TV

Mimen en ¥eltsjes for Hu dj 't gmch hwet in 't ievenbier foarlêse wolle.

FEX

RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT

0506

DE TICHTHüSPREKER.

„Greate geasten liabbe 't wol gan ris mei earmoed te kamp-jen en matte 't oansjen dat rike domhansen op 't keasson sitte,quot; plichte baes Hessel wol gau ris to sidsen. Hy wier seis in greate geast, matte jimme begripe. Hy raoast sin kost winne mei skroarjen en skearen ; dat wieren dingen dy er dwaen moest om in stikjen brea to fortsienjen, mar sin geast naem oars heger flecht. Dat hie men dalik in 'e rekken as men mar liesen hwet er op sin fynster stie:

„hier Maakt men alle soort van Nieuwe man Luis kleeren. Ook kan Men naar de kunst haarknippen en Baardscheren! Kom vrinden treet maar in Gij wordt hier Altijt klaar,

Als ik niet Ben te Huis dan neemt mijn Vrou het Waar,quot;

Selfs Gemaakt II. P. Knipstra.

De man waerd wol fölle brükt ta 't skriuwen fen brieven for jonge liu dy troue scoene, of for liu dy soannen under 'e tsienst hiene. Ek makke er wol brilloftsdichten en nyjierswinsken ; och ! dat koed er sa moai dwaen; der helle er den in hele bulte ut 'e skrift by oan.

Fen alles wist baes Hessel to forheljen. Dat de Batavieren hier op harten oandriuwen komd wieren en derom Battevieren hieten, en de Friesen tröch 't sterke friesen op in winter; dat stie by baes fest. En as er den ris oan 't fortellen rekke fen de Ridder met de Zwane of de Verduldige Helena, of fen de Joodsche Wandelaar, dy sin heit by sin libben seis sioen hie: den krigen men yens nocht net, al sieten men in hiele jün by him.

Bij dokter wier baes wakker great. Sin wiif hie der wenne for faem en wier yet wol gau ris jiffrouw hiar twade han.

Baes skreau gjin brief of rimstik for in oar, of dokter moast it lêse en sin miening der oer sidse; „hwent sókke liu habbe mear leard as ik,quot; sei baes, „as dokter seit dat min wirk goed is, den steur ik my oan gjin smeulske praetsjes fen oaren.quot; Nou, dokter sei altiid dat it goed wier en nuvere moai; hwent dokter hied er nocht oan om baes op 't stoeltsjc to helpen:

4

„Ho 't jy 't sa by 'n oar krye, baes,quot; sci er don, „ik ken 't sin stikl

my not bigripo: ik koe 't net dwaen al wier 't om noch safölle. onder 't

Jy bonne eigentlik to goed om op 'e skroarstafel to sitten en hwet is

mei de skearbekken tröch 't dorp to rennen.quot; „Né, sil

„Ja 't is sa, dokter,quot; sei baes den, „ik scoe ek wol greach Ha ging

min gaven hwet better brüke wolle: mar hwet scil in man as Preek

ik der oan dwaen? Jonge dokter, jy komme bij safölle liu: hwent h

as der ris in post iepen kaem, moasten jy al ris in wird for my boek fol

sprekke. En oars moasten jy ris for my ne; den Haech skriuwe, tsjin do

as 't ris wêse mocht dat er in baentsje los wier, dat se don ris kaem n

om my tochten.quot; him bys

„Nou, hwet post scoene jy den omtrent wol ha wolle, baes?quot; to skriu

„Ja, dat wit ik seis sa lik net. Fen seis ien der mar lêsen preek o

en skriuwen by to pas kaem: ontfanger of prokkereur of kom- forhelle

saris of sa hwet.quot; nei har!

Nou ja, dokter wier den altiid for baes in 'e skrep, den skreau lenke;

er hier hinne en den der hinne — sa makke er him wis — wier en

mar 't slagge altiid mis. — De wierheid wier, dat dokter der oan dol

gjin litse finger om ütstiek : dat scille jimme, tink ik, ek wol fen sin

bigripe. wolle.

Alle jierren, as nyjier in 't lan wier, kaem baes Hossel by mei dai

forskate foarname liu in 't dorp mei 'n nyjierswinsk, — fen f^oai'

seis ek by dokter. As dokter den hwet tiid hie en der nocht spraek

oan hie, den kaem baes by him by de kagchel to sitten, en Dokte

den moast er dokter sin rimstik forlêse. Dat ging den op skik nu

disse menear: dat mei

„O dokter van ons dorp, wat sijt gij al gesegent. 't mei 1

Het is als het manna op u dak is geregent.quot; op meit

„Hou baes,quot; sei dokter den, „jy matte ef kes tiid dwaen; ik den wi

scil Cats' Trouwring ris krye.quot; „Né,

„Hwet den, dokter?quot; mar 't

„Der scil ik ris hwet in neisjen. Dat rimen mei jo, dat giet Dokti

leau 'k, net goed; dy twade rige dy is fest fen Cats.quot; to prat(

„Né, wrachtich net, dokter! Jy kenno de hele Trouwring sin sin,

wol fen foaren out efteren ta tröchbledsje, den fine jy't yet net. forsiik

It is allegearre üt min eigen hölle, man.quot; „Nou

„Allegearre üt jou eigen hölle ? — Nou, ik wit oars ek wol „No ,

dat jy net mei ligen piele; mar ik mat sidse, it is hast net to „Moa

leauen, dat in man as jy sa 'n hölle het. It is alhiel in „Ja,

wonder!quot; allegeai

„Ja dokter, dat is in gave,quot; sei baes don hiel bidest en like omfier

de nederichheid seis, mar hy dyde wol in hanbré. „Hes

Sa _ wier dokter den mei him dwaendo sa lang as 't hiele scoe m

rimstik utlêsen wier. En dat dürre in hiele poas, hwent baes „Noi

5

■

i 't sin stikken foelen meastentiids liwct lang üt; on jimmeroan lie. onder 't lêsen die dokter utröppen fen forwundering: „Jonge en hwet is dat in moaje slach! Ha je dat net üt in boek ?quot; —■ „Né, siker wier net, dokter!quot; — „Nou, ik stean forsteld!quot; — ich Sa ging dat.

as Preekjen, dat wier don oars baes Hessel sin greatste noclit; in: liwent hy wier ek tige bilêsen in 'e skrift. Hy hie in skriuw-ny boek fol preken dy er sols makke hie. Hy eamele er wol ris vo, tsjin dokter op om, om dy preken in druk to jaen, mar dei-ris kaem net fen. En as er in preek fen in dominy hearde, dy him bysünder sinnige, den ging er nei tsjerktiid dalik sitten ; ?quot; to skriuwen, en den bied er in de tiid fen in pear ure sa'n hele sen preek op 't pompier — „wirdlik sa 't dominy spritsen Ine,quot; ,m- forhelle baes sin wüf, en as dor ris in jünprater kaem, dy der

nei harkje woe, den hie 'r der yet inear nocht oan. ■au lenkear in de simmertiid, do dominy in wiko twa ütfenhus — wier en der mar allonne sneintomoarns preke waerd, die baes ier oan dokter 't forstel, dat er wol ris op in sneinneimiddei ien toI fen sin preken m de tsjerke, foar 't boardsje, ütsprekke scoe wolle. Dokter siet do mei m 't fiouerkant, derom doarst baes by mei dat foarstel, dat him wol earder in 'e hölle omspile hie, en foar 't lioeht komme, om 't er do hope hie, dat er op foar-ïht spraek fen dokter wol tastimming fen de tsjerkerie krije scoe. en Dokter sei: „Nou, dat liket my fiks ta ; der hab ik riucht op skik mei. Mar jy witte baes, ik ben dyaken en dit is in ding dat mear op 'e wei fen de alderlingen leit. Likwol ik scil 't mei Mar oerlidse en 't hiar tige oanprate, der kenne jy staet op meitse. Do hie dokter gjin rest; sa faek as baes him seach, ik den wier 't: „Dokter, ha je der al ris mei de liu oer praten ?quot;

„Né, yet net, baes! Ik mat net mei de doar in 't hüs falie, mar 't foarsichtich ünderlidse, oars mocht it onknappe.quot; et Dokter wier hiel end al net fen plan om er mei de liu oer to praten, en hy die 't ek net, mar do er baes lang enoch, nei ng sm sin, op 'e tocht halden hie, do sei er: „Baes, nou ha 'kjou et. forsiik oan de tsjerkerie foarsteld.quot;

„Nou, ho stie 't?quot; sei baes föl forwachting.

■ol „No ja,quot; sei dokter, „hia wieren der allegearre wol foar . ..quot; to „Moai sa!quot; sei baes, „ik hab er al in preek for utsocht.quot; in „Ja, mar hou, baes, jy litte my net ütprate. Hia wieren der allegearre wol foar, bihalven Doede Hofker, dy het de boel ke omfier smiten.quot;

„Hea noch ta!quot; sei baes biteutere, „hwet hie dy der op tsjin? sle scoe men sidse.

es «Nou, dy praette, jy hiene forkearde stellingen in 'e hölle.quot;

6

„O ! nou bigrtp ik it al,quot; sei baos, „Dat komt wer üt de koker fen Doede wiif. Hia en ik ha lesten ris oan 't praten west, do koene wy 't net lik fine. Lis halde mar stiif steande dat Paulus Ine in joadske rabbi west en ik sei fen in gerefor-mearde dominy.quot;

„Witte jy bo 't mei Doede Lis is, baes ?quot; sei dokter wer. „Hia het de klok wol ris lieden heard, mar hia wit net hwer de bingel hinget.quot;

Doede Hofkers wiif, Lis, wier soart-allik sa 'n dorps-lan-tearne as baes Hessel; hia miende ek fen hiar seis dat se fölle wiser wier as in hopen dominy's. Baes Hessel mocht hiar net lye, en hia koe fen baes neat op. As de iene de oare priisgjen hearde, den wieren se inerlik grimmitich. Dat wist dokter wol en derom neamde er just Doede Hofker. Sa formakke er him j immerwei mei baes.

Mar dokter bigün op 't lest to tinken; Ik mei wrachtich wol ophalde mei dy kluchten, oars wirdt er al to gek. Hy bigjint in hekel oan sin wirk to kryen eu mient mar dat er in baentsje ha mat. Sökke liu benne er al mear as tofölle. Ik mat him mar ris in tobeksetter jaen, dat er wer ris in bltsje ta him seis komt.

Op in sniüntojün, do baes by dokter kaem to skearen, do sei dokter: „Baes, nou wit ik goed nys for jo.quot;

„Ei dokter, hwet is dat?quot;

„De post fen tichthüspreker to Leauerd is iepen.quot;

„Jonge noch ta, dokter! scoe ik dat krije kenne ?quot;

„Scoene jy der mansk for wêse, tocht jo ?quot;

„Den mat ik preekje for de misdedigers in 't tichthüs, begrip ik. Nou, dat is ommers in wirk dat alhiel in min smaekfalt.quot;

„En as der den ris ien ophinge wirde mat,quot; sei dokter, „den matte jy by sa 'n kerel in sin hok, om mei him oer de geaste-like dingen to praten, en den matte jy ek mei op 't skavot, om for de earme sondaer yet ris to bidden, ear 't er oan 'e galge komt. Ho liket jo dat ta, baes ?quot;

„Nou dokter,quot; sei baes heel demmen, „dat is in swierwich-tich wirk; mar 't is oars ek in hearlik wirk. — Hofölle in-kommen scoe sa 'n post jaen, dokter?quot;

„Seishünderd güne ha 'k heard.quot;

„Der is gjin sjen nei,quot; sei baes. „Och heden noch ta, hwet wier 'k den in kerel! Scoed er hwet kans for my wêse, om dat to kryen ? Jonge dokter, jy kenne der fest wol hwet oan dwaen.quot;

„Dat leau 'k al; oars scoe 'k er net tsjin jo oer prate. Jy matte mar ris in tige moaje brief opmeitse, en dy mat er op üt.

7

t de Den kenne se dalik sjen ho knap as jy skriuwo en stelle kenne. aten En der matte jy mar fen alles in opneame liwot jij witte en kenne.quot; inde „Oan hwa mat ik dy brief badereseare, dokter ?quot; 3for- „Oan Sin Majesteit kening Willem.quot;

_B() beden noch ta! nou wirdt it my to slim,quot; sei baes. ^wor- „Ei kom, kom ! Invet skeelt jy nou ? Jy babbe sa lang nei iwer in post ütsioen, en nou 't er kans is om bwet to kryen, scoen'

jy nou tröcb de koer falie ?quot;

lan- for den diveker!quot; sei baes, _flsa net! Ik soil dalik oan

t ^se 't skriuwen. Dominy en master balde bioed biar bird; to oebt minsten ik sny 't er net ou! Hwet rekket it my!quot; ³ de ^As jy de brief klear ba,quot; sei dokter, „matte jy bim my Dat mar bringe, den scil ik 't adres er wol op sette; dat mat krekt Sa ga en net oars — en den scil 'k bim ek wol wei stiüre.quot;

„Nou, dat is tige best oanbean, dokter. Ja, jy matte de ticb brief ek altiid lêse, as ik bim klear ha. Moarn dokter !quot; Hy Danige rum om 't bert kaem baes tbüs. It wiif wier oan t er 't skrobjen. „Lieave sloof,quot; tocbt baes, „nou scit dou net lang 511e. mear oan 'e luiwagen boeve to stean.quot; En by fleacb mar tröcb tsje alles biune nei de skroarstafel, en alles bwet der op lai, dat fage er in ien streek er ou en op 'e grün. Wei mei dy lappen do en leuren!quot; sei baes: „jimme scille my 't libben net lang mear lesticb meitse.quot;

„Hea, bea!quot; sei 't wiif, „bwet giet dat er tröcb! Der leit eksteur sin broek al in 'e wiette. Dy is bier niis brocbt, der moast bwet oan dien wirde.quot;

„Hwet rekket my eksteur sin broek ! Ik ben nou mei gauens ïi'ip in man, der eksteur gjin tel by is; den scil by de bood for ■It.quot; my licbte matte. Jonge Saep, bwet stiet it nou moai for us. den Ik scil by wolwêsen ticbtbüspreker wirde, to Leauerd.quot; ste- „Ocb bea,quot; sei 't wiif, „dat is fest in rare post.quot;

rot, „Ei, hwet skeelt dy ?! Wy wirde minbear en juffrou. Seis-

i 'e hünderd güne inkommen!quot;

„Jonge!quot; sei 't wiif, en hia roan fen forbasing in heal amer-ch- fol wetter omfier, dat baes de toffols fol krige.

in- «Hea, sa'n gegriem!quot; rop baes.

„Ja, fordomd!quot; sei 't wiif nidieh, „ik döcb min skine goed sear.quot;

■vet „Nou, ik ben nedich oan 't skriuwen; ik mat in brief skriuwe

om nei de kening. Mar 'k ben oan 'e beide foetten wiet; ik mat )an droege hoasen ba. Jow my mar gau goeds.quot;

„Sjen datst goeds krigeste! Ik bab oars wol hwet to dwaen. Jy Sa 'n getsioen hier midden under 't sniuns-wirk!quot; üt. Baes mirk dat it wiif de mütse net goed stie, derom balde

8

er him stil en seach in waerme stove to krijen om sin foetten leen

hwet to druyen. Hy ging sitten to skriuwen mei de hoed ou stür

en 't boppeding üt. Hy wier mar just goed to sit, do waerd him

er by de foardoar röppen: „Folk!quot; — Der wier masters faem B

to freegjen, liwerom baes net op 'e feste tiid komd wier to en

skearen ? Master siet er op to wachtsjen ; dy scoe üt. S

„Nou fanke,quot; rop baes, „dou mast master de groetenisse mar wis,

dwaen, en dat it my hioed net wachtsje ken.quot; dat

„Ho diveker nou ?quot; sei de faem, „der matte jy wachtsjen E

fen meitse. J y matte mar gau komme; master is al lilk.quot; hire

„Lit master op en del springe! Ik kom net. Ik hab nou Mai

wirk dat nediger is. Ik mat in brief skriuwe oan de kening.quot; ticli

„Kom, kom!quot; sei 't wiif, „dat kenst moarn wol dwaen. Gean ears

mar gau nei master. Dou hest de seishünderd gune yet net.quot; en

Do moast er wol foart, hwent as 't er op oan kaem wier er „

in bitsje bang fen 't wiif. Hia seach wol heech by sin bysün- „

dere geastesgaven op; mar hia fielde ek dat der net folie troch dat

in de hüshalding kaem. Derom fitere se hiar man wol ris oan 't

ta 't wirk, der hy soms net to hiet op wier. Nou wierseearst 'e

tröeh 't klinken fen dy seishünderd güne al hwet bliid wirden; bri(

mar do se hiar skine sa oan de amer staette, waerd se hoannich; sau

dertröch waerd baes al hwet ünseaft nei master driuwn. Hia „

leaude sök ding lang sa gau net as baes. mai

De moandeitomoarns stie baes al by dokter in 't foarkeamerke de

mei in ünbidich ein brief, dy er dokter foarlies. Derin forsocht „

er sin majesteit de kening om bineamd to wirden ta tichthüs- der

preker to Leauerd, en hy jowch derby biustere heech op fen Da

al sin gaven en bikwaemheden. Dy brief floeide oer fen ünsin pro

en gekheden. Mar dat naem net wei, dat dokter it stik wirk _T

aldernuverichst prisge, en hy onthiet baes, dat er de brief sa As

gau as 't koe, weistiure scoe nei den Jlaech. It is nou al in nel

great fiiftich jier lin; do wieren der net —• sa lik as nou — 't

in alle dorpen brievebossen; de brieven waerden do mar mei ]

de skippers jown of mei boadskiprenders. Mar dokter sei tsjin er

baes, dat wier mei de brief oan 'e kening net bitroud, den ,

mocht er net ris goed to plak komme: der scoe dokter wol ,

for sorgje. brc

Jimme scille, tink ik, allegeare wol bigripe dat der neat fen ,

kaem. ISTé, dokter droech de brief inpleats in 'e büse, om him in ris oan in goê friün foar to lêsen, as 't sa to pas kaem. Likwol

do der in wike of fiouer forroan wieren, do waerd er in greate ek brief by baes Hessel brocht, mei in stik of trije postmerken

der op en in hele graete daalder read lak, lik as baes letter as

fortelde, — der stie op: „Aan den WelEerwaarden Zeer Ge- Hi

9

ten leerden Heer baas Hessel Knipstra.quot; — Der moast sechstsien

ou sturen fracht fen wese; mar do baos de brief lésen hie, bigreate

erd him dat neat.

em Hy kaeni mei dy brief in 'e lian by 't wiif m 'e keamer

to en sei: „Nou Saep, hwet seist nou ?quot;

Saep hie al in kear of hwet sein: „Dokter makket dy Invet

lar wis,quot; — mar do se dy brief seacli bigün se doch to leauen dat it tinken wier. „Siuch gau ris hwet er in stiet,quot; sei se.

ien Dy oanmoanning hoefde baes net. Hy lies eigentlik fiers to hird en hy wier ek tofölle oandien om dalik alles goed to fetsjen.

ou Mar de korte inhald fen de brief wier, dat baes de post fen

j.quot; tichthüspreker to Leauerd krye koe; mar mits, den moast er

an earst sin gaven hearre litte foar fiouer profesters to Freantsjer,

t.quot; en as dy him den knap enoch bifünen, den wier 't klear.

er „Dat liket my slim ta,quot; sei 't wiif.

in- „Ja, dat wirdt in swier krewei,quot; sei baes. „Mar moed halde,

eh dat is de boadskip. Oars red ik it net.quot;

an 't Spriek feu seis, hy moast mar gau wer mei dy brief op

•st 'e dribbel nei dokter ta. Dokter wist oars wol hwet er in de

n; brief stie : hy hie 'm seis skriuwn. Mar hy harke fen seis mei

h; saun pear earen, do baes him 't relaes tofoaren dreunde,

ia „Kom,quot; sei er, do 't üt wier, „nou stiet it al goed. Nou matte jy mar ris in tige moaje preek klear meitse, om dy foar

ke de profesters üt to sprekken.quot;

ht „Ik ha wol in moajen ien,quot; sei baes, „dy der for tsienje ken;

s- der ken 'k hier en der yet wol in bitsje foroaring in meitse.

;n Dat is 't slimste net, dokter; mar dy deale ! om der for fiouer

in profesters it wird to fleren, dat wirdt yet al in swiere siou.quot;

quot;k „Hwette ?quot; sei dokter. „Der tille jy ommers net swier oer.

sa As ik it dwaen moast, den roan 't grif mis: hwent ik seoe

in net preekje kenne, al wier 't om min libben. Mar for jo is

— 't nen bit allegearre. Der ha 'k in 't minst gjin noed mei.quot;

ei Nou, it mat sin hert ophelje,quot; sei baes; „ik hoopje dat ik

;n er my tröch redde scil. Mar witt' je, dokter, der is yet hwet.quot;

'ii „Hwet is dat, baes ?quot;

al „Min klinkebuis en brabanske hoed en kort mansjesteren

broek: ho komt dat foar de hearen, tinkt jo ?quot;

n „Net goed,quot; sei dokter. „Ik wit wol ho 't mat. Jy matte

n in swart lekkens pak klean fen mines oan ha.quot;

)1 Der wier baes tige mei in 't skik. Dat hied er by him seis

e ek al op 'e loer hawn, mar hy doarst er net rünut om freegje.

n Dy do klean by baes Hessel to meitsen hie, wier wiist keard

r as er se der mar wer wei helle en by in oar skroar brocht.

i- Hwent baes sin nillen birüsken in 't spealdekeassen; de skierre

10

en 't pars-iser hieno rest; hwent baes moast al sin tiid brüke, om him klear to meitsen tbr de wichtige dei, dy er to waohtsjen hie. It wiif liet him stil bigean, hwent hia wier ek in in goed gelove komd tröch dy greate brief. Baes moast sin hele preek fen buten leare, hwent foarearst wier dit sin proefstik, en hy hie altiid in hekel oan sökke dominys dy alles üt it boekje liesen: derom woed er dat seis üt noch in net dwaen. Dat ging er is biuster om wei. De liu dy sin hus foarby gingen, mienden soms dat er deilis mei 't wiif wier, en bleauen stean to harkjen.

Einlings briek de greate dei oan, hwerop de büter jild jilde scoe. Baes krige in lekkens pak fen dokters oan. Mar dat jowch him in nuver oansjen, hwent dokter wier in ridlik great en swier kerel, en baes wier in lits en bihindich mantsje. Dokter jowch him in briefke mei, der stie de namme op fen de man, dy baes to Preantsjer opfreegje moast, en hy sei: „Kou matte jy der op fortocht wêse, baes, dy profesters kenne wol ris hwet nuvere gritsen meitse as jy oan 't preekjen benne; dat dögge se om jo op 'e proeve to setten as jy söks wol tröchstean kenne. Hwent jy matte bigripe, dat tichthüsfolk, der benne rare fynten under, dy kenne ek wol ris kluchten bigjinne as se nei 't preekjen harkje matte. En der matte jy deselde under bliuwe, oars kenne jy de post net bitsienje.quot;

„As 'k mar ienkear safier ben,quot; sei baes „dat ik der foar hiar stean, den scil 'k dy oerkommelingen sa goed wol op hiar konsjensie knipe, dat se 't forjitte om kluchten to meitsen. As 'k sa net preekje kon, dat hja der hwet om jowe, den hoeve se my der ek net.quot;

Dat sidsen fen dokter siet him oars al dwars in 'e mage, mar hy doarst it net skine litte. Dat eksamen foar dy profesters der hied er wol fry fen wold, as er sin sin sein hie.

Hy rekke op 'e reis. De boksen bied er wol twa hanbré omteard; hy koe de fingerseinen pas üt 'e mouen stekke, en hy moast nou en den ris in tik oan 'e hoed dwaen, oars koed er net fierder foarüt sjen as sin noas lang wier, om 't de hoed him oer de eagen sakke. Hy hie de büsdoek er oars ek al boppe in, mar dat holp net noch.

Onderweis kaem er in boerehüs foarby, der kaem de faem ta de doar üt rennen dy rop: „Keapman! wolle jy ek hwet fodden en bonkjen keapje ?quot;

Baes kearde him forhefticli om: 't Stiet dy net moai, in freamd menske de gek oan to stekken!quot;

„Och, min lieave man! nim 't my net kwea; ik miende dat jy Peke Joad wieren.quot;

11

Baes mompele der al wcr hwet tsjin; hij wier lilk. It wier de faem oars in 't minst net om gekoan stekken to dwaen, mar hy miende 't.

Hy kaem to Preantsjer en mei lielp fen 't briefke dat dokter him mei jown hie, kaem er gau toriuchte. Net by in profester, net in in sprekseale of sahwet, — mar op de keamer fen in student, boppe in krudenierswinkel. Hwent jimme matte witte, dokter hie in omkesider op 'e studie, dat ek in earste bisfynt wier, en der hie er it mei oupraet: dy mei trye fen sin maten seoene baes Hessel it eksamen ounimme.

Dy fiouer snaken sieten al by 'n oar klear en makken de alderfreamdste bügeminten, do baes der in kaem. Mar hia krigen der al dalik moeite mei om hiar defticli en infieren to halden, en 't laitsen to bitwingen; hwent do baes tige bileefd sin hoed ounaem bleau de wite büsdoek him op 'e holle lidsen, en dy kuyere foart dorop by sin rech del nei de grün, — sünder dat baes it mirk. In de iene hoeke fen de keamer stie de heteder al klear, dy wier opbond fen sökke kisten en bakken, der dy greate winkelliu in 'e sted allerhanne waren in thüs krye, en der wier in foetbankje efter makke fen in eintsje planke op in pear fetsjes — mei opset sin danige wippelich. Der moast baes op. Dat like him al hwet min ta, mar hij doarst er neat fen sidse; en hy tocht ek: der is net fölle gefaer fen fallen, — hwent dat foetbankje stie deun tsjin 't sket oan, dat steunde gans, en mei dat sket efter de rech koe baes to-minsten net efteroer tommelje, tocht him. Mar dat sket wier mei pompier biklaid en baes seach net, dat er in doar in wier en dat se sin sprekstoel der krekt foar plante hiene; hwent dy doar wier krekt allik mei bihangpompier biklaid as 't sket en slute goed.

Do ien fen de hearen baes sin büsdoek opkrige en him oer-jown hie, en do hy him der in kear twa mei om 'e hölle fage hie, waerd er forsocht om mei sin preek to bigjinnen. Hy ging op 'e kateder en rekke oan 'e gong. Mar 't wier as 't hert him tsjin de kiel oan siet. Al ho 't er him thüs oefene hie, al ho 't er him warde om doch hearskippye oer him seis to forkryen: de wirden kamen der, ta sin great leedwêsen, danige hoatterich en stietterich üt. Ik scil jimme foar de aerdichheid it bigjin fen baes sin preek ris meidele. Hy hie sin tekst üt psalme 125, en hwet er der fen sei, hied er eigentlik meast ouharke fen sa 'n oefener of boereskürrepreker, lik as der fölle wieren in de dagen do de Ouskieding op 'e lappen kaem. — De ienleiding wier sa:

„Seer geachte Hoarders! Wy leze boven deze piesalm : Een

12

lied Hamaaloth. (¹) Nuw segt men in do wandeling feel fan de hondertfiftich piesalmen Dawids; maar dat is ferkeerdelik gesproken, want alle piesalmen benne niet fan Dawid gemaakt; want daer sijn ook piesalmen fan Asaf. En als wy hier nuw so lese fan een liet Hammaaloth, dan siene wy daerüt dat deze piesalm gemaakt is fan en sekere Hammaaloth. Wat man als die Hammaaloth geweest is, daer fine wy niet feel fan in de Waerheid beschreven; ik sijn fan gevoelens, dat hij is geweest een oppersangmeester op de gittith ...quot;

len fen de hearen profesters kaem ongemirken efkes mei de tean tsjin baes sin foetbank oan — de preker rekke mei de rech tsjin de bihinge doar oan; dy snapte los, hwent dy wier der tofoaren al op klear makke, en baes rolle riucht op 'e rech, sa lang as er wüchsen wier op 'e linnensonder fen de krudenier. Der stie in wiif foar in dakfenster to striken, hia krige earst dy doar tsjin hiar oan en do rolle baes hiar foar de foetten.

Hia waerd sa alderheislikste kjel dat se liast mei de kop tsjin 't bisketten dak oansprong : „Duvel!quot; rop se en hia keilde baes fen boppen del it strikiser mei fiur op 'e hnd. Dy doar siet oars altiid ticht en waerd net brükt, de student hied er in boekkas tsjin oan stean; dat wist dat menske wol, dertröch waerd se safölle to kjelder. Dat dy boekkas hwet forlitsen wier om plak to meitsen for baes Hessel sin preekstoel, en dat de doar der op set wier om los to springen sa gau as der hwet parsing tsjinoan kaem , -— dat wist it wifke net.

De hearen holpen baes wer op 'e foetten en brochten it wiif ta bidarjen. Do seine se tsjin baes: „It moeide hiar alder-danichst, dat hy sa 'n üngelök krige hie ; nou koene se wol bigripe, dat hy fen de streek rekke wier, derom scoene se mar net fen him fergje om sin preek fierder ut to sprekken, hwent hia hiene bütendat, üt it jinge hia heard hiene, de oertsiüging al krige, dat hy in bysünder bikwaem man wier; hia scoene dwaen safölle as se koene om him oan to priisjen for de post fen tichthüspreker; hy hoefde nou fierder der neat mear oan to dwaen, mar hie to wachtsjen op neyer biskie, dat mei in wike twa wol komme scoe.quot;

Baes bitanke do hearen tige, en do droste er wer ou. Hy wier sa bliid as in protter, dat er mar wer op 'e striette wier en makke handich dat er ta de sted üt kaem.

De jüns moast dokter 't ek gau witte ho 't gien wier, dat spriek fen seis. By him seis moast baes bikenne, dat sin ek-

¹

Dit wird bitsiut: Liet der Optochten: Dy psalmen songen de aide Israeli ten as se jierliks nei Jerusalem reisgen to peaske halden.

l.H

samen eigentlik net glansich enocli ouroan wier om er tige fen to sprekken. Hy hie in lits üngelokje hawn, sei er, mar de hearen wieren oars best oer him foldien, en hia hiene sein hy hie in bulte kans om do post to kryen.

Do hie baes Hessel in minne wike twa, in tiid fen ünwissens en unrest. Hy forwachte war sa 'n brief mei sa 'n greate daelder read lak er op; mar dy kaem net. 't quot;Wier al in de tredde wike, mar der kaem tael noch teiken. En den roan er dokter omtrint it hüs fen 't steed, to freegjen as dy der net ris hwet fen hearde of fornaem. Mar dokter sei: Nó, hy wist fen neat, hy pinfiske er wol ris nei, mar hy koe neat wis wirde. „Mar sökke dingen wirde meastal lang op 't tou lialden ; jy matte raar moed halde, baes, it soil op 't lest wol goed korame.quot;

Einlings op in neimiddei kaem dokter by baes inrennen en wier danich op 't ein, op sin wise. Hy sei: „Nou is 't den divelsk, sje der!quot;

— „Ho nou, dokter ?quot;

— „Och ik ben eigentlik sa nidich as in toer, mar 't helpt my nen bit. — 't Is al wer mis.quot;

— „Och hea noch ta, dokter! is 't mis ? Wird 'k it net ?quot;

— „Né, ik hab al flökt as in heiden, mar der kry 'k it net oars mei. len fen de greaten to Leauerd liio in neef, sa 'n earme lusangel fen in hearskip, matte jy tinke, dy ora in kostwinning forlegen wier: dy liet de post krige. De profesters fen Frcantsjers habbe hiar best genoch for jo dien, der ken jy wol op oan; mar der wier neat oan to dwaen.quot;

„Nou, it is den heislik,quot; sei baes, „dat it forstan netmearop priis steld wirdt.quot;

„Dat meye jy wol sidse, baes,quot; sei dokter. „Mar jy habbe nou de proeve er fen krige, dat it for in man as jo slim is, om oan in baentsje to kommen, der hwet fet op sit. It is in us lits lantsje sa, as der hier of dor hwet los is, den benne er for ien plak wol tsien lieafhabbers, en soms yet folle mear. En den matte sliuchtwei liu it meast altiid forliese; liwent de greaten keatse alkoar de ballen ta. Derom ried ik jo nou as in goed friün: liald jo foartoan mar mei iver by de nidle en 't skearmes. As jy der de kost mei winne kenne, den ha jy 't roramer en fryer as in amtener mei in lits inkoramen, dy him fen sin oerhearen jeye en fiterje litte mat, en him faek de haet fen 't algemien op 'e hals hellet, om 't hy de skild kriget fen alles hwer de hearen him for utstiure.quot;

„Nou,quot; sei baes, „ik lean al dat jy gelik habbe dokter. Ik soil ray raar wer mei nye moed op min handwirk talidse, den wit ik wis hwet ik hab.quot;

14

Dat het er fen dy tiid ou ridlik good in 't each halden. En do er in poas dernei yet al ris wer tsjin dokter bigün to jeu-seljen oer sin preekjen, en dat it spitich wier, dat er mei sin bikwaemhcden net mear nut die: do sei dokter mei in fromme tronie: „Hark ris baes, jy meye wol hwet foarsichtich wêse mei jo preekjen en lêsen; doch dat sa lüd net, dat de mensken 't op 'e striette heare kenne. Jy witte wol dat er to Preantsjer in gekkehüs opriuchte is. En nou hab ik heard dat er in stilte oppassers oansteld benne, omtrint in alle dorpen: en as der nou ien is dy him hwet oars haldt en draecht as sliuchtwei hinne, die wirdt dalik opskriuwn, en den wirdt it each op sa 'n ien halden, en as se bigjinne to tinken; dy kerel het in bulte kans om gek to wirden, — den wirdt er mar sonder warskouwen oppakt en nei 't gekkehüs brocht.quot; — Pen dy tiid ou hie dokter rest fen baes.

Wy kenne hierüt wer sjen, dat witnis en kennis in menske net forliochtet en wiis makket, mar gek en blin, sa lang as er net safier komt, dat er sidse mat: ik wit eigentlik yet neat. Dit is net allenne fen tapassing op ünderhanske dorpsdichters en prekers, mar ek wol ris op liu dy Mr. of Dr. foar hiar nanune skriuwc. — Pierder leare wy fen baes Hessel, dat it for in sliuchtwei man wol goed is, dat er hwet kennis siket to for-kryen; mar as him dat net better to plak bringt as 't baes Hessel brochte, den is 't sikerwier mar better dat er neat wit; hwent inbielding is slimmer as do treddedeise koarts. — It for-bettere folksonderwis scil der ta meiwirkje, dat men fen sökke dorpswonders lik as baes ien wier minder komt to hearren; hwent as allo menskcn mear leare, komme de ütminters der tinder, of — hia benne echter.

It Halskeatting fen Kening Richold.

De kening Richoldus, sa froed en sa from.

Sa kras en sa fiks op sin dingen.

Wie 'r foar, liet him d' oarloch de hannen hwet rum.

Om alles in order to bringen.

En as hy de namme fen kening him jowch,

Dy foar him gjin oerman fen Frisian ea droech,

Dy koed er mei eare wol fiere.

By krichskinst en moed, hied er deugd en forstan; Hy boude riu slotten en dorpen in 't lan.

Hij woe mar fornye en forsiere.

15

Hy boude in Azylum, forbanden ta heil:

Hia koene do dead der ontrenne:

In jachtslot in 't skead fen de beammen fon Krcil,

Dat wier for 't geriif mar allenne.

En as men den fen sin paleis yet ris lest:

't Het wündere prachtich en keninglik west;

Neat koe in dy tiid der by likje.

Yet fölle mear dingen fen Richold bidruwn, Dy stean in de friske kroniken biskriuwn;

Dy lust het, dy Icon se der siikje.

Mar ik soil fen kening Richoldus in set,

In aerdiche storie biskriuwe,

Dy fint men by de aide kronikskriuwers net.

Wol immen 't nou derom net leauc.

Den mat er it litte; mar dit wit ik fest In Okke Skarlensis sin skiedboek der lest

Men stikken dy 't briker yet benne.

Ek wirde er wol mear fen in kening of held In hopen bysündere fiten forteld,

Dy 't altiid net echt liiette kenne.

Richoldus dy wier mei sin folk op in dei

Ris üttein nei 't Kreilbosk to jeyen;

Der siet er fol iver it wild efternei,

It wier him sa 'n nocht it to deyen.

Hy fleach tröch de toeken en strüken mei feart; Hy telde gjin moeite en it lette him neat

Al swipke 'm in twige om 'e holle.

Mar einlings by 't resten ontdiek er — hwet spit! Do wier er sin moai gouden halskeatting kwit. Dat hied er om tüsnen net wollen.

Dat hie sin Odilba, sin lieafste him jown.

Do 't hy in sin fleurichste dagen.

Ut suvere lieafde oan hiar him forbün;

En sunt hied er 't altiden dragen.

Dus ken men bigripe, 't stie danige min.

De fynten dy moasten mar gau op 'e ren.

To siikjen der Richoldus jage;

Mar nimmen koe 't fine, lio trou as er socht,

En do 't hiar de sinne forliet mei sin liocht,

quot;Wier nimmen in 't werfinen slagge.

En hiene er do kranten en nysbledden west,

1(5

Don hie 'r it dur in sette littcn.

Dy wierren der net, mar liy die doch sin best,

Dat elk it mar gau kaem to witten.

De finder ünthiet or in koninglik lean.

Dat die do forksaton nei 't Kroilbosk ta goan

Op hoop dat it lök liiar ris tsienne.

Do measten dy jowgen 't al skielik wer oor; Mar einlings do slagge 't in earemo boor: It halskeatting fün er allenne.

Bliid kaom er by 't wiif en hy sei: Ik lean wis

Hier scille wy rümte tröch krye.

As ik tsjin de koning us tastand ris sids,

Den lit er us grif net mear lye.

As 'k sols him mar sprekko ken liab ik wol moed; Hwent Ricliold üs koning is nuvere good.

Dat wit ik fen foarige tiden.

Do ha 'k mei him efter do Noarmannen west,

En do dat biredt wier, hwet makke er 't do best! Hy is 't wirdich om for him to stridon.

De boer ging nei Sta rum; hy stapte sa prüs;

Hwa seoe net permantich ek renne ?

Hy ging mar rinchtut nei do kening sin bus.

En tocht: „Hy soil licht my yet kenne.quot;

Mar do 'r tröch do poarte fen 't slot liinno kaom. Do fielde er dat immon by do earem him naem,

Dy sei : „Hwet host dou bier to moitson ?quot; „Ik mat nei de koning, hwet rekket it dy ?quot; „Dou bisto frypostich, dat stiet dy net fry; Min plicht is 't for sokken to weitsen.quot;

„Mar ik hab do kening sin halsketting fün.quot;

„.low oer mar, ik scil 't him wol bringe.quot; „Né, derfor hab ik my de moeite net jown.

Dat 'k amper in 't bosk my forhinge.

Né, fynt, ik mat sols nei de kening ta gean.quot;— „Dat lean 'k wol, den krigest in keningklik loan;

Mar ik lit dy likwol net renne.

Of dou mast my earst in bilofte hier dwaon,

Om my fen dat earlean de holte to jaen. Dou hoefsto dy but not allenne.quot; —

„De helte, dat 's bot. As 'k in fierdepart jow. My tinkt den kenst dou it wol wêse.

17

Ik siuch der yet twa sökkc knapen as don,

Dy mat ik wis ek yet bilêse.quot; —

„Dat stiet!quot; sei de wachter en liet him foarby. De boer kaem by de oare, dy 't wer op 'e ny

In part fen sin jefte bitinge.

De tredde liet ek sunder dat him net gean,

En dus koe de man fen sin takomstig lean,

len fierde by 't wifke mar bringe.

Mar like dy boer al hwet lomp en hwet dom.

De knepen dy hie 'r in 'e moue.

Ily mimere dat stiltsjes ris oer en ris om.

En tochte: dat scil jimme roue.

In fynt brocht sin boadskip oan Richoldus oer; Dy wier üt 'e skroeven; hy roan nei de boer

En laette him friünlik nei binnen.

De boer loek sin finst under 't oorkiltsje wei,

En sei; „Mmhear kening, ik bring jo hwet mei; Dit halsketting scill' jy wol kennc.quot; —

„O ja,quot; sei de kening, „it wier my sa near.

Ik koed er net swiet mear om ite.

Don biste, dat sineh ik, in kerel fen ear,

Ik sids 't dy, dat scil dy net spite.

Der wol 'k dy in tige bileaning for jaen.

Komoan, lit ris hearre, hwet deugd ken 'k dy dwaen ?

Don heste 't nou mar ris for 't sprekken.

Don heste 't net maklik sa nuver tn 't sin.

Of ik scil 't folbringe, sa goed as ik ken.

't Soil net oan min wollen üntbrekke.quot;

De boer sei: „Min kening, dat 's gnap fen jo sein.

Den scil 'k it in ienen mar sidse.

It is min bigcarte, hier foar op it plein

Mei 't liif op in tune to lidsen.

Den matte twa kerels, mei earmen föl kreft, My terskje mei skeppen, foaral net to seaft;

Mar ek ünderwiles hwet telle,

Hwent fiftich pear slagen, mear wol ik net ha. En 't giet, as 'k min sin kry, in ienen mar ta; Jy moasten 't jou folk mar bifelle.quot; —

De kening sei laitsend : „Don bist leau 'k in biis.

Dat ütstel is ommers gjin tinken ?quot; —

„Ja wol wis en wrachtich!quot; — „Nou, bist den wiis?

18

Dat benno ommers gekkeliu's flinkon.quot; — „Ik hab min forstan yct sa goed wol as jo.

Ik beu in goê Fries, oan min wird blinw ik trou;

Ilioed docht dat, as 't wol giet, ris bliken.

Stean jy as in kerel nou ek by jo wird,

Don matt' jy min sin dwaen en ek mar ris hird ; 'k Hab hiood yette mear to forstriken.quot;

Do kening sei yet ris: „'t Is siker to gok!

Set, kerel, dy grap üt din hölle.quot; —

„Né, né!quot; sei de boer wer, „ik liald min bistek.

Al bied jy my 'k wit net hofölle.quot; —

„Hawar!quot; sei de kening, „wy prate net raear.quot; De tune en de fynten wie'n wakker gau klear.

„Nou boer, bist non rê ? Gean den lidsen, As 'k alles alteast nei din sin makke ba.quot; — „Ja best; mar der benn' ik net dalik oan ta, 'k Hab earst yet in wirdke to sidsen.

„Dy wachters, dy tryo, jy sjen se der stean,

Dy moasten jimme earst mar ris heljo. Hia matte ek in fierdepart ha fen min lean.

Dat wol ik in ienen bitelje.

Hia woene my keare as ik dat net onthiet; Ik woe nei de kening, en derom ik die 't.quot; —

„quot;Wel deales! benn' dat sökke skurken Sei Richold. „Kom, röp se mij hier mar ris gau! Dy boer is gjean sleaukes, ik fetsjo dat nou ; Hia krye ris fiks lean nei wirken.quot;

De foarste kaem earst, mar op Richold sin fraech

Stie 'r al hwet forslein en ïorlegen.

„Biken it mar earlik, ik gin it dy graech.quot; —

„Ja kening, ik ha 't just net frege:

De boer stelde 't foar en ik wegere 't net.quot; — „'t Is bestich! Nou flij dy mar del op dat fet.

Den konste 't in ienen mar krye.quot; —

Hy woe net to goed, mar dat died er net ta. „Nou skcpliu, dy mat fiifentwyntich mar lia; Jim matte 'm bilieaven net mye.quot;

De boalen, wol orderlik elk oan in kant,

Bigünen hiar skeppen to swayen.

Der ging it: klap-op! op in stevige trant;

En dat wier om 't effen gjin ayen.

19

De stumper dy spriek fen de rünite net fel; De kening dy lake, hy foei omtrint del;

De boer d\^r forniakke 'm ek tige.

Mar de oare twa wachters dy laken just net; Hia wisten, hia moasten der ek op dat fet Dat ha hwet hiar foargonger krige.

Hia tolden der krekt fiifentwyntich him ta;

Dat wier al moai skielik biredden,

En derop moast dalik de twade er fen ha.

En einlings to leste de tredde.

Do wier 't oan de boer ta, mar 't bisfyntsje sei: „Nou is 't sikerwier al sa let op 'e dei.

Dat ik mat de sted wol forlitte.

Ik kom hier ris wer om min oandiel fen 't lean.quot; — „Dat 's goed,quot; sei do kening en liet him sa gean ; Mar tocht: „Ik scil him net forjittte.quot;

De boer ging nei bus, en sin lanliearre roan

Him tichte by 't liiem al tomiette.

Hy wist dat sin boerke dat halskeatting fün ;

Nou woed er ek de ütkomst wol witte.

„Ho is 't ?quot; frege er, „renste fen 't jild hast al brik „Né, né!quot; sei de boer, ik ben vette net rik;

Sa 'n man wol net dalik bitelje.

Us kening Richoldus dy het tsjin my sein,

Dat as ik to Starum ris kaem mei de wein, Den moast ik min lean mar ris helje.quot;

'k Mat sidse, hiel min is dm tatiding net;

Dy finst scil dm büse yet stiifje.

Mar lieste nou faek ek fen sktven forlet.

Don koe 'k dy wol efkes geriifje;

Hwent ik hab de rünite wol lidsen. My tocht, As ik nou de boel op 'e rus fen dy kocht.

Dat scoe for üs beide wol kenne.quot; —

De boer sei: „Dat liket wol aerdich my ta; Jy witte, dat ik it fen 't romste net ha.

En 't skint dat jy hannelber benne.

„Ik scil mar ris easkje, dat stiet doch oan my;

Ik soil 't ris moai skiklik bitinke.

Min hüs mei de tritich pünsmiette der by.

Dat matt' je as min eigen my skinke.

Den gean wy togearre nei Richoldus ta;

20

Den sids ik: „Dy man mat min jefto non ha.quot;

Hy scil us by wirden wol loaue,

En oars mat de kening sin skrinwer der by, Den ken dy de saken for jo en for my INei de eask fen de wetten biskriuwe.quot;

Do lanhearre doarst dat in ienen net dwaen,

Ut frees fen der by to forliesen.

„Mar,quot; tocht er, „Richoldns is riklik m 't jaen,

Dat wit ik, hy lialdt net fen kniesen.

Dit keatting bitellet er stellich ek goed.

Hy het der sa'n swak op, hy wier sa in noed;

Odilba het dat him ris skonken ;

Hy siucht op in pongfol riksdaelders non neat. — „ITon boer, ik mat sidse, din eask is hwet great; Mar docli, ik nim 't oan, it is klonken.quot;

En de oare deis handich de gnds foar de wein;

Hia rieden nei Starnm togearre.

Hia rieden foar 't koningspaleis op it plein;

De kening kaem foar op it hearren.

De boer sei: Min kening, min part ha 'k forkocht Hier can disse man; hien' jy der wol om tocht ?quot;

De kening sei: „Dit is wer nuver!

Ha jy mei de liüsman sa'n hannel bignn ?quot; — „Ja kening,quot; sei lanhearre, friünlik en run, „Dy hannel is earlik en suver.quot;

„Mar gan,quot; sei de kening, „de tune hier wer!

Röp dalik de lin mei de skeppen!quot;

Dat hied er net sein of sin folk seach men der

Nei rennen en draven en skreppen En allegear wier 't in in omsjen wer klear. „Wol!' jy nou sa goed mar ris wêse, minhear.

En gean op dy tune der lidsen ?quot; —

De man wist net hwet er der hearde en dor seacli; Mar Richold brocht kort bim de saek under 't each Do hied er net fölle to sidsen.

Hy woe fen dat grapke mar al sa lieaf fry,

Mar derfor hie Richold gjin earen.

Hy moast op 'e tune, en 't ging wer op 'e ny Öan 't terskjen en laenhearre oan 't bearen. Dat wier for him likwol it slimste yet net; Hy miste de pleats, 't wier biskriuwn en biset;

21

Der holp him gjin tsieren en gnoi-jen.

De boer rop forbliid: „Nou hoef ik jier op jier Net mear to biteljen sa'n hege lanshier;

Nou hoef ik net langer to gorjen.quot;

En Richold jowch yette dy aerdige snaek

It lean for sin finst en sin grappen.

De kening formakke 'm tonei yette faek

Oer 't jaen fen dy finnige klappen.

De boer kaem wer thus by sin wiit op 'e jun, En sei it hiar hwet er tröch 't halskeatting woan,

En 't menske forhüge hiar wakker.

Sa krige hier jildsucht riuchtfeardieh hiar lean. Sa moast it dy skrabhansen faker forgean,

Licht waerden se don wol hwet makker.

STIENS EN BRITSUM.

Sage.

Alear, foar mear as tüsen jier Forkearden hier m 't lan,

Soms kerels, bare great en swier, Skoan lits meast fen forstan.

Mar sterk! der wier jo de ein fen wei.

Hia koen' hwet oudwaen in in dei!

Hia diene 't ek in 't iten grou.

Sa ta hiar moarns-unbit

In stik twa baergen of in kou, Dat wier hiar net in bit.

't Ging altiid mei hiar bot on rüch;

Al hwet er oan wier, wier onfüch.

Binoarden Leauerd wieren do Twa nye dorpen set.

Mar hwet men ek bitinke koe,

Derfor de nammen net,

Twa reuson habbe yet op 't lest.

Unwittens derta 't middel west.

Dy knapen hiene in feart oannomd To graven, ticht der by.

22

lila krigen fen dat wirk dc rümt,

Hja liiene gjin party,

Om 't elk fen hiarren, as er woe, Sofölle as fitich oaren koe.

In böllepream en dy midstwa.

Der hion' se skeppen fen. Oar ridskip hien' se er ek net ta.

't Woe wakker nei hjar sin Omdat de grün er brüksum wie; 't Ging krekt as hien' se losse snie.

It wirk roan tige fen 'e tried.

Dat ienkear ien fen liiar Sin fölle skeppe falie liét.

Dat wie 'n lits unkje mar. Dat skepfol modder, nei 't men seit, Dat is de terp dy 't der yet leit.

Do hüd waerd tige er efter lein;

't Swit roan hjar üt it hier,

En sa wier gau 't kerwei oan de ein.

Mar do wier 't ek sa fier,

Hja hiene 't beide foar de krint. Der waerd ougriislik pust en stind.

Hia gingen mei in stap of twa Nei de iene tsjerke en toer. En woene der hwet rest op ha.

Hia hingen hiar der oer.

Krekt as men leit oer de ünderdoar. Hiel nochlik, beide nest elkoar.

Hia layen der op hiar gemak

Sa nochlik en sa best.

Mia sinch, de tsjerke wier to swak

For sök in swiere lest;

Dy tearde stiltsjes wei rüngear. Hia foelen beiden hiar hwet sear.

Licht hien' se der in sliepke nomd.

Hie 't mar hwet seafter lein ;

Mar 't hie tofölle op 't liif oankomd.

Hia wrotten wer oerein.

En trapen sünder lang birie Nei de oare tsjerke, dy 't der stie.

Dy wior safölle sterker houd,

Dy droecli do swiere lest.

„Py, wien' we daelk hier hinne sioud,

't Hie fölle better west,quot;

En do iono, nochlik liingjend, soi: „O wirgo!quot; En do care soi it him noi.

Dat dorp, hwaons tsjerke britsen wie,

Krekt as in spoonen doas;

Der de iene in iepen kin fen hie,

En de nare in tsiuke noas. Dat moast — elk stimde dorin ta — Do namme mar fen Britsum ha.

En dor de slatters resten hion'

Sa nochlik as op fear,

Towil de tsjerke 't hie forstien, Dat wier dat dorp ta 'n ear, En derom wier men 't dalik ions: Dat moast de namme ha fen Stiens.

Do waerd or oan dy nye feart

Yet ek in namme jown.

Elk hie dy reusen kreunen heard,

In ure wol in 't run.

Der hiet dy feart de Wircje nei. Lik as er ïiiet ont hioed do dei.

TWA KLOKJES.

Dor hingje binnen in üs hert

Twa klokjes nest elkoar,

Dy stimme mei elkoarren net.

Mar 't iene flökt tsjin 't oar.

It iene het in suv're toan.

Doch stiet üs faek sin lüd net oan. Mar 't oar, ho falsk it spiljo mei. Der heart men meastal lieaYor nei.

En dertröch wirdt mar al to faek

It ion fen 't oare oerbromd.

Wirdt soms in not to pliisse saek

24

Tröch immen ündemomd,

Hy heart ho 't iene klokje ledt;

„Dat is net riucht! Dat ken sa net!quot; Mar lüd röpt ek him 't care ui 't ear : „It bai't wol mear! It hart wol mear!quot;

„It is net riucht! it ken sa net!quot;

Dat slacht men net fölle acht;

En as me er somtiids lest fen het,

As 't al to finnich slacht,

Den wint me er gau hwet doekjes om En makket sa dat klokje stom;

En as 't den al yet tikje mei,

't Wird by 't gebrom fen 't oare wei.

„It bart wol mear! it bart wol mear!quot;

Dat set er alles tröch;

Dat is us plaster op it sear

liy al üs kwea gedöch.

Seis wirdt dat lieden: „'t Bart wol mear!quot; Tröch 't fake hearren: „'t Mat om de ear!quot; 't Mat om 't bilang fen 't hüsgezin; Ken 't net sa 't mat, it mat sa 't ken.quot;

Baes timmerman het sin kerwei

Moedwillich fiers to min ;

Hy wit dat hy net flappe mei.

Doch docht er 't, as er ken.

Mar as er hannelt tsjin 't bistek Seit jimmerwei sin klokjen ek;

„Dat is net riucht!quot; Mar elke kear Is 't ek wer: „Och, it bart wol mear.

Baes slachter kocht in longs iik rier,

Dat waerd by nacht him broclit.

It flesk wier blank allik in spier,

It waerd for goed forkocht.

Al hearde er wol it seaft gelied:

„Dat is net riucht!quot; —■ De winst is swiet, Dy 't immen kryt op sa 'n menear. En buten dat: „It bart wol mear!quot;

Baes bakker wit, fen simmels komt

(Ijin goed en smaeklik brea ;

Mar siuch, hy tinkt: ik ha de romt, In bitsje mei gjin kwea,

25

En soit (howol sin klokje ledt:

„Dat is net riucht, dat kon sa net!quot;) „ft bart wol raear, en ik doch 't ek.quot; En leech is baes sin simmelsok.

Boer Gialt het for in heal deihier

In slattor in 'e sleat,

Tröoh dat de man forlegen wier,

Hwent oars fortsienne er neat.

Dat Gialt de man forgees in 't swit Een 't oansicht wrotte en bodsje lit,

Dat is net riucht, dat wit or kloar: Mar och! hwet 's dat ? —„ It bart wol mear.quot;

Roel keapman kocht mar alles diür,

Hy hie by elk krodit,

Sadwaende snapte er mannich boor,

Hwent nou is Roel faillit.

Nou wirdt er kibbe tsierd en twist, Mar hy het de aep al in 'o kist.

Is dat gjin greate skelmery ?

Och ja! mar... „'t bart wol mear,quot; tinkt hy.

Hans Wolf bistiürt de tsjerkfaudy.

Men giet him net hiel nei;

't Jild dat by kas is, der döcht hy

Sin foardiel stiltsjes mei.

En nearne wol er hwet can dwaen. Sa bang is Hans fen jild-ütjaen.

Hy wit wol, 't giet net ban foar foot, Mar 't bart wol mear!quot; — sa kryt er't goed.

Lanhearre wit wol Ruerdboer het

De pleats to beech in hier.

Al skrept de man ek ier en let

't Giet earsling jier op jier.

Howol minhear sin klokje soit:

„Dat 's bloedjild!quot; — op 'o societeit Der klinkt it him wer lüd in 't ear: „It bart wol mear! It bart wol mear!quot;

Jan freget by in skriuwer rie:

Sin saken bonne oerstiür.

Minhear dy soit; „As ik jo wie 'k Skreau alles op jou broer.

Howol 't gjin liocht fordrage ken,

It sprekt, ik hab or minos fen.

't Is ek non bit; it hart wol mear.quot; Dat rent as lyo malke in 't ear.

Baes Sierd sin soan dy lottet aan;

Baes giet nei dokter Spin.

„Minhear, sjen der in pong-! — Min soan

Sin borst is bare min.quot;

„Ja,quot; tinkt minhear, „mar nei de wet Bifryt it hem fen tsienjen net.

Mar derom net, it bart wol mear! Dy pong is goed; ik sptlje 't klear.

Hear doomny Koal liie snein op snein

De tsjerke leech bynei.

Mar op it lest do het er sein:

„'k Ben op gjin goede wei.quot;

Hy swaide 'm om en preke fin.

Do kaem it folk er liird op in.

Gran hie 'r in oar biröp: 't wier klear, Tröch hüchlery ! — mar 't bart wol mear.quot;

Grimmitus seit: „Hear recensent.

Op dichter Pilekaen Hab ik in pik, jy matt' dy fint

In tige roffel jaen.quot;

Hwerop de tolk der wisheid seit:

„Minhear hwet twisken jimme leit Giet my net oan. Mar 't bart wol mear! Ut friünskip scil 'k it dwaen, minhear!quot;

En mannich wees wirdt wreed en hird

Forgraud, forskopt, fortriuwn; En mannich swakke widdou wirdt

Ut hiar bisit fordriuwn. Om 't Skrabhans, as it klokje lodt:

„Dat is net rincht! dat ken sa net!quot; Him doaf haldt en mar drait sin ear Nei 't nochlik lüd: „It bart wol mear.quot;

Hwa wit ho mannichien forflaut

In 't passen op sin plicht ? Ho mannichien dy winst inklaut

Mei falske miette en wicht ? Ho mannichien jongfynt al net De sedewet oertredden het ?

Ho mannicli faom hinr oar forlear,

ïrüeh 't flayend wird ; „It bart wol mear.quot;

Mar ek, hwa wit lio mannichien

In stilte sit en sucht,

En lit der mannicli wanlioops-trien,

Fen kwea bidriuw do frucht,

Tröch dat hy jimmerwei 't gelied: „Dat ken sa not!quot; it swyen hiot,

En op 't gebingel: 't Bart wol mear !quot; It pacd forliet fen deugd en ear.

Mar menskebern! as 't selsforwit

Jimme ienkear, ier of lot,

In jimme binnest knau en bit,

Den helpt it jimme net,

Al liedt it klokje „Er benno mear Dy kwaels gean can it selde sear.quot; Elk tóget den sin eigen lest En elk fielt eigen lyen best.

O friünen, hear den nei 't geröp

Een 't falske klokje net!

Mar set for 't oare de earen op,

Dat sa formoanjend lodt!

En is dat somtiids net to klear, Nou, stem it op nei Jezus loar! Den wirdt it wis aloan en oan Mear suver in sin klank en toan.

God meitse üs earen musikael.

Opdat dy silverstem Us wêse mei as himoltael,

Dy- 't üs forbint mei him ;

Hwertröch it dissonant-gehaax Fen 't oare klokje mear en mear Us ünfordraechlik wirde mat For 't geastlik trommefliüs fen 't hert.

28

0AN DE RIUCHTE BISTELD.

Foar Lange, lange jierren, do 'fc alles folie better wier as nou, alteas nei 't_ aide liu faek sidse; do 't men sa net liearde fen alderhanne slimme kwalen en fen tröchündogense stikken; do 't de liu hiarsels net ophingen en forsüpten; do 't de iene menske de oare sa net in 't leach fierde; do 't men safolle bilesting net hoefde te biteljen en do der safölle earmoed net wier; do men fen gjin baergesiikte, ier'appelsiikte of longsiikte wiste en do de mensken net fen binaudheid nei Noard-Amerika teagen : do wier de Freantsjerter föllemerke ek fölle fleuriger as nou.

In dy tiid is 't ris bard, dat er op in jün foar de Freantsjerter hingstemerke in keapman op in hinser de dik fen Snits nei Freantsjer lans riden kaem, mei in readtripen reissek efter him op 't hinser, en dy reissek dor wier in: acht hünderd güne, krekt op 'e kop. En 't like wol, dat dy keapman mear tochte oer 't jild dat er yet hope to winnen, as oer 't jild dat er al in 'e reissek hie; hwent hy stamde in de riuehte linie ou fen dy aide hear Habbinga, dy kort nei Adams fal to wrald komd is. En 't like ek wol dat de gasp fen de rime, der de reissek mei op 't hinser fest siet, hwet rum wirden wier, alteas dy ging los en de reissek foei op 'e dik, krekt in 't delrenuen fen 'e Litselollumer terp. De keapman mirk dat net en 't hinser koe 't net sidse, sadwaende bleau de reissek op 'e dik lidsen. Mar do de keapman in 'e sted kaem en foar de Roskam fen 't

hinser sprong, do sei er: „Nou is 't den wol.....quot; Ja, ik

wit net hwet er sei, mar hy seach rare biteutere, omdat er sin reissek miste. Do kastlein sei: „Jy meye wol gau werom ride.quot; — Dat like de keapman ek it beste ta, en hy die 't, Nou, hy bleau wol in pear ure foart en do 't er werom kaem hied er yet allike fölle apels dan parren. Do sei de kastlein: „Jy meye 't moarn wol omtromje litte; as jy den in goede bi-leaning oan 'e finder ünthiette, licht kryejy den jou jild werom. — Dat tocht de keapman ek. Én de oare moarns kaem de trom-mer de sted tröch en dy sloech sin aide pikeniersroffel, en do der genoch liddichrenders om hinne gearroan wieren, eu do der genoch frouliu mei lange halsen oer de doarren hingen, bigün de man to röppen: „Hoort, burgers, hoort! Er is verloren in rood tripen reissah op 'e iceg van Sneek na Franeker, met achthonderd gulden geld. De eer like finder die ^,t em weer terug bezorgt in de herberg de Roskam, sei honderd gulden belooning geniete.quot;

It wifke fen in earme timmerfynt, dy 't in 'e skoallesteech

2!)

wenne, hie krekt do stcd lans west om liwot moal on hwot salt, en do't se thus kaem forhello so hiar man hwot or om-tromme wier, on hia sei: „Jonge, jonge! as wy dy reissek ris fün hiene, den liiene wy m ionen sa mar hünderd güne : dat wier in moaije tnstruying.quot;

„Der hesto wrichtig gelik oan,quot; sei hiar man. „Mar ik scil dy hwot sidso. Lik aste witste, ik kaem jisterjün fen ïsiom on, mei min pipkoer mei ridskip op 't skonder, en der in 't delrennen fen 'e Lltselollumer terp, der kaem ik to stroffeljon en ik foei op min Md; min pipkoer ündorst hoppe. Mar ik moast gau ris fiele hwer 'k oer stroffele wier, — en dat wier in reissek mei jild. Nou, dy troau ik mar gau in min pipkoor, en ik klaudo min ridskip wer by 'n oar, en dat er hoppe op; in drevel on in pear boars-isers ben 'k yet al biuster. En do 'k thus kaem wierst dou krekt de sted op, en do ha 'k dat jild gau ris teld, en der wier achthünderd güne, krekt op 'e kop. En do ha 'k de boel under 't bedsté triuwn.quot;

„En woest dat nou stil balde ?quot; sei 't wiif.

„Ne,quot; sei de man, „sa net. Mar my tocht, do man dy 't miste, scoe der wol gau ruchtberheid oan jaen, en ik koed er slim nei pinfiskje. Nou soil 'k er dalik mei nei de Roskam ta, en den kom ik, by wolwêzen, strak werom mei hünderd güne, dat üs eigen is.quot;

Do lake 't wiif dat se skodde; hwent hia koe 't hiar sikerwier net bigripe, dat it sa wêse koe.

De earliko man naem de reissek, dor 't er in oare sok om hinne dien hie, ünder de earm, en ging nei de Roskam, der 't er de keapman fün.

„Is 't wier, keapman,quot; sei er, „dat jy in read tripen reissek weibrocht ha, mei achthünderd güne der in?quot;

De keapman sei fleurich : „Ja !quot;

„Is 't ek wier, dat jy de finder, dy 't jo dy reissek werom bringt, hünderd güne jaen wolle ?quot;

De keapman sei oerlangsum : „Ja.quot;

Do sei de timmerfynt: „Don hab ik hünderd güne oan jo fortsienne. Hier is jou reissek; tel it jild mar oer.quot;

Do keapman telde 't jild, wils 't de kastlein en sin wiif der beide bij wieren, on der wier achthünderd güne, krekt op 'e kop. Mar keapman Habbenga wier in man, dy 't de fingers sa stiene, dat se altiid nei him ta klauden. Under 't jild tellen bigün it tinkbield, om der sa mar hünderd güne for dy earme lüsangel feu in kerel ou to striken, -— him sa hinderlik to wirden, dat er op in ündogense infal kaem.

„Dou ündogense snaek!quot; sei er tsjin de timmerfynt, „dou best

3Ü

er ommers al hünderd güno ou haldon. Ilwent ik hie my by do omröpper forsind in 't sidsen: dor moast niuggenhiinderd güne in 'o reissek wose in plaets fen acht. Mar hawar! der host er yet fiif güne by, en nou mast my nearne net moar oer prate.quot;

„Der soil do divel in slaen!quot; sei de tinimerfynt; hwent hy waerd lilk. „Ik wol fen jo net for in dief ütmakke wirde. Ik ha 't jild teld, sa gau as 'k er jisterjün mei tliüs kaem en der wier net mear. En nou matte jy it witte, keapman, as jy my hünderd güne jaen wolle, on oars soil ik it bringe der't heart.quot;

„Dat mast mar dwaen,quot; sei de keapman, „den kinst dy sels m 'e füke arbeidsje. Mar ast dou it net döchste soil ik wol.quot;

Do tinimerfynt liet de tsienuers helje, dy tolden 't jild yet ris oer, en de keapman en de kastlein on sin wiif forklearren allegearre, dat de tinimerfynt net moar werom brooht hie as achthünderd güne. De keapman allenne forklearre dat er yette hünderd güne mear wêse moast, hwent hy hie him forsind, do 't er 't oan de omröpper opjowch. It jild waerd in bislach nomd en de saek oanjown by do frederiuchter.

Sa gau as 't frederiucht siet moasten de keapman en detim-merfynt dor foar komme.

De Preantsjerter liu fooien do destiids hwet nysgierrich; ho 't se nou bonne dat wit ik sa lik net. It fleach as diggelfiür tröch de sted, dat de keapman en de timmerfynt foar 't frederiucht moasten, en alle liu soyen: „Ho seil do frederiuchter dolkop of stirt oan fine ? It is in deales gek ding; hwent it is doch mar sa gelegen : de keapman sin „néquot; is allike goed as de timmerfynt sin „ja.quot;

Do 't er oan ta wier roan alles hwet skonken hie nei de riuchtkeamer, om ris to hearren ho 't de frederiuchter dat meitse scoe.

Do 't den de partyen foar kamen frege de frederiuchter oan de keapman, as hy der in eed op dwaen woe, dat in de read tripen reissek, dy 't hy, keapman, weibrocht hie, net wêse moast achthünderd güne, lik as hy, keapman, bikend meitse litten hie, —- mar wol in wierheid niuggen hünderd güne.

Nou, de keapman sei: „ja!quot; hwent hy tochte, de frederiuchter mient dat sa net. Mar dy halde 'm in 'e riuchtkeamer mei gjin grappen op; hy sei kortwei: „Stek de fingers in 'e hichte en swar! — De frederiuchter sei him de eed foar, en — it scoe yen troch alles hinne gean, net ? — De keapman swarde : hwent hy tochte, sin eare foar do wrald fordere dat nou sa.

De omstanners grommelen en poollomüllen al wakker, hwent elk hie 't wol in 'e rekken dat it gjin goed spil wier.

Do sei do frederiuchter tsjin de tinimerfynt: „Doare jy der

wol in ead for oulidse, dat er m do roissck, dy 't jy fün ha, net mear as achthündord günc west het ?quot;

De timmcrfynt sci swietfleuricli: „Ja minhear !quot;

_rSa swar don!quot; sei de frederiuchter.

De timmerfynt stiek sin fingers ek in 'e liichte en swardo mei in frye konsjensie.

Do sei de frederiuchter; „Ik liald it or for, dat jiminebeide opriucht sward habbe: jy minhear Habbenga, dat jy in reissek mei niuggenhunderd güne forlorn habbe; en jy, timmerfynt, dat jy ien mei aohthünderd güne fün habbe. Én derop döch ik disse ütspraek; Jy, minhear Habbenga, omdat de reissek, dy de timmerfeint fün het, in oaren is as dy 't jy misse, — matte sa lang mar siikje dat jy jou reissek mei niuggenhünderd güne wer fine. En jo, timmerfynt, jow ik dy reissek mei jild, dy 't jy fün habbe, to biwarjen, sa lang as der ien komt, dy 't foar 't riucht biwise ken, dat hy sa'n read tripon reissek mei aohthünderd günne jild er in — weibroeht het.quot;

Dy ütspraek stie de omstanners bysonder oan en hja seine: „Dat is oan de riuchte histoid, oan beide kanten.quot;

De keapman seach alderfreeslikste tai by de noas lans, en de timmerfynt ging sa bliid as in engel nei hüs. Hy het in poas der nei in gnap hüs boud, der 't er lange jierren in fredo mei sin wifke in wenne het.

De stiennen Uleboerden.

Sage.

Der wenne n't fier fen Engelum,

Foar trye of fiouerhünderd jier, In hüsman sliucht en riucht en from. Mei 'n wiif dat kras en himmel wier; En kloek en warber wie'n se beide, Hia thüs, hy op 'e bon en greide.

Sin alden lieten for him nei

In pleats, juist net hiel great, mar best. Der wie 'r alhiel it jongkje mei;

Hy koe der libje sunder lest.

As mar gjin al to swiere slagen Sin libbenslök de doar üt jagen.

Mar ho't it op üs wide wrald

Soms mei de dingen renne ken,

En dat dy 't het ek altiid lialdt,

Der is alhiel gjin sidsen fen.

Alteast dy liuwe, al Invet se diene, Bimirken dat se net bistiene.

It boerke mar oanhaldend min,

En hwer 't oan lai dat wist gjien ien, Hia moasten jimmer, tsjin hiar sin.

By oaren freegje om jild to lien.

Sa Men' se 't Ms en al hiar lannen Al linkend wei alhiel forpanne.

De boer, swiersettich fen bistean,

Dy waerd der faek mismoedich fen En sei: „It helpt my net in bean,

Ho 'k skrep en skoer en warber ben.quot; Mar 't wiif, howol net ünforskillich,

Bleau rum om 't hert en droech 't goedwillich.

Hia sei: „'t Is krekt as 't by my leit.

It rent üs ienkear yet ris mei.quot;

Mar siuch, in nye swierrichheid Jage ek .by hiar dy hope wei:

Dat wier hiar aide wrakke skürre.

Sa slop fen kape en swak fen mürre.

Faek by in felle hirde win.

Den skodde en kreake er dat 't hwet die, Der waiden den soms gatten in Der 't hast gjin stopjens-ein oan wie. Hia wie'ne er altiid for biskromme.

De boel scoe yet fen boppen komme.

't Koe sikerwier net langer sa;

It fe hie 't kald en 't noat bidoar;

't Wier oan in nye skürre ta.

Mar der siet gans in hinder foar:

De boer sin pong woe dat net lye,

En jild koe 'r fen gjin ien mear krye.

't Wier op in hearstjün, 't waide fel;

Us luisman wier allenne op wei;

Hy tocht: „Kaem non min skürre 's del. Min hele wolfeart lai der mei.

33

Min lest wirdt allo dagen slimmer,

To boppe komme kon 'k it nimmer.

Der kaem him ien fen eft'ren in,

Hiel deftich m menear en toan,

Dy sei: Wel man ! Invet skoert dy win ;

It komt op 'e aide skürren oan.quot; —

„Ja,quot; sei de boer, „ik frees dat minos Net mear bistan for disse win is.quot;

De freamde sei: „'t Is sikerwier In dwaes, dy söks forslofjo lit;

Hwent waido non jon skürre omfier,

Hwet hieu' je 'n skea!quot; — „Ja friün, mar wit. It stiet oan 't wollen net allenne.

Men mat it ek bitelje konne.quot;

„O heden, man! as dat jo let,

Ben ik de riuchte man for jo.

As ik for jo in skürre set.

Den ha je 'm kreep, goekeap en gau.

Seis ear 't moarnier it liocht wor daget Ken ik dat klearspilje, as 't jo haget.quot; —

Der skrilde 't boerke siker fen:

„As jy dat kenne benn' jy wis In tige rare timmerman,

Dy 't mear ken as bitaemlik is;

Hwent sunder divelskinstneryen Is dat net foar elkoar to kryen.quot;

Do sei de man: „AVird net forheard!

Ik ben 't, dy 't hier it algemien De kweade neamt: mar dat 's forkoard!

'k Hab altiid goed in oerfloed dien.

Ik holp al riu forleeg'ne mensken.

En graech foldöch ik ek jou winsken.quot;

Alhiel forbüke stie de boer;

Mar Hantsje sei: „Kom, drael net moar,

Jaen willich oan min tsienst dy oer.

Den is moarnier dm skürre klear.

Lit earst in goed kontrakt üs meitso.

Den ken gjin ien bidragen reitse.quot; —

„O ne, forlieder! gean hier wei!

Sa'n skürre kaem my al to diür.

3

•M

Ho heech de need ek komme mei, Dou bellest noait my derta oer. Né! lieaver earremoed en skande, As dat 'k min siele oan dy forpande.quot; —

— „Mar as de storm win nou to nacht

(Hark, hark! sin fluitsjen en gebear!) Din skürre tsjin 'e grun oan slacht, Don hest net ienris bisten mear. Den soit gjin boer mear bliuwe kenne; Dus meist dy wol ris goed bisinne.

„Mar jowst mpleats dy oer oan mij.

Den best in libben sunder noed. Min tsienst is lang gjin slaverny;

Ik sids it yet ris, ik ben goed.

It scil dy noait oan jild üntbrekke. As 't nedich biste kenst mar sprekke.

Ik mcits dy 'n skürre kant en klear.

Yet ear 't moarnier de hoanne krait. En mist dat — op min wird fen ear! — Den is de boel for my bikaid;

Den hab ik neat oer dy to sidsen,

Hwet best der nou tsjin in to lidsen ?quot; —

Do boer wier mei himsels' in striid.

In hele nye skürre sa To kryen in so'n korte tiid,

Dat like 'm siker aerdich ta.

En nei 't er yet hwet hakketakke. Do stimdê er ta: 't kontrakt waerd makke.

Hy sei tsjin 't wiif: „Ik ben in noed

Oer 'i fó; as moarn de skürre 'is lai! Ik lean, 't is foar de nacht wol goed Dat 'k al min bisten 't lan üt jei.quot; — Dat ok it wiifke best talike;

Hia wist net hwet er efter stike.

By stormich waer en tsiust're nacht

Wier Hantsje alear faek op in baen. Don krige er licht ien in 'e macht Tröch greate ünthietten mar to dwaen. Nou is er nimmen mear to wille; Sin macht is oer, sin jild forsille.

Bo

Engclum sloech toalvc slagen Wils 't de noarderbuyen fel Oer de swarte laniien jagen;

Dei- saide in 'e lichte del,

Ut in tsiustere ünwaerswolk,

Ilantsje mei sin timmerfolk.

Elk foar oar hie hwet op 't skouder;

Dy in pipkoer mei in ry,

Dy in kalkbak, cn men sioude er Doarren, posten, stilen by.

After togen tsien by tsien,

Eikmes mei in lading stien.

Elk smiet gau sin fracht er hinne.

quot;VVils 't er himet, prüst cn blait.

Baes rop „As we 't redde kenne Ear 't moarnier de hoanne krait,

Jaen ik tritich ankers win!quot; — Dat blaesde elk de moed wer in.

ïrye slagen op 'e mürre,

Mei in moker, rum sa grou As in beam, der lei de skürre Tsjin 'e grün oan as in strou. „Flink!quot; rop Hantsje, „fynten, kom Meitse gau de boel hwet rum!quot;

Nou, sin fynten wieren machtich;

Linich wier 't aid goed dor wei. Divelbanders, mear as tachtich.

Hie 'r as opperliuwe mei.

Fiftich tsioenters in it hóf Bikken de aide stien hwet of.

Biuster ging 't der op in houen,

Op in butsen en gereach;

Nuv'rc snieddich ging it bouen,

't Wier as 't wirk om hegens fleach. Hantsje hie gjin sorge mear Of 't kaem op 'e tiid wol klear.

De boer lai op sin bed to switten:

Hy hearde 't ging er raer om wei. „Och heden!quot; tocht er, „hie 'k it litten! Nou is 't to let; min rest is wei.quot;

36

In net to stopjen wel fen rou Ken soms ien amery us broue ;

In libben fol fen bitend sear,

En dat mar om liwet idele ear. —

't Geraes klonk ek sin wiif m 'e earen.

„Och bark ris !quot; sei se skril tsjin him; „Hwet is dat doch for freeslik bearren ?

It wirdt my sikerwier to slim.

'k Sei oars: us skurre wait fen boppen, Mar 'k hear ek jimmerwei goeds röppen, En klopjen en gebüts er by,

Soms dreunt it bedsté under ray.

„Haldt söks hier stand, den doar 'k net langer

Hier wenje, by sa'n near gespoek.

It waerd de boer ek jimmer banger,

Hoe neyer 't nei de moarntiid loek.

Hy koe 't op 't lest net langer swye;

Hy sei tsjin 't wiif: „Dy tsiermerye Scil dy net lette; mar, o fy !

Hwet bitt're fruchten jowt it my!

Ik hab moedwillich me in 'e klauen

Fen aller mensken fyand jown.

Hy is for us oan 't skurrebouen,

Derfor ha 'k my oan him forbun.

Hy scoe 't net redde, wier min tinken, Mar nou begjint min moed to sinken.

'k Woe dat ik mar biwirkje koe.

Dat nou de hoanne kraye woe.quot; —

„O fy! sei 't wiif „hwet mat ik hearre ?

Hest oan de kweade dy forkocht ?

Och hien' wy lieaver mar togearre

Mei krapte üs aide dei tröchbrocht.

Koe 'k j et dat divels-wirk bilette,

'k Scoe alle frese op side sette.quot;

— „Né wiif! dou makkest my net fry; De hoanne, lieave! kraide dy!quot; —

Do koe se goed enocli bigripe

Hwermei hiar man to helpen wie; En frouliu, listich en bislipe,

quot;Witte in 'e need hast altiid rie.

Hia sprong fen 't bed, klapte in 'e bannen.

37

En kraide — it daverc in 'c pannen! „Küküklekü!quot; wol trye kear,

Dat die se nnv're nioai en klear.

En Bokke, in rest yet op 'e matte,

^Vaerd wekker fen dy held're klang ; Hy rekt sin hals üt op 'e matte,

En song sin earste moarntiidsang; Ilwerop de hoannen der om hinne lenpearich hiar gekrai bigjinne. Om 't gjin fen allen 't hirde koe Dat hy de leste wêse scoe.

Hantsje, midden in sin drokte,

Hearde skriljend dat geröp,

Freeslik wier 't do ho 't er flökte ! „Pynten pak de spillen op!quot;

liop er en do fleach er wei.

En sin folk him efternei.

Ho 't se skrepten, ho 't se skoerden, Ho 't se timm'ren, 't holp hiar net. Yet allenne de üleboerden,

Sa nei wier 't kerwei biredt.

Hwerom rop dy hoanne nou Krekt sa üngewoane gan ? !

Hantsje sei: „Nou swar ik jimme.

Mocht min plan al net bislaen, Nimmen mat it ündernimme

Om min wirk foart ou to dwaen. Wirde er üleboerden set:

By min kop! hia bliuwe er net.quot;

Dat sidsen het er ek folbrocht;

Hwent faek is 't efternei bisocht Om üleboerden op dy skürre To meitsen; mar as 't al liwet dürre, Hia wieren noat net heal to 'n ein. Den wie'n se wer oan flarden slein.

Op 't lest do ha se 't ündernomen Om goeds to mitseljen fen stien. En dat het goed fortuten dien,

Hwent do hie Hantsje sin bikommen. Dat like üs niaet wol oan to stean. Alteast hy liet it oer him gean.

38

Men waord in letter tiid wer stout;

Elk tocht, nou scill' se't ■wer forkerfje ; Ilia broclit'ne er wer goeds op fen hout, Mar lieten dy as stiennen ferfje. As Hantsje dat net mirken het? 't Ken weze, mar ik lean 't oars net.

Ik tink, it soil him wol hwet stekke;

Mar siuch, hy doar se nou net brekke. Ily is sa'n greate baes net mear As in de dagen fen alear.

Hy wit de mensken slaen sin macht Nou suver net in bit mear acht.

Komt immen soms fen Engelum

It binnenpaed nei Leau'd to gean,quot; Den siucht er, tinkt er der hwet om, Der ek dy boerehusing stean,

Dy 't in 'e wanling altiid yet „De stiennen ülehoerderi'' hiet.

De skinke fen baes Flip.

Foar lange jierren wenne er to Freantsjer in 'e Fiverstriette in skearder, dy 't baes Flip hiet. Dy man hie in hopen ta-ren, net allenne fen de stedsjes, mar ek fen de boeren üt de omstreken ; hwent hy naem immen it bird ou, sa seaft en sa nochlik, krekt as 't er mei in fear oustritsen waerd, om sa to sidsen. Mar derom wier 't allenne net, dat er sa fölle liu graech by baes Flip kamen; hwent goede skearders wennen der in Freantsjer wol mear; in hopen kamen der ek om 't baes Flip in aerdige prater en in fine sliper wier. Hy koe 't nuvere sniedich ütstelle en wündere gritsige stikjes koed er forhelje: der hiene de measten in biusteren nocht oan. Baes hie just net fölle ünderwis hawn in allerhanne dingen dy 't üt boeken leard wirde, mar derom hied er wol in süne kop. As hy nou, stel ik, safölle mei learen pield hie, as in hele bulte dögge, sunder in süne kop to habben, — den bied er lichtwol for master opslaen kennen in dat greate hüs der 't er flak oer wenne : de Freantsjerter hegeskoalle mien ik.

Mar baes wier ridlik goed mei sin libben tierd. By sin skeardery hied er ek yet in winkeltsje fen spek en smoar en

H!)

wirsten en sahwet; der hied er goed sin brea mei, en mei sin klanten hied er alle wille.

Sniüntojüns, as de skearwinkel fol siet fen stedsjes en boere-liu, den gingen der alderhanne praetsjes om, en as se 't net ris mei 'n oar lik fine koene, den wier baes do skiedsman. De redenasies wieren selde sa djiepsinnich, dat baes der gjin wei mei wist. Mei de domste liu hied er 't faek slimst to stellen; mar dy pierde er lieaver hwet as dat er forstannige reden oan hiar forspille, hwent dy holpen hiar doch net, dat wist baes Flip al lang.

lenkear hie baes ris in gnappe skinke in do skearwinkel foar de skoarstienmantel hingjen to druyen.

„Ei!quot; sei Klaes Knoffel, „dy liket goed! It koe my net skele al wier 't mines.quot;

„Sa stean 'k er ek mei,quot; sei Sibe .Kuiper, „ik scoe him gau can litsjild meitse.quot;

„Né, dat die ik net,quot; sei Jurjen Inpakker; „ik scoe hiramei min wiif en berntsjes swiet mpakke.quot;

„Nou, kom oan,quot; sei baes Flip derop, „it komt my sa foar, dat dy skinke jimme allegearre de kiel ütbiet; jimrae kenne 'm krye, mits op konditsjes. De earste man, dy 't my biwise en oertsiügje ken, dat er in 't alderminst net under de plak fen sin wiif sit, dy jaen ik dy skinke present.

„Nou, nou, baes !quot; sei Hessel blauferwer, „dat is hird sein! Mar as 't er ta kaem, scoene jy wol troch de koer falie.quot;

„Né, wrachtich net!quot; sei baes, „ik stean by min wird, sa grif as hwet.quot;

„Den lean ik,quot; sei baes smid fen 't Noard, „dat my de skinke takomt.quot;

„Den matte jy my dat mar biwise,quot; sei baes Flip.

„Dat ken 'k hiel wol dwaen,quot; sei de smid wer, „mar ik mat nou nedich nei hüs.quot;

Baes Flip sei: „As jy mei 'n wike of 'n fiertsien dagen wer komme, den ben ik yet de selde man, as in oar 't jo net ouwint.quot;

De oare deis plakte baes in pompier oan 'e skoarstienmantel, der 't er dit rimke op skriuwn hie:

„As immen my biwiist, dat hy Is ui sin honlik stiver fry.

En neat him hoeft for 't wiif to myen.

Den ken er disse skinke krye.quot;

Nou, der kamen al gau goeds, dy 't in nuveren sin oan dy moaje skinke hiene, en in hele bulte mienden, dat se 'm ek wakker gau binnen ha scoene, om 't se feu miening wieren.

40

dat or liiar mei allo riucht ta kaem. Mar den bigün baes Flip liiar de fragen ou to freogjen, en den mochten sommigen it in poaske foarhalde om der flink op to antwirdsjen, hia foelen op 't lest allegearre troch de koer. De iene ging laitsende de dó ar üt en de oare nidicli, mar allegearre sunder skinke.

Einlings en to leste kaem der op in sniünneimiddei in boer fen Healbeam de skearwinkel instappen, dy woe sin bird wol misse. Dy lest dat rimke en dy seit: „Baes, heite, ast don der for stietste, den is dy skinke mines, hear!quot;

„Dat scil der yet ta komme,quot; sei baes. „Jowst ersnverneat om, as din wiif gnorret of dat se tofreden is.quot;

„Suver net in bit, man!quot;

„Doarst wol mei mondige skoen op 'e matten komme?quot;

„Allike koelbloedich as dat 'k in boltsje op it.quot;

„Doarst it ündergerdintsje wol foar 't fonster wei nimme, ast net noch ütsjen kenste ?quot;

„Wis en wrachtig wol! It deiliocht, dat üs forgees jown wirdt, dat wol ik brüke as 't my to pas komt.quot;

„Doarst de hinnen wol los renne litte, as de bleek fol doeken leit ?quot;

„Der tink ik net om! A.s in 'e neisimmer de tün rum is, lit ik do hinnen los renne; den habbe dy bisten better hiar tier en 't hellet my hinnefoer ut. Oan de frouliu hiar waskjen en plaskjeu ken 'k my net steure; den moast ik grif altiid de hinnen fest ha.quot;

„Doarst wol by 't fiur komme to piip-oanstekken, as 't moai stiet to barnen ?quot;

„Hwa scoe my dat bilette ?quot;

„Doarst dy wiks wol twaris skeare litte, as 't wiif seit dat it mei ienris wol ta ken ?quot;

„Divekerse best!quot;

„Doarst wol in kou forkeapje sunder it mei 't wiif oer to lidsen ?quot;

„Min hele bislach bisten wol, as my dat in 'e kop oankaem.quot;

„Doarst wol in goe friun by dy forsiikje, buten witten fen 't wiif?quot;

„quot;Wol in hüs fol gasten. Scoe 'k der it wiif nei freegje ?quot;

„Doast din miening wol sidse, as 't wiif it folk gjin goed enoch iten jowt, nei din sin ?quot;

„Ja, en ek wol, as se 't to unbidich makket. Dat is se al wis wirden, do 't wy yet mar kort troud west hiene.quot;

„Doarst de bern, dy 't oan 't wiifs kant neamd benne, wol bi'uye, as 't wiif se foarstean wol ?quot;

„Nou,quot; sei de boer, „dat hie 'k net tocht, datst my dat

41

freegjo scooste. Mar derom not, dat doar ik ek wol dwaen.quot;

„Den scit don wrachtich de skinke wol ha matte,quot; sei baes. Hy krige de skinke del, skoerde de boer it baitsje los en treau him de skinke der under. „Don mast him in bitsje bistopje,quot; sei baes, „oars rent it sa raer.quot;

„Hou, de diveker!quot; sei de boer, „sa net!quot;

„Hea, non, hwet is dat ?quot;

„As 'k mtn skienne himdrok alhiel fet en smoarch meitse, ha 'k jün in hopen gejeusel fen 't wiif.quot;

„Och, dou koalle!quot; sei baes. „ Jow my de skinke mar gau wer op ! Don mast him ommers net ha.quot;

Do waerd de boer alderdaniclist ütlake. Hy seach dat er him forsnapt hie, en hy ging mei biskamme kaken ta de skear-winkel üt.

De liu dy 't der sieten seyen: „Nou baes, jy habbe netfölle gefaer om dy skinke op sa 'n menear kwit to reitsen, dat siugge wy nou al.quot;

„It scoe my ek spite,quot; set baes. „Foarearst om de skinke, der ben 'k nedich jild üt to meitsen; en den yet om it wifke, dat under sa 'n kerel siet.quot;

Do hinge baes in oar rimke oan 'e skoarstienmantel; dat wier sa :

Dy 't wese wol m 't lioulik fry,

En den fen miening is, dat hy De baes mat spilje allenne,

Eu 't wiif as sin slavinne Mar j immer foar do swipe hot.

Of peal en perk in alles set.

Of dat hier frydom in bistiot.

Dat hy sin gong in alles giet;

't Net tolt, is 't wiif mei roden Soms net to goed tofredon;

Ho rum hy op sin wise 't het,

Hy ken de wiere frydom net.

Dy 't noat fen 't wifke felo ken.

En fest stiet op sin eigen sin.

En sunder 't riucht to tellen,

Eiif fean bigjeart for 'n jellen ,

Do noas in poat on tsjottel het:

Bigript de riuchte frydom net.

Dy 't kommandoarret, bromt en krast.

Krakt as 'n oppronke sabelkwast;

42

Oer 't minste raest en kibbot,

Dat alles trilt en bibbert,

En mient den dat er frydom het: Dy wit fen de echte frydom net.

Dy 't frydom sünder teugels wol,

Krekt as in hmgst, dy 't woest en dol Net stiet for fiür noch wetter,

En alles slacht to pletter:

Dy ried ik dat er mar net trout; 't Jowt him net liwet it oaren jowt.

Dy 't oars net wol as wild pleisiei'. En het oan berngewoel in mier.

En dy 't by tsjinnichheden Is dwars en üntofreden;

For hüslikheid gjin fieling het,

Dy wit fen de echte frydom net.

Dy 't faek sin eigen bus forlit. En graech ris m in selskip sit Fen greate swetsersbasen.

To röppen en to rasen.

En sa sin leed en sorch forset,

Dy wit fen houlikswille net.

In alles elkoar ta to jaen,

En elkoars lekken heine en slaen. En elkoars swak hwet mye, Mei seaftens skikke en flye:

De liu, dy 't der de slach fen ha, Dy benne er stellich best oan ta.

Den wint de lieafde dei by dei. En kweade nukken stearre wei; Den deelt me in elkoars wille,

Den ken men lesten tille;

En den is 't houliksjök gjin jök.

Mar 't is in kranse fen gelök.

Gjin skande is 't—mient licht immendat! Untsincht men 't wifke jimmer hwet. Waerd dat mar mear bitrachte, Men hearde minder klachte Fen houlekslesten dei by dei;

Mear nocht wie 'r op 'e libbenswei.

48

SA BENNE ER MEAR.

Griet Slomp roan by de boeren run Mei 'n sek mei skürgoed; dermei woan It menske in biuster skriel deiliier, En derom foei 't hiar dübeld swier.

't Wier ienkear in 'e simmertiid Smoarwaerm, it minske switte swiid, En hwet die hiar de nekke sear. Hia sei op 't lest: „Ik ken net mear!quot; Hiar skürgoeksek smiet se op 'e wei, En do boarst se üt in near geklei.

„Der, smoarge skürgoedsek, lids der! Min holle tóget dy net wer.

Ik sleep en toai my krom en stiif, Den ren ik yet mei 't lege liif, Hwa scoe sa'n libben langer leste ?

Ik woe wol dat de dead mar kaem En me üt dit wraldske lyen naem, Den koe 'k to minste altiid reste.quot;

Sje der! de skrinkelman dy stie Deun by hiar, ear 't se er erch in hie. Hy sei: Benn' jy fen lest oerstjelpe, Den wol 'k jo üt jou lyen helpe.quot;

Mar och, hwet seach Griet Slomp do glean. En haestich sei se: „Goede friün,

Help jy my efkes, as jy wolle. De skürgoedsek wer op 'e holle !quot;

IN OPPERMAN.

In poep forliet sin wiif en bern; Ny 't rike Frisian scoed er tsjen Om opgong in 'e wrald to meitsen. As 't koe fen neat ta eat to reitsen. En mocht er der for fest hwet bliuwe. Den scoed er oan sin wifke skriuwe.

44

Hy kaem in Frisian oan, en roan

Sa lang 't er hwet to pielen fün.

Earst hantsjemier, do polderjonge,

Mar 't jowch him gjin hiel tsiukke ponge.

Do kaem er op in goede dei

Tolanne by in great kerwei

Fen timmerwirk, en 't poepke sei,

Hy wist hwet fen dat handwirk ek.

Nou ja, der wier in helper brek

Ta 't kalktameitsen, stienoanbringen

En yette mear fen sökke dingen.

Hy naem dat om 't er oars net hie. Do, tocht him, moast er 't wiif ris skriuwe

Hy skrean den, dat er oansteld wier „As opperman by timmerliuwe.quot;

In greate wike wier 't forlin,

Hwet seach er do ? Sin smoarge Trtn Kaem der, jandorie, by him rennen.

Hiar jonge poepkes en poepinnen Dy siottelen hiar efternei.

Fol bliidskip spriek se 'm oan en sei: „Du bist zum opperman erheben ?!

Drum habe ich mich zum rais begeben. Bist du hier solchen grossen herr. Den lust uns d' armüt aucli nicht mear.quot;

„Ein herr?quot; sei hy, „wie kanst das meinen?quot; Tien stuber jeder dag verdeinen,

Dabei mich warken lam und krum ! Pfü weib ! was bist du schreklich dum !quot;

„Johan, hast du mir das geschrieben, Ich wahre freilich thaus geblieben. Du habst geliegt, da'ch merken kan Du bist ja nichts als unterman.quot; —

45

De Dicliter en it Jild.

De Dichter.

W a bist dou doch ? algcbicder !

Ougodspöp fen lits en great! Heechmoedspuster nienskdom-skieder Drayersbaes in tsjerke en stoat!

Riuchtforbügor, eedforbrekker!

Hortforstielder, ünskildploach! ündeugds-plaster, skandedekkel•, Trienneperser üt it each.

Oproermoitser, lanforrieder,

Dieflantearne, moardpriems-oerd, Houlikskeiner, faemforlieder,

Suv'rer fen nnaedlik bloed.

Wisdoms blindoek, domheids krode;

Libbens reispas oeral fry; Dengdfortredder, flayers bode; Friünskips evener, oardiels ry,

Lieafde-üteaser, earmoedskniper,

Luiheids swipe, slüchheids-fear; Felblanketsel, bogchelsliper; Mikroskoop for deugd en ear.

Rimpelglanser, hier-opferwer;

Godforachter, divels-ai;

Satans füke, tichthüs-werver; Sieleraoardner, hellekai.

List-ütfinder, plannesmeyer;

Wettesteller in elk gild; Spotskrift-skriuwer, deugd-ütgever; Blinkende ierde ! klinkend jild !

Hwerom scoe ik skreppo en bodsje,

(Irine dei en nacht om dy ?

Né, ik ken min earen skodsje,

Hwent — gjin oerlest ha 'k fen dij

4«

It Jild.

't Wol graech, dat iinmen smeult op hwet er sels net het, En in 'e grün forgint er oaren it bisit.

Dat hy, al mient er sels fen net,

Klear üt sin reden merke lit.

't Sy deugd of goede seden.

Of föllle oannimmeliklieden;

't Sy rikdom, eare of ginst.

Of rimkemeitsers kinst.

't Sy 'n wiidforneamde namme.

Of achting fen do fammen ;

't Sy moai hwet eigen lan,

Of't sy in snoad forstan.

't Sy 'n soan, dy 't oeral klear is,

't Sy 'n sweager, dy 't hwet mear is,

't Sy 'n gnap en handich wiif,

't Sy 'n dochter kreas fen liif.

't Sy tüsen güne oan renten.

Of feste traktementen,

Of wol in hege post.

Of sels in fette kost.

't Sy 'n hüs mei greato glêsen,

't Sy 'n santsje moaye hlêsen,

't Sy 'n slachtbeest tige swier,

't Sy klean nei de earste swior.

't Sy skerpens in iens learen.

Of friünskip fen de hearen;

't Sy 'n libben fen gemak,

Of in 'e tsjerke in plak.

De dichters en de rimkesiongers Benn' follentiids al keale jonges.

Fen der, dat me in de rimlery Safölle skimptael fint op my.

Mar meist my lilke nammen jaen.

Dat soil my neat gjin hinder dwaen.

In bulte kwea forwit men my.

Dat ik ünskildich dildsje mat.

Forbett'rje mar it menskehert.

En 't is in order, sids ik dy!

v——*

47

In grif middel for in slimme kwael.

Do godstienst is in folle saed

Fen treast for froedo herten,

Do besto liedsvrouw op it paed Dos libbens, faek fol snierten.

Fen alle dingen op 'e wrald Neat dat sin wearde sa bilialdt,

Tröch alle tiden hinne.

Wol him, dy 't hiar in 't horte het. Ho fel den ek mei leed biset.

Neat soil him skeadsje kenne.

Mar wirde goud of muntpompier.

Of bearenborger kruden.

Of dimter koeke of jiffers-hier,

Of chokeladepuden,

Of Cats sin rim, of Dokk'mer tai, Of't fabrikaet fen Holloway,

Of Goldberg's keattihgstringen Faek neimakke om gewin of ear: Do godstsienst yet wol helte mear As al dy oare dinger.

Baes Jelke wier in fikse man,

Bimind by fölle liuwe;

Hy koe — dat wist er elk wol fan —

Sin saken aerdich driuwe.

Hy wier in master in sin fak,

Moarns ier, juns let stie 'r op sin plak.

En mei sin folk hie 'r wille.

Hy wier inskiklik, goed en gol, Mar wist derom sin weetsje wol, Hy wier ien fen dy stille.

Hwet hie sa 'n man nou wirdich west ?

In wifke dat him like.

Mar dermei stie 't net al to best.

Sin oare helt, sin Hike,

Dy 't faken as in üle seach.

Wier for hiar goede man in pleach.

Hy siet net und'r 'e toffel.

Alteast dat miende 'r,— mar syn wiif,

48

Sa dealsc koppich, stroef en stiif. Dy jowoh him faek in roffel.

Hia wier sa sindlik as dc bran,

Of lieaver skiteldeftich.

It lear wier altiid in 'e lian,

En 't hüs dat wier to trefticli Om to biwenjen tröch in tiid. In harntsje fen gjin seis foet wiid

Der moasten se in forkeare; Der siichde 't altiid dat 't hwet die. En 't likte er braef as 't reinich wier, Nou, hwa scoe dat forneare ?

As baes den soms dc galle oerroan.

Den sei er: „Gjin gedünder!

'k Wirdt sa forkalden as in hun.

Dat is in lest fen wünder!quot; Den moast de faein de hushaldboel. De tafel en for elk in stoel.

Flink nei de keamer sioue.

Ily sei: „Hier sit ik rum en fry,

Ken 't hus sa lang net mei as wy. Den soil 'k in nyen boue.quot;

Hwet hied er den ? In nidich wiif.

Poer glean wier den dy fekke; En faek woe se in gjin dei of fiif

Hiar man in wird tasprekke. Al praette baes den lilk of moai,

Gjin drigement en gjin getroai

Koe den in grevel bate_;

Hy wist de beste wise wie 't.

Dat 'r hiar mar stil hwet stime liet; Den koe so gaust wer prate.

Dy buyen hie se yet wol mear

Om oare neatichheden.

En faek wier 't baes net ienris klear

Hwet derfen wier de reden.

't Wier for de man in heislik krus, Hwent kaem er fen sin wirk jüns thüs

Den fün er der in stomme.

Hie baes den west as mannichien. Den hied er nei de herberg gien; Mar der koe 'r net ta komme.

49

Hwet foei dor foar? — Hiar dominy

Wier foar do nye learc,

En föllc mensken dorfen fy,

Dy woene 'ra net raoar hearo. It dürre n't lang, do kaom 't er ta, Hia woene in litse tsjerke ha.

In boer stie for de ballen,

Hia lappen in gemeinte gear,

Der kaem in preker fen hiar lear, En 't spiltsjo wier op rollen.

Mar noait net hietter is do bry As pas fen 't fiür ou dragon ;

En is in biesora yette ny.

Den wirdt er skionst mei fage. Dat spiltsje wier pas op 'o gleed, Of 't krige loden by de fleet.

't Eoroarjen en 't bikearen Dat wier can 'e order fen 'o dei. Ek base Hike folge mei;

Hia hoefde n't lang to learen.

Baes Jelke sei: „Dat is mar skoan!

Nou soil 'k it rummer krye.

Nou scil hia, hoopje 'k, hiar foartoan

Hwet for dy nukken mye.

Docht hia nou as Zachéus die, Dy 't, hwet er by 'n oar skach're hie,

Twakear werom bitelle,

Den kry 'k in wiif, sa leaf, sa grien, Sa brüksura en sa seaft as ien.

Ho soil 'k it den wol stelle ?quot;

Nou 't like goed. Hia wier- net mear

Sa 't se altiid plicht to wêsen.

Lins hien' de wriuwersdook en 't lear;

Hia siet inpleats to lêsen Oer dingen, dy 't se net forstie, In boeken der 't se in tocht oan hie,

Dy 't hiar de friünen brochten, Dy 't m 't bilang der goede saek —• Nei base sin al hwet to faek —

Frou Hike deis forsochten.

Don waerd er wakker redeneard Oer it nye liocht cn 't aide

50

It nye wier alliiel forkeard;

Mei 't aide moast men 't lialde, De doomnys sprieken lieagentael: Hia wieren pristers fen de Baal;

En boas en ünforstannich AVier 't liele menskdoni, dat stie fcst. En baes wier, as de hele rest,

De wierlieid ek fyannich.

It hus wier alle dagen fol.

As baes mar op 'e boer wie,

En as er thus wier mirk er wol Dat by der sahwet oer wie. —-„Ik woan der wrfchtig yet net by,quot;

Tocht baes, „dy bollebiddery

Der mat 'k in ein oan meitse.

As dat hier sa mar jimmor giet,

Don soil min hele boeltsje yet Ris op 'e flesse reitse.quot; —

IIy sei tsjin 't wiif ris öp in moarn :

„Siuch Hike, don mast leaue Ilwetst kenste, 'k steur my der net oan;

Elk mat der fry in bliuwe.

Ik hald min eigen tinkbield ek;

En fier is 't mis, nei min bestek,

Dat we elkoar deroni haetsje.

Mar 'k merk, as ik om utens ben, Den ha de friünen hier de ren. Don komme se op in praetsje.

„Dat hier üt friunskip immen komt,

Ek dat mei 'k heel wol lye;

Mar as ik thü'a ben, ha 'k fornomd.

Dat den dy liuwe üs mye.

Ilwerom ? Beun' hia den bang fen my ? Ik wit it wol; der benn' goeds by,

Dy 't hier de kiel mar smarre. Dy flayers renne mei dy wei.

En derom, lit dat lieaver nei;

Dat mei üs sa net barre.quot;

Hia waerd in ionen lilk en spun

Mar op mei skerpe reden.

En do 't hia dalik sa bigün Bleau Jelke net tofreden.

51

Hy sei: „Nou Hike, sids ik dy,

Dat 'k dat gedöch net langer ly.

En doarst ik fierder weagje,

Den soil 'k dat hele soadsje yct,

Sa grif as ik baes Jelke hiot,

llis ta de doar üt reagje.quot; —

Derop kaem Hike kwael werom,

De boase sleat liiar mille.

Hia wier wer as in peal sa stom

En seacli wer as in iile.

„Der lia 'k,quot; sei baes, „wer 't aide lest; Der ben 'k wer 'n dei of hwet oan fest.

Dat ha 'k nou for min bearen!

Mar 'k wol en ken sa langer net; Ik moast hjar mei in liepe set Dat al sjen on to learcn.

„Ik wit ho 't mat! Mar earst yet .sjen

Hwet seafte reden kenne. — Lit, Hike, dat gestim bitsjen,

Hwet kenst der doch mei winne ? 'k Bekin ik jowch er reden ta;

't Mat oars, mear wille kenn' we ha,

As we elkoar skikke wolle.quot; — Mar balde er oan 'e keamersdoar Of oan sin koppich wiif dat foar. Dat wier allike folie.

Do tocht er: Prou, nou giet it oan !

Dou best in les togoede.

Hy ging to mük op sneintomoarn

Nei doomny Giselroede,

Krekt foar 't de man nei tsjerke scoe, Hwertröcb er earst net komme koe :

Hwent den hie 't plan net slage.

Baes sei: „Do greate untsteltonis, Oer 'n ding dat mei to wünder is. Het my nei jo ta jage.

„Min wiif is suver sunder praet;

'k Leau grif hia mist de sprake. En neat ken 'k fine dat liiar baet;

Is dat gjin freamde sake?

Dat sloech it sloof earjistermoarn In ionen in in omsiucli oan.

50

It nye wier alliiel forkeard;

Mei 't aide moast men 't lialde, De doomnys sprieken lieagentael: Hia wieren pristers fen de Baal;

En boas en ünforstannich AVier 't liele menskdoni, dat stie fcst. En baes wier, as de hele rest,

De wierlieid ek fyannich.

It hus wier alle dagen fol.

As baes mar op 'e boer wie,

En as er thus wier mirk er wol Dat by der sahwet oer wie. —-„Ik woan der wrfchtig yet net by,quot;

Tocht baes, „dy bollebiddery

Der mat 'k in ein oan meitse.

As dat hier sa mar jimmor giet,

Don soil min hele boeltsje yet Ris op 'e flesse reitse.quot; —

IIy sei tsjin 't wiif ris öp in moarn :

„Siuch Hike, don mast leaue Ilwetst kenste, 'k steur my der net oan;

Elk mat der fry in bliuwe.

Ik hald min eigen tinkbield ek;

En fier is 't mis, nei min bestek,

Dat we elkoar deroni haetsje.

Mar 'k merk, as ik om utens ben, Den ha de friünen hier de ren. Don komme se op in praetsje.

„Dat hier üt friunskip immen komt,

Ek dat mei 'k heel wol lye;

Mar as ik thü'a ben, ha 'k fornomd.

Dat den dy liuwe üs mye.

Ilwerom ? Beun' hia den bang fen my ? Ik wit it wol; der benn' goeds by,

Dy 't hier de kiel mar smarre. Dy flayers renne mei dy wei.

En derom, lit dat lieaver nei;

Dat mei üs sa net barre.quot;

Hia waerd in ionen lilk en spun

Mar op mei skerpe reden.

En do 't hia dalik sa bigün Bleau Jelke net tofreden.

51

Hy sei: „Nou Hike, sids ik dy,

Dat 'k dat gedöch net langer ly.

En doarst ik fierder weagje,

Den soil 'k dat hele soadsje yct,

Sa grif as ik baes Jelke hiot,

llis ta de doar üt reagje.quot; —

Derop kaem Hike kwael werom,

De boase sleat liiar mille.

Hia wier wer as in peal sa stom

En seacli wer as in iile.

„Der lia 'k,quot; sei baes, „wer 't aide lest; Der ben 'k wer 'n dei of hwet oan fest.

Dat ha 'k nou for min bearen!

Mar 'k wol en ken sa langer net; Ik moast hjar mei in liepe set Dat al sjen on to learcn.

„Ik wit ho 't mat! Mar earst yet .sjen

Hwet seafte reden kenne. — Lit, Hike, dat gestim bitsjen,

Hwet kenst der doch mei winne ? 'k Bekin ik jowch er reden ta;

't Mat oars, mear wille kenn' we ha,

As we elkoar skikke wolle.quot; — Mar balde er oan 'e keamersdoar Of oan sin koppich wiif dat foar. Dat wier allike folie.

Do tocht er: Prou, nou giet it oan !

Dou best in les togoede.

Hy ging to mük op sneintomoarn

Nei doomny Giselroede,

Krekt foar 't de man nei tsjerke scoe, Hwertröcb er earst net komme koe :

Hwent den hie 't plan net slage.

Baes sei: „Do greate untsteltonis, Oer 'n ding dat mei to wünder is. Het my nei jo ta jage.

„Min wiif is suver sunder praet;

'k Leau grif hia mist de sprake. En neat ken 'k fine dat liiar baet;

Is dat gjin freamde sake?

Dat sloech it sloof earjistermoarn In ionen in in omsiucli oan.

50

It nye wier alliiel forkeard;

Mei 't aide moast men 't lialde, De doomnys sprieken lieagentael: Hia wieren pristers fen de Baal;

En boas en ünforstannich AVier 't liele menskdoni, dat stie fcst. En baes wier, as de hele rest,

De wierlieid ek fyannich.

It hus wier alle dagen fol.

As baes mar op 'e boer wie,

En as er thus wier mirk er wol Dat by der sahwet oer wie. —-„Ik woan der wrfchtig yet net by,quot;

Tocht baes, „dy bollebiddery

Der mat 'k in ein oan meitse.

As dat hier sa mar jimmor giet,

Don soil min hele boeltsje yet Ris op 'e flesse reitse.quot; —

IIy sei tsjin 't wiif ris öp in moarn :

„Siuch Hike, don mast leaue Ilwetst kenste, 'k steur my der net oan;

Elk mat der fry in bliuwe.

Ik hald min eigen tinkbield ek;

En fier is 't mis, nei min bestek,

Dat we elkoar deroni haetsje.

Mar 'k merk, as ik om utens ben, Den ha de friünen hier de ren. Don komme se op in praetsje.

„Dat hier üt friunskip immen komt,

Ek dat mei 'k heel wol lye;

Mar as ik thü'a ben, ha 'k fornomd.

Dat den dy liuwe üs mye.

Ilwerom ? Beun' hia den bang fen my ? Ik wit it wol; der benn' goeds by,

Dy 't hier de kiel mar smarre. Dy flayers renne mei dy wei.

En derom, lit dat lieaver nei;

Dat mei üs sa net barre.quot;

Hia waerd in ionen lilk en spun

Mar op mei skerpe reden.

En do 't hia dalik sa bigün Bleau Jelke net tofreden.

51

Hy sei: „Nou Hike, sids ik dy,

Dat 'k dat gedöch net langer ly.

En doarst ik fierder weagje,

Den soil 'k dat hele soadsje yct,

Sa grif as ik baes Jelke hiot,

llis ta de doar üt reagje.quot; —

Derop kaem Hike kwael werom,

De boase sleat liiar mille.

Hia wier wer as in peal sa stom

En seacli wer as in iile.

„Der lia 'k,quot; sei baes, „wer 't aide lest; Der ben 'k wer 'n dei of hwet oan fest.

Dat ha 'k nou for min bearen!

Mar 'k wol en ken sa langer net; Ik moast hjar mei in liepe set Dat al sjen on to learcn.

„Ik wit ho 't mat! Mar earst yet .sjen

Hwet seafte reden kenne. — Lit, Hike, dat gestim bitsjen,

Hwet kenst der doch mei winne ? 'k Bekin ik jowch er reden ta;

't Mat oars, mear wille kenn' we ha,

As we elkoar skikke wolle.quot; — Mar balde er oan 'e keamersdoar Of oan sin koppich wiif dat foar. Dat wier allike folie.

Do tocht er: Prou, nou giet it oan !

Dou best in les togoede.

Hy ging to mük op sneintomoarn

Nei doomny Giselroede,

Krekt foar 't de man nei tsjerke scoe, Hwertröcb er earst net komme koe :

Hwent den hie 't plan net slage.

Baes sei: „Do greate untsteltonis, Oer 'n ding dat mei to wünder is. Het my nei jo ta jage.

„Min wiif is suver sunder praet;

'k Leau grif hia mist de sprake. En neat ken 'k fine dat liiar baet;

Is dat gjin freamde sake?

Dat sloech it sloof earjistermoarn In ionen in in omsiucli oan.