PROEVE

KKNKIi

J. H. KROmHOUT_}

Luiliiuait-i icm raai, J/1 speet cur dei\' Gcniv.

2no Jupitor (juidem omnibus.

\'s GRAVENHAGE , J)i: UKUUOKÜKUÖ VAN CL KEF.

Kast 168 PI. D N⁰.1 6

RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT

0885 6571

PROEVE

EENER

O C3--A. ]sr IS IE

VAN

NEDERLAND\'S WEERMIDDELEN.

DOOR

J. H. KROMHOUT,

Luitenant-Generaal, Inspecteur der Genie.

y*

rquot; . ^

gt; . rU v

Ne Jupiter quidam omnibus.

\'S GRAVENHAGE ,

DE GEBROEDERS VAN CLEEF. 1894.

VOOR WOOR D.

Is het mogelijk om, zonder verhooging van het tegenwoordige budget voor Oorlog (ruim 22 millioen gulden), binnen een betrekkelijk gering aantal (8 il 9) jaren, de verdediging van Nederland, zoowel wat de doode als de levende strijdkrachten aangaat, behoorlijk te verzekeren?

Onze beantwoording van deze vraag in bevestigenden zin is nedergelegd in de volgende bladzijden.

Hierbij zij nochtans ton overvloede opgemerkt, dat wij van de veronderstelling uitgaan, dat gedurende genoemd tijdsverloop, geen wereldgebeurtenissen plaats bobben, die van beduidenden invloed zouden zijn op de waarde van het geld enz., ten gevolge van oorlog als anderszins.

\'s Gravenhagk, Juli 1894.

I 3Sr lEï O XJ ID-

Blz.

Doode weermiddelen....................1

Levende strijdkrachten....................22

Sterkte der militie............... .....23

Militiekader........................27

Dienstvervanging.....................32

Hulpdiensten.......................34

Opperbevelhebber.....................38

Departement van Oorlog...................40

Samenstelling der levende strijdkrachten.............41

Staren, wapens en dienstvakken................43

Groote Staf..... ................43

Generale Staf.....................44

Provinciale Staf.....................45

Plaatselijke Stat....................45

Geneeskundige dienst...................45

Administratie.....................46.

Infanterie.......................46

Cavalerie.......................47

Veld-Artillerie.....................48

Vesting-Artillerie....................49

Genie........................50

Slotwoord........................52

Staten:

A. Samenstelling der strijdkrachten in afgeronde getallen......53

B. Sterkte der militie....................55

C. Vergelijkend overzicht van de sterkte der officieren op 1 Januari 1894, met die volgens het ontwerp................C3

D. Globaal vergelijkend overzicht van de organieke sterkte van het kader op 1 Juli 1893 en die volgens het Ontwerp..........67

E. Aanvankelijke indeeling van de hulpdiensten bij mobilisatie in de verdedigingswerken, groepen enz................71

VI

Biz.

F. Groote Staf......................82

G. Generale Staf.....................83

H. Samenstelling van den Provincialen Staf...........84

I. Samenstelling en indeeling van den Plaatselijken Staf......85

K Samenstelling van den Geneeskundigen dienst en de geassimileerde rangen 87 L. Indeeling van den Geneeskundigen dienst in tijd van oorlog .... 91 M. Samenstelling en indeeling in oorlogstijd van de Administratie ... 95

N. Infanterie.......................101

O Voorloopige indeeling der Bewakings-Infanterie over de stellingen en

groepen....................... 108

P. Samenstelling der Cavalerie en Marechaussee....... . 109

Q. Indeeling der Cavalerie en Marechaussee bij mobilisatie......113

R. Veld-Artillerie en Trein.................117

S. Samenstelling der Vesting-Artillerie in tijd van vrede......125

ï. Indeeling der Vesting-Artillerie over de stellingen en groepen . . . 138 U. Samenstelling en verdeeling der Vesting-Artillerie over de Liniën,

Stellingen en Forten enz. in tijd van oorlog.........139

V. Staf der Genie.....................155

W. Genietroepen en recapitulatie van het geheele wapen der Genio . . .159

X. Overzicht van het Leger. (Wapens- en dienstvaksgewijze).....179

IJ. Indeeling van het Leger. (Splitsing der quot;Wapens en Dienstvakken over

Liniën, Stellingen, enz ).................183

Z. Samenstelling van het mobiele leger, der bezettingen van de verschillende Stellingen, Bureaux, Garnizoenen, enz..........201

Za. Samenstelling der Hoofdkwartieren.............221

VERBETERING VAN DRUKFOUTEN.

A. Doode weermiddelen.

Zooals uit den titel dezer stu die valt af te leiden, omvat zij eene organisatie, zoowel van de doode als van de levende strijdkrachten. Wij vermeenen toch dat deze, in een nauw verband staande, steeds te zamen dienen behandeld en beschouwd te worden.

Men zal immers in de eerste plaats de vraag dienen te stellen : wat wenscht men te verdedigen?

Nu ligt het geenszins in onze bedoeling, om in eene beschouwing te treden omtrent de verschillende manieren, waarop Nederland gedwongen zal kunnen worden tot eene mobilisatie enz. Dit is reeds zoo dikwijls gedaan, dat het niet wel mogelijk voorkomt, hieromtrent iets in het midden te brengen, zonder in herhalingen van anderen te vervallen.

Evenmin zijn wij voornemens, om in eene beoordeeling te komen of in eene weerlegging van zienswijzen van anderen, wanneer deze van de onze verschillen, daar dit den omvang van onzen arbeid vermoedelijk te veel zoude uitbreiden.

Wij wenschen alleen onze zienswijze omtrent de defensieaangelegenheden bloot te leggen en zooveel toe te lichten, als wij vermeenen dat noodig is, opdat zij voor ieder eenigszins deskundige voldoende duidelijk zal zijn, en laten de beoordeeling aan hen over.

In de eerste plaats zullen wij de doode weermiddelen in het kort behandelen.

Wij wenschen eene herziening van de vestingwet, en daarbij op eenige punten, eene inkrimping dier wet. Van de, door op-

1

2

heffing van werken, vrijkomende terreinen, wenschen wij niets weg te doen, dan nadat met voldoende zekerheid kan aangetoond worden, dat zij voor militaire oefeningen geene of zeer weinig waarde meer hebben.

Die welke gemist kunnen worden, zouden ten bate van den Staat kunnen verkocht worden.

a. Van de sperforten wenschen wij alleen te behouden;

Westervoort (op de Plei);

Pannerden en

Kraijenhoff,

omdat deze, naar onze meaning, onvermijdelijk noodig zijn, om ons te vrijwaren tegen eene overrompeling van twee spoorwegbruggen en den hoofdtoegang, tot ons land, te water.

De andere spoorwegbruggen kunnen, naar wij vertrouwen, voldoende beschermd worden geacht, om het op eene vernieling, door springmiddelen, aan te laten komen.

b. Van de werken aan de Wester-Schelde zouden wij Neuzen wenschen op te heffen als vesting, en dit te vervangen door een zelfstandig kustfort, en in verband daarmede Ellewoutsdijk te restaureeren naar de eischen van den tijd.

Hiermede zoude men, naar onze meening, de verdediging der Wester-Schelde, voor het doel, dat men er mede beoogt, beter verzekerd achten dan in den bestaanden toestand en allicht 1000 man bezettingstroepen winnen. Wellicht zoude het ernstige overweging verdienen, de bewaking en eventueële verdediging van het zeegat aan onze marine over te laten.

c. De Nieuwe Hollandsche Waterlinie — liever te noemen «Utrechtsche Linie\' — zouden wij zeer zeker nimmer prijs geven, maar wij zijn geneigd, haar in dien zin in te krimpen, dat wij aan de vesting Nnarden c.a. niets ten koste willen leggen, maar de verdediging van daar verplaatsen naar Mulderherg, met behoud als garnizoensplaats van het later te vereenvoudigen, en niet meer als vesting te beschouwen Naar den.

Hierdoor verkrijgt men onder meer eene niet onaanzienlijke besparing van bezettingstroepen. Daarenboven biedt eene stelling te Muiderberg verschillende voordeelen aan;

3

1°. de inundatie binnendijks, met het oog op de gesteldheid van het terrein reeds voldoende te achten hij een peii van 0.20 AP., is binnen zeer korten tijd reeds verzekerd;

1quot;. opruimingen zijn er nagenoeg niet te doen;

3°. de benoodigde bezettingstroepen zijn luttel;

Men kan zich, bij eene versterking vóór Muiderberg, om zoo te zeggen steeds gereed achten, om den vijand aldaar af te wachten.

Verder zouden wij, tot verbetering der andere werken van de

Utrechtsche Linie, eene zekere som willen besteden nadat de werken in de Stelling van Amsterdam voltooid zullen zijn.

d. Van de stelling van het Hollandsch diep en het Volkerak zouden wij alleen willen behouden het werk te Nvmansdorp, hetwelk verbeterd moet worden. Dit werk zoude, met een fort op de Deeneplaat en een fort te Willemsdorp, en met de werken van de stelling van de monden der Maas en van het Haringvliet, de verdedigingslinie van het zuidelijk frontier moeten vormen.

Ook hier zoude men de verdediging kunnen overlaten aan onze marine, in plaats van twee nieuwe forten te bouwen, maar men bedenke wel;

dat eene verdediging met schepen op den duur aan den lande meer kost, dan eene met permanente werken.

Hier staat evenwel tegenover, dat men schepen ook op andere punten kan gebruiken, indien de omstandigheden dit eischen.

De opheffing van de Stelling van Willemstad, geeft ook eene besparing aan strijdkrachten van 2000—3000 man.

e. De Stelling van den Helder moet blijven.

f. De Stelling van Amsterdam zoude voltooid moeten worden met pantserkoepel-forten, terwijl eene verbetering van de verdediging van het Noordzee-kanaal ook hoogst wenschelijk voorkomt.

Door pantserkoepel-forten verstaan wij forten, waarin o. a. een of meer pantserkoepels tot opstelling eener veiligheids-bewapening.

Door het opheffen van Naarden, Neuzen, en de Stelling van Willemstad, zoude men 5000—6000 man bezettingstroepen uit-

4

winnen, hetwelk voor ons niet van belang ontbloot is te achten, vooral nu men voor Amsterdam zooveel bezettingstroepen noodig heeft.

Naar dezerzijdsche meening zoude het verdedigingsstelsel moeten zijn als volgt, waarbij tevens, zooveel noodig, de verdeeling daarvan in groepen is aangegeven.

a. Speeforten (permanent te bezetten.)

1. Westervoort.

2. Pannerden.

3. Kraijenhoff.

b. Sperwerken. (niet permanent te bezetten.)

1. Neuzen.

2. Ellewoutsdijk.

c. Utrechtsche Linie.

5

6

Groepen,

1 Linie Legmeer. 2. de Kwakel

Ouderkerk 1 3 de Dracht.

4. Uithoorn. 5 Waver-Amstel. 1. Weesp.

Diemerbrug. 2. Muiden.

( 3. Muiderberg.

en dan nog:

de Veiligheidsei or del.

Tot verdediging van deze linién, stellingen en forten, zal men een leger behoeven, bestaande uit;

a. Mobiele troepen.

b. Bewahings-troepen, en

c. Bezettings-troepen.

Bij het bepalen van de sterkte, welke deze verschillende troepensoorten zouden moeten bekomen, is men van het beginsel uitgegaan:

a. de mobiele troepen te brengen tot een minimum en te stellen op.................± 48 000 man ;

b. de bewakingstroepen, uitsluitend uit infanterie bestaande, in te deelen over de verschillende stellingen, zooals men vermeent dat voldoende zal zijn, waardoor men tot eene getalsterkte komt van................± 34 000 man ;

c. de bezettingstroepen, in hoofdzaak uit vesting-artillerie en genietroepen samengesteld, te bepalen door de sterkte der bezetting van elk verdedigingswerk na te gaan, waardoor men komt tot een cijfer van...........± 29 000 man;

of te zamen . . . ± 111000 man.

Wij zullen, alvorens van de doode weermiddelen af te stappen, nog even nagaan, op welke verschillende wijzen men onder anderen deze, bestaande in: vestingwerken, geschut, geweren, enz. in een betrekkelijk korten tijd (8—9 jaren) in orde zou kunnen maken, zonder de begrooting van Oorlog (± 22 millioen) daarvoor meer te belasten, dan nu het geval is.

7

TV⁰. 1.

Berekening eener flnanetëele operatie tot het In orde brengen der defensie In 8 Jaren.

Er wordt aangenomen, dat men in acht jaren zal moeten verwerken en uitgeven voor verdedingswerken, geschut, geweren, enz. 36 millioen gulden, en dat de buitengewone uitgaven, benevens de vestingwet, in de eerste acht jaren, te zamen hoogstens 2.7 millioen mogen bedragen, even als thans het geval is, en daarna gedurende acht jaren dr ƒ 2 280 000 voor rente en aflossing mag worden besteed.

De uitgaven gemiddeld per jaar ± 4.5 millioen bedragende, zoo zal men jaarlijks moeten bekomen:

± ƒ 2 700 000 uit de begrooting en

rt » 1800000 door uitgifte van schatkistbiljetten, waarvoor later, na de acht jaren, eene leening zoude aangegaan kunnen worden, tenzij men dit dadelijk kan en wil doen, onder eene behoorlijke regeling voor de jaarlijksche verstrekking.

De uitgifte der schatkistbiljetten zal telkenjare hooger worden, dewijl elk jaar de rente van de vorige uitgifte er bij komt.

In den volgenden staat heeft men een overzicht der operatie.

ZBESCZEÏUKB^^IFL:;

11

ivo. a.

Wil men bij gelijken werktijd als voren (N⁰. 1.) de aflossing in negen jaren doen geschieden, dan behoeft voor rente en aflossing, gedurende dien tijd, slechts ongeveer ƒ 2 056 000 per jaar besteed te worden, zooals uit den volgenden staat blijkt.

12

1 ^ lo

TJIT TE G-EVEKT:

15

JNo. 3.

Berekening eener flnanclëele operatie tot het In orde brengen der defensie In 9 Jaren.

Er wordt aangenomen dat men in negen jaren zal moeten verwerken en uitgeven voor verdedigingswerken, gesehut, geweren, enz. ± 36 millioen gulden, en dat de buitengewone uitgaven, henevens de vestingwet, in de eerste jaren, te zamen hoogstens

2.7 millioen mogen bedragen, en daarna gedurende zeven jaren ± ƒ 2 120 000 voor rente en aflossing mag worden besteed.

De uitgaven gemiddeld ± 4 millioen bedragende, zoo zal men jaarlijks moeten bekomen:

± ƒ 2 700 000 uit de begrooting en

-r ƒ 1300 000 door uitgifte van schatkistbiljetten, waarvoor later, na jaren, eene leening zoude aangegaan kunnen worden, tenzij men dit dadelijk kan en wil doen, onder eene behoorlijke regeling voor de jaarlijksche verstrekking.

De uitgifte der schatkistbiljetten zal telkenjare hooger worden, dewijl elk jaar de rente van de vorige uitgifte er bij komt.

In den volgenden staat heeft men eon overzicht der operatie.

16

17

2

19

JNo. 4.

Wil men bij gelijken werktijd als voren (No. 3) de aflossing in acht jaren doen geschieden, dan behoeft voor rente en aflossing, gedurende dien tijd, slechts ongeveer ƒ 1881000 per jaar besteed te worden, zooals uit den volgenden staat blijkt.

20

IB IB S C ü I KI IB .A. .A. IR,:

Wij achten het geenszins onwaarschijnlijk, dat er lieden zullen zijn, die eene leening, zooals boven bedoeld, niet gerechtvaardigd l

vinden, omdat de tijd, waarin het geld zou besteed of verwerkt worden, te lang voorkomt en men gevaar loopt, dat bij de aanhoudende verbeteringen en veranderingen op fortificatorisch \'

gebied, het eerst gemaakte al niet meer aan alle eischen zal

21

voldoen, wanneer het geheel voltooid zal zijn. Wij kunnen deze zienswijze evenwel niet deelen.

Wellicht ware eene andere oplossing te vinden en wel:

door bij de wet te regelen, dat gedurende de eerstvolgende 8—9 jaren het budget van oorlog per jaar zoude verhoogd worden met 1 \'/₂ millioen tot voltooiing der weermiddelen.

22

B. Levende Stpijdkrachten.

De grondslagen, waarop de organisatie der levende strijdkrachten moet berusten, zijn naar wij vermeenen de volgende:

a. algemeene dienstplicht.

b. een leger bestaande uit vrijwilligers en miliciens-,

c. dienstvervanging;

d. afschaffing der schutterijen.

a. Algemeene dienstplicht.

Art. 180 der Grondwet zegt; «Alle Nederlanders daartoe in «staat, zijn verplicht mede te werken tot handhaving der onaf-«hankelijkheid van het Rijk en tot verdediging van zijn grond-«gebied»

Behalve de vrijstellingen wegens broederdienst, eenige zoons, uitgeslotenen, lengtemaat en ziekelijke gezondheid, moet een ieder medewerken tot de verdediging, evenwel zonder dat allen met de wapenen behoeven geoefend te worden.

Daarom zal slechts een — door het lot aangewezen — gedeelte, in den wapenhandel geoefend worden, en zal het overige gedeelte bestemd en ingedeeld worden tot verschillende hulpdiensten.

Een ieder is dienstplichtig;

1°. in het actieve leger: 6 jaren;

2°. in de eerste reserve: 2 jaren;

3quot;. in de tweede of aanvullings reserve: 3 jaren;

te zamen 11 jaren; en

4°. in de landstorm: tot zijn 50ste levensjaar.

b. Vkltwilligebs en miliciens.

Het leger zal bestaan uit hoogstens 14000 man, hoven de 20 jaren, aan vrijwilligers, met inbegrip der officieren, terwijl men eene eerste vrijwillige verbintenis daartoe zal kunnen aangaan voor den tijd van 5 jaren.

De diensttijd voor de miliciens, is boven reeds opgegeven.

23

c. Dienstvebvanging.

Dienstvervanging wordt toegelaten voor hem, die tot eene oefening met de wapenen is aangewezen, zonder evenwel hem, die een dienstvervanger neemt, vrij te stellen van den hulpdienst, waartoe hij alsdan zal aangewezen worden.

d. Schutterijen.

De Schutterijen worden afgeschaft, terwijl bij mobilisatie, tot bewaking van gevangenissen en bewaring van de inwendige rust, de landstorm bestemd is.

Hierachter zullen de bovengenoemde categorieën nader uiteengezet en nu alleen, in den staat A, een overzicht gegeven worden van de getalsterkte, in ronde cijfers, van de behoorlijk geoefende legermacht, die men, naar dezerzijdsche meening, op bovenstaande grondslagen zal kunnen verkrijgen.

r. Sterkte der militie.

In overeenstemming met het Verslag der Staats-Commissie, ingesteld bij Koninklijk Besluit van 10 Juni 1888 Nquot;. 26, wordt door ons aangenomen, dat het aantal ingeschrevenen voor de militie zal kunnen bedragen: 40 000 man.

Men neemt aan dat van dat aantal afgaan:

wegens broederdienst.........± 10 000

als eenige wettige zoons....... 5 400

en dat uitgesloten zijn........ 100

te zamen . . 15 500

Aangezien het dezerzijds zeer wenschelijk wordt geacht, om de lengte-maat voor de militie te verhoogen, (bv. tot 1.60 meter), rekent men dat van de resteerende 40 000—15 500 24 500 lotelingen, zullen worden afgekeurd: 18 5 pet. = 4500, zoodat er overblijven; 24 500 — 4500 = 20000.

Van dit aantal zullen er, volgens de bestaande statistieken,

24

afgewezen worden, wegens ziekelijke gesteldheid : 12.5 pCt. =r 2500, zoodat er overblijven 20000—2500^= 17 500, waarvan men kan rekenen dat zich in dienst bevinden: 1500 man, zoodat volgens de berekening, jaarlijks 16 000 jongelieden voor den dienst zouden beschikbaar blijven.

Aangezien het streven is, eene voldoende legermacht te bekomen, met den minst mogelijken druk op de natie, en dewijl het financieel voordeeliger is, kleine lichtingen te nemen met langen diensttijd dan groote lichtingen met horteren, en vooral omdat men daardoor mannen van rijperen leeftijd in de gelederen behoudt, willen wij de jaarlijksche sterkte der militie, niettegenstaande de toenemende bevolking in ons land, handhaven op 11000 man, waarvan vermoedelijk bestemd voor de zeemilitie 500 man, zoodat de sterkte der jaarlijksche landmilitie zoude moeten blijven 10 500 man.

Op dit cijfer willen wij dan ook de organisatie baseeren.

Van de bovengenoemde 16 000 beschikbare jongelieden zullen dus: 16 000 — 11 000 = 5000 van inlijving, tot eene oefening met de wapenen, bevrijd blijven.

Nu ligt het evenwel geenszins in de bedoeling, zooals wij reeds zeiden, deze 5000 militieplichtigen van alle dienstverplichting te ontslaan, maar men wil hen wel degelijk gebruiken voor verschillende hulpdiensten.

Hierop zal later worden teruggekomen.

Volgens de statistische gegevens mag men aannemen, dat het achtereenvolgende zoogenaamde «Verloop» der militie zal bedragen voor ééne lichting, van a man:

één jaar na de inlijving tot op. ...... . 0.939 a

Te zamen .... 5.288 a waarvoor te stellen 5.29 a, zoodat de sterkte van de militie

25

ad 10 500 man per lichting, bij een diensttijd van zes jaren zal bedragen: 5.29 X 10 500 = 56 000 man.

Dit cijfer geeft de sterkte der militie aan voor het actieve leger.

Na verstreken diensttijd in het actieve leger, gaat de militie-plichtige over in de eerste Reserve, ten einde daarbij twee jaren ingelijfd te zijn.

Volgens de statistiek verloopt de aanvankelijke lichting a

zeven jaar na de inlijving tot op........ 0 83 a

acht » »» » nu........0.82 a

Te zamen

waardoor alzoo de militie der eerste Reserve eene getalsterkte zal bekomen van 1.65 X 10 500 = 17 000 man.

Zoodra de diensttijd in de eerste Reserve geëindigd is, zal de militieplichtige overgaan in de tweede of aanvullings Reserve, ten einde daarin nog drie jaren beschikbaar te blijven voor het leger.

Dezelfde statistiek volgende, zal de aanvankelijke lichting a verloopen:

negen jaar na de inlijving tot op........0.81 a

tien »»• » n n........0.79 a

elf » » » « »»........0.78 a

Te zamen . . . 2 38 a

zoodat de tweede Reserve eene getalsterkte zal verkrijgen van: 2 38 x 10500 — ± 25000 man.

Na deze elfjarige dienstverplichting gaat men over in den landstorm, — welke in den geest der tegenwoordige schutterij georganiseerd wordt — tot op 50-jarigen leeftijd.

Resumeerende zal men dus over de volgende miliciens, als geoefende soldaten, kunnen beschikken:

Te zamen . . . . 98000 man.

26

(Zie Staat A,) boven en behalve de vrijwillig dienenden De vrijwilligers stellende op een minimum van 13000 man, zoude men kunnen rekenen op eene legersterkte van: 98000 13000 = 111000 man, waarvan men evenwel al spoedig bij, en onmiddellijk na de mobilisatie, een verlies aan ontbrekenden en zieken van circa 10 pCt. zal moeten aftrekken, zoodat men, in ronde cijfers, eene legermacht van: 100000 man geoefende troepen te velde en in de lini\'én zal kunnen brengen.

Die troepenmacht komt ons voldoende voor, omdat wij in hoofdzaak een verdedigenden oorlog zullen te voeren hebben, waarbij zeer veel partij getrokken kan worden van de boven reeds genoemde miliciens voor hulpdiensten, waardoor de legersterkte feiteüjk wordt vergroot.

Zooals wij gezien hebben, blijven er jaarlijks 5000 militie-plichtigen over, icelke niet met de wapenen geoefend worden.

De sterfte — of het verliescijfer — dezelfde nemende als boven, zullen deze militieplichtigen verminderen:

voor het Actieve leger:

tot op 5.29 x 5000 = . . . . 26000 man.

voor de Eerste Reserve:

tot op 1.65 x 5000 = . . . . 8000 »

voor de Tweede Reserve:

tot op 2.38 x 5000= . . . . 12000 »

Te zamen . ... ± 46000 man.

Ook dit aantal met circa 10 pCt., aan afwezigen en zieken, verminderende, zal men voor hulpdiensten kunnen beschikken, in ronde cijfers, over 40000 man.

Dit maakt alzoo te zamen:

140000 man, waarvan 100000 man, met de wapenen geoefend.

27

D Militie-kader.

Het streven is om een groot deel van het kader, zoowel wat luitenants als sergeanten en korporaals betreft, te bekomen uit de militie, en dit wil ons zeer wel doenlijk toeschijnen, wanneer men dat kader maar wil betalen, ook gedurende den tijd dat het zich met groot verlof bevindt.

Aan militie-kader, opgeleid in het leger, gedurende één jaar, wordt dezerzijds ver de voorkeur gegeven boven het reserve-kader, grootendeels buiten het leger geliefhebberd.

De bevordering van dit kader vermeenen wij op de volgende grondslagen te moeten doen berusten.

Zij, die blijken geven van voldoende theoretische en praktische kennis, worden, onverschillig den tijd, dien zij onder de wapens zijn, bevorderd tot korporaal, zoodat de geoefendheid in exerceeren, schijfschieten, theorie, enz. door den milicien opgedaan vóór zijn onder de wapenen komen — en door ons zeer gewaardeerd — hem hierin ten goede komt.

Hunne soldij, enz. is gelijk aan die der gewone korporaals.

Men vermeent, dat voor de miliciens, die zich toeleggen op bevordering, de gemiddelde tijd om voor korporaal in aanmerking te komen, gesteld zal kunnen worden op 3 è 4 maanden, wanneer zij door de bovenbedoelde voorafgaande oefeningen, meer of minder onderlegd, in dienst komen.

Deze militie-korporaals verrichten den gewonen dienst, en bekomen nu eene afzonderlijke opleiding voor den graad van sergeant, welke opleiding in gemiddeld 3 a 4 maanden mogelijk wordt geacht.

Bij hunne aanstelling tot militie-sergeant, komen zij geheel gelijk met de gewone onderofficieren.

Wanneer men nu een specialen opleidingstij d van gemiddeld 3 maanden rekent, om benoemd te kunnen worden tot militieluitenant, dan zou zulk een jongmensch nog minstens een maand als zoodanig dienst kunnen doen.

Bij zijne benoeming, bekomt de militie-luitenant, voor eerste uitrusting, eene som van ƒ 200 en, onder de \'wapenen zijnde, een jaarlijksch traktement van ƒ 900.

28

Zoodra de militie-korporaal, militie-sergeant en militie-luitenant met groot verlof zijn, bekomen zij, in plaats van hunne soldij of traktement, eene vergoeding (verlof soldij of verlof traktement) berekend naar eene icekelijksche toelage:

voor een korporaal van » » sergeant » » luitenant

en dit gedurende de nog 5 resteerende jaren, dat zij behooren tot het actieve leger.

Hiervoor hebben zij niets te doen dan te zorgen, voldoende op de hoogte te blijven van hunnen dienst, hetwelk gedurende de jaarlijksche herhalingsoefeningen van 13 a 20 dagen moet blijken

Is deze bedrevenheid niet voldoende meer te achten, dan kunnen zij teruggesteld worden, of wel, desverkiezende, zoolang onder de wapenen blijven, totdat zij het verleerde wederom voldoende machtig zijn.

Bij den overgang naar de Eerste Reserve, dus bij den aanvang van het 7^de militiejaar, worden de wekelijksche toelagen verminderd, en wel:

voor een korporaal tot » » sergeant » » » luitenant »

Dit is eene bezuiniging in verband met de kortere herhalingsoefeningen van 6 a 13 dagen, waartoe zij opgeroepen kunnen worden.

Wanneer men nu in aanmerking neemt, dat een dienstvervanger allicht f 600 zal kosten en dat men, door in persoon voor den gewonen dienst onder de wapenen te komen, zich gedurende zeven jaren, na den eersten oefeningstijd, nog eene wekelijksche toelage van een, voor velen niet onbelangrijk bedrag verzekeren kan, dan komt het ons niet twijfelachtig voor, dat men behoorlijk militie-kader zal kunnen verkrijgen, en vermeenen wij dan gerust te mogen rekenen op een getal van:

1 pCt. militie-luitenants,

2 » militie-sergeanten, en

3 » militie-korporaals.

29

Wanneer de milicien uit de Eerste Reserve overgaat in de Tweede of aanvullings Reserve, houdt de wekelijksche toelage op.

Dat dergelijke regeling een nog al aanzienlijk bedrag zal vorderen is duidelijk, en dit zullen wij thans nagaan, in de veronderstelling, dat alle militie-kader compleet zij en wel na 8 jaren, na de invoering van dien maatregel.

Volgens den Staat B, rekenen wij, voor:

het actieve leger op :

544 militie-luitenants,

1118 militie-sergeanten, en 1670 militie-korporaals,

welke verloopen in:

de Eerste Reserve, tot op :

182 militie-luitenants,

351 militie-sergeanten, en 534 militiekorporaals.

Het verdere kader, hetwelk men in de Tweede Reserve zal overhouden, kan, hier op dit oogenhlik, buiten beschouwing blijven. De kosten zullen bedragen:

Voor het Actieve leger:

544 militie-luitenant = 544 x 52 x 6.50 = ƒ 183 872 1118 militie-sergeanten = 1118 x 52 x 2.50 = » 145 340

1670 militie-korporaals r= 1670 X 52 x 1.25= » 108 550 ----

ƒ 437 762

Voor de Istc Reserve:

182 militie-luitenants 182 x 52 X 5.00 = ƒ 47 320 351 militie-sergeanten = 351 X 52 x 2.00 = » 36 504

534 militie-korporaals = 534x52x1.00= » 27 768 --

ƒ 111592

Te zamen .... ƒ 569 354 Hierbij te voegen aan 1ste uitrusting voor 100 officieren : 200 X 100 =...........» 20 000

ƒ 569 354

Waarvoor te stellen van ƒ 570 000.

30

Dit bedrag zal gevonden kunnen worden, door eene inkrimping van het tegenwoordige kader bij ons leger, (officieren, onderofficieren, korporaals enz.) niettegenstaande de leger-nitbreiding.

De hiernavolgende Staat C geeft aan, hoeveel het tegenwoordige aantal officieren (vrijwillig dienenden) bij de nieuwe organisatie, zoude kunnen verminderen, namelijk 200 (211), waardoor eene besparing aan uitgaven van ƒ 200000 zoude worden verkregen.

Hierboven hebben wij gezien dat het aantal militie-luitenants zoude bedragen;

544 182^=726,

zoodat het totaal officieren per slot van rekening zoude vermeerderen met:

726 — 211 r= 515 ol 500 luitenants.

Uit den Staat D blijkt, dat de tegenwoordige sterkte aan onder-officieren, korporaals enz. zoude kunnen verminderen met 1700 man, waardoor eene bezuiniging zoude ontstaan van ƒ 500000.

Het aantal militie-onderofficieren en korporaals bedraagt evenwel: 1118 1670 351 534 = 3673,

zoodat het totaal, bij de nieuwe organisatie feitelijk wordt vermeerderd met;

3673 —1717 = 1956 of 2000 man.

De besparingen, verkregen door eene vermindering van het aantal beroep-soldaten (officieren, onderofficieren, korporaals, enz.) zouden diis bedragen:

aan officieren....... ƒ 200 000

» minderen . ..... » 500 000

te zamen ■■■■ / 700 000 waarmede dus de meerdere kosten van het militie-kader, ad ƒ 570 000, zouden gedekt worden. Men ziet hieruit, dat bij eenige misrekening onzerzijdsch, en zoodanige misrekening is zeer wel mogelijk, de kosten vermoedelijk toch zeer ruim zullen gedekt worden.

Zoo noodig zoude zelfs eene vermeerdering van het aantal onderofficieren met 200 nog zeer goed kunnen geschieden, aangezien

31

dit nog geen ƒ 100 000 per jaar zoude kosten. Dit zoude dan ruim 1 onderofficier per compagnie Infanterie meer geven.

Hen, die bevreesd zijn, dat men op een militie-kader van

1 pCt. militie-luitenants

2 » militie-sergeanten en

3 » militie-korporaals

niet zoude mogen rekenen, verwijzen wij naar hierachter, onder: „Samenstelling der levende strijdkrachten,quot; alwaar deze aangelegenheid nader is uiteengezet.

Uit den aanvang dezer afdeeling zal gebleken zijn, dat het in onze bedoeling ligt, de militie voor eerste oefening, ten minste 12 maanden onder de wapenen te houden.

Het komt ons voor, dat deze eisch niet te hoog is gesteld, en dat de praktijk leert, dat men dien oefeningstijd als een minimum moet beschouwen.

Zij, die vermeenen dat men met een korteren eersten oefeningstij d kan volstaan, geven zich geen voldoende rekenschap van de eischen die aan een bruikbaar soldaat, in den tegenwoordigen tijd, moeten gesteld worden en zien over het hoofd, dat tot het vormen daarvan noodig zijn: opvoeding en onderricht.

Het laatste is mogelijk, omdat de elementaire exercitiën enz., in betrekkelijk korten tijd onderwezen kunnen worden, ja, voor een goed deel reeds vóór het in dienst komen zijn aangeleerd, maar de opvoeding, is een geheel andere zaak. Deze kan in geen enkele weken of maanden aangeleerd worden, maar eischt langeren tijd.

Ware het mogelijk den soldaat geheel of nagenoeg geheel van de burgermaatschappij af te scheiden, door hem, bijvoorbeeld, op een fort te logeeren, wellicht zou men daardoor een paar maanden (hoogstens) kunnen winnen. Wij zouden daarmede wel de proef willen wagen, voor wat de militie der vesting-artillerie betreft.

Overigens komt ons een eerste oefeningstij d, zoowel voor het

32

militiekader als voor den milicien-soldaat, der onbereden wapens, van minstens 12 maanden, gebiedend noodzakelijk voor, en moet die tijd, voor de bereden wapens, gebracht worden op minstens 16 maanden.

E. Dienstvepvanging.

Hoewel de meening toegedaan zijnde, dat een ieder, die daartoe in staat is, bij eene eventueele verdediging van den Nederlandscben bodem, het zijne moet bijdragen, komt het ons niet noodig, ja zelfs niet wenschelijk voor, dat daarom een ieder als soldaat, onder de wapenen, geoefend moet worden.

Het zou immers onze finantieele krachten te boven gaan, om alle militieplichtigen te oefenen en als behoorlijk geoefende soldaten tegenover den vijand te brengen, en om in den tegenwoordigen tijd, slecht of onvoldoend geoefende manschappen tegenover eene geoefende legermacht in het vuur te brengen, daartoe ontbreekt ons de moed. Wij achten dit onverantwoordelijk.

Daarom verlangen wij een betrekkelijk klein maar goed geoefend leger, namelijk een actief leger met de noodige reserves, als \\ste categorie, gesteund, voor het verrichten van tal van hulpdiensten , door ongeoefenden als 2de categorie.

Wij zijn bepaalde voorstanders van het behoud der dienstververvanging, maar onder zeer bepaalde voorwaarden, die wij hieronder zullen ontwikkelen.

Onze bedoeling is — wij zeiden het reeds boven — dat een milicien, die een nommer heeft getrokken, hetwelk hem aanwijst voor de 1ste categorie of ingelijfden voor wapenoefening, het recht heeft zich door een ander te doen vervangen, op de uitdrulckelijke voorwaarde evenwel, dat hij dan geenszins van den dienst vrijkomt, maar overgaat bij de 2de categorie, en dus aangewezen wordt voor eene der vele hulpdiensten.

Een militieplichtige der 1ste categorie, bovenbedoeld, kan zich laten vervangen:

1°. door te ruilen met iemand van zijn eigen lichting.

De dienstvervanger, welke men hierdoor bekomt, behoort «per

33

se» tot het zoogenaamde blijvend gedeelte, wordt dan ook gedurende 18 maanden tot eerste oefening onder de wapenen gehouden en dient dus tot verlichting van den diensttijd van anderen.

2°. door tot dienstvervanger te stellen, iemand, die zijn militie-tijd, voor zoover den dienst in het actieve leger betreft, uitgediend heeft, zijnde dit dus mannen van 26-jarigen leeftijd.

Aangezien deze een behoorlijken graad van oefening bezitten, wordt hun verblijf onder de wapenen aanmerkelijk bekort en wel bijvoorbeeld tot,

a. 8 maanden, wanneer zij den graad van militie-sergeant hebben;

b. 5 maanden, indien zij militie-korporaal; en

c. 8 maanden, wanneer zij gewoon soldaat zijn.

In de onder a en amp; genoemde gevallen, hebben deze miliciens, gedurende hun verblijf in de Eerste Reserve, eene zekere toelage, doch deze houdt op, zoodra zij als dienstvervanger in dienst treden.

De bovengenoemde tijden slaan alleen op het onder de wapens zijn voor eerste oefening, want zij moeten steeds deelnemen aan de jaarlijksche herhalingsoefeningen, die zoo heilzaam te achten zijn.

3°. door tot dienstvervanger te kiezen een vrijwilliger uit het leger, wanneer diens verbintenis afgeloopen is.

Uit den aard der zaak, kan de eerste oefeningstijd voor deze dienstvervangcrs nog meer bekort worden, dan voor de onder 2°. genoemden, en wel bijvoorbeeld;

o. is de dienstvervanger een onderofficier, zoo wordt hij 1 maand onder de wapenen gehouden;

h. is hij korporaal, dan gedurende den tijd van 2 maanden; en

c. is hij soldaat, dan zal die eerste oefeningstijd gebracht worden op 4 maanden.

Voor herhalingsoefeningen moeten zij steeds opkomen.

De grondgedachte van deze regeling is:

in de eerste plaats, om op deze wijze stof te bekomen tot het aankweeken van goed bruikbaar militie-kader; en

ten tweede, om vooral mannen van rijperen leeftijd, zoolang mogelijk, in de gelederen te bekomen.

Wij vermeenen aldus, op eene voor het leger voordeelige en voor de natie niet nadeelige wijze, te zullen kunnen voorzien in een behoorlijk militiekader, en durven verwachten, dat de vrijwillige dienstneming hierdoor gebaat zal worden.

8

34

Iemand toch, die als vrijwilliger op jeugdigen leeftijd in dienst komt, kan zich, na afloop van zijne eerste dienstverbintenis, welke gesteld zou kunnen worden op 5 jaren, voor een goed deel van zijn volgend leven eene geldelijke bijdrage bezorgen, hoewel hij in de burgermaatschappij is teruggekeerd.

Immers het eerste dienstverband van een als jongeling in dienst getreden persoon, eindigt op 28—24 jarigen leeftijd en hij kan nu tot zijn 24—30, 30—36, en, wanneer hij physiek nog geschikt blijft, wellicht tot zijn 36—42 jaar als dienstvervanger optreden.

Zooals boven werd uiteen gezet, hangt van zijn graad af, de tijd welke hij voor eerste oefening om de zes jaren moet dienen. Daarenboven moet hij de herhalingsoe/eningen bijwonen.

Wanneer men nu eens aanneemt, dat aan een dienstvervanger wordt uitbetaald eene som van ƒ 600, dan geeft dit zonder rente-berekening per jaar V₆ X 600 = ƒ 100, of per week eene toelage v£.n ƒ 2.00, en dit is in den tegenwoordigen tijd eene, voor velen niet te versmaden tegemoetkoming,

En door dit stelsel verleent men toch geen bijzondere gunsten aan degenen, die de dienstvervangers stellen, want zij blijven beschikbaar voor de vele hulpdiensten, die bij een oorlog zeker niet minder aan gevaar zullen blootstaan.

F. Hulpdiensten.

De militieplichtigen, welke aangewezen zijn tot het verrichten der verschillende hulpdiensten, zullen reeds in vredestijd het hunne moeten bijdragen, om de oefeningen van hen, die met de wapenen worden geoefend, te bevorderen.

Wij zouden namelijk de daarvoor jaarlijks overschietende 5000 man, wenschen te verdeelen, bij voorbeeld, over de: 44 Bataljons Infanterie,

15 » Vesting-Artillerie,

3 » Genie troepen,

en over 3 hospitalen.

65 te zamen, hetwelk dus zoude geven 77 man per Bataljon of hospitaal.

35

Van deze 77 man zoude \'/n gedeelte of 6 a 7 man, beurtelings gedurende één maand opkomen, tot het verrichten van verschillende hulpdiensten, waartoe anders soldaten gebruikt werden, welke daardoor feitelijk aan de oefeningen worden onttrokken. Men zoude dus steeds 415 (^,l_n x 5000) man voor die hulpdiensten beschikbaar hebben in kazernes, magazijnen, werkplaatsen, slachterijen, ziekeninrichtingen, enz. Voor deze hulpdiensten zoude ook dienstvervanging mogen plaats hebben in vredestijd, maar in oorlogstijd zal niemand daaraan onttrokken mogen worden.

Naar gelang van hunne geschiktheid of ambacht, worden deze militiephehtigen ingedeeld en ingeval van mobilisatie aangewezen tot bepaalde diensten,

a. buiten de forten, in liniën en stellingen, als wanneer zij ondergebracht en verpleegd worden aan de hoofdkwartieren of in nabij gelegen plaatsen ;

b. binnen de forten, in welk geval zij — met uitzondering der scherpschutters — tot de noncombattanten behooren.

Deze aangelegenheid wordt geregeld, gedurende de maand dat zij opkomen, terwijl hen tevens wordt medegedeeld, welk stuk bruikbaar gereedschap, enz. zij ingeval van mobilisatie hebben mede te brengen, welke voorwerpen alsdan door het Eijk getaxeerd en overgenomen worden.

Op deze wijze komt men voor een goed deel tegemoet aan de bezwaren, verbonden aan het hebben van een grooten magazijns-voorraad van gereedschappen en aan die, verbonden aan requisitiën op zulk een groote schaal. Daarenboven werkt een goed werkman het liefst met zijn eigen gereedschap.

Maar wij wenschen in dien zin nog verder te gaan.

In elke groep van eene linie of stelling, zal men een zeker aantal personen noodig hebben, welke zich aanhoudend in die groep moeten verplaatsen, als daar zijn; artsen, intendanten, genieofficieren, enz.

Deze officieren zouden wij niet bereden willen maken, omdat èn aan het aanschafien der paarden èn aan het hun toevoegen van een bereden ordonnans, groote bezwaren verbonden zijn, maar

36

wij zouden voor elk hunner een milicien ter beschikking willen stellen, die bij de mobilisatie medebrengt een voor eene sjees ingespannen paard, welke, bij aankomst, na taxatie, door het Rijk aangekocht worden.

Van de jongelieden, welke in het bezit zijn van een rijwielen de noodige vaardigheid in het gebruik daarvan hebben, zoude een te bepalen getal met hun rijwiel opkomen en ordonnansen-dienst verrichten.

Jonge artsen, studenten in de medicijnen en geestelijken, zouden ingedeeld worden, hetzij in de groepen, hetzij in de op te richten verbandplaatsen, zieken-inrichtingen, enz.

De thans aangestelde reserve-ofiicieren van gezondheid zouden dan kunnen vervallen, omdat men er militieplichtigen voor kan aanwijzen. Hierdoor zou jaarlijks eene besparing van ƒ 15000— ƒ 18000 worden verkregen

Militieplichtigen, welke lid zijn van eenig scherpschutterskorps, zouden, indien zij eene bepaalde vaardigheid in het schieten bekomen hebben, in de groepen en in de forten ingedeeld worden als scherpschutters.

Vooral het schijfschieten zou men bij jongelieden moeten bevorderen, door het in vredestijd uitschrijven van vele concoursen en het daarvoor beschikbaar stellen van prijzen en premiën.

Men ziet, dat op deze wijze een nuttig gebruik kan worden gemaakt van tal van krachten in de burgermaatschappij zonder dat daarbij, als een bepaald vereischte, eene oefening in den wapenhandel noodzakelijk is, en dit is in hoofdzaak gelegen in de omstandigheid, dat wij een verdedigenden oorlog inliniën en stellingen te voeren zullen hebben, want bij een leger te velde, zelfs bij de door ons gewenschte mobiele troepen, zou men — op wellicht enkele uitzonderingen na — de hier bedoelde personen bezwaarlijk kunnen indeelen, want daar moeten allen geoefende soldaten zijn.

Ten einde deze miliciens een kenteeken te geven, dat zij soldaat zijn, komt het ons voor, dat de meest doelmatige en tevens goedkoopste uniform zou bestaan uit een stel ruime linnen kielen en pantalons en eene uniformpet, een en ander voorzien van eene duidelijke uitmonstering Naarmate van het seizoen en den wil

37

van den milicien, zou deze zich daaronder kunnen kleeden naar welgevallen. Eenmaal onder de wapenen zijnde bij mobilisatie, wordt verder, zoo noodig, voorzien in het schoeisel, enz.

Men zou dus op deze wijze kunnen beschikken over: 40000 man, grootendeels voorzien van een stuk gereedschap of bruikbaar voorwerp, zooals: bijl, schop, pikhouweel, rijwiel, paard en sjees, enz. en daarenboven al dadelijk voldoende gekleed voor de te verrichten werkzaamheden.

Het aantal dezer werklieden, welke men al dadelijk kan aanwijzen voor bepaalde punten, bedraagt ruim 27000 man. Zie Staat E.

Hierin nu komen alleen voor diegenen, welke dadelijk in de stellingen en groepen ter plaatse kunnen gebezigd worden, en is geen rekening gehouden met hen die in de achtergelegen magazijnen enz zullen aangewezen worden voor tal van diensten, waartoe men geen bepaald ambacht, enz. behoeft te kennen, bijvoorbeeld, het zoogenaamde sjouwerswerk. Voor deze werkzaamheden worden zij bestemd, welke niet tot nuttiger werk gebezigd kunnen worden.

Naar onze overtuiging zal men hier geen onwil ontmoeten, met betrekking tot het medebrengen van paard en sjees, rijwiel of gereedschap, want zij die daarin onwillig mochten zijn, zouden eenvoudig ingedeeld kunnen worden als sjouwers, enz.

Bij de samenstelling en indeeling van deze hulpdiensten, is ook rekening gehouden met de omstandigheid, dat men bij den bestaanden toestand, groote moeilijkheden zal kunnen ontmoeten in het verkrijgen van de noodige handen voor de verschillende hulpdiensten, die welke in de forten ingedeeld worden nog buiten rekening latende.

Van waar zal men ze moeten bekomen? Uit de achter de liniën gelegen gemeenten.

En nu is de vraag; zullen er voldoende handen en armen, in de volle kracht des levens, aanwezig en daartoe genegen zijn ? Dit wordt door de onderwerpelijke organisatie mogelijk gemaakt, ja zelfs verzekerd.

38

G. Opperbevelhebber.

Uit den staat, welke de samenstelling van het leger op oorlogsvoet aangeeft, blijkt dat er slechts één Luitenant-Generaal — de Opperbevelhebber — is uitgetrokken, en dat men overigens slechts Generaal-Majoors aantreft.

Bij het gemis van een mannelijk persoon in ons Vorstenhuis, vermeenen wij, in vredestijd, geen opperbevelhebber te moeten aanwijzen.

De op het oogenblik van mobiliseeren, aan het bewind zijnde regeering zal, onder hare verantwoordelijkheid, eene keuze voor een opperbevelhebber moeten doen uit de verschillende aanwezige generaal-majoors — actieve of gepensionneerden — hetzij uit de Inspecteurs der Wapens, hetzij uit de commandeerende generaals in liniën of militaire-afdeelingen, enz. Hij op wien de keuze valt, wordt onmiddellijk bevorderd tot luitenant-generaal.

Nu valt het niet te ontkennen, dat aan zoodanige regeling nadeelen verbonden zijn, maar de voor- en nadeel en tegen elkander wegende, vermeenen we, dat zij toch de beste zal blijken te zijn.

Men zal ongetwijfeld met zekeren grond kunnen aanvoeren, dat het van overwegend belang te achten is, dat reeds in vredestijd de aangewezen opperbevelhebber bekend zij, niet alleen in het belang van het land en het leger, maar ook in dat van het individu zelf, opdat deze de gelegenheid bekome, zich voor zijne zware taak, zooveel doenlijk, voor te bereiden.

Maar ook dit heeft zijne eigenaardige bezwaren.

Wij althans vermeenen, dat zoodanige persoon in ons land, al vrij spoedig na zijne benoeming zal blootstaan aan de beoordeelingen der pers, die, voorgelicht door niet altijd even bevoegden of onbevooroordeelden, eene bijzondere vrijmoedigheid heeft, om zich te uiten, vooral dan, wanneer het iemand in eene hoogeen benijde positie geldt.

Men loopt alsdan gevaar, dat zoodanige autoriteit — zooals men dat noemt — wordt afgebroken, en dat vermoedelijk om redenen, die weinig of geen waarde zullen hebben bij hen, die wel degelijk hunne redenen hadden bij de aanstelling.

Maar die critiek zal al bijzonder gunstig moeten zijn, wil men het vertrouwen in zoodanig persoon niet schokken, en wantrouwen

39

zoude werkelijk een groote ramp zijn, bij het uitbreken van een oorlog.

Daarom geven wij er de voorkeur aan, met de benoeming van een opperbevelhebber te wachten, tot op het oogenblik van mobilisatie.

Dit neemt evenwel niet weg, dat de Regeering in vertrouwen aan dien Generaal-Maj oor, dien zij bij eventueele mobilisatie aan het hoofd van de verdediging wenscht te plaatsen, haar voornemen kan mededeelen, waardoor de onderwerpelijke opper-officier de gelegenheid bekomt, zich in vredestijd eenigszins voor te bereiden, al kan die voorbereiding niet volkomen zijn, omdat die, in zekeren zin, «en cachette» zal dienen te geschieden.

Hierin zal vermoedelijk, voor een deel althans, tegemoet gekomen kunnen worden, door dat de Minister van Oorlog, vooral bij bevorderingen in hoogeren rang, hieromtrent te rade gaat met dien aangewezen opperbevelhebber.

Dit laatste is daarom van overwegend belang, dewijl men bij mobilisatie al dadelijk begint, met eene ledige plaats te maken in de hoogste rangen, en men dus ook dadelijk genoodzaakt is deze aan te vullen, waardoor men al lichtelijk, door eventueele opschuivingen, te velde gaat met verschillende personen in hoogere rangen, die nog nieuw of vreemd in hunne betrekking zijn.

Om die reden alleen, zoude het al wenschelijk zijn, dat de aangewezen opperbevelhebber geraadpleegd werd.

Uit het bovenstaande zal men ontwaren, dat deze hoogst belangrijke aangelegenheid door ons overwogen is.

Wij komen tot de slotsom, dat met de benoeming van een opperbevelhebber gewacht behoort te worden tot op het oogenblik der mobilisatie, maar dat de te benoemen persoon reeds vooraf in vredestijd, in vertrouwen, van die vermoedelijke benoeming kennis moet dragen, opdat hij er niet mede overvallen worde, en gelegenheid hebbe, zich eenigszins voor die zware taak te kunnen voorbereiden.

Dit laatste zal te gereeder kunnen geschieden, bij de hieronder volgende organisatie, die wij wenschen te geven aan het Departement van Oorlog.

40

Indien aan de Inspecteurs verder worden toegevoegd, de vermoedelijke opvolgers, en men kan den aanstaanden Opperbevelhebber uit die Inspecteurs kiezen, dan zal men de meest geleidelijke oplossing bekomen.

ff. Departement van Oorlog.

In de samenstelling van het Departement van Oorlog zou eene geheele wijziging dienen te komen, in den geest van die, welke indertijd door den Minister De Roo van Aldervoerelt werd ingevoerd, maar welke — wegens de ziekte en den dood van dien Minister — voor wat de Instructiën voor de Inspecteurs betreft, nimmer tot volledige invoering en dientengevolge ook niet tot haar recht is gekomen.

Wij vermeenen, even als hij, dat de inspecteurs der verschillende Wapens en dienstvakken meer voeling met den Minister moeten hebben, dan bij de bestaande organisatie het geval is.

De inspecteurs moeten zijn, even zoovele oogen, waarmede de Minister het leger, met de oefeningen en alles wat op de verschillende wapens en dienstvakkon betrekking heeft, beziet, omdat hij geen tijd en gelegenheid heeft, dit alles in persoon te doen.

Hij toch is de eenige persoon, die voor de defensie verantwoordelijk is, en om nu die verantwoordelijkheid, voor een goed deel althans, van zich af te schuiven op de inspecteurs, gaat niet aan, wanneer men die inspecteurs niet tevens de macht en gelegenheid geeft, de oefeningen, enz. naar hunne zienswijze, op hunne verantwoordelijkheid te regelen.

Maar dit laatste kan nu eenmaal niet.

Daarom moet de Minister de geheele verantwoordelijkheid alléén dragen en zich daarbij laten voorlichten door de daartoe aangewezen personen; de Inspecteurs.

Het is duidelijk, dat de positie van den Minister hierdoor niet aangenamer wordt, omdat het natuurlijk gemakkelijker is aan een ondergeschikt bureau de bevelen te geven, schriftelijk een en ander te gelasten aan den dikwerf in hooger rang geplaatsten inspecteur, dan in persoon de onderwerpelijke aangelegenheid met dien inspecteur te behandelen.

41

Aan de bureaux dier inspecteurs, zoude het noodige personeel moeten zijn, en wel zoodanig georganiseerd, dat de inspecteur zich vrij zoude kunnen verwijderen tot het houden zijner inspectiën, zonder den goeden gang van zaken te storen.

Dat hierdoor eene vrij aanzienlijke besparing aan traktementen, toelagen, huur van bureaux, enz. zou verkregen worden, is nogal duidelijk, wanneer men maar eens nagaat, hoeveel personeel en hoevele gehuurde lokalen, hierdoor zouden uitgewonnen worden.

J. Samenstelling der levende strijdkrachten.

Zooals reeds bij de behandeling der doode weermidddelen is gezegd, zouden onze levende strijdkrachten moeten bestaan uit;

a. Mobiele troepen.

b. Bewakingstroepen en

c. Bezettingstroepen.

a. Mobiele troepen.

De mobiele troepen, welke moeten dienen tot handhaving der neutraliteit en, bij eene zelfverdediging, tot het doen van offensieve bewegingen, wanneer zich daartoe gunstige oogenblikken en gelegenheden aanbieden, moeten, naar wij vermeenen, tot een minimum worden gebracht.

Men moet deze troepen niet verwarren met een veldleg er, geheel en al uitgerust met de quot;impedimenta» daaraan onvermijdelijk verbonden. Het zijn eenvoudigweg, mobiele troepen, zonder groote treinen, enz. en daardoor alleen geschikt om gebruikt te worden in ons eigen land.

b. Bewakingstroepen.

Deze bestaan uitsluitend uit infanterie.

Zij dienen ter bewaking en verdediging der liniën en stellingen, en worden, in den regel, buiten de forten gebezigd.

Zij kunnen evenwel ook dienen bij de bewaking der kust, tot ondersteuning der mobiele troepen, tot versterking der mobiele troepen, óf wel tot versterking van de bezettingen van permanente werken, vestingen en forten.

42

c. Bezettingstroepen.

Deze troepen bestaan in hoofdzaak uit vesting-artillerie, welke gebezigd zullen worden in de tusscben- en nevenbatterijen, voor zoover den dienst der artillerie betreft. Verder bebooren tot de bezettingstroepen, de vesting-compagnieën der genietroepen.

Volgens Staat A, worden de levende strijdkrachten ingedeeld, in:

1°. het Actieve leger;

2°. de 1ste Reserve, en

3°. de 2de of Aanvullings-Reserve.

Het Actieve leger bestaat uit;

11 000 vrijwilligers en 56 000 miliciens.

te zamen 67 000 man.

Dit Actieve leger wordt gedeeltelijk geëncadreerd, (officieren, onderofficieren, enz.) door vrijwilligers en gedeeltelijk door militie-kader.

De 1ste Reserve bestaat uit:

2 000 vrijwilligers en 17 000 miliciens.

te zamen 19 000 man.

Deze 1ste Reserve wordt insgelijks geëncadreerd door vrijwilligers en militie-kader, met dien verstande evenwel, dat het vrijwillige kader, gedurende den tijd dat de militie niet onder de wapenen is, ingedeeld wordt bij het Actieve leger, en gebezigd voor alle mogelijke speciale betrekkingen, zoowel bij de korpsen zelve, als voor detacheeringen in betrekkingen, enz. daarbuiten — betrekkingen die voor een goed deel vervallen bij eene mobilisatie.

Het Actieve leger en de 1ste Reserve worden gelijktijdig gemobiliseerd en rukken tegelijk uit of op.

De 2de- of Aanvulling s-Reserve, bestaat uit;

25000 miliciens en is alleen geëncadreerd door militie-kader. Zie Staat B.

43

De Aanvullings-reaerve dient, zooals de naam aanduidt, in de eerste plaats, tot het aanvullen van de verliezen, die ontstaan in het Actieve leger en in de 1ste Reserve. Verder zal men het overige gedeelte, zooveel doenlijk, vereenigen tot tactische eenhsden, en aanwenden daar, waar het noodig zal blijken te zijn.

Om deze 2de Reserve behoorlijk, dat wil zeggen voltallig, te encadreeren, zal men daarbij indeelen:

a. physiek nog geschikte gepensionneerde officieren;

b. officieren, welke den dienst verlaten hebben, tot hun 31e jaar (duur der dienstplichtigheid);

c. militie officieren, die — hun militieplicht volbracht hebbende — zich daartoe vrijwillig aanbieden;

d. onderofficieren en korporaals, die den dienst hebben verlaten en geen dienstvervanger wenschen te worden, tot zij hun 31e jaar hebben bereikt.

Mocht het noodig zijn, dan zoude men deze categorie (onderofficieren en korporaals) nog voor de 2de Reserve kunnen verbinden, door eene geringe jaarlijksche toelage.

Op grond van het voorgaande, gelooven wij, dat te allen tijde op een voldoend kader zal kunnen gerekend worden, en dat de getalsterkte van het militie-kader van 1—3 pCt. voor het Actieve leger en de 1ste Reserve, ten allen tijde verzekerd zal zijn te achten.

Thans zullen wij achtereenvolgens de samenstelling der verschillende Staven, Wapens en Dienstvakken nader behandelen.

Staven, wapens en dienstvakken.

I. Groote Staf.

Tot den Grooten Staf van het leger worden gerekend de verschillende autoriteiten, welke voorkomen op den Staat F.

Het zijn die officieren, enz. die een werkkring hebben, onafhankelijk van het wapen of dienstvak waarvan zij afkomstig zijn.

Genoemde Staat F geeft den toestand aan na de mobilisatie, namelijk na de benoeming van een opperbevelhebber.

44

Aan den Minister van Oorlog wordt toegevoegd een hoofdofficier; deze en s\'Ministers adjudant behooren tot liet Geheim Kabinet en zijn ter persoonlijke beschikking van den Minister.

De Inspecteur van het Militair Onderwijs krijgt zijn bureau aan het Departement van Oorlog, even als de overige Inspecteurs.

Bij mobilisatie blijven van den Grooten Staf, na indeeling van alle officieren, boven en behalve het personeel, hetwelk het bureau van den Inspecteur van het Militair Onderwijs uitmaakt, nog ter beschikking van den Minister van Oorlog. 1 luitenant-kolonel,

10 kapiteins en 6 luitenants,

welke in vredestijd behooren tot het vaste personeel der Koninklijke Militaire Academie en der Hoogere Krijgsschool, en nog geene bestemming hebben.

Zie ook onderdeel quot;Beschikbaarquot; van den Staai Z.

2. Generale Staf.

De hierbij behoorende Staat G geeft de samenstelling en de indeeling van den Generalen Staf aan, na eene mobilisatie, waaruit blijkt, dat alsdan:

1 luitenant-kolonel en

2 kapiteins

aan het Departement van Oorlog achterblijven.

In vredestijd zullen verschillende van deze personen, en wel meer bepaald in de eerste plaats de kapiteins, voor andere diensten kunnen gebruikt worden.

Wij vermeenen, dat van den Generalen Staf een gesloten korps moet worden gemaakt, voor wat de hoofdofficieren betreft, en dat die hoofdofficieren, welke afkomstig zijn van de vesting-artillerie en genie, nimmer bij hun technisch wapen moeten kunnen terug-keeren, maar hunne verdere carrière daarbuiten moeten maken.

45

3. Provinciale Staf.

Met betrekking tot de samenstelling van den Provincialen Staf, aangegeven in Staat H, valt niets op te merken, dan dat ook deze staf een weinig is uitgebreid.

Hieromtrent wordt verwezen naar de laatste alinea van de toelichting van den Plaatselijken Staf.

4. Plaatselijke Staf.

De samenstelling van den Plaatselijken Staf, zie Staat I. berust op bet aantal officieren, hetwelk men in oorlogstijd noodig zal hebben. Zij worden in vredestijd over de verschillende garnizoenen, naar behoefte, ingedeeld.

Het komt ons namelijk bepaald noodzakelijk voor, om in tijd van oorlog officieren van den Plaatelijken Staf in te deelen:

a. bij de verschillende hoofdkwartieren, zoowel van de mobiele troepen, als van stellingen, liniën en groepen;

h. in verschillende vestingen en groote forten; en

c. in sommige garnizoenen.

Doet men dit niet, dan zal men daartoe al dadelijk een of ander officier van een der wapens moeten aanwijzen, en dit schijnt ons niet zonder bedenking

Het is waar, dat de Plaatselijke Staf hierdoor eene niet onaanzienlijke uitbreiding bekomt (13 officieren), maar menvergete niet, dat deze staf ook zeer goed kan dienen tot plaatsing van flinke officieren, die door een of ander toeval hunne carrière niet bij hun wapen kunnen volgen.

Wanneer dit flinke soldaten zijn, dan kunnen zij groote diensten bewijzen, door het handhaven van orde en tucht in de garnizoenen, en zoodoende nuttig zijn bij het opvoeden van den soldaat in vredestijd.

5. Geneeskundige Dienst.

De samenstelling van dit dienstvak, met den aankleve, als: Apothekers , Paardenartsen , Hospitalen en Hospitaalsoldaten ,

46

blijkt uit den Staat K, waarbij aangegeven is, welke titels men wenschelijk acht en hunne assimilatie aan de militaire rangen.

Reserve-officieren van Gezondheid komen niet meer voor, dewijl men die, bij de voorgestelde organisatie, in ruime mate zal kunnen bekomen uit de militie. De hierdoor te verkrijgen besparing is hierboven reeds opgegeven.

In den Staat L, komt de indeeling van het personeel voor bij mobilisatie, terwijl dit in vredestijd naar behoefte kan worden ingedeeld.

Ook aan dit dienstvak is eenige uitbreiding gegeven moeten worden, tengevolge van de uitbreiding van het leger.

6. Administratie.

Ook dit dienstvak, bestaande uit; Intendanten, Kwartiermeesters en Administrateurs van verschillende magazijnen, heeft eene niet onaanzienlijke uitbreiding ondergaan, zooals uit den Staat M blijkt.

Even als bij den Geneeskundigen Dienst, heeft men aangegeven welke titels wenschelijk worden geacht en hunne assimilatie aan de militaire rangen.

De indeeling in vredestijd zal naar de behoefte geregeld moeten worden.

7. Infanterie.

De Infanterie betaat uit:

a. Zes Regimenten Mobiele-Infanterie, ad 4 bataljons van 4 compagnieën, zie Staat N.

De miliciens worden per bataljon ingedeeld, voor de aanstelling van het te vorderen kader.

De reserve van elk bataljon formeert eene compagnie, waarvoor het vrijwillig kader in vredestijd aanwezig is bij den Staf van het Bataljon en tot verschillende diensten en detacheeringen gebruikt wordt.

De vier reserve-compagnieën van een Regiment maken een

47

Reserve-Bataljon, waarvoor het kader aanwezig is bij den Staf van het Regiment, en bij dien der Bataljons.

Elke Brigade van de mobiele troepen bekomt twee Regimenten en twee Reserve-Bataljons, zonder de 2de of Aanvullings-reserve, sterk; 2 x 4680 = 9360 man infanterie.

b. Vijf Regimenten Bewahings-lnfanterie, ad 4 bataljons van 4 compagnieën. Zie Staat N.

Ook hier wordt per bataljon eene reserve-compagnie geformeerd, maar deze worden niet vereenigd tot bataljons. Het blijven zelfstandige eenheden, ter beschikking van de Groeps-Com mandanten.

Deze bewakings-infanterie wordt over de liniën en stellingen verdeeld.

De Regiments-Commandanten worden bij mobilisatie Groepscommandanten, en wel die van het

1ste Regiment te Hellevoetsluis ;

De indeeling der bewakings-infanterie, is aangegeven in Staat O.

Hoewel het Wapen der Infanterie, voorwat de beroeps-officieren betreft, in getalsterkte is verminderd, is de verhouding voor de bevordering veel gunstiger geworden.

8. Cavalerie,

Het Wapen bestaat uit: (Zie Staat F.)

a. Drie Regimenten, ad 4 veld-eskadrons en een depot- en reserve-eskadron.

Hieruit ontwaart men, dat het aantal veld-eskadrons per regiment met één is verminderd. Dit is gedaan omdat wij, de zuinigheid willende betrachten, eene sterkere cavalerie wel wenschelijk maar niet absoluut noodzakelijk achten. Daarenboven zal in oorlogstijd

48

per regiment een vijfde veldeskadron geformeerd kunnen worden, waarvoor het kader aanwezig is.

Elke brigade van de mobiele troepen, zal \'e\'en Regiment bekomen.

b. Een Eskadron ordonnansen; en

c. Een Korps Marechaussee.

De ordonnansen worden bij mobilisatie geheel, en de marechaussee ten deele, verdeeld over de mobiele troepen en de verschillende liniën en stellingen.

Bij mobilisatie begeven zich;

de Inspecteur,

de Ritmeester-Adjudant,

een schrijver en twee oppassers,

naar het Algemeen Hoofdkwartier der mobiele troepen.

De indeeling van het wapen, bij mobilisatie, is aangegeven in Staat Q.

9. Veld-Arlillerie.

Zooals uit den Staat R blijkt, is de Veld-Artillerie met den Trein, een afzonderlijk Wapen geworden.

Het wapen der bereden-artillerie is betrekkelijk veel ingekrompen, door de afschaffing van de Rijdende-Artillerie en de vermindering van elk Regiment Veld-Artillerie met eene batterij.

Het eerste is gedaan in verband met de taak, waartoe zich, naar onze meening, de cavalerie moet bepalen, en waarbij eene toevoeging van Rijdende-Artillerie wel weder wenschelijk, doch niet gebiedend noodzakelijk wordt geacht.

Wat de vermindering eener batterij per Regiment aangaat, deze komt ons gewettigd voor, wanneer men in het oog houdt, dat wij geen veldleger, maar alleen mobiele troepen te velde verlangen.

Men rukt dan nog altijd uit met 5x6 = 30 vuurmonden per Brigade van 9360 man infanterie, terwijl daarenboven al zeer spoedig per Brigade eene reserve-batterij geformeerd kan worden. Dan heeft men 36 stukken per Brigade.

49

Bij eene verdediging van onze liniën en stellingen wenschen wij in en achter de dijken en op de wateren een ruim gebruik te maken van beweegbaar snelvurend geschut in pantserstanden. Dit behoort echter tot de Vesting-Artillerie.

10. Vesting-Artillerie.

Dit Wapen moet, naar onze meening, afgescheiden worden van de Veld-Artillerie, Pontonniers en Torpedisten.

Hieromtrent kunnen wij volstaan met eene zeer korte toelichting. Men vordert tegenwoordig meer van een artillerie-officier, dan men redelijkerwijze mag en kan verlangen. Niemand kan tegelijk een goed ruiter, paardenkenner, torpedist, pontonnier, geschut-gieter , pyrotechnoloog, constructeur, kust-, veld- en vestingartillerist zijn.

Naar ons gevoelen moet de Vesting-Artillerie bestaan uit 5 Regimenten ad 3 Bataljons, waarvan de sterkte, en het aantal Compagnieën verschilt, in verband met het aantal forten behoorende tot de groep, voor de bezetting waarvan het onderwerpelijke bataljon bestemd is.

De militie wordt niet compagnies-, maar bataljonsgewijze ingedeeld, zoodat de Bataljons-Commandant deze, naar de behoefte over de compagniën kan verdeden.

De samenstelling van het wapen blijkt uit Staat S.

De Bataljons-commandanten blijven, bij mobilisatie, de aan de Groeps-commandanten toegevoegde officieren der artillerie, zoodat èn de Regiments-Commandanten, die allen Groeps-commandanten worden, èn de Bataljons-commandanten, zooveel mogelijk respectievelijk hun troep, althans ten deele, onder hunne onmiddellijke bevelen behouden.

De indeeling der regimenten en bataljons blijkt uit den Staat T.

De vier pantserfort-compagnieën (Harssens, Pampus, IJmuiden, Maamond) zijn, om de eigenaardige oefening, vereenigd tot een bataljon en ingedeeld, als 1ste Bataljon, bij het 1ste Regiment.

De compagnieën, bestemd voor de sperwerken Neuzen en Elle-woutsdijk, zijn ingedeeld bij het 3de Bataljon van het 1ste Regiment, terwijl die, welke de bezetting zullen uitmaken van de sperforten Westervoort, Pannerden en Kraijenhoff, ingedeeld zijn bij het 2de Bataljon van het 5de Regiment.

50

Aangezien men meer forten dan compagnieën Vesting-artillerie heeft, zullen verschillende compagnieën, bij mobilisatie, over meer dan een fort worden verdeeld.

Op deze wijze zou men, daar een fort-commandant, naar onze meening, minstens den rang van kapitein dient te be-kleeden, fort-commandanten te kort komen, maar hierin wordt voorzien door daartoe aan te wijzen kapiteins en hoofdofficieren, welke in vredestijd eene, bij mobilisatie op te heffen, betrekking bekleeden.

De indeeling der bezettingen, over de forten, benevens die der 1ste Reserve, blijkt uit den Staat U.

Ten einde, bij mobilisatie, officieren en kader beschikbaar te hebben voor de 1ste Reserves, welke bataljons-gewijze worden vereenigd tot ééne compagnie, bevinden zich in vredestijd bij de staven, verschillende personen welke gebezigd worden tot speciale betrekkingen, zooals schrijvers enz. Zie den Staat S.

De fortwachters moeten allen zijn conducteurs der artillerie in activiteit, en behooren tot het kader van de compagnie, die voor de bezetting van het betrekkelijke fort bestemd is, opdat men ten allen tijde valide onderofficieren hebbe, die den weg weten in magazijnen enz. Wellicht zal dit eenig bezwaar opleveren ten opzichte der bewaking van de verboden kringen, maar dit is in dit geval aene bijzaak.

Bataljons-gewijze heeft men een magazijnmeester der artillerie, welke behoort tot den staf van het bataljon.

Uit de samenstelling van den staf van het wapen, blijkt welke artillerie-inrichtingen tot het wapen blijven behooren.

Genie.

Dit wapen bestaat uit :

a. den Staf der Genie; en

b. de Genietroepen.

a. de Staf der Genie.

Zie Staat V, waaruit de samenstelling en de indeeling van het personeel, bij eene mobilisatie blijken.

51

Op dien staat bevinden zich de noodige inlichtingen, voor wat betreft de indeeling in vredestijd.

b. de Genietroepen, (zie Staat TF) worden ingedeeld in 3 bataljons, en wel;

1 Bataljon : Pontonniers en Tor pedisten;

1 Bataljon: Veld-Compagnieen,Spoorweg-en Telegraaf-Compagnie èn School- en Depot-Compagnie;

1 Bataljon; Vesting-Compagnieën.

De samenstelling van het Regiment, op voet van vrede, op voet van oorlog, de indeeling over liniën, stellingen enz., de indeeling der reserves, enz., blijken uit dien staat. Daarin heeft men, bij de Recapitulatie, ook een overzicht van het geheele Wapen.

Ten einde een algemeen overzicht van de levende strijdkrachten te bekomen zijn opgemaakt;

1°. De Staat X, welke de Wapens-, en Dienstvaks-gewijze samenstelling van het leger aangeeft en eigenlijk is een korte verzameling van de Staten F, G, H, I, K, M, N, P, R, U en W.

2°. De Staat Y, waaruit men kan nagaan, hoeveel van eiken Staf, en van elk Wapen of Dienstvak, bij mobilisatie ingedeeld is :

a. bij het veldleger ;

h. in de stellingen;

c. in andere betrekkingen ; en

d. wat beschikbaar blijft.

3°. De Staat Z, welke aangeeft;

a. de samenstelling der mobiele troepen; en

b. de sterkte der bezettingen, voor;

1°. de Utrechtsehe linie ,

2°. de Stelling van Amsterdam ,

3°. de Kustfronten,

4°. de Sperforten , benevens ;

5°. de samenstelling van de Bureaux, Militaire inrichtingen enz.

4°. De Staat Z», behelzende een overzicht van de samenstelling der onderscheidene hoofdkwartieren.

52

S lotwoopd.

Resumeerende komen wij tot den volgenden uitslag, om de in het «Voorwoord» gestelde vraag in bevestigenden zin te beantwoorden.

A. Inkrimping van het vesting stelsel en voltooiing daarvan in 8 tl 9 jaren.

In verband daarmede het sluiten eener leening of wel, eene tijdelijke verhooging van het Budget voor Oorlog.

B. Inkrimping van het staande leger (vrijwilligers) in alle rangen.

In verband hiermede eene uitbreiding van behoorlijk betaald

kader uit de militie.

C. Vermeerdering van de levende strijdkrachten door algemeene dienstplichtigheid, doch, in verband met dienstverwisseling, onder bepaalde voorwaarden.

Hoewel het ons als zeer waarschijnlijk toeschijnt, dat het Budget van Oorlog door de verschillende bezuinigingen, zooals afschaffing der Rijdende Artillerie, vermindering der Veld-Artillerie en der Cavalerie, enz. lager zal worden dan het thans is, hebben wij vermeend, hier niet op te mogen rekenen, dewijl de kosten verbonden aan de herhalingsoefeningen, waaraan wij groote waarde hechten, ongetwijfeld hooger zullen worden.

Zijn wij eenerzijds overtuigd, dat in de door ons gemaakte studie nog tal van leemten zullen voorkomen, wij gelooven ook, dat deze voor oplossing zullen vatbaar zijn, binnen het door ons aangegeven stelsel; anderzijds veroorlooven wij ons in herinnering te brengen de spreuk: «Ne Jupiter quidem omnibus.»

\'s Gravenhage, Juni 1894.

53

VI

55

Staat B.

STERKTE DER MILITIE.

Bij de berekening van het te bekomen kader heeft men aangenomen, dat verkregen zal kunnen worden:

1 pCt. militie-luitenants;

2 pCt. militie-sergeanten, en

3 pCt. militie-korporaals.

56

57

58

59

60

——