. \\:iii lirl nude nitieileu, mnei/rn : mi Millie verklaar ik ilil woord ail den Siiincnliiinff van dive (uirkoade ra n :i7igt;. mrl di\' goederenlijst liet Wfir It olleen onder W\'ordiMt :i;ni^;elrollen , en wet al een didnst liewijs in den oogsttijd, Itij den in geld ot iioendee- nit^edinUten lt; ijns liedoieen. en al een evenzeer op tie! kind rustend servitunt dninaan toegevoegd.

-I |le/e Ii\'llte VVOI\'dl iievestigd ill 11quot; Al.)_t ;ll\\\\:l;ll tdijkt, dat IIH I S. 1 ..lliitni\'t us III di/en lirief, S. I.nniliertils Murtyr wordt bedoeld, vei nioedelijk de MiiiistrielilMdie Im-^SI\'\'^,0P ^(!l1 martelaar vim dien naain, wiens teestdaL\' op 17 Sopteinljcr \\att.

I\\ i/ht\'re/i t v ft h I w i S d r flt\'fKtijt cctir ho/.-tffdr htt \\\'/ra rrn Iwhoc/ vctil li r I irojt iinn Wil Ion (Coin hue y) den land meter, die haar van \'si/raven woye nnn de abdij

\\\\ i j ..(in s w ij n Mous/ocn endu (lli ij sbrcelit Juiis/agt;uu schepen in Beesdc, orcdiiden dut voer ons qutuu Egbreeht van Bcesdo, eude drueeh op V\\ i 11 e m (Comhaer)¹ den laiitmeter, tot sgravou behotd\' v ;i n (iholreji, een liofstat die leoelit tot Beesde Uiitendijes tu.sjfhon den \\\\ irl aldornuest an ilie een y.ide, ende tnslt;;lieii Egbreelit vor-glienoeint au dit .mier zide, met alsulken tijuze alsor die; grave van • llielron metkiii rechte nut hobbon sul. fcJndo VVillem die latit-meter vorst\'echt droecli voert op van syraven wnglien van (llielren, In-ren V rifdo r i c, proest van Snntn Mariemverde, lots cloesters iic-hoi\'l van Snnte jVluricnwerde vnrseocht, dese vorscreven hofstat met ulsidken tijn/o uis vorscn^ven is. I\'IikIc Ke-breclit \\ orglKnioenil verminde hom labelt vun deser vorsprokenrn hofstat albotaidt te wesen. \\ oer( 11 v(nquot;1 ee( h K e\' h r e e h t v un H e e s de voerseeeh t op dese vlt;)erscreven holstat. on do gheloelde daer op duen te vert ijen alle die ghene die duer motton rechte op vertijen solen, ende ^helovetse heren Vrederie voifjlionoomt te waren tot des vorsprokens cloesters behoef van Snnte Murienwerde, Jaer ende duch, voer alle die glume die ten rechte comen willen, ende alle voer])lieht af te deen, sonder al snlc tijns als voersfiro-ven is. Voert is te weten dut Kgb recht van Beesde (lielie voeisoecdd gbcloi\'fde heren \\ rederic, proest van Snnte Murien-vverde, tot des cloesters behoel\' vuji Snnte Marienvverde dicke vorghe-noeiut, scadohies eiule connnerloes te honden van ulsnlken tijuze ttls die grave van («helren metten rechte hebben sal nut dese voer-sereven hol\'^tiil. In orconde des briefs Ijeseghelt met onzen zeglnden.

(«heglievon int jaer ons Heren M (JOC ende XXX, des suniien-duechs \\ oer Betiedicti ahbatis.

gt; /nrulc-i twijfel wurdl hier in clilcis mei i 11 c ui di\' lantinrti\'i . die in sgi\'avpn

Ivlaiif; iipi ici\'i 11, licilni\'M \\\\ illcni e o in li u. c i\', \'sgiavcn gi\'/wmiMi laiidnictL\'i . vci-meld in li let».

Voor dr honrngciioumden, s. in Beesde, vrrkoopen ver Suelmi die \' gt; h ij - hr er li t s wijf v u n Beesde n\\ us, endts A 1 n r act haer dochter

met PI o ran s Janszocn haren ghocoren mombair, .1 sm van Dalom, do(11\'vaoiquot;t on Claos, alle dric zoonoii vorcn Saolmion voor-ghenoemt, nan horen Vrecloric, proest s van Smite Marien worde, leu hrhcirr ilrr dbillj, IIV honl lauts die lieghen int glioricld van Heesde, in den Itidderslaeli, tilfSghon die horen van Sunte Marion-wcrde cnde tiisglien lleinl\' K r in g a. e r t 8 a mle rs/.ocn. liorg-: Kg-brecht van Beesdo.

Glieglieveii int ja-er ons Horen M lt;\'t\'(\' X \\ X , des sonnondaeelis voer Benedict! abbat-is.

IJ. p. v. hos Paul us de li\'ranciaot Henri ens Pej, s. in Savit-bomel, ii. t\'. p. q. e, e. n. Petrus (Jay vendidit et o. pro XX 1b. d. 1. e. lil (\'. p. I\'l\' ,it et X \\ VI ]iortiea-s lorre, -itas in j. de Deyle in loco dicto op -n Weert, inter doininos de insnlti beate Marie et A 1 bert n ia de Kutic, d. preposito de Insula beate Marie virginis, ad opus d. abbatis et convontus ibidem, in aliodio sine ccntm cnm aggere de jnre ad dietain terrain pertinente, liereditarii\'possidendas. Kt dictiis Petrus diete terre rennnciavit jiromUlem «/lt;•. dii-to lt;1. preposito u. o. pred. super dicta terra j/ir u-uu-iim c/c. Indo est (J b i s e 1-bertus U ac lt;1 e Tule lidej. N. t. 1.

Voor Ui- biivrngi\'iior.mdrn, s. in Sant boinel , rcrkiiopt\'ii Mecbteldis tilia Gliiseiberti (Je vo e t. s. e. et cum eis (Jera-rdus ipsius Mecbtildis IValei , voor XX lb., II bont et lAXNVII pertieas terre, ^;itas in j. digt; Dcyle in loco dicto in den Il.ogbenwoert, inter ilo-ininos de I nsula, ex utrocjue la-tere inl\'ra aggiu\'öm, et inter berodes A de ex iitroqne latere trans aggerem , aan il. jlt;/•(\'/gt;. c/e. i. a. «. cum

I\'oor ile hormijmoi\'mdev in Zautbomcl, verkoupnv VV i 1 Uelui us \'I\'\' 1 quot;Ie et ( j li i s c I h c r t li s II a r oj\'ns Iratci\' ruor ( C lb., V juycrii et \\f liont torn;, situ in j. de Dcyli\' in den Dalenwcort, inter du-minos do Insula beate Marie ex utr«gt;que latere aan d. -prep. etc. i. a. .s. r. cinn rfc. tionj: tlbisel bert us de D e y 1,

Voor de hovf mji\'noevidm., iu Sautboiuel, verkoopt G h i se 1 b e r t u s liae, lilitis \\\\ i 1 h e I in i de Tule, voor lt; 1 b., IX lu)iit tern;, situ in j. de Deyle in loco ojit (Jortlant, inter ipsum G ]i i s e 1 b o r t u m ilac et Lambert nm. filium Thcoder i ci Hou mans; item, tria bont et I.XX.WI jKirticas torn? ibidem in loco dieto opten Eindijc, inter domiuos de Insula beate Marie et Albertum ile K uj\'c, lt;quot;t?t d. prnp. \'Ie. i. o, h, c, cniii (7c. Ml l\'etrus (\' ti y onini jnri qnod ipsii babet in dictis IX hout terre in loco (\'urtlant dieto sitis, rennnoiuvit quot;. quot;. pred. Datum a. 1). M CC( XXX, i\'eria III post A nnuneiationom domi-uicam.

I\'hili]\'* ran \\\\ii, il i ii ii ij i rrrkoojit liDirl omlri W\'nift\'Hui/en min ih\' nhil 11

\' • p- v. nos II c ii ri c u gt; l\'ey et llenrieus di\' VVerva, s. in Sautbipmei , n. 1\'. p. q. c, e. n. l\'bilippns, lilius («b vskiui de W ad e li o v, vendiflit et o. pro ( ( |1), d. ). nt f\'. p. Xj jugera tem;, ¹1a iu j. (Ir Wademiye in manso dieto I vlsgbeboeve, inter viani dictam lyelweeh et terrain eapelle in \'l\'yela. Item umim jager ibidem i\'¹ eodem manso, inter terrain diete eapelle et terrain jurisdietionis \'Ie /eeuw inen . Olivero. filiu doniini do A speren, a. o. dom. etc. i. o. lie. exceptis ■-cv virgatis aggeri.-- ad dictam terrain de Jure spee-(antil)us. Kt dictie l\'b 11 i p p u s diete terre reniirieia\\ it, igt;roinilteii,* efe. dictn Olyvere n. o. pred. super dicta terra /quot;\'/• mniinii ete. N t. I.

Dat nm . . I). ,\\| ( i ( x X \\ , teria \\ pust V miui;eiationem dotnii.i\' am.

Voor Arno ld us de 11 oesdcn et W oltorus Setiop, s. in Sautbnmol, verkoopen Joliannos B1 a f fu ort et lladolphus ejus frater, voor Cl- lb., V jugera et X.CV jierticas tcrro, situs in j. do Helhi in loco dicto dsVricseu camp, inter domiiios do Insula boat»\' Marie virginis et N e n d o k i n u ui d e 11 a o rhuson, aan (i e r a r d o d e VVerva, leu behoeve der abdij. Borejen: T h o o d o r i c u 8 lilius llen-r i e i et A. r u o 1 d u s F i 1 e.

(Ulo, heer viin Cni/li, iln.ir ifr tihfhj Mfo\'ii\'Wieet\'ril en ilr -teel lirnre tot gt;rhrnts~ hum \'felinzoi in ln-^r/h n ftrn hest(t((7iiie Ijesehiltrit otlt; i\' -trti ( /iji inlnni eau liiinl l\'ij licit, in hel In ml enn (\'in/h \'ji\'lt\'jen, hejiiiiill de (jreinen nm Int iieihelh 7 toelh de ui/dj donrroH zctl hehhen, \'■// o\'ijsl hel ovei-nfc min Hrttvr Inr.

\\V i Otte, bere van Knvc, tiiaken condl allen Inden die dese lotlre seleu sien of horen lesen , dal eersome Inde die abt einlo teou-\\ent van Sentc Marienweerdt\' van eenre pnrtven. onde die stal van don (Ir.ive ende onze gliemone lant van der ander purtveii, \\an allen tuiste ende van allen beeronen dat si ondortnsgbon ghohadt hebben alse van gbemeenten die bi den hove van Hallo\' glioleglieu is, niet eondrarbt irbeet ende niet vryen w ille an ons onde op onze /eeghon bleven sijn , waer op dal \\vi ons met onsen vrienden wale beraden liebben onde seeghon aldus als hierna hesere von is. Don voernoemdeti abt einb\' den eoevi\'nte soegbi\'ii wi erIIik\'e einlo ewcliki\' toe bidioreli s(den , allo lant ende erve van lialrevoert. 1 nsghon don 11eodaeker ondr tnsgfien tgoot van der Heiden, ende voert noven lialrobosob ondo tiisglKüi die Riet ende tusgheii A iiderhallc, alsoe a 1st daer bepntht ende bepaelt is, ende van Auderhalle tot aen dien wegho die van Malle tot Millewaert uact tiislt;;-lien den \\dseidi\'ii ende tns\'dicn den Seaejidike, ende voert tot ten drien evken t.oe, emlo van don drien ovken onane don IloglienboHch , ende van omino don llugbenbosoh ter agben done toe, ende neven die Waghen dom ton N\'uwon dike toe, ende, van den Nuwen dilce ten Heedaokcr toe, boiu^von don wegbo die gaet van don («rave ter /eelauder waort emlo voort oinnio den lleedaeker nten veghe die van (iale coemt ende guot in ilalriivoert

ilic iilt;Ivc11 ^\'lii\'iKM\'iiit N. |)it vnniiicniili\' hint ciiilc crvi\' :ilst hijv bnvon oinlixidt, Ix^ntht bepuolt is, secghi! \\vi don algt;t oiuli\' den con-

vnt vucrmn\'iiii toe, iilso datsi dat erdike undo owoliko lioliiiiidcn solon oadt! daormodo horen orbaer doen als mei horen o\\■glKsiien goede; vuert in llnrenhoseho elide opten Horen solon si seutten , also alsiutni

onde baton desen palen ende boleidinghen is, dat seeghe wi onser stat vim den (jrave ende don gboinenen laade toe. Over d(gt;se holei-dinyho emle over dit seeghen waren met ons, her Heinric, here van (i li o n i\' p, lier U e i n r i e van IL o ep s onse iiovlt;lt;, onsi• inanne , Jan van Oytghc ohm- aniptnian, Jan veren Ly de k nu sone, £n -wein \\\\ (■ r n e e rgt; sone, Br ns in n dsmit , Willem die Witte, Ij a in I) r (! e h I A be n som; endo (Ihi^ldoll\' d-.niiler, onso sehejitme onde ghoswoerno van den (iravi■ ende anders vele goeder Inde, onso manno endo dionstnianne, also Harijs van Ivnvo, l\'ctor van Mir-I a er die jonghe, Arnoudt van Padbroke, Jaoob (* r i o in emle. .Vmondt Vil roe. Mndo want wi willen dat dit soeghen ende deso beloidinglie vast endo gestade blivo, dner onnne is dose lottre besogh(dt mot onsen soghel endo met seglielon dos horen \\ a n (,i h o n o p, beren Hei n ri «• v au ll oéps ende mot segbol dor gt;tat van den CJravo.

i /oolaml. in liet Land van liavoiistoin, /. \\\\. van (!i avo, to dion tijdo 0011 gehucht ondi i do parm liio IMou. I\'gt;r I in I.\'!7(i werd to /oolimd oone kaiiol geslicht , latoi tui painohinkorU vfiinivou. Clta.rlcr* rnz. Ijuid ran llavitislfin, \'sHortugeidiosoh, 1848, I, bh. 148.

In hot MrirtoriiuU igt;/ t tench r, run (Irare en den /ittnlr run Kuili, doov I\'ai inget on van A Ion, I\'lniht, 17\'i\'J. Id/.. !Kt, on in do Hcsrlwjriiifi van (ienrc, door P. lion d t i k \\ 1 i! a v 1¹, I Si\',. I. hl/. I\'i\'i wordt /.under twijlol, mill\' /imivoi\' Marionwooid on do vordooling van do (iia-pool liotrrlt , hovonslaandc brief, bedoeld, dooh /ijn tol,gt;t was aan boido ■■ 11rij\\ri onbokoml. Do door lion aan do bemiddoling van Otto van Cuyk t.uogosidirovon solioiding tnssihon Cuvk on Herpen (waainvor in oorstgoineld

wi rk bl/. ilil w.) I......I bij eon andoron brioC gorogeld /ijn gowoost, on dr/o kan hot

door bon vorinoldo laloro jaarlal 1333 godragen hobbon. Interessant mot betrokking tut bot verdoold be/it van do Oraspeol kan/.ijn oeno kaart op porkaiiient: „ van Gravo on I ii 11 s 11 o koi i. mik van de gopi ojec.toordo vaart uit do Pool ( in quot;1 lit 7 door .1 an Peters/. Don » bij Jan van l ull. A 1647 \'. van wolkc W. I\'ape (aquot; 1841, Handel. /Von. Urn. run Smnrl-lle\'ilianil, II. bl/. 1(3(3) gowaagt als oiibekond, maar niot onbolang-iijk \\vo.r(*n.s do daao-p vourkmnondo grero-solioiding dor Pool, tusschen de landen van liavoiistoin on van Cuyk. waaiom do liiitonant-genpraal do Man /0, met vergunning van don eigenaar (destijds do wethouder Walter to Grave), voor hot Topograpbisch bureau liot l opiooren.

(gt; ij h r flt;h t nan Of\'.\'// lu\'t\'li\'iojil n\'i\'\'hri\'lrt/r sl iihhrn liD/il vtiih\'i\' Di\'il OUn Movii-H-

IJ. p. v. ims Honricns Kc}\', lloni\'M\'Us lt;| »• Werva ot M icliuol Mdlinrt, s. in Sautboniol. ii. f\'. |). q. c, lt;•. u. (J h is(lt;l b ei-t us de Deyle vcucliclit et o. pro (juiugentis libris d. I. c. ut 1\'. p. \\llll hunt ot IMI perticiis torro, situs in J. do Deyle in loco dicto In den vvecrt o]» die tien gherden, inter doniines de Insula et terruiii dietam (xlieer. Item, XVII hout el \\XIII pertiitus terre ib. o]gt;plt;ni (llmu*, intor vleniu dietlun (\'oniacswoch lt;!x uno latere ei cnratmu in Deyle, dominos dn insula, Faleouom, filinm Haeconis, Albertnm de Kmie, .1 oli au nem et Albert um suos lilius et VV oitenuii Wantuert e.\\ latere alio. Item, II hout et l.\\\\V pertieas terre ib. in den (\'rum nieugrijnt, inter dominos tie Insula (^t Albertumde K u n e. Item, II lujnt ei WXVH pertieas terre ibid, in den (.\'orteiigrijnt , inter do minos de Insula ex laten? uuó et domiiiiiin de Asperen, dominos de Insula et pneros Alberti de K u ue e\\ lutci\'e alio. Item, I ria hout et XIjII pertiras terre ib. op die Dijehaor, inter (loiniiios ile-insula et dominiun de Aspenm. Item \\ bont ternquot;, dempt i^ tairien dnabus virgatis, sita ib. in loco dieto Tusghen broden wceh emle, smalen weeh, iartor dominos de Insula el domirium do Asperen. Item, \\ gt;\' bont et VII virgatas ib. opjien Ael_ver, inter dominos it In snhl et i\' a I e o n e m , liliu in Haeconis. Hem , 11 Is\' bont lorre il). op|ion Appehyeert, inter doniinos de Insula et aggerom. Item, diiniilinm jnjjcr terre ib. op Troc, inter dominos de Insula ex ntrolt;|U(? Intore. Item, I. \\ \\ V virgatas terre ib. a on den iii ml ije , inter A I bo r t a m d c h n n i ei dominos de Insula, d. prc/i. lt;■/lt;•. in allodio sine consu et rum aü\'-gerihus de jure ad dictum terrain spectantibus, lier. possiihuida. KI diet us (.{ bi sel bert us dicte terre reiinneiavit /«romiV/ctut dr, dici-o d. proposito «.. a. jirrd. super dicta terra ■per aimnlv f/c. Inde gt;iint \\\\ il h e I in n s de T n I e et (1 li i s e I b e r t u s 11 a e , ejus frater . lidej. iml.

u. !gt;. V. .u.s Aruul.lus de Ilocsdeu, Paulus dc Praucia, M icliaol Moliart ot Philippns dr H orwlncn, s. in Sautbomel, „ f q. c. r. n. (\' o ii i\'ard u s K..dc, vondidit ot o. pro CC lb. d. 1. ... ut t\'. p. VI jugera terre, situ in j. d. Kossem supor novum pas-₍,,_uuu, inter Aruolduiu iUimn (\'onrar.liet R u tgli t\' ru in W olt; item, VI p.^ru terre ib. in loeis diotis Üpte Repen oude üpte Seo-bemdou, \'iiitor Arnold,.m de Ünlic, d. Go.win.,inde Uosseui, militetn, et pueros Johanuis dsblaron (ne) ex nnu lutere et terrain diciam Dwennergl.ei, et u.lversutiliu do untiquu past-na ex lutore ..l,o; item, dn» j.^eru terre ib. op die Tweo-herden, inter Oourardum R o de et (j o s „ i n u m Strove; it..,.., VII kont terre ,bidem super novam puseuaui, inter Johanuem iiliiuu i\'ven deV.eo et Jo-hannen. Boeesl.-el; item, Will liont terre ib.dem Ol-ten Iv,.lacker, inter terram dietum Dorei.dije et terra... dietan, Opten VV rert ; item ju^er tenv ibidem in die Swu.lon, inter (Jerardum de . a-mer..;. et Conrurdom Rode, llonrieo de Werva, u.o.d ab-l^tis ,1,. Insula beate Marie /. a. Wr. Et dictos (!o n rard ns dnde biTeditati ronuneiuvit , pfoni IHnm W-. Henri.- a. o. dicti d abbut.s super di. ta l.ureditato per annum Wc. inde sunt Eenrieus, l.lms dieti (•„nrardi, et (ierardus, lUius Arnold i de Roemde, hdtv), md. quo iat-to diet os ilenrieus sub nomine d. abbatis prod, reddidit (\'„nrurdo dietam hereditatem in i.er. censu posMdendam, pro XI lb. den. leg. ijr. rv.g. \'Ir. .singulis annis perpetno in .lie beat. Ste-pl.u.ii i\'rfdlion.artvris io medio l.ye.n.s, dictoil. uldml, sol\\end,gt;, \'1quot;, pen a M sol. d. nu.n. .te. dietns d. ubbas recuperare potest ,._x dirtu lieroditate. qmindo diutins noluerit expeetare. N. t. 1.

y,,,». Xrnoldus le IloeH.leo rt 1\'lil li p p n s d e ilorwinen, iu Siiutb.onel , r.rk„„,d Arnoldus lilin- llaudekini\' \'le R\'tio

voor ^ lb., \\^r liont torro sita in j. de Eynspijc, in loco dicto Sittert, inter d. ahbatcm de Insula beate Marie viryinis et dictum Arnol-d ii ni , ooti II en rieo d»* \\V erx\'a, h u hrhoi\'i\'t\' tlt-r olxh/. Iforiirn ; dontinus •loliannos, dietns Rike, presbiter, Wedigo et Tlniodericnis, t\'vatres, lilii tsr(ae1 is?), avnticnli dicti Arnoldi.

Datum a. D M (\'lt;■(.\' X \\ X. feria III ])lt;is( lic;i,tlt;)rnii) IVtri et l\'nuli Apostolonnn.

Ciiilfniil II li ch c van Worden en tijm ceh! genoot r Elisuhelh erkennen, dat :!j het dour hen hewoonde Inns, voost ih hetiroii/\'plaals te Worden, tegen oene joay tijhsehe evfrente von de iihdij in erfpacht luniden.

Nns lie_vna]dns Sy bo nis\', horcli^ravius No v imagensis, Arnol-dus de \\\\ ii lt; i lt;■ id \\\\ illiiïlinus de lii sciihini ibidem, ii\'slü-

mur (jiiod const it ui i coram nobis in judicio lt;« o d e I\'l-id ii s II a ck e d c ^ quot;\'\'\'l\'¹ \'d hlv/.alteth, ejus uxor legit i ma, in\'oKtcbant ur se tcncrc ;il) abbale et coTiventu Inside b(!ate Marie, area.iu cl doninm in cjnibns iidein coiijugcs ad [(resens morantur, sitas jnxtu cvmitcrinm de Worde, inter terrain doniinomni Xanctcnsiiira cx una pin-te, et terrain die-toinni abbatis id eonventns ox altera purtc, pro Itereditario ccnsu

alium, ct nno die dicto Madibudi, anuis singulis, die heati l/amberti Martyris, pretatis abbati et conventui jiersolvendis. Ilarnni testimonio lilterarum, sigillis nosti\'is innnitaruTn,

Datum anno Domini M (\'( V X XX . crastino TransUitionis beati Martini hljtisi^opi,

\'gt; Waurs.:liijnlijk moet gelo/fti wonlwi, Sy bo.lun is. als m tiquot; :*»». Ho imum Sy-lniil u kmiil yoor in uquot; 8G.

Johannes e ti ti 11 /;,•/, eerkotrfil html tiinlrr Uriel tont tie uMij, die hel hem in

,1,. Vico, vendidit ot o, pro I. 11). d. 1. o. nt f. p. duo ju^ra terro ^ita in j. lt;1«\' Driol, in Iocm, di.do opten Vlidert, inter Rodol ph nm Hi,,. ,.t heredos Uorardi de Vico; item, nimm ju^er terre sitam ill. ill loco dicto opten Riscoten, inter dictum Johunnem ot Jo-hiinnom, filiuin Mat hie, d. Palconi, presbytero, a. o. dom. etc.. I. a. etc. Et dictiis Johannes dicte torro renunciavit, promitlem etc. d. Falconi a. o. dicti d. abbatis super dicta terra per annum etc. hide sunt Arnold us, ftlius Johunuis de Vico, et Theodori-

Quo facto dictus d. Falco, ex parte dicti d. abbatis, reddidit dicto .lohauni dictsun terrain in hor. consii possidendaui, pro tribus lb. don. Ictf. lt;/r. reij. etc. in die beati Petri ad Vincula dicto d. abbati perpetue persolvendis. Qui ce-MUs etc.. pena trinm sol. d. man. etc. dietus d. abbas recuporare potest ex dicta terra qnando diutius uo-

Koor Arno ld us do Hoesden, Henricus do Wervaet VVol-torus Scaep, s. in Santboniol, verkoopt Al bert us Andscalc „00,. (• 11,. aan d. prep. elr. vil hont terro sita in j. de Kyuspijc in |_oC(l ,ii,.to In den Sittert, inter dominos de Insula beate Mane et h,-redes Haudokini, lilii Voters de Hellen. Item, IN hont et I vin porticas terre ib. in loco dicto Cortehoeven, inter dominos de Insula et doinimuii de As peren. Borg; San der us Andscalc.

_v_ ( ,/,• liiirrikjrntienidrii.) s. in bantbomel. n. I. p. (|. \'. \'• n. Albi-rtu s Andscalc vendidit et o. pro t I. Ib. d. 1. e. ut i. p.

VItl Jtigera ft nnnra hout oi XLIN poi-ticas torro, situs in j. de Dcylo in loco dicto Boniiichoo, inter coininunoin \\ii-mn ot i[)siiiii Albcr-tuiU Andscalc d. prejgt;. etc. !.. a. rlr. Kt dictns AJbortus dicto terre reuuiiciuvit promilfcnn cle. d. preposito n. lt;gt;. /irail. super ierra ■\'iite dicta per o-nimm de. Inde est Sanderns Audscalc Hdej.

Quo lacto dictns tl, propositus sub nomine d. abhatis et conxentus pred. (reddidit) dicto Al Ixsrto dictum tinTaui in lier. ccnsn jxissiden-daui, pro Mil lb. den. leg. gr, reg. dr., in die heuti Petri ad Cathedraui, dictis d. abbati et conventni singulis aunis purjuitue persol vendis. Qni ritnung etc. penn quatuor solidoruiu num. 4c. dictns d. abbas et convcnlus recujierare possnnt ex di(da terra cjtuindo dintius uolue-rint expeetare. N. t. I.

Voor II curieus de W er va et Wol terns 8caep, s. in Saut-bonnd , vnrkoopon L ;i in b c r t, n s tllius Theodorici Bouinaus et liaurentius, lllins llenrici Hagaerts, iwor \\\\\\ 11)., liilgt;quot; bont et du as virgatas terre, sitas in j. de Dcvlc in loco dicto Oortlant, iuter doininos de Insula ex utroqne latere, non iienrieode Werva juniori /cw, hehoevc der nhdy. liorjen: Theodericns Houiuan, lt;1e Kynspijc, et A I bört n s A n d se «. I »•., lilins N i cli o I a i t\'abri.

Koor Hortbarou van Hokelem endc (iliysbrecht Janszoen, S. in Keesde, drawfl KI ore na .lanazone, een holst at die leghet tot Heesde, tussehoi; überaet Loy J o r d a e n szoue endo tussc hen

hofstede wordt orergcdnigcn non (Joes wijn Mo ons zoen, ten Itehoere der abdij, l\'orm gelijk aan nquot; .767.

Voor H mi r i c ti s do W.Tva cl Woltorus Scaep, s. in Sant-bomel, verkoopt .lohaniies Stare, i\'oor l.\\ lb. naad. Palc.oin de Vico, pivsln tcrn. ten behoerr dcr ahdij, ilr (horgexlokm brieven n 172, 238 en- \'lol. Indo sum e^\'O, VV igt;H (srus Soiio)), lidojussur.

1 oor Arnold us do Hoosden ot Houricu.s do NV lt;; r v a, s. in Siintbonud , verkoopt G li i s o I b o r tu s, dictns Sunn, voor XII lb., mnim hont ot nonagintii sex virgatas torro, situs in j. do Doylo in

roliclain Lam bo r ti ilo (jliijsson, Mm (I o d o l\'r i d o , notario in Houiol, a. o. d. abbutis do Insula, I. *. e. e-um ete. Burg: ühisol-

p_a,(/ h « df I rinu ii\' vrrhnQj/jt tlm dwirgeslolirii Mef nquot; 277 ami ■ilurii-mmfnl.

U. v. nos Honrions Foy ot Michael Moliart., s. in Sant-boniol, n. I\'. p. q. c. o. n. Paul ns do Franoia vendidit ot o. pro IA\\X lb. d. 1. o. nt f. p. 11 tie ram cui hoc presens littera est trans-fixa, lioreditarinni consuni et omnia in dicta littera contontu sicnti ihidom oontinentur, Honrico do Worva «. o. lt;hmi. etc. hor. possi ■ donda. Ei dictns Pa ul us dietis bonis rcuiinciavit, promIIhun etc. dido II on r.ioo a. a. prcil. super dictis bonis per mrnum etc. Indoost il j, I _m ns do ilo r w i n o n lidej. N. t. 1.

C [j shrrc h I II ui- ran. Tuyl virrknupi ccniy lund itndct- Dril, mui drriird van den Rijn, ten hehoevr van den pastoor vatt Dril.

IJ. p. v. nos Uonri en s Foy et H onricu s de W.èr v a-, s. in Sautlx miel, n. f. p. q. c. c. n. G li is cl bert as II ac, lilius Wil hel mi de Tule, vendidit et o. pro X\'XX lb. d. I.e. nt f. p. septem hont et dtias virgntas terre, sitas in j. dc Deyle in loco dicto opten Uoen-ackcr, inter dictum lt;«hiseI bertu ia et doiainos de Insula , öerardo de Reno, ad opus investiti in Deyle, I. a. We. Et dictns Ghisel-bertns il ac dicte terre renunoiavit prornittrus elc. dicto Gerardo a. o. dicti investiti sen en rati in Deyle, super dicta terra per annum r.tr.. Inde est Hertbernus de Deyle fidej. N. t. 1.

Datmn a. D. M (X\'O X \\ X, in crastino beatornm Symonis el Jude A])ostoloriini.

Foor Pau I n s d e Fr an cia, II e n r i c ti s Foy et Ito n r i c u s de VV cr va, s. in Sautbomel, verhoopen Arno ld us lilius Ad e et li i-qui aiir ejus frater et Belia uorum soror c. t. s. u. voor CC lb., peciarn terre sitam in j. de Deyle in loco dicto Inden Weert extra ajgt;jgt;oiem, inter d. abbatem dc Insula, A I eidem relictam Lambcrli do G hij ss on, aggereni, et aqnam dictam Linghen, d. prop. etc. lion/cn: RodolphiiR Grote, de Heesde, Hertbernus dc Deyle el Matheus, lilius Ade, lidej. ind.

^l \' P\' ^v- ^nlt;,s l\'un lus dc Fran c ia et Il(enricus) de VVerva, - in Sautbomel. n. f. p. _(J. c. c. Matheus, lilins Ade. ven\'

ai.lit i\'t O. ₁.ro \\ N 11). \'1. 1- quot;lt; \'• l\'- ^ariquot;\'¹¹quot; ^{sitairi 1)e}y^le ......

dicto op don IXo-heiivviHU-l, inU-r domiMns do lusda cn uho lat,-it, „t iVativ- et son»res .•jusd.tm Mal hei ei vicuui «omiuunom ex latere

pauias de Krnncin, lïonrieus Fey et VVoHerus Seaoi», i,, Sautbom.d, verkmqd (\'onraraus Uode, «oor CC \\h. mv Hon-i-ieo a o Werva, kn ln-hoeve der (Mij, de ihorijedukm brieven n\' 144. 217 ■gt;:\'.() ru 2r,5. Borgen: ilonricus ttlias dicti C\'onrardi, (\'ris-tin\'a re liet a Julmnnis «Ui lluberti e. t. s. e. et G h i sol bertus

II,,,. i, n. ul\'-n Rachvse en zijne quot;rouw dor,, af «tand me. alle reehl o_V tekere hofsledi-, ten br/weve d. r (Mij.

Wij ..O lierhrant van Be es do omlo llubrecht Meus/oen, i,,\'licesdo, ori\'oiiden dat vor en- quamon Honrio, dieCheraets

tt.ts ,-1. .esters bolu.ef van Huute Marien we,rde, op ene bolstat oude _(ll, liuv- dat op .li.\' hof-dal start, wolke hofstat loe.^lit tot lieesde,

tu lt;iiMi siinte Peter au die oen /.ide onde tusgbon II o n rilt;• vorgho-noomt an die andor /ido.

Voor Ar ii o I cl u s do Hoosden ut .1 oh a ones d c. Hoosden , s. in Saritbonud, verkoopen Aleidis, relict-a Lamberii lt;lr Gliijsson e. t. s. e. et Joliiinnes do («hijssen, ejus fill us, voor l.X ll).,\\ll hont terre et (juantum terre ainplius ibidem habeut, siia in J. de Deyle in loco dieto in ilen Wccri extra a^\'erem, inter ilominos de Insula (gt;t l\'etruin (Jay, aan Henrieo «Ie VV er va lm behoeve der abdij. Burgen; Johannes lilins Hacuonis de Deyle et Otto tilins Alberti de ivuuc.

Datum a. D. M (\'(\'(\'X X \\ I , l\'i\'ria II pust diem (\'uii\\ersiuni lieati l\'anli Apostoli.

Inn uten ItofnKjd erde draai/t (lati Miririnvrcyd (i)gt; de hi\'lfl mwr i/mcht Of slooly ijelef/en onder Ivpispijl:, lussrlien zijn land en \'lal van de (du/ij,

ü. p. v. nos Johannes de Hoesden et l\'bi lippus de 11 or-winen, s. in Sautbomel, n. F. p. q. c. e. n. Johann.es ex Ponierio, dimidietaiem unius fosse site in jnrisdietione do Kynspijc. inter do-minos de Insula et ipsnm Johannein, ([lie in latitiidine septem podurn sjiaeinin continet, obtnlit Olivero a. o. dom. ele. ab i))sigt; hereditarie possidondam, et dii-tns J oh a n n e s diniidiotati dilt;^,te fosse rennncia\\it jjromiftenu ele. dieto (.) I \\ vero a. o. dictornm d. abbatis et domiiiornm, super dimidietate dicte losse, por annuui et diem nt juris est, advorsus onnies juri comparero volontes, ot dojioncn\'e- onino ple^inin (|liod voerpliclit dicitur de eadem. N. t. I.

hni\' dochter* van Wrllvrn llahc doen. leu hehuevi\' run Morirowrrrd nfstand van dr noldleiise/tap hun* vuth r:.

Wy . .(j her bran t van üoe.sdi! ende Florans .lans/oen, s. in Hoosde, orconden dat. voer ons (|nainon , A^nose \\V 11 lom llake:

met Woutor Zobroc-lits/oon boren wittelicken moinbuor. inde Mocbtelt Wil!»-ni IIakesdocbter voerseeebt, met 0oman Zo beu, boron wittelicken momlnu-r, oult;llt;- v.-rtegbon tots eloest-iTs beboef van Smite Marienwcrcle op alsnb; versterf als hom bestorven was van Willem 11 ake vorgbenoeml borou vader, an oen hofstat

Voor Gbijsbrecbt die Grote ende (\'orstiaen Hnbreebts-voen , s. in l\'x-esde, clrfKKjt Didderio lt;1 i lt;\' Nuwe, ene hofstat die

(/„,)»• «-(gt;»/. (Ir hofulcdc vofdl orimjednKjun lt;iav (J os wijn M e u s zoen , Ir/ii hchoi\'Vi\' di\'r uitdij. Vonn gclyh (licit nquot; 3(gt;I.

(jbeg-bi-vi-n i. j. o. II. MOCCXXXl, des satersdaeebs na (b-rtrndi-. \\ ir^-in e.

Voor W o Iter us S c a e p et .1 oh a n n es de W e r v a, s. in Hant-bomel, vrrkoOjd Wolteruf Wantuert voor lAXX 11)., VII bont lt;■! I.WN virtfatas torre, sitas in J. lt;le l)lt;^gt;yI in loi-o lt;lilt;;to in lt;Ieii Dalen-w.-er.l, inter domiiios lt;le Insula et pueros Alberti de Ivnne. Item, unnm jn-\'or terre in palude ib. intia- dominos de Insula ex utroque latere, aan II en r i co de Werva n„ ó, dom. de. L a. dc, except» illo njro-rre de jure ad illam ternun in de» Dah\'iiweert sitam pertinente. liorlt;i: Theoderii- us Want art.

Ihnih\'l, rut; li dn /.»•gt;•/. /gt;lt;•lt;\'/. finll slulihrii land mm dv fnipi\'likrr provemdv ,1,1....... /,.(/,•» Utttd fiii M\'iririiit t \' , tl. uil\' utt\'lt r Dril yi-h-ijeit

gheleghen waren tot Deyl iuts cloestors hint van den Weerde in drie stneken, vier marglien lants, van welken 1111 marghen lants drie niai\'ghon lants ende X XXII seafte sijn ghidegiien tot Deyl ojden Ho-ninehoe, tnsglion hint der kerken van Deyl ende Emonl van Ry-mi ii cli o v en, ende V hont lants ende I.XV1II soaft sijn geloglien tnsgben Hacken Willomssoen van \'1\'n n 1 onde den clooster van den W eerde voerseecht. Ende dese wissel in allen si den is ghescioi met goeden moede, om orbaers wille onser kerken ende der papeliker provenden, sonder alroha-nde archeit.

In orconde allo deser voerwaerde heb ^ Daniel, curevt van Deyl, Glieraert ende Hoymeric van dt-.n Rhino, ghobroedere. Wouter Wantart, Ghijsbrocht van Deyl ondo Willem ^v a n F u ii I voerghenocmt, des*mi briei beseghclt met onsen soglielon, Rnde ie Hac van 1\'n n I want i(^ solve glionen zeghel on liebbe, ^squot; l\'eh ie dosen \\oerseeehd(Mi Inden gheboden datsi doson brief be-sogheliMi \\\'()er mi met horen seghelen. Rmle ic Ala.ert van den hine, keremeister der kerken van Deyl, want mi dese wissel goot ende orberlike dnnet der kerken van Deyl (Mide der papeliker pro \\ende, soe heb ie doson brief ooe besegheH met minen /eghel tol eenre orconde als oen koremoister.

Voor Pu u lus Bart et Frcdorieurt Moliurt, s. in Satitbomcl, nrldtiijil il. .1 n li ii u ii c s .M ui i ar 1, vour ^ ^ lb., uiiuni ju^ri- (cm- -i tuin in j. tb\' (jiunborun in loco dicto (\'lockeukaiui\'j inlcr cloniiiio.^ (Ir Insula ot coiiiiuuiiein vicum, aan (ierardo lainulo d propositi, len hrlnwri- \'/cc alnUj, sine consu nt sine a^vrc, oxceptis la uien ag-jrcribus intorioribns diclis attordvr do jure ail dictaiu torrain spcctan-tilnis, o.l (\'HUI suis aqueduct ibus.

.1 r nol li I! II u\'I rk ijv s:. run «/.■»/ li ij » vrrljniirt .quot;// ijrlin\'! rohhtan v-wns nlh aimsjinikni i n iirschUjittvlfH ./\'lt;•;ƒ»•«» ileti quot; hifi votwml van Mnt\'inni\'wil,

m sla,il mmr in, ilnt zijne broeiler* eti zuslcni zich iimijelijl!.- mihtiuui zullen

Xos \\ r n old us de 11 o e s d e u (;t .) o li au n e s d e lloesden, s. in Santbome! , protestainur (|Uo(l Arnoldus liliiis l\'.uudekini de lie u o, d. aiibatein de Insula beate Marie et eonvcntuin ibidem, de

(bnninos de Insula a retroacto tinnpore uisque in presentein dicai, inonen; vel j.rojionoro babuit vel liabet . (daniavit quitos perpetue et solutos, proniittens ut principalis debitor, quod fratres et sororns ejus oinues siiiiilit(n\' dietos doininos de Insula, doiniimiu videlicet abbatein i\'t eonventuin, d(j oiuiiibiis inpotitionibus et eansis, quas illi adversiis diet os doniinos abbatein et conventuni a retroacto tempore ns(pi(¹ in pro-ens tenipns uioiiere vel propoiiere babiieruiit v(d liabent , quitos (damabunt [lerpetuo et solutos. Inde sunt d. Jolmunes dic-tus Kike, presbyter, et Thoodoricus ejus frater, tidej. ind. N. t. I.

Arniihl Miiiln\'iiiï*. srlunil, m unilrre inii\' .rlituii i-nn \\HU, irrllluren dul Jan ■ J.n \\ I-I,quot;-,- rti :,jm rrhh/nt,mie Hrr I rail i aan Muriéiiwenl hel ;/lt;«••/ f\'\'n Vnc gt; hu t\' vrl.orhl /irfihrn

Nos Liimbc rt ns, filins Albovti, Mrustc mis Kabcr, s. in Uravia, tostuniur qnod «onstituti coram nobis, Arnoldus Muo 1 -ri\'pus, Kcultotus in Myllo, A ru o I (l u s (lietns Vilroc, (Jlicnokinns do Iiisnla stuieto Marie, et Hcriuannns dictus van den Voerlaor, litones in Mylle, protostabantur (jnod «omparontes comm eis ,1 o-hau nos, dictus van den Voorlaer, (d Beviradis ejus uxor legiiinia, cnui uiumbnrno lt;ii)i (decto et per sontentiam Juris sibi daln. lo«ntima vcnditione precedoute supportaverunt d. preposito [nsule sancte Marie , ad opus venerabilium virorum (lomiuornin .. abbatis et ..convontus Insnle jn-cdicte, bona dicta ten Voerlaer, que tnerunt prodicti J oh an nis van den Voerlaor, eisdom bonis, ad opus dictoruni dominoruin abbutis (it. ninventus Insnle sancte Marie pre-dicte, more solito rennnciantes oft\'estneando, ita qnod sentontia litd-ntun proscriptornm dietavit id predictis dominis abbati et eonventui fore stalgt;ile atque tirmuni. Promiseriuit insuper dicli conjures bona prodicta prefatis dominis warandire anno et die contra qnoseumqiui jure parero volontes et per oblig\'ationem penitus removore. Supor quo dicti conjures diet is d. abbati et eonventui posnerunt tidejussores, videlicet Arnolduni de Mirica et Her in annum dictum van den Voerlaor, fratrem prodicti Johanjiis, qui una cum predictis conjngibns, manibus eonjunctis et indivisi, nt preinittituj\' hoc facerc promisernnt. Acta sunt bee pi^,oH(.*ntibus litenibns pretactis et -alii quain pluribus fidodignis. In en jus rei testimonium sigillii nostra ad rogatum d. propositi et Johannis do Voerlaer present!bus sunt appensa.

Dr/o o(iikundii kdiiit vuer omlfM ,.Myilc . \'ii pok uit lt;lo ^oodtircnlijst blykt, tiiU. flit goed ..ton Vourlucr\' ouder Mill \\vagt; gdegen.

in Hauthoinel, verkoopt Syinon, (ilitis 11 a e c o n i s, mor r lb., V jug-era terre sita in j. dc llijr opto Worden, inter heredos d. lt;ihi s e 11, e r t i de Tule, nïilitis, et (ierardum Jo ede, quot;quot;quot; (.losnino, lilio Ba r t b o 1 o m e i, dicti Mens, lionj : (jlhisel be rt us li litis II a e-CD n i s.

Albert ran (iuyt: dad afstand can vrn *tul; land in dm Wi-rrd onder I hi I, trn hfhatvr ran zijti broddir Johannen ran Cuyk.

Nos Ar n o 1 tl u s ilc H o e s d c n et W ulter n s Scaup, s. in Su-ut-boinel, protcstaimir fjuod A 1 hortus de Kuuc roBUUciavit ad opus Johauiiis do Kuuc, sul fratris, uui potio terrc site in j. de Deyle, in loco dieto in den Weert extra oggerom, inter domiuos do Insula et 1¹t r u in lt;\' a y. N. 1. 1. \'

Datum unno Domini Mlt;\'C(\'X\\\\[, t\'eria VI post boati Mauritii. Dit land wonlt verkocht in nquot; 4t)5.

1 \'onr d( hovntiii niinudrn, in Santbomel, drnatjt lt;« os u i-ïi tl s, lllins M e ns, inin i]. It ieardo op, ten hehociu drr ahdi/j, den iloovjiixloken hrli f a 31)6.

Voor W o 1 ter u s S c a c p et .1 d b a n ti e s do Wcrva, s. in Sant-1 loniel , n rkikijd (J h i s e 1 b or t tl s 11 ;i c, li l i n - 11 u e co ni s , voor I. \\ \\ \\ 11 1b., ilommn et arenni situs in Hijr, inter borelt;logt; NN ilbeltni 11 ;i r et M ;i r e o 1 i u m den Witten o,\\ nno latere ot cumntunom vicuin ex latori¹ alin; item llll jny\'i ra terre gt;ita ib. op to NN oordon, inter boredos H, o 1 1 e k i n i et Symonem, tilium llacconis, aan eidem S v in o li i. N oruntaineii dictus G b i s e 1 b e r t u s redimere potest dicta bona en ui I.XX VII lb. den. lo^. \'jr. rnj. rlr. in die boiiti Koiui^ii ]gt;roximo jiorsolvendis.

Itr proost mn Muriinwrertl kUwgt;it Uit ilei/a rde, weduwe van \\V tllrkiHHH van I\'j ijnxpijk, quot;.\'in voor sf/wpnu:ii I\' /(illlidiniiicl, quot;.It lei\' zuki\' criicr utlrrxh\' wilshr gt;rhdiknt.\'t mn\' jitdrtijkn\'/ti: i\'r)ilc rtlil iii\'/il shlh\'rr* ifiui dc idid/j rrt\'H\'huldlf/d I\'\' zljiifOji t wit hond land onder Ensjiijl:. Aldus tjedaafid., crkcnl II i Id r r/ a rdr de bedoelde rente schuldig te wezen, ouder voorwaarde nochtans, dal zij dir mei IIIS t- zal ktcnni i\' afkoopen.

U. igt;- v. \'los Johannes de Hoosden, Henricus de W or va et J\'nnlus Bart, s. in Santbómol, nótuni tarliuus protostantos qnod constitutus coram nobis Homel ante ]irotorjnui, d. (jrbisol-bortus, propositus in l.nsuhi beate Marie vir^inis, coiiqnemulo in-petiit sul) nomine d. abb.itis de Insula etoon ventos iliideJii, Hilde-garem, rolietam VVi 11 ekini de Eynspije, sujx\'r oo, i|uci(l ipsa obli^ata sit dietis domino .. abbati et conventni, rationo testamonti, ia octo solid is census bereditarii den. to;4., ex duobus bont terre , sitis in j. de Eynspije, in loco dicto in die Corteboeve, inter dictum d. abbatem et iliotam lliidegarem, annis sincrulis in die beati l\'otri ad (\'atbedram sol vendis. Si ijtsa eeontra qnicquid dioere vol it, super boe com ea vult stare noticie veritatis.

Et dicta llilde}*aris, luis auditis, nolnit super boe stare noticie voritatis, seil rocognovii se debere, nouiiue tostameiiti, \'lictis domino abbati et convontui dictos octo solidos census ex dicta terra, annis singulis in die beati Petri ad Oatbodraui persolvendos, tali eon-ditione adjecta, (piod ipsa illos redimei\'e potest in |)osteruin cum tribus libris et X solidis den. leg. grosse regali \'l\\xronensi pro X VI denariis computato et alio bono pagamoilto in valore (Hpnili , nomine redeni])-tiems el cuin dictis VIII s(diilis noinine census in dicto tennino beati videlicot 1\'etri ad l\'atliedram die, solveudis dictis d. abbati et cou-ventui ibidem. N. t. 1.

Vcrniocilclijk «ms ili\' wcdawc govvilli^ dcu l ijns tc ItrUdcii, uiil li;i;n rcuht lquot;l iifkoojj vooral in een scliciionbricf word geconsstateeril.

lUiii \\llirrlsz. en it In 7 /. ₅ It en li rik /• n/coen Alhmel /\\ - r n r a ml szonn \'ini I rirjil, doen f/ slaml ran vier tnorgen land in dvn Ward, onder lhH_} len hehoevi i\'itn Johannes Alherls:. van fingk.

huaiel, uotiiin facimus prlt;gt;tustant«s (imul constit-nii coram nobis. Otto lilius Al bert i de Ivuyc, U e n r i c n s lilius P a 1 c o n i s et Alardns filins Conrardi de Trie h t, quatuor jug^i\'ibus terre sitis in j. de Deyle in loco dicto in den Weert extra aygereju, inter Petrum (\' a y et dominum abbatem de Insula , rennnciaverunt ad opiis Julian ui - filii Albcrti de K 11 u c. N. t. I.

P. p. v. (de hiivt\'iiyrnocmilrn) s. in Santboinel, n. f. p. q. c. c. n. Ot to, filins Albert i de Knnc, vendidit et o. pro L 11). d. 1. e. ut t\'. p. peciam terre sitam in J. de Devle in loco dicto op \'t Sant, inter d. abbatem insnle beate Marie ex utroque latere, Ileurico de Werva a. o, doiuieellaruni monialiuni in ZeeJiwinen ad earuni pitan-ciaui i. a. Hn. exrepto nggere si to in fiuo dioto terro. Kt d ictus Otto diete terre reimneiavit jiromUténB i\'te. dicto Ileurico a. o. dictarnm monialium sn|gt;er dicta terra unatirn rlr.. Inde est Johanne-,

lilius A 1 b e r t i d K u u c , lidejussor, (?t idem J o li a n n e s, A 1 b e r til s ejus frater, lleuricus lilius Pal co nis, ot Alardus lilius (\'oen rad i de Triclit, diete terre renunciaverunt. N. t. 1.

Voor Paul us de Praneia et Uenricus Key, s. in Santbomel, verknopt Otto, lilius Alberti de Knuc, voor I, 1b., ununi juger et IAI\\ vir^atas terre. sitas in j. de Devle in loi-o dietu opten llo^lien weert op \'t Sant , inter d. abbatcun de Insula ex utroque latere, niin Henrico de Wi\'rva a. o. douiicidlarum nionialium in Zeemvinen ad earnm pitariciarn, in allodio sine eensii etim uggere in line diete tiTre ja,cente.

Willrtn ra ii der Wocrf) (inihdclitsliir, ran *\\ a u I d i*\'ij/gt; vohlaori, Juf hnr I n ii th M a I, r il a i-r nuii dr hIkIIi Mdi\'iin n^n\'d .•■l.rrr rij/ nicriicH liunl i/ctl , quot;vVA/quot;

ihinr hrn- hrncilcr, l/rcr -1 nu ]l al: c d oc r, vmi n\'c/r dot ahl iKinvdard iinrdni.

Ir VVilliiom van il ur VV oird, iiuibuchtsherc v n 11 Na c I d wij i-doe conilt allen ludlt;*ii daor dests J(.!^ljonwoordilt;flilt;\' lotlron too (.•ouicn, met konriissc der waorhciilcii, dat quam vor mi ii; Naoldwijc oude vor den vol Imi glicreclitu, her Jacob M a k o d o e r ojido gal\'luoi sijns iiiombaers lumd den ..abt van Son te Marion weerde vijlquot; morglien lands liegende \\(gt;r G lierard H a k o n zoono, die\' lielegben hoeft op die oest-zide (ürliorard (■ la i s/oen, onde op die wesl/.ide die abt van Son te Marie\'iiweerde vorseit , onde op die /imt/.ide Jan Porsijn onde o|gt; die noort/.ido Jan B e r t e I in e n s/.oene: wilke vijl\' inorghen vorghe-noomt ontt\'eno. lier Jan Makedoor van des abtsweglien , onde dode heren Jacob vorseit zinen broeder onde /.iiion inombaer nut liaimoii, ende hem daerin (setten) van des abts wegben dicke voorsproken. Ilt;!ndc want dese dinghe vor jni ghoschiot sijn en do vor don vollen rechte van Naeldwijo vorseit, so betughe ie ze met minon zeghele hier acn hangbonde in orconde.

(Ihegheven des manondaecbs vor sent(! Sorvaos dach bissoops, int jaor ons lieren M ( \'(\'(\'X \\ X 11.

Willem ^ a ii Niialdwijk verwijst, root don deken en den choiil te Naaldwijk. na.ii dezen lirief in nquot; waarliij do verwanten \\,in laeoli Makedoi\'i\' «Ie onder

-) Vernioodelijk \\\\ alt; liel liierliij ^e; gt; Imnken land in hel aiidiaehl Naaldwijk ^elencn en wordt hol .iaii het i inde der goodei enlijst, onder: ..In primis haheinu!? in llav monde in Naoldowikor anihuehquot;. aldns vernndd; . Ilein, ibidem \\ jagei a i(ue fuel onl dom li li .1 a quot;

I \'ilt;ir Pan Ins de F r a n c i a et Oerardns M a i\' l g h ij s, s. in Sa ut boincl wrkoopt Jnhannos, Hüns Alberti de K nuc, voor (!l. Ib., f|ua.-\' nor jugora ot \\\\\\ls\' virgatas lorre, si tas in j. do Devle in loeo dieio in don Weert extra aggoroui . inter doininos do Insula el Petrnin

₍,,_{iv aan} \'i\'hoodori.-o de Bersol, u. ... domicollurum tnonialiuni in Zim\'ii wincii. Itorye* : Oh i l.ortu s Ha., fdius VVilholnu d.\' Tnul, ll.\'nrims, filius F a I .-n 11 i ■gt; d.quot; E y n s (. ij c ot Otto d lt;• K n u c. Datum u. 1). MCCCWXIl, fiu-ia HU post dicm Tnuislationis

((v.\'iih\'iirlit aua do ali.lij vindt plaals voor Cl. 11gt;., bij ...... I)ri.\'l die in olk and.-,

Vtraaf Umuunl II oen, V.rlro ruill met Murii nwcrrd ih: lirmlr nn. r,;n₉r sU.UU..» la,ut owlrr Heed, t,_Ven des ahls hree derde „edvelten d.r On,de ven hmd op dcti Ihrrrdijl: aUUtur.

Wij K,.. v no ut, ft-ravo van G hol ren (endn) van /uuttcn, _initkl._{n Uo},;₍ allen don -henen die desen brief sullon sion of horen dat wij bi rado her Jhans, proosts van Amhoin, i\'nnvvrU li a e r t, van lioiuel, ons knapen, ende Willeins ( oniliacr, ongt; „■tn.svvoirn luntincters, lichhen ghevvigt;selt ende ghegheven den abt quot;„do den .doester van Sente Marienvv.M-de , die tiende van vele stueken ,_mde lappen hints, die altemale houden twelf marghon hints, ende die phdeghen sijn in den gherichte van lieesde aen des abts tiende vnersrit. haer ende daer lanes den dike, ende die onze waren, voer welke tiende die abt ende dat .doester vorghonoemt hebben ons weder „l.egheven die tiende van twelf marghen lants liggende aen enen

„ns, op welken dwerdije dabt ende sijn doester vorghenoemt hadden twedeel ende wi terdeel «. Ende na desen wissel sue bleef die tiende van desen vors.jreven Dwerdije onze altemale, zonder die tiende van

gheleghen ter solver stede tusglien den Groten (llijcwijn. ) \\an Meelde ende Wouter Duveken. Knde omdat wi vvdlen dat dese wissel don abt ende den doester vorghenoemt vast ende stade bin e, /O hel.be wi desen brief beseghelt met onsen segliel in ene oreonde. lt; ihegheven int .jaer ons Heren Mt\'CCXXXlI, op sente Margrieten

Voor Ac rij ii Jans zoen onlt;le Hubreclit Mens zoen, s. in Beesde, draji\'ii Gheraot lieren (i lier b ra nt s zoen , W illem van li aren, ende Bander heren (iherbra ntszoen, XII merghon II hont ende XXXVIII scaf\'te lanis, gheleghen in den g. van Beesde lt;)}) den Dael-acker, tnsglum Btaeskons erfgluMiamen van üli iesen, onde t nsglinn G heraets erfghenainen u ton Bachnse ende Gliijsbreclit den Groten, op nan heron G li ij sbreoht, abt van Bnnte Marien werde, tots eloesters c.h?..

■) hit jiiiirtsil is Itii\'ii unjuist. tiijsb roc hi srhynt eorgt;l in ulit to. /Ijn

Voor Panlns de Krancia et Gerardns M aleg ij s, s. in Sant-bomel, verkoopt llubertns, filius Joliannis dieti ver Mikensoen natnralis, voor XI, lb., nnain pctiain terro, sitani in j. de Evnspijc in loco dicto Corthoeven, inter Berwinnin lilinni Berwini de Bnlinchoin et Jobannem de Trajocto, aaw prodieto Berwino. Bortien: llnbertns, Hlins legitimns .lobannis dieti ver Mikensoen predieti, Amoldn s et Nendo, filii Joliann is predicti, (rat,res.

Ufiic In irl i;n iiquot; ZiiTi woidoii turn do abdij gosclumkon, bij ocno liaiisliv.i. }ioliil\\ luidond mot nquot; 517.

Voor Gii or bra et van Hoosde ende Go s wijn Minis zoen, s. in Beesd; . vcrltoojil Gliijsbreclit li e r 1 b a r e n s zoen van Devie, oon heron lion ric, abl van Bonte Marienworde, lui des gastluins lieli(i(d van Beesde ende lot dor ortner belmel ilaor dal gasllmns lue glieinaocl is, oe.i ineigiien lanls, die ^beleglieii is int glierichl van Hoosde, in don Opuert, tiisstdion G ii ij s b r o c Ii t den (iroton aen

_{Vi)l)r d}, uvengcnocmden, s. in Beesde, draa.jt Roelof die Grote tw.. hotsteden die gbelogheu sijn tot Biesde an die voerste strate,

broeht den Groten an dfe ander /.ide, op aan Willen, den lautmeter, door wim d,-zv- hof*teden worden overgedragen aan heren H _Miri_{c a}bdt van Sente Marienwerde., tot des gasthuns behoef van H.Ude \'eude. tot der enner behoef daer dat gastlnu.s toe ghemaect i., niet als.ilken tijnse aker die grave van Ghelren metten recht

⁷ ■ , „„„ clrn ...........- te».....tot Si., iV.te.\'s M.orf, ...................n

VVi Robrecht van Beesde ende Am t ,) n ttcr/oeu, sccpen in Ik\'esde, orconden dat voer ons qnamen liertbaren vaa llolce-, _{m ul8} idiewaert richter tot Beesde van s-raven weghen van Jntten/oen, me.yster G b er aet die barbier ende ,\'.,,.,.1, die scoelnieyster, als ghebuer tot Beesde, ende brachten an

n\' \\n,\' iaer daer Nende Bost opdroech Gh i be G h ijssel c „ kminevster tot Beesde, tot Sente Beters behoef, oen hotstat

voerscoelit dvoech voert op, van Scnte l\'etors weghen, dcso voer-sitovoii liot\'sliil nh\'t iilsnlkoii rcrlitc als Sciito l\'ctcr diici\' inottHii rochto aen heeft, lieren Heuric, abt van Seute Marienwerde, totter ermer behoef. Voert veryhiede N oude Tost hem tghelt ulhetaelt tevvesen van deser \\ ixa\'seeehder hofstat, ciuic vertoeidi daer op. ia o. d. Igt;. I). m. o. z.

(jrheg\'heven i. j. o. II. M ende drieendevtich , des naosten mauen-daghes nu Mathie Apostoli.

WC cm ar Dan M u d c /i n i/r rn zijï) znon ilfn\\(lrih_% vorkoojtrn (fan H en d r i I;

tuin den \\\\ i\'1\'v c, fiiwc wov Cf 01 oïkIi r Wddriioijoi _f at namen zr tci\'tdf in

l - p. v. 11 (1 - llcnricns h\'i\'v et .lohannes de W erva, filins (josnini, s. in Santbomel, p. (|. e. n. e. VVenemarns, liiius lien-rici de W adenoy id, Henriens ejns tilins vondiderunt et o. pro IA llgt;. d. I. e. ut t\'. p. duo jugera torre, sita in j. de Wadenoy in loco dicto Vergbeden, inter Wo ii om arum prod, ex nno latere et i heodoricnm de Blitterswijc (tx alio, Henrico de Werva soniori i. cte. i\']t dicti W ene mar us ot [lenricns dictis bonis reimnciaverunt iironiittc.nlrs rh-, dicto il(!nrieo super dietis bonis/xc (iniiiim lt;•/\'•. Inde osl Letn do Wadenoy fidejussor.

Quo facto dictns llenricus reddidit diet as terras dictis Wene-111 aro et Henrico, in annuo et her. censu pro tribus Ii bin\'s annni et liereditarii census den. leg., lt;/lt;•. m/. (dr.. curn etc., singulis anuis, in die beaiorum I\'bilippi et Jacolti A)gt;ostohn\'nin perpetue, jure cen-snali, dicto Henrico jjersolvendis. N. t. I,

\' •vmiIi ;u hi iin dr ub( I ij voor IA lb., ovoi iiicii: ult;\'li)kliii»|i\'ii(| mh n /^2\\K

\' 11 or t b a r lt;» n van 11 o k c 11 ■ 111 en R o j o I dl c (i roet, s. in Hecde, drtiiujl Roelof Sanders iv e m p e n/oen ecu liol\'slut ..he

Iro-hrii te Meosde, tussclifii 1) idil c i-i c D i-udi ut-t-ndo tnssclKMi l\'cier .) ii t te ii zoen , op aan Willem den lantmeter, door wien de hofstede word! oven/ettrayen nan heren 1\' ij ch a er de van (\'olen, tot der armer behoef dtier dat gasthui is van Beosdo toe gheiaaeet is. Borgen: Sander die Key in p eude Rolof sijn soen. Vorm gelijk aan nquot; 361.

i\'oor Am old us de Hoesden et Wouterus Scaep, s. in Zaut-bomel, verkoojien Amoldns lilius Nicholai uten W er de, iN^r i-eliolaus et Johannes ejus fratres, dicti Nicholai lilii, una cum dicto Arnoldo, voor qtiadraginta libris, dom urn et aream, sitas in Bomel inter Johannem (\'oman Gans, liodolphum Puylhoghe ex uno latere, llenricnm Taetsken, Nicholaum filium Ghtisen, Johannem dictum Hontsnider et, Mechtildem dictam Gmyster ex allo, et dicta area extendit se ab una platea ante ad aliam {«la-team retro, aan Henrico de Werva seniori, in allodio sine censu et aggere, exeeptis viginti([uiuqiie solidis den. leg. annul et her. census et censu d. nostri comltis Ghelrie. Borgen: Henricus Wert et Jacobus uten Werde, exeeptis tamen de plegio predicto, cen-sibns prelibatis.

Waarop zij tu l verkoehte teriigontramjen, tegen eene erfpaeht van qua-draginta solidis, hetaalba.ar jaarL. intra HUquot;¹\' testivos dies testi Penthe-(•ostes aim ifezeydrn Henri co; bij wanbvlaUny met eem pena duodee.iui den. di\' die in ilifiu.

Datum a. D. MCCC tricesiino tercio, in crastino beatorum Phi-lipjii et Jacobi Apostoloruni.

rl, :\'«»» r-m Hendrik U\'i sen van llemerl doet, ook voor zijne echtrjenoote, iifstnnd ran land onder Knupijk, Ie» lirlioeve van tlrrwinns van /uitiehem.

Sautbonu\'l, p. (j. c. 11. c. Elt;jb(irt n s , filiu^ llcnrici \\V i s o n de Hemert, tauiqnain tutor legitimus uxoris sue, filio .1 ohannis ver Mikensoen, reuuneiavit uni pocie torro site; in j. do Eynspijc in loco dicto Oorthoevon, inter Berwinuin, filinin Berwini de Sn-linclieiu et Johannem do Trajocto, ad opus Berwini, ftlii Bcr wi u i ilc S iilincliom prod. N. t. !.

Deze brief en n» 408 wcnlisn aan do abdij geschonken bij eene translixa ^clijkluidond niet nquot; 517.

Foor A mol dus de Hoes den et Plii lippus de Morwinen, s. in Sautbomel, verhoopt L u y t g a rdis, slt; n-or G o s u i n i lilii S a s s e n, cum ejus tntore elocto, voor XXX 1b. aan Henrico de Werva seniori, iy jugoi\'a terre, sita in j. de Bomel in loco dicto Odic, iutor G er arduin Rod ui p bi de Hoosden et heredes Gerard i de P a s c u i s.

Igt;\' ivcduvre Johunnu van llrrfhi i n en have mcfvilrrjai\'if/e liiialevcn vivlioo/im laml onder Celihrinalseti aan Ih ndril: ran dm W\'rrvc, m hr/ami dn! ren jmif/err brooder, A i rol aas, hij :ijiir inrerdevjarilt;iwordin(j afsla ml tijnrr rerhlen zal doen. [ noria aanvaardt da audawr, nu t haar ondsien zoon, hel wrli(n-ldr

U. p. v. nos lïonricus Pey et Pbilippus do H orwinen, s. in Sautbomel, ji. lt;[. c. u. c. Johanna ivlicta .1 oh an nis de lleeshon, I\'-1 y/.a beth ejus lilia, cum euntm tutoribiis (ïleet.is, O ito Ked ei •1 ^fgt; li a n n c s de II ( es ben, diete Jolianne lilii, vondideruni cl lt;gt;• pro LX Ih. d. 1, o. ut f. p. v? jugera terre, sita in j. do Malscn in loco dicto /aatackor iigt;. inferins de aqnediiciu sursuni mensm-amla. inter ^ wa n u m li aolc ou, filinin d. H accon is do M al sen, militis, ⁽\'x u no latere, A 1 o i d o in B o n t s el (j e r a r d u in e j us lilinm ex ui io, Henrico de Werva seniori /. a. rlr. Et dicti .lobaiina, Mlv-\'\' \'\'¹ \' \'\'\' \'\'inn earn in tu tori bus, .) (gt;h a n n e s ei 011 (gt; diel is bonis

roimiU\'iaveTiuit, promitteivtos tacero ronunciaro Niohplaum, dicte J o htm ue tiliuui, eiun ad amios vonerit pubertatis, ot omnes qui diet is !((gt;iiilt; ili\' jure ri\'iimiciai\'i\' toiuuitur, |gt;i*omitterit«\'s etiam waramliam fu-cere dilt;\'to ITenrico lt;ii|iigt;r dietis bonis /»(\';■ u-ii-umu eir.. fudr sunt Berto Id UN do Motoren, CJ or ar dus Holle, frater Hacoo ui s, lilii Oliibouis et (xhibo Rotiyho fidej. iud.

Quo factó diotus He uric us reddidit dicta bona Johannc id Otton i lt;\'Jus filio prod, in annuo et her. censu possidonda, jiro till lb. uunui census den lelt;^. tjr. raj. etc. singulis aunis dicto llenrieo in die boati Homigii perpctno porscdvendis, qni ri\'.umi.t c/e. pena qnatuor solidoruiu (I. num. etc. dietns Henrieus ex dietis bonis rocuporare potest, qnaudo diutius noluerit expectare, nee dietis bonis ampliuw adhiberc fidein. N. t. 1.

Overdraclil, uan di; alidij voor l.\\ lit., in elk under opzicht woordelijk gelijk aan Mquot; /Ciil,

Vmr (Jorst ij n H u lt reellts/.one emlo (ioesvvijn Meuszone, s. in Beosde, draagt Gh ijsbreclit die Grlt;tct een hofstat yheleyhon tot Boende an die Vorste strate, tnsscli.on den gast lm se van Beesde eude tiissi lien Ghibe Zussen kinder, vji min Willem den lantmetor, door ïi\'iiti \'/\'• lio/stiih\' wordt Dvcvyrdraijcn lum heren lti|quot;lcaorde van Colon, tot der ertne.r behoef daor dal gasthuus van Beesdo too ^lu!-inaeet is. Vorm ijelijk au»■ u ■Kil.

(!heoheV(Mi i. j. o. 11. \'li sent drie bondorl ende driondertieh, pro.xima dominieu- ante «lieni saiieti Miehaelis.

11, ,it,t in» Marii\'niirrrd n-rldiuirl voor (Ulo, hen\' van I\'.iii/I:, ridder, n/i ivdhf wijzi zijn Idoostrr dm viijrndom ran zehrre hof ut ad vorkrecij.

VV v .. 0 t te, lieer van Kuvc,, ridder, maken co ut allen luden, dat uen ons ghein\'oeht hrolt dio ..abt van /.onto Marien waenle, dat wilueor ¹ Cleiu Rijevvijn \' van Beesde plaeh te honden cm* hof-stat van /inen broeder Rode G honen te lenc. Namaels glicvielt

dat dieselvo hero minen eude GIioïi van den \\V^r: pi ach te ho doom van d( goeder Indo Eude war: brief besegh MCOCXXX

\') Wilenoer: 2) De klcino van Roesde, ^s) Aango/.ien zonder twijfel lt;

Uc inn it d ft, vnertifi voeder zijner ouder: vatton \'ilte vnn dr ach

Wij Reii cont ende t onzer zielen gheven mot ende don gh nmmernieer soap door, VI amen voe orltare, also gheselse.iip i dat sij of lu soelen, als a zode oude gl sij doen end ende ghelio).! horen dagbe sijn al recht

liosolvf! Kijcwijn qutiin tot Snnto Marienwaordo voer itiiiion tnincn vader, undo droecli die hofstat op siuen broeder Glienen, G he ne, stjn broeder, droecli se voert op tots cl oesters behoef ll!Q VV sierde, minen here minen vader, want menze van hem Ie honden. Ende mijn here mij it vader ^at\' voort den eighen-van derselver hofstat den cloester van den VVaerdo, daer vide r lade over waren.

Ie want wi des abts worden wael gheloven, zo heb wi doson beseghelt met onzen zeghel, int jaer ons tieren aismen scrijft UXXXIII, lt;gt;]) suitte Syiuoits ende Jnden dach twyer Apostolen. \'ilenocr: weleer.

; kleine Rijcwijn van Reesde, in tegenstelling van den grooten Uijcwijn igt;osile, vermeld in n^os 4^l24 on 539.

ingezien ileze briel\' onder de id\'dneling „Roesdequot; voorkomt was de holslad twijfel onder Reosd gelegen.

ud ff, (/me// vun Gclrc, schenli! aan Miifiï\'iureerd vrijihnn vnn tol vnnr i voeder wijn \'sjnors, waartegen de klooslerlingun zijn jaargetyde en dat ■ ouders en nakomelingen zullen onderhouden. Voorla verklaart hij veren alle recht \'t welt. de abdij had (doch aan hem opdroeg) in dc tienden quot; de achterste broek van Jleesd., ivellir hem door G ijshreeht van Caets

Rei nont, greve van G hel ren ende van Zntphen, doen ende te weten allen Inden, dat wi om orbaer ende saiicheit zielen, onzer ander ende nacomelinge, ghegheven hebben ende n mot desen brieve, eersamen ende begheven Inden den..abt don ghemeinen convent van Snnte Marienvvsierde, ewolike ende rnieer tolle vri ende los te varen vor onze tollen alle onze grstef-door, te water ende hinde, jaerlijcs met virticli voeder wijns, ion voer tfoeder gherokent, tot horen drancwine ende tot hoerre ■, also dat anders niemsvnt andien wine en gheen reeht noch Iscap on Lebbe dan sij, in al suiker manioren ende vor werden, j of here boden vor onso tollen nen onsen tlt;gt;1 mi ren orlof o\\sehen i, als ander Inde doen die vor onse tollen tolle vri varen, alse mde ghewoenlike is daer af te doeno; endo hieromme so soolen •en ende begaen onso, onser ander ende naoomidinghe memori gltclioghenisse, jaerlijcs op sinon tijt als dat glievelt, ende in •laglielijcsghen gitebede ghedenken. Bnde ooc mede so sal (|iiij1 I recht of verval, dat sij hadden of hebben mochten aen dier

ticndiii vim iltm cfstorsteii brooc van Hc.esilc, van welker tiomlcn twist jfhowi-cst heeft tnsghen «in- ende («hijs broclit vaii (\'a«ts, wclko tiende \\vi metten reelite beliouden lusbben tie^lien bein, einlis die..abt ende dat gliemeine convent vorg-lienoeiut oee al reebt dat si claer ueti luidden ot\'hebben moebten, ons gaven ende opdroe^ben, vrilike ende cwelikt\' te hebben ende te bcsitten. I n oreonde des briefs 1 m\'Si111• 11 niet onsen zeghol.

(Ibegiieven int jaer ons Heren M ( \'( \'lt;\'XXXIl l , op Alreheilig\'hen a\\ ont.

Iz/Z/is\', t\'rfhu\'r VOU llr,\'hgt;lt;(U li quot; lt; t n (111 y ryi Ijtlhht\'l\'l Tl n l¹ ^ I, l\' n si/iejl/.r» (IKtl Miii quot; tnrrrr\'l i\'Cnf lt;gt;ƒ) hiiitl onilcr (tiihrhirrl ijevc^lif/¹!\'¹ i\'i\'Vlr.

I\'mvcrsis presöiitia visnris vel nndituris, F li e o d e r i lt;• n s Ko-heni et Th eoderic a s de And forst, s. in Tyia, salntem cum nolitia voritat is.

Nuvei-jtis (jnod coram jndiri\' iiosIim Fylensi t.\'t nobis, taDif]uani in tignra jiidicil eonstitnti, Agues relieta uxor llernianni Liibberti Horsman, pie ineniorie, cum tntore sibi assunipto ét sententialiter ad hoe dato, et Lnbhertus dictus lioeskcn, filius Lubberti tioesuian junioris, coutiilernnt et resignuverunt d. Frederico, fanonico Insnle saricte Mario virgin is, ordinis ProBionstmteusis, ad iigt;iis li, ahbutis quot;1 conveutus Insnle -iancte Marie snpradicte, X Ilt; solid lt;»h den. atiuni et her. eeiiMus, (pios habebant et hiibero eonsnevorant,

midio j Ti ge re terre arabilis, sito in J. de lïemort in loco I\'olaeker vul-quot;•aritfr dieto, inter terras monachornni ex ima parte et HenrK-i, dicti lio c n in a n ex ])arte altera, d. ..abbati et eoiiventni pred., annis singulis diei-o die beati Martini recipit\'inlos et levandos, iieenon jure hereditario po-sidendos. Kisde.m ad perpetnos et hereditarios nsns dictDrnni doniinornni algt;batis et conventns eftostneando renTineia,nt.es.

nmnii eunjuncta et iudivisi pïoniisi\'runt niemorato d. Frederieo, ad nsiw d. abb.itis el conventns pred.. i-ensum prenoiatnm warandizare anno et die pro nniversis et singulis juri parere videntibns, pront juri - i\'t consiu^tiuli nis in talilins (icri consuetis. Ilarnin n. t. 1.

Ildluf dc l Willem, (

Wij (Hl Beesde, 01 1 e in, den stat gheleg mersnian e gluniiaect i voort oji \\ ; \\\\\' erV e, (h die grave v 1 of il i e (j Voert via\'te gheloefde d op vertijen v. te warei b. b. m. o.

Gheghev(^

i tvorgeili agi\'

¹) Mr rulll\'ir

nf de (•root vcrhmpl eero\' hofstede lol, \'sgroeen van (iel. re\'s behoef, 0.0 n llein, den lanlmelcf, die huar van \'sijr/ivi\'ii weyc rum (ihenehen non den

\'ij (I h ij s b r (! cli t die Groto cmlo S t e v on 011 lt;lt; n zoon , s. in itle, orcondon dat Koloi dio Grote liwft opyodra^\'licn Wil-, don liiutinotor, tol sgriiven bohoel\' v a n G holro n, eon liof-{jlioloffhon tot Hoosde, an die Vorste strate tusgiion M art ij n den uiiaii ende tusglion der aermer daert gastlmns van Beesdo toe iiaeet is\', ende Willem ((! o m li a o r), die lautnieter, droeeb t op van sgnivon woghen van G hel ren, Glienokon van den rVe, des proests knapo, dese v. holstal met alsulken tijnze alser \'rave va 11 G be Iron metten ree litho nut liobbon sal. Knde II o-die Grote xergbiodo bcm tglielt da er al\' al botaolt te wesen. •t vorteeeJi Kol of die Grot e \\. op deze vorscreven bol\'stat ende ioTiIc ilaorop doen te vortijen alle dieglnjno die daor metten rt^ bt •ertije-n solen, ende ghelovotse Gbenokon van den W erve t waren jufr enz. sender alsulo t.ijns als vorscroven is. In o. d. in. o. ■/,.

■lor: va./1 I \'el. eerlioopt land onder tï\' Ideeooilsen aein 11 e}} d h run den n eeoe, enn trien /nj hel in erfpachl Irnoj ontrnn\'/l,

p. v. nos G o r a r dn s Maolgbijs et. Jobannes d e VV er va Gos\\v ini, s. in Sauibomel, p. q. e. 11. e. .1 oban nes de T v 1 a, Maeliarii, vendidit et o. |gt;rlt;i (\' lb. d. I. e. nt f. p. Illl jngera I bont ter re, enm area iujaceuto, sita in j. de Malse in die Gans-*, inter d. d e K 11 y e, T b e od lt;! r i e u 111 lt;1 e Be n t b e in et T b co-c u ni Seulenboreb ex nno latere et P b e o de r i e n m Bont 10, Henrico do Werva seuiori \'• «. etc,. Mt dietns .to b a n n es vla. dietis bon is riamneia vit c/c. dilt;\'.to II e n r ieo snner

• bonis iier amcum ch\\ Indo sunt l^,1rodoriens, tilins M acli a rii , quot;dorieus, llenriciis et Kreriuns, ejus tra tres, ftlt;b\'j. itid. o laeti gt; dietns II 0 n r i i - u s do \\\\ c r \\ a i\'eddidit d ii ta bona die to

Johaiini do T y 1 a in annuo et hor. een sa possidenda, pro UU 1b. den. leg. gr. ree/, etc. singulis an nis dieto Henrico in die Nativitatis beati Johannis Baptiste perpetue persolvendis, qui census etc. pona X II den. (I. mon. etc. suo, dietas Henri c u s potest remperare etc. N. i. I.

I oor Hiibreeht Meuszoen ende Stoven Ottenzoen, s. in üoesde, draagt J a n v a u B e e s d e , G r o e t 11 ij e w ij n s zone, . . . . een hofstat glielegben tot Beesdo an die Vorste strate tascben Sa ml er den Iveympen ende tuseben Jan vau Beesdo voerseoebt, op aw» Willem den lantmeter, door wien de hofstede wordt overgedracien aan broeder A rnde ter ermer bcbof daer dat gastbuus van Beesdo toe gboinaoet is. Borgen: Brustiae n sGr oton broeder. Gr b ij s b r e e b t die Grote oude Didder ie Wolf Janszoen van Hokulem. Vorm iji\'lijk aim nquot; 3(11.

(Jbeglu\'ven i. j. o, II. M (\'(\'C\'X X X 1111, des na.esten / ounendagbes voer Tiburtii.

H n u it uw ij li van Zuilichnn , kamooiit: ran. MaririiiveCfl, eevklanyl dal icii, van zijne inrde-erfijenanien verworven cijns van VIS L , i/nnr hein ten behoeve van Mariin wcerd verkregen werd,

Domimts 15a 1 de w inns (do Sulikom), eanoniens Insule sancte Marie, libero reeognovit aununm ei beroditariuni eonsuni sex libra-rum et X solidorum, quem dictus dominus Baldowinns se erga suos eoberedes aequisivisse, ot quem de domo et area quondam Johannis Di vitis, ae de domo et area quondam Gbisolradis, sol-vendum aiinuatim esse dieebat, esse et fuisso ad opus domiui abbatis et eonventus diete Insule boato Miirio aequisitum. Testes interfuorunt son bin i In Busco duels, Daniel de A g g e r e et G o s n i n u s Steen-w o e li.

Datum anno Domini M. ( \'( \'(\'X X X. 1111 , dominiea post, f\'estum beati Lamborli Martvris.

I\'ir inoud II, I\'quot; h Orln-, vri\'i/iint nan Marii\'iiwcril, in zijne landen ijcl\'l-

VVij ..Reynout, greve v au üliolron cnclo van Zutphenne, dooii to vvuteu allo onsen atnptluden oude schepenen van on/en lando, dat wij glieghevon hobbon endo ghoven met dosen tieghenwordighen brieve, gheesteliken hulen don ..abt undo don convonto \\iiii Sontt* Mavionwsverdo en zonderlingho gonste dio wi tot hem hebben, oerlof te bolecgboii in onsen lando daer sij willen ondo moglion, tot two liondort pomleii tsjaors too, oloinro povniinglio, ondo oinbiodon n ondo willen dat gbi daor over staet ende gliotughe draghot also sijgt; bo-gherende sijn, gholijo dat ghi anderen laden doet die in onsen lande wonaehtioh sijn. In oroondo des brief\'s besogholt mot onsen hoime-likon sseghol.

Ghegheven int Jaer ons Horen M(!lt;)(\'■ XXXV, dos wooJisdaeclis na sunte (Iregorius daglio.

G Ijshfiili I Fr \'j \' rl.inl slrrlit* i/.i /lt; zijn tol V £ rui ern fijns. wo.urophj,

roliirn* zijn srhrjtcnlirir/\', ri)quot;r VIX üWtspt\'dftl, zonih\' l-ioDirn nndirn.

U. p. v. nos Honrions do Werva ot l\'aulns Bart, s. in Saut-lioiucl, pfotostaninr quod ennstitutas coram nobis (} liisulborfcus Foy rocegnovit se haboro on bonis, videlicet ox sex Jngcrihas terre sitis in J. de llijt\' in loco dicto Worden, (pic fnoranl qiiondain Petri do H os i n c he in , super quibns hiilxd littoras scabinornm do Sautbomel do sex libris don. log. heroditnrii census, solum mode qninquo libras dicti census pront in littoris snis, snpor hoc ooiilectis, plunius con-tinetnr. N. t. 1.

Do inbrick hovon dit. sl.uk luidt, als Milfyl : (Jufiilam locogiiitio ad I\'liuli liini super \\ I jugerihus op tea Woorden.

l^rocir Diddoric Wol l\'Janszoen van Hokelum onde Ghibeken Gansdoet, s. iu Bm-sde, draagt ttliijsbrocht die Grote (yp aan Stoven Ottenzoen, tot des clonstcrs enz., vijf mergheTi een hout ende LWIll scul\'teu hints, gheloghou in deug;, van Becsdo, int Vorste l\'i\'oec tus^liHu ti h i) s b r c e li t den («roten eiidc tus^heu die ffhe-

smueixler hant: Briistiaen slt;J r oto n broeder ende Johaari os van II o k o 1 o ui, ende lt; J li ij s b r lt;■ c h t d i e (J r o te ylndovotso da eraf seado-loos te houden.

Hendrik vou Wct\'uc sciiioi\' vrvlinópt lt;U\'}i (tooryrslnhcn hvicf nquot; ann

I . p. \\. nos tj h i gt; e 1 b o r t n s do 1) o y 1 o ct \\V^r i 1 h r I m u s il e 8eps, s. in Deyle, n. t. j). q. c. c. n. Henrieus do Wervasonior vondidil et o. jiro (\' lb. d. 1. c. u1 l\'. p. d. l\'\'r e d e r i r. o, preposito mo-iiiistorii Insule beate Marie, :i. o. dieti inonasterii, littomm eni hee nostra littorii e^l translixa et oninia iu ea contentii, oo jnoilo ut illie eontiuontur, lier. possidouda. Ei dictus tl onricus de \\V^rerv a dicte littore et oiuniinis eonteutis iu oa ronnneiiix it prii niillnitt c.tc. dieted. I\'rederico [ireposito a. o. dirti inoiiastorii super littera i^t oinnibiis eonteutis in ea iiicninrata, per (uiiuiiii etc. N. t. I.

Datum a. I gt;. SI (\'CC XXXV, leria II [xist, festuiu l\'raiishitioliis boati Martini epis(;o]gt;i.

liquot;\'/- f\'aul lis de friineia et l\'auliis Baert, s. in Zant boniol, mliodpl rienrieus de er va seuinr, voor qiuidra^intu libris, aa» \'li (iIjiIij, (h u aatiguhrflih ii hrirf n IJ L

I oo f Wouter \\V a-lituori eiulc (i liysbrccli t van De v I lt;•, s. in De vlo, rrr koopt 1\' c t c r (\'av, rour l,\\ II)., VII hout lunts ^lieloglu-u in den glit!richt van .Devlo in tien üterdijc tusghen die lieren van Suntt! Mnrienwerde aen beiden siden; voert 1 hout eudo lAXXIl .scaften lants in denselven ghericht, glieleghen opt (\'ortlunt, tnsghen (ir h ij s I) r e c lit Hacken \\ au T n 1 e ende tnsghen Valken Valken-zoen , oan heren Vruder i c, proest van Snnte MarieuAverde, ten hc-hoevc der abdij. Hort/: Jan Stee.

^ lt;gt;/ * iv i U (I i S , Wi\'iIkU\'i i\'ll)) a i\' a \' )t ii S i\'ll It \\\\ lt;1 li r H O \'1 C , iii Itll l\'( .niinl r,i^:kooin ii aa)i Miifumvecrd Intul ovdn\' /ctutcirijnrn _t \'/ ircll, ij «// zir/i nriiit )i ran dijhlakten en cijicrn Ir niil/nUcn.

U. [). v. nos J tgt; h u n n t! s de Moesden et .lohannos Voecht, s. in Bautbomel, n. f. p. q. lt; . e. n. V lt;gt; I s w i n d i s relieta (jrhijskini de Wadenoy e. t. s. o., IMii lippus ut Stop li an us, ejus tilii, I rat res, vendideruut et o. pro (\'( lb., ii. I. e. nt 1\'. p. nils\' jngera terre, a solutione deeiniarnm libera et exempta , et Is\' jugera term solventis dtifimas, que sex jugera -ita sunt in j. tie /eeuwiueji in loe.o dicto Muusgat, inter W e n em a r u in de 11 o s ti\' a t e n et dictam V o Is vv i n d e in, H enrie o d e We r v a a. o. dotn. abbatis do Insula beate Marie viigiuis her. jiossidenda. Et dicti Vols wi utlis e. t. s. e., I\'ll i li])pus et Step ha-li u a, diete terre ren uneiavermit promillonlf-s lie. dieto lli-urieo a. o. dicti doniini abbatis super dieta terra per annum et diem ut juris est, ad vers us onines juri coniparore voleutes, el depouere onnie, plegiiuu qnod voerplieht dieitur de eadem, et onines obligationes aggeris et census e.xistentes in dieta terra penitus aniovebunt. N. t. 1.

f.cttlih t\'cchl _t hrrt\' ran Hnrrn, i\'rrhoojit aou dc ctfnlij, frn hcJwrvr. van l\'*\'t St .\\ii;ulaii* tiltuui\' Ir Ih nsii lu\'iii , rlt;r.-lt;-/leiiletie stulilirn hntil, hrzwddi\'ii mrl rcnc rente ran I X \'sjaar* roor de iwrii Ie Itiiurnuilscn. Voorts rcnc fente van £gt;£ sja.am, uil welke gezegde kerk \'i L zat genii lru, m de ahij I!X.

Wij La mi I)ri\'rlit, horo van Biiran, maken coul allen Imlei) diu deson briol\' souleu sion of horen lescn , dat wi vurcolt hobben don abt van Snnt.c Marionwaorde, tot behoef siinte Nielais altaer tot Buusiuchem, om een summo pemiin^ho die ons vol ende al betnelt is, in den iersten; \\$ bont hints gheleghen tot Assehe ondo street met den oversten innde aen den weeli van Assche, ende met den nedersten einde aen den Polregmvo. Van desen erve aim die overste zide leeght dat godslmns van Assehe, ende an die nederste /ide leeght Peter die Vriese. Voert buten den polre sijn gbelegdien IIIIJ inerghen XXIX seaft een jojier seaft min; van desen erve an die overste zide leerht Aernt van den Vene ende an die noderste zide Y waon 11 ae van Malse n. Voert over die weide, sijn gbeleghen V inerghen ende HIJ hont, die streeken metten ovoi\'sten einde aen Aerijn ende met den nedersten einde an den zegbedije van Assehe; van desen erve aen die een zidr licghen die horen van Smite Marienwaerdc oude aen die ander zide leecht Yvvaen 11 a c van Mal sen. Ende nut alle desem vorghenoeiiidi\' ervn sul die kerke van Malsen hebben I lb. sjaers. Voert heb wi den ..abt van Sunte Marienwaerdo vorghenoemt verrolt V lb. sjaers nut Wouter A.leydenzoons erve, alsoe als die brief sprcect die daer op ghmnaect U, endedieJan van Holoinondo ende Yvvaen Har van Malsen beseghelt liebhen, van welken vijf ponden sjaers die kerke van Malsen sal behouden 11 lb. sjaers, ende dat goedshnns van Sunte Marienwaerde III lb. sjaers.

Ende dit hint heb wi hem vereoft tot behoed\' sunte NyidaJs altaer tot Bosinrhem , voer een eighen erve, zonder dije ende sender tijns, rril ije te besitten, onde hebben daer op verteghen ende heblxsn ghe-loeft daerop doen te vertyen alle die ghene die daer met den recht op vertijen -olen. l\'hide oec hel) wi gholoeft don .. abt voerghenoemt, tot behoef des altaers vorghenoemt te waren, jaer ende dach als recht is, tieglion allo die ghene die ten recht comen willen, ende alh voer-pliebt ghelov e wi hem daer al\'to doen. 11 ier over waren Ywaen Har van Malsen als een richter. Go s wijn van Trieht, Wouter van Wiel ede, Henrir uten Stadie, ende anders v de goeder

knapen als ghcburo. In omnulo sillc «lesfsr dinglie so« hol) vvi La. in brocht, hero van Bnrcn, vorghtnioenit, deson briefbosogholt mot onzen zeghel.

(üheghovoii int jaer ons lieren MCCO XXXV, op snnte Martijns dach in don winter.

Vonr Gbijsbrecht van Doyl ende Willem van Scjgt;s, s. in Dcvl, vcrkoojit Sander Ondscale, 1:001\' \\NN 1b. , \\ll Inmt iMide \\\\l seat\'ti-lanls, die .lans heron Gh ij s br och t ssoon van lieosdcs waren , gheloghon in den «j. van Eynspic in (\'.no ^tal lt;li(* glieliciten is die Dijcacker, tnsghon die heren van Snnto Marienwttrde an boiden sidon, aan den ..abt van Snnte Marien worde, /oi. bckorrc dei\' abdij. Ihtrg: Aelbrocht Ündsoale, broeder Sanders voerseocht.

Voor dezelfden verkoopt () 1 i v i o r, tsheren soon van A s por on , voor LX II)., II merghen ende llll bont hints, gheleghen in don g. van Kynspijc int- Vorste broee, in one stat die geheiten is\'reylincseamp, tiisgben die horen van Snnto Marienwerdo, ende tnsghen oen stuc laats dat gheheiten is der kerken lant van Kynspijc, tuin den ..abt van Snnto Marien worde, hu behoeve der abdij.

Voor dezelfden, s. in Do vlo, verkoope/ii, G li i sol hortus dic.tus Sas (\'t II on r ions ejus frater four c lb. aan de abdij, de doonjettlokeu brieven, w \' 178 en SL\'1.

Datum a. 1). M (\'(\'(quot; XX .X V 1, lor ia llll jiosl CireunicisioiuMn Domini.

[oor ifi\'xdjdeu, s. in Dril, verkoopen (•lt; Iuhi.\'1 bnrt us tlictus Sas et Ho ni\'i c u s ojxis tra ter voor X X X lb. aan tic ahdij _t deu dooryestohtn hrii\'l a 212.

lid lilOOntl\'l\' tl /.\'I lil r 11\' i J11lt;\' it IWi\'h\'OOflt (lltll i.ll\' ilhlllj lii\' II i /1 ml\' f\' gt; til, ril tll\'il\'j //\'\' \'fi

t . p. (\'/\' (wiu\'iiijrii,oi\'nidf\'/u) s. in Doylo, n. 1\'. jt. q. c. c. n. propositus (loimcollaruiii moiiialiiiiii in /oonwiniMi , vomlidit ot obtulit ox part».¹ (liotamui inonialiuin, pro I, lb. d. 1. o. ult; tquot;. p., littoras «juibiiN prosons nostra littcra est translixa, lioroi.litatoin et omnos oonditioiios in oisilom contentas, sicnti ibidem oontijiontDr, dlt;nuitio ..abbati mo-na^torii insiiio beate Mario a. o. dirti monastorii lier. possidoiulas. Ut dietns propositus diet is littoris et omnibus in «is contentis reniui-ciavit, promittons faetu\'t* reminciaro ox parte dietarum monialium oiunes qui do jure eisdoni reiiunoiare tiMiontur, promitteiis etiain waraudiam f\'acero ex parte dietarum monialium, dieto domino abbati, quot;d opiH dirti monastorii, super littoris, boreditato et eonditionibus antodietis per annum et diem ut juris ost , adverMis lt;tinnes juri com-pare re volentes, ot deponore om no plegium ox parte dietarum monialium, (piod voerplieht dieitur. de oislt;loni. N, t. I.

[oor .1 ohuntios Cans et lioouius de Tnel, s. in Tuel, ver-kooprii Bortoldus do M. e toren, Johannes ot X i eb ol a u s ejus \'ili\' gt; » lb., tria ju^oi\'a ot XV vir^atas lorro. sitas in j. do llijr

in inatiso dieto Ki\'ivbotlnteve, inter abbatoni ot inonastoriiun liisnle bcato Mario virginis ab utroqno latere, aan Henrico de Wcrva ten lirhori\'i\' ihr ahillj. liorij: Jobannos, filiiis Niobolai do Metoron.

Datum a. D. M (\'(\'(\' XXX V I, die dominica lt;|na eantatur Letaro .1 erusalein.

/)(• jivoviiii iruil van hel liuiluche huis, eoinuumil-eur der kalye van Utrechl, verklaart ilal noch ile orde, noch hnre kapel te Ti cl, eenitj recht heeft h/j rel,er hunt /,.

Wij brooder Oos wij u Grorvoor, van don Duutselien Inius jiro-\\ inciacl, ondo ctnniiicldnor dor balien van Utroolit, doen cunt immIc to vveton allen denyhoaen dio desen brief solen /ilt;*n of horea leseii , dat God evert van den Wijer, burgher in Tylo, ons ^heg\'lieven hooft oudo bewijst \\ seilliuge peiininge jiiorlix onde erllix fijns tot onser capolloii belioef te Tyolo, als voor een stue lants dat onser ea-pollen voorseoolil; toe tobohoron plaidi, dat glielegben is te Wadenov, bi lande des abts van Hunto Marioiiwoerde, onde dat die zelve abt gheeoft. beeft, des wi hom wael grinueu, oude kennen dut ouzo ea-pelle \\oerseeolit noch wij gheeu recht en hebben aen dat voerghe-noemt lant, noch dat wij daor ui et toe te secggou en liobbou. In orconde des briefs beseghelt met onzen zeghel.

Olioglioven int jaer ons Ifenui M ( \\ X\\V I , dos douredaeclis na. Piuxter dacb.

i\'oor Ghorbrant van Beesde, oude Acrij n J anszoen, s. in Hoosde, drtmtjt Klijaos Gliiben/.oen «/» aan Steven Ottonzoen, tots eloosters behoef van Snute iVlarionworde, vier hout lants gho-highoii iu den g. van Beesde op de Dwordijc, tusglien 11 oi ne Bollen end») tusghen W outer D n v o k e u, onde verghiede enz. Knde des sijn Otto V o 1 p r e c It t s/oen onde Wouter Cl e i n R ij c w ij n s zoen (van Beesdo) waerbor^hen mol ghcsiiinoiubT hant, oude Ml ij u os ^. gliolovetse daer af sea.doloes te honden.

lt;«liogheveu iut jaer ons lieren M lt;■lt;*(\' X X X VI , dos luanendaechs voer Bonifatii.

aeti H u brechtssoen, s. in Beesde, verknopt Glienek«ii van den W orvis, di\'s procsts cnape, aan Steven Uttenzoene, ten behoeve der abdij, ilen (Idoryestoken brief n 122.

Voor Ghijs brecht van Deyle ende Willem vanTnnl, s. in Deyle, verkoopt Gole If a^lion, voor (.\'■ Hj., niei^lien laats enen seat\'t inin, in den gherieht van Deyle, in een stat dit» gliebeiten is die Druppe, tnsghen Willem van Tnle ende tusglien Clawaert Egbreelit szoen, miu Diddelcen van Bersel, ten behoeve der ahiH/j. Borgen: Didderic die Wayer ende Rolo f Godeken ssoen.

Gheglieven i. J. o. H. M (\'(\'( \'XXXVI, des Donredaechs na sunt Jans dach te mid/onier.

Voor Wil helm us de Tuul et Wilhelmus de Sep», s, in Deyle, verkoopt d. Wolterus, investitns eeclesie de Roemde, voor I, lb. aan d. Frederieo, preposito monasterii Insnle beate Marie, ten behoeve der abdij.

W\'iMiliy. iiersonn run Itionpl, draar/l rtiir bofslad aldoor up omi Otirirr, \'shrvnoi zuoo va n A * p e ;■ lt;• n , tm hehoeve zijns voders, namens wien zij aon Morirnwe rd imrdl opt/rdrngen h-gi-ti eene jjnarlijkxche erfpiiehl run nrlitlien

Wij Willem van \'rule ende Willem van Seps, s. in Deiji, ommdeii dat voer ons coiuen is her \\\\ outcr, die persoenre van Reeinde, ende heeft opgbedraglien Olivier, tsheren zoen van As-peren, tot behoef tshereii van Asperen voerseeehl, ene hofstat

endo tuaglieii Ghene Qhoouko 11 szoen, ende Olivier v. droecli voert op, van tsheren weglien va 11 Asperen, dose v. hofstat horen Vrederic, proost van Sun to Marien vvaorde, tots v. cloosters behoef, in enen recliten erftijuzo urfUken tebositton, jaorlix om NVllllxoenre op sunte Martijnsdaoli in don winter te betalen. Ende her Wouter v. vorteech op doze v. hofstat endo ghelotd\'do door op doen tevertijon van sijnro weghen allo die gheno die daor metten rechte op vertijon solen oude glielovotse van sijnro weglien to waren h. Vrederic v., tol* enz. van sijnro weghon. In orconde onsor letteren.

(ilioghovon int jaor ons Horon M CHjlt;\' XXXVJ , des anders lt;la.echs na snnte Poters dach endo sunte Pauwels.

Johuntlt\'*, hevtoij vuv Uvabant, rrrlrriit cuut hel klooster vrij!lom van tul in

Nos .. J o ha nn e s, Dei gratia dux Brabancie, Lothari nghie ac Li inb or g h i e, notnm faehnus univorsis , quod cum predecos-Horos sou progen ito res nostri, domini llonrieus et llonric us, pie memorie, duces 15 ra ban oio ac L o t b a r i ngli i e, in rernissi-onem snonnn poccainiaTini, abbati et convontui nionustorii in Insula beate Marie virgin is quita dederint bona ipsins inonasterii, ab onini thelouio et oxaetioiie per torras eorum et aquas, eundo et redound o deducenda, proul in eorum litteris super hoe dic.tis abbati et con-vontni ooncessis vidimus contincri, nos, oh bonortMii glorioso virginis Mario , dictam concossiouem por nostros antocessoros eis Pactara rati-tioamus, el approbanms bona dicti inonasterii fratrum tatmui ibidem usibus dejnitata, per totara terrain nostrum et aquas ab omni tho-lonio cl oxaotionc qna.cnnH|ne ((niiando, clt; ipsos . .abbateia et eon-vontum de eisdem absolviMido, niandantes nichilominus nostris oflici-atis quibuscunqrio dictam concossionem por nos Pactum, inviolabilitor et lidcditer obsorvari. Presentiiim tesiinionio litterarum nostro sigillo muidtarnm.

Datum apud Hiiseliuindncis, in vigil ia beati .lacobi Apostoli, anno I)lt;imini M (\'(\'(\' X X \\ V I.

Allen den glienon die desen brief solen sien of horen lesen, ie (J lierbrant van Boesdo,, knape, make cont ende doe te weten met kennissen der waerlieit, dat ie opgliedragben liebbe ende glieve met desen tii\'ghfJiwocrdighen brieve, in reeliter aelmisseit, den ..abt ende den convent van Snnte Marieawaerde, ene liofstat aldoergaens van der eenre straten toter ander, die gboleglien is tot Beesde tnsghen A adries Schetter an die een zide. ende ene hofstat die Snnte Peters is an die ander /ide, waer op to desor wile zitt Boer nt die La-eter. Kudo opdat dit te vaster ende te sekerre /i, soe heb ie Gherbrant van Bocsdo vorghenoemt gheboden mi mm proehipapen, liorort ïlen-rie, dut hi dit met mi heeft beseghelt. In orconde des briefs.

Voor Arnoldns de Hoesden, filins Gerardi, et Henricus de W er vu, s. in Zuntbomel, verhoopt Petrns M o li ar t voor XL 11»., demnn» et ureum situs iu opido de Zautboniel, inter Lndekinnm Key ter et vieuni comnmnem, sine een sa et aggere, exeeptis XX sol. den. eensus VV a Iter o Seaep ex domo et area predietis solvendis, aan domino pre pos ito de Insnle heate Marie, ten behoeve der abdij, waarop (fvzegde, prooxl, voor de iibdij, deze engandom/men aan VVilhelmo de ilorvvinen op)h-aalt;jl tegen eene jaarl. er/paeld ran XI. sol. in die beati Luittberti perpetne persblvendis, salvo tarnen eensn XX soli-doruu» memorato [ter Willi el mum de 11 o r w i n en pred. ex domo et arr\'u pred.. Woltero 8 e a e i» prod, solven do.

Datum a. I). iVl (\'(\'(\'XXX VI , in erastiiK» beatornm Symunis et .lilde A postolorillll.

Wotitrr CJnir li tje H\'ij n ^zoon van Ifriydr draaiil aan Marirnwartloji 1 Imiul iiinh i \'1, iraari\'dH \'Ir Ja n\' l^ laahl \'■\', 01 uw/ rr}i halrru itiori/i\'H lt;il-

Wij Dicldorif Wulf J an skooii van llok^ïlcm oude Ooswijn Mens zoen, s. in Boosde, lt;gt;. d. v. lt;gt;. c. is Wouter Clein li ij c -w ij n s zoen (van B e o s cl e)¹ ende lieol\'i opghodni^lien VII hont lan is (dieleuhen in den glioriehie van Boewdo in den liiddorshieh, lus-o-hen liolof IDrntgaeri Sanderszoen iMide tiisghon Daeinken d^n 1) ii I 1 en , heren V^f red e ri e,, proest van Zente Marionwaerde, lots clocstcrn enz., in enz., untghonoiueii dien tijiis dien die grave van (Jlioire ineiien rechte daer nut iiebhon sal. Kude Wouter voerseeciit riryhh\'ilc enz. ende verteeidi op dil vnrscreven laid ende if heioef de enz. h. Vreileric v. Me enz. uutghenoinen iilsullcen iijns als voersereven is.

Voert is te weten dat dese v. Wouter heeft opgliedraghen enen halven marghen lants dai die Verehde heitt, in denselveii gheriehte gheleghen, insghen Wouter v. ende insgheu Uanne Macs, heren V rederi c v. tol des vorghenoemls eioeslers hehoel\', in een eigheu erve son der dije ende soncler iijns, erlliken te hesitten in deser manieren als hierna volgliet: waer dat sake dat desem v. cloostur enieh ghehroe qnanie van den tijnze voersereven, dan inogheu die heren van Siiute Marienwaerde deseu vorseeehdo hal ven marghen hints acui-vaeu voer hoer eigheu erve ende daennede hoeren wille doen.

Ende des sijn vv. o. Rije wij n (jili ene n zoen endo Ely nes (1 hi ben-zoen, ende Wonter voerseerht gh(doefdes(s daer af seadeloes te houden. In o. o. 1.

Ghegheven int jaer ons lieren MO(H\'XXXVI, in vigil ia iieate Ivathei\'ine virginis.

Voor Steven llacke ende Alaeri Holle, s. in Deyle, rer-koo/il liutghei-r nten W e i s t e r h o n t, voor i( lb., Illl inetgheii Uil hout IA XII seal\'te hints, in den glnu\'ichti^ van Wadenoye in den ))olre, tusghen Will m den Koe ende tusghen (yorstans \\ un H adenoyo, min heren Vrederie, proest van Siiute Marionwerde, len hchoere der nlxllj, in een eigheu or\\e snndor Iijns, metten dike \'hf daer iit^ghon gheleghen i- also broet als dil \\. laut igt;. Uiifijeii ■ Jacob Vos. .Ian V re de r i es zoen ende Heine 11 u tg heers-

zoen wHTsoyt. Voert is to weten dut Philips (Hi ijs kens van Wudeiioyesoen, Steven sijn broeder endo Bolof van Uien hebben vertegben oj) a) dat recbt dat si hadden an doscn voerscreven lande.

Clbeyhevon i. j. o. II. M lt;\'lt;\'(\' X \\ X \\ I , in dio (\'oncoptionis beate* Marie \\ irginis.

Poor Won ter VVantaert ende Willem van Tnul, s. in Doyl , verkoopt Otto A el breolitssoen van Knuc voor X 1b., een stne lants, in den gherieiit van Ooyl, in den Uterdyc, tnsghen die beren van Snnte Marienwuerde ende tnsghen Valken liaekenzoen, tuin Didderic van Be i*sel, le.u htthoi-ve der abdij.

(iliegbeven i. j. lt;». II. Mt (\'CKXXV II, sdonredueidis na snnte \\ ;iIont ijn lt; dacli.

Wij Steven Uacke ende Alart Holle, s. in Deyie, o. d. v. o. e. i^ Sandi\'r Aerntssoen ende (beelt) vercof\'t ende opgedraglien voer \\l, lb. gaver penningbe die bi gliiede dat bem betatdt sijn, enen nn-rghen lants gbelegben in den g. van Wadenoye, in den ]jolre ti^gbtins goetshuus er\\e van /eoniwijnden ende insgben A laert Uaeken, heren (lt; b ij s b re e h t, abt van Snnte Marienwaerde, tot.s r loish rx enz. in een eighen erve so rider tijns, metten dike die daer metten roehte toehoert, erfliken te besitten. Ende Sander Aernts-soen verteech op dit \\. hint ende ylnlnefdr mz. tots ntz.

Doe dit gedaen was, daarna gat\' weder h. Oh ij sb recht v. van des \\. idoesters weglien, desen v. Sander deseu vorscreven nnn\'gben lants. Voert llll inerghen 1111 bont ende LX\\ {II) scalte lants¹, in desen gheriebt van Wadenoye glndeghen, in den ptdre tnsghen VV illem den Koe ende tnsghen (\'orstans van Wadeno\\e, in enen jaerlij\'sehen erlpaeht elx Jaers om X lb. ende om X s. (javer i\'ii-:., jaerlix Linnen eenre, inaent na Paeschen te betalen. Kilde waer dut zake dat dese v. pacht jaerlijes niet betaelt en worde desen v.

doester binnen tlesen \\. ti\'vinijn, dan snMcr iLinrna dsigkelijcK op guen \\ VI ii. alsulkcn^- imuit(;n als vorst Te ven is tot wnrc ponc. Kndc dose v. imelit ssil orven nu- Sanders doet voorsoyt op een si jure erfglienaiuon ende niet te selieiden. In o. o. I.

(Jiioglleven i. j. o. II. Al(\'(\'(¹XXXV11, sdonrodaeeiis na sunt»\' Jans da»\'li to midzomer.

l\'oor lt;lc boocngmotmden, s. in Deyl, rcrlcoopi Aernt Al/nit lloin-m a UK zoon, van Wadouoye, voor L lb., XVI hout lants in den glie-rielite vim Wa»lenoye op Bredtywert ende op Audoinenglien, tnsglieus goetsliuus erve van Zeeuwijnden ende tusghen Lom van W adono ve, dan Philips G h ij s k e n s zoeu van VV a d o n lt;» y o, in een eêdien erve sonder tijns, metten dike die daer motton rockte toe koert, waarop hij het verhirhte lurmjbekomt, tajen oem Jaarl, ei\'/jtaeU van X L scill. tot l\'inxtereu te betalen.

• «keghoven i. j. o. II. M (\'(\'(\'\\ X X V11. des »loiii^,e»laei-lis na snute Jans daeli te midzomer.

t . p. v. nos llt; rederi»;ns Slim et -I ohannes de lien wen ni ngken, quot;■ \'ⁿ I nel, uotum luciiinis jirotestantes ijuod wnirnlrs coram nobis lt;\'^,orstantius de Wadenov ot .1 okan nes Smael, do Wadenoy , vendidenint et o. pro XL lb. d. I. o. nt f. p. VII hout terre, sita quot;in J. «ie Soenwinen in loco dieto Alusengat, inter abbak\'tn ot eonventHin

^ ^ ¹¹ \' ^ u-, sOniori, in allodi«gt; simo eonsu e.i aggere lt;-i al» onmi lt;li\'lt;^,inia libera n. lt;gt;. dom. rlr. lier. possidönda. Kt (\'orstantiu s et ■\'»gt;liannes S in a \' • I pred. Ii\'i\'ro prt\'dic-ir roiMiriiimoninl , promisit(|iie \' ^ulstanlii^|s do Wadenoy pred. lUoere ri\'iinririare omnes qui

Im\'dk\'tc tem¹ ill\' jnri\'ri\'iiuiiciiirc tcnfiii ur, [)roiirisit ciiain wuviindiiini t\'aci\'iv H o a r i oo do \\\\ ni\'va prt\'il. a. o. pred. super torr» pred. jpcc ■ niiiinti rtc. i mil\' est Joliaiinrs S m a i ■ 1 jirfd. tidcj, iV. t. I.

Annil \'a (l 1111 s \'ril tl 111\' i\' ll\'fcr rn-lioopi\'ii rtn- Uigt;l si rdrn ra f-ruii/ finnl iUin

Wij \\\\ I I i (\' 111 \\\'a a \'la nl ciiilc 11 i\'ii vil\' W il 1 e ia 8 soea van Kya-spijc, s. in Di\'vl, o. d, v. o. r. gt;.ijii Aor ii I van d t; r II a r o, G y !-I ij ^ -iin broeder t¹11 d i ■ I\'eter S ^ u m p a e r t , elide liebbon voreoll ende lt;ipo\'licdra^\'licn voer cc 11). gaver |ieiiiiiitglie die sij gliieden dat iieta bet.aelt siju, nil hotstadeiI ende VIII boat hints, gheleghen lot Ey iis|iije in die Hare , lusgheii H e nf i c d e a S a s s e a, van Kyii-s|)ije , ende 1 n sg hen A e r ii t v a li d e r II are v., II e a r i c den Sassen voerglionoomt, in i\'iiz. I\'aide dese v. A era I van der Hare, (is I lij-. gt;iin broeder ende Peter S lt;• a in |p a e r t, verteghea op dit v. erve ende i ] li i\' 11 ii 1111 ii I\' I\'. Ilenrie den Sassen \\. joi\'i\' nr/., Knde des sijn .Ian n t e a ISdc^ac rd c, ii- Ilenrie. VVillems voerseechl, (lt; \\ I I ij s S a ii d e rs soeu eade A elbrec li I ulea B e e ni t, borgben

lt;iheyheven i. j. o. II. M lt;\'C\'1\'XXXV11 , op senle Ceeilien daeb. Ovm jJftMll ill II

.1 mnl i n II III ■ gt;\'u h lt;1 IIn quot; I\'rlrr Sru mpimrl rerkoo/irn mu¹ hnfslnil ni ih I hm i\' umlrr Eii*igt;jk_r mor limi aan II mil rik de Susku, die ze dnnrop nun Amid run drr IIu» r Irt-injffffl, h\'ijrii \'M jdarlijkxrheu crflijn*.

VV ij Will e m van \'1\' u u 1 ende Henri c Will e in s soen v a n Ey n -s I) i j (•, is. in Devi., orconden dat vor ons eonieu sijn, Aernt van (I !■ r II are, (j v 11 ij s sijn broeder, ende Peter B oarn p ae r I, ende hebbr-a vercid\'t ende npyhedraghen voer i lb. gaver pehiiinghe, die

• ij ohieden dat hem helnelt sijn, een bol\'stat gbelegben tot Ejnspije ill ,11quot; Hare, tnsglien (i hi ben den Sassen, van Kynspic, ende I tisgheii II e it r ii den Sassen, /irien broeder, ilenrie den Sassen

vorsee^ht in con eyo\'ln\'ii erve somlor ilijt* ondo sonder Hjns orflij»; te besitten. Knde «loso vor^heiioeincb- Aernt \\ sm der flaro, («yllijs sijn broeder emle Peter Se amp no rl vorteghen «ip dese vors^reven holslut, eiulc ^licleefden diuT op doon tevortijen allr die «j\'lieiK^ dit\' daer met den reclit op vertijen solen, ende yhelderdense llcnric den Sassi\'it xoersccclit te waren jner ende dacli als reelit i-lt;. Mier alle die gdiexie die ten reeht eomea willen ende alle voerplicht daer atquot; te. deen. Kiide A e rul. van der Hare vorsooclit g\'beloefde («• y 1 -lijs ende Peter voergbeiiDenit daer al\' seadeloes Ie lioudtm.

Doe dit gbedai\'ii was, daerna yatwedei li e n r ie die Sasse voer-seeeht dese voerscreveii liof\'stat A e rude v a n der Hare voerseeelit, in enen jaerlijcselieii erllijns, tdes jaers om lil lli. jraver penninglie, enen e\'roton collines \'rornoysen voer XVI deniers g\'lierekent, ol\' pa\\-iiiont dal also goei is, Jaerlix altoes op Snnte Martijns daeh in den winter te betalen. Mnde waer dat sakc dat dese vorsereve.n tijns jaerlix niet betaelt en worde op desen voergbenoemden daeh, dan salder daerna daglielijcs op gaon XVI deniers a.lsnlker miinten als voersereven is fcot eenre pene, welke pene nietten tijii/e vorscreveii Menrie, die Sasse voerseeebt vorluibm niaeb nut deser voei^bonoenide bolstat als hijs niet laugher boidon en wille. In oreoiide onser letteren.

(jrlieglieven int jaer ons Heren M lt; HJO .VX XV I I, op snnte Nyeho-lans a vont.

.\\rrijn rn andi\'rc lgt;i iffirrcit rtni .Inn .Vi\'i\'iju szoon \'iknopcri :rgt;\'i )i niort/i\'ii nmlrr

Wij Jan van Dalem ende (j o swijn Mens/,oen, s. in Hei\'sde, quot;• d. v. o. e. sijn Aerijn J anisz-oon, (i li ij s b r e e h t, Alaort, alle drie gliebroederen , ende Aleyt boer snster met lioren ghecoren mom baer, ende hebben opgliedragben VII nierghen lants gbelegben in den glHn\'icbte san lieesde lt;ipden Dwerdije, tnse-hen Wouter Duveken ende 1 nsglieu f! li ij s b r e e b t, A I ac rd e , A 1 e i d e n \\ orgenomut , ende M oc bt ol de n boerre hu ster, .Ian A lt;• r ijn s zoons kijndei\'en, ende vi\'rijliicilci) en::. Steven t)t ten/.oen, tots I\'lucHterx in:.. in cir:, Mnde dese v. A crij ii ,1 an s zoen , (lb ij s brecbt, Alaert eude Aleit met lioren ghoeormi moinbaer, vertoghen op dit vorscreven hint ende r///c-

loefdni. iiix. S t« v« n v. tots nt::. hinde fles sijn F I oruns J a n szoen , (Jlaes siju broeder, enfle Brusiien die G r oto, vv. «gt;., enfle \\ c r ij n , (lt; li ij s b r e «•lit, Alaeri ende Aleit, met, iioren ^luM\'oren niombaer, voergciioemcle, ghuloofdenzu daor al\' scadoluus to houden. In o. o. 1.

I\'rti\'r II tih i\'r i /i t rn iijii rad\'i\' (iijshri rkt \'I\'\' (jfoot dragen rrni\'t Imiii oude)\'

Wij...Jan van llokelein ende Hnbrecht M e u s zoen , s. in Beesde, o. d. v. o. c. sijn , Peter II u brecht G li ij sbreehts G roten• zoen, ende (J li ij s b r e\'c ht die Cirote vorseeebt, sijn vader, ende hebben opghedrajfhen nn.\'i ghesanieuder bant dertien marghen een hout ende vijf\'talven seal\'l laats glndeglien int Vorste broce van Beesde, tiiftghen die beren van Znnte Mai-ionwordo on tusgheu (» bij sbreeh t oen (! roten vorseeeht, ende rcrijhirdni. rnz. h. Jan Bollen, tots (•.hirKlers en::, m en::. Kilde Peter II nlgt; recht ende G hijs brei\'hl die Grote, sijn vtwler v., vertegben op dit v. hint, ende (jlielnefdeii enz. b. J au v. /lt;»/» chx. Ende des sijn 1! rust iaën dit Grote, A c r ij n .1 a n s zoen , Ghijsbreeht .lajis Groten zoen van Su-linehein, i¹\' 1 lt; i r a n gt; van Zant \\v ij r die jonegber, ende Ghijsbreeht Gansdoet, w. o. ende Peter Ifnbreclit ende Ghijsbreeht die (irote sijn vader v., gbeloetden ze ilaerat\'scadelot\'s te houden. N\'oert h te weten, dat Peter II n bree lit dieke vorseeeht, heeft gheloeft seaiieioes te houden G h ij s brech t den Grote zinen vader v., van deson v. vorwaerden. In o. o. I.

(iheglieven int jaer ons lieren .M ( HJ(\' XXX N\'II1, des satersilaeebs na snnte Pojieiaens daeli.

Ileiidrili tli gt; a s s e verlioopl dc iloorijeshilien Itritttn n \'ühi en \\\'iü aan Mn rienifeei\'il.

Wij \\\\ i 1 le m van Seps ende Jfenrie VV illemssoen van Evn-^s I\' Ü (^s-) t)e_vl , 11. d. v. o. e. is 11 e n •• i e d i e S a s s e, van Eynspije,

ciiilr hooft vercoft onclo opgodrnghen voor COC II). gaver poimitiglie, die hi ghiedo dut hein betaelt sijn, ililt;\' briove daer onso tieghon-wordighe brief door ghosicken i^, allo dat orvo endo allo ili(^ voer-vvaordon dio daer in hesere ven /ijil, lioren lt;« li ij s h rc c Ut ..abt van Sniite Marienwaerdo, tots eh»estoi*s In^lioel\' \\an Simlr Marion\\v:ondo voerseecht, erflijc te. hositton. Ende Munric d i f. Sasse voerseyi vorteoeh op doze voerserovon brieve ende op ai dat daer in hesereven staot, oude giieloefde daer op iilt;ioii (e vertijen van sijure woghen allo die ghone die daer metten reeht. op vertijeu solen, ende glie-loofde horen G li ij s h r o c 1; t voorsoecdit, tots votnghoiiooints oloeslors behoef, to waren van sijnro weglien dose voerscreven hriev*!, allo dat orvo ende allo dio vorwaerdon die daer in beserevun sijn, jaor ende dach ais rooht is, voor alle «lie ghene die ten recht couien willen ende allo voorplicht daoraf te doen van sijnro woghém In orcondo onsor letteren.

(iheo-hoven mi jaor on.-, lieren M (\'(\'(\'X XX VIII , f)p onsor Vrnnwoit dach to Lichtmissen.

Hicout il i / Ihill\' rii zijh zoon f i ij s Ij r lt; r/il rcrhniijirn ,\\ f hond oiulrr I iccsd

ij Jan van H o k o 1 o in ende lt;\' o r s t i a o n H u I) r o c h t s zoen , s. in Roesde. orcondon dat. vor ons ceniou sijn Kieoul die Dhllo \'\'tide (« hij s b r (M-h t sijn zoon, ondo hehhon 0]gt;glin(lruglicn N gt;quot; hout hints, gheloghon in don ghei\'ichto van Heesde in don liidderslach, tnsghon die horen \\ini Snnto M ar.i en worde, ende tnsghen Adam Ui lt;• o u t» H ii 11 o n zoen \\lt;lersi■echt, ondo ren/I/inlfii wt.z, ..heron Jan Hollen, proost van Snnte Marienvvoivb», lots vorghonoemls rloegiirx i ii\':. m itiiz. Mnde b\' i e o n t die I) n 1 I e ondo (r li ij h r C c h t Mjn /oen voiglioiiooint, vorteghen op dit vorscrevon hint ondo i///i\'hti\'fili\'ti, enz. h. Jan Bollen v. lof* nis. Mndi! dos sijn BniHti-aon die (irote ondo 0 h ij s b r o c h i die Grote waerhorghen on^\'hoseeiden . onde Ui lt;5 o ut die Du lie onde Gliijshrocht sijn zoen v. gheloofdenzo daer at soadoloos te honden. Voert is tewoien dat (j! h ij . brneht die (irote v. heeft verteghen op dit v. hint tots v. (doestors behoef. In o. o. I.

Ghoghoven i. j. o. II. Monde XX X V 111 , dos nianendaoolis na Porpotue et Felicitatis.

1 oor \\\\ i I 1 c in v u ii S o p s ondo 11. o n r i c. VV i 11 c m s soon v a n I: y ii s pij c , s. in Dcyli\', rrrkoopt Aernt van dor Haro voor L\\X\\ tlgt;.. oon linns (Mido al datter ortvast oiid(! im^liclvast ano was oude ■no hiif\'stat daor dit vorscrovou hniigt; lt;i|) stoet, ondo al dot rocht dat \\ o r ii t van dor llaro vnersoyt haddo au doso vor^liondonulo liof-¹ a,t motten tijnze die hi don doester van 8unto Marienwaorde jaer-\\ sculdich was nut drser vorglionoomdor hols tot, welke hoi\'stat lioleglifMi is tot EyiiRpijc in die Hare, tusghon die lieren van Sunto Marionwaordi\' an die ren side oude tusglien dir n-lienn\'intc van Eyn-^|iijlt;\' aen die ander mdr tiis^-licn (jlliilio den Sassnn endo

Jans ert\'ghenanieu u ton Beeint metten enen einde oude tusghen die heren van Smito Mariernvaerde voersevt ni(gt;tteii amh^ron oindo, ndn hort;ii (1 h ij s b r o o li t, al.)t van iSiinte iMarioiiwaorde, tm behoeve ihr nhili/.

lt;fheghevon i. j. o. II. M C(X\'XXXV111 , tsanderdaoclis na sunto Glioi\'i\'trndoii dach.

ViKir .1 an van 11. oko 1 o ui end(! II u b r o c h t Mens zoon, s. in Hccsdo, frrlioopt (J h ij s li r o o li t d i e (1 root, aan heren if a n Hollen, proest- vim Sen to .Marienwaerde, tots gnsHnins hehoot\' van Hoosde ondo tot dor onner behoef daer dit voorscroveii gasthniiR toe gho-niaect is. twee merglien oon hout ondo seven endo veert.ich scaohten hints, in den g. van Hoosde, in don Opwaert, tnssohen Dire Wolf .lanszone van II ok o I ora endo tnssohen gasthuuK ervo van Deosdo. Ilonjen Hrnstiaon die lt;!rigt;to, onde Florans van Zantwije die jongher.

\'ïheglioven i. j. o. II. M lt;endo aehtondertieh, tsaterdaghes na si\'iili\' (Jhertrndf\'ii daeh.

(i ,\'lt;gt;quot;( ilrnnrjl ,1(1,, \\liiri\' inrrrrd nji re}/ xlcr/WH /tills Ir Ht rstl . \'H tUmt\'l.s\' di- hnfsliiil, iriHiiuiji ihtl h i(i-lt; sliutl, ICCJCil Ct\'H jtKir-lijlischoi lijjis ruh 1 jtrunintjen.

\\V^rij (de bom mienoemden) s. in Boosdo, o. d. v. lt;gt;. c. is Gh ij s b r echt die Groto, ende lient\'t opgliodraghou een steen huus endn al datter ertvast ende uagliolvust ane was, dut staet tot Beesde an die Vorste strate, tiisgli(gt;ti li. (i li e r b r u ii ij (! van Beesde, ridder , ende tns-glien G li ij s I) re cli t den Groten voerseeelit, tuide venjhiede r/c. li. Jan Bollen, proest van Simte Marienwuerde, tots cloe*ler« en::, erfliken t» • besitton. Knde G h y s b r e lt;; li t die lt;« rote v. vertee^h op dit v. goet, oude ijheloefde enz. ,1 an v. tok enz.

Voert heeft (i hij sbreelit die (J rote v. glioglieven in oikui reehton erftijnze di(\' liefstat daei\' dit stt\'(uihinis op staet, glieleghen toi Beesde au die Vorste strate, tusglien lieren («lierbr»nde vau Beesde ende tusglien (i li ij s b ree lit den G role n v., jaerlix om \\ II deniei\'s, enen goeden groten eoninx Tornoysen vor XVI deniers giierekent, of payment dat also goet is, elk es jaers op sniitc Lambreelits daeli te betalen, li. .1 au Bollen v., ilt;d cloesfers enz. erfliken te besitton. I\'.nde G bij sbiM^clit die G rote vorseeebt gbeloi\'fde te waren erf-tiken b, .1 a n Bollen voersoeebt, lots v. cloextev» \'n:., dese \\ or-screven holsttil met destui v. tijn/e als met \\ll penniiiglien. Kn des gt;ijii B r U s tl ae n d i e G r o t e , G b \\ s li re c b t II e r 1 b a r e n s zoen van I gt; e y 1 e , ende llVlorans van Zantwije die jonegber, w. o. ende Gliijsbrecbl die Grote dieke voorseeeht glielovetse daer at seadeloes te. bonden. In o. o. 1.

Gliegbeven int jaer ons Fleren M (\'( \'( \' \\ X X V 111 , tsulersdaeb nu snnte (Jbeert rilden daeb.

(• ij xh re r.h l tl u (irool limayl urm Mm\'iênweerd igt;/i een hui*: !,• ISeentl, leqv.H lquot;\'l\'ilnilt;i, rit viidkIs tl\'\' ht\'jsltttl ^ tt\'ftttftip tltil huts sltittI _? Irijrn ern jttnv!tjltsrlteu lijns van twee selmllitifien,

^ Ij llubreeht Meiiszoen ende G li ij sb r e c li t G a n sd oe t, s. ui Beesde, orconden dat vor oiin eomen is (i b ijsbn\'eb t die («rol e ende beeft opybi\'drngben een huns ende ;il datter ertvast ende nagliel-\\ast ane wus, dat staet tol Beesde aen die Vorste strate, tusglien die heren van Sunte Marienvvaiu\'de ende Ins^ben (Ibij^breeht den G roten v., ende vergbiede hem tgelt daer af al betaelt te wesen , •! a n Bollen, proest van Smile M arienvvaerde, lo1lt; i\'lneKlern

nr., crlliktMi tr lifsi 11 ell. Kmlr ( i Irij S b 1*1! «• ll t «lie («rule V. \\rr-tci\'ch uji dit vorscrevon cndr j^bcloi\'lUf ilm-r 11)1 dutui tovciTtijen

alio die ghono die daer metten rechte igt;igt; vortljeu solen, en do g\'he-lovet te waren li. .Ian Hollen v. cloesters behoef van Suntr

Marieuwaerile, jarr ciKh* diu-li als rrrtil i-, voer alle die gliene die ten rechte coinen willen, ende alle veei^pliclit daer at\' te doen.

Voert heeft, (i hijshrtieht die (irote v. ghogheven in eneii rechten erftljnze die hol\'stat daer dit \\ . Iinn^ ii|i staet, ^helegiien tot Beesdo aen die \\^rorste strale, tiisyhen die heren van Sunte Marienvvaerde ende tnsghen f i h ij s 1» re lt;• li t den («roten v., jaerlix om II seel-linghen ijaver niz., des Jaers ep sunte Larnbrechts daeh te betalen heren Jan Bollen v. tots v. i-litexlrr* fir:, ertliken to besitten. Flnde (t h ijb roe li t die (Jrote voi\'rseeeht ^lie.loeldo te waren orfliken tieren Jan Hellen vuersceidit \\. i\'loesters beboet van Smite

Marien waerde, dese v. hof stat met de en v. tijnze als met JI seel-linyhen. Voert is teweten dal tJhiisbreeht die (Jrote \\. laet lie^hen ende sal laten iicghoii ene steghe \\an sijns sell\'s erve linten dese voerghenoeiiide hot stat allaucs nederwaerl aehtiendehalf voete 11 reet , die die heren van Smite Marien waerde solen ghebrnken ertlike sunder versporren, inetten Inden die daer naest wouen nederwaort up (gt; hij 8 br och t s («roten er\\e votavoecht.

I\'lnde dos sijn Jan van llokolom, Gh ijsbrecht llertbarens-zuen van Deyle, ende I\'¹1 u r n n s van Zantwije die jongher, w. u. Ende (i h ij s b r e i- h t d ie (J ro to dieke voerseecht ghelovetso daer at seadoloes te houden. In o. o. I.

(iheirheven i. j. u. II. .M (\'(\'(\' X X X \\ III, tsunnendaechs na sniife (ibeertrnden dach.

tot si\'lnitlsi\'rrli tdl\'s hi\'munud door nht (l ij s h i\'C h I trr rnn zijdr, rn (rodfrird Sn I r r I rn K f i s n lgt; r t rnn Krrnt trr rtridrrc, ii}ij:rn (in n Mn rhnirrrrd dr tu ndrn tni run Trot _f trn Snu rnrnd( rn fio\'fi\'n y tcvinjl dr llrndc mn Ihdl, onn partijoi. trr andrre zijde verblijft.

Duniinus h isol b o r tu s , abbas niouasterii Insnlo beate Marie, pru se et ~iiu cuiiventu dieti niunasterii ux una ]iarte, flodet\'ridus, (|UO([ne diitiis See i vol, et HI I i / a b e t h de Keent, cum tutore i[isiiis Eli/abet he ad hue ab ea elocto et ei a judice rite dato,

ex pari i\' alt-dra, eompi-omis^riint in .lai\'obunj d c Zulilcem ci in Gerard u m, tauiuluiu dlcti doiuini abl)atis, iaincjuaui in arhitros, arbitrator\'s, sen auiicabiles coiaposituros, ad hoe a dietis parti bus eloct-os super oiuiii qiiestiono, action« ot caiiisa babitis sive motis inter dictas partes, a (juocuiiqiiie tempore rotroacto usqnc in prcsentein diem, occasione decime de 11 alle. Die.tnsque doininus abbas pro se et suo conveatu dicti inoiiasterii cx una parte, dictiqu»; (i ode I\'rid u s ot Elizabeth cum suo tutore ex parte altera, mutno promiserunt quod ipsi arbitriuiu sive tlietmu ilidoruiu arbitrornm, arliit-ratoruni, sen amieabiliym eoinpositorum , iut-ér dietas partes super premissis pro-ntinciandum, ratuiu et- lirunnn sine otnni coiitradictioiie lt;diser\\abuut.

Quo ta-cto dicti arbitri, a-rbitratoros, sen amirnbiles convpositores, suuui arbitriuiu sive dietuni inter dietas partes super promissis pro -nnnciaverimt in boc modo, ita, videlieel , qucxl dictiuu moiuisterium deciraam in qnadaut peeia terre dieta Trot, ac in quodain orto dicto ten N uwen rode, sito inter antiqiiam hei\'edil atein inter a^\'o\'erem tendenteui vei\'sus Mille, et in hercditatibus qna-s dic tuiu niouasteriinu in loco dicto in den Boscb, ad cultnrain redifjot et- urabiles elfieict sen elHci proenrabit, quod vnlgariter Roden dieitnr, habebit et libere jure hereditario obtinebit, et quod dicti (J od efr i d us et Elizabetli dcciinain in ll.alle in onini jure et tbrnia (|iiibiigt; ipsi dictain deciniain ab antiqno hue ustpie liabebaut ao ca utebuiitnr, halxdxini et libero ie\' bereditarie lt;d)t iuebnnt. I\'i\'sies interlneruiit scabiui in Bnscodiici-, , Ynwanus de (Jravia et Nieholaus do Bcsrhel.

\\ nor 11 b ij s b r e c b 1 van I) ey I ende \\V i I 1 r m van S e p s , s. in Devi, rri-kiidjil Peter Cay roar (\'I. Ib.,llll mer^luui ende NbVllS\' seal\'t hints. III (h\'li lt;4\'hericbte van Üeyl, int el\'terstc brorc, tnsjflion die j,die-Jiicine vveternighe en.le t-iisgben der papeliker provende hint, van der keiKen tdt Deyl, lt;ihii heron Jan Bellen, proest van Smite Marion-quot;aerde, h\'ti hchoevcdcr ahilij. liortj: (« h ij - b re cli t li e r t b (ir en s/.oen v a ii Do y I.

Wij \\V mi ter W antaert ende (Ih ij s h ree li t, san Doylo, s. in Deyle, orcunden dut voer ons eonien is lt;« hor act (\'loet, ende hoeft verteji-hen op al dat erve dat, In liegdieude liadde in den ghe-riclite van Deyhi ojit (\'oi\'tehint, tots eloesters bolioéf\' van Sento Ma-rienwaerdo erHiken Ie besitten. I. o. o. I.

fi r ii •\' I i a u n \'Ie (ironf hrlonfl nan Jr nltilij mi ri\'fl ijns run rijfsrlicllhnirn \'sjacO\'s, irill.r hij hinnrii lt; jaren op mi rdldocnd slid, lend zal vcrzrlicmi.

Wij .Jan van llokelem ende llnhreclit Mcus/.oen, sehepen in Heesile, oreondrii dat voer ons eomen igt; Briisliaen dietiroic, ende «fheioef\'t h- I\' t rb, r van T iel, tots convents bohoel\' van Sunte Ma re-in ¹ •! \\ II. tsjaer- ravor pennin^lii\', enen

proton eoninx \'l\'oï\'noysen vor XVi d. ^berekent of payment dat also ^oct is, altoes jaoriix op Snntr IlUinbreebts dach te betalen tot on/cn bmtreeht. Ende dese voorsereven V scill. tsjaers sul Bnistiaen voer-seecht bewison binnen ses jaren na(!st toe,eoniende, unt erve dat soker is te betalen den \\ oer^honoemden eonvente jaerlix op desen vorgln^-noemden dach. I. o. o. 1.

(Jbe^beven i. j. o. 11. M •\'(\'(\'X X X V111 , ojiden twe ende twen-tiehsten daeh in Meie.

{nor (h iinrriKji nar duIi\'ii , s. in Hoesde, /jc/oo// M r n s t i a. c n d i e (j ro t e mm beren lleiiirie !•\' a v. persoenre van Beesdc, toter ptipeliker provende bohoet\'der kerken van Becsde, erilikmi V s. tsjaers, owijje-n» iviiiirilriijk irnrrrra:Jiiftaira\'/ mil n iliS,

• Ibeixbeven i. j. o. II. M (\'(\'(\' X X X \\ I I I , op den t we ont\\veiiti(dist(^i daeh in Mrve.

/\' / (j I\' f li s .luns:, heloofl (kiii ilc Air/, te lln\'sil rrm pyfreiilc van \\ schi\'lliiuicii \'■ijiuir.i, fclkr hij bin urn virr jnrrH n/i imtl ijortl :iil vi\'r:t\'l,ri(\'ji.

Wij Brustiaen die Grote eiulc llubveelit M ens zoen, s. in Beesde, orcouden dat vor ons eomen is 1\'\' 1 u r a n s J a n s zoen eude heeft ghuloofi heren llenric Ka, v, persoenre van Beesde,toter pape-liker provcnde belioei\' der kerken van Beesde, erfliken X scell. tsjaers o\'aver peiminyhe, enen ^roti^n i\'oiiincs\'l\'oniovsen vur \\\\ l d. ^\'herekent dl\' | iav i ni\'iil dut also o-iic) is, nltuev JacrliN ii|i gt;r:ile Mart ijns (lach in den wilder te betalen. Int onzen latilrecht. hinde dese vorscreven X scell. tsjaers s-.i] Klorans vorseefht bewisen binnen llll jaren miest toeeoinende, nut erve dat seker is te beluien dor vorghonoenider pupoli ker pro\\ end»^ jaerlix oj) desen vorglionoeinden dacdi. In o. o. 1.

(Jheg\'heven i- J. o. II. M (\'(\'(\'X X \\ V I 11, op den two eiitwentiehsten dach in Meye.

I nlhc Dun /■ \'i i\' s ji gt;j L lU\'/\'l.uujil luiul uikJi\'i Ih\'il aan Gf\'i\'uvd it usi/uevt, (He hul hem in erfpuchl Icyunijci\'fl.

Wij G-hijsbreoht van 1)y 1 o endo llenric W i 11 em ssoen van Eyjispijc, s. in Deyle, lt;gt;. d. v. o. c, is Valke Valkensoen van M y n s iiij c ende lieci\'t, xcrcoft oude o. vner XI, lb. ga,vor pen-ninglio, die bi gliirdr dat, hein betatdt sijn . II inorghen hints ghe-loylien in den g. van Deyle op Vrowijc, tnsghen llenric Valken-soens eiio-hcnamen endo tns^\'heii A. ol b ro c h I O n ds cal i\', (j h or a d o V\\ aso-iiert, van den Weerde, in enz. Kudo Valke V alk o n soon v. vcrteoch op dit vorscreven hint, ende gludoctVle dacro]» (bum te \\crticn alle die gliene die daer metten recht op vertien solen, ende jflielovel te waren ühorade Wasgart v. ja et- en::. Kndo dos is G b ijsbrocht W ill e in s soen v a n E y n s p ij c oen borghe.

Doe dit glnidaen was, daerna gut\' weder G li o rao t Wasgaert dit v. lant in enen iaorlijcsclion erl\'tijns Valken Valk o n soon voersoyt , des jaers om XI. seoll. yaver ens. jaerlics opien l\'inxterdacii te betalen. In o. o. I.

Ghogbeven i. j. o. II. M (quot;(\'(\' X X \\ V I II , doniinica post Honit\'acii. üi\'ili :i;,\'i\'ii in iiquot; 47.quot;i.

Voor \\\\ i 1 I c in v a ii Scps on do Hei uric VV i 11 o m s /.oen van K y n s |) ij c , s. in Drvl, rrrkoopl Philips (J li ij s k e n s/.oen van VV adoniiyo quot;oor 1. lb. aau Jacob, den scoelmeister van Beesde ten behoeve der abdij, den doorgestoken brief nquot; 453.

Ghegheven i. j. o. 11. M (\'(\'(\'XXXV111, tsandevs daeclis na snute .Jans dacli te raidsomer.

//\'lt;/(•/■ rn a den l\'i\'ltr settcntU drie utorffrn land onder \'/.ennenujiirii mui den lóiiiuiniik In gt;i en n d , n l\'ullr (jednri\'jidc diens leve)i, zutlende i/i^rfid Imul na diens dond aan de (dn/ij vervallen.

üniversis presentia visuris nos Ghiselbertns Ilac et Ghisel-bortn s filius liodolphi, seabini in Tuel, notum faeimus protestante» quod veniens coram nobis Zegerus van den Po 11e, cou-tnlit J oli an u i Hacken, ad opus doniini .1 ohanii is van den Polio, canonici lusule beate Marie virg\'inis, tria jngera terre sita in jurisdietione de Zeenwinen, su[ira anti([iiam pascnam, inter Zo-geruin |)redii\'tuin et (ierarduiu de 1) e y 1 e , ab ipso domino J o-banne van den Polio, quamdiu snpervixerit, pure et simpliciter propter Deinu, babenda (it possidonda, el post obituni domini J o-banuis predicti, terra predicta ad abbatem et conventvim lusule beate Marie virginis hereditarie possidonda devolvetnr. Nostrum in testimonio litterarnm.

Wij l/.imbrecbt, here vun Buren, rnakeu eoui alle den glienen dio dosen bric!\' solen sien of boren lesen, dat \\vi vercof\'t hebben ende opgliedrugheu om boudert ende \\\\\\ll 11). svvurter\'l\'ornoysen, die ons vvael betuell siju, den ..abt ende den glieiueinen convent van Snute

dp dén Breedackev, tvisglioii Rghen Didderi cszoen aen beiden sidon; voert XVJ lioni laats, eudo XXV\'IIl seal\'t, ^uleglien in den ^\'lie-richt van Mnlsen in onzen lande, in die oude lioevon, op een stat (di(V) beit des Flaoiniiigs hoove, tusghou G hij s brocht llenries-/■oeu aen die een aido tot Malsen wuert voernoemt, eudo tusgbeu Steven Bu tchiers ert\'ghename nou dio ander zide eude aeu beiden einden, voer een eygben erve sonder dije. eudo sonder tijns. Ende \\vi Lambrecbt. here van Buren voornoemt, hebben den .,abt ende den convent van Snnte Marienwaerde voornoemt, dit vorscrevon lant altoes glieloeft te waren ende een waer te weson, ende hebben boni mede glieloeft alle \\orplieht al\' te doen van desen vorsereven erve.

Ende omdat \\vi willen dat dese vorsereven vorvvaerden ende lt;die-Ioeften vasi, ende lt;gt;hestade ld iven eweliice ^-lielionden , sot» heib vvi, Lambrecbt, here van Buren voernoenit, desen brief\' besegbelt nifst onzen zeglud.

Gheghevini ini Jaer ons lieren M (\'CH\' XX X\\\'111 . op snnte Laurens a\\ oiit.

\\ oor \\\\ illem va n Se|is ende llenrie \\\\ il 1 enis/oen van Mnii-spijc, s. in Dcvle, nrkoopt Uberaet Wasgaert, van den Weerde, roar XL lb. aan heren Jan Bollen, proest van Snnte Marienweerde, h li liihin rr di r uhilij, dm iliiiirijpnligt;klt;\'u lirii¹/\' nquot; 471,

Voor . ..f nu van llokeletn ende II u brei; bi M e u s zoen , s. in Beesde, drayen Daem ende Ob ijs bracht, liicouts igt; ill 1 en-zoenen , \\llsquot; boni lants, glieleg\'ben in den ^-lierielite van Beesde in den Itiddersliudi, tusghen den graevo van U li e 1 r e ende tnsgben die lieren van Snnte Marienwerde ende vergliie(|en hem tgelt daer al\' ■ il betaidt te wesen, u/i aan beren .1 a n Bollen, proost van Snnte

M\'.iricnwt\'nli\', lots doealers en::. Hon/nu: Brustiaen die (i rote i\'inli\' G li ij s b r e c li t d ie Grote.

liiir li I r run \'i r::ru /(\'/■(((/, Injni i\'i\'n jniirl. rrjlijnn Vdll NW scill. hij WUil-

l\'/orru* .hiyisr. in :ijiv kinderrn Joti rn Lisehpth, vrrknopm ertie hofulnd onder Bread aan Mariëmveerd.

Wij 0 or s t i a e n II u br e e li t s /lt;»en ende Hub r e c h t M e us zoen, eheigt;en in Be.esde, oreonden dat vor ons comen sijn F1 o r a n s J a n s-oen, .Tan sijn zoen, ende Lisebetli F 1 o r a n s dochter voerseeeht .int boren gbeeoreii inoinbaer, ende hebben opghedraghen ene hot-it «\'lielegiieii tot Boesde, tusghen Henric Bollen ende tnsghen ihe.raet Loven J o r d a e n s zoen , ende \\ ■rghiedon hem tgheit j:jtgt;r at al betuelt te wesen, heren Jan Bollen, proost van Sunte Ma rienwaerde, tots eUmter* rnz,, erlliken te besitten, met alsnlken tijnze alser die grave van (Ihelre nietten rechte imt hebben sal. tónde dese v. F lor an s .lans/.oen, Jan sijn soen, ende Lisebet iloehter h\'lorans v. met horen gheeoren mombaer, vertcghen op tlese v. hotstat, cmle ifkelnr/«Irn heren J an Bol 1 en v. tots vor-

glieiioemis cloesters behoef, jaer oude dach als recht is, voor alle die ghene die ten rechte comeu willen, oude alle voerplicht daer uï\' tc doen, iintghenonien alsulken tijns als \\orscrc\\en is. Mnde des sijn Claos Janszoen ende Jan van Dalem waci\'borghen onghesceidon, onde 6\'1 oralis, Jan sijn zoen, ende Lisebet v., gheloetdense daer af scadeloes t(! houden. In o. o. 1.

Ghegheven int jaer ons lieren M ( \'( \'(\'XXXVll 1, des vridaghe-na sunto Katelinen dach.

Fin runs Jansz. neemt ycjem Mitrirnweerd, op zich, den i/maf van Gelre /««gt;•-Ujl:s zekeren erftijns lehelalen, en belooft euorts jaarlijlm W schcllimjen als rrflijns aan de abdij uil te keer en.

Wij (de. bovenyenoemden), s. in Beesde, orconden, dat Flo rans Janszoen heeft gheloeft heren Jan Bollen, proest van Sunte Marienwaerde, tots cloesters behoel\' van Sunte Mariemvaerde w, dat bi voer dit vorghenoemde doester betalen sal als erftijns jaerlix den grave van Ghelre alsulken tijns alse die grave van G-helre v. jaerlix hebben sal metten rechte irat eenre liol\'stat gholegliou tot UcrsdetnsghiMi llenric Bollen eude tusghen (ibcraet Loyen Jordaenszoen. Voert beeft Flor an s voerseecht gheloeft als erftijns heren Jan Bollen v., tots v. cloesters behoef, eilcs jaers XI,VIII scellinghen gaver enz., jaerlix op snnte Lanibreditsdacli te betalen. In o. o. 1.

Ghegheven int jaer ons lieren M (\'CC XXXVlll, des vridaechs na sunte Katelinen dach.

\') De hofstad wcnl omlor gelijke daKteokaning aan Maiiënweenl verkocht, in n» 478. Vermoedelijk waren de daarin genoemde borgen niet fiencgen bovenstaande tijnsbe-talingiai te waarburgen, Üf werd zulks niet van ben verlangd, en vandaar deze al-\'ouderlijke akte.

hi i\' la, ,1 a it de Saasr s dneldrr, en bnre hmdere», verlaiopen mihj land oialer Ihfful (tdn Aldrifiiiveerd, lerens slellen zij wherheid iei/rn mnfjelijkr lauatpraien

in Ui\'esdc, o. (I. o. c. sijn, (Jrictn, Jans Sassen dochter, De-liane ende VV e ii d o I ia o e t, lioore doeliteren , met horen ghecoren inoiiibaer, Glirraet, Jan ende Rol of, zoenen (Irieten vorseecht, eude hebben opghedragheu V(lt;? merghon ende XX scafto hints, ghe-legluui in den g. van Beesde int Nnweiant, tusghen den Seglieclije ende tusghen Gheraet den snider, ende verghide liein tghelt daer af ttlbetuelt te wesen, ..heren Jan Bollen, proest van Snnte Marien-waerde, tots doesie-r* mz. In mz. Ende dese vorghenoenido Grieta, Deliane ende VVijndeliiioet, met horen gbeeeren monibaer, Gheraet, J ^in ende Rolof, via\'teghen op dit yoorscrevou hint ende (llii\'loct\'ilen enz. b. Jan Bollen v., tofa cnx.

Viicrt i~ te weten dat dese v. Grieta, Deliane ende V\\ endel-m o e t, niet horen gbeeoren tnonibacr, riheraet, Jan, ende Rolof hebben «In-set h. Jan Bollen v. tots v. eloester beboet\', mede te waren altoes dit \\^forserev*vn liint in alsniken vorvvaerden als vor-screven sijn, eon linns, onen berch onde al datter (M\'tvast ende naghol-vast a no was, ende ene hotstat, gheleglien tot Beesde, tnsghen Snnte Peter ende die heren van Snnte Marienwaerde ende tnsghen (» b ij s-brecht den Groten; alsoe wal desen \\. doester gbebrake van dezen v. vorwaerden, dat mocht dit selve doester \\\'erhalen an dit v. goet , hnns, bereb ende holstat. In o. o. I.

ttiiegbe\\en in jaer ons lieren M t\'( i X \\ X1\\, tsaterdaeehs na snnte Fontiaens daeb.

\\\\ j 1 (J li ij s 1) r e ■ b t die (1 r o t e e11de ( o r s t i a e n II n b r e e h t s oen, s. in Beesde, o. d. v. o. e. is Wouter Clei n R ij e w ij n szoen van Beesde\') ende heeft verteghen tofs doester» enz., op ene hof-tiit gbeleglien tot Beesde, tnsghen Scone Heinen erfgheiiamen iide tliHghen li 11 I) r ei¹ b 1 M e n ^ /(it\'ll ende (t b e r a \'■ t d e n \\\\ a e I. Knde gheloetVle daer op doen te vertijen van sijnre wegben alle die-ghene die daer metten rerbte op vertijen solen. In o. o. I.

( Ihegiieveii i. j. o, li. M lt;\'(\'(\'XXXIX , op on/er Vrouwen avont te 1 tiebtmissen.

lieer A lo-utquot; Papen hinderen vcrkonpen aan de abdij een huis en eem hofstede

Wij ..Ghm-aot lIoll(gt; cixlo W i 11 o m M a ti sh a n t, schepen in Kjrnoio, o. d. v. o. c. sijn llubrcchi, Diddorie sijn broeder, endo Mari, hoor zuster, met horen ^■Ikicovcii mombaer, heren Alouts Papen kijnder, ende hebben op^hedraghen een huns endo al dutter ertva-st ende naghchast ane was, endo ene hofstat, gheleglien tot Rynoye, tusghen die kerke van Kynoye aen die een zide, endo tns-glion Jan van \\V amol aen die ander zide, ende tnsghen Aleyt ll ubreehts ende v. kijnder metten enen einde, ende tusghen die

..Jan Bollen, proest van Sunte Marienwaerde tots eloeslen enz. erfliken tebesitten, met al sulkon tijnze alser die grave van (J hel ren jtifihx nnl hebb(^n sai meittin rerhte. l\'jinK; dese voorghenooindf¹ 11 u-brecht, Didderie sijn broeder, ende Mari, boer suster, met boren gheeoren mombaer, verteglum op dit vorse.roven goet ende (jlieioefden enz. Jan \\ooi\'sccrbl- lolx eloenterii en::., nntgheaomen dosen vorghe-noemdtm tijns. Ende Didderie van Horsel lieol\'t verteglien op dit. v. goet. Voert is teweten dat II ubrecht J a n s/oen van Hier, reintineister sgraven van G lie Ire, beeft vergliiet. van sgraven vvrglnvn van (j helren v. dit v. goet b. Jan Bollen v. tots v. e.loesters beboet erfliken tebesitten, met alsnlken tijnze als voerschreven is. In o. o. 1.

\'\'\'quot;\'quot;\'ii ^tot Kvnspije, int einde van den llaer, tnsgben die beren van Hnntit Miinenwaerde an beiden sidon, endo motton enen einde tns-den Zussen ende metton anderen einde tusghen die ghcimrino stogbe, mil alsnlken tijnze als bi der don beren van Sunte Marienwaerde jaerliy ......... rechte nut senldieli was, o_r aan beren

J a n Bollen, proest van Sunte Marienwaerde, en verkoop! hem voor X \\ V lb. een huns, oneii berch eiide ecu scot eude al datter ertvasi eude unghelvast a no was, die staeu op dese vorscrevou liol\'stat, alle» !en behoeve der ahiHj,

Ghetjheveii i. j. o. II. M ( \\ X X , tsaiidei\'sdaeehs ua sunte Mai liij^- daeh.

Voor Ghijsbreelit van Uov ie eude ^ illem van 8eps, s. in Do vie, verkoop! her Gherbraut van Beesde, ridder, voor LX lb., een hots tat {jheloghen tot Ey nspijc, tnsghen Aelbrecht Oudscali; quot;tide iusghen die glieineine stegbo, mm Gherade van lt;le.ii \\\\ erve, dos abts cnape van Sunte Marien vvaerde, in ene. Bo-ry; Olivier l slieren soeu van A ~ p e r e 11.

Voor PloraiiK Janszoen eude (quot;orstiaen H-nbrechtszoen, s. in Beesde, dnujen Brustiaen die Grote, Glieertruut endo Godelt, sijn dochtoren, met horen gheeoren inonibaer, \\ merghen II hunt ende XLVIIJ se.aft iunts ghelegbeu in den g. van Beesde, int Vorstobroec. tusghen Jan van W erden berch ende Mert-b a Iquot; r n s ertglnniaiaen van llokelem ende tusghen die heren van Bente Marienwordo, ende vetyhU;ilen enz. op mui beren ..Jan Bollen, proest van Sente Marienwenle, iot^ r,locder» enz. Eude des sijn Gh ij s-I) roc hi die Grote, G b ij s b r e c h t v a n / u I i n c li e in, J a n s 1J roten seen oude Kloerkeu van Z a n t \\v ij e die jonegher, \\v. o., endi- Brustiaen \\.. Gli e er trn ut ende (iodelt, siju doehteren v., met horen tfhecoren luoinbner, gheloetden /.e daer af scadeloes te houden.

(ibegheven int jaer ons Heren M (\'(\'(\' X X X1 X , o]gt; den dertienden dai h in Ami

Voor A rn o ld ns de Hoesdnu, filius Gcrardi, ei J okan nes do Werva, lilius Joliaiinis, s. in Hu utlxuuol, verknopen, Mcch-lililis, relictu llenrici do Werva, eiua siio tuiore eleeto, Henrieus de VV ei\'va, \'\'jus lilius, voor CC 11). aan d. preposito/(■« behoeve, der abdij, doniuin et aream et omnia edificia in area pmlicta coustrueta, jmmt ibidem eormiructa sunt, in ojddu do Sautboiuel, inter Weseliuum cellifiitem, (i odet\'rid n ui ex insula, herodes Neudonis Foyen, et llenriouni do. Werva prod, ab uuo latere, et venerabileiu virnni d. pro|iosituui AtuMihiunensoni ab alio latere. Borgen l\'anlns Hart et ego Johannes de Werva, lilins .loll au nis, pred.

\\\\\'aaroji zij het eerhtehle teeiujonivwiKjen, leijoi i im er/pacht van Vil II). ht\'laalbn.dr jam\'l. in die beati Petri ad (\'athedrani, ten tielmere der abdij, bij wanbetaling wel eene pena \\ sol. omiii die.

1 oor Flora,ns Janszoen ondo II n brce.lit M o u s/.one, s. in Bei\'sde, verlioetpen Corstiano II n lirec hl s/one oude II n brooht, siju sneu, aan itolol\' / a u d ors/oue, \\ ijftalt\' bont oude seseut vvinticli scaoht laut in den g. van Hoosde, in die Meyiiteu, tusglien don liortogho van G-lielrou ondo tnsclion U e y n n Bollóken Jan s W iIdo u zoen.

(ihoghevou i. j. o. II. MCCC eudo uegbon en dortich, des sonnen-(bighos na hainberti.

Voor ( orstiaou ITn brocli iszoen ondo llubroiht M o iis/oen , -■ in Heesdo, druaii/ Itolol\' Kringaort Sandors/.oon, lis\' hout hints, ^heloghen in don g. \\aii Bloosde in don lliddorslaeh , tusglien die ln\'ieu \\an Snnto .Marion waordo aon beiden sidon, OXiih* verqhiede enz.

quot;V quot;quot;quot; Ihtoii Jan Bollen, proest van Snutu Marienwaerde, tots doester» enz. Borg: VV o u t e r D u v e k e n.

riheglit\'von i. j. t). II. M (\'CC XXXIX, des soniiendaeclis na suntr Matheusilacli.

i oor llenriens Kc v et Gliiacbortits van der Horehwije, s. in Santbomel, verkoopt U hertrudis lilia Jolianti is Beyers, e. t. s. e., voor \\\\. Ib., aream sitain in j. de Driel, inter heredes iloniini 11 c r t b e r n i de Arkel, inilitis, et heredes Johannisde Sooion, aan d. preposito, ten behoeve der abdij.

\\ oor llnbrceht ver VV o n frarde n/.een ende Peter Cay, s. in Di vli\'j rrrkoojd Didderic van 1 unl voor 1b. non lieren (jliijs-l\'iecht ..abt van .Siinte Marienwaerde, tots eloesters ■ uk. IX inerghen lauts pfologlieji in den g. van RtMtmde, in die Eyghen tusyhon der papeiiker provomie lant van lioem.de aen die een side, eiule tusglion Didderie ende II n breeht vorgbenoemt, L unreins llertberens-^/,)t\'n van llokrlem ende Jans erl\'^lienainen van Borke, aen die ander side. Voert 1111? inorghen iiints in densolven gherii\'lite gbe-li\'giien. in die Isy^licn _? tnsti\'lnni li u b r (.m* li t \\\'o(n\'Ht;0c]it aen beiden siden. Honj; (I h ij s b r oe li t llaeke van Tule.

II nnrof) hij lui vvrkoehlr tenigbekomt, legen e.nilt; crfpae/il nan XV Ib., Inloolbaor joorl. op Snnte Lambreebts daeli. hinde wner enz. V seill. penninglie alsulkrr nnuiton als voorscreven is, welke pene metten tijn/e v. her f J li ij sbroeb t verhalen mach tots v. cloesters behoef nnt desen v. huiden, ah hijs niet langlier beiden en wille.

Voor ..(«os wij u Mouszoen ende Peter J utten zoen, s. in Beesde, vcrkoojd Daomken die Dn 11e, aan Glierade Wasgaert, enen merglien hu its in dun g. van Beesde, in die Mointon, in Daomken s eani]), tusghen die gliemeiiie steglio ende tusghen Daemkon den Du lie voersevt. Voert sijnt vorwaerden dat die drie, merglien lants «rheloghon naest desev voorserevenre merglien lants, solen hol [ion honden altoes ende mede graven den grave gheleghen naest der steghe. Borym: öhijabrocht die (jrote, Ghiboken die l.)iille ende (i hi beken die smit.

I\\ gt;\' r i\' a)\' (I van 11 fi 11 r staal aan (irnrkrn, drs a hls knaap, cnir hofsfnlc in Hal af, rnrt alle quot;ijnv rcrhtr.n daaraj),

Nos luw an ns Werner i el Wiliielnins Lanwardi, seabhn in (Iravia, testamur qnod cora.m judiee et nobis eonstitntus, Everar-dus filins f|nondani Arnold! de H a. 11e, ciirtem in Malle, quam colore consuevit, resignavii in man!bus (« ho n ok tui, tamuli revierend! in lt;\'hristo patris abbatis Insule beate Marie, renuncians el more solito eft\'ostucaus eirlem cnrt! et omni juri qnod in ipsa habere din oscebatur, per quase,nnf|ue litteras, datas vel obfcentas a quibus-ennqne, sen a (loinino Henrieo (|nondani .. abbate i\'elieis reconla-tnuiis, sen a dotnino (»hi selberto nunc ..abbate, vel aliis qui-\'uiscunqne, omnes insuper pollicitationes sen proniissiones ae etiam eonditiones per quasennque persomis, tam eeelesiastiens quam seeu-lares, sibi l\'aetns nsfjiie in liodiertitim diem, quitas penitus proclama vit.. Presentia in testimonio liiterarnm.

\\ryIJnritiff doof t/nhtiren win Brcsfl. ihil de nhdij onilrr f/coir rryplirhlinyru /s jcjcnn dc i.rrk Ir dier plaalnn.

^ \'^{l r 1} ^ ^;i n I) ii I (Mii, (i li ij s b r r tr h t die Groot, Gr oga w ij n M (mis zoen, endo Poter Metten zoen, scopcn in Beosde, orcondon dat voer ons eomcn sijn op enen pulme dach te hoinistijt\' die meeste hoep mui den Unsteii enapen van Beosde, oude hieven eens seggheiis van ha or sell\'s weghen onde van der ghohuro we^hen van Beesdo, au Mo raus Jauszoue emlc au B r u s t i a 0 u den Groten als van eenre croiiinghe di« si liadtieu gholiadt opt cl oester van Sento Ma-rienvvaerde, van rechte dat ilit v(»ergbcnoeindo doester te maken liadde ^|lu die kerke van Bees(1(^, ende nut /antewarijs dorsolver kerken, li lei na is tew^ret(ⁱn , dat I\' I o r a n s J a n s zone oude B r n s t i a (^ n d i e

voerscrovenre zake, alsoe dat si (jnite sollieden dit v. cloester erf-likeu ende eimuenneer van alrehande aentale endo van allen rechte dat dil solve cloester te maken hadde an die kerke van Beosde endo ¹¹ ui znnctewarijs \\(icryheuoemt. In orctondeu oiiser letteren.

\') K laf lit, beklag. \'I Sc hij 11I, ilut /i| /irb aan bet klo(isl(M\' baddnn vcivoegd 0111 0(1 de vi l vulling van /rki\'i e vdipliclilingi\'n jegens de kerk aan te, dl ingen , docli dat men I11111 li.id aangetoond daartoe niet gebonden te zijn.

h-fymianim van Orui-ke» van den pt\'o-cc slmtn \'I linn \'uanhrslorven i/oed af

y*%. quot; einrie Willomssoen van Eynspijc endo Peter t\'ay, S( hopen in I )(\'V I, o. d. v. O. c. sijn Ro lof Rolofs Pel se rs zoon , van Ixnmd , liolol \\ re(leric Bacszoon ende VVontorsijn broeder, ende Ik bben opghedraghen algoots dat boem ane bestorven was van Ghenekons doet van den VVervo, den abt van Snnte Marion-waerde tots cloosters behoef van Sunte Marienwaord(! voersoeebt, ende verteglien daer op. Voert \\crtegben si op anders al aentale die si te secghen hadden opt voerghenoonule cloester van Ghenokens

luit de C.ocl,, hccy vein \\\\r lt; r lt;1 r n h r rlt;f h , rnhhr, oi . I ƒ/;? e s a , womv,

drofjcn acoi Mcwii ii werd op ecu wrrtir m ren iriyufniolcn i )i in cru rushinlcn,

\\\\ ij (J h ij s I) re c h t ilii\' (Jrotc, (jjoswijri Mimis/oimi (inde I Vic i J u 11 eii/.oen , s. in Beonde, orcondén dut voer ons rumen sijn her Jan die Koe van V\\ o r d e n lgt; e r e li, ridder , ende ver A l;\' 11 e s ;i , sijn vrouwe sijn quot;ijl, ende liehhen «ipgedraghen ll\'erendeel van eenre nijntniideii ende lierendeei van eenre rosmolen, ende alsnlke eri\'nisse alsdaur metten rechte liquot;\' hoert , gh(degen in den gherielite van Ueesde, tnsghen heren Jan den Koe v. ende Otten H c r t b a j^-e n s zoen van If ok e I e in , ende tnsghen die Ijinghen ; voorl anders alreeiit dat (hiertoe metten reelite lioert, dat si van malen, dat si van anderen recht e, ende vergliiode hein tgivlt daer al\' albeta(dt te wezen, den ..abt van Snnte Marienwaerde tuts eloesters Ixdmel\' vim Snnte Marienwaerde eiltiken te b(»sitten met al Milken parelde alser die liertoglle \\ an (i bel ren jaerlijx metten reelit unt hebben sal. Knde her Jan die Koe ende ver Agnesa sijn vronwe vorghenoeint, verieghen op dit v. goet ende gheloefden daerop doen te vertijen alle dieghenc die daer melten reciite op verl ijen zoelen. I\'lnde glieloeldent te waren den ..abt van Snnte Marien waerde voorseecht tots v. eloesters Ixdioef jaer ende dach als recht is, voer alle die gheno die ten recht comon willen, ende alle voerpliclit daer al te doen, iintgenoinen alsnlken pacht als vorscreven is. In o. o. 1.

^quot;quot;^s 527, welki\' in liet Oai(uhniinn onniiddollijk liici;ian voonilba.m,

t\' i \\\\ijl \'lo lubriok buven dit stuk luidt: .. boni de (\'odem ni()lrn(liiiü ol ctiam rosiaiilcn,quot;

\'\'i\'fgemi dicïi rnji .In/intnii lt; vciyi\'iricht rrrlmoiicn. tttni /gt; r /• ie i n u $ II:.

quot;11 / U 11 i e/l i\'UI, lt;tl!r rrchtcn tn (lm tll)lif(]cslnhrn hrlrf u Vl\'innl, wcllt\'c

• • p. v. nos Wol terns Wan t a er t et Petrus C\'av. s. in Devle, \'\' \'Iquot; \' ■ ¹¹ • J a e o Igt; n s , lilins / a n n e, 1 b e r t n s, fitins didi nk el ii o n den, et, Pct.rns dictns Joncbeer, vendidernnt ot o. ^x ^^x \'• i\'t f. p. omne jus, oumoni hereditatem el onmes

• •ondiüonos in littera ciii hou nostra littera est, transHxa couteutas, (■is niorte Jnhantiis do Trajocto advolatas, Berwino, filio Bit wini dlt;! Hu line hem, hereditaric pu.ssidcndiis. Et dicti Jaco-ijiis, fi I ins /auno, Albertns, filius dicti W a n kt* l n enden, et Potrns dictus Jon cheer, dictis bonis reun n ciavornnt, promittentes tiicere rennneiare ex partibus suis omnos qni cisdeni de jure renun-ciai\'e tenentur, proniittentes otium facero wamndiam ex partibus suis dicto Herwino super dictis bonis per (lunutn vtc. N. t. I.

(t c .s v ij it gt; t r u r gt; sclwnlit i\'i tinf land onder lin*nuin non Mtirwtiwui rd,

1\'. |gt;. v. hos Arnoldus de Hoesden, filius Gerardi, et VVol-tcnis Hcaep, s, in Sautbomel, n. f\'. p. q. e. c. n. Gosuinus Htrnve, lt;lc Kossemgt; contulit pure et simpliciter propter Deum, VIII hout ferre, sita in j. de Rossom in die Snaderen, inter Gherarduinde Kossem et parvuiu 1\' he ode ri cum de Kossem. Item undecim hout torrc, sita ilgt;. supra antiquam pasnuaiu, inter tori-am ecelesie de Kossem et .J o h a ii ii o m filium Gerardi. Item VJII hout terre, sita ib. gt;ii|irii aiitiquaiii pascuani, inter I\'d rum de Diin^t et Go-s tl i n u m de Manieren, vcnorahili viro d. ..abbati Insiilc beate Marie, a. o. snuni ot a. o. conventus ojusdom fnsule i. a. etc. Kf. O oh ii i ii us Htruve pred. torrc predieto reiinnciavit promiHetm oir. d. abbati [irod. a. o. siinm et a. o. (ïonvoutus pred. super terra pred. prr luni.iiin ric, N. t. I.

.shrrren innu \'\'lt;111 :\\ tpi\'r c n, verknopt land onder Knspijl: aan de abdij 111 mdvnngl hel lerurj in erfpaeht.

oiulo heeft vorcoft undo opghediughoa voer C li», gaver penninghe, die hi gliiede dat hem betaoIt sijn, lis\' merghen lunts ghcleglien in den g. van Eynspijc in den Gnldcncaiup, ttisghen Willem Ghijs-brechtszoeu, einle tnsghun die ghenieine weterijighe, heren Ghijs-brocht, den ..abt van Smite Marienwaerde, tots cltmlers rnz., in enz. Ende Olivier v. vertoech op dit v. erve, eude ylu-loefde lt;•««. heren Ghijsbrecht voerseeeht, tots doesters behoef v., jaer enz.

Doe dit ghedaen was, daeraa gaf\' weder her Ghjjsbrecht van scloesters weghen v.. dit v. erve Olivier voerseeeht, in enen jaer-liessehen erftijnze tebesitten, eles jaers om III lb. ende om Mil se.il-lingh (javvi- en»., jaerlix tot smite Poters misse als die kijnder lopen te betalen. Kade vvaer dat sake. dat deso v. tijns jaerlix niet betaelt en worde op deseu v. daeh, dan solder (hierna opgaen daghelijes II seil-linghe peaningho alsulker mmiten als vorscrovon is, tot eenre pene, als()(^ langhe als her Ghijsbrecht v. van scloesters weghen v. gho-loven wille desen v. erve. In o. o. 1.

Voor Florans Ja iiszoeii endo Peter .1 n ttenzoen, s. in Beosde, verknopt Damn Riconts Dol 1 en/.oen , nan Glieraet VVasgaerdo, enen merghen hints in den g. van Uccsdc in die Mciiiten, liisgbeii lt;« In- ralt;\' t W a s g a c r 1 ende tnsghen Da men lil co nis Do Men-/.oen voiM\'seecht. Borgen: Hrustiacn die Groet ende Ghijsbrechf d i e G r o e t.

I oor A r n o 1 d n s Jlilins) J o h a n n n i s d c II oesd en ct 1\'\' r e d c r i c ii s Moliarl, s. in Kantboind , verkoop! llenricns de VVcrva, voor XL lb. quot;(in d. Rica.rdo, priori Insnle beate Marie, len behoeve \'Ier abdij, donimn et areain situs in opido de Santbomel, inter Pe-trnm Mol et. Ileiirienni do VV c r v a predietmn.

Wdaroji hij hel rerkochlr hriiybekninl, tegm m-ne jattrl. i\'rfpacht mn tribus Hi. ot VI sol. in (Uo beati Lamberti, d. abbati et couventui predictis jure (toiiBuali jiorpetuo solveiulls; sod conditio est quud si aliqua alia litlera scubinalis proter j)rosetitoin littoraiu Hcabiiialoiu eoufecta sit, supra eonsuui triuui libramui et sox solidorum predictonuu ox domo et area predictis solvendorum, iila uuüiiis est vigoris et ouuiimodu suis jnribus carebit.

\\ ooi I\'Morans .1 aiiK/.oon eude l\'otor .1 ut te n zoeu, s. in Beesde , irrkoDpt II o ii r i e, d i e Moeincr, i\'cn liolstal ^lielo}»lien tot Beesdr in die Vorste strate, tusgben .1 a. n Plormi\'/oeu eude tusglien Mar-! ij ii den Morsman, aan beren V rederic, len hi\'hne-im der abdij. Burgen: Vudries, Andries II oelv oh tszoen, Jan !lt;\' 1 o renzoen oude A 1 eit IJn wijtquot;.

H\'-i huigt; il, h.-Hmj van Clclre, wml M\'irirnnivrd in . ijnr hi^rhri ttiinfl, tmlhefl h I lilnnslrt\' tuin liofilo iisli ii , nlclt lo l htnnrn Zrliryr hrpcrl\'iioj rt\'ij VUH ln\'ll(\')l CU

sr/icillihij , rn si hi;n.lcl ilrn / Uiostrrtilojm hrt rrcht vnn de\'/ruit vuur eififti hchoeftc.

Alle den lt;*honon dio desen tioghouwordigboii bïiof soolon sieu of boron loseu, (b)en wi Reynout, bider gliouaden frods liortoglie, van

hel reu eude greve van Z utphonn e, kenlije oude opein bare, dut wi om (iods wille eude oin sunderlingbe gouste ende liefde die svi altoos hebben ghohadt ende hebben tot eersamon eude religiosen personen, deu ..abt ende den con voute van Sun te Marien weerde dor orden van Promonstroit, des gliestichts van Utrecht, in on/en lande glndegheu , ghenonien hobbbon endo nemen den ..abt ende tconvent vorsi revcn endt\' hor ■ goeile, in onse hoede eude beschirmonisse ghe-lijc ons soil\'s goede. Voert so willen wi dat si verdraghen solen sijn voortiuoer van allen hofdienst, dat-s te verstane van wagdienen ende

van allen anderen dienst dit? wij of ytmian van onsor woglien hem eyschen uiochte, hetsi van rechto of\' van gliewoenten. Voert soe heb \\\\ i glielovet ende gheloven, dat \\vi den .. abt onde tclt;Tnvent , hore boden die beiu dienen, bore bomvelude ende hore peobtcre die op horen goeden nu sitten ol\' iiiiinaids sitton soelcn, tnsgheii Tricbter-sluse ende den gherichte van Beesde, dats te weten te tyen bnsen toe\', in enen yegheliken liusr van desea tyoiicn, een pa-er voles, man ende wijf, minunerxneer beden noch scatten en soelcn. Voert so gbeve wi hem orlot dat sij gruyt moglien doen maken binnen horen doester tot boers zelfs behoef ende boers ghesinds, ende nie-mens anders. Alle dese punten ende stueken vorscreven heb wi ghe-lovet ende gheloven in goeden trouwen vor ons, onse erfnaiuo, ende onze nacoinelingbe, den ..abt ende den convent vorsoit tot eweliken dagben vast»! ende stede tebaldene sender arghelisf . I n orconde ende vostenisse bier af, heb wi desen openen brieI\'doen beseghelen met onzen groten segliel.

(Ihegbeven tot snnte Marienwaerde vorseit, int jaar mis IJ eren MCCC ende XL, op sunfe \'l\'homas avoid, des Apostels.

i o s w ij ii Mens ende 1\'e t e r J n 11 e n zoen, s. in Beesde, ln\'cft (i b e r a e f \\V asgaerf gbegbev^ren ende o. den dooriiistoken brief u -llfH nitn beren .1 a n U(»l jeu, it n ln\'hot\'iw ih\'r uhdij.

lt; lt; begheven i. j. o. II. M (\'(\'(\'XIjI, des vridaecbs na snnte Valen-tijns daeli.

l lt;wr . A orstiaen 11 nbre «.\'b tszoon ende l\'el er Juf ton/oen, s. in Ueesde, In hhru I) i d lt;1 er i e d i e (\' r tg li o I (! r ende (i o u d a, (j! b (!-raet W a s gae r t s ; nster, m \' Didderieden (\'righeler v., boren gbi-eoren monibaer, d-m beren Jan Hollen len behoeve dvr aJfulij lt;»//-ijnlrrnjm alt reebt dat boem ane bestorven was van (j! li e, r a. d e Was-yaert voerseeelif van eenre inargben hints, in don g. van Beesde in die Meinfen, f nsghen die beren van Snnte Marienwaerde ende

I\'quot;//• l\'l \\ lt; • r a r d li s T h e o d o r i c i et Zegerus (ilierardi Dijiis, s. in Santbomel, verkoopt dumiuus Johannes Moliart, prepositus Arnemensis, voor IA Ib., au/n de abdij drn. (umyvhei\'-htcn hrief n 298.

V oor Will a in van Seps ende He uric W i 11 a m s soen van Ein-■ pijc, s. in Deyle, verkoopt Hiibrecht ver W o n ga erden soen, /\'(»)/• tve liondcrt pont, soven marghen lants in den ghericht van Koemde in die I\'arriclioeve, tuschen lieren Willam den Koe, ridder, i\'iiib\' tusclicu Sender den Wolf, iimi Jan van Heesde Oli-vierssoen. Hnry ; Didderic Tielnian II n b r e c h t s soen v.

(iiiegheven i. J. o. II. M (!(,\'lt;.\' ende een en veertich, tsonneiidaghes ua scute BartlKdomeus dach.

Ih\'tidvili \\\\ fit c }ti net rs zoon dvauyl crmii houl otulcr litu\'sd op aun de lt;ilnllj.

Wij (j os wijn M o u s zoon oude Peter J ut ton zoon, schepen in Hoosde, oroondoti dat voer ons ooinon is llonrie VV 0 11 0 111 a o r s-zoen ondo heelt opgliedniglieii II merylion lants onde ly liont, ^he-leghen in don y. van Peesdo int N11 woliinl, tusylieu II 11 breelit M e n s zoon endo tusodion llonrie II a 11011, ende verghiedo liom tffliölt da or al albetiioit I o wusen , .. horen Gh ij s b reoli t, abt van Sunte JM arion waordo, tlt;ds «h icstors liolioef \\aii Snnto Marienwacrdo vnor-S(!e(dit, in oen eighen erve «ouder dijlt;t onde son der tijm erHiken te-bositton. Ende II on i\' i c \\\\ e 11 o ni a 0 rz soen v. v(n^-teooli op dit vor-scroven lunt, endo glndoeldo daor op doen tevertijen alle die gbene die daer nietten rochto up vortijon solen, ondo glielovet iowai\'on horen (■ hijsbreebt voei\'soecht, tots voryhoiioends el oesters behoef, jaor endo da(di als roi■ 111 is, voor allo die gdiono die ton reohto conion willen, ondo allo voerpliebt daor al lo doen. Eudo ilos is Honrio Ratte v. een waorborgbo, endo Houric VV e 11 «mu ae r s zoen v. gbo-loetden (liotnj daer al scadoloos to houdeu. In o. o. 1.

\' ndo (\'USghoti dio Lincghen , tia 11 horen (lt; h ij s b r im; li t ..abt va n Son to

M .11 irii u a( rdi\', /lt;■// bihdiri ihr (ihtiij: Kuryi\'ii : Monrii- V\\ i II o 111 s soon

^v ^ ^H1\' ii\'\' gt; ♦\'laos J a n s soon ondo Jan van Beosde O I i v i e r s soen.

(\'heijhoven i. j. o. |j. M (\'(!lt;\' X I, I, dos nianenda(!(dis na sonto Lu-oien dach.

i \'ior Briistiften die Grote ende Acryn Janszoen, s. in Bcosde, vrrkoojjt Daemken die Du 11e, enen marghen lants in den g. van Keesde in die Meinte, tusghen den hertoglie van Ghelren ende die heren van Snnte Marienwaorde ende tnsghen Daemken v. aan ..Jan Nenden/oen van Wadenoy. Borgen; G L ij s b r e c h t Daem-kensbroeder vorgbenoemt ende Gbibeken die smit.

Danirl. /„•,•gt;• van dn Mcrwedr, ra Herbaren ran Riedc, door dm graaf ran Holland „arujcsleld lot sclwidsii.den Insschnt de abdijen ran Ileislerbach en Marteniecrrd, ter zake ran de pae/it der hun door \'sgraven (vour)oaders geM-hmken vhseherijcti run Oveisliedrecht en (HessennfOnde. bepalen dat Mar tljn aten Wgngarde de van ILiaterbaeh gepachte visscherij nog -.eren jaren zal behouden, en dal hij bij het eindigen ran de pachl der erfgenamen ran Jan van de M er wede en van Herbaren van Cray en *lein run de aan Maricnxveerd toebehoorendr visse/n rij, ook deze in pocht zquot;l brk\'onen . mor drie jaren . legen lOi.\' \'s jaars; hebbende hij in-tnssehen. reeds /•lt;•« gedeelte dier pacht overgerlorneii van Diederik van Tellingen, erfgenaam van Herbaren ran Cru x/en-

Wi Daniel, here van der Merwede, ende Hairbair van Kiede, maken oont allen Inden, want; ons onze lieve here die o-rave v a n He y n n e g o n w e, v a n H o 11 a n t, van Z e 1 a n t ende bere v a n Vrieslant, bevolen badde niet sinen open brieve te beseeiden ende tevereffene, al snlken twist als roert tnsgben den. .abt endeden ..eonvente van lleysterbaoh an die een zide, ende den..abt ende den .. eonvente van Sen te Marien waerde a en die ander zide, als van der visscberijen van Overs]idrecht ende der visscberijen van Giiyesen-rnonde, die ons liefs lieren ouders \\orsereven den abten ende den conventen vorscreven in aebnoesen ghegbeven hebben, van welken twijest beide partijen aen onsen lieven here vorsereven gbebleven syn, ^s.vn /.egghen . of sgheens /.egglien dien bijl bevelen sonde, te bonden, welke zaken bi dii^- bevolen I....... te beseeiden in der manieren vor-

scrov«m, cndo flacr wi, lgt;i bovcilnissc ons liol\'s lieren vorscrcven , cno waerheid ui\' verhoert hebben oude yegelix betoeclt vorszieu, bede van brieven ende anders, daor wij su claer glieseeid niet in en vinden noeli vorstaeu en moeghen tote desei\' tijt, dat wij deze zake entlike ende erttike beseeiden connen, zo hebbe wij beide die partijen bi enen ghevoeghe vereffent ende beseeiden, als van snlken paehte afs lier Jan van der Mcrwede ende ffairbair van Crayensteine lunbfen tiegliens den .. abt ende den coiivente van Sunte Aiarien-waerde vorsereven, ende Martijn nten W ijngarde, porter tOr-di\'eeht, tieghens den abt ende convente van f[eysterbaeh; ende een zegghen dae\'r af\' gheseit hebben in snlker manieren, als hierna besereven staet.

In den iersten zo is onze zeegben , dat lier .lans van der Mer-wede ende Hairbairens v a n (\'rayeustei ne erlhamen behanden /uilen al znlken pacht, als her ,1 an ende H airb air vorsereven daer of ghe\\nrwaert hadden tiegliens den ..abt ende den convente van Sunte Marienwaerde vorscreven. Ende Martijn nten Wijngarde sal behouden al snlken pacht ende vorwaerden, als hi bevonvaert heeft nietten abt ende den convente van Heister bach ende si nietten rechte daer in hebben, van korsavonde naest comende over zeven jaer. Ende want Martijn vorseit ghepacht heeft tiegliens heren Die-de r i k e van T e y I i n g b e ii. als (U\'fnaine 11 airbh i r s a n (Ira v e n -steiue, die helft van der visscherijeii die H airb ai r vorseit ghepacht hadde tiegliens den abt ende den convente van Sunte Marienwaerde, iu alsnlken vorwaerden al se Mairbaire ghepacht hadde, so is onze zegghen voert, dat welken tiden die pacht van der visscherijen dos abts ende des convents van Sente Marienwaerde nntgaet tieghens lieren .lans oriimmen van der Merwede ende Ha irba irs erfnanien van (\' r ay e n s t e i n e, so sal Martijn vorseit dos abts ende dos convents van Sente Marienwaerde vorscreven visscherije behouden, also grote als sise metten rechte aldaer hebben, durende drie jaer da,erna naest comende in paehte, elcs jaers XVI Ib. Holl. enen schilt vor \\X d. grote gherekent, te betalen den abt ende den convente van Sen te Marienwaerde vorscreven tot eiken son te .lans misse mid-desomors.

Ende dit zogg-lien hebben wi gheseit bi enen ghovoeghf oniine jiais ende ruste fnsghen beiden partijen, den termijn vorscreven gbodn-rende. Ende als die termijn uyt is, bohauden altoos den abte ende d(?n convente van lloystorbach ende den abt ende don convente van Jsonte Marienwaenle voca\'noemt, yogelijc sijns rechts na allen botogho

dut yegeliji- dsier of heeft, lu orcoiule «lesen brieve beseghelt mei dtr/iMi zeghelen.

(jllieglioveu toto Dordrecht, tsouneiidughes na Beloken paesscheu, int jaer ons Heren M(X t XL1I.

Mariemvem-d verkreeg zijne visscherij van graaf Dirk VII en diens gornalin. Vgl. ii 17 en 18. Blijkens dit stuk wm- lleisterbaclis visselicrij almede eene giü der graven;

De abdij Heisterbach lag in den Gruoten Waard, en is in den fet. Ehzabetli s vloed in 1421 vergaan. .1. van Oudenhoven, Zuydt-Hóllmdt, Dordrecht, 1054. hl/., \'rij.

A Haart, teer ran Huren, verklaart dal Stcvcv van dm O heer hem heeft „.„„..Ira./e,, zeker land ond. r Bnannahen . alsmede etmc hvfxlad aldaar, he,de van

mamen, dal hij er vrijelijk over h.Mken kan, ,n rollen eujendam aan de abdij schenkt.

Wij A Inert, here van Buren, maken coat allen Inden die desen brief\' /oelen sinn of horen lesen, dat voer ons comen is ende voer „ns manne die hier na bescreven staen, Steven van den Gheer, neve ende ons man, ende droech ons op met sinen vn,jen wille XV merghen lants III hout ende LNXX scaft, die hi van ons te leen te houden plach, gheleghen in den ghericht var. Malsen in onzen lande, tusgheu cles goetshnse erfnesse \\an Snnte Manenwaerde aen dio een /ulo, ende tusghen her Jans erfnesse van Wye aen die ander /ido, oude tusghen die ghemeuo wetcringhe van liaveusvvade ende van Ascli an den oversten einde, oude tusghen dio ghemeuo weteringhe die leghet tusghen Trichtervelt ende Malsenrovelt aen den uedersteu einde. Voert so droech dose voerghenoeincle Steven ons op een hof.tat ende eeu stuc hints daemon Heghendo, dat Stoven voerghenoemt ooc van ons te k-e.. te honden plaeh, gheleghen m den quot;quot; hericht van Malsen voerseocht, tusghen der kerkenlant van Malsrn aen dio oen zide ende tusghen N enden orfghenamo lant van ilor Stogho aen die ander /.ido, ende tusghen des goetshnso lant Suute Minionvvuorde aen den noderstou einde, oude tusghen die go--teghe van Malsen aen don oversten einde. Ende Willam, die ridder, onze neve, 8 tevens zoen van den (ihere ons neven voerseit, verteeeh op allo dost; erfnesse voorscreven. Ende hier over waren tot rechter oreon.le onze goede ghetrouwe manne alse Otte

van Buren onze ondo ome, flac van Malseu onze neve, H u-brecht haren O tt en zoen van Zoelen, onze neve, Ghijsbrecht Henrixzoen, Eghon Oi dderi xzoen , ende an do in vele goeder liede.

Doe dit ghedaeu was daer vraghede w i ..Alaert, here van Buren vorghenoemt, aen eon vondenesse onzen mannen voerseit, of Steven onze neve voerghenoernt, dese vorg\'henoenule erfnesso ons also op ghedraghen liadde dat ons vast ende stade ware, also dat \\vi daer onzen vrijen wille mede doen moeliten. Daer wijsdensi, ja, ende wijsden dat liijt ons alsoe op ghedraghen hadde, dat ons vast ende stade ware, ende wi daermede onzen vrijen wille doen mochten ghelijc als een mensche met sinen eyghen erve doen mach,

Doe dit gheseiet was, daer na soe droech wi op dese \\V merghen hints, III liont ende L X X X sea ft voerseit, gheloghen in den ghiwicht van Malsen vorslt;;reven, tusghen des goetshnse erfnesso van Sunie Marienwaerde aen die een zide ende tusghen lier .lans erfnesso van Wye aen die ander zide, ende tusghen die ghemene weteringhe van Ravenswade ende van Ascli aen den oversten einde, ende tusghen die ghemene weteringhe die leghet tusghen \'IVichtervelt ende Malson-revelt aen den nedersten einde, vorghcnoenulo den ..abt ende den ghoineiaen convent van Sunt.) Marienwaerde vor een eyghen erve zonder dije ende sonder tijm, erfliken tobesitten. Voert soe droeeli wi op een hofstat ende een stuc hints daer aen licghende in denselven ghericht Van Malsen vorseit, tusghen der kerken lant van Malse aen die een zide, ende tusghen Ne uden erfghenamen lant van der Steghe aen die ander zide, ende tusghen des goetshnse lant van Snnte Marienwaerde aen den nedersten einde, ende tusghen die ghemene steghe van Malsen aen den oversten einde, vorghenoemde den ..abt ende den ghemeinen convent van Snnte Marienwaerde voerseit, voer een eighen erve sonder dije ende sonder tijns erflije to bevitten. Ende wi Alaert, hero van Hnren voerseit, hebben ghegbeven ende glieven den ..abt ende den ghemeinen convent \\ ,in Suntc Marienwaerde enen vrijen eyghendoein van alle deser erfnesso vorsereven, i ndi \\eiteglion daer oj) tot des ..abts ende des gliemeins convents behoef van Snnte Marfenwaerde vorghenoemt, ende ghelove den ..abt ende den ghemeinen convent van Snnte Marienwaerde dese vorsereven erfnosse altoos te waren, ende alle voerpliebt aftodoon van deser vor-screven erfnosson. Ende hierover was Ghijsbrecht 11 on ri es zoen \'•lis een riehter tot Malsen voerseit, van onsen weghen. Jan horen Aerntszoen, Willam Raven, Did.Ier ie van den Melewort, n o e i, die wever, also ghebure tot eenre rechter orconde.

Kiifl\'¹ «uulat wi Aluert, here van Buron voorseit, willon lt;l;it alle (leso puiiton vorseroveu vast mido stalt;l(\' bliven, oude ewolijc dn-Tciultquot; den abt inide den yluMiioinen convcnt van Smito Mariornvaerde voerscr((v«Mi, sot\' lieb wi deson briot\' beseglioli met onsen zoghel.

(Uic^hcvcn int jaar ons Heren M \\ 1 il I, dos donredagiies nu simte (Jeorgius dach.

Stcvr» rei» lt;lr h (\'tin ■ r, liiKuif,. raldaarl -•■ki-ff msh- i/nalcyru (ilczclfdi; waar-111,1 in ii .M\'2 door Alloarl, htrr ran Huren, de rliieudom nan itaririivn-rd werd cfei/rven) uan do ahdij rcrkochl le hchhnt,

Alle ilexig\'lienen die deson /oelen zien ot horen loson, maec ie Steven van den Oliere, knape, i\'ont, dat ie vei\'coft hebbe den ..abt en de den gliemevnen convent van Snnte Marianwaerde, XV inerglien lants III iiont en I.WX roeden lauts, glioleylien in den lande van Bnren, in den ghericht van Mul se u, tnsglien tsgoetshnse lande van Snnte Mariemvaerde aen diceen,/ide, ende tnsghen heren J an s lande van VVye, ridder, aen lt;ii(\' ander zide, ende tusghen die ghe-ineine weteriuglH\' van Kavenswade ende van Asplie aen dat overste einde, cmle tnsglien die ghemeine vvoteringbe die glieet tusghen Trich-tervelt end»; Malsenrevelt aen den nedersten einde. Voert heb ie ver-colt den ..abt ende den convent voornoemt, oen Jndstat ende een stnc lants daer aen lieghende teinden, in den selven gharicbto van Malser, voerglwnoemt, tasghen tgegt;etshuse van Malsen aen die een zide ende tnsglien Ne u den erlgbenainen van der Steglieaen die ander zide, ende tnsglien tgoetslmse van Snnte Murienwaenie aent nederste einde, ende tusglien den ghemeinen wee.b van Malsm voer-seeeht aent overst einde. Knde ie Steven vorgbenoeint, liebbe ver-leghen ende vertije met desen brieve op alle deso erlnessen voer-screven tot belnHitquot; des..abts ende des convents van Snnte Marien-waerde \\^,(ternoenit. \\ i K\'rt verghie n* St even votïrnoeint met desen brieve, dat mi die abt ende dat convent voergbenoeint wittelije ende vvael betaelt hebben den iersten penninc metten lesten altemael van alle desen erve vorsereven. Knde om die nieiirre zekerbeit scje heb ir Willam die ridder Stevens/.oen van lt;len(iheer vorneaint, ver-teghen op alle dese erlnegt;se vitrscres\'en t\'d beboel des . .abts ende de e in vents van Snnte Marienwaerde voernoemt, ende ghelove alle

dose jninten voerscrevon onder zcghei mijns Hols vnders St«v c as vorylicnoemt wuel te Ixoxiden, want ilt;* /elver gheneu zeghel liebbe. Bnde !lt;■ Steven voérnoemt hebbe desen brief besegliolt jnet min tin zoghei, in enen rechten orconde alle deser punten voerscreven.

Jnii .\\ ru (I r a z. \' a n \\\\\'ml ry o n i\' (Iiukii/I ilni dooriirslolicii hricf ii. .Md op aan

Wij Co i\'s t iaën Hu br echts zoen ende Hub ree lit Mens zoen, s. in Beende, o. d. \\. o. e. is Jan N en den zoen (ve.n) \\V adenoye i\'iidti heet\'1 opghedraghen dien brifl\' daer on/e tieghenwoerdighe brief doer ghosteken is. alle dat erve ende alle die vorwaerden die daer i)i besereven sijn, heren Jan Bollen, proest van Sunte Marititi-waerde, tots doester* enz. erf li ken te besitten. .Bnde Jan N ouden-zoen verteecli o]gt; dit v. goet, ende yhdoefdr enz. b. Jan Bollen v. tots v. doestere behoef jner mz. 1. o. lt;gt;. 1.

VVij Jan Groei R ij e,wijn szoen (van Boosdo) ende H ubrecht Mn uszoon, s. in Beesdlt;■, o. d. v. gt;gt;. c. -ijn (ilheranl heren (Jliijs-br a n t s zoon cik Ie Will cm van Hamn, ende liebbcn o])fgt;\'hedraglien \\ merghen li hlt;»iit eude XXXIX scafte lajits, c-lieh\'ghcn in den \\aii Beende an Brpuadc, tusgben Sunte l\'etors hud ende tnsghen •lie ghemeine waeteringhc; voert honl ende llliy scuft hint-in den-sclven gherichte, gholeglien an Brpwade buten dij(lt;, tnsgJion Sunte i etejgt; lant ende tnsghen dii_\' ghemeini^ waetoringhe, ende verghiede lieni (geil daera I al betaelt te wesen , (io-wijn M c u ^/oen in een ci^lien erve sonder tijns, metten dike die daer inolteii reeble too-lioci\'t, erlükcn Ie besitten. Mnde, dese vorghenoennlc (ilieraei ende

Willem viiu Haren vertegheu op dit v. lant oude ylwloefilen en». Gos wij ti Mens zoen jmr enz. endo Olieruot v. glioloefdo Wille in van Haren scadeloes daor ut\' te honden. 1. o. o. 1.

Voor Wilhelm ns de Beps et Johannes de Beesdo, li li us Oliveri, s. in Deyle, rerkoojien (Jristina rel iet a Johannis de rrajeeto, e. t. s. e. .\'f Petr u s ejus lilins, voor N X\\ 1b., aan Ber-w i iio, filio Berwini de Sulinchem, de doorgeatókm brievm 315 i ii 496. N. t. 1.

Horn\'in »\'.s II z. ran /ui lie I\' c m schrnhl aan Mat\'lfnwrml de dootyi-shkvH hrierm

I . |gt;. v. ik is ,. 11 ii 1) or t ii s, filius W on negardis, et (\'ovsta ntins de VN adenove, s. in Deyle, n. f\'. ji. q. c. n. c. Berwinns, filius Ber-win i de Sulinchem, dedit et obtulit pure et simpliciter propter Denni, litteras quibus bee nostra littera est transfixa et omnia in eis contenta, sicuti ibidem eontinentur, domino (Jbiselberto .. ab-bati nionasterii Insule beate Marie virginis, a. o. dicti monasterii her. possidendas. Et dictus Berwi nus, lilius Berwini, dictis litteris et omnibus in eis eonteniis renunciavit i\'romitkns ete. dicto d. Ghi-s e l b e rt o .. abbati a. o. dicti monasterii super dictis litteris et omnibus in cis contentis per annum etc. N. t. 1.

\' • 1 \\. iiquot; 11 n 1) o r t ii s , filius NN o n lt;gt;\'a r d i s , et 0 o rs t a n 1 i u s

do Wadeno/, ». iquot; Doyle, |). q. c. n. c. Hcnriciis dictum Sas, de Eynspic, dedit et o. pure et simpliciter jgt;ropter Demn, littoram cul h«c nostra littera est transfixa et omnia in oadem littera con-tenta, sicuti ibidem eontiiientnr, d. Ghisol berto, abbati Inside beate Marie vir^inis, a. o. monasterii antedieti Lor. possidendani. Et dictus Henriens Sas dictis bonis renunciavit prondUms etc. dicto d. (jlii-so lb or to, abbati, a. o. dieti monasterii, super dictis bonis per annum etc. N. t. 1.

Wij Hiibrecht veren Wongaerdensoen en do Oorstantius van Wadenoye, s. in Deyle, orcoiiden dat voer ons comen is lie uric die Sasse, van Einspijc, ende heeft ghegheven en do o. in rechter aelmissen piierliken om Godswille, dien brief daer onze tieghen wordighe brie I\'doer ghesteken is, ende all ghelund van dien selven brieve, also a 1st daer in bescreven staet, heron Gbijsbrecht ..abt van Sunte Marionwaerdo, tots rheglaris vuz. eriUkun to besitte-n. Ende Henric die Sasse v. verteecb op dit v. goet ende ijlieXoefde enz. h. Ghijsbrecht v. tots v. eloesters behoef jaer enz. I. o. o. 1.

I . p. v. [de hovenyenoemden) s. in Deyle, p. q. c. n. e. H enriens, dictiiM Sas, de Mynspije, dedit et o. pm\'o et sinipliciter proj)ter Deum, litteram eni hoc nostra littera est transtixa et omnia in oadem littera contenta, veluti ib. continentnr , d. (lt; li i s e 1 b erto, abbati monasterii hisiilc boato Marie virginis, a. o.. dieti monasterii her. pos-id on dam. hi H.eorieus dictus Sas jired. dicte littere et omnibus in ea content is renuncia vit, prmmttriiH efr. dicto d. lt; ■ li i se 1 be rt «gt;, ■iid)ati, a. o. dieti monasterii sapor antedictis bonis per (Minnin etc. Nostrarnm testinioiiio litterarnm.

Ac rij ii Jansz. cti zijne zustev* Alt\'id gt;11 M ach tv hl, verkoopen ciati do abdij eeniij land i)i drn GuuIijiiI onder llrcsil.

Wij Jan Strevelant onde Ac rij u .luns/oen, s. in Mcesdo, orcmuloii, dut ie A c rij u J a n s zoon voersoocht, Aloyt onde Moch-telt., sustoron Aorijns v. met horen ghecoren mombaer, hebben vercolt onde o. \\gt;r nior^hen lants ^lmleghon in don g. van Boesde in den Gmitpnt, tnsghon die heren van Sun te Marien wuorde endo tusghon Heine Bollen, onde verghiede hem tgolt daor af al he-taelt te wosen, meister Jacob, tots dntider» enz. in mz., endo ie Aorijn J an s zoen v., Alevt onde Me ch telt, snsteren Aorijus v. met horen ghecoron inoinbaor, verti^-hen op dit v. lant, onde «/«lt;•-lottfdcii nn. meister Jacob v. M* eng. Knde dos is Riitghor dio Hollander eo» waerborghe. Endo ]lt;• A.-riju v., Aleyt onde Mech-tolt V met boren gboooren mombaer, gheloet\'den (Kutgher vor-soecht) daor al ^cadoloes te honden, in o. o. I.

(ihegheven i. j. o. II. M (\'(\'(\'XLII1, des dinxdaeobs na sunto Pou-wels dacli als bi bekeert waert, avont.

I oor Aorijn Janszoon onde Hub roe lit Me us zoen, s. in Boosdo , heeft G os wijn Mo us zoen ann heren Jan Bollen tni hehowa der abdij opyedragen den üoorije»tóke.u hriefir W.j.

Voor Gliijsbrecbt van Doylo onde Hu brocb t M enszoen , s. in Beosdo, heeft Ghoraet horen Gberbrantszoen (van Bees do i op.jedrayen ann ..boren Jan Bollen ten be hoe v, der abdij \\ merghm lants in don g. van Beelt;do. in die Meiuton, tus^lion AorntBc^iop ondo tnsgiien Gborado v. oude vergliiede hom tgholt daeraf al bo-taelt te vvrsi^n.

(iliogln.von i. J. o. ij, MCrCXLIIl, op den elften dacli in den M.-ye. Vgl. a ■ 524

\\\\\'mi i\'m aar van Ti el, handelende ah richter den hrrtoi/eii van (iel re in de Bammelcr- en Tielmranrilen , enz., ivr/w/i/ aan de abdij vijl mori/en onder lieesd,

well; land, wegetus boeleti vertehuidigd deur de erftjetunneii van den vt\'Qè\'/eren rif/maar. heer 11 lt; eb r an d ran II er* de, aan den hertog «•lt;»» vervallen.

Wij Grliijsbrechl van Dcyï emlo [lubroelit Mlt;mi szoen, scIiojmjii in l\'lccscle, oi\'conclcn diit voor niigt; comcn is W eucinaor viin l\'v 1 a , richter ons horen tsliortcjghen van Gholren in Bomoli-c oiule Tyel-reweert, tot Becsdc endo tot Byuoien, oude heeft, vercof\'t emlo o. van tsliertoghen weghen \\ a n (jilielren, als sijn rielitei^-1, \\ margheii lanis o\'heleghen in den g. win Bei\'sde in die Mtuoleii, tusglien Acrnt Scaep cnde tvisghon Ghervulc hereu Gherl)riints/lt;ien van Bocstle, ende verghiedc liom tghcli ^{la er al ai betiudt te wesen, welke vijl imirghen lanis playhon te weseu heren (! hi^rbraiits voerseeclil oude vcrselicncn - sijn \\Venenia(M\' van Ty la v. tots hertogben belmot\' van ( hclron \\ oorglienoGint, van hmken van heren (! Ikü\'b r a. n 1 s erfghenanien die si hoorn \\N onemaer v. sculdich waren tots hertoghen behoef van Q-helre v., beren Jan Bollen, tots cloesters behoef van Snnte Marienwaerde, erflilvcn tebesitten; ende \\N eiro-maer v. gheloef\'to van tsertoghen weghen van Ghelre, als sijn richterj h. Jan Bollon tuts v. cloesters behoef «lil v. lanl te waren, in o. o. 1.

\') De hertog noemt Won «mar van Tyolo, 2\'2 Ahuut l;iW. zijn rontmoostci. Nijhuriquot;, (Iciloilur. uit dr Grxcïf. (irldr.rland, I. ir ^s.».

\'\' I). i. vervallen ol verbeurd aan den hertog, in dtai pei^oon van /ijn richter, Ilt;m zake van de navermelde laokent. w. boeten wegens overtredingen of vergrijpen. Waarscliijidijk is dit hel land in den voorbaanden Inief via meld , en dan lieell e ra rd \\an 15 f es d e loeb nog iets voor liet verbeurde land onl vangen.

Voor K lorans Jans/oen ende A. c r ij n .fanszuen, s. in Beesile, verkoopt O horact lieren (ihorbrant s/oen (\'van Beesde) non (los-Wijn Me ii szoen, ten behoeve der abdij. III niarghen II bont ende IA\\XII sea He lants, in den g. van Beesde in die Mointen, tnsghen

die iloreii van Sinttc Muriemvaordo emlc txisglieu Glicrudo heron ü h n r b r h ii 1 s zoen vocrsoit. Hon/: Jivii (Jroto Rijcw ijnszooij (van B 0 0 8 (1 0 ).

Wij Ac rij Ti Jans /,ocm ende Jan Stro vol ant, s. in Boosdo, or-conden dat voor ons cotneu is Ac rijn Jans zoen voorseeeht, endu hoeft (jpgliodraghon oon hont onde INI scafton lants gheloghen in den g. van Heesde in don (idiitjnit, tusghen die horen van Snnto Marienwaerdo onde tnsghen il enric Hollen, endo vorghiode lieni lultolt daer at ai hetaell tewesen , meister J :i eo 1», lots c.locsft\'i\'H iii~, in cnz. ende A e r ij n J a n s zoen v. verteoch op dit v. hint onde (jhc-locfdt; eng. meister Jacob tots enz. In o. o. 1.

.Inn dr (.fir/,, /i.rrr run W r rdeti her e h _f nd\'lrr, m Otto H r r/m rr n sz. vuil llrnkcloin, ver/iuopoi cian Mnrirnwcrrd een vierde in ren windino/eii en in em rnsiiiii/en, (je/egen oni/er tiecsd.

Wij Jan die Koc, here van Werdenboreh, riduer, ende Otto 11 e r I) e r e n s/den van llokelem, maken cont allen Inden, dat \\vi hebben vercoft ende opgedraghon, tferendeel van eenre wijntmolöri onde alle datter ertvast endo naghehast aen is, onde aUnlc erfnosso als daer nietten recht toe hoort, gholeghen in den ghericht van Heesde, tnselien ons Jan die Koc, ridder, here van Werden-bereb, endo Otton vorscreven aen die een zide, ende tusghen die liinghen aen die ander zide. \\oort anders alle reel it datter metten recht toehoort, dat gt;i van wijnde, dut -i van malen, dat si van allen anderen roeht, ende vorghieden dal ons dat ghelt waol daer at\' bo-taelt is, den ..abt onde den ghemeinen ..convent van Sente Marien-waerde ertlijc te liesjtten, niet alsnlkon [gt;u(^gt;lit ulsder din hortogho \\ an

GJielfon jaoi\'lijx luottun rocht nut hebben sal. Ende wi Jan die Koe, liore van Wt; nl cn borch, oude Otte voersoit., bobbeu ver-teghen op dit vor^benoeiut goot, ende gbelovon daer op doen to vortijou allo die gliono die da-er metten recht op voi\'tijen zoelou. Bnde gholovodou don abt ende don ghemeinen convent voorscrcvon, dit voor-ghenooint goot altoos te waren ende allo vorplieüt daer af to doen , uutghenomen al snlkou pacht als vorscrevon is. In orcoxide alle deser punten vorscreven, so heb wi Jan die Koe, ridder, hero van Werdenberch, oude Otte voersoghot, deseu brief beseghelt met onzen zegholou.

Ghogheven int jaer ons Horen M, (!(\'0 X M 11, opton ach tonden daob van onser Vrouwen als si ghobpreu waert.

llui: I o f ,Sa n il. c fs :. ilraaijl. den (hu\'riji\'strihcH hrii\'l n 187 (tan rlc nbilij.

Wi h\'lorans Janszone ende Jan Strovolant, s. in Beosdo, o. d. v. o. c. is Roelof Sanders/oen, ende hoeft opgedraghen dien brief daer ons tioghenwordighe brief doer ghestekeu is, allo dio orfuisso ende allo dio vorwaorden dio (hier in beschreven sijn. beren Jan Bol] on tots clo esters behoef van Sonte Marionwoerdo (ïrtiijc te bositten, ende Rolof voersoghot vortoecb op dit v. goet ende gho-loefile enz. horen Jan Bollen v. /k/n enz. In o. o. I.

\\ oor i\'anlns Hart et Evorardns Thoodrici, s. in Zant-boomol, verkoop! Nicholaus do Ghent, goner Magni l\', r lt;■ r i n i, voor viginti libris, areani sitniu in opido do Zantbomel, in plu tea dicta Volewighonstegho, inter II oyl«;« igliem, rolictam Ueynokini, ot Nicolanm uton II oven , cum odiftciis in oadom are» constmctis, (uen llenrieo do VVorva, / // hehoevc der njidij. Ilorti: Magnus K c c r i u u s.

II \'iafoj) hij lu i verlcoclili\' lerinjln konil, lelt;jim gt;\' erjpüelil jn\'o viginti

solMis, Mmlhnar jnn-rl. in «lie Iwati Lanilx\'rti, ten hchoevc der nbdij hij wanbetaling met eene pena sex den. omiii die.

Voor J o ha ii nes do Hoesden et Everardas Theodrici, s. in /aiitboe\'inel , i\'t\'rkoojn\'ii. Nieliolans, [11\' 11 ift■ \\ . et Vol(|uigis (^jus uxor, mor vijriuti liliris, doraruu el areaiu sitas in opido de Zant-boinel, in vieo dicto Venucisensteghe, inter abhatoni et eonventnni Insnle beate Marie virginis et vienm coinniunein, aan d. ..jireposito h u behoeve der abdij.

\\\\ tiarap zij lat rerlcorhh terughekotm-n legen n-tu- er/paeht groot X\\ sol. betaalbaar jaar!, (in die beati) Laniberti.

Div.i\' lirii\'l\' zondiT (lagteekeniiifr wordt hior goiilaalst, omdat K v v. i ardu»\' Thojgt;i \'trii\'i. ⁽lilt;\' sk\'i\'lits iu tiquot;» .iquot;!, (gt;ii .i^\'.i voorkomt, ia ilcn vorifioa l)i\'iol^-giaioomd wordt.

I quot;«)/• l\'anlns Bart et llenricus Rode, s. in Sautbomel, eer-kaojil (ro d e t r i d n s , faber, voor X II). kou Henrieo de Werva, fe.n belioeer der abdij, d, tioprg\'stoken lirieren i, \' ItJd en 271,

\\ oor \\\\ outer \\\\ antaert ende Aernt van Hellu, s. in Deyl, rerkoopt Ulierart die Wolf, van ttoemde, voer anderhalfhondert pont gaver jienninegbe, vier margheii ende vim^- bont, ende vijf ende se\\entieht st hal ven seatt lants, ghele^\'lieii in den g. van Roemde op die ( ortidioeven, tnseben Didderie Ron t gt; (!rlgblt;Mianien aen bi\'vden siden , aan Jan \\\'aii Beest 01 i fi e r ssoon. Borgen: Sander die W 011 ende i I n Igt; r e c h t ver W o n g a e r d en soen.

¹\'e i jr.!! in ) en Iji jet, wtimdidijk ovi-i f.\'i^,ii--i.i\'inni(^,iiilr aii\'L n rtW.

Voor G lier ar d n s fc\'ri so, films Pliilippi, et Mathias, filius Rodolphi, s, in Tuul, draayt Henricus Zasse, sulor in Insula beate Marie virginis, nomine tostanieuti et in remedium aninié sue, op aan de abdij, sex jugera terre, sita in j. «L* Hellu in loco dicto Mi\'veiiinp, inter d. . .abbatein et (^onvciituni Insule beate Marie virginis ab uno latere, et Ghi selbertnm Zasse ab alio latere.

Datum a. I). millesiuio C!()C quadragesimo qnai\'to, f\'eria quarta post diem eonversionis beati l\'auli Apost^li.

VV i Gheraert van den Steenhnse ende Steven ö-hise-bre e li t s seen, s. in ()eyl, oreonden dat ic Steven (i b i s e b re c li 1 s -soon voerseecht lult;bbe vercol\'t ende o. voer iinderball\'boiidertieb [xlc] pont gaver ponningbe, die ie begbide dat mi betaelt sijn. viertien bont ende zes ende* tseventieb staaft lants, glielegben in den g. van VVadenoy op die Vergiirden, tuseben tgoeilslmse van Zeen winden iie.n die een side, ende Corstunsen van VVadenoy aen die ander side; voert tien bont ende tve eude veertieb seaft lants. gbeleghen in den-selvf^n gheriebt ojgt; die voerseido Vergarden, tuseben baren VV ill am d e u Koe, ridder, aen die een sidö, ende (jberaet v a n Dornije aen die ander side, aan, Jan N en den zoen van VVadenoy, hut. behoeve der abdij.

Gliegheven i. j. o. II. M ( !(\'( quot; ende vier ende veertiidi, njp sente Gregorijs da eb.

oor Gbijsbreebl van Deyle ende (Josuijn Meuszoen, s. ui Heesde , Imbhen (\'orstine 1 s J on eh er e n , met haren gheeoren inombaer, ende l\'eter baer zoen, gbeglie\\eii ende o. horen Vr e -\'\'^ei\'ie, den pi\'Oebbiaen vaji IJecsde, toter papeliker jirovendt^\', ofii

halve hotsiiil du er .Inn. dit\' Jniiclu\'er in viTstarf. glieleglien in don g. van Beesde op tSant, tnsghen die ghemeinte al omme ende omnie aeii don dijc.

lt; jlieghi\'M\'ii i. j. o. H. M quot; X LI 111 , (gt;[) den enen twentielisten dach in Meerte.

\') Wijl het patronaatreclit dfi ketk to Beesd aan dn abdij toebehoordo, kwarn deze gilt haren die kerk bedienende kanunniken te stade.

U illi\'tn vquot; a S a iildw ij I:, rulilrr, iitctit-\' /ndh run Nnord-Jlollanfl, Marlijn, \'Irkrn ir .\\oquot;hlirjl. , rti .\\vcnil \\ n c]i l tcj n u l, fixhln\' en schdiil aldaar, ver-Idari\'n dut Hi\'rhareh , n.\'cdmii- ran llmio Mul, • dorr, rn hare kintlerm, (ifutand deden run allo aamprauk op zekere vijf tnorgvn, vroeger dour II u \'j o en zijn :uun Jaeoh nnn Marirnweerd ijisrlionken.

Wij Wil laem van Nneldwije, ridder, ende maersealc van Noord-liollanl, Martijn, priester ende deken der Canesye van Naeldwijc, iVernt Nachtegale, rechter ende scout binnen denselven dorpe, maken condt ende kenlic allen Inden die nu sijn ende werden sullen, dat ver ons qnaiuon Merborch, Hughe Makedoers weduwe, ende haer reclite vughet, Jan Makedoor haer soue, Lisebeth met Dire den Jagher haren rechten vughet, llasokij u mot Aernt den B rune a haren rechten vughet, die haer kinderen sijn, ende gaven al ghemene elc vor al ende vor al haer naoomelinghe also verre alst in hem is, vijf morghen lands luttel moer of min, in al dien rechte dat Hughe Makedoern ende her Jacob sijn zoen, den vrijen eighenduem den godshuse van Bonte Marienweerde daer of gheghmen hadden, oude /ij brieve af hebben die beseghelt sijn met Willaems seghel van der Woird\'. Voert so scheldenze quijt dose vorghenoeinde ïïerhoreh ende haer kinder, met haren rechten vogheden alst vorscreven staet, al aenticht, al bewisen van verdienen ende orbaer, die hom doer of comen mochte of haren nacomelingheri, ende begheren dat dat vurghenoemde goot verdient worde voer vader, broeder ende moeder ende alle onze vriende, binnen den doester vaii Seiite Marienweerde. Om dat dit vor ons gheschiet is, ende wijs van deser vorghenoemde Her bore li ende haren kinderen alst vorscreven staet, ghobeden sijn, ende vast ende ghestade bliven mach , ende in allen rechte tgoetshnus voerghenoeml in zinen rechte ende

Allo deng-benon die desen brief solen sien of horen losen, maec ie Willam Brits i er cont allen Inden dat ic verteghen heb be ende vertye mot dezen brieve op XV hont lants ende een half hont e.iide XXVI11 scaft, ghelegben in den ghoricht van Malsen in don lande van Buren, in die oude hoeven, in Vlemincs hoeve, tusghen Ghijs-brecht Henrieszoen an die een zide ende tnsghen Steven Bnt-siers erfghenamen an die ander zide, tot behoef des ..abts ende des convents van Sente Mariemvaerde, welke erf nesse voerseit Lam-breeht, here van Huron, daer God die ziele af hebben moet, vereoft ende opghedraghen heeft\' den ..abt ende den convent van Sente Mariemvaerde vorseit. Ende ie W illam vornoemt schelde mode qnijt den..abt ende den convent van Sente Mariemvaerde vorseit, van allen aontael die ic te secghon haddo op deso erfnosse vorscrevon. In orconde dos briefs besoghelt met minen zeghel.

M a h e 11/, arouv: run Huren co B c u nic li c m, oorhondt, ilal Jacob (irci)isl;en e. a. ten behoeve der abdij van alle aanspraak op tdtcrc landen afstand deden.

Wij Mnboly, vrouwe van li uren ende van Bosijichom, maken cont ende keu lie onder onzen /quot;^iii\'l allen luden die dosen brief.solen sien ot horen lesen, dat Jacol) (\'reinsken 11 e n ri cszoen , Holof liieon/.oen, Hgbrechl Ji i e o n zoon ende LambreelH liieon-zoen, hebben verteghen op al snlko erfnosse als hierna boscreven

staol, ^lielc^hen in don ^bericht van Tricht in onzen lande, tot be-huef des .. nbtB etide des ghonieins convents van Snnte Marienwaerde, ei\'flijc ende eweiijc te besitton.

In den eersten op een stne lants in Trifhter Oude boeven, ^be-lejjlien tnsLflien Bcrnt den Wilden aen die een zide ende der glieineinre Aveteringhe van den Anden hoeven aen die ander ziele. Voert op drie inerghen lants beneden die Oude boeven, gbelogben tusghen baren Hnbrecbt de Scenke aen die een ziele ende Gbijs-breclit van Tunl an die ander zide. Voert op twe mergben lants op Triehter niaet, tnsgben die weteringbe van Malsenrevelt aen die een /iilo ende Otten van Huren aen die ander zide. Voert op een bont lants in dien selven slagbe, tnsghen V re cleric Horren aen beiden si den. Voert op VIII bont lants in den Sculweert, tusgben Co man öberaert an die een zide ende Aernt 11 awe an die ander zide. Voert op een stuc lants in dien selven Sculweert, tusgben beren llubreelit Scenken an die; een zide ende Jacob Bolofs-zoen an die ander zide. Voert op liy liont lants in den Stripen, glie-leglien tnsghen Gberaert Rolofszoen aen beiden zielen. Voert op een bot\'stat tnsghen Gheraet Rolofszoen aen die een zide ende den here van Ar kei aen die ander zide. Voert op een hofstat buten-dijes, ghelegben tusgben Alaert Walraven aen die een zide ende den hero van Arkel aen die ander zide. Voert op een hofstat ghe-leghen tnsghen beren H n b recht den Scenke aen die een zide ende Gheraet Rolofszoen aen die ander zide. Voert on een hof-stat ghelegben tnsghen flenri\' W ij nr ie s zoen aen die een zide ende heren II ubrecht den Scenke aen die ander zide. Voert op een hofstat tusgben G h ij sb recht Henries zoen aen die een zide ende tusgben Egbrecbt Z an u en zoen aen die ander zide. Voert op een hofstat gbelogben tnsghen (\' 1 aos v an M alsen aen die een zide (inde (,\'oenraet Val ken zoen aen die ander zide.

Knde Jacob (Jreinsicen, .Rolot Bieenzoeu, Kgbrecht Bie-e n zoen ende Lam b recht Bi een zoen vorgbenoemt, hebben ver-teghen op alle dese orfnesse vorsciwen ende op alle aentale die si daerop te seeghen hadden op dose vocirscroveti (udhesse, tot behoef dos abts ende dos ghoineins convents van Sunte Marienwaerde voer-soeebt, ertlijc ende eweiijc to besitten. Knde Jacob. Rol of, Kgbrecht ende Lainbrecht vorgbenoemt hebben mede gheloeft, datsi \'se vorserevcui erlnesse niet moor aentaelon en soelon , noch doen ■ ■ntalon.

voersoit, hebben gheloeft endc «^lieloven den abt ende den ghemeviicn convent van Sn rite. Marien waerde voer^lienoeuit, waer dat sake dat Jacob (J rei risk on, Rol of 13 ie en zoen, Egbrocht Bi een zoen ende Lambreclit Bieenzoen snster of\' broeder, maeeh of swasher, of erfghenarnen hadden of vercreghen, die dese vorscreven erfnesse ende goet aentaelde of dede aentalen of rechts aen vermaet van erfnesse, des sonde hi. of wie datsi waren van dien die dit vorscreven goet aentaelde of dede aentalen, bliven aen ons Mabel y, vrouwe van Buren ende van Bosinehem voerseit, of aen onze rechte erfghenamen ende tmoouielinghe. Knde waer dat sake. dat die ghene die dit vorseide goet ende erfnesse voi.vit aentaelde of dede aentalen aen ons Mabelv, vrouwe van Buren ende van Bosinehem, of aen onze recht erfghename ende nacomelinghe, niet bliven en wonde van der aentalinghe van der vorseider erfnesse, soe en zoude wi Mabely, vrouwe van Buren ende van Bosinehem, ende onze erfghename ende nacomelinghe en gheon recht daer af doen noch doen doen, den ghenen die dese vorscreven erfnesse ende goet aentaelde of dede aentalen. In orconde des briefs beseghelt met onzen zeghel.

Ghegheven int jaer ons Heren M0CCXLI1TI, des sonnendaechs na onzer Vrouwen dach Verholen.

Machteld, waduwe ran (ierard, herr (l erhr and szoon van Beende, draagt zekere (joederen onder\' Beesd nan Mariënweerd oji.

V\\ ij G os wij n Menszoen ende Ghibe (jansdoot, s. in Beesde, o. d. v. o. c. is jon fro ii Maehteld, dio Gh orards heren (i her-Itrands (van Beesde) zoens wijf was, met haren ghecoren jiiuiu-baer, ende heeft ghegheven ende o. heren Vrederic, den prochi-pape van Beesde, toter papeliker provende, een hofstat die breet is Uil roeden enen halven voet min, gheleghen in den g. van Beesde aen die Vorste stride bi der kerken, tusghen die heren van Snnte Marien waerde aen die nederste zide ende insghen (jth era rts erfgbe-name, die heren (i h erbr an d s zoen was, aen die overste zide. Voert een stuc lauts gh(dlt;!ghi\'n aen dese v. hofstat, tnsghen die hercui van Snnte Marien waerde aen die een zide beneden ende aen beiden einden, dat MM roeden bquot;eet i~ endc III! voele, voi^- cci: evghen erve. sonder

(lijf (uidc sondcr tijns orfliken tsbesitton, oude vorghiode ha-re tfflielt daer at\' al betaelt te vvesen. Ende jonfrou Moohteld, met haren «fheooren mombare v., glieloefde heren Vrederic tnt behoel\'der papeliker provutule, dese v. hof\'stut eiide lant te waren jaer ende daeh als recht is, vor alle die g\'hene die ten recht willen eomen, ende verteech daer op ende irheloet\'de daer op doen te vertyen alle die g\'hene die daer metten recht op vertijen soelen, ende alle vor-plicht af\' te doen. Knde van alle desen vorghenoenule punten ende vorwaerden siju waerborglien Jan \\ n Beesde (Iroet Rijewij n» ■/oen ende Hub recht Mens zoen met gliesumender hunt. Knde Mecliteld vorglienoenit met haren ghecoren niouibaer, gheloefde Jamie ende Hub recht vorscreveu daer at\'scadeloes te hoadtm. In oreonde onser letteren.

Voor V\\ ilhelinus Kidder et Math las Rodolf\'i, s. in Tule, vrrkoojii\'ii M aebteldis, relicta (inondain Ghiselberti fev, Aleidis, ejus tiliii, cnm earuiu tulore electo, H e n ri «mi s Key, II u b e r l u s de [\'aseua, lilii Machtildis preil. (^t VV i 1 li e I m u s HacKe, li -lius M e ii i\' i c i de VV e r \\ a, roof (\' 11), dcii (looïiji\'Miikcii hni/ n\' 7.96\' (um d. .Johanni preposito, lm bnlwet»; der abdij.

\\\'quot;or Ai-rij n Ja ris/,oen ende dos wijn Meuszoen, s. in Beesde, n rkoofil II i 1 di\'gaert Boilekens, met buren gecoreu inombaer, aan lieren V\'rederic, den pape van Beeldt¹, toter papeliker provende, een liotstat giieleglnui iu den g. \\an Bi-esfle opfen Vrijthof\', insghen B r u - I i \'i imi den («roten ende die glienieyne steg\'he.

Hei wond III, hertog ran (Selre, gnefl nan Muru\'nwenrd loriig den hof Ie IVeurt, iluor \'Ie ffhilj uait den proost eau Arnhem rcrpachl, doeh Wdurvan de herloc/ niegenu boeten of rer(/rij)ien van den proost hezil had (jenomen.

VV! Reynoni, bider gheimden (Idds hortoglie va ti Ghelre, greve \\\'ii ii Suytpheii, doou kondt alleu Inden die desoa brief solen zien of horen lesen, dat wi birade ende ^oetdVniken ons raedts ender onser vriende, weder ghegheven hebben ende gheven met desen tieghenwer-dighen brieve, gheystliken hiden den..abt van Snnte Marienwaerde i\'inlf den convi\'iite, den hol\' ten Worde met sinen toebehoren, aline-liken als die proest van Arnhem denselven hof te pacht ghenomen badde van den abt ende convente vorsereven, ende wi ons des voer-seiden hoels oiulerwonden hadden alse van broken des proests vorsereven, ende willen dat si baers hoefs te Worde vorghenoeint vrijelijc, restelije ende \\ redell.jc ghebruken ende besitten solen t-nde moghen , tot e we li ken daghen. In orconde des briefs beseghelt niet onsen zeghel.

\'didij Mavirnweerd en. de Uerk te MUI sluiten rene overeenliiiïml mei Olto, heer eau Ca.ijk , helrcffendr de vriichthucirnlaliiiaj ran in de parochie MUI gelegen woésle gronden . welke, door hen niet zonder \'ijne machtiging ondernomen kon worden. Zij geren de groote en kleine tienden dry vruehten, welke die gronden zullen opleveren, aan dien heer in erfpacht uit tegen 9 jaarlijks aan dc kerk van MUI te voldoen, waarvoor hij een eerste verhand verleent op de inkomsten van goederen onder Tonglaur; zijnde deze betaling in zekere node afhankelijk van de onUjinning der bedoelde grundcn.

Tie heer van Gu y h belooft tevens, dat bij de verlt;leeling dier gnmdrn ren gedeelte daarvan //aar recht rn hillijhhcid, tiend vrij, aan gezegde abdij rn kerk zal ivorden toegewezen.

Notnin sit omnibus ad qnos prosentes littere pervenerint, qnod nos lt;« his(! I bert n s, Dei gratia- abbas, prior el eonventns monastorii Insule beate Marie, l\'remonstratensis (ordinis), Trajeetensis dyoeesis, iieetion Arnold us, rector ecdesie pa.rroehialis de Mille, Leodiensis dyoeesis, ex una parte, habiUi super hoe deliberillioiu* inatura et jnrisporitoruin consilio se])ius in coniniuni. ut nionasterio predieto et ulilitati ejnsdein melius ))rovi(leretnr. et nos ()tto, doniinu- de K u ve,

ex altera parte, sano discretoruui eoncilio ntilitati torre uostro de Kuyc, et etiuia profectni monasterii predict!, diligeuter intendentes, coiiventioneiii inter uus concorditer iniviimis in liunc modnm, videlicet, quod nos abbas, prior et convontiis, et Ar no ld vis rector ec-clesie de Mille prediete, comtnunitatem infra limites parrochialtss ec-clesie prediete in jnrisdictione et dominio domini de K mie consti-ttitam, videlicet, noimnlln-s terras planstres et hactentis incnltas, ex • jiiibiis luomisterinni et ecclesia predicta et ammiuistratoros eoruni nullos fructns sunt hactenus conseqtmti. et que sine consensu facto et procnratione domini de K\'nvi ad fertilitutém redigi non possnnt, eoncessimus et conferiuins domino de Ivuyc predieto, suis heredibns et snccessoribns, in perpetnam omphiteosim¹ seu censuin, omnes frnctus decimaruni, tam majorum qnaiu minutarurn , ex dictis terris provenientinm - sen proventuraruin , cum ad fertilitatem redaete fnerint vul culturarn, sub annua jjeusione novem librarnm denariorum sou nionete (in valore equali) in dominio de Kuyc commnniter pro tempore in bursa currentis, sol vendu annuatim rector i dicte ecclesie de Wille lt;|ni pro tempore fuerit.

Kt nos Otto, dominus de K ny e predietus, recognoscimus nos reeepisse dietani communitatem pro pensione predicta, singnlis annis solvenda, ut est dictum. Kt illas novem li bras assignavimus dieto ree-tori recipiendas et habendas annuatiru, pro una diinidietate in festum sancti Martini liyemalis, pro altera vero diinidietate in Nativitate beati Johannis Baptiste, de mansn et bonis que qnondain fuerant Q-erardi de Aggere, sitis in palude de Tonglaer, ex 11 no latere inter ag-gerem dictum V\'oerdijc, et ex altero latere inter hereditatem pre-dicti conventus de Insula, de quibus mansn et bonis nobis solvnntnr annuatim tredecim libre et decern solidi monete prediete; scd vo-lunius ([uod de eisdern ante nos et ante omnes alios solvatur dicto reetori, dictis terminis, pensio suprudicta. l\'li gt;i dicte terre plaustres sen communitas infra quadrienuium proxiinum a data presentis ad fertilitatem redaete non fnerint vel eultnram, nos ad pensionem pre-d ie tam infra bujusmodi qnadrienniuiu non tenebimnr, sed infra idem quadrienuium si redaete fnerint tote vel major pars earnm, et post quadrienninm hnjnsinodi, sive ad cultnrum redigautur sive non, ad solntionem dicte annue pensionis nos, beredes uostri et successores, erimns obligati.

I\'romisimus insuper bona ilde, qnod de divisione dicte commnni-tatN, vnlgariter dicta lioet\'slach, domino abbati, ])riori, conventni et rectori ecclesie predictis debitam et justam faciemns fieri portioncm,

pront ois de jure «jt clo consiuiiiuliiu! patrio contingel vel cuntin-gero potent. Insripor est couditionntiim quolt;l do torris datis sou assig-natis ipsis socundmn hnjnsmodi divisionoiu, ubicnnqae site fhorint in jurisdiotionc! e.t domiuio uustro d(^ Kuyc, nos-Otto, dominus ili-\' K u y i* |)redii;tus, et lioredes nostvi sou sueeessores, non ¹ reoipie-tnus nee ox parto nostra recipi aliquo modo faeiomus, decimas de f\'ructibus earuin, sed hnjnsmodi deeimo monastorio sou rectori ee-clesio de Mille predict!s, perpotuo et libero pormanobnnt.

In quorum testimonium nos abbas et nos dominus do Kuyc pre-ilicti, sigillis nostris, una cum sigillis convoatas et rectoris ecclesie de Mille predictormn, presente» littoras tecimus commnniri. Et nos Johannes de Kuyc, dominus de Hoestraten, ot Wenemai ns, frater ejus, milites, in testimonium ot robur omnium premissorum, sigüla nostra presentibus duximus apponenda.

■\') Dit ,,11011\' was blijkbaar door den afsi hrijvi\'r vcrgfitcMi en werd er mot «ene latere hand boven geschreven.

Koor Willam van (Jeps oude Aer 111 van Hollu, s. in Deyl, verkool)! Jan van Beosdo Oli v ier ssoeu, voor drie houdert pont, aan .. huren lt; lt; li ! s e b r e r h 1 van W a d e 11 o v, bi der gbonaden Groeds ..aid tot Sente Msirienwoevde, tot sijns soKes helioer onde tot rloostors bohoel, dun doorgcslokin hricj n\' 507. Borg: Peter van Asp oren 1*1 e l\'z e n zoen.

(jrbegheven i. j. o. II. M (\'lt; (\' ses onde veertich, des sonnendaghos na sonto Lucien dach.

Koor de hovengenoemdm, s. in Deyl, verkoopt Jan van Boosde Oliviorssoon, voor drie liondort, pont aan gezegden abt al» hoven, drii doorgestoken brief nquot; 532.

Ghegbeven i. j. o. H. MCCC ses onde veertieh, des sonnendaghos na sente Lucien dach.

Clacts Jagt;ts:, ■ - \'iift JOHrlijk^ (U/u Mavirnu \'Vl rr)/r ci\'lrt\'iilr ri\'i\' X horndir* h

Wi liiitghcr \'lit^ Hollander oude Gliosuijn M c n u s socn , s. in Ht\'lt;\'gt;( Ie , ureoiulon . diit (\' 1 a o s J a n s socn heeft y he lot\'ft heren .1 a n Bollen ..proefst van Sente Altirienweerde, tots cloesters behoef wm Scnte Marienweerde, nut eenre hofstat die J a n s Zassen was, die lt; la us .lanssoen nu besittende is, gheleghen in tien ghericht van Bet-stle, tusehen lt;!hisebreeht vun Hier ende Ghesen Tseghen aan tilt\' een side, endf eenre hofstat die R ie wijn CMein Rij c wijn-■■oen i v a n Rees tl e was. tlaer die eyghendome t-dieren van Knyc at is. aen tlio ander side, erHiktsn tien honre juerlix op sente Lam-brechts daeh te betalen. In orkonde onser letteren.

(iliegheven int jaer igt;n- lieren dnsent drie houdert ende seven ende veertich . opten st.-s eude twiutichsten daeh in Januario.

Allo die ghene die desen brief /tden sitgt;n of horen lesen, doe ie lierman Lantman .. rechter tot Ovennalstn , i nnt allen liitlcn endf tughe, dat voer mi eomen sijn Ghisebrecht Henri esson© ende llnbe G h e r a e t gt; sone .. kercmeysteren . metten ghemeynen bunm van ()\\tumaNen . ende lit\'bben vercoft endt.* ¹¹ j\'if 11edt\'alT 1 o*11 tien ..abt ende den gheme\\neu . .«\'ttnvt-nt van StMit*¹ Marienwerde oncn marghen hints ende negen ende tseventiehstehalve \' rode hints, gheleghon int Rodenjt. aen die overste -id- tgoedshn«o van Stmte Marienwerde voerseeeht, ane die nederste side GhUebreeht Haekaert. Voert een hout laiitgt; gheleghen opten Spijt;, aen die one side tgoedshnse van Sont ■ M u-it-nwerde vt.or^eecht, aen die ander sido Hube van hls ende N mme Gtgt;dden. Voert aeht hont lants, gheleghen opten Spije, binnen des godeshuse lande van Sent»- Marienwerde voerscreven aen allen siden. Voert anderhalf hont ende aehtehalve rode lants

ondo somlor tijiis. Kudo vvi (ih is*»!.» roc lit eiule llubi! \\ oerscroveit ivii\'ltcn ghouicyiuMi Intron van Ovnnmvlson voers(!yt, luibben gholocft te waren lt;los«\' vom^lionocmdii orfbnissc den ..abt ende don ghomovnou convent van Sontc M•avionworde voorsojt, o.ndo wi (j h i s ebro eh t ende llnlx\' voersoo(dit glnon dat ons dat ghelt van dosen voerseidon liinile waol bctaelt is.

Ende, om beden willo Hennan liantsman, rieliter \\oorghenooint, (J hisebroclit II en rie ssone , 11 ubo (llicraortssone, kereinovsttn-cn voerscreven van Overunilsen, (\'lues van Malson, Hornt die Wilde, Acrnt No ud en soon , Willam M e y n a c r t, Gheen (i li e r a e r t s sone, S t o, gb e N e n d e n/.oen , Volqnijn van Wede, Volqijn (Jbo s n ij nsoon , (lliibe Grieten soen, ileynrie Hloeni-aort, Andrios Everaotssone, .Ian Neuden/.one van der Steghc, (Ilacs li oe lot\'s/,oen , Heyn B at en zoen , M a es Hn ben zone, Henri c (j hisebr ee li t s zoen , Groot Gbiso, Jan des P a j) en zoen, Hackaort G liosuij nsone, ende anders allo die ghonieyno ghehnre van Overmalson v(gt;ersereven, soe Lebben \\\\ i Otte va n .Buren, ridder, oude Steven Mac, desen britd\' besegbelt met on son seghelen. Knde om der inoorro K(gt;k»*rheit, so hebbe wi Gbisebreelit (mde li nigt;e voorscreven desen brief boseglioll mot onsen seo-belen , met haren ..Otten van Buren ende Steven llaeki\'ii over ons ondr over die gbomeyno gliebnron vim Ovormalsen voorserevon.

(«heffho.vun int jaor ons Heren dnsent drie bondort ende seven ende vocrtieb, ()[i onser Vrouwen daeb (\'one(^j)tio.

/\'\' lirrlitnrrslrr-\' \'H \'ifhurrn mil lUiitntnihrv \'•rfhnojirti i\'riic jiinylijl.srhr rrntr run

Alle die i4\'heni\' die desen brid\' solen zien lt;ii\' lioron lesen , doen wi G b ise. bre eht II en r i o s sono ondo II u be \'J b e. r a o t s socno, kore-meysteren van lt; )vo!nialsen, cont idlen Inden, dat wi vereocht bobben van onser Kerken wi o-lien en van don gliemovnen gln^buren van 0\\or-malscn voerscreven, drie |iunt sjiiers, dii- wi hadden in don gboriebt van Asebe, alsoo als die brieve sprekendo -yn ili(lt; de ..abt ende tgbe-meyno convont an Senio Marieiivverde daor af bobben, die Lam-brecht van Buren bcseghelt hovet, deu ..abt ende don gbenHfynén

.. couvrnt van Sciito Miirionwcu-di\' vorrscrcNen. Kuil.\' u i («i s i\'lgt; rr c h 1 IL o n r i o s zlt;)6n cndo 11 u b g (x li o r ti o t s smu* \\\'(»orsoit l;¹ 11ioi!, dut ons dat gholt van dcscn vuerglienoomden drio pont sjaors wad botuolt is.

Lnde om der laferrc sekerhcit soe hebbo wi G h i sebrei-hl endé Flu be voerscyt dosen brief bnseghelt met onsen seglielou over ons endr over dio gluunoync ghebure van Ovcnimlsen voerscrevcn , ,.|ido bidden ghemeynlijc haren ..Ottcn van Huren ende Steven Hacken dat si deson brief mede bfsoghelen willen. Endo wi Otte van Buren, ridder, ende Steven li u c voerscreven, om beden wille Ghise-brecht Hei nriessone (ende) Hube (} li e rae t ss.mo, kerkmeys-toren voerseecht, endo den gheineynen glieburen van Ovennalsen voerseit. liebbcn desen brief beseghelt met onsen segbelen.

Cthegbeven int jaer otis Heren dnsent drio liondert ende sevon ende veertieb , oji ohsit Vrouwen daeh Coneejitio.

Ih i nauil III, hri-l(i;i nan Grin , rrrlilcwrl :icli mrt ilrn abt (i ijshreeht van Wftdriu.y n-nlrniinn Ic M,hngt; en .MarihnveM u-ryens nUe n-vnjn-r i/rwhine» kwijlifhehliny tc hebbett geschonken: hij bevestigt de abdij in hare goed,.-yen m rechten, en daarbij ooh in hel gebruik mn haar windmolen als vanouds.

Ui Keynolt, bider genaden Gods bcrtoglir van Gbelren ende grevr van /nytven, maken ennt ende koynlilt;; ftllen Inden, dat wi lü rade oude guetdiinken ons raots endo onser vriende, ovordraghon sijn ondo verlijct met enen gheesteliken persoon, heren Ghisebreoht van Wadenoy. abt van Sente Marlenweerde, van al sulkon gbo-laoften endo tiebten die wi hem togben, also dat wi hem en sijn convent van allen saken, die wi tot hom endo sinen convent voersoyt the sogghon hadden tot desen daghe toe, onscnldicb laten ende quijt sceilden ende seytten, hom ende sijn convent, weder in hoer erfnesse ende giiede, als,, vryelic also sij te voren waren, ende liein alle die bryove die wi op hoor erfnesse ende guode ghegheven heybbon overdoen te leveren, voert recht ende vondenis te doen ende doen doen den abt die nu igt; endo in der tijt wesnn sul ende den convent voerscreven, van oorre erfnesse ende goeden duer sij gboleyghen sijn, ghelijc \'¹quot;quot; ^{,iie ,,il(}\'^r woennchtich sijn , endo oer wijntmolon, binnen

oeron poire staande, te malen, ende die Inde daer mede te malen ol si willen, also al- heercomen is ende ghowoenlic heeft ghoweest.

Voort uiqme soudorliii^ho ^■liunsl nnclo tronw*\' wi dnvghcii oude lieblxiii tot den abt cndc convciit vorscrevon , so hobbo wi dousclvon abt f3iid(! convciit ghcconfirtncort cnde confirmeren in deson apenen brieve, alle privilegion ende roeht daer si van onsen andenm ende van ons at\' ^lieprivilegeert siju ende «^liereelit. In orconde ende sie-dicJieit allo ileser dinglio voersereven, liebben wi onsen seyliel in onser tilt;)|jfeinvorlt;li(.\'heit aen deson brief\' doen huii^Len.

(ilieglieven int jaer ons Heren dnsent drie bondert aelil rnde vt\'er-tieh, deys naesten daghes na sent.e Nyeh«dans daeh.

■\' /\', hrrr vcut Cu yli, hevrsliijl tlr iibdij in ln\'1 hezit huve}* norilrri.v fn pt\'ivih\'ijit\'n , en belooft hare belangen te zul lm hcschermen.

Wy Jan, here van i\' uyc-k, maken coat allen Inden ende be-llt;ennen o])enl)air dat wi geloii\'t hebben voir ons, voir onse erl\'jrenaem ende naeoaieliiioe, i^cestelike Inden onsen golden vrinden den abt \'\'iidc den convent \\:in /into Maririivverde, te houden al toes in al-sulken goide als sij boseten oude gebruect hebben in onsen lande, ende dar in te bescorinen dair sijs te doen hebben , cndr conlirniieren hem mede alle privilegien ende brievr die sij hebben van onse vuir-\\aderen, heren van K uy c. Voirt soe loven wi Jan, here van (\'n\\c vorseyt, den vorscreven abt oride convent van Zente Marienwerdc, dat wi hem noeh hf)ir Lfeid in onsen lande niuiinerineer becoinniercn en sullua noch besetlion, noch laten beconmieren inxdi bcsethen, van quot;niger bande antale otte bracht die nn n oj» hem te seggen hedde, eudi\' wair dat sake dais yeinant wittelicke betoen hedde mil horen brieve of mil seepenen brieven flie dat dan bewisen conslcn, rnde quot;-ijt nut recht sculdich te verantwoirden waren.

Hinde alle dese punten vorsoreven beveel wy J an, here van On ye vorseyt, alle onst anipthuhui, ri(diteren ende boden, van wat tinne staet dat si sij ii, die tin sjjn lt;1!\' nauaiels in der lijl wesen sullen, dat -i den abdt eiifb den eon veal van Zinte Marieawerde vorscreven alle dese punten altcies wail hoiulen. Knde wi Jan, here van (\'nve vorseyt, gebivon in guideii trnwe den abdt ende. den convent van Zinte Marienwcrde vorscreven , alle dese vorsereven panto ende vor-^w;irdi ii wittelikon ende wal te bonden, in alle manieren als vorscreven

is, sond.M- I\'liiov wcderwoirilo. In nrknndc des briefs be.s(!g(lt;lt mil onsen segtd.

(rogcven inl Jair ons Moren dusent (Iriehondort ende tsostidi, dcs vrida^hes nae /into Alutheus dacli Ewungelislc.

linhiitvu ilc lies( liigt;Miiinlt;rsl)i ii\'Vt;ii hi hel (\'aituliirilliri algosi lu\'fvcn, woi lt o (\'Pti,

door hcitofj A ;i 1 birr li I van !!■■gt; c re n (lli Ndv. tliKii ........id. gevonden l.ij van

iMii\'iis, Clmrlcrhnrl:, III, biz. 404. Zijn opvolger, Willem VI, had daartoe, weinig

aanleiding, daar hein ....... in den aanvang zijner regeei ing door de ahdij verlof werd

gevraagd !(■! verllt;oo|i hare: Ilullanilsi lie ^oodereu, He oorkonde waarhij zulk verlui.

liehondeie- eenige uit/......leringen, is geschonken, wordt aan het einde van de hicr-

\\ oortgt; worden noj voi lelijke bescherniingsbrievun voor .\\l a lieu wcerd, van 14^0, l.iOi on l.ll, gevonden bij v. II. en v. IJ . Hisrhr. ran \'l lllrirhlscli hisdom, lauden, II\' \'\'i\'- \'gt;12, ld!, m een van I.Vi\'i in het Aninrf Amtshistl. I \'Incht, \\\\, hl/., ü\'i\'i vv.

hivr/irijfl (Ir hrlnidiiKjrn ran zrl.nr luHil.cit dcralnhj, zooals lt;hr itoor ~ijn lt;«•lt;•/■ hin, herr run l\'.mjk, irdrcn vvsk/cstrld, (■nihevesli./t dr aliilij m hel. In-al dier landen, m hiiar nwlenrm-hl lt;•gt;« in andt-n: rcchlen van ouds

W \\ dan, Inti■ \\ ;i n ( 11 v c, nittkon cont ulloii Indoji eiido I)okonntóji opeiilinii , dat \\vj in dor witiiker wnirhoit govorulon liohbon , dat ouso lievo novo Jim, hero van «ny,-, dair Got die ziel afhebben moot, quot; \'quot;\'\'oil ondo pidino\'o ovdaon heott lgt;i consent dor partion tiisschon ^(iostoliki^i 1 luli\'ii don ahdt ondo don eonvent van /inti\' MnriiMivverdr ander, also dat liij den abt ondo den eonvont van /into Mariomvordo voirsertn-en toe liolonsdo, beleid endo peledo allo ifoot, lant oude erlnisso altoos to behouden binnen dim steden van dien

die strijet an den Roedetidijek apwairt, also als on die abt ondo dat i niiveiit van Zinte .Marienwrrde voirsereven tot heer toe beseten hob-van dien lieer weder nederwairt ter heiden wairt ende ten pedel wairt totter \\\\ oltseulen toe onde van dien VVolikenlen totten \\ incscoton tor, onde voirt van den Vincseoten totter Heiligemie»«r toe, ende voirt van don Ileiligonuoer totten Hnetenberch toe, ondo ^val1 11 nefimiliercdi totto doden horken too, ondo dair en luiten

^a\'^gt;quot; ^ver als den abdt onde den convent van /into Marienwerdi\' voir-siicvoii niit don reehl toebohoirt. Ende omme sunderinnge gnnst ende vriendelii heit die wv. Ja n, here va n (Jnye vorseyt, bobben

tot; di\'ii a belt cmlc den cnvivoiit vüii Zinlc Miiricnwoivbf vorsfrevcn , sue hobboJi vvv voir ons ciulc voir onsc iiacoinclin^c hoeiu gecoafior-mi(u^-t oude coiiHniiiorou alle «lese vorscivvon Ix\'loidc emli\' polingct in allen manioro als vorscreven is.

Eiulo wy Jan, here van (\'uyi- vorsevt, bij raet cnde ^octdunkeii onscr vrionde endr bi coiisont, rad ende gootdutikcn dor partien, soc liebbon wv belev ( i\'ndc Ixdoidde endr liowison eiulc bcpaill «Ion abdt. oude don ci m vont van Sinto Marion worde vorseyt, alle doso xorscrevoTi goi«le ondo «u\'fnisso, als don gheer die si recht an dien Roodendiko apvvairt als vorscrevon is, ende v«gt;irt ucderwairt tor heiden vvairt «sudo. ten pedelwaii-t totton Wolfsenlen toe ende van dien Woll\'s-i iilen tot den Vinesooteji toe, ende voirt van den Viiieslt;r«)t((ii tot don lieiligormeor toe, ende voirt van don hloiligernioer tot den 11nc-konboreb toe, ondo, van den ttuekenboroli tot den doden bei\'ken toe-, ende «lair bnton also ver als don abdt ende don «■onvento van /into Marionvverde vorseyt mit den recht toobohoirt, ende voirt wederom me to\' des aluls «;n«lo convents goidi:\' toe van den Voorlor, ende voiri van boron nyterston palen van den Vorloer dilt;* boni mit reebt toe horen mogen of sullen, vvair sij gelogen sijn, dat is te verstaen van allen dosen vorscrevon palingo strookou«lo tot der karktniwairt van Mille, ondo vorder ondo tot den hove van Mille toe ondo vorder ondo tot horen goide van den Vorloer, ondo alle «gt;iriinecouiiue vvair die goide gelegen sijn ondo tot heer toe besoton hebben. Knde omme die ineerre giuisto ende vriendelJcbeit, soe begeren wi, dat die abt ondo «hit convent van /into Marienvverdo vorseyt, dese voirscreven goide doen graven, pntten ende pillen tot baron orber in desen \\or-screven palingen, ende g«dove in guidon tronwon, voir ons ende voir onsc nacoini\'linge , don abdt ende den convent van /into Marion worde vorseyt ertlic ondo ewolic dair in te houden, ende dat sij dairniede doen mogen als mil horen o.ygenen en\'e «.gt;71 de dat sij altoos op doso vorscreven goide seuttou mogen, ofte doen sentton, gelijc als men boven endo beneden doet.

Voirt soe willen wy Jan, here van Ouvc vorsevt, voir ons «gt;nde voir onse naooniolingii, den abt ende den convent van /into Marien-worde vorseyt geiiouden bobben «nifle honden in allen reebt , InH\'r-coiiien emh\' i^eudoi to, hot sij van haren niolenon, dat dair een y^-olic an malen nnudi die wil alst boercomen ts, ende \\an allen andoron sakon a sy hi^erbracht bebbem . het mJ van rc(dit , van ho(!r«\'«\'iDon ol van gewoonten.

voir olisi\' iiiicumcliii^c in ^oidcii trouwen, den alult imhIc conviMit mui /intc^ Marienwenlt; vorsoyt, ulIe (lesc piinton oiult! vorvvorden vnr-scrovou «nde in alle desn vorscreven goido ultoes wittelick luide wail te ihmi(Ii¹ n , soutier eni^e wederwoirde. In orkoude des briefs hest^dt niit onsen «jfroten se^d. Knde om der uieem* sekerheit elide lgt;esteiiis den abdt eude convent \\an Zintc Marienwerdc te hehlien , -oe heeft onse stat van de (irave huren segid oude ons sco2gt;oii van Mille horen zege ie dair an ^ehan^en, i)i horen eonsent ende wille ^eseiet van dose vorsoreven saken.

lt;«oneven int jair ons Heren M^\'CCLXl, op des heiligen (Jrucis daeh Ijxaltatio.

) Di\' \'\'i\'i\'sli\' kUti\'i\'ifn\'i\'p van ■lr/quot;n iiiarn is .ip elke plaats iniiluidflijk p\'si\'hrcvcn Mon /.uiule ook kimnon lo/.cn: Viiirscoton.

\\an do Krciishnpalingon, ilooi len hii\'iin pinoiMiidiMi vn nieren lioci .lan vanCuvk L\'riu.iakl , vind ik cldiTs gi\'i n lic\'srhuiil, dm li v^l, nn-i linti idikinp t.ót di\'licpalirifi van «\'\'jicnddiasi Acht in drz.- strook, n - :i0!) en .Vili liiei vui-a, en in do Charlars n,:. van hel [Mud van Rnveslcin. s Hor Logon bosdi, 1848. I. iio» 10 , 48 , 55 , 74 on 90.

Iir „Mij verl\'iudl zich /lt;•(/»;»lt;* (irrrit van Beende, Int hel vrkelijl.s ducn nu, twer tni.isrn op heer (Irrln-and vuv lle.-tde\'s altaar in de kol. Ir Ikrsd, en voor-f in ijrral/ri,, irattrin \'Ir missrn uirt ter hrjidaldr pldat* en lijd (jednnn kunne}} nnrden. I\'nete Inj elk Hoi Fransihi sehilden.

NVi Wil hein Sluvter, bij der gnadiMi (Jods aid van Sunte Marien «orde, ende iidv I) riek van \\\\ el de ren. proest desselven idoesters \\orseeeht, doen kont allen Inden mit desen ajxMien brieve, dat w\\ ^e-loett iiebben ende laven voer ons ende onsen iiaeeuielingen des idoesters v oil see( lit, (xerit van Beesd ul syuen erven ol\'nacoinelin^en , alle veeidc two missen to doen tot Beesd inder kerken op een altaer dut gehoiton is, her (iorbrun ts altair van Beesd, ende alle rechtscap daortoe te leveren . die een mis des dinsdages ende dander misse des doureda^os daer naesl vid^ende. Oirk sint voirworde, wort sake dat die pape. die daer van onsen wegen toe fjeseit. weer die voirseeehde misse te doen twelve als voerseroven . sieek worde oude niet van stade weer misse to doen op die voirgenoemde dage, also dat die voer-gemn mde misson versneml worden In synen senldon , bnijten oirlof iiorits voirsereven of synen erven ofte nueoinelinghen, dat die voir-seeehdo paep dan ooinen sal tot niaiiinge Ge r i t s voirseeelit of synen

(gt;i\'vimi of nncomoliiifjliori, voir Gerit of svnen erven ofte iiacoinelin^lieri, en leggen syn hant op syn borst endt\' sworen aon den heiligen, dat hys op die tyt, doe die voirseechde missen versneint worden, niet van staden en was mis te doen , ende noehtuns sal hy die versnenide misse verhalen des anderen daghes daf;r naest v« dgende.

Voirt sint voirwerde, vvert salce dat interdiele were tot Ueesd in den kerken, alsoe dat men da er geen missen doen en nioelite, dat wy lt;lie voirseechde missen dan sullen doen doen binnen onsen cloister voir-seecht , ter tijt toe dat men daer weder misse doen mach. Mer weert :aeke dat aen den voirscreven altair iet tebraken waer of gehree, alsoe dat men daer geen misse doen en mocht, soe sullen wy die voirseechde missen doen doen tot Beesd in dor kerken, opten lioeghen altair, ter t vt toe dat men weder misse doen uiacli op héér (Ie rbrants altaer voir-ieeelit. Alle dinck sonder argelist; ende weer dat sake, dat wy des niet en deden als voirseecht is, soo gelaven wy voer ons ende onsen nacomelinglien des cloisters voirseecht , alsoe dyeke als dat versneint worde, (Jerith voirseecht of synen erven ofte nacomelinglien te leveren ende wel te betalen tien Ffranckersche schilde, tot wil (jorits voirseecht ol synen erven ofte nacomelinghen. In kennisse der waer-hevt alle dose voirseechde voerwarde, soe hebben \\v\\ Willem Sinter, bij der gnade (reeds abt des cloesters van Sunte Marien werd, ende ick De de rick van W el deren, proest dos solven cloesters voer-soecht , onse sogelen beneden aen desen openen brieve doen tnnigen tot een waeraeditighe gstugln?.

(Jegeven int Jaer ons lieren dnsent vierhondert ende vier, op sunte I homas dach Apostel.

I \'c stichtinif v;in ilit alliiMi\' (looi\' G c i\' It r :i ail \\ ;i n li co s d c , wordt vermeid in n

I gt;\' (il)fij rt\'i\'hitnlt : iel\' jof/rli* 0 r r i\'11 rn ti A i I; o 1/, lof hrl H\'ikrhji,* dot\'tl tutu ih\'ii\' tmasri\' Oji 111 !• I, S jt 11 ti I r r ■■ nllit/ir vmt On:r l.ievc \\ rnuirr, in ilr l.rrl, Ir Ilnsd, fri voorziet m tirruUr/i, wtiiirin do yyiissrn nut te 1\' tn■ jitu 11tlr lijd rn plaats 1 ji\'diKttl worden, lioefe tnj ril, pcrzidtn: eru !■ ranselt si/iild, welLs rirhtifje haUdivi op hrrr sluhlicn hind ortdCT Itutnpl v:ovdt vrrzeherd.

W y \\\\ ilhem van (ïellieliem ende Rolof van (icllicheni, scepen in Deyl, oirconden dat voir ons eomen svn heer i)eriek \\ an Weideren, ubt van Sunte Marienwerd, end. heer (Jerith van

Bo m c 1, proest tol Svnite Marien werd, on^ese.heiden , ende hebben geloift van hoerre wegheii ende van des cloisfer* we^lien, Geraet van Acliny. bastart, dat si sullen doen doim, na d«gt;ode I)«»d e r i c k S |i I inters, drie missen in elieke weke, durende erfiick ende eweliek, ii]) een altair dat Dederiek Splinter vuirsoecht helt doen l\'undiren tot Heesd in der kerken, aen die /uul zyde, in die eer (Joids ende cmsor liever Vrouwen van Henielnck, wileke misse voirseecht men d\'gt;en »al nl weke des vridaeelis, des satersdaeys , ende des maendacehs. Vort sso sint mede voir warden , oft\'dese missen niet godaeu worde ge-I vc als voirseroven i^, soe moeghen sv die missen doen ende verhalen in die weke daer naest eomende op ten altair voirsereven, nae dien dat die missen voirsereven niet gedaen en svn.

\\ oirt wer dat sake , dat nochtan- dese voirsereven missen niet ge-dai\'i) en were gelvek also voirsereven i^, soe hebben dese ab1 ende proest voirsereven geloett van hoeren wegheu ende van des geinvnde eon vents weglien voirsereven. Geraet van .Vekov, bastard, voirsereven , also mennichw(;rÖ algt; dese voirseresen missen niet gedaen en worden gelyc also voirsereven is, eimn gueden auden \\ rauekrijesehen sehild, gnel van goude ende reeht van gewielite, off jjayiaent dat alsoe goet is, ende dan tot wille Geraet» voirsereven toe betalen tot onsen laatrecht ut tien mergen lantss min een half hont lantss, gelogen in den geriehten van Roemde in die Overhengemenge, tnschen erl\'genamen Arnts Wreed en aen die een svde, ende Roloeff Poi-lim aen die ander ^vde; item nvt si\'ss mergen lantss, gelegen in denselve gerichte op die wevde, tnschen Bol off Po lil in aen die een syde, ende erfgenamen lt; i h i s ebree lit H]gt; v lt;• m u n s (J o e d e v ae r t s-/.oen aen die ander syde. Voirt wer ons dat sake, dat die kerke toe Becsd worde interdict of ander gebreeke, also dat men daer geen missen in doen mochte, soe sullen sy dit\' vvvle dat dese voirsereveti kerken is in dese gebreeke voirsereven, dese voirsereven missen doen in den doester tot Sunte Murienwerde ende niet langer. Mer wanneer geen gebreken syn in der kerken toe Beesd voirseyt, also dat men missen doen mach in der kerken tot Beesd voirsevt, soe sullen sy weder digt;- missen doen opten voirsereven altair tot Beesd voirseyt, hoe menniehwerft dat geboirden gdvek alse voirsereven is. In orconde onser littereti.

Gegeven inr jair onss Heren dnsent vierhondert ende vijftien, opten tienden dadi in Jnnio.

Hui h c r I, hcrr van (ï k Ir n h d ri/, nnh rt\'cilrit over dr fichrehldr/c kerkclijhc hedioiiug in de paroctiir lAiuipmcfr, binnen hel nieuwe i/ehied zijner Klad gelegen (zie 5, nnot en daarover mei den ahl van Marihnreerd in onmin geritahl zijnde, doel /weder (eau Cuh nhnrg), hisselwi) van Utrci/il, op beider aanzoek nils-prunk Ie dezer zal.r. en beveelt de.n abt. uit zijne kanunniken aan den pastoor te Langmieer een viearis tor te voegen, met verdeeting der inkomsten lUKse/ien beiden. Hij nalaIigheid van den abt in de benoemhn/ van een viearis, of bij tegenstreving van den pastoor, ïeoreli de heer va n liu Iirn bo rg gemachtigd óp de inkomsten In slag te (eggen en een priester als tijdelijk plaatsvervanger raar te dragen,

Swp.doni h, Dei et Ap««stol!lt;•lt;■gt; setlis pnitisi. episcopus \'rrajeetonsis, vuüversis presentia visuris et audituris, suiutein in Domino seuipiter-num. Oum i\'x officio pastoralis cure, f|uam. Deo disponeute, gerhuus, errata tsorrigere et iiKpiietos paeificui\'e nobis incuinbit, hine est tniod , paci et utilitati subditorum uostrornni eousulentes, controvorsiain exortam inter domiuum abbatem insularein et domitmui Hubertuui de (\'ulenborrb, subsequenti modo de consensu partiuin pie (it pacifiee deponere cnravimns, qriuni querelatn gravem geuerosi viri II u-berti, doinini de (Hl 1 e n b n r c li etc. accepimns, (|notl aüqui (\'lirisli -tideles sine ecclesiastieo sacrainento deccdeutes detVmcti sunl in parro-cliia de Lanxiuer, situata in nova civitate opidi Cuienborgii, et idem Christilideles sepe sine missarum solempuiis et aliis di\\inis officii» simt, etiam temporibns oportnnis proj)ter defectum saeerdotum pro et ox eo, qnod parrochia de Lanxmer predicta satis lata el popiilosa commode per unuin sacerdotom sive pas to rem in divinis oiliciis administrari dillicde et quasi irnpossihile videtur et ineonveniens. Voluit idem prélat us llubertus, «lom in us d e (.! ci lenboreli, pi a mot us compassione et aniini devotione, hiistleiu iiecessitiitilius subveniro, et altare (jiiotl-dam in dieta ecclesia, de Lanxiuer, translatum quondam de i\'aveven et a silo offieiatore proj)ter reddituum penuriani derelictnm, snis posses-sionibas et redditibus dotarc, ot perpetuam vicariaui in eodem altari erigere, (jnatiuns diviinim ofticium de bi te exequi et pericnlis atqne necessitatibus parroeliiaiioi\'um predietomm siibxcnire possit; e con-trario sibi obsisi(gt;nte abbate lusnle \\ irgiuis gloriose, ordinis l\'remon-stratensis, rrajectensis diocesis, prelate eeelesie patrono et eollatore, votum snuxn ad ed\'eetnni miniiue perducere potuit.

IS\'os igitur a ttendi\'iites piatn prélat i domini de (I u I c u b o r e li vo-luntatem d | el icidiiem ratioualem . nee tanien preratuni abbatem in ■uisjuribns posse el dei)ere di-rogai i , lt;|Uovismodigt; pari el utilitati eon-

sulentes, vor-atis coram nobllt; partibns prediotis ol rationibus hine inde iiuditis, propter (li\\iiii ciiltiis am])liationeiu et perii\'ulortim f\'u-tnroriiiii tn itationein, concorditer intquot;r profatos «lominnm abbatem hi-sularem ex una et domimuu de C n 1 en bor eb partibus ex altera, de P\'.trtiuin (umsetisn et in nobis (sic) tamqnain in ordinarhini arbitrum compromittontes, hoe modo conclnsimns et ordinavimns una cum pastoris consensu pro tempore, mprimis quod dictus doininus abbas ordinaret, et assoinaret pastori in dicta ecclesia ad aitare sancti Nv-colai, unum de suis canoniris vicarinm. ipii nocte diequo pastori in omnibus assisteret, et de frnrtibus sex jugerntn terre situate opten Soke, gauderet et ad prctatain vicariain perpetue pertinerent; nec pastor de cctero ullo modo se de hiisdem agris si\\^re proventibns in-tromitteret, seil cum aliis quatuor in superiori parte locatis, et agris atque decimis in I\'avcyen et aliis loci- sibi assignatis, contentus esset; bac condition*! quod ceusum duornm scudatorum Francorum, qnos doniinns abbas capitulo ad nsus cocaliuin contulit, solus pastor de suis proventibns sine dampno vicarii exsolvet.

[nsuper prod ictus vicarius missas consuetas quinta feria et sabbatis in predictf) altari non intermittat, sod porpettiis temporibns singulis ebdomadis celebret, nisi festivitatibus in predictis t\'eriis occurentibus et pastore absente sivc alias legittime occujiato, predictum vicarinm in -ummo altari celebrare neccsse fuorit et tunc illas missas repetere non habebit, nec tamen ulterius se do cura et proventibns sive oblacioni-bus sine pastoris licencia se intromittat eidem. Quodsi postmodum, quod absit, in predictis aliqua negligencia contigerit, et predictus abbas vicarinm ut premissum est non institnerit, ant pastor se de dictis agris et redditibus intermittere attemptaverit, nostra ordinaria aucto-ritate mandamus domino de Culenborch pro tempore, quod dictos proventus tarn din arrestabit, ac alinm sacerdotem, qui dicti vicarii vices in omnibiis ut predictum est suppleat, snrrogabit, donee per dictum abbatem vicarius institutns fuerit, aut pastor a sua temeri-tatc ccssiivcrit, omnibus dolo et traiule seinotis.

In fldein omnium premissorum et testimonium, presentes litteras sigilli nostri, una cum sigillo domini abbatis predicti, appensione tecimus commnniri.

Datum anno Domini millcsimo quadringontesimo vicesimo nono, mensis Januarii die decima scxtu.

All»* wiMJi\'ilcn in tin stuk , (lie hifi fnri I quot;lit ,, fait I i^ttu , liebbon iti sti\'de 11 nn i v .tn hut toeken l wplk ss ttl ■? uiuiduiilt. ddch 11■ drukki\'iij onlbreekt.

Jolmn van Ito*Bern, luier van Zoeten, draagt de tiende onder Culenbory op aan de abdij, welke Gerard, heer van Culetihorg, daarmede verlijdt; te verheeryewaden met cru pond gelds.

Wij Johan van Bruodbeeke, bijder geiiaoden (jioets abt des cloesters Svmte Marienweerde, doen kont ende belv(!naen voer onss ende voir onsseri iiacomelingtni myi desen apeiKMi brieve, dat voir onss is gecomen orkonde der maane van lene mijns liefs genadigen heren van öelre, bier nae bescreven , Julian v a n li o s se in, here Johanszoen, here tot Zooien, droech up ende galf over aou onsson handen tnit sijnen vrijen willen, den alingen tienden sue die gelegen is in den lande van Oulenboreli end«« die van outs gehoert beeft tot der hofstat van Kaetshagen ; ende bij verteech dair voert np init halm, bande ende monde, eude ui it allen rechten, als vonnynse der man ne van lene wijsden, mit gevolch dat hij rechte verticbtenisse hadde ge-daen, ende wij dit voirscrevefi leen mochten lathen (inde kieren daor wij wolden. Doe dit was geschiet, doe verheden wij desen vourscreven tyenden voir den selven mannen, den edelen joncker Uerardtt, here toe Ouldnb orch, te holden, van onss ende van lt;nissen na-comelingen, joncher tterart voirscreven ende sijne nacumelingen, tot enen onversterfelicken erfflene then Zntpbenscben rechten, te ver-berghowadeu alst mit rechte verschijnt mit enen ponde gnets gelts, van welke lene voirgeseyt onss huldinge ende trnloefte gedaen beefi van wegen joncher Geerarts voirscreven. Jan van Tyele Qosens-/oen, beholtelic ons onss gin\'den rechten ende malck des sijns.

Daer dit gesebyeden, vvaeren over ende aen inanne van leene mijns liefs genadigen here van Gelre, joncher lllvervvyn, brneder toe Onlenborcb, Hubert, die bastert van (Jiilenbon h, ende, meer gneder man ne; deses tot enen oirkonde der wairbeit hebben wij Jo-lian, abt voirscreven, onser abdyen segell aen desen brieft\'geliangini.

lt;«begeven int jair onss Heren dnsent vverbondeH zeven ende viji-tich, lies dinxdaglies naden sondagbe Oen li mei.

|)(gt; volronde oorkdiulcn wordon roods onder do curxief godruklc uununors iu ouderstaiuulo werken, als aan dit Oartnlarium ontleend, aangetroffen; docli oen aantal ervan zijn, veelal wegens daarin voorkomende uitlatingen en onnauwkeurigheden, of uit hoofde van bloote vermelding zonder tekst, eveneens hier afgedrukt, /.ooals beneden mot een * aangeduid. Buitendien zijn van verscheidene niet geheel hier afgedrukte, de inhoudsopgaven en tijdsbepalingen verbeterd, en zijn zinstorende fouten, zoowel als misstellingen in namen, aangewezen. Onbeduidende spelfouten, zooals „aequot; (welke tweeklank in het Car-tnlarium nergens voorkomt) voor „equot;, zijn daarbij niet vermeld.

van plaatsen, en van lt;le daaronder belioorend«, in deze uitgave naar tijdsorde geuninnierde, oorkonden. Benige plaatsnamen , aan de stukken ontleend, zijn hieronder tussclieii ( ) ingelascht. In het handschrift staan zulke stukken onder het voorgaande, of onder het volgende hoofd. De folio\'s worden aangeduid volgens de potlood-nummering van het handschrift.

Transtixa\'s, naar welke onder de desbetreffende brieven, als gelijkluidend met afgedrukte transfixa\'s wordt verwezen, zijn niet in deze lijst opgenomen.

Kol. 3_: n^os l, 5, 13, 51. Kol. 4: m^os 23, G. Kol. 5 : n⁰⁵ 79, 30, 29. Fol. 6: n^os 8, 53.

Fol. 7: nquot; 76. I\'ol, 8- n^os 73, 03, 89, 74, 75, 90, 78, lOfi. Fol. 9; ii^oï 458, 428, 457, 485, 141, 460, 407, 476. Fol. 10: n^os 188. 149, 480, 463. t78, t64. Fol. I 1: n^os 508 , 479, 520, 5)5, 522, 521, 525, 524. Kol. 12: ii^os 523, 333, 19 1, 505, 504, 389, 386, 481, 327. Kol. 18: n⁰⁵ 147, 419, 305, 299, 468, 390, 348, 501. Kol. 14; mquot;^s 361, 34», 510, 511., \') Wedingliauseti, ü) Spijk ^:\') Enspijk. ■\') lieesil.

499 , 503, 316, 362. Pol. 15; n« 539, 122, 442, 469, 470, 541, 5S5, 546, 410, 418. Pol. 16: ii^os 413, 424 , 378, 411, 409, 462 , 493. Pol. 17: n⁰⁵ 4 8 7 , 5 2 8 , 5 5 2 , 6 5 3.

Kol. 18: ii^os 206, 414, 213, 520, t45, 190, 507, 544. Kol. 19: u⁰¹ 532 , 545.

Kol. 20: n¹quot; 2, 4, 116 en daarin nquot; 7, 117, 118. Pol. 21: n⁰quot; 100, 92, 204, 249 , 248.

Kol. 30: ii^os 35, 285, 321 , 420. Kol. 31; ii^os 253, 421), 502, 549, 108, 349quot;, 45. Kol. 32; ii^us 64, 146, 241.

Kol. 35 iiquot;^s 127 131, 150, 151, 129, 109, 130, 132, 103, 102, 155. Kol. 36: 173, 1 79, 175, 202, 269, 312, 346, 278, 292. 237, 263. Kol. 37; iiquot;⁵ 359, 372, 388, 375, 394, 400, 139, 483. Kol. 38; ii^os 498 , 435, 134, 95, 112, 138, 1 11, 212, 137. Kol 39; ii^os 456 , 155, 1-59, 358, 350, 178, 313, 436. Kol. 10; ift\' 315, 196, 516, 517 , 334, 335. Kol. II; uquot;- 1.08, 115, 247, 356, 170. 355, 203, 354, 461. Fol. 42; n®\' 509, 184, 344, 518, 333. 225, 32(1, 245.

Kol. 44 nquot; 224, Kol. 48: nquot;» 323, 317, 103, 102 438, 252, 330, 363. Kol. 16: uquot;» 431, 160, 151, 405, 397, 324, 391, 306, 304. Kol. 17; llquot;■^, 317, 364, 21 1, 877 , 193, 339, 365, 383, 384, Kol. 18: nquot;- 376, 270, 328, 220, 380, 866, 387, 303, 318, 1 13, Kol, 49: 11quot;» 233, 226, 148, 147, 370. Kol. 50; nquot;⁵ 443, 302, 337. Kol, 51 ; nquot;» 471, 175, 167. HM.

Fol. 52: n⁰³ \'t-JS, ■129, 177, 519. Fol. 53; u⁰» 181, 190, 191, 207, 221 218, 192, 201, 181.

Fol. 57: ii^l,H 2 80, 227, 222, 216, 231. Fol, 58: n⁰quot; 396, 398, 295, 205 296, 2H8, 273, 1-39, 199, 341. Fol. 59; nquot;\' 232, 314, 427, 345, 308 309, 242, 294, 399.

Kol. C,i: uquot;» 133, 131, 112, 110, Uu, 113, 116, 210, 219. Fol. 63: n^os270, 171, 352, 11)5, 353, 209, 368, 168, 533.

Kol. 64: m^os 529, 414, 130. Kol. 65: ii^os 116, 164, 271, 531, 200, 2S6, 500, 119. Fol, 66: uquot;^s 254, I86, 283, 339 381. Kol. 67: nquot;^s2s2_gt; 12S, 291, 257, 287, 290.

Fol. 68: nquot;- 374, 276, 275, 189, 298, 506, 1,37. Fol. 69: n⁰» 343, 172, 238, 351, 379.

Fol. 70: 11° 136. Fol. 71: 11° 543. Fol. 72: n\'quot; 48, 1-7, H, 10, 12, 96, 123, 101, 272 107, 106, 395.

Fol. 7:!: ii^os 329, 244, 262, 243, 261. Fol. 74: 11quot;» 266, 260 en daarin 11⁰ 258.

1\'r i v i I c gi ii m super omni tlioloneo in Hollaiidia. ■\'quot;I- 84 : ii- 67 , 31 , 54 , 8 16.

De hiorvolgniKh; lijst van (\'i^oudomiiHMi, welko uan de, iibdij Mariöu-weord toebelioordeii, mot op^avu van diiarop rustoiiilo lasten, is hij liet. Cartnlariiiin ingebotidon , mi met ccmc Kloincro, maar ^flljksodrti^c (Jothisitho lettor, insgelijks op perkunumt geschreven. Zij draa-gfc noch opschrift, noch jaartal, doch moet zijn samengesteld «•lt;» 8 Doceniber I \'{47, aangezien de abdij, volgens nquot; 547, op dien datum eigenares werd van do tweede, vierde en acht en twintigste stukken land, in deze lijst onder ,, De bonis nostris in Malsen quot; (in Bunrmalsen) opgenomen, en voor 1408, in widk jaar de onder Naaldwijk, \'s Omven-zande en elders in Holland gelegen goederen (hier onder ,, I )e bonis nostris in Hajmondequot; vermeld), volgens de, aan liet einde dezer lijst medegedeelde abtelijke oorkonden, verkocht worden.

Kene nadere tijdsbepaling wordt verkregen, indien men aanneemt, zooals waarschijnlijk is, dat door de aanteekening in later schrift bij een cijns onder „De bonis nostris in Bomelquot;, t. w. ,, Snavel von-didit , bedoeld wordt, dat gezegde rente later door den abt \\V i I-h e 1 rn n s Snavel werd verkooht, en deze lijst derhalve vóór diens overlijden, \'h September loHt (zie Ahh\'u nm Marirji tmnl, \'s I Lage, 1888, hlz. il en 21), moet zijn vervaardigd.

Bij verscheidene eigendommen bleven hoeveelheden en andere bijzonderheden oningevuld.

A lle veranderingen en bijvoegingen , in later schrift voorkomende dan dat waarin de goederenlijst oorspronkelijk werd geschreven, worden hier cnritief\' afgedrukt.

Onder sommige plaatsnamen, zooals „ Wadenoy quot; en ,, 11 aymonde quot;, vindt men goederen vermeld, welke in verschillende parochiën gelogen waren.

vrgatas; s. solides; d. denarios; sol\\. solvendos; te verbuigen naar vereischte.

In [irimis luihomus in Keesde in .•mteriori paludi; l\\ ju^cm II liontXLVIIJ virgatas , inter herwies Herberni de Hok el era ex una parte et heredes Stop ha ui Otton is ex altera.

It. habomus ibidem in priori palude XVIII jug-era II hout LXXVIIJ virg. inter Ghiselbertum Magnum ex una parte (it oommuiiem aqueduetum ex altera.

U. habemus ibidem iu den lüdderslaeh VI jugera II hont XIII virgatas, inter dueem (iel ren sein.

It. Imbcmns in die Meynten, prope l\'errit, III jugern, inter communem stegham (t terrain ducis (ihelrie ex nna parte et Demkinura Dol rx alia.

It, habemus ibidem in Nuwelant, II jugera 1^ hont, que llenrieus Stipper habet ad vitam suam.

It. habemus ibidem opten Daelaeker XII jugera II hout XXXVIII virgatas, de quibus debemus altari de Beesde XVI 1b. annuatim.

It. habemus ibidem in den Goutpuut XII jugera IIII hont IIII virgatas, inter Henri cu ra Hol et Wouterum Du v eken ex una parte et fossam dictam Corengrave ex alia.

II. habemus ibidem in Nuwelaut VI? jugera XX virgatas, juxta Seghedijek te Beesde, quam terrain habent frater Johannes de Beesde et frater llenrieus de Ti el, ad eorum vitam.

It. habemus ibidem in die Meynten VIII jugera TT hont LXXXII virgatas, inter heredes öherardi, fllium d. Gherbrandi, ex una parte et Ar nol du ra Scape ex alia.

It, habemus ibidem V jugera 11 hont XXXIX virgatas, juxta communem aqueduetum de Beesde.

It. habemus ibidem III jugera uuum hont XLVII virgatas in den Opwert. Et ista terra pertiuet ad hospitaie de Beesde.

!l. habemus ibidem totnm molendinuni venti de quo debemus duei Ghelrensi LXW lb. cere, annuatira Martini sol vendas\'.

¹ Het cui iet gedrukte staat in later schrift boven de doorgehaalde woorden; „di-

quot;quot; ^11:1111 pa i\'tem niolend ui\' i zie n \'i\'J.j, 5tgt;7gt; en: „\\ I. toonende dat de wederhelft

ⁱm den molen, sedert liet opinaken de/.cr lijst dooi\' de abdij werd verkregen.

In primis habnmua unara aroam sitani inter Henricnin Holle et (J h era rdu m Loy, que fuit Klorentii Johanuis. Ex ista habet coiïventus «nam libram annnatim et mouasterium N XVI11 s. censns, Lamberti.

It. habeinus ibid, tmam aream, sitam inter Gherardum Loy et Saiulerura Keymp, quam habent Theodericus, sutor, et Aruoldus Winter. Ex ista debemus domino dnci III pullos et I g(alliim).

It. habemus unam aream, sitam inter Sanderum Keymp et Ghiselbertum Magnum; niiam dimidiotatein habet. Aleydis Soonen, aliam dimidietatem habent Gheerlo et Ghesa filia Bernardi. Ex istii deheums domino dnci, in die Lamberti XVI d., ii in die Matthei V s.

It. unam aream inter mur«m plebani de Keesde et heredes (i hcrard i, (lilii) domini Gherbran d i.

It. unam aream ibid, et domnm lapideam, inter heredes dom. (J h(!rbrand) et eom-munem vieum. Ex ista debemus Ghiselberto Magno lil s. in die Lamberti.

It. habemus unam aream, sitam inter Henrioum M i k i n i et gentetn («lt;c) in qua sedet Bart h o lome us Cat.

It. habemus ibid, iinnm domistadiuin, quod Will elm us, mensurator, legavit eurato de Beesde, ex quo debemus domino dnci II pullos, Lamberti. Inter dominum dueem et communem vieum.

It. habemus unam aream prope ecolesiam, ex qua habemus XXX s. annnatim. Ex ista debemus domino dnci VI pullos, annnatim Martini.

It. unam aream, inter Petrum, filium Christine, et heredes Gerardi de Merloe, ex qua habemus VIII pullos annuatim, quam possidet Johannes A rm e g a rdi s.

It. habemus ibidem III areas, sit.as inter eeelesiam de Keesde et die Ghemeynton ab aliis partibus. Has habent Akrinus de. Lent, magister Gerardus Cristiani et Margreta Riquini.

It. habemus ibid, unam aream, inter An dream See tier et aream Saneti Petri, in qua sedet Bernardns Barbatus, et dimidietatem istius aree habet Elyas Han Boelen, et aliam dimidietatem habet Barbatus Gberardus.

It. unam aream , sitam inter hospitale et aream Saneti Petri. Dimidietatem habent Riehmoet et Phouthenier, et aliam dimidietatem habet Henrieus Bart.

It, habemus unara aream, sitam inter hospitale et mouasterium nostrum, ev qua debent domino duei II pullos, liane habent Florentins Ileye et Jutta de Lit.

It. unam aream, quam habet Wilhelmus Oede. Ex ista debemus domino dnci 11 pullos, Lamberti.

It. unam aream, quam habet Johannes Bae. Ex ista debemus domino duei II pullos, Lamberti.

It. habcraus imam aream, quam habct .laoobus di: Gliicson, inter Thendo-riotun Kc, ve et Johannera. 15 ac.

It. nnam anam, quam habnit T hcode ri c, Nquot; lt; vr, sitam inter 111\' uric u in Ocde et hospitalc de Beesde. ilimc- habeiit Gherardu.i Magnus en J ac o i) u s do lt;j h ioaen.

It. habcinus imam aream inter Mart in um, mercatorem, et hospitalc. Ex ista habetnus X 1 • s. aminatinx lurnditarie census, Lamberti. Itanc habent Tlicodcrie, (iherbrandi et Kii|iiiiiiis Johannis de 11 o k eie in. Ex ista do be mus duci II pullos.

It. unam aream inter Martinum, mercatorem, ct T heed e ric um , barbaton-sorein. Hauc habet Petrus de Delf.

It. nnam aream inter Th «odcr icum Barbatum ex ntraqne parte, infra affge-rem , et omuis adjcctus , quod aenval dicitur, de Linghen prope istain aream, pertinet ad nos. liane habi-t Johannes de M it e ren.

It. dims areas inter (ihrrardum VVael el Elizabeth Scoen lleynen, lias habent sorores fratres \' Autouii.

It. nnam aream inter 11 ulx rtutn Bartholomei ct Elizabeth Scoen Heynen. Hanc habet Sandcrus Düufken.

Ii unam aream prope aggcrem, inter die Ghemeynteu ex omnibus partibns. Hand habent Do tick in us do 0 y« et Utifrhe Hicr.

It. H ritustiniiB M agnus debet convcutui V s. aunnatim et plebano de Roesde V s.

It. in den I\'u-ccnhoeveu, inter coinmttttom vicnm ante portam nostram versus Spijc ab una parte, et aipn ductiua superion in ex alia parte, XXXVIII jug., IV hont minus.

It. iu den llotercamp superiorem, prope slusani nostram et aggerem , IX jug. LXX virg.

It. ibid, in inferiori Botercatnp, juxta aqueductum et campum predictum, Vlllji jugera XV virgatas.

It. ibid, in superiori Botercanip, versus orientem, juxta antiquum aqueductum, VII

It. opt lloghevelt, prope antiquum aqueductum et Boteroauip, XllI jugera in uno oampo.

[t. in inl\'criori Asobercamp, jnxta Penlencamp, XII jugeni V liont XX virgatas.

It. in superiori Palkencanip, versus orientem , juxta Seghedijc ex una parte et stegliam ex altera, VII Isquot; jngera XL virgatas.

It. ibidem in superiori Falkencamp, prope Kanscamp et stegliam, VIII jngera IS liont VIII virgatas.

It. in alio campo, juxta campum predictum versus lt;len Riscopsgravi; et juxta Rauscamp, IX jngera II hout XXXIII virgatas.

It. in mediocri Rauscamp, prope Segliedijc, VIII jugera IJ hout XX VIII virgatas.

It. ibid, in mediocri campo inferior!, juxta Bern camp, VIII jug. I bont XII virg.

Sumhm tuiiiiiiartiiii omnhtiii jugerum in prntario C?) nostra ■idlire/ VIIF XI,III jngera.

In primis in den Uterdijc, juxta prepositum Saucti Petri ex una parte et Rutglie-rum Weneraari lt;^,x altera, in superiori parte, IIII jug. I hout Will virg.

It. frustum tern opten Spije, inter dominum de A.sporen ex una parte et com-munem stegluun ex altera, in superiori fine, V jugera IIIIgt;quot; liont.

It. frustum terre in den Nesaeker, inter Alardum de Haefteu ex una parte et comrannem ategam ex altera, VJ jugera XL virgatas.

It. frustum terre op die Verghede, jaoens ten den den Nesaeker, inter Alardum de Haeften ex una parte et communem stegliam ex alia, IX jug. II liont.

It. (in) quodam campo terre retro ecelesiam, inter Nicolaum Hollo ex una parte et communem stegam ex altera, XI111 jugera V liont.

It. in quodam frusto terre in die neder Hcnghemenghe, in superiori fine, IIIIs\' jugera X\'XX virgatas.

It. in quodam frusto terre jaoente in die Cortehoeven, inter duas stegas, XSquot; jugera XXX virgatas.

It. in die Stelte , inter dncem Ghelrensem et filios Spierines, VJ jug. XXX virg.

It. hec est terra jaeens van den Zittert nedervvaert totter Marken , inter dnas steglias.

It. in superiori Bomelscamp, XI jugera. Et hii tres campi jacent inter Marc et campum dictum Covtencamp.

It. in den Keescamp, qui jacet inter Cortencamp et Botercamp, XA jug. IIII hont.

It. in dnobus campi? dietis Botereamp, jacentibns inter Keseeamp ex una parte et der Moenkeweule ex altera, quorum inferior tenet octo jugera Illl9 hont.

It. in der Moenkeweide, inter Zitttert ex una parte et Rotercamp ex altera, XXIIIl jngera, minus uno hout.

[sta terra est divisa in IIII campos, quorum quilibet inferior et superior lacera-llter versus Ghellinehem continet V jugera Uil linnt LXXV virgatas, terra arabilis. It. superior, versus Eynspije, VI jngera X virg., et inferior V jngera V linnt XL virgatas, terra arabilis.

It. frustum terre op die Woerde, inter ducem Ghelrensem ex una parte et eustodiam de Roemde ex altera, VI jngera V hont.

It. terra, jaeens retro areaip, nostram, in qua sedet Johaimes de Hesel, III jug.

It. frustum terre in Doesteringhe juxta aggerem, inter dueem Ghelrensem ex una parte el dom. de A.speren ex altera, in superiori tine 111 jngera 1V hont.

It. in den Perrichoeve, inter heredes dom. Willelmi Koe, militis, ex una parte, et Sauderum dictum Wolf ex alia, VII jngera.

It. in die Cortehoeven, inter heredes Theodrici dicti Bouts (ex) utraquo parte, IIII jngera IIII hont et LXXIIII virgatas.

In primis habemus unam aream, qnam hahent llenrieus Rode et Amelins, que jacet inter Mettam Verave ex una parte et ducem Ghelreusem ex alia.

It. habemus unam, qnam habet Voghelaer, que jacet inter ducem Ghelreusem ex una parte et communem stegham ex alia.

It. habemus unam aream, qnam quondam habuit H ugho de Brake!, inter Ilughonem, fabri, ex una parte et heredes Johannis I\'uls ex altera.

It. habemus unam aream, quam possidet Tugghe, que jacet inter dncem Ghel-rensem et heredes Johannis Puis.

It. habemus unam aream inter communem vicuni et Hollaert, quam possidet Rover us.

It. unam aream habemus inter dncem Ghelrensem et heredes domini de As peren, quam possidet See t ter.

It. habemus unam aream extra aggerem, inter heredes Pol lines ex una parte et raonasterium nostrum ex alia, quam possidet Scoef.

It. habemus unam aream el dm hont terre, juxta eoelesiam et nos ex una parte el dncem Ghelrensem ex altera, in qua sedet Symon Quattel.

It. habemus unam aream inter nos et vicum dictum Kercsteghe, in qua sedet plebanus.

It. habemus quoddam frustum terre retro ecelesiam, dictum Grient, inter nos et communem stegham.

It. habemus unam aream inter Trndam II erma nu i Naghels et Th eoderieu m, filium Eo dol phi.

It. habemus ibid. XV lb. annuatim, per heredes Theoderici deTuul, Lambert!, ex IX jugeribus in die Kyghen, inter terrain plebani de Roemde cx una

parte et Tlieoderioum predictnm, Hubertum VVonnegaerdis, Lauren-tium Harberni et heredes Joliaiinis de Berke ex altera, et ex llliy jugeribus ibidem in die Eyghen, inter Hubertum Wonuegardis ex utraque parte, et pertinent ad conventum.

In primis, infra aggerem et extra, juxta heredes Henri ei A ut seals in superior! parte et areas nostras, in quibus morantur Theodricns Volkeri infra aggerem ct Henrieus Winter extra aggerem in parte inferior!, el pertinent ad Henrieum Zasse ad vitara.

It. onmes aree ibidem pertinent ad nos tam infra aggerem quam extra, infra ootninunem vioum et Linghen, usque ad areas heredum domin! de Asperen..,. in quibus Butgherns, tilins A ley dis, sedet.

It. ibidem habemns duas areas, juxta Am old um de Stegha ex una parte et heredes Everardi Hier ex altera.

It. habemns duas areas inter Petr urn , filinm douiini de A s pe ren , ex una parte et oomrannem stegham ex alia.

It. ibid, habemns tres areas inter Albertum Outscalc et terrain nostram dictam Ganscamp.

It. habemns ibid, ill area.1 in die Haer, infra Haerhusen et domistadium Henrici /.as, et liubet Henrieus Zas ad ejus vitam.

It. ibid. V areas in die Haer, inter Henrionm Zasse et nos, et habet Henrieus Zasse ad ejus vitam.

It. ibidem in die Haer, habemns imam aream inter Ghisebertum Zas et mo-nasterium nostrum.

It. habemns ibidem VI areas, ex opposito eeclesie versus orientem, inter heredes domin! de Asperen ex una parte et Henrieum Spije ex alia.

It. habemns III areas ibidem inter heredes doraini de Asperen, ubi raoratur Jacobus, fdius Willelmi, et Henri cum de Spije,

/t eomparaeit iomms Ilnuricu* Zwert, Man, / II honl enja Hubertum de lieesde, vtuata in terra convenlus nodri.

In prirais habemus ibidem, extra aggerem ex opposito Ileest, Mil jugera V hont, empta per Henrieum de Werva et Henrieum de Horreo erga Ifloren-tium .lohannis, et pertinet ad eos et ad eorum vitam, sed, ipsis mortnis, mo-nasterio nostro sine omni eontradictione remanebunt. Littere sunt inde scabinales.

It. retro villam de Eynspijc, inter dom. Arnoldum Kemerecr et dom. de Asperen ex una parte, el heredes domicelle Aghate el Willelmi deEyn-- pijc ex altera, l\\ jngera 111! hont.

It, (ip Giinscxmmp, jiixta iiream quaui (]iioiuliiiu inliiihilavit Petnis dic.tus van den Hoest ex una parte, et heredes Willelmi de Evnspijo ex altera, Wil hont et XXV virgatas.

It. op die Breyde, inter dom. de A speren ex una parte et heredes Willelmi de Eynspije et Albert! Outseale ex altera, IV jugera LXX virgatas.

It. in Westering lien in line inferiori, inter Oliveru in ex mm parte et Mnleueamp ex altera, V jugera IA virgatas.

It. in den Molencainp in fine inferiori, inter Westeriugheu ex una parte et here-des .laeobi van der Elboreh ex alia. III jngera V bont XX virgatas.

It. in den Molencainp, inter heredes .laeobi van der Elboreh ex una parte et op die Weteringbe ex alia, till jugera f[gt;\' bont.

It. in palude de Eynspije. In prim is, in her li en r i escarapken , juxta heredes Ba tide k i n i de Reno ex una parte et, coniitem Ghelrensem ex altera, V jugera minus dimidio bout.

It. in Teylinescarap, inter dom. d t; A sper en ex una parte et monasterium ex altera, VI jugera X VI virgatas.

It ratione in oppositum retro Teylinesoamp 1 jngerura, inter dom, de A speren ex una parte et monasterium nostrum ex alia parte.

It, in inferiori I laeesnamp, jaeens juxta 11 en r i e. u m d e Werva, IX jngera II hont.

It. in den lloruixeainp, juxta Haeeseamp ex una parte et Deylseben grave ex alia parte, IX^ jugera.

It. iu superiori fine in den Corteneamp in palude, juxta commniiem stegam ex una parte et den Hoy camp et I jiedewighencamp ex altera, V 11 jugera IS\' bont X X virgatas.

\'n die Oorteboven de Kyuspijc. In primis in die (\'ol\'tehoeve que jaeet lanes op den Hroecgrave, VI II jngera 11 hont.

It. iu die Cortehoeve, que inmediate sequitur predictnm niansiini, XI jug. I liont. Ht bii predict! duo mans! jaeeut inter nroeegrave ex una parte et doniiiiiini de As peren ex alia parte.

It, in ecu ander (Virtelioeve, jacente inter dom, de A speren ex una parte et lie-redes Willelmi de I\'lyuspije ex altera, VI jngera, XXXIII viig-, niiiius.

It, liabemus in die Oort.enhoeven dnoa eampos inter Arnoldum de llelwe et eoiiliniinein vieiini . eontinentes \\ jug., qnos Karwinus babel ad vitam .suUni,

Kt hii tres campi predicti jacent inter coraitem (lt; li e 11 i-u gt; lt; m ( t (ioniin A speren ex una parte, et (ioswinum de 1 richt it 11\' n lieu in

It, i„ ninguo Sittert, juxta parvnm Sittert ex una parte et Honeu.laelsche.i grave

I, hahemua tres eampos int Cortlant, jacentes juxta Sittert et Gansherghen ex „na parte et inferiorem finem van Honendale ex altera. In supenon (Jorten-

„ \\ IhiTtum O n d e seal o ex altera, continet 111 jugera, l.X virgatis in.......

li. I,at,emus ihidem 111 lb. 1111 s, census, Petri ad Oathedram, e,x Guldeueamp, per 01 i verniu vel ejus heredes solvendos, et hnnc ceusum legavit Oliverus in

tesiainentuTn tali eouditi....... quod luonasteriuin nostrum habel.it inde stngulos

............ de Rvuspijc X s. perpetui cenïus. It- plel.ano pro tempore ex.steuti

in Kvnspije V ■. perpetui census. It. etistodi de Kvnspijc pro tempore exis-III liereditarii eensn- l.itteras liab-iuus inde seabinales. Sednota,

quod VI s. predictos, fjuos conveutu^ noster indo habet, uon Icgavit coiivcutui siid iissigiiavit px ista terra, pro aliis VI s. quos debuit conveutui nostro ex doruistadio sno, de consensu conventus et ahliatis.

It. Iiabemus ibid, ex dimidio jngero lt; t i/XX virgatis terre, in loco dieto Optgroet-stuuc, et ex domo et area heredura Henriei VVilhelmi, in qua habitant, III lb. census, Petri ad Oathedram solvendas.

It. habemus ibid, ex area, in qua sedet uxor ISverardi, X s., Laraberti, perpetuicensus, it. X WIIll s. census, Viotoris, ex If jugera in Westeringlien, inter heredes 011-

veri et (Ihi sell) ert u m Zasse, solvendos per Ghiselbe rtum predictum. U. tenet a nobis Johannes, liliits Oliveri, I III jugera extra aggereiu inter nos et coniniunem aggerom.

Summa in den Wert tenet LXX jugera, duobus bont el, VI virgatis minus. It. ibid, retro ecelesiam VI1 hont.

1\'. ibid., op die Daelwr do, IFIIJ jugera, De islis debemus allari in Lanxmcer VI11 lb. annuatim.

II. (1,1,,t nobis \\ 11) ,■ r 1 u s Outsoiilc illl Ui., ftmniutim in die. Vi\'tri ad (\'athi-dnim, ,\'x VIII jugcribus, ilictis Boninchoevc, n-cipicudas.

jt I\'a 1,\'o , titius Kalcouis. delict ii{)l)igt; a I u i u a till, Xl- s, iii die 1 cuthceosl c .

II. habcniii^ ibid. XV (Usnnric.s ox domo lapidca et area, (pie fiie.rnnt (i li i s e ] hert.i dr 1), vl et modo dom. VVilhelmi de I uul.

1) e bonis nostvis in R o r ch ngt; n 1 se n. ¹In priinis XXVII juge.ra in loco dicto Delfgliewercn, in dnobus carapis.

ll üjid, llll lb. census, in die Pnvificationis solvendas per hcredes Ottonis domini II ack on is.

It, ibid, till lb., in die Nativitatis Joliaimis Baiitiste solvendas per J oil a n ncm de Tic I.

It. ibid. 1111 lb. census, in die Reinlwii solvendas per li u t gli c rn m ,1 e.M e w e I

It. ibid. I lb. census, Martini, ex area lleuriei Clamvaerts, ct isle due arc, pertinent ad Henri c u m /a sse.

It. leiicnt a nobis liercdes liacconis de Malscn in leodo \\ll jngcra in Malsen, in loco dicto Voerdenwert.

It. ibid. X bont XI.II virgatas, inter heredes dom. W i I li\'I m i K ocs et (i c rar-d ii in d e Do r n i e.

li, ibid. Ill lb, census, Philippi et iacobi, pcrsolvendas ex diiobns jugcribns in loco dicto Verglierden, inter Wenemarum Hcnrici it Theodoricu in tie H I i ti e rsvv ij c.

It. Iiabeinns iliid. llll lb. census, per .lacobuai Keven, in die Piirificationis, ex V jugcribns, in pnhide inter acpiednctniu el liercdes Keyen, (solvendas). It, ibid. XT, s. census, in die Pentlncostes, perNont, lilinni Hcnrici, ex \\\\l hont Iei\'re in loco dicto Hredewcrt el Andeningben , inter nioniales de sinn ^! el l.anibertnin IVatrein ejus, fsolvendos).

! 1₁ iliid \\ s\' lb census, i\\ II II jn^i rilm:- llll lionl IA\\ i\'i ruali-i in l\'nln,

loco, inter mouiales de Sinu et, AI arduin Hacken, por Haudoruin Aruoldi infra mensem post IV^stum Fftsehe solvcudas.

It. Iialtcmus ibid, circa IX Ui. census aunuatim, ex arcis juxta magnum vicuin ex utniqne parte.

II, haliemus in Tiela, III Hi. heieditarii census, ex intcgrali domistadio, in cpio Gherardus de Tiel corainorare consiievit, dominica Invocavit pursolvtaulas, et pertinet ad inftrmitorinm.

II. in Vanderic, Mil 1b. per heredes doniini (ioswini di\'Ui Koe, e*. X\\1II jujferibus tem , in loco dicto Ilaer int Voerbroee, inter heredes \\ wani il\' Vanderic et commuiiem vicuin, in octavis 1\'asohe solveiuias.

It. X jngera in den Oalverhornie, inter I.nbbcnsloel el connnnnitatem (\'oellieit.

It. habemus ibid. HI lb. annuatim , ex domo et, domistadio (piolidani (i b i s e 1-berti II a c.

It. debeiiinlt; lieredibus (iherardi I\'i-y , ex ipiinque juucrilnis terre in Hier op die Woerden, V lb. annuatirn, Petri.

In primis habemus in llaeften VIII libra» aiinualim, Martini, ex area in qua inhabitat (j b is e I b e rtu s de llaeften.

ilicto IJomelscamp opteu Oversten egghen , inter VViilclmum dictum Wolfel Mollandrinum de Tuul. Ad conventum.

It. lial)emus ibid,, in loco dicto Vrieseanip, Xlljug. iinurri bout et \\ IK virgatas.

It. ibid. VI jugera iu loco dicto Meycamp, inter nos et (j hisc 1 bortuin Zassc.

It. babi mus in Vnren illl 1b. census, anuuatim in die (\'irenmeisionis aolvendas per Nicholanin, tilinm Hnghelberti.

It. babemus ibid. \\ 1b. census, anuuatim Martini, ex una domo et area et es IX jugeribus terre retro versits anstrnm.

It, debeinus ex campo qnoudain 11 o 11 atidri n i, .XII lb. ad duos pattnos el I II). ad caleios, et 1 11 lb. presbyterio in Tuul.

It. ibid. Ill lb. X s. census, Petri, ml Cathedram l , de domo et area et aliis lien-ditatibus Cristine, reliete Johannis, lilii llnbcrti.

It. ibid. Ill lb. VI s. census, Lamberti, ex domo el area inter Pel rum Mulle el 11 ( ii r i cu m de VV e r v a.

It. 1111 lb. census. Martini, ex duabus areis, in (jnibus morautnr 1\'nulus liaert el (iodefridus, Caber.

It. ibid. Xll lb. ceiisii«, Petri ad {\'athedram, ex domo el area in qua sedet (Oningettuhl.)

It. ibid. VIII lb. census, Petri ad (,\'atliedrain, ex diversis areis qnas liBbucrat (\'oenrardus liode. Snavel rendidit.

It. II lb. eensns, Lamberti, ex area inter Llldekiuum I\'evter et cominimem vicuni.

It. ibid. I lb., Lamberti, ex area et domo in qua moratnr N^T ic hol au s de (i he n t.

Il hal)euiut ibid, XI. s., in die Penthecosles, i\\ domo et area in qua moralur Arnoldus, fdius Nicbolai 1 tenwerde.

It. hiibetniis ibiil. mol( luliuuni vrutulamiin, ck\' (juo (l^hcimif domuio\'l\'h eo der ico Wnrüu H g. . ■ H. (Ifbemus (li- uodcm mplendiiin, domino diici, III ». ni-trrornm doiiai\'iöi\'uin. ¹It, delimnus duci {.ihclrcnsi \\ll s. «x amis uostris in Volcwighcn stegln\'.

In [iriiuis habcinus iu Kossem XI II). census, Stephani l\'rothoniartyris, ex diversie loeis, li. tiabciulls ibidem llll jngera III liont per (josuinum Strnvi.

In primis III lb, (•ensus, 1\'etri, ex dnolms j\\igeribus terre opien \\ liedaert. It. ibidem habemtu imam aream inter beredes llerberui de Arkel, militK, e,t beredes Jo ba au is de Zolen.

It. ib. ill lb. census, in Nativitate Domini, ex Mil jug. in li.....dicto l\'alwikenverl.

It. ibidem till lb. oensus, Martini, ex petia terre dicta Aehterdije et ex septein

It. ibidem llll 1b. (eensus), Martini, e\\ tribus jugüribus et II liont I.X \\ X virg. in loco dieto Crumaeker, et ex nno jugere super l\'ascuain comilis, et ex duobus jugeribus et XVI virgaiis super Vliedert.

\') Vgl. iiquot; :t39, waar bel van den molen vei\'sclmldigde anders wordt o|igege\\eii. Dii\'U oviacenkomslig zoude meu liier moeten le/iui: ..de ipio deli(mnis ilomino I beo i| o i i e o VV ariju XXXII deuarios census el düiuino die i II pullos.

^a) In plaats van ,.ex sejitetn staat ei : .,exee|itis . docb vergelijk uquot; Kt7 ■) VVeurt. Vele dei ouder dit hoold vermelde plaatselijke beuaniiiigen /ijn alsnog daar bekend.

Ii. die (iroct ende (hit Bruet, is onghemoton ; dat leghel tnin-e.hen X X \\11 jngera endc ,X X X.

In primis Johanin s Strnsine llll s. enen mnddach, {/ie noot\' nm/rr u \'i\'i\'l) It llenricus ch Domic llll s. men maddnch.

It habemus in N\'ovimagio Xll lb, annnatim, in dii Assnmptionis, de inti iria man-

siiini: niioiidiim cloinini liii rnlir r), i plcliani iliul\' iii. Ilalwm.m //// Uhns

dicli domitd domm edifimle super hmladium ««/«« mlixfaclioneni ttdificalioim.

It. linbcmus in CSrnvia V II). census. Omnium smictornm, ex domo dicla Vinca ria. IfitH\'C cenauM nlitiiami dominns, \'l\'hi\'odfi\'icHx de H ctdat\'c n, (dthaa, et •fokunnes de Sioel, prepotilm, in perjwlmm.

It. hahemus Mille et in Ilalle circa mansos in heydenlanl, rl in tena araliili. De ista lerra polei seniiuari in curte nostra in Mi 11« X \\ V11 jufjera Mil hoiil . terra sili^inis, et IIII jult;rera II linnt, terra aveue.

It. in Voerlaer X VII i j libera Uil hout, terra siligiais, et lljuijera, terra aveue.

It bona nostra Over den berch \\ 11U jn^e.ra II hoilt Will vir^alas, terra sili-ifinis, fit Uil hout VII vir^atas, terra avene.

It. bona nostra, que habet Denekinus, XV ju^era XXV virgatas, terra siliginis, el 1111 jugera, terra aveno.

It. terrain, qtmin possidel Th eoderi eus, moiendinarins, l\\ jug. II hout X LI I viiir.

It, hahemus ibidem IX lb, reeipiendas de munsn et bonis, que fuenint (1 h era rd i de, Aggere, sitis in palude de Tou^laer, pcrsolvendas Martini el I\'etri.

It. debenius de bonis nostris in Mille domino d e K u u c, de Horstel. Voerlaer X VIII groten, et de parvo agro I I s.

In primis habemus iu 1 lalle ad eurtem nostrani, XX Vlt;» jngera X XX virgalns, terra siligini#.

In primis habemus in Xyuterle duos modios enni dimidio siliginis, mensun Bns-codncis, in die l\'urificatiouis solvemios, emn conditionibns sectindnm quod in litteris eontinetur.

II., hahdinus in Buscoilums VII Hi. census minuatiin propu (\'urcnliru^ho, ui in

littcri, pulcliit, (quas) A 1 v a rad i s de Zulinchrm hahct ad vitam snam Mum ei\'timm mufavif dumim* aMm Ucnricux \'Amerl m nnum honladium in.. ..

It. ibidem I lli. eensns aminatirn, solvendam per heredes llenrici Steeiivvecll. .\\ rc . . .

It in Kessel liabeiinis ad capollam noslram, eurtein in 11 inkeiivoert cum suis at tiuwiciis.

It. in jialude d\' Tricht in der llivlighcr hoeven ll jugcra, cx parte t\'ratris

It optcu Wriden \\ jug., ex fpiilms habemus \\ lb. annualim iu Phili|)pi et .lacobi.

It op (\'oghelept \\\'111 honl \\\\V virgatas, qui l\'uerunt Rodolphi, sartoris.

It., ex una area extra a^u\'creiD ante aqnednctum in superiori parte, quam nunc iuhabitat .lohauncs dietus Picker, \\ll s census annuatiin, l.amlierli solv.

It \\llli hout op den Hredeackcr inter Kghouci m) I hcoderiei ex iitraque parti .

In primus habomus op dun Spijc il hout Wil! viruatas, iiilf.r VV r«! 11 bold u m

parte et den VVreden ex alia It. Uabemus oeto bont opteli Spije, que emiinus contra eeolesiarn de (Wermalsen ll,, Is\' bont et VIII virgatas ibidem.

II lij bont \\XV viruatas inter II oiiricum , lilinni (i hi bonis, ex una parte el

It. op die Ilaelbeenil Uil bont, inter pueros N e. u d o n i s van der Ste^be. e.x

una parte et lladewigbam Froderiei ex alia parte It. tn?seben Meren XX bont, XII virgat is minus, inter dom. 11 u be r In m See ne

II in den Treeft Xlquot;» jugera LX XIII virg., inter T b eod e ri ÖU in (1 e lienlbein

It. in den Laiigensclacb II jugera V. inter Jobnnuom, liliniu SI ml d i rs, ex una

it. op die Kadijcsaoker XIII bont VIII virgatas. inter dom. II ulie rtu in Scene

It. op tibenewort 111^ jugera, VII1 virgalis minus, inter dom. 11 u b e r t n m S e e n e et dom. Tbeoderieum de licuthem ex una parte et dom. de Oy cx altera. It. op Sndcroert II bont, XV virgalis ininus. inter dom. llubertum Seencex

II. ibid, np die Woert IIIS\' bont V virgatas, inter dom. Hubertuni Scene ex una parte et Rodolpbum Rode ex alia.

It. o|) dm Uociiackrr, qui jucrt propr (iiwnrnwccli , \\ Viout MX virgala-rt. in den IM.mckcHp.irl ills\' liünt Wil virgiilas, intir imnos van ilcr Slofrii .• ex utrnque parte.

It. iu die Koedcrevte Willi lugt;ut. Wl vir-ntas, inter Had. wigliaia I\'rede-rici ex una parte et die hoeve que lleiiriuus, lilius (irietc, iledil in clautitrn. [t. iu die Ilodereyte I jugeniui et LWV1IIV vir-atas, inter no» ex una parte

It. ibid. Over-lnse V jnu\'-TUin XXX viriratas, inter (dominum ! \\ rn old n in (bi\' papi

Il ibid. Oversluse VIII hont, inter eceiesiain de liriohera ex una parte\'t dominnm

II ubertiim Scene ex altera It. ibid. Oversluse I jugerum XVIII virgatas, daer (j hysbreclits huus op steet. It. op (\'oerver 1 jugerum XII virgatas, inter OherarduiH de Leut.

It. ibid. Oversluse I jug. XXI111 virgatas, inter 1 heod rieuni Fredrieszom. It. S\' jugerum, quod mouasti\'iiuni habuit de (ihit-elberto, tilio (lodardi, in enen wissel inter VVillelmum Hochoven ex una parte et monasterium ex altera. It,, \\ HI hout dii (ihibe (iodt-rlszone waren, die hiiddeu die heren iu men wissel j eg hen hem, an dene zide her llubreeht Seeuc, an die ander zide Heyne Hloetnaert

It. habemus unara aream, in qua sedet .lutta d. h v e rd in ghe n , que tenet II

It. We re a bouts holslat mde Glaes van Odijes, 111 hout XXXV 111 seacht. It. in die (\'oppel 1111 jugera.

It, ibid. 11 hont txtra aggi-rm, inter heredes rheoderici di M.ilsrn rx una partr «-I .1 o h jiii in\'in 1» ii ul rx (iltcra.

It. haliiinns ibid. VII linnt in loen dict.o Midilnlvclt sivn Stivoilglierdun. II habmnus ilml. V lb. annuatini, Petri ad (\'at lied ram porsolvendas, ex bonis lieredum Woutcri, tilii Alevdis. Kmit mmlo IVouter Rutyr.rinoon contra F y am non Ilo uw c. ning h c n, anno \\l.l.

It. habeinus ibid. 1 lb,, Petri ad Oathedram, ex bonis altaris beati Nyeolni in Uosinehem.

It, haberaus ibid. III libras annuatini, qnas omit dominus abbas erga ecclesiam de Ovcrnuilsen.

In priinis VU jngera 1 hout in cam po si to inter Aelwije et domum Haessen. It. \\\'l jngera !gt;\' bont in eampo si to projie Raveuwade zijl.

It. op die (ibewernii VI jngera, tcnentia .Will virg, aggeris, lil pedibus minus. It, op die (iliewerren III jug. II hont, tcnentia IX virg, aggeris. III pedibus minus. It. ibid. V jug 11 hont, e.uin area tenentia XV virg. aggeris, duobus pedibus minus. It. ibid. XIX jngera llliy hont et XXV virgatas, tenentia X(\'\\ virgatas aggeris. Summa op die Gliewerren tenet XXXIIII jngera ll!gt; hont.

It. den Overacker et Calvercamp lil jngera HIK hont, tenenlia VII virgatas aggeris.

It. in den Asehenvert, quod Johannes de Zoelmonde habet, \\ i 11^ jngera V virgatas.

It. nos debemus, de bonis uostris in liosineliein, domino d( Buren A /A j. I\'ld.

It. liiitx\'imis in ZiH\'lmomli\' unam aivam, pi\'ope ^te piia n aiTl lt;1 r 11 «rciii kern, W W s. miuimtiin.

It, imam arcatn, iiitor fjiiiulxM\'tuui do Burcii t^t Rodolphuiu Kuijl, X s. nnnuatiin.

It. imam aro.am, intor .ïohauuom Kuooclis ot Rodoljuni, sartorom, \\!l s. aunuatim.

It. op den Oert, ox area quam in habitat Pot, filius Gobulini, V s. aunuatim ad dii-s Martini el Petri.

It. tor Weidt baliomus e\\ una area \\X\\ pullos animatim, Lamberti. Ista bona portinent ad preposituram.

It. conventus habct ex una area apnd Waterbocsinchem, ex una parte d. Stephani do Weydo, X s, aunuatim.

it. ox parte paren turn domini 11 en rici et .1 oh an n i - do U o v do, imam libra in , Pascho.

It, de novo ab hcredibus Stephani do Weyde X.X X s,, solvendos in die Xali-vitatis .lohannis Baptisto aunuatim.

It. habot ibi convmtill 1111 ju^era, sita in jurisdictiono do Hosincheni, inter dominum Hubertum Scene, et Willelmnm Spierinc.

It. habeinns in Zoelmonde 1111 jugora in loco dicto Middelsteu coepat, inter albas inoniales do Trajeeto ot oommuuem vicnm. Indo debenms domino do Huren VI denarios animatim. lleuricus do Werva habet imam dimidictatem et IIell rions de Horreo aliam, ad vitam ipsoruin.

It. astriiigitur nobis homagium Alardus do Zoilmoudo de duobtis jugeribns, sitis in don Pool retro domum auam.

It. K most us, filius Johannis do Zoelmondo, astringitnr nobis bomaginm de V cjheweren el debet verherghewadon XX grote.

It. ibid, (\'ristianus ftlius Spierincs¹ astringitur nobis liomagiimi (do) IIII hont in loco dicto opten Hoghenovndc , inter terram dominoruin sancti .lo-lianni- ot (ilionekinum Macharii.

|i tenet a nobis in feodo Pontianu- Leewart² 111 jugera op Weythusen-revelt, inter t rnm douiinornui gt;aucti Martini et Pont ianum proiliotum.

i! 111\'/e nanien /ijn ilnorgesehra|il on or is in later ^cbrift. bovongepla.itst; ,.I)iirk

\' I 1 inin .\'m hi .ipt. en later bovengesc brt ven , I. I lil 11e I t u / u e r rn(III1 .111 II|iiI ,.,

it iirce jaccntps inter rminsionrm ¹ Ifeiirioi Spvonc cl cappc.llum noslram cum i jugero.

Pavcvcn et Rietveld, et dubent verbergliewaden i lb. iiigroruni denariornm. It. tenet a nobis JoUannes lt;le Loepie dimidium inansum op Outetinae, et debet verliergliewaden cum I salmone.

In primis habeinns in Scoennomven l. \\ \\ jngera, ad onrtein nostram pertinenta.

It. tenel a nobis jnrisdictioneni .loliannes K.nlen!)orcli, de Vuiööep, exeepta jiirisdietione de eurte nostra, (plain nobis retinuimus.

In primis Uabemiis in llavmonde in N\'aeldeu iker amboeli 1,11 jugera It, ibidem V jugera, que t\'uerunt doinini Ja(e.ol)i ,VI akedoers.)

^:1) lleimond i^ de eenige pbuits in Holland, waar de abdij Mai ienweenl eeno door baar zelve gestieliU; ve\'stij;ing lieeli bezeten. Ileze bestond nil een buis. waarseliijnlük dour meer dan een kanunnik bewoond, en eene kapel op daarnaast geleden land iiebouwd (zie nquot;quot; 5!) en üti\'i).

l it dien bnorde zullen de loennialige andere llollandse.be goeileron dei abdij (St. Antboilii s liooni^aard te llaailem werd eerst langen tijd na liet verlaten van Hei nKind verkiezen), in deze lijst onder bet bootd IleimoTul bijeengesteld zijn.

Alk deze goederen werden in l4t)S aan beei Hendrik va n Naaldwijk, ridder, eiimaarsc halk van Noord-ilolland, verkóebt, met uitzoödei ing van de vier morgen, Waarop de kapel gebouwd w:i , door graal\' VVilleni II in l\'238 gesehonken (nquot; 5\'.)), en voorts met uitsluiting van de vermoedelijk reeds vroeger verkoebte drie morgen onilei\' Scliipluiden.

Ik deel bier mede de volgende op bet Kijksarclliel aanwezige perkamenten oor konden: I ibat In iel\' waaibij graat\' Willem VI zijne toesteninnng tut dien verkoop verleent; II, kwijtingen voor koopgeliien; Hl, eene belotie no|gt;ens bel verkrijgen van pan-on gt;;oedkein ing van dem verkoop, en IV, den koopbriet\'.

Willem, bider genaden (ioids yialensgiave upten llijn, bertoge in lieyeren, grave van Henegouwen, van llollant, van /eelanl, ende bere van Vries

hmt, doen cont alien laden, lt;lat wij geeonsonteert hebben elide con»enteie.u mil desen brieve, den ibl ende -iju gemeen convente van Sinte Maiienwairde, te ver-eo|)en stilke goede als sij liggende hebben binnen unseu lande van Hullant, dair si.j huir opene brieve oil\'geven sullen diet (\'ojieu, utgeset die goede die gelnndeert gt;ijn totri kerken van sGr.ivi\'iisunde. lot t eappelne voii onsen Vrouwen tSande, ende vier inuiueii I.mts die gelundeei t -ijn toter eapellen ter llevinonde, ende seelden hem t|iii|t alle toeseggeu dat wij uptie voirseyde goede mogen hebben. In oiivond desen brieve besegelt mit onsim segeh\'.

(lege\\en inden llag\' , lipten XXVIl^,tcn daoh in lulio. int jair ons lieren Ml\'lOt\' ende /egt;se.

Wi Willam Sinter. Iiider ghenaden (ioeds abt, tlheiijt van Lente, prior, I o h a ii van r.reda. omlei piim. Dir. van Weldenn, proelst, ende dat ghemene r juvenle van Sinte Marienweerile, gbeleghen inden lande vauOhelre, inden kersdom van lilrecht, der oorden van I\'i emonstrevt, maken cont allen den ghenen die dezen laii\'l /ellen /KMi o!\' huren lezen, alse dat wi imliatigben hebben van lieren Henri.-\\in Nael.l w ij.-. ridder, maers.-al.- van Noerthollant, dertien hondert ende. two ende tseventi. li Lughelsdie nobele, we/ende van /olkeii . oep alse her llenrie voer-seijl teghens ons ende oD/en eonvente gheeoll heeft, van zulken goede alse wi leg-ghende hebben in Noerthollant, ende vanden achtien oude Vianerijesehe srilden sjaers, .he wi hadden ut eenr.- visseherije gbeleghen in Zu\\thollant, bi Dordreeht, na inhoud.quot; iler brieve die daer op zijn, welke dertien bon.lei t ende twe ende tseventieb Knghelsche unhele voersereven in onzen eonvente gheeomen /ijn ende in ons convents orhaer weder gh.-levt ende gliekeert hebben. In oi.\\mile des briefs bezeghelt mit onzen z.\'ghellen.

iihegheven int ja.-i ons Heren .lusent vier hondert ende .elite, des Manendaghes na onzei \\ rouw-en daeh A-sunipeio.

Met het conventszegei(beschadigd) in bruine was aan een doorgestoken strook. Het zegel

\\nlt;j is onder deiizrlfden datum voorhanden eene kwijting van genoemde geestelijken, t,. /.iUi-, viHir „drie h.\'ihlert Knglvelsehe nebele in ofrortinghe van zulken

i\'oi\'pquot; cn*. Ue galijki\' dagtnokening dc/er Wide stukkon duct denken, ilal de geiioënido soninien door tussclionkomst van verscbillende. personen :uin de abdij werden toegezonden. Het blijkt niet. ot\' derzelvor gey.amenlijk bedrag. 11172 Engolsehe nobelen, den gidiei\'len kooppi\'iigt; der goederen vunmle. De veel latere dagleekening \\.iii den koopbrief doei veeleer vermoeden, dal tegen dien tijd nog eene belaling beeft plaats ge\\lt;j|iden. De vertraging /.:il waarsi bijnlijk niet veroorzaakt zijn door bet verwerven \\au de pansidijke (.nesleininiiig. anders ware die in dun koopbrief vernield, lieer Hendrik zal z.icb de daaraan verbonden kosten bespaard bebben.

\\\\ i Willam Sinter ....... («/« hoven) .... lezen, dat \\vi geloifl. bebben ende

g heli) ven lm ren Me n rie van N a e ld w ije, ridder, niile.rsi ale van NoerlhollaiU, alzo wanneer har Menrie voersevt, of zijn erftiainen, een conforniaia l)egbereii aen onzen riertsehen vader den paens van lloinen, van znlken erven anue goeden alse bi tegliens ons gheeoft heeft, gheleghen in Noertbollant. ende van den aehtien oude Vranerijr -ehe geilden sjaers uut eenre visseheryon gheleghen in Zuetbolhmt bi Dordreeht. dat vri dan onse eonsente daertoe doen ende enen nuicht.igen zeilen, op haren Meinrix eost ofte /.ine erfnainen, deze voerscreven l ontirniari te li,werven also voere alse vijs van haren Hen rie voers., ofte van z.inen erfnaineri, vormaent worden, zonder areb. In orconde iles briefs bezegbelt mil onzen z.eghellen.

(ihegbeven int, ja er ons Meren dusent vier bondei t ende aehte, op slnte li(gt;rtel-mens avont.

Ue zegels van het convent en van den abt, in bruine was, beide gesehonden , hangen aan doorgestoken strooken.

VVi Willam Sinter, bider gbennden floeds abt. (ilierljd van benle, jnior, Johan van Breda, onder prior, Dire van Weideren, proefst, ende dut ghemene convente van Zinte iMarienwecrde, gheleghen inden lande van Obelre, inden kersdom van Utrecht, der oorden van Premonslreijt, maken cont allen denghenen die dezen brief zeilen zien of horen lezen, dat \\vi. niit goeden voorzien ende wel bei aden ons gbemeen convents voerseyt, eendrarbteliken vereol\'t hebben , om orbaer w il on-- e.loestei s, heren Hem ic van Nacldwijc, ridder. maerscale van Noerthollant, om een zeker suinme van glndde, die ons her Hen rie. voerscvt vol ende al betaelt heetl . den lesten pennine milten ei\'isten, ende die wi voert in orbaer ons gbemeen convents ghekeert ende gheleijt hebben, alznlko (icven ende goedi- alse wi leggbende hebben in Noert bollant ende hier na besereven staen, den hoep zonder mate.

Inden eersten drie rnorgben lants ghideghen inden ambocht vander Watcringe, enih; beleghen heeft opte oestside Pb ill ps heren 1\'h i 1 i p s zoen, öpl znytemh\' een banweoh gheheten de Zuytweeb, opte west^ide (.\'lues ernt szoen . opt noerteynde een banwech; ende aebte ende ilerl.ich morghen lants, een deel gheleghen in den iinboehl van der Wateringbe ende een deel inden ambocht. van Naeldwijc, ende beleghen beidt opte oestside hire van I) n v e n v o e r de, npl znvtendc de l.ierweili, opte west-ide de Nijevvecli, ende opt noerteynde de beren van sinte .lohanne. (1 bery il liake ende loban \\\\ mbon (s/.nen.

Item, inden ambocht. van Naeldwijc, (walet morghen vijl bont, ende beleghen heeft opte oestside .Mouwerijn 1\'b i I i p s z oen , opt znvtende de Li\'TWech. opte we l -idi\' meijst ei 11 n g b e \\\\ i t, t (\' I a e szoen , ende opl noertenclt 11 e n r i e linden zoen ende joncfron Katriin Aernt Do ed e nzoeiis. Item, noidi inden zelven mui bocht, twintich morghen, ende beleghen heeft aent oesti\'ijiiile de Vlietwech, opti z.uijtside der Monikenlaen, opt wesleijnde de lianweeh, ende opte noertzide Mai grieto Johan Cay seers/oens. Item, noch inden zelven airihoi ht, drie morghen

lüirlo htilcghon heelt opt oesteijiKle do VliiM we. .i. nptc /.uijtside Johan Wiltauis-zoen vun ,\\ae Idw ij. bastiicrl. opt wostcndc .loliau van Croft., optr? noRiisiilp dat lapitti\'l van Xaeltlwijc.

Itera, in l.iof aniliocht, twmti\'h iiioi^lirn, ende bclcgheu heeft opto ocstsiiic oen lianwotcringo, opt zuijtende .I o h a n W i 11 am szoon, opto wcstside eon hanwücli. onilo opt noei\'teijnde dei- Moniken laen. Item, noch inden zolvon amhocht, eeti morghen lants, onde heleghen heeft opt oosteijnde ende opto zuijtsido Gliise Pijl, opt west-endo een laen, oinlo opto noertside do Liioworli. Item, iiulen zelven amhocht, dor-tiende halve morghen, onde heleghen heeft opt eestende eon bamvech, opte zuytside lohan G he I ij tszoen, opt westende tJheertruyd Dooden kijndere endij Clans 11 a I h a r en s/.eon. opto noertsi^le znlc er\'ve also Hughe Aerntszocn nu ter lljl hruijet. Ende van dozen voersoijde lande zei weder of wezen, vier jnorghen li;nts daer the eapelle op ghefondeert was.

van Kemskerr, her Zadelboghe ende Florens Jan H roe ts zoen. Item, noch inden amhocht, enen morghen lants, heleghen opt oestende den Oruenenwech, ople znvtside .lohan Peters zoon, opt westende de Maesdijc, opto noertside her Dire II o y 11 in a n s zoen ende lnhan li ra n t s zoen. Item, elf hont in don voerseyden miu-lioeht. ende heleghen heeft opt oestende de Poel, opto z.nijtside eon hiinwrch, opt westeijnde Johan Aan Pijnakor, opto noertside Pachtolaerswech. Item, noch in Zantamhocht, vijf morghen heleghen opt uesteijntle her Zadeihoghe ende l.ude van Haerleni, opto znvtside Jacob van Pasehen, opt westeijnde de stede van (stiravimzande, opt noerteijndo die capeile van llontliolredijc. Item, npch inden voor-seijden amhocht, vijltehalf morghen, ende heleghen heeft opt oesteijnde ecn lianwocli, opto zaijtside zalc erve also lohan I.oef nu ter tijd hruket. opt westende dei; (.roenenwech, opto noertside de proefst van Coninwelt.

Item, inden amhocht van Maselant, drie uiorghon. gheleghen ghenienfidei aorde mit hei dhijsken van Diepenhoreh ende her Zadelboghe.

Item, de tienden die gheleghen zijn inden amhocht Van der l.ier, smaltiende endo C\'iiiiiiiiende, ende ghelieten zijn dos Ahls tiende.

Item, anhtien oude \\ fancrijesoho seildo sjaers ui eenre visscherijen, ghelegl\'rn in /ii\\ thollant bi Dordrtïeht , mit zidken reeht, toezegghen ende brieve ills daer oji -prekende zijn,

I ndo gheloven voer ons onde onze nacotnelinghen, heren llenric van \\ ae Idw-ij; voerseyt ende zinen naconielinghen, deze goede vnerscreven te waren jaer ende dai h commervrij, alsinen vrij oyghon goede si uldich zijn te waren, linde waurt dat her I\'enrii van Naeldwijc voorseyt van don eyghendoni vanden voors. goede liinnen jaors mit rechte yet of ghewonnen worde mit oonighen hrieven, die wi ofte onze convente gheghoven hebben, endo dat her Mem ie mit redellkor bewisinglie bewisen mochte, dat zeilen wi endo onze convente ofdoen, of hei llenric mach dat an on/en goede verhalen, zonder enich• wedersegghon, ende allo argheiisl utgesceyden. In or-eonde des hi iels fe-eghelt mit onzen zeghollon.

tdieeheven int jaer ons lieren dugent vier hondia t ende aclito, des zomiondaghes na zinte l\'hoinaes dalt;di.

Met het zegel (geschonden) van den alit, in hiuine was. aan een doorgestoken strnok. Hel convent -zegel verloren.

heze nin-chrijving der goederen verschilt ^rootelijks van die in de Gru\'dereiiliist, doch de nptidlingen der morgentalen komen, na aftrek van het land ntidiM Schip-luiden (vermue\'lelijk vroeger verkocht ; /ie hlz. noot ), met elkanih^r overeen, lli\' in bovenstaande oorkonden vennelde vissclierij hij Dordreebt, is de vissclierij te •iie -ennronde, hij siiedreelil. /ie iiin.t ondci nquot; Til.

Zoowel (ludi i raat Will i\' in \\ I ills door ilc ahdij, wonlcn dc vii\'r imu ^t\'ii \\v;iiiio|» do Kapel stond van den verkoop uil^ozondcid. en uil den lui»-! van hcrtui- Phi lip.-van !gt;(gt;ii igond ir . van 10 Januari lil!), al^vdrukl in de noot ondri nquot; \'iOi, blijkt dat «l»¹ kapel tot op dien tijd aan liari* hcstcmmin^, bleef beantwoordcMi. \\ oor liet naast (1«^ kapel «•«de^en stuk land waarop hel huis der geestelijken stonii, wordt in dezen koophriciquot; geeno uit/onderin^ gemaakt, en de viïstiging /al dus bij de/en vei kööp. /ooal niet vroegiïr, zijn opgeheven. De dienst in de kapel /al daarna /ijn waai genomen door d(Ui (cistoor van V(IravaMi/aiidc, •{•\'imIs een Maricnwecid-cli kauuiinik , dien wij voor de kapel in femelden brief van hertog P h iJ i |gt;s zien optreden, en die, nu eene kapel op de duinen (liet nabuiige Staalduinen) in /ijne paioehie gestieht was, den dienst derwaarts overbracht.

liet schijnt dat reeds vroeger eenig land van lleirnond (misM hien gezegde vin morgen met uitzondering van het gebruik der kapel?) in het bezit van den graaf was teruggekeerd, oi aan hein cijiisplichtig was geworden, want men vindt, dat o.a. \' dat goet 1 e llavinonde, ende is omtrent twintig pond sjaers\' . in leen bezeten werd door Jan van Kgnioud .lan -/.. lieer van Wateringen, na wiens dood. dit, met hel ambacht Wateringen en andere leenen. aan graaf W i 11 e in VI verviel, die er zijn l\'astaardzoon Lodewijk. iieor tot Sc b a nd e n e r. nuide begunstigde. Pi) overgifle van de/en werd llelntich van Dooi nick door den graaf korten tijd voor diens dood, welke op .U Mei 1417 voorviel, ermede verlijd, welk verlij door vrouw laeoba IS lull I 117 werd bevestigd (1. vin Mieris, (Hnwlcrliticl,. I\\\', blz. Kil). Dit /elfde l\' en van lleiniond wordt voorts aangetrollen onder de goederen (niet inbegrip van \\n a te ringen) waarmede. Iiij opdraclit van lleiinii h van 1) o or n i c k . jonkvrouw \\\\ i I-l\'-niina van Kgrnond van \\\\ a te r i ng(\'n (volgens v. L e e u w e n, Hal. m.\\A/.\\M /•nster \\an bovengeiioeinden J an van Kg mo nd J an gt;z.), door vrouw Ja e o b a beleend werd S April l\'i-JO, en onder die, waarmede haar man, Willem, heer v an Na a I d-^ ij k, door hertog Philips werd vmlijd \'J November I HM. I hind rcsloi van Vlaar-dinyen, Utrecht, 177.\'), bi/.

(intil weglating \\:iii eoiiigo geliec;! onbediiidomlo,) door vorschilkvndo luiere liiindeii, ilncli hlijkbuiir alle vóór hot einde, zoo nlei vcu\'n\' liet iiiidileii, der /estiende eeuw , tian het lumdsi lirift loeyovocyd.

It. die junkor van Kulenbon h is man van der dmor\') wetering in den land van Knlenhoreli.

It. C\'lais van Hail ften lot Romd , van Imys enile hotstat mit t;ertttot Komd. It. Walraven van Krp is man van alle syn {?uet in l\'yelsehe wenlt.

Il Ott van 0 e 1 lie h Vi in ia man (om inii\'i\'iihl) ¹ V ll¹ \'at Dit v gevriet doir /weer

It. C o r n e 1 is lierntss. ontfangt III morshui) laats i.ho leen, gelegen opt Wes-liusenrevclt liy Oulenborcli, anno .NV\' et sexto, a domino Jacobo, algt;bate, atque in litteris sais etc. tnyt eyn par hertlero liantschoene van twe grote Koninuks Tornoysse.

It I\'eter K t o I b u v t e r, to ¹\'ulenborch , ontlangl tbo leen Mil bont lants, gelegen op Hoesiebem npti\'n Hoogheneyndé, by \\ande dcf heren van Sunfe Joban tUtreebt, anno XV¹ octavo, ultimo Febraarii.

Item Bey nol das primus, eomes tlolrie, obiit anno Domini MCt.CXXVI, Vquot;¹ydus Oetobrw.

He y no ld u aeeundus, eomes Gelr.ie et primus du\\, obiit anno Domini Ai\' \' ¹ XI.III, l\'nndator Monieliasen ibiquó sepiiltus.

11 \\i hetgeen verder op deze folio volgt is niet eenc latere hand gesehreven dan het voorg aande.

N\'otiintlum (|iiod mini) Domini inilleniiuo (niiidringi\'iitopimo ortavo dri imo, dominu-Henricus, abl«is, tumpoi\'i! sue idevacionis in abUatem, invenit (jiiingonta juyera tci\'rariim vondita. et alionata , tali conditionquot; mediant)!quod poitieriiit rudiiui

Cndc predictub abbas, [irediclam aiionationoin graviter fen-ns, non babens in luiklitibus cum quibus predicta terra rcdimi (lossot, snotnK consilio sano, pro rocn-(Htiutionu predictornm et indeni|inatione, vemlidit de bonis nosti is in Lanxinec XNVIII jngera torrannn et imuni niausuni. Undo satisfecit et re)leiuit omniii nostra bona

It. vondidit prodii l ns ibbas de aiiis bonis duos mancos ^J, moliaidibus qniijus rudemit octogitita( ■\') septem jugura in Doyl de uostris tnelio^!\'ibus bonis, in nianus domini .lobannis Hrakel, militis, inipignórutis.

!t. I\'eibimit [iredictus aljbus Ml jugein in Uomdc, n manns Wilbelmi de Molfii-dine iiupignorata,

II ileoom coronas Fraiuie annual im impignoruias reilemil de mauu domini lien rici uaturalie de Ark el Totum mendaeieni. ^:

it. duo jugera cum medio in onsen i\'ronek lm|iigiiorata in manus Jobannis 0 i y m a n s.

It. quatuor jugera in nostro poire, in nianus Wilbelmi (\'iipetgt; impignorala. It. tria jugera in paiude nostro ( sic )

\') F.r staat „ïotn niëdaquot;¹quot;, \'t geen, evenals de op de/.); lol in .staande aanteeke-ningen, niet ome band van bet einde der vijftiende, of den aanvang der zestiende eeuw selijjnt geschreven te zijn, terwijl tevens van bet begin en van liet einde van dit opsclirift twee strepen nederwaarts loöpen tot op een derde der lengte van deze aiinteekeningen, en eene andere streep door bet geheel getrokken is. Ilaiidscbrift en inkt van dit opacbrifl, en van de lager staande herhaling daarvan, komen zoozeer overeen met den tekst, der aanteekeningen, dat men zich kan voorstellen, dat deze geschreven werden door iemand wicn spoedig daarna hare onjuistheid is gebleken. en zulks door dit opschrift en inschrift te kennen gat,

\') De woorden „duOB mansosquot; zijn doorgeschrapt, en daarboven is in dergelijk schrift geschreven: „in l.anxnieer unum mansuni onini moilo.\'

quot;) Deze herhaling van „totum mondaciumquot;, evenzoo als hier in den tekst ingevoegd, duidt, rnisschioi aan, dat de onware aanteekeningen hier eindigen, \') Vermeld in de (ioederenlijst blz. 349.

N 1. hos /egel in groene was op het Uijksardiief voorhanden, \'1 welk aan groene draden heett gehangen.

N ■\' \'/egel iu bruine was, hangende aan witte koordon, aan een bnei van abt liodulphns, van i:? Januari 1250. hijksan-hier, Oorlcm.la,-

Hen fragment van hetzelfde zegel, in witte was, bevindt zich am, een brief van abt Johamies 1, van het jaar 1217. Areluet Bethlehem, in het archie! van Gelderland. Algedrukt in gezegd

N Zegel in bruine was, gehecht aan twee kwijtingen. aangaande den verkoop der Hollandsche goederen aan heer Hendrik van Naaldwijk. alsmede aan eene belofte betretiende eene evenineele pauselijke contirmatie van dien verkoop, Augustus 1108, Kijks arch iet\' Zie hiervoor blz. 368, ;\'.(gt;!), nquot; H en 111.

N I Zegel in bruine was. hangende aan drie schuldbrieven van abt Herman van Uos.snm, October en November 1527. A rel net van lielderland, (.\'ulenborg, n\' 2340, 2341 en 2312. Ilet hangt almede, in groene was, aan een brief van abt Johan van den Hove, waarbij land wordt verpacht, 22 Februari 1579, in hetzeltde archief, Oulenborg, nquot; 2784.

Zci^el in bruine was, liiingende aan blamv en wit. koord aan den brief van abt liodulpluis, vermeld onder zegel nquot; 2.

Zeyei in bruine was, van abt Hendrik (van Nijmegen) als be-/egeiaar van een brief van ,,Clays, bi der ghenaden (toets proestquot; vun Koningsveld, over renten tot het honden van hot jaargetijde voor „veren (iheertrnden der vrouwen vaui den Biuchorstquot;, -li Januari 1321). Archief der Oud-Bisschoii])elijke Klere/v te Utrecht. sigillvm ■ ABHAT1S DE ■ IXSVLA • I5EATE ■ mak ik

Hetzelfde zegel wordt gevonden aan een briei\' over aangelegenheden van het. klooster Bethlehem, gegeven dyor den proost daarvan eu andere geestelijken, waaronder ook de iVfariënweerdsche abt (iijsbrecht (van Wadenoy), 27 April 1337. Archief\' Bethlehem, nquot; 1(18, in het Archief van Gelderland.

Zegel in bruine was, van abt Willem (Sluyter) als be/.egelaar van een brie!\' van Gijsbreclit van Andel, proost van Koningsvcdd, over eone verhuring van land, 2 Februari 1400. Clndtenham collectie in het Kijksarchiel\'.

Almedt door dien abt gehecht aan zijne brieven van Augustus en December 1108, hiervoor medegedeeld ld/.. 3(18. 30!), n\' II. Ill en IV.

Zegel in roode was, gehecht aan een brief van den abt Tlieodericus (Spoidtej, 10 Augustus I4\'i5, betrellemle Koningsveld, (\'helton-ham (iollectie, lïijksaribicr.

Alsmede aan een brief van abt. Anthonins (van den l\'lanc.ken), 2 October 1100. Arcliief der abdij lierni\'. Zie A/il.cn nui Muriin-in rrd, 1)1/, 30.

N \' 10. Zegel in rooile was, aan den brief van abt Johan van den Hove, vermeld onder zegel n\' 4.

SIOILLVM •• DOMINI - ABBAT18 ¹ insui-B \' BEATE -i- MA BIK A wo ■ IT)?!\'

Zoitals soms i)ij andere stenijielM , is liet, jaartal /.onder twijfel dat der vervaardiging van den utempel.

N \' 11. Zegel in bruine wns van Dirk van Weideren, prior (later abt) van Marienwcerd. geliecbt aan een brief van abt W illem Slnyter (wiens zegel ontbreekt ) over eene ruiling van land met llnbrecht, heer van (Jnlenborg. lt; Maart biDti, Arebiet van Gelderland, (\'nlenborg, nquot; 250.

N\' 12. Zegel in bruine was van .lolian Hoen van Kartijls, pasten- te \'s Graven/.aude, als hezegelaar van een brief van de stad en van het ambacht van dien naam, betreffende eene overeenkomst tns-sfhen do kerk en het begij) b.d J ¹ •m\' 10 November 15:55. Archief van \'s (i ravenzande, n⁰ 220. Deze pastoor werd later abt van Mariënweerd.

N !•!. Zegel in bruine was van .loban lleyse, proost van Mariënweerd, gehecht aan den brief\' hierboven onder zegel n 11 vermeld.

A11e deze zegels, behalve n 1, 2 en 5, hangen aan doorgestoken p •rkanienten wtrooken. N ¹ 1 is vermoedelijk het oudste

Sommige dezer afbeeldingen /.ijii samengesteld uit verscheidene exemplaren van het zegel, op verschillende wijzen geschonden.

Mijne pogingeii om meerdere zegels van de abdij of hare geestelijken te vinden, zijn vruchteloos geweest. De heer Sloet vermeldt in zijn Ooi\'lciindi\'nliocli vin liein¹ fti Zulphan , n , /.egels van het jaar 1212, waaronder /.ieh een Ma.riruweerdsch zegel bevonden moet hebben . als op het Uijksarchiel aanwcv/.ig, doch tot mijn leedwezen worden die daar thans niet, sfevonden.

(iewoiie cijfers dnidon de nnininers aan der oorkonden, waarin, of in welker inhoudsopgaven en toegi\'voc^-de uariteekenin^en, de namen voorkomen.

De cnrnirri getallen zijn die der bladzijden van de op liet Cartu-larinm volgende stukken (blz. 339 vs.).

Ten einde mitteloo/.e herlialing te vermijden van oorkondeti-nunnuers die reeds in het eerste dier stukken (de „Volgorde enz.quot;) zijn opgenomen, wordt soms naar de bladzijden van dio lijst venvezou, waarbij valt op te merken, dat enkele namen meer dan eens op de aangeduide bladzijden voorkomen.

Bij de geestelijke stichtingen zijn de namen vermeld der abten, proosten , priors, dekens, en in het algemeen die der hoogere burgerlijke ambtenaren en die van plaatselijke geestelijken, al worden zij slechts bij hunne doopnamen genoemd.

De zeer talrijke namen van hoeven en kampen land, welke in de schepenbrieven, en meestal ook onder hare respectieve jurisdictiën in de (j naderen lijst gevonden worden, zijn grootendeels niet in dit Register opgenomen, terwijl het overbodig geacht werd, de plaatsen op te geven, waar Mariënweerd wordt vermeld. De geestelijken der abdij zijn echter onder dien plaatsnaam opgeteekend.

De ligging der plaatsen is, zoover mij doenlijk was, aangewezen. Daarbij is dikwijls gebruik gemaakt van verouderde, doch welbekende landsindeelingen, waar zij eenc nadere plaatsnandnidi ng mogelijk maakten.

(icwdiK¹ cijftM\'H (luiden do im mmers aan der oorkonden, waarin, of in welker inhoudsopgaven en toegevoegde aanteekenin^en, de mimen voorkomen.

l)i\' eursi-ew. getallen zijn die der bladzijden van de op liet Cartu-larium volgende stukken (blz. vv.).

Ten einde mitteloo/e herhaling te vermijden, van oorkondeti-nummers die reeds in liet eerste dier stukken (de „Volgorde enz.quot;) zijn opgenomen, wordt soms naar de bladzijden van die lijst verwezen, waarbij \\alt op te nierken, dat enkele namen meer dan eens op de aangeduide bladzijden voorkomen.

Bij de geestelijke stichtingen zijn de namen vernield der abten, |troosten, priors, dekens, en in het algemeen die der hoogere burgerlijke ambtenaren en die van plaatselijke geestelijken, al worden zij slechts bij hunne doopn.atnen genoemd.

De zeer talrijke namen van hoeven en kampen land, welke in de sehepbubrieven, en meestal ook onder hare respectieve jurisdictiën in de Utfiplerenlijst gevonden worden, zijn gi-ootendeels niet in dit Register opgenonion, terwijl bet overbodig geacht werd, de plaatsen op te geven, waar Marienweerd wordt vermeld. De geestelijken der abdij zijn echter onder dien plaatsnaam opgeteokend.

De ligging der plaatsen is, zoover mij doenlijk was, aangewezen. Daarbij is dikwijls gebruik gemaakt van verouderde , doch welbekende landsindeelingen, waar zij eene nadere plaatsaanduiding mogelijk maakten.

Manonuv\'M-d. tban^ eone berrlijkbeid nirt mcib-rn bui-, is in de/e ^i\'rm^ente gelegen, t Vermoedelijk vror-r.-rr benaming van SebnMauwvn. Zio de aanteekeniiiL\': onder n 7, • Zif nquot; !» ,mi toot I ■unler n\' •quot;gt;. \') Zi»; noot onder nquot; 23.

¹ i;\'d Met. dat •b.7i\' fdaats .. Boi cbmaNfn\' werd /\'\'noemd. zooals van dor \\ ,i \'i\' \'ijn Winudenh. zeurt, ol\'-rboon bij v.-l een bnr^ (ka-teel, volgen- /ijn 1 an~

\' in 1^28 .11\' 1 ti\'i• k»■ 11 gt; .\'Tinrldt ondoi Gebb rmal-en . ina:»i niei omb\'r Buurmalson.

) /a»\' lt;!-• \\- I I-tt\'i ingen rn Mijvo»\';.\' -\'\'! /at\' de noot onder n 14

quot;^Wquot;\'^[ ........^. ................. ^l,i7- n....................b , Hiinoierhnsc = Hoscnseii,

. \\V a 1 (gt;-1 V\\ oiiici Ml- -, hi,-II dezelfde pei-oon. Hel , iplv-rsi hil is 16 jaren.

Oud tijds penna rrnl: Scncwi\'ime. Siiineiidlt; Sinus SmihI.k M.i\'i.ic Mariens» Iio\'»! /imviiieti. \'/een\\vi)Mden. nok cerivondip: Sinns. .il in de (Kii\'ilmMilijst otidt i ..WadonoN

\'i He pare. hiek( rk van K-eharen hezat hier eene kapel. 8, h,i (j es. Omrb. Hisd. sHer-toiicnhD.ii\'h III. Id/ (IIS.

¹¹ quot;\'htschi ui(gang lig! hij de Noest, op de grens der gemeenten Beesd en niilirmalson, ) Zie de noot onder t.\' 7,

in welker ijilioiKlso|igiiveii en t(ieg(\'voo\'g(l(\' aiinteekeniiiyeii, de iiuinen voorkomon.

De c.unu\'vr getallen /ijn die der bladzijden van de Uuederenlijst re van de Verspreide Aaiiteekfningen (blz. :!|.5 w. .

Do algeineene ontstentenis van zinteekens hij de vermelding van liorsoonsnanien, maakte liet dikwerf moeielijk te hepalen. ei\' een plaatsnaam ot wel een beroepsnaam al of niet als geslachtsnaam moet worden beschouwd. De lezer oordeele voor zich zei ven. Waar ik meen in dat opzielit te hebben gedwaald, door plaatsnamen gespatieerd te doen drukken als waren zij geslachtsnamen, zijn zulke namen in dit Register niet opgenomen.

Personen, alleen onder doopnamen bekend, werden niet geplaatst. Vele geestelijken, aldus vermeld, kunnen in bet Register der plnats-namen bij de geestelijke gestichten worden gevonden , evenals de aldus vermelde hoogere burgerlijke ambtenaren bij steden.

Wanneer sehepenen, of personen aan wie goed voor de abdij wordt opgedragen, in een kort tijdsbestek veelvuldig voorkomen,

konden waarin zij in zoodanig tijdvak optreden. In dit Register om-Nat het streepje tussehen twee getallen derhalve niet rllc tusschen-liggend nummer. Ambten volgen mgt; de andere vermeldingen van den persoon. Zie bijv. „I\'aulusquot; onder Baert.

\') Tot op «Ion dood /ijns vaders (9 October 132tii re^eerd» hij in Gelr- il- . i

Komt vooi als doopnaam, t weede naam en ./esiai htsnaim. dik ijU iiioei\'\'!;iU :■ olidei -• lnMdtMi

Ineilf Dirk en Wenemar, broeder-. 304: Joncheei . P(!tor 40gt;i. (\'«jrstine en Jan 535.

Xintcn. Th.-.»t«m. kiiniuuiik mui St. lan te I\'tn-i tit, quot;JI: llmulrik. p. r-oon van M.m i -M.

Vncn. Mailinu- ;ni, him iilii«%aii Mcl.-i-cn, Yii^hcii. (Min \'.au. ;J2Ü. 216, 22-, 231; (iozpwijn M^ttensy. 222.

Blz. nquot; I S. Hofdijk. IUw in I 230 in dn kerk te MüMslaud pli-i\'.hll^ •rcdniif scdicnkin^, vormt dr crrstc ons Ixik^ndc vcrinidding van den Hofdijk, alwaar, volitrns ci\'ii merkwaardig oud gi\'scdirll\'t door M a tth li o u s ¹ nicdc-godoeld, nadat graal\' Kloris V de goedervu van den Hofdijk aan de Duitschf Orde had gesohouken , d(- commanderij van den Hofdijk, van die orde, werd geslicht. Vroeger reeds had graaf W illem II (n Jnni 1241, van Mieris, (\'hnrkrhoek, 1, blz. 216) de kerk van Maasland aan die orde geschonken. Zijne moeder, gravin Machteld, ontheft vervolgens, in 1260, „illi de 11oldiket. w. de commanderij aldaar, van zekere betaling (de (ie er, .Irdiievm der DniUchc orde, nquot; 511),

De ligging van den Hofdijk wordt door geen schrijver aangegevi-n, loch zij blijkt uit een hriel\' van Jan l\'ersijn, ridder, heer van Waterland (de Geer t. a. p. n⁰ 514), van 3 Augustus 134-4; hij beleent daarbij de Duitsche orde met eenig land „binnen den amboehte van Mazelant, dar achtc morghen of ghelcghen sijn tuschen die Soeede ende dien Gawech, ende np die w -stsidi- belegheu heft der heeron lane van dien Hofdijke, ende up die oestside Bertout Monbarszocne ende die-gheene, die met hem dar in ghelandet sijn.quot;

Hit land strekte dus van de,.Soeedequot; tot den „Gawechquot;, en was ten westen begrensd door de Heerenlaan van den Hofdijk, de laan welke aan den commandeur en de ordebroeders toegang tot hun huis verschafte,

Op Delflands kaart van 1712 (twaalfde blad) vindt men de Sceerle onder de benaming Schee-Watering (thans de Schiewetering genoemd i, en de (iawech als di\' Gaech-VVegh, terwijl de Hecreidaan (thans nog onder dien naam bekend) rechthoekig van laatstgenoemden weir noordwaarts in het (Jost-Coinmandenrsblok (in den (Jnden (\'amppoldi-i loopt, tot op twei derden van den afstand tusschcn Gaagweg enSehie, en na eene kleine kromming westwaarts gemaakt te hebben, een einde neemt ter plaatse waar het huis van den Hofdijk (een thans onder Maasland onbekende naam! gestaan zal hebben. He plaatselijke overlevering iretnigt alsnog van het beslaan oudtijds van een groot huis aldaar.

xoedviiiflen van hertog \\ alb rech t gesloopt, lt;•» werd een uietnv huis voor de coinmandcrij gesticht bij de kerk van Maasland, naar welke plaats ile commandeur zich vervolgens noemde „Ende (li(^ goeden van den Hotdyck mitten Convents lleeren worden t\' Utrecht tot den convent geleyt, omdat men dat convent van Utrecht te meerre houden, ende den dienst Godts te eerlvcker, te statelicker, ende te beth honden sondequot;, voegt de schrijver er bij.

Blz. 4 I\' reg. 17 v. h. Deze brie! van graaf V\\ illein 111 , is door van Mieris, in zijn Charterbovk, II, lgt;lz. H2, ovcrgenoiuim uit bet 1\'erk. Register K. Ij. , Rijksarchief. In den daarop volgenden brief belooft de abt van Mariënweerd, dat als de kapel van Eikenduinen tot parochiekerk wordt verheven, zijn kanunnik dezelve kerk bedienende geene provende inden Haag zal halen, noch ten hove bij den graaf of do gravin eten zal. Dit schijnt dus tot op dim tijd een privilegie van den Eikonduinschen kapelaan geweest te zijn.

w t!) reg. 7 v. o. De eerste kapel .... enz. Deze kapel heeft zonder twijfel bestaati sedert de stichting van hel hoi te gt;(Jravenzande in dr grijze oudheid , doch de vroegste vermelding er van schijnt gevonden te worden in den brief waarbij gravin M ach tel d haar eene schenking doét, 20 September 1266. OorMhk. van Jlolland cn Mand, II, nquot; 140. « ^ feu:, l\'i v, o. Di\' hier vermelde brief van bisschop (iuiilo en die van graal Willem III schijnen als een brief voor te komen hij van Mieris, Charterboek, 11, blz. 104, overgenomen uit A n t. Matthaeus, Fundal. ut Fata Ecclesiar,, p. 150.

Deze pauselijke bul van 1261 toont, dat de \'sGravenzandsehe kerk gewijd was aan de 11. Elisabeth. De voltooiing dier kerk vond waarschijnlijk plaats korten tijd voor de vorming der parochie \'sGravenzande in 1238 (zie n 38), en daar Elisabeth reeds in I2.\'i5 heilig werd verklaard, zal gravin Machteli! rle door haar gebouwde kerk terstond aan deze heilige hebben doen wijden.

Nog in 1 t.\'!7 was Elisabeth beschermheiligr der kerk, aangezien de toenmalige pastoor zich noemde: „curatus ecclesie sancte Elyzabeth in s üravenzande quot;

Doch in het Verslag over den toestand van den Ho o in se h - K a tho I ie k en godsdienst in Holland, in September 1656 door Jaeobus de la Torre opgemaakt, wordt gezegd, dat de sGraveazamlsche kerk was toegewijd aan

\'i Kcne afterkemri).\' door A. do Haan, getiteld ..Overhlijfsel van i Coinmnndemshotr ■ Maasland anno t7.\'.t wordt gevonden In deel t V i /nyd Holland ) \\an A n dries Sehoe» ak. ,\'. Hrsehnjring en ifheeUUwj mn Sleilm n, D,»-^ (handschrift), betiislondc ij hel Ondheidkimdig (ienootsiihap te Amsterdam.

don II. Lamlx i\'l, liissdioi), en aan de II. Maagd I.uIimt schrijvers slcm-inen hiermodo overeen. Zoo werd ook iu 1790 de kerk der toen van Poeldijk algoscheidcn statie , tlians paroe.liie , Naaldwijk , waartoe de Roomselie ingezetenen van \'s(iravenzande behooren , van hunnentwege gewijd aan den II. Lambert; vpor Naaldwijk eeliter aan deu II. Adriaan. Toen vervolgen^ in 1872 eene kapel bij Staalduinen ouder \'sGravenzande werd gebouwd, is deze insgelijks aan den II. Lambert gewijd.

Wanneer en waarom Elisabeth ophield besehermheilige der kerk te zijn, is onbekend.

Dienaangaande valt op te merken, dat ,,keremeesters der kereke van ts( iravenzande quot; op I Mei 1465 een brief bezegelden met; „ oiiser kereken oil\' t\'abriken zegel hier beneden aenghehanglienquot;, welk zegel de II. maagd Maria voorstelt met het kind Jezus op den arm. liet randschrilt vertoont nog duidelijk; . . . iuh uomnu ndstük uk sa . ., en luidde vermoedelijk . s(IOIM,um) s(anctb) MAHIK domnk nostbh ÜK Sandk².

Men zonde hiernil kunnen afleiden, dat de kerk toen reeds aan de II. Maagd was gewijd, en dat de II. Lambert er later bijgevoegd werd.

Wellicht evenwel werd de II. Maagd op het zegel geplaatst naar aanleiding van haar beeld, door gravin Maehteld, wednwi van graal\' Kloris I V, aan de \'s(iraven/.andselie kerk ¹ vereerd, volgens il «da ¹ tijdens Otto (III, van Holland) den bisschoppelijkeu zetel van Utrecht bezat, en dus vóór diens sterfdag, :{ April 1249 (Gams, Series K/iisc.).

Igt;il beeld verwieii\' groote vermaardheid als wonderdadig, zooals blijkt uit Joh. Gerbr. a Leidis, Willi. Iledaeu vele andere schrijvers, die de schenking, met veel verschil echter in de bijkomende omstandigheden, vermelden. Het beeld werd dan ook in hooge eere gehouden. Zoo leest men bij van W ij n , (lat volgens de door hem aangehaalde Rekeningen, graaf Willem III na zijne overwiullin;\' in den zeeslag te^en zijne moeder Margaret ha op de Maas, 5 Juli 135 1 , zijn Torkeel (emi wapenrok: sieraad?) in de kerk te \'s(iravenzande liet dragen , zonder twijfel eene betooning van dankbaarheid ter eere van het daar aanwezige beeld van Maria. I\'.n uit. de rekening afgelegd door de executeuren van Vrouw Jacoba -testament blijkt, dat „een wit gulden tabbert was besproken onser Liever Vrouwen t\' si iravenzande quot;

\') De hi Torrc ..Itelatlo sen ile t npt.in etc.. medegedeeld door van Lotivmcl in hef . 1 rchirj rtni hef Utrecht. \\ btz. tï^v2H.

\') .\\rrhiel in/i t,, mrnznnJr, nⁿ 2I-\'. \\ :oi dit én andere - (ii\'aven/.ainLelie quot;/egei^ lu-h ik iu Ix7t; photogra|diisehe afheelrtiiigcri ;iiin ecnige liihlinttieken veeslreUi.

I Ciniinel. liedevaarlen, ttijitf, l\'-fxch. Ih lt;!. Hiinrlrin. XI. lil/ XXMII. /i \' 1I11I lirl heeld aan het Ite\'/IJnhnf :t!ii:t;ie gegeven werd. doeh dit is rctie vee^issin^, tip de door hem aangehaalde plaats hij Köiner. Khnistr, en .\\hilijen. I, bl/. h\'rst men. dat het

1 lltiistitlentf l.erren . II, hl/ \'JSÏ \'■) linilfi llipl. .\\rilland . 11*^ serie. I\'* afd.. hl/. ISIt,

Xatiiurlijkerwijzc trok dit bcrld vrlc Iwdevaiiitgangcrs. De la Torrr •/.(■gt t. a. p, in zijn verslag van KiSfi ,,Cujus (Divac Virginia) iüc imago luit miraoidosa, pBrcgrinationibus coleborrimaquot;. Aiidcri\' sclirijvers vermelden evenzeer, dat \'sGravenzande wegens dit beeld door de geloovigen in grooten getale bezocht werd. Dit duurde /.ell\'s voort nadat het vermaarde Mariabeeld reeds naar elders was vervoerd, zooals blijkt uit de placateu der Stalen van 15S7, 258S, I 590 en 1591, eonstateerende ■. ,, dat verseheyde personen , niet jeghenstaende voorgaende interdictie, hen vervorderen . . . . ter bedovaert te gaen .... tot Wilsveen, \'sGravesande, Hergen elide andere

plaatsen.....ollerende . . . wassen-kaerssen, beelden, armen quot; enz., \'t geen

streng verboden werd\'. De. koster der kerk kon toen echter alleen de met ijzeren deuren quot; voorziene vroegere bewaarplaats aan de bezoekers vertoonen ^s.

Met was ook wegens dit bedd , dat \'s(iravenzaude veeltijds werd opgc-nonien onder de plaatsen wenvaarts door het gerecht bedevaarten tot boete-dueiiing werden opgelegd. Voorde veertiende, vijftiende er zestiende eeuwen zijn daarvan in de archieven van Leiden, Haarlem, Brielle . Dellland , vele bewijzen voorhanden

liet beeld van Maria is echter, als gezegd, niet te\'stiravenzande gebleven. Igt;i la l orre verhaalt in zijn reeds aangehaald verslag van ItiSti,

\') lt; .»ti. (Iron! I\'hic\'irf-. !. k quot;!. \'21\'Zelfs in HViT wordI lid vci bml iidg ihmis Id i Im.ihl . ilorh ilitiniial lgt;li)Uli i ir met h»;( on- op ovorhlijfsoleii van sot\'i korc» cupelli* eor-tijl lnMiicinf Oiisc. Lieve Vrouwe t.r Nocit\'. te lleiloo. (\'au. i. ;i. p.

|)(!/e ij/eren «leuren verklai\'en liel si.»f «lor \\olgen(le rcgcle?!, nit een op hel Ixijk^-an liief v(»orli:iinlen i^edieht van \\. Dnirt ant, fTctiteld: .. -(\'•i-aven/amlc vertrouwt quot;h-I /ijn Hoogluyt , ver\\M;nili^»l ter eeie van prins KredtM ik Hendrik bij gelegenheid vmd di» ns aankoop (v:m de Slaten van ilollainl) der lu erlijkheden .s(Jraven/ande cai\'/and-Amlmrht, ;iiini» waai de dit liter spreekt van sprinsi-n vaders daden en tijden :

hm-r d onver\'■ i-\'_inl. Marek den Spanjaeri nijl \\crjongh Kn d\'nijlgt\'inc i-\'hd.- fiel reelilveerdelyck verslongh.

!)•• oudr kerk. argebroken ten gevolge van het instorten van den toren in iHtl\'.i. had li\'Milen huitendiMirtMi. doch het laat /igt; h heirrijpen, daf de (li-u/.en op deze ij/eren deuren beukten, het/ij om zirh van het beeld meester te maken, of wel nit gt;pijl dat het reeds w i. weggevoerd, l il de/e i« ^e|(!n blijkt tevens, dal de eerste beweging der Geu/en na de inneming \\an den Uriel besfond in het /ieh nestelen te sGraven/ande, om \\:in daar den Spiinjaird ft bestoken, en elke hun gunstige beweging snel te steunen. De stad moest /ieh deswege, blijkens nog .oorhanden thesauriers-rekeningen, groole uitgaven getroosten.

i h\'¹ la Torre i. ;i. p. in /ijn vei^lag .m 1lt;m(gt;. Bij plechtige gelegenheden placht het beeld te vourschijn gebracht li worden; /00 verlialei van \\lkemade en van dei Schelling in hunne .. h- t hrijving van de abdij van l.osduynen\' (11. S. in het R. K Semirr.ii ie Ie Warmond «lat nog in hun tijd ( eerste helft der Is^1, eenvv gt; op hel marktvehl te •gt; («ra vetr/ande het oei -t u k en eenige brokstukken lairen van eene steenen zuil. waarop dit beeld op /•■ker\'¹ da^en in een gla/.eu kast den vidke ten toon gesteld werd.

1 .\'Hiii -ei» tol bede \\ i;n ten naar lt;), 1,. \\, ie \'sdr. venzande. werden door den heer

(Vonni t medeefde. ld in de Ihjdr. (ir.ch KisJ, Hidirlr.m XI. bl/ XXXUI en bi/, \'ioi vv.

dat het tot. hescluirming tegmi «1« woede (li\'i^-liccldstonuei\'s naar\'sdraven-liagB word vervoord, van waar het vcrvolgeius wc^rd overgobmeht naar het Begijnhof te Helft¹, waar het in hooge oere werd gelionden

Voorts leest men bij van Melissen en van Rijn \', dat het hedoelde beeld toen (anno 1731\') met behoorlijken eerbied op het Delftseh Begijnhof\' werd bewaard, maar dat het hoofd van ouderdom was vergaan.

De vraag uit welke slof het beeld vervaardigd was, vereiseht eenige toelichting. De. vroegste schrijvers sproken er niet van. V au Alkemade en van der Schelling, in hun bovenvermeld handsehiiU , /.eggen dat het een /ilveien beeld was\', en hierin worden y,lj door Romer \'en (ion-net*\' gevolgd.

Pit is eene vergissing. Van Rijn zegt t. n. p. van dit beeld „maar het hoofd is van ouderdom vergaanquot;, \'t geen blijkbaar op een houten beeld doelt. Doch hel volgende rijmpje neemt allen twijfel weg. Lu d. Smids\' zegt, dat ,,de goede boeren, in hunne eenvoudigheid niet schroomden te zeggen :

Deze regelen konden slechts aan een houten beeld hun ontslaan danken. Hel kan echter een zilveren kroontje gedragen hebbel!.

De houding v.m het beeld stelde de II. Maagd waarschijnlijk stiiande voor, met het kind .le/.us op den arm, want men mag veilig aannemen, dal het beeld in zijne werkelijke gestalte werd voorgesteld , zoowel op het reeds besproken zegel, als op hel blazoen der\'sOravenzarulsehe Rederijks-kamer „de Geek Fioletten quot; Op beide ziet men di II, Maagd in staande houding, edoch mei dil verschil, dat bet kind op het zegel op den linkeren in het blazoen op den rechterarm wordt gedragen. Misschien is dit hieraan toe te schrijven, dal de stempelsnijder te werk is gegaan naar het beeld, of wel naar eene afteekening daarvan, zonder er zich over te be-

ü) 1 it tic la Torre s verslag van ItilW IjlijUt . dal liet tnen ici-iN mei den uM\'notsteii eerl\'ied le Delft werd bewaard. A/rh. (lesclt. Aarlsh. IJtrrrhl. Nil. hlz, \'ios

^:i) l\\ rrki\'hj l:r llistofit\'. I.i\'idcii l/^l\'i. folio. i. hlz. quot;J\'i\'J.

\') Zij lieweren dat, dit ook door l.ipsins i l)ir. Vir\'j. Hull, i :i|gt;. Illi : •/i ^d wmall . doeli ik vind hel daar niet.

) \\. Matthaens. l-\'nnifn/. /\'/ t\'nUi Egt;\'lcxirtrinn. I.riden. I7n;t. |gt; :iO^k2, door wiiai dit

arin/alige rijmpje het eerst wordt ......legedeelrt, schnjlt bel blijkbaar Ine aan wrevoli^:-

lieid over de nietverv idling \\:in al^obrdcn wenst hen. Hij /egr ..Vein.rati bane snbs.oina-b.iiit adjerta bac inseriptionc: iu\'i\'i\'. \\\'ernm sit solrot. \'pii gt; oei quot; fenmlur imp\' in.

Si(pii(! adversi et tmtl r\\ volo c.ontinpat. l)ivi»s l)i\\.ivi|n, exccrantin . qnos t dum.

\'■\') Het blazoen de/er kamer, ook nndeiv voorstellingen bevattende en op bont m den vorm eener rnit gesehilderd, berust ten raadhuize Vlaardinj^en. In een anderen vorm treft men bet aan in Vlaerdhnjs Itiulm/ijck-bciyli, Amsterdam. Ugt;17.

Ie ver^eels heb ik getracht dit indertijd zoo vermaarde beeld op te sporen. Met is met zekerheid sedert 5 5 jaren niet meer op gezegd Begijn-hol aanwezig, en reeds vóór dien tijd werd eene oude langs de kerk loopende galerij, waarin zich beeldhouwwerk, zooals beelden en beeldjes van heiligen, bevond, weggenomen en voor afbraak verkochtVermoedelijk was het, door gravin Mach te ld geschonken beeld in die galerij aanwezig en is met deze laatste verdwenen.

lerugkoinende op het besproken zegel, voeg ik hierbij, dat het daarop plaatsen van dit beroemde beeld, en van het randschrift ter cere van de II, Maagd , zelfs terwijl de H, Elisabeth als beschermheilige gehuldigd werd, lichtelijk verklaarbaar schijnt, vooral ook wanneer men in aanmerking neemt, dat de aanvulling van het randschrift (en voor eene grootere is geen ruimte) In t woord „eoel(esie)quot; niet bevat.

quot; ¹¹ \'~2 (vgl. nquot; 121). De dijk van Tie! naar Zand» ijk werd in 151(1 ,

zoo niet geheel dan ten minste gedeeltelijk, tot betere verdediging van 1 iel verlegd. E. I». Hink, Btmehrijeing der utad Tkl, blz, 28 en 70, /; KJ reg. 13 v. o, Mariemvaerde /. Murienwaei\'de,

« 1 nquot; 190. ilet hierin en in n⁰ 192 vermelde land is hetzelfde als bedoeld

in nquot; 184, niettegenstaande het verschil van een morgen in de maat. (/ 13 t. Otto van Cuyk. In Juli 1318 wordt hij in onze n\'quot; 190 en 192 genoemd: heer van Al eer hei m, doch in de bij Dr. Wap in zijn uitvoerig werk (Jrxelm-ilnm* mm hel Lund m tier Uceren mn (\'mik, Utrecht, 1858, blz, 24\'!, .\'55, 258 en 259 aangehaalde bronnen, wordt hij Vquot; 1306 131 t genoemd heer van Sele, Salem, Zehlem (zie nok aldaar blz 72), en Aquot; 1315, I1 (i heer van M e t e r e n (zie ook aldaar bl/. 71), Meerheim wordt blz. 261 vermeld in verband met het geslacht (hiyk , doch op een veel later tijdstip.

Im-iu\' vergelijking van nquot; 19 1 , 7 Juli (waarschijnlijk 14 Juli, zie noot onder nquot; 192) 1318, met nquot;201, 16 Januari 1320, toont dat Jan II, ^{1 r} van \'\' u v k, tnssehen die datums is overleden, en dat bovengenoemde Otto, zijn oom, hem als heer van (\'uyk was opgevolgd.

Hei tijdstip van opvolging wordt nog nader bepaald door een brief, doorOtt i als heer va n Onyk gegeven 7 November 1319 (van Mieris, Churlvrhoik, II, hl/,, 226).

■■ vriemlelijki\' iii.\',|_l.|lerliii-van ilen WnlKorw, heor (\'. \\, IIa r de r w ij k , pastoor

\'\'\' l^ltt-rhe ,\'en h r i;! r iln ()iiil-lllsseho]gt;pi\'lijke Klcre/y. aan welke liet Begijnhof toe-btëhoort,

Dr. VVap, biz. 259, vermeldt wel is waar, in strijd mei de datums van onze nquot;\' 191 en 192, op 2 Februari 1318 Otto als heer van Oiivk. Uocli in de. eerste plaats, zijne aanhaling is onjuist; in den door liem bedoelden bjfief (ran Mieris, t. a. p. 1)1/.. 1 92 ) staat onder de-e-t nisjen ; „haire Otti van Kuykquot;, waar di\' titel van heer liem als ridder doet kennen, docb geenszins tot bewijs kan strekken dut bij toen heel van Cuvk zoude zijn geweest. Ten tweede , de datum is vermoedelijk volgens het paaschjaar gesteld, aan bet hol van Holland, waar deze briel waarschijnlijk gegeven werd, gebruikelijk, en is dus van het jaar 1.j19.

Jan II stierf derhalve en werd door Otto opgevolgd, tnssehen Juli 1318 en 7 November 1319, of wel, indien wij bovenstiwndeii brief beschouwen als toonende dat Otto toen nog niet heer van ( nvk was, tus-sehen 2 februari en 7 Xovemher 1319\'.

De bedoelde oorkonden n⁰ 191 en 201, alsmede de door Jan II van 1810 tot 1315 gegeven of tot hem gerichte brieven, nquot;quot; 186. 153, 15 1-, 158 en 1(55, breiure.n verseheidene misstellingen in Dr. Wap s werk aan het lieht. Voornamelijk deze; 1quot; dal Otto niet werd opgevolgd door Jan II , maar laatstgenoemde door Otto ; in zijne ,, Dynastie van ( u\\k-Gravequot; moeten zij dus onderling van plaats verwisselen ; 2 \' dat J a n 11 geene zonen of kleinzonen, noch ook broeders naliet, anders zoude een van hen, in plaats van zijn oom Otto, hein volgens het leenreeht opgevolgd zijn.

Dr. VVap\'s ,,Stamlijst van hel geslacht Cuyk quot; moet dns eene belangrijke wijziging oudorgaan, levens vervallen verscheidene redeneeringen in zijn werk, op blz. 127 tot 134 en elders voorkomende, nu liet uil meerdere oorkonden blijkt, dat Jan 1, wegens het vooroverlijden van zijn zoon, ridder Hendrik (in 1301 voor Maastricht gesneuveld), door diens

zoon Jan li werd opgevolgd, en dat Jan III niet de opvolger was van Jan II, maar van zijn oom Ot to, toen deze in 1 850 stierf. Jan (III), lieer van Ouyk en van Hoogstraten, noemt 5 October 1351 zijn voorganger Otto, die zonder mannelijk oir na te laten gestorven schijnt te wezen, zijn ooia\'. Van welken jongeren broeder van Otto deze Jan III een zoon geweest zij, is mij uit geene oorkonden gebleken.

\\an dezen Jan III moet worden toegeschreven lt;le brief van 5 October 1351, door Wap, blz. 132 en hlz. 281, op naam van Jan II gesteld. Ook noemt de gever zich daarin insgelijks heer va.i Ouyk en van II oogst raten.

De voorstelling, dat Otto heer was van 1308 tot 1350, en Jan II eerst daarna, is overigens niet alleen in tegenspraak met het leenrecht, maar ook met gegevens, door Dr. Wap zelf medegedeeld. Bijv. volgens het testament van Jutta van Nassau, weduwe van .Ian I van Cuyk (t. a. [). blz. 357 ) was haar kleinzoon Jan II op 25 Januari 1312 heer van Ouyk². Ook in de t. a. p. blz. 25!) vermelde oorkonde van hertog Jan 11 van Brabant, 27 September 1312, vindt men onder de bezegelaars : J a n , heere van K u y c k ( A n s e 1 m o , Placcauten enz. van BrahatU, Antwerpen, 1648, 1, blz. 125). Voorts wordt Otto door Wap in 1311 vermeld als heer van Zelhem, en in 1315 en 1310 als heer v a n M e t e r e n , terwijl het toch niet denkbaar is dat bij den veel hoogeren titel van Cuyk niet terstond na zijne verheffing zoude hebben aanvaard. Maar vooral, toen iiij toch na 1311 den titel van Zeihein vooreen anderen verwisselde, zoude hij, heer van Cuyk zijnde, zich alzoo genoemd hebben, en niet eerst naar het kleine Meteren , om later weder te veranderen ³.

Het is niet mijn doel, de stellingen van Dr. W ap hier verder te onderzoeken , doch ik vestig alsnog de aandacht op den door hem (op blz. 201) uit Miraeus⁴ aangehaalden brief van J a n , hertog van Brabant, van 1333. In de eerste plaats noemt die brief niet; „Jan, heer van Cuyk, en Hendrik van Hoogstraten zijn zoon quot;, maar; „Joannes, do-minua de Cnyck, Henricus primogenitns domini de Cuyekquot; en anderen. Voorts merkt Dr. Wap niet op, dat deze brief strijdt met hetgeen breedvoerig door hem i» aangetoond, t, w. dat Otto heer was van

\') Km toi\'li bleel dit door den geaeliten sehrijvei\' niet onopgemerkt. Hij vepmeldt liet blz. I\'2X. nniar /i\'f/t daarliij ten muwlitv. d:il ook .1.1 ti I. in / ij n brlof van IS Mei lltOS ( VVap. Ijl/. /ijti kleinzoon .1 t n .. lieer vaa (\'11 v k heeft genoemd. 1) 11 igt; liet goed gele/on.

■*) Otto lieefl /.uli das achtereen volgens naar vier verschillende lieerlijkhedim genoemd, telkenmale /onder van .-ene der andere gewa^ te maken. Aangaande de identitrat van deti li\'T-oon kan eeliter geeii twijfel be-l.ian. Hij wordt bijv. bij Nijhoff, I gt; r.\' / enktr. r. tleUle.ri.. i, 103. als lieer van Zelliem. /non van Ian I nenoeiod, en uit de Hegisters dei llomein-kamet- van Holland, Itijksarebiel\', \\quot; IH\'ifl t \\Va|i. til/, ^50) blijkt, dat hij. lieer van Cuvk. nuk Metereii lnvat, terwijl viirenstaande nquot;ⁿ 101 en 201 tonnen, dat lii.j /ieb kurt vóór /.ijne opvulling il- beer .111 l\'uyk. heer van Mi\'i\'iheiin noemde.

Cuvk in gezegd jaar 1333, zoowel als vroeger uu later. Ook verklaart hij niet, waarom zijne genealogie (bl/.. 2 11) aan Jan II, dien hij (ten on-reehtc) vermeent hier genoemd te zijn, Hendrik geeft tot tweeden en niet tot oudsten zoon, ,, primogenituszooals er uitdrukkelijk staat.

|)r bedoelde brief, waarbij de hertog aan (ierard van Diest zekere voorre,ehten Ix\'vestigt, strijdt evenzeer met hierboven bijgehraehte oorkonden, doch aangezien het niet mogelijk schijnt, dat in 13,83 een J a n heer van Cuvk geweest zoude zijn , vermoed ik dat in den datum eene foyt sehuilt. Wellicht moet 1303 gelezen worden, in welk geval de brie! gegeven werd door hertog Jan II, terwijl Jan 1 van Cuyk en diens zoon Hendrik daarin genoemd worden. Meteen voluit geschreven jaartal, zooals hier volgens M iraeus voorkomt, aeht ik het wel mogelijk, dat de afschrijver onwillekeurig ea onnadenkend ,, tricesimoquot; tussehen ,, trecentesimoquot; en „tertioquot; heeft ingevoegd. In 1303 worden Jan, heer van Cuvk, zijn zoon Hendrik en (ierard van Diest, vermeld als borgen voor hertog Jan van Brabant¹.

De, besproken oorkonden samenvattende, en met Dr. Wap Jan I als zevenden heer beschouwende, komt men tot- deze rangschikking van heeren van Cuvk :

„181 „ 8 v. b. Met visschen met stalen , hier door de Staten aan beperkingen onderworpen, werd vroeger, en wel door graai Willem l\\ in het jaar 1341 (van Mieris, Ohartitr/wek, II, blz. fit\'!; /Croni//.- nm RoUerdnm, liijlage LX II, waar de vorst van bet steken van stalen zegt, „want ons hands verderfnis isquot;), en 18 December 1350 (van Mieris, t.n, p., Ill, blz. 14) scherpelijk verboden.

n 187 reg. 15 v. o. goederen l. goedfM\'en onder (ieldermalsen en Ophemert. n 217 n (quot;gt; v. o. Malsen, T. w. (ieldermalsen,

ii ii n 8 v, o. Maddach. Vgl. in jlc thans verschijnende Nomina Oeo-grajiliicn Nneriattilicxi, Plaatsnamen in (ielderland, de aanteekening bij Middachten, op blz. 188.

\') Ovee ,eiii liezen opgevolgde lieeeeu van vindt loen Ijelaugi-ijke aanleekeioiH:\'\'!!

Itndi\'i nquot;quot; !IS en ll^f,t, in Nijhotf li I\'n\'rn iquot; ih\'r firsr/i. r. (icAiicrhliul. deel !lt

quot; ^{80(1 |)r} «anteekeningen ond.T nquot; 5 11 moeien vervallen en door de volgende worden vervangen:

Graaf Dirk \\ll van llolland en zijne gemalin Aleid van Cleve s(dionken m 1 1lt;J8 aan de l\'raenionstralenser abdij Mariiinweerd de visscherij van uiessenmonde (zie n⁰ 17), en in 1203 aan de Cistercienser abdij van ■St. Petersdal, ook Ileisterhaeh genaamd, gelegen aan den voet van den Stromlxirg, in het Zevengebergte, onder het aartsstift Kenlen, de visscherij van Oversliedreehl ¹ met zekere tienden en eenig land in de nabijheid van Hordreehl, ten einde daarop ei\'iie abdij van de (Üsteroiënser orde te stichten. De vi^si\'herijen grensden ongelwijfeld aan elkander, zooals uit den geringen afstand tnssehen beide plaatsen is op te maken , en er ontstonden gesehillen waarover in de/e oorkonde uitspraak wordt gedaan.

Van deze abdij is, naar ik meen, niets in druk beKeud dan 1° de genoemde brief van graaf Dirk VII, 2quot; hel feit dat de abt van Meister-baeh in \'s lands rekeningen over het jaar 1309 wordt vermeld ², en 3quot; dal. het klooster in di (iroote Waard gelegen was en in den St. Elisabethsvloed van 1421 verdronk\'.

De onderhavige oorkonde (gezegd uquot; 511) en eenr andere, doorgraaf Willem VI op 25,Februari 1410 gegeven, welke ik op het Rijksarchief aantrof in 1\'rivilegia I, 1404-1 U6, lol. 73quot;°, en hier laat volgen , verstrekken eenig meerder lieht.

,,( onsent van lt;len hove van lieysterbaeh een Regulier (\'loister te maken etc.

,, U i 11 e m ete. doen eond allen luden, want onse voirvader grave I)ierie \\ au llollant ende vrou Vlijtsiju wijf, dier (rod genadieh zij, om zelicheit hoire zielen ende in gereehter aelmoessen in voirleden tijden gegeven hadden den eloister tsunte Petersdael te ffeisterbaeh , gelegen iul sliejit van (Juelen, een uuthof geh ü\'en bi onsen slede van Dordrecht, dat geheten is Clevn II e\\ slerbach , mid sinen toebehoren, gelijc die bri. f dni r of inhontwelke goede ende nuthof voirs. p«de C oefl ra e. 1 ver N i e zen zoon, bij eonsenl. ons liels heren ende vaders, hertoge Aelbrecht ete. zeliger gedachten, eofte tgegens den abdt ende eonvent van zunte Petersdael voirs. ende braeht die goede ter wairlike hant, behoudelike dat (Joenraet die capelle sonde doen verdienen. Ende want dit voirser unthof mid sineu toebehoren nu comen is, overmits hesterfteu , aen llenric, des ouden C o e n ra e t zoon

•] \\ .1 o II.\'11SN,.|| HM Efiisr. Ultra/.. I.piilen, 171!», blz. Men leest Jaap ook, lilt Hei l.i\'lw.h Kele^en «,i. ter [OaaU... waar\' in liyc. hel laii(li.ri)e(l \\aii 1)1111, a lans/, v .1 li gt; I i n ■ .■! :i (mI 1 gfvtrult\'n ufi »!.

\' \' \\ lloiithocvei- k\'rntiirl.. I lil/. 7M: a gt;1 Ou il« n li lt;• vo n . /uyclt-Hollandl Dnnlrerlit Hl.quot;4, hlz ilTj.

voirscr., onsen poirtcr tOrdrecht, ilic ons oetinoedclic gebedfii iiulc vrr-voloht heeft om dit vou-h. uuthof mid sinen toiibehoren weder te hrengcii auden gheesteiicker hant ids tot enen cloister, ende dat te stichten ende te ordineren lioe dat aire luittelixste /.ij ten eren Goids, soe hebben wij aengezien llenrijes goede begeerte, ende die goede ineyninge ons voir-vuders voirs,, die die goede yerst dair toe gegeven iiebl)en, dat die dienst Goids altijt in onsen lande vermeert worde ende gestrect, ende hebben vviilichlie onse, consent dair toe gegeven ende consenteren mid dezen openen brieve, piierlio om Goids wiile ende om onser zielen /.alicheit ende onser ouderen, als dat men bidcr hulpen Goids van den voirs. uuthovc stichten, ordineren ende maken sal mogen alst aire nuttelixstc zij, een cloister van den Regulieren, dat wij geloven voir ons ende voir onsen nacornelingeü te houden, te stareken ende te beschermen tot aire tijt, ende wes goede llenric voirs. of anders yemant hier in achnoesen toe geven sullen, des geven wij hem vryen oerlof ende consenteren, ter tijt toe dat zij hebben sullen hondert ingelse nobelen tsjaers ende niet langer.

„Ende om dat wij alle dese punten voers. vast ende gestade gehouden willen hebben tot ewigen dagen voer ons ende voer onser nacomeliiighen, soe ombieden wy ende bevelen, mid snnderlinge eernisten, allen onsen dienres ende ondeisateu in Znythollant ende anders in allen onsen landen, die nu sijn oi\' uamaels wesen sullen, lt;!nde suiiderlmg onser getruwe stede van Dordrecht dair ilit voers. nnthol\' ende goede bij gelegen sijn, dat zij Henric voirs. ende den gheiien die dit voirscr. cloister mi of namaels bewonen zullen, hnlpelic, vordcrlic entlë bistandieh gt;iju tot aln fijt, om in allen den voirs. zaken te volbrengen. Ende wert dat yemant hier tin-gen» (lade ende dit tot eniger tijt hinderen of\' beletten wonde, dat wouden wv aen dien verhalen sonder verdrach , als aen den genen die ons van onser heirlichcit verminderen wilde.

„1quot; oirconde etc. Gegeven tot Hairlem npten XXV^sten dach in Fe-brnario, anno MCCCO ende negen, seeunduni cursuni curiae.quot;

In verband met hetgeen reeds beke.ndwas, fs het thans duidelijk, dat volgens de bedoeling van graal Dirk en zijne gemalin , op den door hen geschonken grond een klooster verrees van de Oisterciënser orde, \'t welk naar de moeder-abdij „Heisterbach quot; was geheetcn, en door ern abt werd geregeerd

J) Deze Hollanclsc.ho v u\'mclj» ilus ociu¹ nil/otnloritif/op ln\'t «looi R o v ,i .u «1 gt; t r/VvcA. van hrt Chrisfendoni. I trcrlil. is\'i\'.». | hi/. \'.VM, XIH) , il.u •!.• Kl i,nk.iin|i

iti I\'rioslatHl lu r niocilci kloostor \\V;I - \\.m :tllc «\'istcn iëïiM r in N. «In t nul. ••n «lal zijn over tlic ill!»- w.is jrostcl\'l. Ons w.t uit di Slrtunlx ru\'-tlM\'.ilulij \\ n «li. n iKiam

• ) Hicnloor wonlt oeiu* van !ii)iiiei in /ijtic A7quot;quot;-/,v rti Afnliifn. I. bh.

niaardc 11( Mrrhaoh , lin;ir in tcixcnstolliiig duarnuMk⁴ don naam Klciii-IIcisier-hndi govf\'iulc, ui constateert, dat /ij ten tijde van hertog A al b ve cli t s reirdPi-ino;, en derhalve tnssohen 1357 en 1404, werd opgeheven. Door de moeder-ubdij met goedvinden van don hertog verkocht, ging Heisterbaeh in wereldlijke handen over, doch met deze oorkonde van hertog Willem werd het goed in 1410 wederom aan den dienst (rods gewijd en tot een klooster van Regulieren bestemd, met macht om giften te aanvaarden, totdat de inkomsten daarvan honderd ICngelsche nobels \'sjaars zouden bedragen.

Vermoedelijk was Heisterbaeh dus een klooster van Reguliere kanunniken, toen het, na een tien- of elfjarig bestaan als zoodanig, door de golven werd verzwolgen.

Mlz. ;{ir). reg. I v. b. Eudc gheloveden.....alle voerplicht daer af te doen, nut-

,,Voerplichtquot; (vóórplicht) komt vele malen in deze Geldersche sche])on-brieven voor (zie n^os 112 , 127, 299,382, 102, HO enz.) en omvat alle verpliehtingen (lasten) van eiken aard die, vóór den verkoop ontstaan, nog ten tijde van de overdracht op het verkochte mochten rusten en dus inbreuk zouden maken op het absoluut en ongestoord bezit des koopers. Daarvan worden soms in den brief omschreven lasten uitgezonderd. In u\'elijketi zin werd in Brabant „voireommerquot; gebruikt (Bezemer, Om/ C\'J\'I* Orondrvutenrecht, \'s Hertogenbosch, 1881), big. 188). Ook in Holland werd deze uitdrukking somtijds gebezigd

In Latijnsche brieven wordt voorplicht vertaald door ,, pleginmquot;, gewoonlijk onder bijvoeging van ,,quod voerplicht dieiturquot;, wijl pleginm in de schepenbrieven ook gebruikt werd tot aanduiding van verkochte goederen of rechten; zie n^ns 99, 120, 134, 138, 145 e. a.

Voorts gelieve men, ter vi rdnidelijking, de volgende veranderingen te maken in de inhoudsopgaven der onderstaande nninniers:

In ilii van n .i7, 104, 125 en Ui7 ,, Mnhetiquot; in Bnuruiahen, quot; « « quot; \'gt;8. \'^:i. 7fi, 89 en 90 „Ottnlllquot; in; OttolL Kluit, in zijne Vriuun linmv, noemt dezen graaf van Gelre O tto lil , doch later onderzoek deed hem als O tto II kennen.

quot; \' ^{1 laö}\' ¹¹ • ¹⁵⁸. 165, 190, 191, 192 en 201 „./«gt;/quot; in; ./«/,//. quot; quot; ^,sl\' ^|S1- ¹⁸7. 0, 194, 201. -208, 218 en 221 „ Malumquot;

rcu\'d I v. I). De stichting van het klooste r te Zoiiiiowijnrn door ii ach leld, weduwe van Hendrik van Smithu i/.en , wordt bevestigd iu hot Oor*, komlenhot\'k mm. (hh-c en Zi\'lphcn, nquot; quot;^O.

reg. 9 v. b. M CC i.\\II Arv- .M(\'(I i-.X VII. liet jnnrtal door vn n lleussen opgegeven, is vermoedelijk juist. Kerstgemeld jaartal kan zulks niet zijn, daar Koelulpli in 12()5 als getuige voorkomt. Bondam, Charttirhock, i)lz. 574. Ook Hugo, Sacri et Canonici Ordinin Praeut. Annalen, Xanceii, 1734, I, col. 878, schrijft 12()7.

reg. 15 v. b, Vgl. aangaande proost Jan van Buren: de Geldersche Polkmlmanuk, ) s77, blz. 15 1-169; Nmorscher, XXXVIII, blz. (i l, noot. rog. 18 v, o. De hier genoemde plaatsen liggen alle iu het noordelijk gedeelte van de Neder-lietuwe, behalve Gemeren, waaronder men (iaraeren zoude moeten verstaan, dat echter op grooteu afstand in de Bommeler-waard is gelegen. Vermoedelijk stond er oorspronkelijk; Oemeren, d. i. Ommeren. Vgl. Bur ma u, V tfrrhUehe Jaarboekftt , I, biz. .\'M2, waar Ommeren met betrekking tot den hier bedoelden strooptoeht wordt genoemd, rog, 4 v. b. aggravanda /. aggravando.

reg. 5 v. b. Abt J o h a n n e s I I , werd in 138üabt van Tongerloo (II ugo t. a. p.). Hij was genaamd van Lier; zie \\V. van Spilbeeek, De\'Mij van Tongerloo, 1888, blz. 88 -!t0,

reg, 10 v. b. Aan de vermeldingen van abt Rod ulph us toe te voegen ; (ietuige, 3 Augustus 1205 , Bondam, Charterboek, blz. 574 (Kodolph). reg. 8 v. o. ()j, de aanteekening betredende Joh. de Berst Ie laten volgen: .1 a n van li eest, proost van Koningsveld, geeft !■ Februari lli I 1 (1345?) een vidimus (G, van Rey n, Beschr. der stad Itotterda-M , l, Bijlagen 1^lt;; Boek, blz, 17, U⁰ IX). Deze proost moet kanunnik van Mariëu-weerd geweest zijn.

Terwijl ik vroeger veronderstelde, dat onder Joh. Bolle en.loh.de Beest dezelfde abt kon worden verstaan , komt het mij thans, nu mij het bestaan destijds van een Mariënweerdsehen kanunnik Joh.de Beest bekend is, meer waarschijnlijk voor, dat deze aan Johannes Bolle is opgevolgd, en dit deze twee abten, waarvan de tweede vermoedelijk alleen

finder zijii voornaam O lijk aan die van 15o 11 o) aan den steller dezer lijst liekend is geweest, door liem voor uen persoon werden gehouden. Dergelijke vergissingen zijn , bij het gebruik van voornamen zonder nadere aanduiding, lieht mogelijk, en worden bijv. tweemalen in de abtenlijst dei-abdij Tongerloo aangetroffen. VV. van Spiïtieèck, t. a. p. blz. 87 vv.

lilz. 21 rcg. « v. I). 31 Deei inber 1 MI4 l. 1 Augustus 1398-3:! Üeeeinber I 108. w ii ii •gt; v. o. Aan deze vermeldingen betreffende abt Sinyter kan worden toegevoegd: Brief 1 Augustus 1398, waarvan eene vertaling gevonden wordt iu het kahwel ran Avdrrl, Klvefsclii: Oudheden, Amsterdam, 1792, 111, blz. 389; I5ezegelaiir 2 l\'ebniiiri 1400, Arehiel\' Koningsveld i (Jlielteuham) Rijksarchief; brieven van Augustus en van 33 December 1408, gedrukt iu het Vurtuluviuni van Mtiric\'nwecrd, blz. 308 vv. a 23 reg, /■ v. I). 21 April 1449 l. 10 Augustus 1456,

ii ii ii 5 v. o. Voeg hierbij; lirieven 3 October 1527, 10 November 1527, en I 1 Januari 1528. Culenborg n\' 2810, 2341 en 3344 \', Arehief Gelderland. „ 25 reg. IG v. b. De regeering van Haarlem schreef aan Jacob Esden, abt, 13 Juli 15 14. (Knsehidi!, I i rilay Genr/i. St., Eliialietlu Gasthuis, blz. 292.) Ik gis, dat hij toen reeds overleden, doeh zijn dood nog niet te Haarlem bekend was.

« quot; laatste regel. Toe te voegen: brief 33 Februari 1 579. Cnleuborg nquot; 378 1, Arehief Gelderland.

w reg. 7 v. o. Wye. Herhaaldelijk is de vraag behandeld, of de 1\'rae-monstratensers uit de Maria-abdij te Middelburg, te Wijk bij Heusden gevestigd zijn geweest.

Van de laatste sehrijvers die dit puilt aanroeren , vermeldt Seh u tj e s het als een bekend feit in zijne (li srh. van het bisdom \'xlhrlogiinhoscli, 1^70, J , blz. 156 », terwijl de Eerwaarde heer van den Eisen, in de Bijdr. Bisdom Haarlei\'i, XV, blz. 201 -204, de zaak bespreekt en het voor zeker houdt „dat die van Middelburg nooit te Wijk hebben gewoondquot;. Hij zegt o.a., dat Ueka, II eda en andere oude schrijvers er geene melding van maken, terwijl alle Interen zieli gronden op het gezag van Oudenhoven, en de/e zich beroept op een register, dat volgens Papenbroek heil (i Jimii \'.\'Ol 1\' ) i\'erst in de 1 7^11,1 eeuw is geschreven en waaraan door liem geene. geloofwaanligheid wordt toegekend.

Aan hetgeen te dewsr zake reeds in liet uiidileii Is gebracht, veroorloof ik mij een paar opinerkingen toe te voegen.

I. De eerste sehrijvei\', die zieh te de/.er zake op van O u d e n li o v e n beroept, is Koppens, in enne noot in zijne uitgave van de l)iplomali(ii\' Helyicomiii nova colleelio Auberti Miraei (doch Miraens zelf maakt van Wijk geen gewag), Brussel, 1734, 111, p. 722. Foppens echter zegt niet, waar hierover iels bij van Oudenhoven gevonden wordt, anders dan dat hel in zijne, llinlurid I/ntt-(/nim voorkomt, .laeob van O u d e n li o v i\'n \' s Heschr, rau hel hand! rm Ihundcn, en zijne Ih\'Hchr. der stadl //r«,vr/c-M,versclienen in 1(!51 Van beide draagt de ,, toe-eygeningh quot; d(!zelfdu dagteekening , 30 November I 650, Deze werken kan hoppens voor zich gehad hebben. Van geen dezer verscheen eene tweede editie tot nu 17\'i I het jaar waarin Koppens schreef, Miel alleen is er gecne bekend, maar dal er geene geweest is, blijkt uit de verwijzing in den aanvang der voorrede van de tweede editie van de Bewhf. der slitdt lleusdfn, Amsterdam, 171\'\', naar de laatste woorden van eerstgemeld werk.

ba te re schrijvers hehben zich blijkbaar op V o p pe n s verlaten , zonder te onderzoekeu wat van Oudenhoven had gezegd. Hel bit is, dat laalstgeineldr in geen van beide werken iets gezegd heelt van een verblijf van Middelburgsche 1\'rae-monslratensers te Wijk, noch ook dat zij ,,\'t Mminikenhot\'quot; bez.-tm zondi\'ii hebben of wel dat de Anlwerpsehe abdij van St. Miehiel, de goederen der Tempelieren zoude hebben verworven, al hetwelk Foppens hem t. a. p. toeschrijft: „leste ,lac. Oudenhovioquot;; „ita O u d e n h o v i u squot;. Voorzoover ik heb kunnen nagaan heeft van Oudenhoven ook in geen zijner andere werken daarvan gesproken. M. i. heeft hij geenerlei aanleiding tot zulke opvattingen gegeven, en heeft foppens, zonder Oudenhoven\'s werken op te slaan, zich diens aantcekcningen verkeerd herinnerd,

II. De schrijvers over de Praemonstratcnser abdij van St. Miehiel, te Antwerpen , vermelden niet, voor zoover ik heb kunnen nairaan, dat haar, zooals t. a. p. (in Miraeus) door Foppens bericht wordt, goederen te Wijk bij Ileusden gegeven zouden wezen, ouder voorwaarde van aldaar een klooster harer orde te stichten, veelmin dat dit geschied zonde zijn.

III. Het is verklaarbaar, hoe men, zonder aan dit punt een onderzoek te wijden , in ile achttiende eeuw onder den indruk kwam, dat de Middelburgsche Praemonstra-tensers te Wijk bij llensdén vertoefd hadden. De notaris wiens oorkonde van het jaar 1353 aanleiding geeft lot deze opmerkingen, zegt daarin: „Acta sunt beo In villa de Wye, in curia dicta Middelborg, in aula prcdlcti abbatisquot;. De akte werd dus verleden in het bisschoppelijk hof, \'t welk stond in Middelburg, terwijl Middelburg, of ten minste dal gedeelte der stad \'l welk het bisschoppelijk palels

quot;) Vffl. de monogeaplue van Hermans over van Ott lt;1 en hot en, ui /ijn l/c/c/eliee/\'A\', I, blz, lii\'i vv.. waar ile geloeide sfln ijvet de vur-, lullende uitgaven van ilieii~ werken bespreekl. l a ne \\sa- liem eehler onliekeiiil gebleven . I w, ile tvveoile ilrnk, met Iii jvoegsels, Leiden, IT\'il, van Oudenhoven s lniji\'firoju\'it Albhi^x\'i-W\'it\'rt.

) Van O lid e iiliu v en spreekt van ,, t Munuieken ll.it uit-luileini met lietrekking Int de Tempeliers, op blz. 27 van zijni; liest-hr. i-un het Landt tan lleusden.

bcvatto, ujehtgwi was in eene ruiraerfi omgov\'ing, hier „villaquot; genoemd, destijds bekend onder de benaming: Wijk. Deze naam was dns verknocht aan de plaats waar de abdij gelegen was; zij kon gezegd worden daar gevestigd te wezen en men kan dit in een oud geschrift gelezen hebben.

bijkomende omstandigheden zullen hebben bijgedragen om dit op Wijk bij 1 lensden toe te passen, namelijk:

1quot; dat de abdij vanouds land aldaar bezat: immers de verkoop aan haar, waartoe A rneut van Heseben, 30 Juli 1312, gemachtigd werd (van Visvliet, In-mdarU Oud-Archief Zeeland, lil, n⁰ 16 1) heeft vermoedelijk plaats gevonden;

dat van Heussen ¹ een brief (dien hij echter niet te zien kreeg) van pans htigenins 111 (regeeringsjaren 1115 — 1153) aanhaalt, waarbij, naar luid van zeker memorandum , waarin een ongenoemde prelaat zulks verzekert , de verplaatsing der abdij uit Wijk bij Hensden („qui dicitur IVyuk in \'l Tmuit nan Altenaquot;) naar Middelburg wordt goedgekeurd. Koppens heeft echter 1,. a. p. (in Miraeus) den tekst van dien brief medegedeeld. Gezegde localiteit wordt daarin niet genoemd, en de titulatuur „Walaeriensi abbati quot; duidt aan, dat de abdij op het eiland Walcheren was gelegen -.

3 dat de ambaclitsheerlijkheid Wijk, bij Hensden, September 143!) ^ door Direk Spierinck van Welle, met zekere daartoe behoorendc ,,sehaire weyden in U ijekersanl quot; , aan den Middelburgschen abt Piet er van den Dam me werd geschonken ¹ , en tot aan het einde der zestiende eeuw aan de abdij verbleef;

•1\' dat werkelijk l\'raeinoiistratensers te Wijk bij Heusden verblijf gehouden hebben, zooals, aangaande die van de abdij ISerne, door van den Eisen t. a. p., blz, 201, is aangetoond.

De behandelde vraag kan thans m. i. beschouwd worden als afgedaan, Hlz. 31 reg. 17 v. b, De punctuatie van het handschrift werd hier niet verbeterd.

Men leze: Universis et singulis presentia visuris sen audituris, nos Ar-noldus, abbas monasterii do Insula sanete Marie, ordinis Premonstratensis, notum faeimus per presentes, quod . . . .

i 1 ■ \'ie i nt \\ an tii-n t» ^capaii» \\ i e t o r I \\\' hevestigt dil . ilaai\' /i| ^erielit tut i ;i I | r i gt;1. .Ot\'iati ii M. in instil i \\Valaerioit^i Xanilen l\',llt;en, die tle/e. belan^rijktMtorkondé van Ili\'i-J iiieiteilr. U lil /ijiu\' /.O\'wven vei -, honen Ihiknuiile l.erensyeitehinienlt;» ran \'lm II. ^N■quot; • 01/. 400 ... pUt w.i ti\'M-liijnlijk leivclit, (iat .Ir aljfiij Ie Sou hm - (op Waleiierni)

-.....^u \' .).•/. plaats lil de bul aan het hoofd der lijst van eiL\'endoinioeti

■■. Iinield Wordt. Middelhui\'^ daarenl.\'geii .vordt niet genoemd, en hel vermoeden ligt vont-de hand. dat de door Knge nins III I ■ quot;t-\'estane. vei|.laalsiii-dei waails , in 1102 nou\' tiiet iri\'1 }»! t it» j^evomlrtn.

i OtnlofiljMven zi^t vnk ■onjflijk li60 en ScUutjes «.•gKtvi\' IVitu-ipium 1117 li.V.i, kapittel llensdcn, fol. .Villi, lüjksarehief.

11°	1	iiquot;	2Jfgt; Oartnlarium	nquot;	52	nquot;	555
ï)	3		270	15	57	11	581
ï)	5		291. *	5)	m	55	640
J)	G		292 *	51	(56	1^	686 *
	Ui		310	1?	69	55	717
	2:i		427	11	7;\'.	55	818
ïï	27		440	„	74	55	825
	!5f)	55	444	11	79	55	847 *
	:57	5gt;	457*	11	82	55	850
Vï	:!!!	55	4 63	5?	83	15	849
ÏJ	H	55	476	11	89	55	901 *
	45	15	501	55	91	55	933
!•*	4!» en 5(1		538	11	93	55	995
5?	51	55	539	15	97	55	1097*