Uitgewerkte Recepten,

tisn ÜEliltUIKE BIJ

Opwijrda\'s Reeepteerkunst,

e

DOOK

H, J. SPITZEN J\'.

Apotheker te Breda.

(Eerste Honderdtal.)

Tweede, met het ooq op de Pharm. Nederl., herziene druk.

/quot;0,50; fr. p. p. /quot;0,55.

„De heer Spitzen Jr. deelde mij mede, dat hij bij het gebruik van de door mij bewerkte Recept eer kunst, tot het opleiden van adsistenten, steeds zeer veel nut had gezien van uitgewerkte voorbeelden van recepten, waarbij tevens verschillende practische wenken en theoretische beschouwingen aangehaald konden worden. Hij onderwierp eenige dezer voorbeelden aan mijn oordeel en ik wil gaarne de doelmatigheid daarvan erkennen, zoodat ik zijn voornemen, om ze in verderen kring te brengen, ondersteunde.quot;

R. J. OPWIJRDA.

AMSTERDAM. — D. B. CENTEN, Uitgever.

jj,. ^ ^ ^ ^ .^. .^\'i. .A., ^k. ^h. ^^ ^--

Uitgewerkte Recepten,

TEN GEBBÜ1KE BJJ

Opwijrda\'s Reeepteerkunst,

DOOK

H. J. SPITZEN Jr.

Apotheker te Breda.

(Derde Honderdtal.)

AMSTERDAM - D. B. CENTEN. 1894.

\'ïfr\'\'V \'^^r ^»^r \'\'»^r ^^r\'

Uitgewerkte Recepten.

OPWI.TRDA\'S DRUKKER I.T. — DIEREN.

Uitgewerkte Recepten,

TEX fiERRUIKE BT.T

Opwijpda\'s Reeepteerkunst,

DOOR

H. J. SPITZEN Jr.

Apotheker te Breda.

(Derde Honderdtal.)

AMSTERDAM — D. B. CENTEN.

1894.

V oopwoopcL

Hot Eerste on Tweede Honderdtal dor Uitgew. Recepten

hobbon, \'tis mij oen genoegen dit te kunnen constatoeren, hun plaats gevonden onder de studieboeken der meeste a. s. Assistenten. Moge ook dit Derde eon plaats vindon bij zijn beide voorgangers!

«.

Breda, Jan. \'94.

Opmepking.

Voor gr. gelieve men steeds grainmata te lezen, zoo ook voor milligr. milligramma, enz.; voor Sign.: tiigna.

Rocipb;

Ijl: Bruin, mitr. Brometi natrici

Extr. Ginch. liq. Extract! cinchonae liquidi de

de V. ah 12,u, Vrij ana gr. duodecim, •

Ail. dost. 150,0, Aqua destillatae gr. centum ct

Sir. sacch. 3Ü,U.\' quinquaginta,

Öirupi sacchari gr. triginta.

Dit geeft een troebel mengsel, mag evenwel niet worden go-ültreerd.

Extr. cinch, liq- de V. bevatte ongeveer 5⁰/₀ alcaloïden.

Recipe;

Jod. kal. 2,0, Jodeti kalici gr. duo,

Muc. gumm. arab. 10,0, Mucilaginis gummi arabici gr. Spir. nitr. dulc. 4,0, decern,

Aq. dep. 200,0, Spiritus nitri dulcis gr. qua-

Elix. acid. Hall. 2,0. . tuor.

Aquae depuratae gr. ducenta, Elixiris acidi Ilalleri gr. duo.

\'t Vrije salpeterigzuur, ontstaan door inwerking van \'t elix. op den spir., maakt terstond jodium vrij uit de jod. kali.

3e Honderdtal.

8

Mucil. gin. ar. = 2 dln. gom.

8 dln. wator.

El. ac. Hall. = acid. sulfur, spir. fort. .ia part. aeq.

Er ontstaat door de vrije ammoniak van den spir. oen neerslag van ijzerhydraat. Sol. chlor. ferr. =

3 dln. chlor. ferr. 1 dl. aqua. Spir. ammon. anis.

Spir. fort. 76 dln. amnion, liq. 20 dln. ol. anis. 4 dln.

Sir. aether. — Sir. simpl. 9 dln. aeth. c. spirit. 1 dl.

9

decim in aqua.

I)e sulf. chin, lost geheel op in het mengsel van do liquor stypt. en aq. lauroc..

Aq. lauroc. max. dos.: 4,0 p. d.; 10,0. d. d.

(bevat blauwzuur.)

5 it: Elix. vitr. Mijns. 5 i, Recipe:

Ale. princ. acet. cap. Elixiris vitrioli Mijnsichti un-

pap. alb. gr. i. ciam unam,

Ö. \'6 d. d. gtt. x in aq. Alcaloideï principalis acetici

capitum papaveris albi granum unum.

Sign. : ter de die guttas decern in aqua.

Ale. princ. acet. enz.:

het acetaat van het voornaamste alcaloïd van de cap. pap. — acetas morphini.

Eene dusdanige omschrijving is soms noodig, wanneer de patiënt tegenzin in een medicament heeft.

/00 is b. v. nog voorgekomen sulf. alc. cort. succir. voor sulf. chinini.

In plaats van acet. morph. mag mur. morph. gegeven worden.

ïinct. acid. arom.:

kaneel,

gember ;ïïi 5 dln. zwavelzuur 10 „ . verd. spirit. 90. „ .

ö. Rep. pot. 21 m. Sept. pp Repetatur potio vicesimo sed dos. Laud. liq. Syd primo mensis Septembris prae-sit 2,0. cripta; sed do?is Laudani li-

quidi Sydenhami sit gramma-tum duorum.

10

«ed = maai\'.

L. liq. ttyd. max. dus.:

1,0 p. d.; 4,0 d. d. (bevat biina lⁿ/₀ morphine.)

Jod. hydrargyric. lost kleurloos op in jod. kali-opl. Deze opl. evenwel (\'t zoogen. jod-kwik-jodkali) praecipiteert alle alcaloïden, dus hier die van het extract.

Extr. strychni. max. dos.:

0,025 p. d.; 0,100 d. d. (bevat 15% alcaloïden.;

Jod. hydr. max. dos.; 0,015 p. d.; 0,050 d. d.

Recipe:

Phosph. 0,010, Phosphori milligr. decern,

01. jcc. as. op. Olei jecoris aselli ope balneo

bain. aq. ad. aquae ad temperaturam gra-

temp. 45quot;C. calef. 100,0. dus quadragesimi quinti S. 3 d. d. c. p. Celsiani calefacti gr. centum.

Signa: ter de die cochlear parvum.

11

Phosphorus max. dos.:

p. d. 0,001; d. d. 0,005.

Bij oplossing van phosphorus zij. de temperatuur tusschen \'t smeltpunt (44° C.) en\'t ont-vlammingspunt ( 62quot; 0.).

Recipe:

Mur. morph. 0,100, Muriatis morphini milligr. con-Acid, tannic. 1,0, turn,

Muc. gm. aratK Acidi tannici gramma unum,

Sir. rib. rubr. aa 20,0. Mucilaginis gumrni arabici, Ö. linct. or. ttirupi ribesiorum rubrorum ana

gr. viginti. Sign, linctus oris.

Sir. rib. rubr. wordt van rood bessensap gemaakt als sir. rub. idaei uit frambozen-sap.

Er zal tannas morphini ontstaan, die in deze dikke vloeistof wel gesuspendeerd zal blijven.

Meng 8 grm. gom met de stroop, los de tannine op in Ö gram water, de morphine in evenveel, en voeg achtereenvolgens bij \'t eerste mengsel.

Mur. morph. max. dos.: 0,080 p. d.; 0,100 d. d.

12

Recipe:

lu. V. : Anim. rhci 20,0, Animae rhei gr. viginti,

Extr. strychn. U,2UU, Extract! strychni milligr. du-Aq. dop. 200,U. centa,

S. o. h. c. \'/₂. Aquae depuratae gr. ducenta.

Sign.; onmi hora cochlear di-raidiura.

Anim. rhei:

Extr. rhei

carb. natr. aa 5,

Aq. Ciaoï lt;30,

Aqua 30.

Uit het extract zullen dooiden carb. natr. der anim. rhei de alcaloïden (strychnine en brucine) worden neergeslagen.

Onder verwarming lost het sulfaat op.

12. y : Sal. tart. 5,0, Recipe ;

„ essent. tart. 2,500, Sails tartari gr. quinque, Aq. depur. 200,0. „ essentialis tartari gr. duo Sir. aurant. 30,0. et dimidium.

Aquae depuratae gr. ducenta, Sirupi aurantiorum gr. triginta.

13

Ouder ontwikkeling van koolzuur, zal men een heldere vloeistof verkrijgen. Daar er nam. carb. kal. in overmaat aanwezig is, zal er geen cro-mortart gevormd worden.

Eene opl. van jodium in jod. kal. opl. (zoogen. jodjodkali) praecipiteert alle alcaloïdoplos-singen.

Jodium max. dos.:

0,030 p. d. 0,150 d. d.

14

Podophylline is oplosbaar in spiritus; bij de vermenging met water zal het weer neerslaan.

Bavaricus = Beijersch.

Dikwijls ontploft dit mengsel korten tijd, nadat \'t gereedgemaakt is.

Tinct. nuc. vom. max. dos.: 2,5 p. d.; 10,0 d. d. Acid. nitr. conc. bevat 50% zuur.

Acid. hydrochlor. conc. bevat 25% zuur.

15

Wanneer de sulf. chin., in zoo min mogeliik zuur opgelost, met de oplossing van acet. kal. wordt gemengd, zal het eerst heldere mengsel na korten tijd overgtian in een kristalbrij. Er wordt hier namelijk moeilijk oplosbaar acetas chinini gevormd.

Recipe:

17. V: Carb. calc. Carbonatis calcici,

Nitr. bism. ;ui 4,0, Xitratis bismuthi ana gr. qua-01. olivar. 10,0, tuor,

Dil. saleb. 200,0. Olei olivarum gr. decem,

Dilatationis saleb gr. ducenta.

Meng 2 gr. saleb met de beide poeders. Weeg eerst de olie in de llesch, doe er dan 50 gram kokend water bii, vervolgens de gemengde poeders en schud üink. Later de rest water toevoegen.

18. R : Inf. valer. quot;^ooio; Infusi Valerianae gr. ducenta •Tod. kalic. 5,0, e grammatibus decem,

Spir. nitr. dulc. 8,0. Jodeti kalici gr. (ininque, M. D. S. O. 2 h. c. Spiritus nitri dulcis gr. octo. In dors. sign. c. cop. Misce. Da Signa: Omni biho-form. sign. rio cochlear.

In dorso signaturae cum copia formulae signetur.

Ui

Dorsus = rug.

Naeenige oogenblikken wordt de eerst lichtbruine drank, donker zwartblauw; waarschijnlijk aldus: het valeriaan-zuur (in \'t infuus aanwezig) maakt salpeterigzuur vrij; dit doet vrij jodium ontstaan, en dit kleurt het infuus.

Wanneer de beide zouten bij \'t infuus zijn gevoegd, ontstaat een troebel mengsel (aluin en borax geven samen een neerslag) van groene kleur.

Despumatus — afgeschuimd.

17

Rejicio, eci, ectum III =

wegwerpen.

De oplossing van carb. ka-lic. trekt het bittere cetraar-zuur uit het mos.

Quies: rust.

Men neme 2igt; gram rad. ratanhiae.

Hypochl. calc. is slechts gedeeltelijk in water oplosbaar.

3⁽\' Honderdtal.

18

Avena excorticata —- gepelde haver.

tela — gaas.

quot;Waarom wordt het zaad verwijderd ?

De tinct. druppelsgewijze bii de koude colatuur wegen.

Tinct. myrrh.: myrrha 1 dl. ypir. fort. 5 dln.

19

Dig. per aliq. hor. et Tuberis jalappae sesquidrach-adde sir. freq. ex: mam,

Fol. senn. § i [3, Alcoholis (continentis partes

inf. in aq. § vj, centesimas nonaginta alcoholis

Sacch. alb. § iv. absoluti) uncias duodeviginti.

Ant. mixt. filtr. amb. Diger⁰ Per aliquot horas et liq. per. bib. .\'iddc; sirupum frequentem ex:

foliorum sennae sesquiuncia, infusa in aquae unciis sex, Sacchari albi unciis quatuor. Ante mixtionem filtra ambos liquores per bibulam.

frequens = voortkomende.

\'t Extract worde onder een paar gram der sacch. lactis fijn verdeeld; dan gemengd met de benoodigde 15 gram gom, waarmede de olie wordt geëmulgeerd. De overige sacch, lactis wordt in een gedeelte van \'t water opgelost, evenals de morphine.

2U

Benoodigde hoeveelheid water 189 gram.

Extr. cannab. ind. max. dos.: 0,100 p. d.; 0,400 d. d.

Recipe:

26, r.: Sol. sap. kal. Vsoj Solutionis saponis kalini gr. 01. jee. as. 100,0, triginta e grammatibus sex. Glycerin. 15,0. oiei jecoris aselli gr. centum,

01. bergam. gtt. XV. Glycerini gr. quindecim,

Olei bergamottae guttas quin-decim.

Los eerst de zeep op in 24 gram water en druppel hierbii steeds roerende de heide oliön. Er vormt zich een goede emulsie.

Los de gelatine bij zachte warmte op in 100 gram water, hierin de phosph. natr. en voeg onder sterk schudden dan de olie toe. Eindelijk verdunt men met \'t overige water. De op deze wijze verkregen emulsie houdt zich tamelijk lang goed.

21

Venter = buik (hier maag). Vacuus = ledig.

Benoodigde hoeveelheid gom = 8 gram = 20 gr. mucilago.

Recipe:

29. IJ: 01. tereb. 10 0 CM terebinthinae gr. decem.

M. F. \'l. a. omuls. 150,0.\' ^Misco- Fiat lege artis emulsie

grammatum centum et quin-quaginta.

Voeg de olie en 10 gram gom samen, met 20 gram water, en roer stevig. Naderhand \'t overige water. Deze methode leidt sneller tot het doel dan het druppelen der olie onder de mucilago.

22

Sir. amygdal. wordt bereid

uit:

Amygdal. dulc. 165

„ amar. 45

aq. ad. emuls. 404

Sacchari 580

Aq. naphae 16 1000

Voor de benoodigde 37,5 gram hebben we dus noodig:

Amygd. dulc. 6,2

„ amar. 1,7

Aq. ad emuls. 15

Sacchari 21,7

Aq. naphae 0,6

Nemen we in plaats van de suiker Sir. simplex (36,1 gram,

23

die de vereischte 21,7 gram suiker bevat) en dus 14,4 gr. water minder; rekenen we er verder op, dat we moeten nemen 4 gr. aq. lauroc. \'de onze is dubbel zoo sterk) en dus 4 gr. water meer, dan is de praktische bereiding aldus:

Emulgeer ö,2 gr. zoete en 1,7 gr. bittere amandelen met water tot 86 gr. emulsie. Emulgeer met deze emulsie de tragac. en olie; voeg 13,2 gr. aq. naph. en 4 gr. aq. lauroc. toe en f36,1 -)- 25) G0,1 gr. sir. simpl. en eindelijk 50 milligr. codein. in een weinig spiritus opgelost, en de apomorph. opgelost in 5 gram water.

(Afleveren in zwart glas).

Öir. codeïn;

2 din. cod. in spir. opgelost met sir. simpl. tot 1000 dln. Godeïn max. dos.:

0,050 p. d.; 0,200 d. d. Mur. apomorph. max. dos. : 0,010 p. d. 0,050 d. d.

24

Sign.: usage connu.

Het zoutzuur v. d. Franschen Codex bevat 34,7⁰/₀ zuur, het onze 25%, wij nemen dus 6,8 gr. geconcentr. of 13,6 ■gram verdund zoutzuur.

De aqua lauroc. is de helft slapper dan de onze; we nemen dus 20 gr. aq. lauroc. (en 10 gram water minder).

Sir. de croc.: 25 dln. saffraan, 440 dln. roode wijn, 560 suiker.

Sepone 2e p. sing. imp.

van sepono, sui, situm III = neerzotten. Cogelet = 3e p. sing, praes. conj. van Co-gelo I ij:: — stijf worden.

25

Sacchar. Oaragh = Dec. Caragh. met suiker tot droog verdampt.

Recipe:

Sulf. ferros. 6,u, Öulfatis ferrosi gr. sex, Codeïn. 0,200. Codeini milligr. ducenta.

M. F. pil. C. Misce. Fiant pilulae centum.

Oodeïne en \'t ijzerzout verdund bij elkaar, daar do codeïne als base werkt en dus hydras ferrosus zou vormen.

Massa maken met pulv. pro pilulis.

öeb. taur. = ossetalg.

Plantenpoeders mogen nimmer in gekerat. pillen worden gebruikt. Met cacaoboter bedekken gaat zeer goed , als men weinig pillen in een warm

26

dampschaaltje rolt in weinig gesmolten ol. cacao, en daa spoedig op papier verdeelt.

Recipe:

35. IJ: üng. hydrarg. 3,0. Unguenti hydrargyri gr. tria F. pil. LX. Fiant pilulae sexaginta.

Met ruim de dubbele hoeveelheid sacch. lactis geeft het een vrij goede pillenmassa. (Hoornen pillenbord.)

Mass. res. dat eene goede massa met zouten geeft is een saamgesmolten mengsel van cera 1 dl. axuug. 5 dln. coloph. 3 dln.

Nitr. arg. max. dos.:

0,030 p. d. 0,200 d. d.

27

Ilypochl. calc. als oxydee-rende stof zal aanleiding geven tot vorming van jod. hydrar-gyricum, wat veel giftiger is.

Jod. hydrargyros. max. dos.: 0,050 p. d. 0,200 d. d.

38. Rep. pil. 30,9,93 pp. Repetantur pilulae die tricesi-

mo mcnsis noni anni millesimi octingentesimi nonagesimi ter-tii praescriptae.

Recipe:

Extracti aloös gramma unum, 39. ]gt;: Extr. aloës 1,0, Xatrii carbonici acidi,

Natr. carb. acid. Extracti gentianae ana gr.

Extr. gentian, aïi 5,0. quinque.

M. F. pil. 0. Misce. Fiant pilulae Centum.

Natr. carb. acid. = Bicarb, natr.

Men voege een plantenpoe-

28

der toe, en late de massa eenigen tijd, tamelijk warm, staan, totdat de koolzuuront-wikkeling, die toch niet te vermijden is, is afgeloopen.

Bij samenwrijven der beide zouten heeft dubbelontleding plaats, en daardoor vrij worden van \'t kristalwater van \'t ijzer-zout.

assiduus = vlijtig, gedurig.

•29

Men wrijve eerst de lycop. tot ze vochtig begint te worden, voegt de nitr. kal. dan toe; benevens een paar grammen tragacanth, en maakt op gewone wijze eene pillemnassa met \'t kaneelwater. De kegeltjes worden na de verdeeling op \'t pillenbord met de hand gevormd.

Redigo, egi, actum III = tot

iets maken. Appar. exsicc. =• droogtoestel. Obturo ? I = sluiten.

Recipe:

43. Tj: Codoïn. 0,030, Codeïni milligr. triginta,

P. sacch. alb. Pulveris sacchari albi,

Far. sec. eer. Farinae secalis cerealis,

Glycer. ;ia q. s. Olycerini ana quantum satis,

ut f. mass. 0.450, ut fiat massa milligrammatum

8U

quamdiv. in gran. xxx. quadringentorum et quinqua-D. arg. obd. ginta, quam divide ingranula

triginta. Dentur argento obducta.

Far. sec. eer. = roggemeel.

Dulcificatus = zoetgemaakt.

Damp het elect, in ter dikte van eene stevige pillenmassa. Nadat men de tabletten den vereischten vorm heeft gegeven, steekt men ze aan eene speld, dompelt in een gesmolten mengsel van

Cacao 24 dln. Suiker 10 „ Cacaoboter 4 „

en laat even afdruipen. Terwijl zo nog kleverig zijn, schudt ze in grove suiker. Met een weinig oefening, verkrijgt men

81

hierdoor zeer fraai uitziende tabletten.

Na eenigen tijd wordt dit poeder grijs gekleurd; tevens is dan sublimaat aan te too-nen. Hierop dient natuurlijk te worden gewezen.

Santoninum max. dos.:

0,100 p. d. 0,300 d. d.

■62

Pan. azijm. = ouwels.

Mur. morph. max. dos.

0,030 p. d. 0,100 d. d. Extr. opii max. dos.

0,050 p. d. 0,200 d. d.

Pulv. Doveri = p. opii 1 dl.

p. ipecac. 1 dl. Sulf. kal. 8 dln.

Pulv. Dor. bevat 1% morph. dus 3 gram p. Dov. bevatten 30 milligr. morph. In de 10 poeders zijn dus feitelijk 330 milligr. morphine, hetgeen pro dosi 33 milligr. geeft en per dag 99 milligr. Nu komt er nog bij de morphine (18⁰/₀) uit het extr. opii. In de halve gram extr. is bevat 0,090 morphine, per dag gebruikt de patient de helft van \'t fleschje

88

= 0,045 morphine. In\'t geheel dus per dag 99 45— 144 milligr. morphine.

(In een flesch afleveren).

Fe —Jj — feJj.

56 -f- 254 = 310.

Hieruit volgt, dat men voor 2 gram Jod. ferr. noodig heeft 0,361 gr. yzer en 1,639 gr. Jodium. Men neme de dubbele hoeveelheid ijzer en evenveel water, als men oorspronkelijk ijzer berekend heeft. Het gevormde jod. ferros. worde terstond met de melksuiker gemengd.

:J4

Wanneer men de pleister en de was gewoon fijn zou wrijven, zelfs onder aether-toevoeging, blijven er altoos kleine stukjes over. Los daarom beide stoften op in aether ( 20 gram) en meng deze oplossing onder de poeders. De aether verdampt na korten tijd onder de bewerking.

Door de wederzijdsche ontleding wordt hier kristalwater vrij, en er ontstaat eene vloeibare massa.

Recipe:

U : «ulf. chin. Sulfatis chinini,

Acid. phenyl. (Ph. Ed. Acidi phenylici,

III) .iii 4,0. (Pharmacopoeae editionis ter-

8. ext. tiae),

ana gr. quatuor. Sign.: externe.

Gemengd, geven beide stoffen een vloeibaar mengsel.

Phenolum max. dos.: 0,100 p. d.; 0,500 d. d.

Humectandum = acc., gerund, v. humecto I ^ =

bevochtigen, Paululum = eenigszins.

Er zal de reuk naar ammoniak ontwikkelen tengevolge der dubbele ontleding.

36

Cinis =• asch.

öolea = schoenzool.

Antiquus = oud.

Comburo, ussi, ustura III — verbranden.

Maak met een onschuldig plantenpoeder een soort pillen-massa, en lever deze verdeeld in de capsules af.

Recipe;

56. B : Antipyr. Antipyrini,

Salie. natr. ai» 4,0. Salicylatis natrici ana gr. M. F. p. v i ij in caps. quatuor.

_am. Misce. Piant pulveres octo in

capsulis amylaceis.

Men werke hier zeer vlug; binnen korten tijd wordt het eene olieachtige vloeistof.

Recipe:

57. ]gt;: Merc. subl. corr. 0,100. Mercurii sublimati corrosivi Jod. kal. 2,0, decigramma unum,

Aq. rosar. 100,0, Jodeti kalici gr. duo,

Spir. vin. Gall. 20.0. Aquae rosarum gr. centum, S. Ext. Spiritus vini Gallici gr. viginti.

Sign.: externe.

37

Het zich een oogenblik vormende neerslag van jod. hydrargyric. lost in de overmaat jod.-kali weer kleurloos op.

dpir. vini Gall. = Fransche brandewijn.

Merc. subl. corr. max. dos.

0,020 p. d. 0.100 d. d.

Boorzuur is onder verwarming in glycerine oplosbaar.

Recipe:

59. : Salie. natr. 4,0, Salicylatis natrici gr. quatuor.

Acid. sulf. dil. 6,0, Acidi sulfurici diluti gr. sex, Spir. dil. 150,0. Spiritus diluti, gr. centum et

M. F. lot. quinquaginta.

Misce. Fiat lotio.

Salic, natr. is in spirit, oplosbaar. Na toevoeging van \'t zuur, ontstaat vrij salicyl-zuur, dat opgelost blijft, en sulfas natrieus, die neerslaat, (wel oplosbaar in water, niet in spirit.)

38

Acid- sulf. dil.:

Acid. saltquot;. 1 dl.

Aciiui 5 dln.

Een minim — 0,059 c.M³. dus ongeveer een drup. „ fluid drachma is ongeveer

3,5 c.M³. „ „ uncia is ongeveer 28,4 c.M.³

Er ontstaat een neerslag van sulfas plumbi, dat moet worden afgefiltreerd.

Vin. opii Brit. Pharm.: Extract, opii 1 dl.

Gort. cinnamom. Ve dl-Caryophyll. Vo ^dl-Sherry 20 dln.

Bevat ongeveer l⁰/₀ morphine. Spir. reet. Br. Ph. bevat

84⁰/₀ alcohol.

8fl

Recipe:

61. IJ: Acot. iiluinb. 0,500, Acetatis pliuubici gramma di-Oarb. kalic. (3,0, midium,

Aq. dost 200,0, Oarbonatis kulici gr. sex, L. liq. Syd. ■2,0. Aquae destillatae gr. ducenta, Laudani liquidi Sydenhami gr.

duo.

Er ontstaat een wit neerslag van loodcarbonaat, terwijl tevens opium-alcaloïden zullen worden neergeslagen.

Acet. plumb, max. dos.;

0,050 p. d.

0,300 d. d.

De olie wordt door eenvoudige koking gesteriliseerd, en in, door koking, gedurende ³/₄ uur in water, gesteriliseerde flesch, met dito kurk gesloten, gebracht. Na bekoeling wordt de Eucalyptol. toegevoegd.

40

Laudani liquidi 8ydunham i gr.

quatuor. Ante additionem laudani solutio filtretur.

Sign.: externe.

Merc. subl. corr. vormt met de beide chloriden zeer oplosbare dubbelzouten.

Recipe;

64. V; Nitr. arg. 0,100, Nitratis argenti decigramma Chloret. natr. 1,0, unum,

Aq. des till. 100,0. Chloreti natrici gramma unum, Inst. ac. nitr. pur. Aquae destillatae gr. centum, don. f. sol. limp. Instilla acidum nitricum pu-

S. ext. rum donec fiat solutio limpida.

Signetur: externe.

Instilla = 2e p. sing. imp. van instillo I. R. = indrup-pelen.

Het gevormde chloorzilver lost in salpeterzuur niet op; eene heldere oplossing ontstaat niet.

Recipe:

65. r: Sulf. ferros. 6,0, Sulfatis ferrosi grammatasex, Permang. kal. 5,0, Permanganatis kalici gr. Aq. dest. 300,0. quinque,

M. D. S. Coll. or. Aqua destillatae gr. trecenta.

Misce. Da. Signa: collutio oris.

41

Er zal hier een troebele, bruine vloeistof ontstaan, daar het ijzerzout door het perman-ganaat wordt geoxydeerd, waarbij tevens eene onoplosbare mangaanverbinding neerslaat. Was tevens vrij zuur aanwezig, dan zou de vloeistof helder gebleven zijn.

gm. acaciae = gm. arabic., Invicem = afwisselend, nu en dan,

Sensim = langzamerhand, Clarificatio = helderwording.

Men late dus bezinken. Muc. gm. arab. = 2 dln. gom.

= 3 dln. water.

42

Old gaulthoriao ana guttas quinque.

Sign,: collutio oris.

Salol is in spiritus oplosbaar. iSpir frum. = brandewijn. Als surrogaat hiervan kan men gebruiken een mengsel van 2 din. spir. fort. en o dln. water (gemeten).

Kecipe;

68. Tjt: Aq. vulner. 150,0, Aquae vulnerariae gr.

Sulf. kal. al centum et quinquaginta,

„ zinc, aa 4,0. Sulfatis kalico-aluminici,

öolve. S. ext. „ zincici ana gr.

quatuor.

Solve. Sign.: externe.

Aq. vulner. = spir. trauma-ticus = een spiritueus destillaat van fol. salviae, melissae, rosmarini, herb, thymi, ma-joranae, flor. lavandulae.

In spiritus evenwel zijn de beide sulfaten onoplosbaar.

Paris 15 Nov. \'93. Prenez;

6!). F. Apoz. blanc 250 gr. Apozème blanc deux cents Jaune d\'oeuf 1. et cinquante grammes.

S. clysm. nutr. Jaune d\'oeuf un.

L\'enfant de Mr. Ö. Signé: clysme nutritif.

(voedend lavement).

48

Verscheiden Fransche doctoren schrijven hunne recepten in \'t Fransch. Jaune d\'oeuf = eidooier. Apozème blanc = Decoct, alb. Sydenh., dat volgens den Franschen Codex evenwel wordt bereid: door koking van phosphas calcis, gom, broodkruim en suiker met water en later toevoeging van aq. naphae.

Rep. lin nud. tert. pp, Ropotatur linimentum nudius

tertius praescriptum.

Nudiustertius = eergisteren.

Na eenigen tijd zal zich een harsachtige stof aan den wand der flesch afzetten. Toevoeging van enkele grammen spiritus verhindert dit, en doet \'t mengsel homogeen blijven.

44

aq. dep. circ. 50,0. puratae circiter gr Post mixt. c.

ad suill. (50,0,

aq. part. cvap. in baln. aq. usqued. pond 120,0 sit.

yedulo — vlijtig, circiter = ongeveer, partim — gedeeltelijk, usquedum = totdat.

Recipe:

1\'i. y; Extr. chin. f. 4,0, Extract! chinae fusci gr. qua-Ad. ped. taur. 50,0, tuor,

01. cac. 10,0. Adipis pedum tauri gr. quin-

01. bergam. gtt. XX. quaginta,

Olei cacao gr. decern,

bergamottae guttas vi-ginti.

Adeps ped. taur. = osse-klauwenvet (door koking der klauwen met water, en afschepping van \'t bovendrijvende vet verkregen).

De ol. cac. wordt onder \'t vet gesmolten; \'t extract eerst met warm water tot eene mellago gemaakt.

Recipe:

74. ]gt;; Oer. alb. 8,0, Cerae albae gr. octo,

45

Cal. script. = schrijfpen.

Daar vaseline geen vet is, heeft hier geen verzeeping plaats; \'tis hier dus \'tzelfde, wat men \'t eerst onder do vaseline mengt.

Acet. plumb, bas.;

Acet. plumb. 30 din. Lithargyr. 10 din. Aquae 100 din. (Bevat 18⁰/₀ lood)

Extr belladonn. max. dos. 0,020 p. d.; 0,080 d. d.

4(5

Meng de tragacanth en de glycerine, en laat eenigentijd staan. Meng \'t oxyd (goed fljn) onder de vaseline, en dan \'teerste mengsel er bij.

Voeg af en toe eenige druppels chloroform toe, dan zal de menging in korten tijd geschied zijn. De chloroform verdampt weer gedurende \'t wrijven.

Los de kamfer op in een gedeelte olie; smelt de cera

47

i tlavti) met de rest ulie; laat onder voortdurend roeren half bekoelen en meng met de kamferoplossing.

Het extract, met een weinig kokend water tot een mellago aangemengd, wordt dan toegevoegd.

De jodium met aether eerst fijngewreven. De kleur zal groenachtig worden, door vorming van jod. hydrargyros.

Jodium max. dos.:

0,030 p. d. 0,150 d. d.

Meng de tragacanth en de glycerine, en Iaat eenigentijd staan. Meng \'t oxyd (goed fijn) onder de vaseline, en dan \'teerste mengsel er bij.

Voeg af en toe eenige druppels chloroform toe, dan zal de menging in korten tijd geschied zijn. De chloroform verdampt weer gedurende \'t ■wrijven.

Recipe;

78. Cerae 10,0, Cerae gr. decem,

Camph. 3,0, Camphorae gr. tria,

01. oliv. 30,0, olivarum gr. triginta,

Extr. ratanh. l O.\' Kxtracti ratanhiae gr. quatuor. M. F. ung. \' Misce. Fiat unguentum.

Los de kamfer op in een gedeelte olie; smelt de cera

47

(tlava) met de rest olie; laat onder voortdurend roeren half bekoelen en meng met de kamferoplossing.

Het extract, met een weinig-kokend water tot een mellago aangemengd, wordt dan toegevoegd.

De jodium met aether eerst fijngewreven. De kleur zal groenachtig worden, door vorming van jod. hydrargyros.

Jodium max. dos.:

0,030 p. d. 0,1 öO d. d.

48

Recipe:

81. U: Empl. diap. 15,0, Emplastri diapalmae gr. quin-01. olivar. decim,

aq. ro saraa 5,0, Olei olivarum,

Acid, salic. 0,500, Aqua rosamm ana gr. quinque, Jod. kal. 0,400. Acidi salicylici gramma S ext. dimidium,

Jodeti kalici milligr.

quadringenta.

Sign, externe.

De pleister bij zachte warmte gesmolten worde gemengd met de olie, waarin de acid. salie, is opgelost; daarna druppelsgewijze er bij de oplossing van jod. kali in \'t rozenwater. Door vorming van jod. plumb, wordt de zalf geel.

Na eenigen tijd zal de zalf rood worden, vooral aan \'t directe zonlicht, door vorming van jod. hydrargyric.

49

Er blijkt uit \'t voorschrift, dat de Camphora, na gepulveriseerd te zijn, droog onder de zalf moet worden gemengd, wat zeer goed gaat, als men de zalf bij kleine gedeelten toevoegt.

Ung. neapol.: 25 dln. kwik.

75 dln. reuzel.

Smelt de coloph. met een gedeelte reuzel.

Roer het extract met een weinig water aan toteenmel-lago, hierbij de overige reuzel, en meng dan met \'t bekoelde eerste mengsel.

Recipe:

V: Acid. arsenic. 2,0, Acidi arsenicosi gr. duo,

Phen. cr. Phenoli crystallisati

Mur. morph aa 1,500. Muriatis morphini ana gramma M. F. past. dent. unum et dimidium.

Misce. Fiat pasta dentaria.

Phenol en mur. morph. leveren samen eene vloeistof.

3^l; Honderdtal.

ÓO

Recipe:

Empl. hydrarg. Emplastri hydrargyri,

„ bellad aa q. s. „ belladonnae ana

ut f. empl. rot. c. rad. quantum satis,

int. 9 c.M. c. rad. ext. ut fiat emplastrum rotundum 10 c M supr. cor. cum radio interne centimetro* Marg. empl. adh. obd, rum novem cum radio extemo centimetrorum decem, supra corium.

Marginem emplastro adhaesi-vo obduce.

rotundus = rond.

De te gebruiken hoeveelheid pleisters aldus te berekenen; \'t oppervlak is 9 X 9 X 3,14 c.M²., dus hoeveelh. pleister 9 X 9 X 3,14 X 0,150 = 38 gram ongeveer; dus empl. hydrarg.

„ bellad. aa 19. De kwikpleister in een niet te warmen mortier kneden onder de empl. bellad.

Empl. hydrarg. = 25 dln. kwik, met reuzel, was en loodpleister tot 100 dln. pleister.

Empl. bellad.:

Empl. plumb.

Cerae

p. fol. bellad. aa 2. ol. oliv. 1.

51

Jod. kal. en jod. met een weinig water tot een papje afgeroerd en onder de week gemaakte emplastrum gekneed. Men heeft noodig 9 X 7 x 0,150 = 9,45 gram pleister.

Ter uitstrijking een steenen spatel te gebruiken.

(Deze maakt men warm, door in kokend water te leggen).

Tenuiter = dun (adv.)

52

Men weet, dat in dit geval de hoeveelheid pleister niet berekend behoeft te worden. Een dunne laag is voldoende.

Regio frontalis — voorhoofd (eig. de voorhoofdstreek.)

De vorm van een voorhoofd-pleister is die van een halve ellips, waarvan de langste (ge-heeie) as ongeveer 14 c.M. zij, en de kortste (halve) as ongeveer 5 cM.

De berekening is dus:

li-X 5 x 3,14 X 0,120

milligr. pleister — 13,2 gram, dus van elk 6,6 gram. Wrijf beiden tot fijn poeder en maak met spiritus eene pillenmassa, ietwat aan den vochtigen kant. Strijk deze uit op het (over zijn geheele oppervlakte met kleefpleister bedekte) zeemleer; maak de oppervlakte met een warme spatel glad, en laat eenigen tijd liggen te drogen. Men heeft dan in korten tijd en met minder moeite een even fraaie pleister, als door smelting der beide harsen zou zijn verkregen.

53

Met water wordt eene pil-lenmassa gemaakt en deze uitgerold. Na korten tijd zijnde bacilli hard en broos.

De benoodigde hoeveelheid but. cac. worde aldus berekend : De inhoud van een bac. is = oppervl. grondvl. X lengte.

Oppervl. grondvl. = straal X straal X 3,14 dus hier 1 Vj X IV2 X Sj¹⁴- Ende geheele inhoud = 1X 1 X 3,14 X 100 m.M³quot;. = 706 m.M³. Het soort. gew. van ol. cac. is ± 0,9. Dus weegt een bacil 706 X Oj⁹ = ± 635 milligram. De geheele massa der 12 bac. weegt dus 12 x 0,635 = 7,62 gram.

54

Men neme massa voor 7 suppos., wegens \'t verlies, dat men heeft bij \'t smelten, kneden enz. Dus 490 milligr. extract, 21 gr. ol. cacao. Van deze massa wege men dan telkens zooveel af, als een suppos. moet wegen.

Extr. hyosc. max. dos.:

0,050 p. d. 0,300 d. d.

Recipe:

r.-: Sulf. natr. dil. 10,0, Sulfatis natrici dilapsi gr. de-

Sap. medic. 20,0. ^cein!

M. F. supp. X. Saponis medicati gr. viginti.

Misce. Fiant suppositoria decern.

Sulf. natr. dil. — Sulf. natr.

exsiccat.

55

Met glycerine massa maken.

Segmentum = stuk,

Nitens = glimmend (glad), Obtego, xi, ctum 111 =

bedekken, Immersus = gedrenkt.

56

Sap. superad. = overvette zeep.

Get. subst. — overige stoffen.

Los de sulf. cupri op in weinig water en voeg dit bij het gesmolten glyc. gelat, mengsel, giet daarna uit in cylinders van paraffine papier, in nat zand gezet, tenzij men speciale vormen mocht bezitten.

Neem voor eventueel verlies massa voor 5 of 6 stuks.

Sulf. cupri max. dos.:

0.130 p. d. 0.500 d. d.

57

De fijn gewreven schellak en de olie lossen in den abso-luten alcohol op, tot een zoogen. vernis. De dermatol worde daaronder gemengd. „Omschuddenquot; op \'t signatuur.

Recipe:

99. T£: P. tub. saleb 10,0, Pulveris tuberum saleb gr. Glycer. 20,0, decem,

Aq. dest. 200,0, Glycerini gr. viginti,

Jodof. farin. 10,0. Aquae destillatae gr. ducenta, S.; ext. Jodoformi farinosi gr. decem.

Sign.: externe.

Meng de saleb af met \'t kokende water, de jodof. met de glycerine. Na bekoeling bij elkaar.

58

omn. plan. imbuant. bombycinos puros tantos ut

Post bid. sicc. luc. omnes plane imbuantur. Post

rem. sol. temp. et biduum sicca, luce remota, so-

immitte in lag. ben. lita temperatura, et immitte

in lagenam bene claudendam.

fili bombyc. = zijden draden. Imbuantur = 3e p. pl. praes. conj. van imbuo = drenken, luce remota — van \'t licht

verwijderd, solita temperatura = bij

gewone temperatuur.

Uitgave van D. B. CENTEN, Amsterdam.

GElSGHIEDEmS

DER

miKgit m M

IN OPDRACHT

van de Nederlandsche Maatschappij ter bevordering der Pharmacie

BEWERKT DOOR

W. STOEDER,

Oud- Voorzitter en Honorair lid van genoemde Maatschappij. Buitengewoon Hoogleeraar in de Artsenvjhereidkimde aan de Am-sterdamsche Universiteit.

464 Bladz. Prijs f4. — ; gebonden / 4.75.

«I» »1» «H» *1» -l» 4i« rl» 4» ••l» *1»

Uitgave van D. B. CENTEN, Amsterdam.

uomiujEu

(SIMPLICIA en GALENICA)

DOOK

L. VAU ITALLIB,

Apotheker te Rotterdam.

Prijs: f 2.25; fr. p. p. f 2.35.

„Dit boekje heeft voornamelijk ten doel, den aanstaanden geneeskundigen, bij de studie der Pharmacognosie als leid-draad te dienen, terwijl het bovendien ook voor de adspi-rant apothekersbedienden tot handleiding kan strekken.

Met het oog daarop héb ik gemeend mij, bij de samenstelling van dit werkje, tot het vermelden van mor-phologische kenmerken te moeten bepalen; en slechts daar, waar dit volstrekt noodzakelijk is, worden de, door beschouwing met den microscoop, waarneembare eigenschappen der stoffen opgegevenquot;.

(Uit het Voorbericht).