VÖÖftSEmCHT.

Bit boekje heeft voornamelijk ten doel, den aanstaanden geneeskundigen bij de Studie der Pharmacognosie als leid-draad te dienen, tenvljl het hovendien ook voor de adspirant-apothekersbedienden tot handleiding kern strekken.

Met het oog daarop heb ik gemeend mij, bij de samen-Stelling van du luerkje, tot het vermelden van morphologische kenmerken te moeten bepalen; en slechts daar, waar dit volstrekt noodzakelijk is, worden de, door beschomoing met den microscoop, ivaameembare eigenschappen der Stoffen opgegeven.

Terwijl in hoofdzaak de Nederlandsche Pharmacopee door mij tot richtsnoer werd genomen, heb ik echter vaak van de bekende werken van Oudemans, Flückiger en Vogl gebruik gemaakt.

Bij het vermelden van de iverkzame bestanddeelen der simplicia, heb ik zooveel mogelijk getracht de uitkomsten van de anderzoekingen der laatste jaren op te geven. Macht hier of daar een enkel lichaam fen onrechte genoemd of niet vermeld zijn, dan zal het mij aangenaam wezen op deze fout te worden gewesen, daar het, bij de veelvuldige phytochemische ander zoekingen van den lautsten tijd, moeilijk is met de resulfaten van alle bekend te zijn.

L. VAN ITALLIE.

ROTTERDAM, December 1898.

I] i

H.laquo;ilWLv.UJLlaquo;^^^lAÄ[4J.MUH

mMmmmm

INLEIDING.

De geneesmiddelen kunnen worden onderscheiden in: l^e. Enkelvoudige geneesmiddelen of simplicia; 2^e. Samengestelde geneesmiddelen o/galenica; 3^e. Zuivere chemische lichamen.

Onder Simplicia verstaut men geneesmiddelen uit het planten-, dieren- of delfstoffenrijk, die aangewend warden in den vorm zooals de natuur ze oplevert, of zander althans diep ingrijpende veranderingen te hebhen ondergaan.

Galenische praeparaten ivorden uit simplicia hereid en hevatten de daarin voorkomende iverkzame hestanddeelen in onveranderden toestand.

Chemische lichamen sdjn het product der imoerking van bepaalde Stoffen op elkander. Zij bezitten steeds dezelfde samenstelling en worden tegemooordig Mjna uitsluitend in daarvoor ingerichte fabrieken bereid.

^mimUiiiiiUHrliiiiniiHv

W/s/ys.wwssoy'tfM'J'm

BMlllMMffllBa

Simplicia, ontleond aan het plantenrijk. Cryptogamen.

Stipites Laminariae. Laminariastelen.

De gedroogde loofstelen van Laminaria diyUata. Deze zijn grijsbruin van kleur, hebben eene lengte van Va^-* Meter, eene dikte van 6 12 m.M. en vormen in gedroog-den toestand cylindrische of eenigszins vlakke, elastische stukken, die de eigenschap bezitten in water op te zwellen. Vandaar, dat zij in den vorm van sonden en stiften, ter verwijdiDg van kanalen, in de heelkunde aangewend worden.

Bestaiuhlfeh'ii: Slijm, bonevens sporen Jodimn enBro-mium.

Carrageen, lersch mos.

Het loof van Chondms crlspm en Gigartina mamulosa, twee aan de kusten van den Atlantischen Oceaan, veelvul-dig voorkomende wieren, die door stormen op het land geworpen en na bleeking en droging in den handel gebracht worden. In verschen toestand rood zijnde, vormen zij in drogen staat een geelachtig, veelvuldig vorksgewijs vortakt loof, dat zieh waaiervonnig uitstrekt, in sierlijke slippen eindigt en niet grooter dan eene hand is. Het is kraakbeenachtig van consistentie doch zweit in water op en vomit dan eene slijmachtige, glibberige massa. De smaak is flauw en slijmerig; de renk herinnert aan dien der zee.

(JKNKKSMlllhKIX.N.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;\


	W ^kVgt;Ägt;.'V-VV\\V\.-iN\	*^x.x.ws^-- ' ' - #9632;#9632;'IllillilSill!!! illlaquo; ft 1 IlllUlliii.'**
	r	2
	\|	Vaak komen er kalkachtige korsten op voor, die nit de krijthuisjes van Flustra pilosa bestaan. Beskuiddfdcn: 81ijm (Carragenine) (laquo; geringe sporen
		.Todium en Bromium. Aangewend in den vorm van Decoctwm (1.5 100). Agar-Agar.

Onder dezen naam verstaat men zoowel verschillende wieren, zooals Eucheuma spinösum, Sphaerococcm comjires-sms en Gelklium corneum, als de daaruit bereide gelatine-achtige stof. Het eerste wier bezit een onregelmatig ver-takt, draadvormig, met ronde uitwassen voorzien, lichaam, dat geelbmin of rood van kleur is.

De onder den naam van agar agar (Tjen-Tjen) in den han-del komende stof wordt door behandeling met kokend water aan de genoemde wieren onttrokken en doet zieh voor of als vliezige draden ter dikte van een stroohalra, die het best met de ziel eener veer kunnen worden vergeleken, of als Vierkante prismatische lichamen, die bij eene breedte van 4 c.M., eene lengte van meer dan 10 d. M. bezitten. Beide vormen zijn kleurloos of lichtgeel, in kokend water tot een kleverig slijm oplosbaar, dat bij bekoeling totgelei stolt.

Bestanddeelen: Agar-Agar bestaat grootendeels uit twee gomachtige lichamen, Gelose en Gelosine.

Acmwending als voedingsbodem voor bacterien en als kleef-middel.

Fungus chirurgorum. Wondzwam.

Polyporus fomentarius, eene ongesteelde hoedzwam, die voornamelijk op beuken en eiken voorkomt en in het bijzonder

I HPlWWtlWntWlMHBlaquo;

in Hoiigcirijt) en Bohemen verzameld wordt. Haar licliaum bestaat uit verschillende lagen, waarvan uitsluitend de mid delste, die uit een groot aantal teere, door elkander geslin-gorde draden bestaat, als wöndzwam kan gebezigd worden. Deze laag wordt uitgesneden en öf als zoodanig of na be-handeling met kaliloog en daaropvolgende afwassching met water in den.handel gebracht.

Het zwam vormt een los, kaneelbruin weefsel, terdikte van 11V2 c.M., dat zeer buigzaara is, in water gebracht, dit spoedig opneerat en vandaar als bloedstelpend lichaam wordt aangewend.

Met salpeter gedrenkt en daarop gedroogd , verkrijgt men uit wondzwam, vuurzwam (Fungus igniarius), dat niet in de heelkunde mag gebruikt worden.

Bestanddederi: onbekend.

Fungus Laricis. Agaricus albus. Lorkezwam.

Het gedroogde lichaam van Polyporm officinalis, eene op lorkeboomen voorkomende hoedzwam, die in gedroogden toestand eene zwaarte van 2 kilogram kan bereiken.

De handelswaar vormt half kogel- of kegelvonnige stuk-ken van verschillend gewicht, die inwendig wit zijn, doch aan de kanten, welke het oppervlak van de zwam gevormd hebben, een grijze of bruinachtige kleur bezitten. Deze stukken bestaan uit een betrekkelijk vast, uit draden gevormd weefsel ; do reuk is duf, de sraaak zoetachtig en bitter.

Bestanddeelen: Agaridne (Acidurn agaricicum) en eenigo harsen.

Aanwending. Terwijl vroeger het poeder werd aangewend, maakt men tegenwoordig meestal van de agaricine

R^sssssesss^

mim raquo;riiy raquo;.Mriti 'liBiHit

gebruik. Deze, eene kleuriooze kristaliyne stof, woi-dt voor inwendig gebruik het best in pillen voorgeschreven.

Secale cornutum.

Moederkoorn.

Een der ontwikkelingstoestanden van de, op verschillende graansoorten levende, kernzwam Glavicepa purpuraea. Moederkoorn wordt voornamelijk nit de roggearen, kort voor de volkomen rijpheid der vrucht, verzameld en bij zachte wärmte gedroogd, Het vormt stomp driehoekige, rechte of zwak gebogen lichaampjes, die aan de beide uiteinden sraal toeloopen en eene lengte van (50 m.M. bij een breedte van 6 m.M. kunnen bereiten. Veelal vertoonen zij eenige in de lengterichting loopende spleten.

Uitwendig is de kleur van het moederkoorn donker-paarsch, inwendig wit of eenigszins roodachtig. In ge-droogden toestand is het broos en hoornachtig op de break. De renk is onaangenaam en komt vooral bij vermenging met warm water te voorschijn; de smaak is zwak, aan-vankelijk zoet, daarna scherp.

Met alcalien verliit, wordt de renk naar haringpekel ont-wikkeld.

Moederkoorn meet in goed gedroogdcn toestand, het best in bussen of flesschen, die in bodem of stop met onge-bluschte kalk voorzien zijn, bewaard worden. Hierdoor wordt zoowel een spoedig bederf, als eene aantasting door insecten tegengegaan.

Van het poeder mag slechts eene geringe hoeveelheid in voorraad gehenden worden, die eveneens in goed gesloten flesschen meet worden bewaard, daar anders de in moederkoorn voorkomende olie rans wordt en tevens tot het bederf der andere bestanddeelen bijdraagt.

mzzramp;zzm

mmmwbmuwmraquo;wim

Bestanddeden: De veelvukiige onderzoekingen, welke van moederkoorn zijn verriebt, hebben als bestanddeelen tal van lichamen doen kennen, die echter niet door alle onderzoe-kers temggevonden zijn en waarvan verschillende als ont-ledingsproducten moeten worden aangenomen. De werkzame bestanddeelen zijn ten deele van alkaloideachtigen, ten deele van zuren aard. Volgens Kobert zijn dit het alcalo'ide Cor-nuHne (dat echter volgens Tanret, de door hem afgeschei-den , gedeelteltjk ontlede Ergotinlne is), het Ergotinezuur (hot hoofdbestanddeel van het Sclerotinezimr van Dragen-dorff en Podwissotzky) en het Sphacelinezuur. Dit laatste schijnt voornainolijk het, op de uterus-bewegingen van in-vloed zijndo, bestanddeel van het moederkoorn te zijn. Bo-vcndien zijn o. a. nog aangetoond: Choline, Vette die, Melk' zuur, Mycose (eene suikersoort) en een drietal klcurstoften Sclererythrine, Sclerojodine en Scleroxanthine,

Aangeimnd in den vonn van poeder (maximaal dosis per keer 1 gram, per dag 5 gram), infusum, decoctum en van de volgende :

Praeparaten : Extractam secalis cornuti (Ergotinum Bon-jean), Kxtradum secalis cornuti dialysatum (vooral voor subcutane injectie) en Tinctura secalis cornuti.

Lichen Islandicus.

Uslandsch mos.

Het gedroogde loof van Cetrarkt Islaitdica, een, in de gematigde luchtstreek op bergen, in koudere gewesten in de vlakten voorkomend, gewas.

Uslandsch mos heeft de grootte van eene hand, bestaat uit een bladachtig loof en wordt door hechtvezelen, rÄfowien, rechtopstaande aan boomen of rotsachtigen grond bevestigd. Van onderen smal toeloopend en gootvormig. verbreedt hot

RfflE üaM^ssacsR

IIM1I3 BlfiyMI.Mflilll'lffW

zieh naar boven too door herhaalde vorksgewijzo vertak-kingen, die in slippen met bruine wimpers eindigen. De kale, gekroesde oppervlakte is aan de eene zijde bruin tot groen, met roode vlekken, aan de andere zijdewitofgrijs, met talrijke, lichtere, dieper llggende vlekken. De schild-vormige bruine vruchten, aan welke de plant haren naam te danken hceft (Cetra, schild) komen in de handelswaar zelden voor.

In drogen toestand is het mos broos on kraakbeenachtig; in water zweit hot stork op en geeft, daarmede gekookt, bij voldoenden concentratiegraad, bij bekoeling eene geloi.

Bestanddeden: Eene bitterstof, Cef.rarlne. Lichesterinezuur en Lkhenine.

Aangewend als decoctum (6 100) on als golei. Beiden sniakon bitter, tengevolge van do aanwezigheid van cetra-rine. Niet bittere praeparaten kunnen echter verkregen worden, door do cetrarine met behulp van eene lauwwarme oplossing van kaliumcarbonaat aan het IJslandsche mos te onttrekken (Lichen islandicus desamaratum).

Lyoopodium.

Stuifpoeder, strooipoeder, smetpoeder, hoksemneol.

De sporon van Lycopodium clavatum (Wolfsklauw), eene in do meeste koudere en gematigde landen voorkoraende plant. Do vruchtdragende , ongoveer 1 -1 c.M. hooge, rechtopstaando takken, bezitten 1 4 aren, welke uit groenachtig gele, elkander dakpansgewijze bedokkondo blaadjes bestaan, Aan don voet dezer vruchtbladeren bevindt zieh aan den binnen-kant eon niervormig sporangium, gevuld met het lycopodium, dat bij het rijpen der vrucht uit de openspringende sporenhouders door hot uitkloppen dor aren boven eene zeci' verkregen wordt.

%mmmmmm\m?m

vmamp;wssmegsm?

Lycopodinm vormt een bleek geel, zeer beAveeglljk poe-der, dat zwaarder is dan water, doch er moeilijk door bevochtigd wordt en daardoor eerst, na er mede gekookt te zijn, in water zinkt. Ook na geruimen tijd flink in den mortier gewreven te zijn, kan lycopodium met water ver-mengd Worden.

Onder den microscoop gezien, doet lycopodium zieh voor als doorzichtige, driehoekige pyramides, waarvan de basis sterk gewelfd is. De celwand bestaat uit een tweetal lagen, waarvan de buitenste een fljn netwerk draagt. Bij druk-king of bevochtiging met sterk zwavelzuur treden oliedrop-pels uit de eel.

Langzaam verhit, verbrandt lycopodium, slechts weinig asch achterlatende; in de vlam geblazen, verbrandt hot echter onder eene kleine ontplofflng.

Bestanddeelen: Ongeveer 50 pet. van eene vetie (Ale.

Aangewend als strooipoeder, als omwikkelingspoeder voor pillen en, met water of waterige vloeistoften gemengd, als mixtura media.

Vervcdsching vindt plaats mot gips, calciumcarbonaat, zwavel, zetmeel en stuifmeel van planten.

Alle vervalschingen kunnen gemakkelijk door middel van den microscoop worden aangetoond; de drie eersten boven-dien door verbranding van het lycopodium of door schudding met chloroform, op welke vloeistof lycopodium blijftdrijven, tervvijl de anorganische bijnieugselen zinken.

Bhizoma Filiois.

Varenwortel.

De wortelstok van Aspidhm, filix mas. eene in de ge-matigde luchtstreek algemeen voorkomende varensoort. De tot 3 decimeters lange wortelstok, die meestal hori-

PSSSEi^SK'SS^SiCS

1IWlaquo; HMi IMIUtl'IIMIII

zontaal in den grond ligt, bestaat uit den onderaardschen stam, oingeven door 20 80 verdiktc, boogvormig opstij-gende laquo;telen van afgevallon bladeren en de overblijfselen van deze. Bovendien komen talrijke wortelvozolen voor en zijn de bladstelen met roestkleurige strooschubben bedekt. De dwarse doorsnede van den stam is zeer onregelmatig en vertoont ongeveer eon tiental in een kring geplaatste, goed ontwikkelde vaatbundels, die door een aantal, verspreid staande, zwakkere vaatbundels zijn omgeven. Op do dwarse doorsnede van den voet der bladstelen, die eveneens hoekig is, komt slechts een kring van vaatbundels voor.

Inwendig is de varenwortel heldergroen van kleur. Hot ontbreken dezer kleur is een kenmerk voor hat bederf der worteis. Voor het gebruik moeten de wortelvezels en do strooschubben worden weggenomen.

De renk van den wortel is flauw, de smaak aanvankelijk zoetachtig en wrang, later scherp en sainentrekkend.

Bestanddeelen: Füixzimr, Füicine en vluchtige olie. Ter-wijl men tot voor körten tijd de werkzaamhoid der worteis uitsluitend in het filixzuur zocht, gaan stemmen op, die de wormafdrijvende kracht voornamelijk, of althans voor een groot deel, aan de vluchtige olie wenschen toogoschro-ven te zien. Do hoeveelheid dozer olie is echter slechts gering en wisselend in de verschillende tijden van het jaar. Aangewend als poeder, doch voornamelijk in den vorra van het Praeparaat: Extradum fillets, een, met aether be-rcid, chlorophyllhoudend, extract, dat het best in gclati-neuse capsules of in pillen wordt toegediend. Phanerorgamen. Ondcraardsohe plantendeelen. Tot de onderaardsche plantendeelen behooren: dc wortel

\\mmamp;wmmwmmraquo;m

(radix), de wortelstok (rhizoma), de kml (tuber), en de bol (bulbus).

De wortd is gekenmerkt door hot ontteeken van blado-ren, ten gevolge waarvan ook geene geledingen of littee-kens van afgovallen bladeren kunnen worden waargenomen.

Men onderscheidt hoofd- en bvjwortels, waarvan de eerste uit het worteltje der kiem is ontstaan, terwijlde bijwortcia aan stamdeelen of bladeren bun oorsprong vinden.

Do hoofdwortel hecft meestal een gerekten kegelvorm en loopt loodrecht naar beneden; hij kan onvertakt (enkelvou-dig) zijn of vertakMngen dragen. Zijn deze vertakkingen op hare beurt weer vertakt, dan worden de zoo gevormde dünne Organen wortelvezelen genoemd. Zij zijn de draag-sters van de wortelharen.

De wortel doet een Uchanm, een top (het smalste ge-deolte) en een voet of basis onderscheiden. Zijn vorm is zeer verschillend, zoodat men spreekt van penwortel, wan-neer de wortel kegelvormig is, en o. a. nog radvjsvormige, knolvormige en rozekransvormige wortels onderscheidt.

De wortelstok is een onderaardsch stengelgedeelte, dat in tegenstelling met den wortel, litteekens van afgovallen bladeren en geledingen vertoont. Steeds verkoert de wortelstok aan zijn uiteinde in vermolmden staat en meestal heeft hij den vorm van een afgeplatten cylinder. In den regel ligt hij horizontaal in den grond en. draagt aan den naar beneden gerichten kant wortelvezelen.

Ook de knot is een in den grond verborgen stengeldeel, dat uit een of meer stengelleden bestaat. In het laatste ge-val kan men aan den knol geledingen waarnemen.

De hol bestaat uit eene verzameling van vleezige, krach-tige bladeren, welke op eene gemeenschappelljke smalle as gezeten zijn.

'WPMUlH laquo;.mi'l laquo;iP

Wortels.

Radices.

Hadiz Sarsaparillae.

äarsaparillewortel.

De bijwortels van verschillende soorten van het geslacht Smilax, die in de moerassige wenden tusschen Mexico tot Peru gevonden worden.

De Sarsaparillewortels leverende planten bezitten een hier en daar gezwollen wortelstok, met talrijke , tot 2 M. lange en hoogstens 6 m.M. lange wortels, welke met den wortelstok of meestal daarvan gescheiden in den handel voor-koinen. In het eerste geval worden de wortels met de Stengels van slingerplanten omwikkeld of horizontaal om den wortelstok gebogen, zoodat deze aan het oog onttrok-ken wordt.

Worden de bijwortels van het rhizoom gescheiden, dan worden zij tot bundels vereenigd, die door lianen of ster-kere wortels vastgebonden worden. In den kleinhandcl en in de apotheken komen de wortels meestal gespletcn en grof gesneden voor.

Naar gelang van afkomst en behandeling worden verschillende soorten van wortels onderscheiden, die hunne namen meestal aan die der uitvoerhavens ontleenen. Zi.j vormen in het algeraeen lange, rolronde ,3^6 m.M. dikke, overlangs gesleufde of gestreepte wortels, die nu eens don-kerbruin dan weer geel of rood van kleur zijn. Op dc dwarse doorsnede blijken zij goheel gevuld en melig, of wel strooachtig ingevallen te zijn. Gene doen op de dwarse doorsnede twee vaste, bruine of geelachtige ringen, den biiit.enbast en de in een kring geplaatste vaatbundels zien, lerwij) de tusschenruimte, aismede het in het midden gele-

~~niiBiiimmmEBma~~n

gen mcrg uit eon weefsel, dat rijk aan zetmeelis, bestaan. De vaatbundelkrans wordt omgeven door eene kernscheede. Bij de ingevallen, zoogenaainde magere worteis is het weefsel tusschen buitenbast en kernscheede verschrompeld.

Bcsicmddeelen: Een drietal glucosiden: Parilline, Snrsa-pariUcsnpon'me en Sarsamponim, alsmede wisselende hoe-veelheden zetmeel.

Äangetoend in den vorm van decoctum en species (Species lignorum).

De voornaamste handelssoorten zijn Honduras-, Jamaika-, Caracas-, Para- en Veracruz-Sarsaparille.

Tuber Saleb. (Radix Saleb).

Saleb.

Do knollen van verschillendc soorten uit het geslacht der Ophnjdeae o. a. Orchis milltaris, 0. fusca en 0. morio.

In den bloeitijd zijn deze planten voorzien van een twee-tal knollen, waarvan de eene, die den stengel draagt, verschrompeld, de andere gevuld en vleezig is. Alleen de gevulde knollen worden onraiddellijk na den bloei verza-meld, afgewasschen, in kokend water gedompeld en in de zon gedroogd.

Salebknollen zijn in gedroogden toestand bolrond, eivor-mig of langwerpig, zelden handvormig ingesneden, min of meer ruw van oppervlakte, en aan hot boveneinde van een verdiept litteeken voorzien. Zij zijn grijs, geel- of bruin-achtig, inwendig hoornachtig, steenhard en zwaar en be-zitten een Qauwen smaak, doch geen renk,

Bestanddeelen: SHjm en zetmcd.

[IIHitillllt (Ml¹ IHIU lgt;

Aangewend als inucilago, dilatatio of decoctum Saleb, in de verhouding van 1-100 met kokend water te berelden.

Radix Ehei.

Rhabarberwortel.

De gedroogde on geschilde wortel van eonige Bheitm-soorten.

Do wortel wordt in den herM verzameld, vanb\jwortels en buitenste weefsellagen ontdaan en in stukken gesneden, die aan koorden geregen on gedroogd worden.

Do handelswaar bestaat uit platte, cylindrische, kegel-vormige of rolronde stukken, die tot 10 c.M. lang en 46 cM. dik zijn. Meestal zijn zij doorboord, zwaar en hard, van buiten geelachtig en inet poeder bestrooid. Inwendig ver-toonen zij een dicht, onregelmatig weefsel, dat wit en door talrijke gele on donkerroode tot bruine mergstralen mar-merachtig geteekend is. Nabij den omtrek komon veelal gestraalde figuren voor.

Het poeder van don wortel is goudgeel, de smaak bit-tor, de renk eigenaardig aromatisch. Bij het kauwen knarst do wortel tusschen de landen tengevolge van het voorkomen van kristallen van calciumoxalaat.

Bestanddeelen: Bhenmlooizuur. Chrysophaan, Emodine, Zetmeel en Calciumoxalaat.

Aimgcivcud in den vorm van infusuin, pulvis en pillen en tor bereiding van do Praeparaten: Extmchm (alsmede Extr. rhoi compositum), Sirupus, Yinum en Tinctura rim

nqtwaHm.

Kadix Saponariae.

Zeepwortel. De huofdwurtel van Sapmarid offidnalis.

PiHigiiiffnimBi.'.i'Jiinii'j.irti

Uitwendig roodbruine, overlangs gerimpelde wortels tor

dikte van 4 8 m.M., die op de dwarso doorsnede een witten bast en een bleek-citroenkleurig hout doen zien. Zij ziin broos en hebben eene gladde breuk. Renk bezitten zij niet. De smaak is aanvankelijk zoetachtig-bitter, daarna aan-lioudend prikkelend.

Het poeder, met water geschud, schuimt sterk.

Bestanddeelan: Saponine en Caldumoxolaat.

Acmgt'wmd als decoctum.

Radix Sassafras. Sassafraswortel.

De wortel van Sassafras officinalis.

Een oinvangrijke, houtachtige wortel, die in stukken ge-sneden met of zonder den bast in den handel voorkomt. In het laatste geval spreekt men van lignum sassafras.

Stukken van 5 8 c.M. dikte, die vaak been en weer gebogen zijn, met eene weeken, kaneelbruinen bast en een week, bruinrood bout, dat licht en gemakkelijk splijtbaar is.

In onze Pharmacopee is alleen het hout opgenomen.

De reuk is venkelachtig, de smaak zoet.

Bestanddeel: Vhichtige olic (uit Safrol en Safreen samen-gesteld).

Stam- en takhout, die bijna geen vluchtige olie bezitten, mögen niet gebruikt worden.

Radix Calumba. Calumbawortel.

De bijwortels van lateorrhim Calumba,

Deze zijn kuolvormig verdikt en worden in dwarse schij-ven gesneden, die ¹/^ ^ c.M. dik zijn en eene doorsnede van 8 8 C.M. bereiken. Deze schij ven zijn uitwendig met

een grijsbruinün, rimpeligen bast bekleed, die meer naar binnen geelbruine kleur aanneemt. De kern is citroen- of groenachtig geel en aan beide zijden ingedrukt. Behalve 3 4 gordels worden op de schyven talrijke bruin gestippelde stralen waargenomen, alsmede een donkergekleurde ring, die bast en kern Scheldt.

De smaak van den wortel is zeer bitter.

Bestanddedeii: Galumbine, Oalumbazuur, Berherhie en Zetmeel,

Aangewend als decoctum.

Praeparaten: E.dractum en Tinctnra.

Verwissellng met Radix bryoniae, die eveneens in den vorm van schrijven voorkomt, is buitengesloten door de witte kleur en den smallen bastring, die deze wortel bezit.

Radiz Aconiti

(Tuber Aconiti).

Monnikskap wortel.

De gedroogde wortelknollen van Äconitiim NapeUus. Deze zijn 4 8 c. M. lang, hebben een doorsnede van23c.M. en een gewicht van ongeveer 6 gram. Uitwendig zijn zij zwartbruin van kleur, overlangs gerimpeld en met de lit-teekens van bijwortels bezet. Het inwendige is wit en meel- of hoornachtig en vlak op de breuk. Op do dwarse doorsnede bemerkt men eene 5 7 stralige figuur, die het merg omgeeft.

De aanvankelijk radijsachtige reuk der knollen gaat bij het drogen verloren. De smaak is aanvankelijk zwak zoet, doch later aanhoudend scherp , hetgeen trouwens aan alle deelen der aconitumplant eigen is.

Bestanddeden: Aconitine en verwante alcaloiden, die in afwisselende hoeveelheden, afhankelijk van de groeiplaats

~~mBBBHBBBmggg~~n

der planten , voürkonien. Aamvending vinden de knollen bij ons te lande weinig. Eadix Althacac. Heemstwortel.

De geschilde en gedroogde wortel van Althaea officinalis. Men verzamelt de eenjarige worteis met de krachtlge bij-wortels, wascht deze af en entdoet hen van de buitenste lagen van den bast.

Heemstwortel vormt onvertakte, 1 2 d.M. lange,'/a^-1c.M. dikke, penvormige of rolronde, meestal veelhoofdige worteis, wier witte of geel witte oppervlakte met talrijke, min of meer bruine litteekens van wortelvezelen bezet is en eenige overlangsche strepen vertoont. Inwendig is de wortel zuiver wit, week en melig. De dwarse doorsnede doet eene zeer fijne, straalsgewijze gestreepte teekening herkennen.

De breuk van den bast is lang vezelig, van de kern des worteis korrelig.

De renk is zwak, de smaak slljmachtig.

Bestanddeeleti: Sli/jm, Zetmeel en Asparagine.

Amgeweml als pul vis, ter bestrooing van pillen en in infusum.

Praepamten: Sirupus althaeae (een der bestanddeelen van sirupus diacodii) en sjwcies pectorales.

Radix Scssypü. Gossypiumwortel. De wortel van Gossyplmn herbaceum. Hiervan wordt alleen de bast gebruikt, die in kleine stukjes, in lange reepen of enkele malen in grootere stuk-ken uit Amerika wordt ingevoerd.

EHBiaumj

Dezo baststukken zijn taai, vezelig op de breuk, uitwen-dig met eene gemakkelijk loslatende, dunne, weeke, bruine, kurklaag bedekt, waaronder zieh een grijsbruin, netvonnig geteekend weefsel uitstrekt.

De bast is reukeloos en heeft een slijmerigen, zwak sa-mentrekkenden smaak.

Bestanddeeleti' nog weinig bekend.

Prueparaat: Extractum fluidum, dat in de plaats van moederkoorn wordt aangewend.

Eadi Senegae.

Senegawortel.

Do wovtel van Polygala Senega.

Een tot 2 d.M. lange wortel, die door een knocstig wor-telhoofd, dat vaak met stengelresten is gekroond, en een spiraalsgewijzen of sterk gekromden loop gekenmerkt is. De lichtgele of grijze oppervlakte is gewoonlijk zeer oneft'en, overlangs gerimpeld en vaak van een verheven kiel voor-zion, die van het wortelhoofd uitgaande den wortel spi-raalsgewljze omloopt. Aan de tegenovergelegen zijde komen dan diepe, tot op den houtcylinder doordringende spleten voor.

De dwarse doorsnede vertoont een tamelijk dikken bast, die vuil wit of geelbruin van kleur is. Het bleekgele hont is in den regel niet in het midden gelegen, doch aan eene zijde afgeplat of wigvormig ingesneden en van talrijke fljne mergstralen voorzien.

De smaak des worteis is scherp, de renk ranzig.

Bestanddeden: Semgine, Polygalazuur en Salicylzurc-mctlnjleiitcy.

Aangewend a!s decoctum.

Pfaeparaal: Simpus.

IITIT TT STI FIlaquo;

mm~~mmmvm~~

Radix Angolicac. Kngelvvortel.

De wort el van Archangdica officinalis.

De korte, met bladresten bezette, geringde wortelstok, met talrijke, tot 3 d.M. lauge en tot 1 c.M. dikke, enkel-voudige bijwortels, die in den regel door de kruidenverza-melaars om den wortelstok lieen worden geslagen.

De bljwortels zijn grljsbruin of roodachtig van kleur en overlangs gegroefd.

Op de dwarse doorsnede ontwaart men een vuilwitten bast, die met talrijke, straalsgewljs gerangschikte, reeksen van bruine balsemkanalen is doortrokken, en een geelwit hout met breede witte mergätralen. In de bijworteis ont-breekt het merg.

Engelwortel heeft een sterk aromatischen gear en smaak.

Bestanddeelen: Vluchtige oik, TJars en Angelicasuur.

Aanwending vindt de wortel bij de Nederlandsclie genees-kundigen weinig.

Radiz Nyssae.

Lignum Nyssae.

Tupelostiften.

De wortel of het wortelhout van Nyssa aqualka.

Cylindrische, eenigszins gebogene, meestal nog met eenen dünnen, taaien bast bekleede wortelstukken, die zeer licht, taai, buigzaam en week zijn. De bast is bruin, het hout geelwit.

De tupelostiften zijn gekenmerkt door de eigenschap, oin in water sterk op te zwellen.' Vandaar dat zij vooj- het-zelfde doel als de stelen van Laminaria (zie pag. 1), voor het verwijden van kanalen, aangewend worden.

fiE.\KKSMIBnEI,KN,nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;0

fflW

Eadix Liquiritiae. Zoethoutwortel.

De wortel en de uitloopera van Ghjcyrrhiza glabra.

Tot 1 M. lange en 5-20 m.M. dikke, cylindrische stuk-ken, welke met eene overlangs gestreepte, roodbruine of grijze dünne schors zijn bekleed. Inwendig zijn zij geel van kleur.

De dwarse doorsnede doeteenen tot 3 m.M. dikken, bruin-achtigen of gelen bast zien, die door een donkeren ring van het sterk gele hout is gescheiden. Het hout wordt door vele, sinalle mergstralen doorsneden. Vaak ontwaart men ook een drie- of vijfhoekig merg.

De breuk is lang vezelig.

Zoethoutwortel heeft een zoeten, eenigszins slijmigen smaak.

Bestanddeelen: Glycyrrhizine en suiker.

Aangewend in den vorm van poeder ter bereiding en be-strooiing van pillen en voor verzoeting van decocta en in-fusa, alsmede in de Praeparaten: Species pectorales, Pulvis liquiritiae compositus, Exiractam en Sir upas.

De hierboven beschreven soort zoethoutwortel is voorna-melijk uit Spanje afkomstig. Eene andere soort, het Russische zoethout, komt van Glycyrrhiza glabra, Var. glan-duHfera.

Deze wortel, welke meestal geschild in den handel voorkomt, bezit een houtcylinder, die niet zelden tienmaal dikker is dan de bast, waarvan de dikte ongeveer 4 m.M. bedraagt. De kleur is lichtgeel. De wortel is veel losser gebouwd dan de Spaansche zoethoutwortel. De bestanddeelen zijn echter dezelfde.

Radis Ononidis.

Prangwortel.

De gedroogde wortel van Ononis apinosa.

De in den regel weinig vertakte, veröchillende d.M. lange wortel is overlangä gegroefd, hoekig, vaak gedraaid en tot 2 c.M. dik. De dünne, bruine, vastaansluitende bast om-geeft het gewoonlijk excentrische houtlichaam.

De renk van den wortel is zwak, de smaak ia eenigszins wrang en scherp, doch tegelljk zwak zoet.

Bestanddeel: Ononine.

Aangewend als decoctum.

Badiz Batanhiae. Ratanhiawortel.

De wortel van Krameria triandra.

De wortel bestaat uit een knoestigen, veellioofdigen stam. die de dikte van een arm en de lengte van meer dan een M. kan bereiken, en van waaruit lange worteltakken ont-springen. Zoowel hoofdstam als worteltakken komen, hetzij gemengd , hetzij afzonderlijk in den handel voor.

De worteltakken zijn rond en glad, heen en weer gebogen, 515 m.M. dik, heutig en met eenen dünnen, roodbruinen bast bekleed. Deze bast is taai, vezelig op de breuk en door deze eigenschappen van het harde hout onderscheiden, dat bovendien roodachtig of bmingeel van kleur is.

De bast is sterk samentrekkend en eenigszins bitter van smaak, het hout is bijna smaakloos.

Bestanddeelen: Ratanhialooizuur, dat ijzerzouten groen kleurt, en Ratankiaroud.

Praeparaten: Extractum en Tmctiira,

Radix Gentianac.

Gentiaanwortel.

De wqrtel van Gentkma kitea en andere soorten van het geslacht (Jentiana.

Hoofdzakelijk de krachtige, vaak 1 M. lange en in verschen toestand tot 6 c.M. dikke, bijwortels van den körten wortelstok. In verschen toestand geelachtig-grijs aan de oppervlakte en van binnen wit, ncemt de wortel bij het drogen langzaam inwendig een geelachtig-bruine, uitwendig raeer roodbruine kleur aan. Tevens ontwikkelt zieh dan eerst de eigenaardige, aan vijgen herinnerende, renk.

De wortel is overlangs grof gerimpeld en bovenwaarts met opeengedrongen ringen bezet. In drogen staat is hij broos en raw op de break; daar hij echter gemakkelijk water aantrekt, is hij veelal taai en buigzaam en dan tevens sponzig op de break.

De smaak is sterk en aanhoudend bitter.

Bestanddeelen: Gentiopicrine, Gentianose en Gentisine.

Praeparaten: Extractum en Tinctura (een der bestanddeelen van Tinctura chinae composita).

Eadiz G-clscmii. Gelsemiumwortel.

De onderaardsche deelen van Gelsemium idlhlum.

De handelswaar bestaat ten deele uit wortels, ten deele uit onderaardsche Stengels, die in stukken van ongeveer 2 d.M. gesneden zijn en oene dikte van 15 m.M. kunnen be-reiken.

De wortelstokken toonen oene bruine, overlangs gegroefde oppervlakte en op de dwarse doorsnede een dünnen bast en een dicht, geel hout, dat door talrijke, breede, witte niergstralen wordt doorsneden.

IIPBIIWIMIIIBMIUIIIIIIIII.IM

Do stengelstukken zijn uitwendig bruin of violetbruin en komen, wat den stralt;ilsgewijs inwendigen bouw betreft, met do wortels overeen.

De gelsemiumwortel isreukloos, doch smaakt zeer bitter.

Bestandcleelen: Gdwmli/e on Aesculine.

Praeparaat: Tinctura (Grootste gift per keer 250 inGr., per dag 1 Gr.).

Radix Jalapae.

Jalappewortel.

De bijwortel of knol van Rrhuoiiimn Jalapa.

Na de inzameling worden de knollen gewasschen, eerst in do zon en vorvolgens in heete asch of in netten boven hot vuur gedroogd, waarblj de dikkere knollen, ter bevor-dering van het drogen, gespleten of ingesneden worden.

Het zijn bol-, peer- of eivormige wortels, die in grootte afwisselen tusschen die eener okkernoot en die ecner vuist.

Zij zijn zwaar en vast, uitwendig bruin en gerimpeld. Het inwendige weefsel, dat grijs of bruinachtig van kleur is, is zeer dicht, hoornachtig of melig en vertoont op do dwarse doorsnede, in tegenstelling met andere wortels, geen straalsgewijzen bouw, doch donkergeklenrde, concen-trische kringen, die in het zetmeelhoudende weefsel zijn gelegen.

De renk is zwak en vaak aan rook herinnerende, de smaak eerst flauw, zoetachtig, doch later scherp.

Bestanddeelen: Harn, voor een groot gedeelte uit Convol-vuline bestaande, en zelmeel.

Aangewend in den vorm van poeder en ter bereiding van de

Praeparaien: Besina jalapae (een der bestanddeelen van

#9632;'HMrn|iH(:|iit||j-(l^:IMtlil|iiri

Extractum rhei compositutn en van 8ai)o jalapinus) en

Tindant.

Badiz Alkannae. Alkannawortel.

De wortel van Alkanna tindoria.

De veelhoofdige, meestal enkelvoudige en om de as ge-draaido wortel heeft eene lengte van 12 d.M. en oen dikte van 6 10 m.M. Van boven is hij door de overblijt'-selen van bladeren en Stengels gekroond.

De wortel is diep gekloofd, bezit een lessen, dünnen, donkerpaars gekleurden bast en een geelachtig hout.

Bestanddeel: Alkannine, eene rood-violette kleurstof, die door alcalien blauw gekleurd wordt.

Aanwending vindt de wortel als kleurmiddel, waarvoor echter meestal een door middel van petroleumaether bereid extract wordt gebruikt.

Badiz Belladonnae.

Wolfkers- of doodkruidwortel.

Du wortel van Atropa Belladonna.

Een vleezige, tot 1 d.M. lange en 12 cM. dikke cylin-drische wortel, die veelal overlangs doorgesneden in den Handel voorkomt. Aan de oppervlakte is hij bijna glad en heeft hij een bruingrijze of lichtgrijze kleur. Hier en daar is de bast weggenomen. Inwendig is de wortel wit- of witachtig, melig en vlak op de breuk.

De wortel is reukeloos; de smaak is aanvankelijk zoet, vervolgens zwak bitter en ten slotte zeer scherp.

Bestanddeden: Hyosdamine of Atropine of een mengsel van beide Stoffen, naar gelang van den tijd der inzaineling, en zetmecl.

~~mwiwiiwiiiiHiifluiiiiiiiiiwilaquo;~~

Aangewend in den poedervorm.

Radix Ipecacuanhae. Ipecacuanha- of braakwortel.

De bijwortels van Psycliotria Ipecacuanha.

De handelswaar bestaat gedeeltelijk nit de geheele bijwortels, ten deele uit stukken daarvan van verschillende grootte.

De worteis zijn meestal enkelvoudig, eenigszins worm-ach tig gekromd en hebben eene dikte van45m.M. Uit-wendig zijn zij gekenmerkt door elkander opvolgende ring-en halfringvorraige verdikkingen, terwijl de kleur van roodbruin tot zwartbruin afwisselt. De bast is breed en hard, heeft een duften renk en laat blj kloppen gcmukkelijk van bet taaie, dichte bout los. De kleur van den bast is inwendig grijswit, die van bet bout lichtgeel.

De smaak is zwak bitter.

Voor geneeskundig gebruik mag uitsluitend de bast aangewend worden

Bestanddeelen: Emetine en looizuur.

Aangewend als pulvis en infusum (0.5100)

Pmeparat'Mi: Pulvis ipecacuanhae (een der bestanddeelen van pulvis opii compositus). Tinctura (met behulp vvaarvan de sirupus wordt bereid), Vinum en Trochisci.

Hadiz Eubiae.

Meeknipwortel.

De onderaardsche deelen van Bubia tuidomm.

Deze bestaan uit een körten, cylindrischen, vertakten hoofdwortel, waai'aan taliijke horizontale uitloopers entspringen.

De wortel des handele is in den regel uit stukken van

verschillende lengte samengesteld, die oene dikte van 1 c.M. kunnen bereiken, dikwijls been en weer gebogen zijn en een weeken, gemakkelijk loslatenden, bruinen buitenbast, een donkerroöden binnenbast en een steenrood hout bezitten.

Bestanddeel: Rubierythrinezuur, een glucoside, dat door gplitsing Alizarine levert.

Amtynmnd als kleurstof en een enkel maal in de genees-kunde in den vorm eener tinctuur.

Radix Valcrianae.

Valeriaanwortel.

De stengelvoet met de daaraan vastgehechte bijwortels van Valeriana offidnalis.

De stengelvoet is weinig verdikt, omgekeerd-eivorraig, donkerbruin , rondom met talrijke bijwortels oingeven en van boven met stengel- en bladresten bekleed.

De bijworteis zijn 6 8 c.M. lang, 1 2 m.M. dik,rond, overlangs gestreept en bruin van kleur.

De wortel is voornamelijk gekenmerkt door den onaan-genamen, zieh bij hot drogen ontwikkelenden, eenigözins kamferachtigen renk. De smaak is zoetaehtig-bitter.

Bestanddeel: Vluchtige olie, die voor een gedeelte uit va-leriaauzuur bestaat.

Aangewend in den vorm van infusum, pulvis en pilulae en ter bereiding van de

Pmeparaten: Aqua-, ArUhmi-, Extractum- en Tindura valerianae.

Eadiz Bardanae. Klitwortel.

De wortel van verschillende Lappa soorten.

W~~lHWIIWWBHimWUllHIIBM~~

De klitwoitel is niet of weinig vertakt, vezelig en tot een halven meter lang, zoodat hij meestal in stukken gesneden

in den handel voorkomt- Hij is rolrond, overlangs gevoord en uitwendig zwartbruin van kleur. Inwendig is hij wit, Jioornachtig en glad op de breuk.

De dwarse doorsnede vertoont een vullwitten bast en een hout, dat door talrijke smalle, donkere houtbundels en lichtere, breede mergstralen straalsgcwijs geteekend is.

De wortel is reukeloos en bezit con slijmachtig-zoeten sinaak.

Bestanddeelen: Inuline en looizuur.

Aangewend als volksraiddel.

Radiz Pyrethri. Vuurwortel.

De wortel van Anacydus Pyrethrum.

Een enkelvoudige, cylindrische, 612 c.M. lange, 13 c.M. dikke wortel, die uitwendig overlangs gevoord is en eene bruine oppervlakte bezit. Hij is hard en broos, reukeloos en heeft een lang aanhoudenden, scherpen smaak.

De boven beschreven, zoogenaamde Roomsche vuurwortel wijkt eenigszins af van den Duitschen vuurwortel, die Anacydus officinarum tot stamplant heeft. De Duitsche vuurwortel is grijsbruin van kleur en slechts half zoo dik als de Roomsche; ook kernt hij voorzien van stengel- en bladresten in den handel voor.

Bestanddeelen: Beide worteis bevatten een scherpen bah sem en Inuline.

Eadiz Helenii.

Helenium- of Alantswortel.

De wortel van Lada Hdeniiim-

uiuujimuiui

De wortel is tot 1 d.M. lang en heeft eene dikte van 5 c.M. en meer. In den regel is htj veelhoofdig en overlangs doorgesneden. Hij is penvormig, eenigszins gebogen, hard en broos.

De grijze of vuilwitte bast is rimpellg, het inwendige weefsel bruinachtig of aschgrauw, met daartusschen gelegen glanzige stippen.

Alantswortel heeft een eigenaardigen aromatischen reuk en een bitterachtigen smaak.

Bestanddeelen: Alantzuur, Alantkamfer, Alantol on Im-line.

Aangewend als pulvis en decoctum en ter bereiding van

Pmepamkn: Exlmdmn en Tinctura. Radix Tarazaci. Taraxacum- of paardebloemwortel.

De versehe wortel van Taraxacum of'fkinalc. in het begin van de lente voor het bloeien verzameld en mot het kruid gebruikt (Radix et herba taraxaci recentes).

Een enkelvoudige, penvormige wortel, die meerdere d.M. lang en 1-2 c.M. dik kan zijn. Hij is vleezig, heeft een bruingrijzen, gevoorden bast en doet bij verwonding een wit melksap uitvloeien.

Op de dwarse doorsnede is de wortel gekenmerkt door een melkwitten bast, met fl.jne, concentrische gordels van melksapvaten, en een citroengeel liout.

In gedroogden toestand zijn deze gordels bruin van kleur en laten hout en bast gemakkelijk van elkander los.

De bladeren vormen een rozet, zijn 2 of meer d.M. lang, langwerpig, schaafsgewijs ingesneden en met driohoekige, spits getande lobben voorzien.

#9632;~~raquo;~~#9632;#9632;~~iiwwiuunjiuimiiwuitM~~

Zoowel het kruid als de wortel zijn reukeloos en bezit-ten een bitteren smaak.

Bestanddeekn: Eene bitterstof Taraxacim, eenwasachtig lichaam Taraxacerine, en Inuline.

Praeparaat: Extradnm, uit versehe taraxacum wortel en -kruid bereid.

Onderaardsche stengeldeelen. Ehizoma Veratri. Witte nieswortel.

De wortelstok van Veratrum album., al of niet voorzien van de bij worteis.

De witte nieswortel is een verticaal in den grond staande, 4 5 c.M. lange ,2 3 c.M. dikke, omgekeerd kegelvormige wortelstok, die 1 3 hoofdig en met stengel- enbladresten gekroond of van de litteekens daarvan voorzien is. Hij komt in den handel voor, nu eens met de ten deele afgesneden geelbruine bijwortels, dan weer geheel daarvan ontdaan,iii welk geval de wortelstok rondom met litteekens is omge-ven.

Uitwendig donkerbruin, vertoont de wortelstok op de dwarse doorsnede een witachtig weefsel, met eene bruine, hoekige kernscheede en talrijke, krom verloopende vaatbun-dels.

De nieswortel is reukeloos en heeft een zwak bitteren , lang aanhoudenden smaak. Het poeder verwekt niezen.

Bestaiuhlcclen: Verschiliende alcaloiden; o. amp;. Jervim, Pseudojervine en EMjervine, een hars en Jervazuur.

Tuber Colchici,

Colchicum- of tijlocsknol. De stengelknol van Cokhkum autamnah.

De herfsttydeloos bezit een eivormigen, in bruino, timie rokken besloten, naar buiten gewelfden knol, die inwendig eenlgszins vlak en met eene overlangsche sleuf voorzien is. De knol is vleezig en heeft in gekweekten toestand eene doorsnede van 78 c.M,, tervvijl de van in het wild ge-kweekte planten rerzamelde knollen eene doorsnede van 2 8 c.M, bezitten,

Op de dwarse doorsnede is de colchicumknol niervormig, wit van kleur, en vertoont hij vele vaatbundels.

Vaak komt hij in dwarse schijven gesneden in den Handel voor.

De gedroogde knol is reukeloos, de smaak is aanvankelijk zoetachtig, doch later scherp en bitter.

Bestanddeel: Colchicim.

Bhizoma Iridis. Iris- of Lischwortel.

De geschikle en gedroogde wortelstok van Ms Gcnna-nica, I. pallida en /. Florentina.

Deze planten bezitten een horizontalen, vlakken, aanhet achtereinde afgestorven wortelstok. die aan de jaarspruiten ingesnoerd is. De verschillende soorten zijn door het aantal jaarspruiten te onderscheiden.

De lischwortel bestaat uit ongeveer 1 d.M. lange, 2-3 c.M. breede, witte of geelachtig-witte, zware, harde stuk-ken, die aan eene zijde met onduidelijke ringen, aan de andere zijde met runde litteekens van bijwortels zijn voorzien.

Hij bezit een aangemmen, aan viooltjes herinnerenden renk.

Bestunddeelm: Vluchttye olk en zetmeel,

Anngewend in den vorm van pulvis, ler bereiding van land- en strooipoeders.

~~mmmmam~~

Bhizoma Calami. Kalmuswortel.

De wortelstok van Acorns Calamus.

De horizontaal in dun grond liggende wortelstok, die eene lengte van meerdere d.M. en eene dikte van ongeveor 3 c.M. bezit, wordt -van de bijwortels ontdaan en gedroogd.

Hi] vormt eenigszins platgedrukte, cylindrische, platte stukken, die ongeschikl moeten zijn en welke aan de boven-zijde, door den stand van de litteekens der weggesneden bladeren, in driehoeken zijn verdeeld, waarvan de toppen zieh beurtelings naar rechts en naar links wenden. Aan de onderzijde van den wortelstok bevinden zieh de litteekens der afgesneden bijwortels, in eene gebroken lijn geplaatst.

Uitwendig is hat rhizoom grijsbrninachtig of roodgeel-achtig, inwendig is de kleur licht vleeschkleurig.

De break is korrelig of bijna vlak, doch niet vezelig.

Kalmuswortel heeft een eigenaardigen, aromatischen renk en een specerijachtig bitteren smaak.

Bestanddeelen: Acorine en vluchtige oik.

Aangewend als pulvis en in infusum. De kalmuswortel vormt bovendien een bestanddeel van het

Praeparaat: Species amarae.

Ehizoma Graminis. Clraswortel.

De wortelstok van TrlHcmn repens.

De graswortel is zeer lang en wordt daarom meestal, na van bladschubben en worteltjes te zijn ontdaan, in stukjes van W 'S c.M. gesneden, in den handel gebracht.

In dien vorm doet de wortel zieh voor als stroogele, 1 3 ni.M. dikke, scherphoekige en overlangs gerimpelde,

nnrai

glänzende, tuaie en buigzame stukjes, die inwendig wit en hoi zijn.

De smaak des wortels is zoetachtig.

Bestanddeelen: Suiker en Triticine.

Praeparaat: Extmctmn,

Rhizoma Zingiberis, Gemberwortel.

De zijspruiten van den wortelstok van Zingiher offidnak.

Deze konien voomaraelijk; in twee soorten in den handel voor , en wel als yeschikle en quot; ongeschüde (of gedeeltelijk gesehilde) gemberwortel. Onze Pharmaeopee beschrijftalleen de laatstgenoemde soort.

Deze doet zieh voor als twee of meer elkander opvol-gende. door insnoeringen van elkander gescheiden stukken, die te zamen eene lengte van 2 10 c.M. bezitten. Zij zijn vast en zwaar, afgeplat, in het midden der afgeplatte zijden gewelfd en daar veelal van de schors ontdaan.

De schors is geelachtigbruin en gerimpeld, de bast grijs en het inwendige witachtig grijs.

De breuk is kort vezelig.

Op de dwarse doorsnede blijkt de dikte van den bast sleehts '/a ^^ee' ^van de geheele doorsnede te bedragen en het hout met talrijke geelroode of eitroengele stipjes (olie-en harseellen) bezet te zijn.

Renk en smaak zijn aromatisch, de smaak bovendien brandend.

Bestanddeelen: Vluchtige olie, hars en zetmeel.

Aangewend als pulvis en ter bereiding van de

Praeparatm: Pulvis aromaticm. Tinctura, Tinchira acida aromatica . en Sirupm.

raquo;#9632;WIIWIIIBWHIUIIIIIIIHIIIII

Ehizoma Curcumae.

Curcumawortel.

De wortelstok van Curcuma longa.

Uit rte gele, peer- of kegelvonnige hoofdwortelstokken ontspmiten meerdere x-onde /Ajspruiten, die veelal wederom vertakt zija en dunne bijworteltjes dragen.

De wortelstok is 2 8 c.M. lang en tot 2 c.M. breed; uit-wendig is hij met dwarse ringen voorzien en heeft hij eene gele kleur. Hij is zeer vast, zwaar, in water zinkende, hoornachtig op de breuk en inwendig oranjegeel van kleur.

Reuk en smaak zijn aromatisch en herinneren aan die van den geinberwortel.

Bestanddeeleu : Cufcamine, eene geelroode kleurstof, die in oplossing fluoresceert en door alcalien en boorzuur bruin gekleurd wordt, zetmeel en een weinig vluchtige olle.

Aangewend als pulvis en als Tinctura. Ehizoma Galangae. Galangawortel.

De wortelstok van Alpinia ofßcinarum.

De wortelstok bereikt eene lengte van verschillende d. M. en wordt daarom steeds in stukken gesneden in den handel gebracht.

De handelswaar vormt cylindrische, hier en daar ver-dikte stukken, die tot 7 c.M. lang en tot 2 c.M. dik zijn. Deze stukken zijn veelal knievormig gebogen, weinig vertakt , en met bleeke ringen van afgestorven bladresten voorzien. Uitwendig is de kleur roodbruin, inwendig kaneel-bruin. De wortel is'taai en vezelig op de breuk.

Smaak en reuk zijn beide eigenaardig aromatisch.

Bestanddeel: vluchtige olie, Alpinine en Galangine.

Aamcending vindt de wortel als volksmiddel.

Ehizoma Hydrastis. Hydrastiswoi'tel.

De wortelstok met de bij worteis van Hydrastis Oanaden-sis.

De wortelstok is heen- en weergebogen, 4 5 c.M. lung-en 48 m.M. dik, kort getakt en aan alle kanten met dunne, Ijrooze bijwortels omgeven. Hij is geringd, over-langs gerimpeld, broos en uitwendig geelachtig grijs van kleur. Op de breuk is hij wasglauzend en groenachtig geel.

Op de dwarse doorsnede bemerkt men een tamelijk dik-ken bast, die een kring van smalle, wigvormige houtbun-dels, breede mergstralen en een rond merg oingeeft.

De renk van den wortelstok is zwak doch eigenaardig, de smaak is onaangenaam bitter.

Bestanddeden: Hydrastine en Berber im.

Aangewend in den vorm van het Prmparmt: Extractum hydrastis liquklmn. (Grootste gift per keer 1 Grm.; per dag 4 Grm.)

Ehizoma Hellebori. Zwarte nieswortel.

De wortelstok van Hdleborm niger.

Een 8-6 c.M. lange en tot 1 c.M. dikke, knoesterige, a,l of niet vertakte wortelstok, met korte, rechtopstaande, door bladresten of litteekens geringde stengelstompjes en aan alle kanten inet bijwortels omgeven. Uitwendig is de kleur zwartbruin, inwendig bruinachtig.

Op de dwarse doorsnede vertoont zieh een krans van wigvormige houtbundels, die een tamelijk wijd merg om-sluiten.

rnmamismsasm

6-6

De droge wortelatok is veukeloos, da aumnk scherp en bitter. Bestanddeelen: Helleborine cu Hclkborehie. Ehizoma Podophylli. Podophyllumwortel.

De wortelstok met de bijwortels van PodophyUum pelta-turn,

Het rhizoom wordt vaak meer dan 1 M. lang en is uit roodachtigbruine of vale stukken te zamen gesteld. In den handel komt de wortelstok voor als stukken van 6-10 c.M. lengte en tot 1 c.M. dikte, die weinig heen- en weer-gebogen zijn. De stukken zijn glad of weinig gerimpeld en vertoonen gezwollen plaatsen, aan den eenen kant waarvan ingedrukte litteekens van afgevallen Stengels voorkoinen, terwijl aan de andere zijde de litteekens der dünne, mees-tal afgebroken bijwortels zichtbaar zijn. Soms is de wortelstok vertakt.

De dwarse doorsnede is elliptisch, de kleur is inwendig wit.

Do renk is onaangenaara verdoovond, de sraaak weerzin-wekkend bitter en scherp.

Bestanddeel: Hars, resina podophylli, die uit verschillen-de, ten deele na verwante chemische lichamen is samen-gesteld.

Äangewend als resina podophylli (podophylline) in den vorm van pillen.

Ehizoma Serpentariao.

Slangen wortel.

De wortelstok van Ärisiolodüu Serpentaria,

Ken wormvormig gekromde 2 3 c.M. lange en 2 3

QKNGE8MTODELBX,nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; .,

m.M. dikkti wortelstok, die aan de bovenzijde met eene dichte rij, als orgelpijpen geplaatste, schuln opstijgende stengelstompjes is bezet en aan de ondemide met talnjke, ronde dunne, brooze bijworteltjes is voorzien.

De kleur van den wortelstok is bleekbruin, de reuk kam-ferachtlg, de smaak aromatisch bitter.

Bestanddeelen: Vluchtige olle en biMerstof.

Ehizoma Arnicae.

Valkruidwortel.

De horizontaal of eenigszins hellend groeiende wortelstok van Arnica montana.

Deze is 310 m.M. lang en niet meer dan ö m.M. dik, heeft eene roodachtig-bruine kleur, is duidelijk geleed, rol-rond en aan de onderzijde van 1 m.M. dikke, tot 1 d. M. lange, lichtgekleurde bijwortels voorzien. Aan de voorzijde zitten in den regel nog de overblijfselen van de bladeren en van den Stengel met talrijke haren.

De smaak is lang aauhoudond scherp, specerijachtig en bitter, de reuk zwak aromatisch.

Bestanddeelen: liars en vluchtige olie.

Bollen.

Bulbus Scillae.

Scillabol of Zeeajuin.

De bol van Uryinea, tnarltima.

De versehe bol is ei- of peervormig en soms tot 2 kilogram zwaar. Hij bestaat uit talrijke rokken

De buitenste zijn roodbnnn en droog, de binnenste vlee-zig, saprijk, slijmachtig en geelachtig wit.

Alleen de middelste rokken zijn door onze Pharmacopee

iwwwmwwmiaiiwiwii

toegelaten. Zij worden in reepen van versehillende lengte en van ungeveer 3 m.M. dikte gesneden en gedroogd.

Zij trekken begeerig water aan en zUn dan taai, in drogen toestand daarentegen broos.

Renk bezit de scillabol niet, de sjnaak is walgelijk bitter.

Het poeder wekt niezen op wegens het voorkomen van scherpe kristallen (raphiden) van calciumoxalaat.

Bestauddeelen: Scillitoxine, Scilline en SciUipicrine.

Auayeioeml in den vonn van pulvis (in pillen) en ter bereiding van de

Praeparaten: Acetum en Oxytnel,

Bovenaardsohe stengeldeclen.

Stipites Dulcamarae.

Bitterzoot.

De Stengels van Solamun Dulcamara.

De eenige d.M. lange Stengels, die in het voorjaar of in den herfst worden ingezameld, koraen in gesneden toestand in den handel voor. Zij vormen dan 4 8 m.M. dikke, ronde of hoekige stukjes van versehillende lengte, die aan de oppervlakte overlangs gerimpeld zijn, litteekens van bla-deren en takjes vertoonen en eene bruingrijze schors be-zitten, die gemakkelijk loslaat en waaroiider dan een green weefsel te voorschijn komt.

De smaak is aanvankelijk bitter en eenlgszins scherp, daarna zoet.

Bestanddeekn: Het alcaloide Solanine- en de bitterstof Dulcamarine.

Houtsoorten. Op eene doorsnede van wortel, stain of tak , ziin in den

regel eon diietal lagen te onderscheiden: de Ixist, hut hout en het merg. Bast en hout zija meestal scherp van elkan der gescheiden, tenvijl hout en merg vaak in elkander over #9632; gaan en het merg niet zelden door het hout geheel is ver-drongen.

Het hout is dus het plantenweefeel, dat /ich tusschen bast en merg uitstrekt of het geheele weefsel, dat door den bast wordt omsloten. Naar gelang de plaats, welke de deelen van het hout innemen onderscheidt men Splint en Kernhoui.

Onder het splint verstaat men de jongere, ineer naar den bast toegelegene houtdeelen, tervvijl het andere houtweefsel, dat het kernhout vormt, het naar binnen gelegen deel van het hout is.

Op de dwarse doorsnede van het hout neemt men straal-vormig verloopende figuren waar, die zieh van den bast tot het centrum uitstrekken en den naain van mergstralen dragen; loodrecht daarop ontvvaart men, door grootere of kleinere tusschenruhnten gescheidene, concentrisch loopende kringen, de zoogenaamde ^aamwö'en.

De in de geneeskunde gebruikelijke houtsoorten zijn zoo-wel van den wortel als van den stam afkomstig. Meestal komen zij niet als grootere stukken, doch veelal in den vorm van spaanders, geschaafde krullen of geraspt poeder voor.

Lignum Sassafras.

Sassafrashout.

Zie pag. 13.

Lignum Quassias. Kwassiehout, Van het kwassiehout zijn twee soorten bekend: het Su-

rinaamscli ktoassiehoiit, Lignum quasskte Suriimmeme, en het Jammkaansch kwassiehout, Lignum guemiae Jamm-cense.

Het Surinaamsch kwassiehout is afkomstig van Quassia amara.

Het komt voor in stukken van den stam of van takken, waarvan de doorsnede in den regel 1 d.M. niet overschrijdt, die of ontbloot of van den zeer dünnen (2 m.M.) gemakke-lijk loslatenden bast voorzien zijn. Deze bezit uitwendig ecne vuilgrijze of bminachtige kleur, is gernakkelijk breek-baar en inwendig geelachtig wit en met blauwzwarte vlek-ken voorzien.

Het lichte, witte liout is gernakkelijk splijtbaar, taai en bezit eveneens blauwzwarte schimmelvlekken.

Het Jamaiikaansch kwassiehout komt van Picraena ex-edsa.

Voorkomende in stukken van den stam . die tot 3 d.M. doorsnede bezitten, doch in den regel veel korter zijn dan de stukken van het Surinaamsch kwassiehout, is het boven-dien van deze soort daardoor onderscheiden, dat de bast, zoo deze nog aanwezig is, eene dikte van 1 c.M. kan bo-reiken, tamelijk vast met het hout samenhangt en uitwendig donkerder van kleur is, dan die van het Surinaain-sche hout.

Van beide soorten is de srnaak zeer bitter.

Bestanddeelen: In Surinaamsch kwassiehout een 4tal bit-terstoffen, waaronder Qunssinte; in Jamaikaansch kwassiehout 2 bitterstoffen, waaronder Picrasmine.

Äangewend in den vorm van infusum en tor bereiding van de

Praeparaten: Extrachim on Tinctum.

Lignum Guajaci, Pokhout.

Het hout van Gnajacmn officincde en G. sanction.

Het komt in groote stukken van den stam naar Europa, welke voor phannaceutisch gebruik echter tot spaanders of zaagsel worden gebracht.

Het hout is zwaar, zeer hard en inueielijk splijtbaar.

Het splint is geelachtig wit en bevat weinig of geen liars, het kernhout daarentegen, isolijfgroen, bruinof zwart van kleur en bevat veel bars, welke soms in stukken ter grootte eerier vuist tusschen het hout besloten is. Tenge-volge van de aanwezigheid van bars verspreidt het kernhout bij verhitting den reuk van benzoe.

Voor geneeskundig gebruik moet het splint zooveel mo-gelijk verwijderd worden.

Bestanddeel: Hars-

Lignum Santalinum. Santelhout.

Het kernhout van Pterocarpus santalinus,

Het fraai roodc kernhout komt, bevrijd van den bast en het siechtlaquo; weinig gekleurde splint, in zware en dichte, geinakkelijk splijtbare stamstukken in den handel. Aande lucht blootgesteld, nemen deze stukken eene meer donkere kleur en een groenen glans aan.

Voor het gebruik in de apotheek verdient voornamelijk .de Caliatour geheeten soort van het fljn genialen hout de voorkeur.

Deze doet zieh voor als een fljn, licht, rood, vlokkig, gedeeltelijk samenhangend poeder, zonder reuk of smaak.

Bestanddeel: Eene kleurstof SantaHne.

Aangewend in den vonn van poeder als kleurmiddel (o. a. bij de bereiding van unguentum terebinthinaceum.)

Lignum Campechianum.

Lignum Haematoxyli.

Campechehout.

Het kernhout van Haematoxylon Campechianum,

Het komt in groote, uitwendig blauwzwarte, inwendig roodbruine, harde en zware, gemakkelijk splijtbare stukken in den groothandel voor, die voor pharmaceutisch gebruik tot spaaaiders worden gebracht.

Deze spaanders hebben in den regel eene bruinroode kleur, een zwakken reuk en een eenigszins wrangen en zoetachtigen smaak.

Bestanddeel: HaemaMxylim.

Aangewend ter bereiding van een decoctum en een ex-tractum.

Cortices.

Basten.

Onder bast (cortex) verstaat men hetplantenweefsel, dat bij wortel, stain of tak het hout omgeeft.

De bast bestaat uit een drietal lagen, die als buiten-, mid-del- en binnenbast kunnen worden onderscheiden. De bui-tenbast is bi] jonge basten vlak en glad en veelal glänzend. Bij het ouder worden der basten gaat de gladde oppervlakte echter verloren, om plaats te maken voor een weefsel, dat talrijke groeven en rimpels heeft aan te wijzen en dat aanvankelijk den naam kurk, later dien van schors draagt.. Op de schors komen niot zelden messen voor.

.-joins wordt de schors weggenomen, zooals bij cortex cinnamomi en bi] oenige soorten van cortex chinae.

Do binnenbast is nu eeus ruw, longcvolgo van vooruit-springende lijsten, dan weer glanzig on glad. Do kleur is verschillend.

De basten komen in don vorm van pijpen, halve pijpen, kanaalvormige of platte stukken in den handel voor. Deze vorm wordt bepaald door den aard en den ouderdom van bet plantendeel, waaraan de basten zijn ontleend. Zoo rollen de basten van jonge takken zieh bij het drogen cy-lindervormig op en worden de basten van oudere takken en jüngere stammen bij het drogen tot halve pijpen of kanaalvormige stukken. Platen eindelijk zijn afkorastig van oudere stammen en ontstaan doordat men breedere of smallere reepen uit de stammen snijdt on gedurende het drogen met gewichten bezwaart.

Voor do herkenning der basten is, bchalve do teekoning op do dwarse doorsnede en het uiterlijk voorkomen, ook nog de aard der breuk van belang. Deze kanvezelig, draderig en houterig zijn.

Cortex Quercus.

Eikenbast.

Do bast van jonge stammen en takken van Quercus pe-dunculata on Quercus sessüiflora.

Do bast wordt in don regel in pijpen of stukken van 1 3 m.M. dikte en 1 8 c.M. doorsnede in den handel gebracht.

Uitwcndig is de bast grijs of bruin, glad en glänzend en alleen bij oudere basten aan dc oppervlaktc gescheurd en oneffen. De binnenbast is bruin, grofvezelig en van voor-uitspringende lijsten voorzien. De breuk is taai en vezelig.

De bast is in drogen toestand bijna reukeloos, doch ont-

i^ü

wikkelt bij bevochtiu;iiig con runachtigen reuk; du sniiuik is stork samentrekkend.

Beslanddcelen: Looizuur en Querat.

AaiKjeivend als decoctum.

Cortex Salicis. Wilgenbast.

Do va.n jongo takken vcrzaincldc bast van verschillende Scdixsoortvn.

Doze bast komt moestal in gesnodon toostand in den handol, in den vorm van 1 8 c.M. broodc enruhnlm.M. dikke, lintvormige stukken. Do builenbast is groonachtig bruin, min of meer glänzend en soms fijn gerimpeld. Do binnenbast is licht kanoelklourig en, in tegenstelling mot den oikenbast, glad,

Do bast is buigzaam en taai, heeft eene vezelige breuk, is reukeloos en bitter en samentrekkend van smaak.

Bcstanddcclen: Salidne en Looiznitr.

Äanwending als decoctum.

Cortes Cinnamomi.

Kaneelbast.

De binnenlaag van den bast van Oinimmomum zeylanicum, Nadat do jonge takken van don kanoelboom zijn geschild, wordt van den zoo verkregen bast do kurklaag en een deel van den middelbast weggeschaafd. De dan overblijvende bast krult bij het drogen oin en neemt eene llchtbruine kleur aan. Van do aldus ontstano pijpon wordt een aantal om elkander geslagon en tot fardeelen voreenigd in den handol gebracht.

De kaneelbast der apotheken bestaat dus uit verschillende pijpon tor dikto van ^,/_i m.M. en tor lengte van 1 M., die

ten gebtle van 6 iot 10 tot cylinders zijn vereenigd, welke eene dikte van ongeveer 1 c.M. bezitten.

Hij is broos, effen, bleekgeelbruin van kleur en vertoont kronkelende, lichtere strepen op de buitenvlakte. De breuk is kortvezelig, de renk aangenaam aromatisch, de smaak stork specerijachtig, zoet en sarnentrekkend.

De voornaamste handelssoorten van den kaneelbast zijn de Ceylon- en de Javakaneel, wier smaak en renk weinig verschillen en die alleen door de dikte der basten, welke bij de Javakaneel lets grooter is, en door de meerdere zorg bij de bewerklng der Ceylonkaneel, kunnen worden onder-scheiden.

Bestanddeelen: Vlucktige olie en Looizuur,

Aanwending in den vorm van pulvis o. a. voor het be-strooien van pillen en ter bereiding der Prneparaten: Pulvis aromaticus, Electuarium catechu. Aqua. Spiritus, Sirupus en Tinctura. Spiritus ammaticuz, Tinctura adda aromatica en Vinum opii, aromaticu/m.

Atzonderlijke vermelding verdient de Chineesche kaneel, Cortex dnnamonu Chinemis, Cassia lignea, do geschilde bast van Cinnamomum Cassia.

Ook hiervan bestaan verschillende soorten, die zieh voor-namelijk door de dikte der enkele basten, die hier 1 2 m-M. bedraagt, de meer roodbruine kleur, alsmede door den afwijkenden reuk van den in de apotheek gebruikten kaneelbast onderscheiden.

Bovendien zijn de basten harder en met weinig zorg be-werkt..

De hestaufidet'leii zijn ook hier vluchtiffe olie on looizuur. Cortex Siraarubae. Simarubabast.

Do wortelbast van Simnruba ofßcinalis.

Platte of gootvormige stukken vati versehillende lengte en breedte en wier dikte 1 6 m.M. bedraagt. De bast is licht, zeer taai en vezelig en heeft een lichtbruine kleur. De buitenvlakte is meestal geheel of gedeeltelijk van de glanzende kurklaag ontdaan en is rimpelig cn hier of daar ruw , of evenals de binnenvlakte in vezels ontbonden.

De bast is reukeloos en heeft bitteren smaak.

Bestanddeel: SimaruMne,

Aangewend als decoctum.

Cortex Frangulae. Rhamnus- of Vuilboombast.

De bast van RJiamnus fmngula.

Rhamnusbast vormt pijpen van versehillende lengte, die eon breedte van 12 c.M. en eene dikte van 1.5 m.M. bezitten. De bast is licht en buigzaam en heeft eene don-kerbruine of vuilzwarte buitenvlakte, die met talrijke, dwarso, witte scheurtjes is bedekt. D3 binnenvlakte is glad en roodbruin, de breuk vezelig en geel van kleur.

De smaak is eenigszins bitter en zoetachtig.

Daar de versehe bast vaak aanleiding tot braken en andere onaangenaine nevenvverkingen geeft, moet de bast ten tninste een jaar bewaard worden , alvorens hem te gebrui-ken.

JlesUi.iuhleden: Fmngidltic en Emodim.

Aangewend als decoctum en ter bereiding van de Prae-iwrakit: Extractum en Sirupus.

Cortex Rhamni Purshianac.

Cascara Sagrada,

Purshianabast.

De stam- en takbast van Bhmmms Purshiana,

Vlakke, goot- of pypvormige stukken, die tot 2 c.M. breed en tot -2 m.M. dik zijn. Zij ziju op de buitenvlakte bruin of grysbruin van kleur en vaak , door daarop gegroeide messen, grijswit of zwart gestippeld. Do binnenvlakte is geel- of donkerbruin en overlangs gestreept. De brcuk is kortvezelig, de smaak eenigszins bitter.

Voor den Piirshianabast geldt, evenals voor den rhamnus-bast, de regel, om geen bast te gebruiken, dan die ten minste een jaar na de inzameling is bewaard.

Bestanddeelen in hoofdzaak dezelfde als die van den rhamnusbast.

Aangewend in den vorm van hot Pmeimniaf: Extractum fluidum rhamni purshianae.

Cortez Cascarillae.

Cascarillebast.

De bast van Croton elutcrki.

De Cascarillebast komt in den vorm van korte, buis- of gootvormige stukken, van ongeveer 1 c.M. doorsnede en 1 tot 2 m.M. dikte in den handel. Zij zijn hard en broos en bezitten eene offene en hoornachtige breuk. Aan do buitenvlakte vertoonen zij eene vitte of grijze kurklaag, die op vele plaatsen is afgesprongen, waar dan do middel-bast als geelachtige of bruine, dwars gesleufde plekkcn is waar te nemen. De binnenvlakte is gelijkmatig grijsbruin.

De reuk is zwak aromatisch, van den verwarmden of aangestoken bast muskusachtig. De smaak is aromatisch on bitter.

Bestanddeplen: Cascarillinfi, vlmhtige olie en liars.

Äangewend als pulvis en decoctum en tor bereiding dor

Praepa/raten: Extractum en Tinctura,

Cortes Hamamclidis. Hamamelisbast.

De bast van HamamvUs Viryinkii,.

Buiy- of llntvorralge stukken, die eene breedte van 2 e.M. en oene dikte van 1 2 in.M. bereiken. ZLj zijn taai en bezitteneene dünne glänzende, geinakkelijk loslatende kurklaag, die ten deele roodachtigbruin_; ten deele zilvergrijs is. De binnenvlakte vertoont vaak stukjes aanhangend hout; de Ijreuk is vezelig en bleekrood.

De bast is reukeloos en sainentrekkend van smaak.

Bestanddeelen: onbekend.

Aangewend als Extractnm fhiidmn.

Cortex Granati. Granaatbast.

De wortelbast van Fuuica granatum.

Korte pijpen of gootvonnige stukken, die meestal gebogen zijn.

De buitenvlakte is giijsbruin en in den regel raw , ten-gevolge van daarop voorkomende kurklijsten of wratten. Onder de kurklaag bevindt zieh eeno gele of geelbruine laag. De binnenvlakte is licht- of donkerbruin en veelal ruw door overlangs loopende streepvormige verhevenheden.

De bast is broos en hard en dofglanzend op de break.

De smaak is sainentrekkend en bitterachtig.

Ter onderscheiding van stam- en takbasten, die mindere hoeveelheden van de werkzame bestanddeelen schijnen te bevatten, geeft de Pharmacopee de volgende kenmerken van stam- en takbasten op.

Stukken, op wier buitenvlakte kurklijsten-of kämmen tot ruitvormige of andere regehnatige flguren samenkomen en bij welke eene sleuf met opgeworpen randen over hot mid-

den dier lijsteu of kämmen heenlöopt. Zoo ook dezulke, die aan hunne buitenvlakte hier of diuir het luof of de schoteltjes van korstmossen of de sporenhouders s'an kern-zwammen dragen; eindelijk ook die, welke aan de binnen-vlakte lichtgeel en zeer glad zijn.

Bestanddeden: Looizuur en een 4tal alcaloiden, van welke FelleUerine (Punicine) het voornaamste is.

Aangmend als maceratum-decootum en in den vorm van het Praeparaat: Extrmtmn.

Cortex Syzygii Jambolani.

Jambulbast.

De bast van Syzygium Jambolanum.

Pijpen of vlakke stukken, die tot 10 m.M. dikte kunnen bereiken en waarvan de eersten eene vlakke gevlekte, de lautsten een diep gevoorde kost bezitten. De vaste buiten-ate laag is kortvezelig en roodgeel van kleur, de binnen-ste, losgebouwde en langvezelige laag bezit eene bruine kleur.

De dwarse doorsnede vertoont in beide lagen talrijke witte vlekjes.

De bast is reukeloos, de smaak is samentrekkend.

Bcshmddeeleii: Het werkzame bestanddeel is nog onbekend.

Aanwending als decoctum.

Cortex Mezerei. Garoebast.

De bast van den statn en van forschere takken van Da-phne Mezereum.

De bast wordt in het begin der lente verzameld en met de binnenvlakte naar buiten tot bundeis van 13 d.M. lengte samengewonden.

De bust vormt reepen, die by eene breedte vau 1 4 c.M. en ten hoogste 1 m.M. dikte eene lengte van 36 d.M. bezitten. Hii is zeer taai en buigzaain en bezit eene bruinachtige kurklaag, die verschillende litteekens van blaueren of takjes vertoont. De middelbast, die zieh met de kurklaag gemakkelijk van de binnenvlakte laat scheiden is groen. De binnen bast is gekenmerkt door een fijnvezelig, gemakkelijk scheidbaar, geelwitachtig, zijdeglanzend weef-sei.

Keuk bezit de bast niet, de smaak Is scherp en brandend.

Bestanddeelen: Ken blaartrekkende hnrs en een glucoside Daphnine.

Äangewend in den vorm van een met spiritus bereid Extract ter bereiding vau üngumtum mezerei.'

Cortoz Quillajae.

Zeepbast of Zeephout.

De bast van Quillaja Saponaria,

Deze bast komt van den buitenbast, en meestal ook van het grootste gedeelte van den middelbast ontdaan, in den handel voor. Hij doet zieh voor in den vorm van 4 8 m.M. dikke, platte of gootvormige stukken, welke eene witachtige kleur en eene gescheurde binnenvlakte bezitten. Op de break is de bast taai en vezelig. Met water geschud ontstaat een scliuim.

De smaak is scherp en brandend; het poetler verwekt niezen, tengevolge van de in den bast voorkomende scherpe kristallen van calciumoxalaat.

Bestanddeelen: Quillajaztmr, Sapotoxine, Saponine en Calciumoxalaat.

Äangewend in decoctum, als expectorans in de plaats van radix senegae.

Cortex Quebracho. Quebrachobast.

De stambast van Aspidosperma Quebracho,

Do bast, die in den regel van oudere boomen wordt verzameld, vormt platte of zwak gebogen stukken tor dikte van ongeveer 8 c.M., die oen stark ontwikkelde, diep go-groefde en gescheurde, geelbruinu schors dragon.

Do eiganlljke bast, die op do breuk grof korrelig is, is zwaar en vertoont op do binnenvlakte overlangsche strepen.

Op de doorsnede onderscheidt zieh hot bruine schors-weefsel, schorp van hot roodbruine weefsel van don bast. In beiden komen witachtige punten voor.

Do bast is reukeloos en bitter van smaak.

Bestanddeelm: Verschillonde alcaloiden, o. a.: Aspido-spermine en Quebrachine, alsmede hot glucoside Aesculine.

Aangewend als tinctura en extractuni.

Cortex Condurango.

Condurangobast.

Stam en takbast van Gonolobus Condurango.

Doze bast vornit gootvormige stukken ofpijpen,die 1 3 c.M. breedte on 1-5 m.M. dikte bozitten. Do jongore stukken zijn mot eene dunne, lichtgrijsbruine, do oudere met eone gerimpelde bruine kurklaag bekleed. De middelbast on do binnenvlakte zijn grijs van kleur; de breuk is korrelig, doch tegelijkertijd vozolig.

Do smaak van den bast is eenigszins seherp en bitter; do renk is zwak.

Bestanddeelm: Vorschillende glucosiden, die den collectiof naaiu Condnranyine dragen.

Aangewend als inaccmtum, dat de voorkeur boven hot

decoctum verdient omdat sommlge tier glucosiden bij ver-hitting praecipiteeren, en als vinum.

Cortex Chinae. Kinabast.

Stam- en takbast van verschillende CHnchonasoorten.

De door de Nederlandsche Pharmacopee voorgeschreven kinabast is afkomstig van gekweekte Cinchona Succirubra.

Inheemsch in verschillende staten in Zuid-Araerika en daar in het wild voorkomende, werden kinaplantea in 1854 op Java aangeplant en sedert dien tijd in de kweekerijen vermenigvuldigd; in 1859 volgden de aanplantingen inEn-gelsch Indie, in 1868 op Jamaika en in 1878 in Bolivie.

De vooraaamste kinaplantages bevinden zieh echter op Java en Ceylon en de van daar uitgevoerde, gekweekte kina-basten hebben in de meeste nieuwe Pharmacopeeen eene plaats verkregen.

In den handel onderscheidt men echter nog tusschen ye-kiceekte en ongekweekte basten en worden beide groepen, zoowel naar hunne afkomst, als naar de uitvoerplaatsen, de kleur en de wijze van behandeling, in verschillende soor-ten verdeeld.

De gekweekte basten verdienen echter uit een genees-kundig oogpunt de voorkeur boven de niet gekweekte, Zuid-Amerikaansche basten, aangezien gene rijker aan alcaloi'den zijn dan deze en bovendien meer Chinine bevatten. Som-mige Z.-Amerikaansche basten zijn daarentegen gekenmerkt door een hoog gehalte aan looizuur.

De bestanddeelen der kinabasten zijn in het algomeen: Verschillende alcaloiden, van welke de voornaamsten zijn Chinine, Chinidine, Cinchonine en Oinchonidine; Chinazuur, Chinalooizuur en Chinovine.

iii;M;i;s\iiigt;igt;i;i,i;x.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 4

Aangeicend worden de basten in den vorm van pulvis, decoctum, tinctura, vinum en extractum on bovendien zijn zij het uitgangspunt voor do bereiding der verschillende Chinaalcalouien.

Cortez Chinae. De bast van gekweekte Cinchona succi-rahm, voornaraelijk van Java afkomstig.

Deze bast vormt pijpen, gootvorraige of platte stukken, die eene langte van i d.M. 1 M., eene breedte van 8 G c.M. en eene dikte van 2 5 in.M. bezitten.

De buitenvlakte is grijwbruiu, met witgrijze plekkou, grof gerimpeld en vaak netvormig geteekend en met korstmos-sen bekleed. De dünne kurklaag is hier en daar verdwenen; de ontbloote plekken zijn donker kaneelkleurig. Van andere stukken is de buitenvlakte met eene bruinachtige, broze korst bekleed en zijn de ontbloote -plekken bminrood.

De binnenvlakte is roodbnün en overlangs gestreept; de breuk is kort- en fijnsplinterig.

De renk van dozen kinabast, die voornamolijk bij ver-hitting met water to voorschijn komt, is eigenaardig, de smaak bitter en zwak samentrekkend.

De Pharmacopee verlangt een kinabast, die tot pooder gebracht 5 6 pCt. alcaloiden (waaronder 2 pGt. Chinine) bevat.

Hot decoctum wordt, Indien niot anders wordt voorgo-schreven, bereid in de verhouding van 6100.

Praeparaten: Extractum, Extractum chinae liquidum, Tinctura, {een der bestanddeelen van Tinctura chinae com-posita) Vinum en China liquida.

De Zuid Amerikaansche kinabasten worden voornamolijk vordoold in Cortex chinae fuacus, C.c. flarus en G.c. ruher.

Cortez chinae fuscus, Cortex Peruvianus fuscus, bruine kina. Doze is van verschillendeCinchona-soorten afkomstig,

die in Peru en Ecuador voorkomen on waarvan Cinchona offlcinalis, C. macrocalyx m C. micmntha de voomaamste zijn.

i)e bruine kina is uitsluitend takbast, die in broze pypen van 1 3 c.M. breedte en 1 3 m.M. dikte in den handel voorkomt. Hij heeft eene grijsbruino oppervlakte, die door talrijko dwarse en overlangsche sleuven geteekend en veelal met korstmossen begroeid in. De binnenvlakte is gewoon-lijk glad en kaneelkleurig. De breuk is splinterig, de smaak meer samentrekkend dan bitter.

Do voomaamste handelssoorten zijn de Loxa- en de Huanucokina; de pijpen der eerste soort zijn hoogstena 1 c.M. breed, die der laatste l¹/_i 3cM. DeLoxakinawordt gewoonlijk van jonge, de Huanuco van dikkere takken ver-zameld.

Cortez chinae flavus, Cortex Peruvianus regius, Cortex-chinae Calisayae, gale- of koningskina. Tak- en stambast van Cinclioud Calisaya.

De takbast komt voor in den vonn van pijpen (Cortex chinae Calisayae convolutus), die ^ 5 c.M. breed on tot (j m.M. dik zijn. Hij is op de buitenvlakte donker grijsbruin, hier en daar witachtig en door dwarse en overlangsche sleuven netvormig geteekend. De kaneelkleurige binnenbast is glad en fljn gestreept. Do breuk is kortvezelig.

De stambast is meestal van de kurklaag ontdaan en komt voor in platte stukken (Cortex chinae Calisayae planus), die eene lengte van meerdere d.M. kunnen bezitten, 5 12 c.M. breed en 1 1'/₂ c.M. dik zijn. De kleur is roodgeel, zoowel aan de buiten- als aan de binnenvlakte. De buitenvlakte is gekemnerkt door het voorkomen van schelpvor-mige indrukken.

De breuk is kortsplinterig.

5:2

De Calisayabast is zeer bitter van smaak eu bevat 2 6% alcaloiden.

Cortez ohinae ruber, Cortex peruvianus ruber, roode kina.

De bast van Cinchona succirubra. Ook deze soort konit in platte stukken, zoowel als in pijpen voor; de laatsten zijn echter betrekkelijk zeldzaam.

De in platte stukken voorkomende china rubra plana is vlak of eenigszins gebogen, bereikt eene dikte van ongeveer 1 c.M. en bezit eene ruwe donkerbruinroode schors, die van vele spleten en verhevenheden voorzien is. De binnen-bast is bruinrood en heeft een kort- en fljnsplinterige breuk.

De smaak is zeer bitter en sanientrekkend.

Knoppen.

Onder een knop (bladknop) verstaat men eene spruit of loot, waarvan de bladeron nog niet ontplooid zijn.

Gommac populi.

Populierknoppen.

Do loofknoppen van verschillende Pojntlussoorten (o. a. P. nigra en P. pyramidalis).

Deze zijn spits-kegelvormig, tot 2 c.M. lang en voorzien van glanzende, bruine, klevorige dekschubben, welke el-kander dakpanswijs bedekken. Hun renk is aromatisch, do smaak specerljachtig bitter.

Bestanddeelen: Vlnchtige olie, Hars, Populine en Sail-cine.

Aamcending vinden de knoppen bij de bereiding van Unguentum populeum.

Herbae. Kruiden.

Onder kruiden verstaat men de bladeren met den stengel waaraan zij bevestigd zijn, alsmede de takken, met of zonder de bloemen.

Van sommige planten besclirijft de Pharmacopee zoowel het kruid als de afzonderlijke bladeren. In dit geval wordt hot kruid uitsluitend in verseil geplukten toestand voor de bereiding van een of ander praeparaat aangewend.

Ilcrba Sabinae.

Sevenboomkruid.

Do jongste toppen van Sabina officinalis.

De jonge takken, die dun, lioekig-en dichtbebladerd zijn , hebben aanvankeiyk eene groene, later eene roodbruine kurklaag. Zij dragen twee soorten van bladeren, waarvan de eene uit tegenovergestelde, stomp ruitvormige, elkander bedekkende, drie- of vierrijig geordende blaadjes bestaat, tenvijl de andere soort eirond-lancetvormig en spits is en de enkele blaadjes meer uiteengeplaatst zijn.

Do grootte der blaadjes wisselt af van 2-8 m.M. ,opde rugvlakte vertoonen zij eene ingezonken klier, waarin vluchtige olie besloten is.

Sevenboomkruid heeft een starken, eigenaardigen, terpen-tijnachtigen reuk en bezit een onaangenamen, harsachtigen, bitteren en scherpen smaak.

Bestanddeel: Vluchtige olie.

Äangewend als pulvis on infusum.

Herba Convallariae. Convallailakruid. Hot blooiondo, gedroogde kruid van Comallaria majalis.

In don regel ontspringen uit den wortelstok een tweetal langgesteelde, elliptische bladeren, die tot 1.5 d.M. lengte bereiken, kromnervig, dun en taai zijn.

De bloemstengel is door vliezige, scheedevormende blaad-jes omgeven en draagt de klok-kogelvormige, witte bloem-P.Jos.

Bestanddeden: Convallarine en Convallamarine.

Aangewend als exfractum.

Herba Cannabis Indicao. Indische-hennepkruid.

De toppen, van de in Indie gekweekte, bloeiende takken dor vrouwelijke exemplaren van Cannabis Sativa,

Indische-hennepkruid vormt 2 10 c.M. lange, vuil groen-achtige, verzamelingen van bloemen on bladeren, die mees-tal platgedrukt en in zekeren getale aaneengekleefd zijn. Do bloemen staan paarsgewys en zijn door oen gemeenschap-peiijk lancetvormig, ruw schutblad omgeven, terwijl elke Ijloein op zieh zelf door een steunblaadje gesteund wordt.

De renk van hot kruid is onaangenaam verdoovend; do smaak bitter.

Bestanddeelen: liars, vluchtlge oik, Cannabinc en Can-nabinon,

Aangeiocnd in den verm van bet Fraeparaat: Extradum cannabis (grootste gift per keer 100, per dag 4lt;iü milligram).

Herba Aconiti.

Monnikskapkruid.

Het in ons land gekweekte krvAAysiaAconitumNapellus, ingezameld kort voordat de bloemen zieh openen.

Van verschillende planten (Aconitum, Atropa Belladonna, Hyoaciamus niger, e. a.) is het gehalte aan werkzame be-

stauddeeleu afhankelljk zoowel van dou Lijd der inzameling als van de groeiplaats der planten. Vandaar dat de Neder-landsche Pharmacopee, bij deze kruiden, het gebruik van in om vaderland gekweekte kruiden voorschryft.

De Stengel is rechtstandig, hoog opschietend an weinig vertakt. De bladeren, die onbehaard en langgesteeld zijn, hebben eene bladschljf, die eene doorsnede van 5 lOc.M. bezit en. handvormig ingesneden is. Het aantal insnijdingen bedraagt 5 7, die op bare beurt, weder dubbel- of drie-werfvinspletig zijn en lancet- of lijnvormige, soms nog ge-tande, slippen dragen. De bovenvlakte der bladschijf is glänzend en donkergroen, de benedenvlakte dof en bleek-groon.

De reuk der bladeren is zwak; de smaak aanvankelijk zwak bitter, doch naderhand scherp en brandend.

Bestanddeelen: Aconitine en vorwante alcaloiden.

Aangewend: Uitsluitend in verschon toestand tor bereiding van het Praeparaat: Extradnm (grootste gift per keer 100, per dag 500 milligram).

Hcrba Adonidis.

Adoniskruid.

Het kruid van Adonis venial is.

Het komt meestal in bundeis in den handel.

De stengel l^ezit eene lengte van ongeveer 3 d. M., is enkelvoudig of vertakt, onbehaard en door strepen fijn geteekend. De bladeren zijn zittond, drie- of veehverf vin-deelig, met lijnvormige slippen en kaal of op de bovenvlakte behaard.

Bestanddeel: Een glucoside Adonidine.

Aangewend als infusum.

Herba Chelidonii. Stinkende Gouwekruid.

Het kruid van Ghelidonium majus.

Gouwekruid bezit een sterk vertakten, stompen, langbe-haarden Stengel, die aan de knoopen verdiktilaquo;. Debladeren zijn, voor zoover zij beneden aan den stengel stann, ge-steeld, die, welke hooger aan den stengel voorkomen, zijn zittend. De bladeren zijn dun, op do bovenvlakte kaal, op de benedenvlakte niet of spaarzaam behaard en hobben aan de bovenzijde eene lichtgroene, aan de onderzijde eene mat-groene kleur. Zij zijn eirond en liervormig-vindeelig inge-sneden; de slippen zijn langwerpig-eirond en stomp.

In verschen toestand komt bij verwonding van stengel of blad een geel melksap te voorschijn, dat onaangenaara narcotisch riekt. Bij liet drogen gaat de renk verloren.

De smaak van het kruid is scherp en bitter.

Batanddeelen: Een vijftal alcaloiden: CheUdonlnc, x en/3 homochdidonine, Ghelerythrine en Proiopine on eeno bitter-stof Ohelidoxanthine,

Aanwending vindt het kruid voor de bereiding van een extract, dat echter niet meer in de Pharmacopee is opge-nomen.

Herba Cochleariae, Lepelbladkruid.

Het opwaarts groeiend gedcelte van Cochlearia offlcimlis, gedurende het bloeien ingezameld.

Het lepelbladkruid heeft een vortakten, hoekigen stengel, aan wiens voet lang gesteelde bladeren ontspruiten, terwijl de hooger aan den stengel geplaatste bladeren ongesteeld ui stengelomvattend zijn. De eersten zijn eirond of hart-

vormig, hebben ccno broodtc van 2 8 c.M., fcerwy] do stengelbladeren eirond, spits en grofgctand zijn. Beide soor-ten zijn glad en kaal, vleezig en onbchaurd.

De kmisvormige bloemen zijn wit on tot eindstandige kossen vereenigd.

Hot versehe kmid ontwikkelt bij hot ^vrijvon een mostord-achtigon renk; de smaak is zilt, scherp en bitterachtig.

Bestanddeel: Een glucoside, dat dour oun ferment, bij (lostillatie met water gesplitst wordt en dan eon vluehtige zwavelhoudende olie doot ontstaan.

Aanwending vindt hot kruid uitsluitend in versehen toe-stand bij du bereiding van het Praeparaat: Spiritus cochle-ariac.

Herta Violae tricoloris.

Herba Jaceae.

Driekleurige vioolkruid.

Hut blouiendu kruid van Viola tricolor.

Du liollu, driohoekige, moestal vertakte stengel, draagt vorschillende soorten stomp gezaagde, gesteelde bladeren. Die , welke zieh aan den voet des Stengels bevinden, zijn eivormig of bijna hartvormig en hebben een eenigszins op-staanden rand, de hooger aan den stengel voorkomende bladeren zijn langwerpig of lancetvormig. Bovendien komen nog liervormig vindeelige steunbladeren voor. De eindslip dezer steunbladeren komt bijna het hoofdblad in groottunabij.

De bijna tweelippige, vijfbladige bloemen staan okselstan-dig op lange stolen en hebben violot-gele of wit-gele kleur. Do bloemkroon is onregelmatig; de groene kelk is vijfduelig en overtreft in grootte de driekleppige, eivormige vrueht, waarin de talrijko zaden besloten zijn.

De renk en de smaak zijn zwak en niet kenmerkend,

Bestanddeelen: Sporun Stuicylsuur en ecno kleurstof Vi olaqiiercitrine.

AanwcmUiig uitsluitend als volksraiddel. Herba Polygalae. Bittere kriiisbloemkruid.

Het in den bloeityd met den wortel verzamelde kruid van Polygdki amara.

Het dunne, been en weer gebogen, vertakte, gele of bruine worteltje is veelhoofdig. De Stengels zijn talrijk en onvertakt en dragen de kleine, blauwe bloemen in einde-lingsche trossen. De onderste bladeren vormen eene wortel rozet, zijn spatelvormig of omgekeerd eirond en bezitten eene lengte van 2-2^l/_i c.M. Kleiner dan deze zijn de stengelbladeren, die lijn-, lancetvormig of langwerpig zijn. Beide soorten zijn gaafrandig.

Het kruid is reukeloos en bezit een bitteren smaak.

Bestanddeel: Eene bitterstof Polygamarine.

Aangetoend in decoctum.

Herba ConiL (#9632;evlekte Scheerlingkruid.

Het opwaarts groeiend gedeelte van Conium macidatum, gedurende den bloei ingezameld.

De stengel van het scheerlingkruid is hoi, rond, bijna glad, onbehaard, eenigszins berijpt en aan den voet rood-of bruingevlekt.

De bladeren die eveneens onbehaard zijn, hebben aan de bovenvlakte eene doft'e, donkergroene kleur, terwijl de on-dervlakte zwakglanzend en bleekgroen is. De onderste zijn yes tool d, on gi^-ootor dan de hoogcr stiande, die bovendion slechts kort of niet gesteeld zijn. Zij zijn twee- of vier-

werf-vinsnedig on bezitten ovulu oflangwerpige slippen, die gezaagd zijn en in een kleurloos tandje eindigen.

De bloemen, welke een 12 20 stralig scherm vormen, zijn door een veelbladig omhulsel, met naar achler omge-slagen blaadjes, omgeven. De kleine vijfbladige bloemkro-nen hebben eene witte kleur.

Het kruid heeft een onaangenamen, zilten, eenigszins bitteren en scherpen smaak en een eigenaardigen reuk.

Bestanddeelen: De alcaloiden Coniine, Methykoniine en Conydrine.

Aanwending vindt het Coniumkruid uitsluitend in verschen toestand voor de bereiding van het Praeparaat:

Exlradum Conii (grootste gift per keer 50 milligram, per dag 300 milligram).

Herta Hyosciami.

Bilzenkmid.

Ilet opwaarts groeiend gedeelte van Hyosciamus nig er, in ons land gekweekt en gedurende het bloeien ingezameld.

Do stengel der plant is enkelvoudig of vertakt, heeft eone bleekgroene kleur en bereikt eene hoogte van meer dan een M.

De bladeren. die eene lengte van 3 d.M. en eenebreedte van 7 cM, kunnen bereiken, zijn langwerpig of eivormig-langwerpig, laquo;pits, bochtig-grufgetand of oppervlakkig boch-tig-vinspletig. De zijnerven vormen met de hoofdnerf hoe-ken , die grooter dan 45deg; zijn. De boven aan den stengel voorkomende bladeren zijn halfstengelomvattend, de andere stengelbladeren zittend en dc grondstandige loopen in een langen stengel uit.

De kortgesteelde bloemen bezitten eene vijfdeelige, trech-tervormige bloemkioon, die eene stroogele kleur bezit en door

(50

violette laquo;trepeii laquo;iurlijk getookeml is. Na den bloeitijd groeit de vijftandige kelk urnvormig om de zaaddoos heen.

Stengel, bladeren en bloemkelk zljn behaard en kleverig.

De renk van het versehe kruid is narcotisch, de smaak zilt en bitterachtig.

Bestanddeelen: Hyosciamme of Atropine (of een mengsei van beiden) en Hyoscine.

Aanwending: üitsluitend in verschen toestand voor de bereiding van het Praeparaat: Extractum hi/osclami (groot ste gift per keer 50 milligram, per dag 300 milligram.)

Ilerba Belladonnac,

Wolfkers of doodkruid.

Het bovenaardsche gedeelte van Airopa Bdladom, in ons land gekweekt en gedurende het bloeien ingezamold.

De plant heeft een zeer vertakten Stengel, die eeneaan-merkelijke hoogte kan bereiken. Aan den hoofdstengel körnen de bladeren verspreid, aan de takkeu paarsgewijze voor en wel zoo. dat steeds een groot en een klein blad vereenigd zijn.

De stengelbladeren, die eene lengte tot 3 d.M. kunnen bereiken, loopen wigvormig in den langen bladsteel uit. De bladeren van de takken zijn bijna zittend, of althans kort gesteeld.

Alle bladeren zijn eivormig. elliptisch of eivormig-lang-werpig, veelal spits, gaafrandig. dun en naakt of slechts weinig behaard. De kleur is aan de bovenzijde donkergroen, aan den onderkant bleeker. Hier komen ook verspreid-stannde kleine kliertjes voor.

De bloemen zijn gesteeld, alleenstaand en hobbon cene paarsche. klokvormige bloemkroon.

(51

Het kruid heeft een verdoovenden reuk en heeft bitteren on scherpen smaak.

Beskmddeekn: Hyosciamine en cone blauw fluoresceeren-de stof.

Aangeivend wordt het kruid uitsluiteml in verschen toe-stand voor de bereiding van het Pmeparaat: Extractum belladonnae .{grootste gift per keer 20 milligram,, per dag 80 milligram).

Herba Gratiolae. Godsgenadekruid.

Het in den bloeitijd verzamelde en gedroogde bovenaard-sche gedeelte van (iratiola officimdis.

De ongeveer 8 d.M. hooge, van onderen ronden, hooger-op Vierkanten Stengel, is evenals het overige deal der plant onbehaard.

De bladeren zijn zittend of halfstengelomvattend, tegen-overstaand, lancetvormig, spits en 2 4 c. M. lang. Zij zijn parallel- 3- of 5-nervig en hun rand is slechts van af het midden tot aan den top gezaagd.

De in de oksels der bladeren staande, gesteelde bloemen zijn wit of roodachtig van klenr en hebben eene tweelippige bloemkroon.

Het kruid is reukeloos en heeft een bitteren, scherpen smaak.

Bestanddeelen: Twee glucosiden Gratioline en Gratiosolim.

Het Godsgenadekruid wordt uitsluitend als volksmiddel gebruikt.

Herba Majoranae, Mariolein.

Het in den bloeitijd verzamelde en gedroogde bovenaard-sche gedeelte van Oriyauiini Majorana,

(52

De stengel, die een hoogte van 3 -5 d.M. bereikt, is op-waarts pluimvonnig vertakt, hij is stomp-vierkant an kort-viltig behaard.

De bladeren zLjn tegenoverstaand, 'i3 c.M. lang, elliptisch of omgekeerd-eivormig, stomp aan den top eu aan den voet smal uitloopend. Zij zijn gaafrandig, grijsgroon van kleur en viltig behaard en dragon kleine kliertjes.

De kleine wltte of roodachtige bloempjes zijn tot bijna kegelvonnige aartjes vereenigd, die ten getale van 3 of -j aan het einde der lange Stelen zijn geplaatst. De scliut-blaadjes zijn rond en dicht behaard.

Renk en smaak zijn eigenaardig specerijaclitig.

lkstanddeel: Vluchtige olle.

Aangewend voor de bereiding van Spiritus aromaticus,

Herta Thymi. Tijinkruid.

Het gedroogde, bloeiende, bovenaardsche gedeelte van Thymus mlgaris.

De stengel is stomp-vierkant, grijs-behaurd en draagt togenoverstaande, ongeveer 1 c.M. lange, grijsgroene blaadjes, die langwerpig-eivormig en aan den top stomp zijn en smal in den bladsteel uitloopen. De bladrand isgaafenom-gekruld.

De blaadjes zijn fljn behaard en bezitten roodbruine kliertjes.

De bloempjes hebben een tweelippigen kelk en rood- of witachtige bloemkroon.

De renk van het kruid is evenals du smaak sterk specerijaclitig.

Bestanddeel: Vluchtige olle, die grootendeels uit Thymol bestaat.

Aangewend als volksmidde] en als keukenkruid. Eene andere soort Tljmkruid is afkomstig van Thymus Serpyllum,

Dit kruid, waarvan de bebladerde, ongevour 1 m.M. dikke, takjes in hot bloeitijdperk worden ingezameld, heeft eivor-mige tot 1 c.M. lange of smal lancetvormige blaadjes, die kort gesteeld, en weinig behaard zijn en voomamelijk aan den onderkant oliekliertjes bezitten. De bloemen hebben denzelfden vorm als die van Thymus vulgaris. Reuk en smaak zijn echter afvvijkend, doch eveneens sterk aromatisch.

Bestanddeel: Fluchtige olle, die slechts voor een klein deel uit Thymol bestaat.

Herta Centaurii.

Duizendguldenkruid.

De stengel, de bebladerde takken en de bloeiwijzen van Erythraea Oentaurium, kort voor den bloei ingezameld.

De vaak meer dan S d.M. lange Stengel is veelal aan-vankelijk onvertakt en hoekig, doch loopt boven in tuil-vormige vertakkingen uit.

De stengelbladeren zijn zittend, tegenoverstaande, lang-#9632; werpig-ovaal of langwerpig en met 8 5 spitstoeloopende nerven voorzien. De hoogerop geplaatste bladeren zijn bijna lijnvormig.

Beide soorten zijn gaafrandig, glänzend, eenigszins ruw en onbehaard.

De bloemen, welke in eindstandige bijschermen tot bun-dels vereenigd zijn, hebben een buisvormigen, vijfdeeligenkelk en eene roode, trechtervormige bloemkroon. De vijf ineel-draden hebben vaak schroefvonnig gewondene helmknoppen.

Hot kruid is reukeloos, doch heeft een bitteren smaak.

Bestanddeelen: Eene büterstof en uuu indiftbrent lichaam , Eryihrocentaurine.

Aangewend tor bereiding van het Praeparaat: Extractum centaurii (eon der beatanddeslen van Vinmn ainarum).

Herta Lobeliae.

Lobeliaki'uid.

Het vruchtdragende, bovenaardsche gedeelte van Lobelia

infUita.

Het kruid wordt na droging gesneden en in samenge-persten toestand in Vierkante, in papier gehulde pakjes in den handel gebracht. Desniettegenstaande zijn van de ver-schillende plantendeelen de volgende kenmerken geinakkelijk waar te nemen.

De kruidachtige, hoekige stengel is aan het onderste gedeelte ruwharig, aan het bovenste deel daarentegen onbe-haard.

De bladeren zijn verschillend van vorm: de onderste zijn langwerpig, stomp en kort gesteeld, de bovenste lancet-vonnig toegespitst en de tusschen beide aan den stengel voorkomende ovaal, spits on zittend. Zij zijn kartelig-ge-zaagd en aan beide zijden een weinig behaard.

De kleine gesteelde bloemen, die bij de gave plant ok-selstandig of eindstandig zijn geplaatst, komen betrokkelijk weinig in het gesneden kruid voor. Zij bezitten eene bleek-blauwe, tweelippige bloemkroon on een 5tal meeldraden, waarvan de knoppen tot eene buis zijn samengegroeld.

De opgeblazen doosvrucht is eirond, door den kelk ge-kroond, tweehokkig en bevat vele kleine zaadjes.

Het kruid is zoogoed als reukeloos on heeft een onaan-genamen, sterken smaak.

or,

Bestanddeden: Het vloeibare alcaloide Lobeline en Lobe-

Uazuur.

Aangewend in den vorm van het Pmepamat,: Tindura. (grootste gift per keer 3 gram, per dag 10 grant).

Summitates Absinthii.

Herba Absinthii.

Alsemtoppen.

De, kort voor don bloeiingezamelde, bloemdragendetak-ken van Artemisia Absinthium.

De tot eene tros-plulmvormige bloeiwijze vereenigde bloemhoofdjes zijn ten hoogste 3 m.M. breed, knikkend en bijna kogelvormig. Zij bestaan bijna uitsluitend uit licht-gele schijfbloempjes, die op eon stork behaarden bloembodern zijn ingeplant.

Alsemtoppen hebben eon eigenaardigen, storken, aromatischen renk on eon zeer bitteren smaak.

Aangewend als volksmiddel. Zij vormen een der be-standdeelon van het Praeparaat: Species amarae.

Herba Cardui benedicti.

Gezegende distelkruid.

Het bovenaardsche gedeelfe van Cnicus benedidus, kort voor den bloei ingezameld.

Do behaarde Stengel is opwaarts tuilvormig-vertakt en draagt verspreidstaando bladeren. Van deze zijn die, welkes zieh aan den voet des Stengels bevinden, lancetvormig, sraal in den langen bladsteel uitloopend en vinspletig; de hooger op geplaatste zijn langwerpig, kort gesteeld on vinlobbig, terwijl de boven aan den Stengel geplaatste bladeren eivor-mig, stengelomvattend en bijna gaaf zijn.

GKXi:i;s5ri]ii)F.i.Ex.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 5

Alle bladeren zijn stekelig-getand, eenigszins kleverig en lichtgroen van kleur.

Het kruid is mikeloos en heeft een bitteren smaak.

Aangewend als volksmiddel en voor de bereiding van het Pmeparaat: Exlradam. Bevrijd van de Stengels, vor-men de bladeren een der bestanddeelen der Specks amarac.

Polia.

Bladeren.

Bij de onderscheiding der bladeren komen voornamelijk de vorm van het blad en van den rand, de nervatuur, hot al of niet aanwezig üLjn van insuijdingen, alsmede de consistentie van het blad in aanmerking. Zijn de bladeren samengesteld, dan vomit bovendien de aard der sainen-stelling een goed onderscheidingskenmerk.

Polia Juglandis. Noteboombladeren.

De in Juni verzamelde bladeren van JiujLans regia.

De lange bladsteel draagt een samengesteld, tot 3 d.M. lang, oneven-gevind blad. Do blaadjes, die ten getale van 3-9, in den regel echter ten getale van 7, voorkomenen waarvan het eindblad meestal grooter is dan do paarsgewys geplaatste bladeren, zijn längwerpig-ovaal, aan den top spits en aan den voet assymotrisch. Zij zijn gaaf of oppervlak-kig gezaagd, aan den onderkant in de oksels der nerven behaard, en aan beide zijde kliordragond.

Terwijl de zijblaadjes kortgestoold zijn, is het eindblad meestal op een längeren steel bevestigd.

Do nervatuur is zeer kenmerkend, daar de zijnervender eerste orde boogvormig loopon en door onderling evenwijdig loopende zijnevven van de tweede orde worden verbonden.

Ü7

De renk der bladereu is zwak aromatisch en komt vooraJ by wrijvon te voorschyn, de smaak is bitter en samen-trekkend.

Bestanddeelen: Eeu alcaloide Jughtndim en eene suiker-soort Nucd.

Aavgeicend in den vorm van decoctum.

Folia Matico. Maticobladeren.

De bladeren van Artanthe elongata,

Deze kernen meestal in gebroken toestand (^n gemengd met stukjes van takken en bloeikolven in den handel voor.

De bladeren ziju ruw en kortgesteeld, kunneneene longte van 15 c.M. en eene breedte van 4 c.M. bereiken en heb-ben een langwerpigen eivorm. Zij zijn aan den top flauw toegespitst en bezitten een gekai'telden rand.

De bovenvlakte is slechts weinig behaard en grof ge-aderd; de cndemjde van hat blad is viltig behaard en vertoont een sterk vertakt aderennet.

Do bladeren zijn dik en broos en hebben een scherpen, speceryachtigen smaak, terwijl ook de renk, die i)ii het wrijven te voorachijn komt, aromatisch is.

Bestanddeelen: Vluchtige oliv, hars en bitterstof.

Aangewend als Infusum.

Folia Lauri. Laurierbladen.

De bladeren van Lauras nobüis.

De broze, elliptische, kortgesteelde bladeren, die eene lengte van 1 d.M. en eene breedte van 5 c.M. kunnen bereiken, bezitten een gegolfden, gaven rand, die eenigszins

omgebogen is. Zij zijn onbehaard, aan de bovenz^de glänzend, aan de onderzijde matgroen van kleur.

Laurierbladen rieken apecerijachtig en hebben een bitteren en aromatischen smaak.

Bestanddeel: vhwhtigc olie.

Aatigcwend als volksmiddel en als specerij.

Folia Althaeae, Heemstbladeren.

De bladeren van Althaea officinaiis.

Heemstbladeren komen in twee vormen voor. Zij zijn nu eens elliptisch, dan weer bijna hartvormig-eirond en van 3 5 min of meer diepe lobben voorzien. Beide vormen zijn gesteeld, 3 5 nervig, ongelijkmatig getand-gekarteld, grijs-groen van kleur en, door de krachtlge beharing, wollig op hot gevoel.

De bladeren zijn reukeloos en hebben een flauwen, slij-merigen smaak.

Bestanddeel: Plantenslijm.

Aangeiveml in den vorm van infusum of decoctum, vormen zij bovendien een bestanddeel van de Species pectora-les.

Folia Malvae.

Malvabladeren.

De in den bloeitijd verzamelde bladeren van Malva ro-tundifolia en if. silvestris.

De bladeren der eerstgenoemde plant zijn langgesteeld, eirond-hartvormig, 45 c.M. breed, 5 7 lobbig en bezitten een gezaagd-gekartelden rand.

De bladeren van Malva silvestris bereiken eene breedte van 8 10 c.M., zijn niervormig, diep gelobd en meer be-haard dan die der andere plant.

Mialvabladeren zijn reukeloos un hebben oon slijincrigen smaak. Bestanddeel: Plantenslijm. Aangewend als infüsum.

Folia Aurantii.

Oranjebladeren.

De bladeren van Citrus vulgaris.

Het hoofdblad, dat eene lengte van meer dan 1 d. M. kan bereiken, is van een breedgevleugelden bladsteel voor-zien. Het blad is eirond-langwcrpig, spits, gaafrandig of zwak gekarteld, en vertoont bij doorvallend licht gezien talrijke oliestippels.

Zijne consistentie is leerachtig.

Meestal is het vlougelvormig aanhangsel van het blad gescheiden.

Renk en smaak zijn beide zwak aromatisch.

Bestanddeel: Vluchtirje oik.

Aangewend als volksmiddel.

Polia Bucoo. Folia Diosmae. Buccobladeren.

Do bladeren van Barosma crenulata, B. serratifolia en B. hctullna.

De buccobladeren, waarvan de vorm afhankelijk is van de plantensoort van welke zij afkomstig zijn, hebben in het algemeen een gezaagden of gekartelden rand. Zij zijn eenigszins leer- of papierachtjg, kort gesteeld, lichtgroen of geelgroen van kleur, onbehaard en voornameliik längs den rand van doorschijnende punten voorzien, die de plaatsing der ollehoudende ruiinten in hot bladweefsel aanduiden.

De bladeren van B. crenulata zyn elliptisch of langwerpig

van vorm, 1 3 c.M. lang, 4 8 m.M. breed, en bezitten een fljn gezaagden of gekartelden rand.

Die van B. serratifolia zijn lijn-lancetvormig, aan den top afgeknot, 2 4 c.M. lang, 3 7 m.M. breed, onhobbonocn scherp gezaagden rand.

De bladeren van B. betulina zijn omgekeerd-eivormig, aan den top omgevouwen, 1 -2 c.M. lang en 1 1,5 c.M. breed. Hun rand is fljngetand.

De handelswaar bestaat niet steeds uitsluitend uit ocn soort van bladeren, doch vormt meestal een mengsei.

De renk der buccobladeren is stork balsemachtig en her-innert aan dien van wijnruit; de smaak is aromatisch en scherp.

Bestanddeel: Vluchtige ulk.

Aangewend als infusum.

Folia Jaborandi.

J a borai uli bladeren.

De bladeren van Pilocarpus pmnatifolius.

ITet onevcn-gevinde, langgesteelde, uit 2 5 paar blaad-jes en een eindblad samengestelde, blad kan eene langte van ⁱ /₂ M. bereiken, In den regel komen echter slechts de afgeplukte blaadjes in den handel voor.

Deze zijn langwerpig, ei- of lancetvormig, 614 c. M. lang en 3 7 c.M. breed, en bezitten een stompentop, die vaak aan weerszijde van de hoofdnerf eene inzinking ver-fcoont. De rand is gaaf en een weinig omgebogen.

De blaadjes zyn lederachtig van consistentie en doen bij doorvallend licht vele doorschijnende oliekliertjes waarnemen. Zij zijn weinig of niet behaard.

De reuk dor gepooderde blaadjes is eigenaardig aromatisch, evenoons do smaak, die bovendien bitter is.

Bestanddedan : Hot alcaloide Pilomrpim on vluchtige olie. Aangetvend als inftisum.

Folia Cocae.

Oocabladeren.

De bladeren van Erythroxyhm Coca.

De kortgesteelde dünne bladeren hebben een eironden of langwerpigen vorm, een lengte van 5 8 c.M. en een oenigszins toegespitsten top. Zij zijn stijf, gaafrandig, aan de bovenzijde vuil-, aan de onderzijde bleekgroen van kleur. Naast de hoofdnerf loopt aan beide zijden eene vouw van hot bladweefsel, die zieh boogvormig van den voet tot den top uitstrekt en op het eerste gezicht voor eene nerf zoude kunnon worden aangezien.

Reuk en sraaak der cocabladeren zyn zwak aromatisch en herinneren aan die van thee.

Bestanddeelen: VerscMllende alcaMden, waarvan het voor-naamste de Cocaine is.

Aanwending in de geneeskunde vindon de bladeren als zoodanlg zeer weinig; eon enkele maal worden zij in infu-sum voorgeschreyen. In hun moederland (Peru en Bolivia) worden zij, vermengd met plantenasch of kalk, door de bevolking gekauwd.

Folia Eucalypti.

Eucalyptusbladeren.

De bladeren van Eucalyptus Globulus. Zij hebben tweederlei vorm, die door den ouderdom der boomen bepaald wordt. Do bladeren, afkomstig van oudere boomen, zijn veelal

sikkelvormig, smal-lancetvormig, toegespitst, gaafrandig, aan den verdikten rand oen weinig omgebogen en aan den voet stomp of eenigszins in den 2 3 c.M. langen, niet zelden gedraaiden steel samengetrokken. Zij bereiken oene lengte van 1520 c.M. en eene breedte van ten hoogste 3 c.M., zijn dik, stijf en in gedroogden toestand grijs-groen van klenr, aan beide zijden kleinwrattig en, bij door-vallend licht, doorschijnend geteekend. De nerven zijn weinig voomitstekend.

De bladeren van jonge boomen, die als zijude minder werkzaam, niet mögen gebruikt worden, zijn dunner, onge-steeld, eivormig, aan den voet hartvormig, enhebbeneene sterk vooruitstekendc middelnerf.

Do renk der bladeren, die vooral bij wrijven te voorschijn konit, is aangenaam aromatisch; do smaak is aromatisch en bitterachtig, aanvankelijk verwarmend, later verkoelend.

Bestanddeel: Vliwhtige olle, voornamelijk nit Eucalyptol Ijostaando.

Aangewend ter bereiding van Tinctura.

Folia Laurocerasi. Laurierkersbladeren.

De volwassen bladeren vsm Pmnvß Lauro-Gerams, va. (iea halfst verzameld en in verschen toestand gebruikt.

De aan de bovenzijde glänzend groene, aan do onderzijde doffe, lederachtige bladeren zijn kort gesteeld en hebben cene lengte, die -1 d.M. en eene breedte, die 5 c.M. niet overschrijdt. Zij zijn langwerpig of langwerpig-eivorraig, onbo-haard, en hebben een omgeslagen rand, die wijd gezaagd is.

Do onderzijde vertoont naast de hoofdnorf, ongeveer 12 paren zijnerven. Die, welke zieh in de naljijheid van den blad-

t^CKK

voet bevinden, zijn voorzien van 1 4 suikerafscheidende kliertjes.

De vorsehe bladeren ontwikkelen, bij liot kneuzen, een aan bittere amandelolio horinnoronden reuk on smaken zwak bitter en wrang.

Bestanddeel: Eon glucoside Laurocerasine, naverwant mot amygdaline, dat zieh evenals dit lichaam, onder den invloed van fermenten of zuren, splitst in cyaanwaterstof-zuur, bonzaldehydo en glucose.

Äangewend ter boroiding van hot Praeparaat: Aqna laa-rocomsi.

Folia Scnnao.

Sennebladeren.

Do blaadjes van gokweokto Cassia angmtifolia, die in den handel aangeduid worden met den naam Tinmvclly-Senna.

Zij zijn niet- of kortgesteeld, lancet- of lijn-lancetvormig, tot 6 c.M. lang en 2 c.M. breed, en bezitten een gaven rand. De voet is assymetrisch, de top eindigt in een kort spitsje, do bladvlakten zijn kort- of onbohaard.

De blaadjes hebben eene bleekgroene klour, zijn stijf, papierdun en vinnervig geaderd.

De reuk is zwak aromatisch, de smaak aanvankelijk slijraerig zoet, doch later bitterachtig on oenigszins scherp.

Bestanddeelen: CcUhartinezuur en Chrysophaanzuur, eene suikersoort Gathartomannit on de bitterstoffon Sennapridne on Sennacrol.

Äangewend in den vorm van pul vis (voor poedors, pillen en likpot) infusum (4100) en voor de bereiding van de _wp/raxparaten: Species laxantes, imlvis Uquiritiac compositus. i*^quot;*-inf'usum aennae composihim on sirupus sennae.

In togenstelling met andere sennasoorten ia do Tinnc- velly-senna gekenmerkt door een groote mate van zuiver-held. Vreemde of gebroken bladeren worden er bijna nooit in aangetrott'en.

Eon andere bij ona niet meer of ficieele soort senna is do Ale.camlrvjnsche Senna, Folia Sennae Alexandrinae.

Deze bestaat uit de blaadjes van Cassia acutifolia, gern engd met bladsteelen en peulen derzelfde plant, alsmede met de blaadjes van Oynanchum- of Solenostemtna Argel.

De blaadjes dezer sennasoort zijn spits eivormig of elliptisch , tot 3 c.M. lang en 4 tot 9 m.M. breed. Overigens k omen zij met de folia sennae Tinnevelly overeen.

De Argelblaadjes zijn kenbaar aan den symmetrischen voet, de grijsgroene kleur, de stijve, lederachtige, niet vlakke oppervlakte en de dichte beharing.

De bestanddeelen der Alexandrijnsche Senna zijn in hoofd-zaak gelijk aan die der Tinnevelly-senna.

De zoogenaamde Senna parva is geene bijzondere soort. Men verstaut hieronder den afval en het gruis van verschillonde sennasoorten, alsmede het aanveegsel der voorraadkamers. Het spreekt van zelf, dat deze soort voor geneeskundig gebruik niet behoort aangewend te worden.

Polia Uvae ursi.

Beerendruifbladeren.

De bladeren van Arctostaphylos Uva ursi.

De niot behaarde, lederachtige bladeren zijnkortgestoeld, omgekeerd-eirond of spatelvormig, stomp , ten hoogste 2 c.M. lang en naar voren tot 1 c.M. breed. Zij zijn gaaf-randig, netvormig goadcrd on bezitten eon flauw omge-

bogen mud. Bovendien zijn zij stcrk glanzig, donkergroen

van kleur en gemakkelijk breekbaar.

Renk bezitten do bladeren niet; de smaak is wrang.

Bestanddeeh'.n : Looisuur en een glucoside Arbuilne, dat door vordundc zuron gesplitst wordt in Hydrochinon, Methyl-hydrochinon on Glucose.

Aanwending vinden de bladeren voor de bereiding van eon decoctum, tot welk doel zij vooraf good gekneusd moe-ton worden.

Polia Belladonnae.

Wolfkers- of doodkruidbladeren.

De bladeren van in ons vadcrland gekweekte Atropa Belladonna, gedurende den bloei verzameld on gedvoogd.

Voor de beschrijving en de bostanddeelen der bladeren zie pag. 130.

Aaiiymcnd in den vorm van pulvis (grootste gift per keer 2U0 milligram, per dag (300 milligram) en in aftreksel bij de bereiding van hot Praeparaat: Chartaantasthmatica.

Folia Hyosciami.

Bilzenkruidbladeren.

De bladeren van in ons vadcrland gekweekte Hyosdamus niger, gedurende den bloei verzameld en gedroogd.

Voor de beschrijving cn de bestanddeelcn der bladeren zie pag. 59.

Aangewend ter bereiding van het Fmeparaat: Infumm hyosciami oleosum.

Folia Stramonii.

Doornappelbladeren.

üe bladeren van in ons vaderland gekweekte Datura

Stramonium, gedurende den bloei van het kruid verzameld

en gedroogd.

De bladeren, die van een steel voorzien zijn, welke eenc lengte van 1 d.M. kan boreiken, zijn spits eirond van vorm en bezitten een grofbochtig getanden rand, wiens tanden nogmaals kleine tandjes dragen. Zij bezitten eene lengte van 10 20 c.M. en zijn dun en niet behaard.

De walgelljke renk der versehe bladeren gaat bij het drogen verloren; de smaak is zilt en bittorachtig.

Bestanddeelen: Hyosciamine en Ätropine.

Aangewend in gesneden of gepoederden toestand als rookmiddel tegen asthma en in aftreksel ter bereiding van het Praeparaat: Charta cmtasthmatica.

Polia Menthac pipcritae.

Pepermuntbladeren.

De gedurende den bloeitijd verzamelde bladen van Mentha piperüa.

Zy zijn lang gesteeld, langwerpig-eirond of langwerpig, spits, aan den voet in den steel te zamen getrokken, en 5 7 c.M. lang. De rand is scherp gezaagd. Veelal zijn zij onbehaard; daarentegen dragen zij oliehoudende klieren. De middelnerf is sterk ontwlkkeld. De kleur aan de bovenzijde donker-, aan de onderzijde bleekgroen.

De smaak is aanvankelljk specerijachtig-verwarmend, doch later verkoelend; de renk is aromatisch..

Besia/nddcrl: Vluchtige oik, ten deele uit Menthol be-staande.

Aanwmding vinden de pepermuntbladen hoofdzakelijk als volksmiddel.

Folia Menthae crispae. Kruizemuntbladeren.

De bladeren van gekweekte Mentha crlspa.

In tegenstelling met de pepermuntbladeren, zijn die van de kruizemunt zittend of althans weinig gesteeld en bezit-ten zij eene gekroesde oppervlakte en een gegolfden rand; zij zijn eirond van vorm, onregelmatig getand en dragen naast oliehoudende klieren, veelal liaren.

Eeuk en smaak zijn ook hier weer aromatisch, doch verschillend van die der pepermuntbladeren {o. a. ontbreekt de verkoelonde smaak).

Bestanddeel: VluchMge olie, ten deele ult Carvol bestaande.

Äangewend voornamelijk als volksmiddel.

Folia Bosmarini.

Eosmarijnbladeren.

De bladeren van Bosmarmus officinaiis.

De tot 3 c.M. lange Waden worden, tengevolge van het drogen, naaldvormig en hebben dan eene breedte van 2 4 m.M. Zij zijn stomp, gaafrandig en vertoonen een omge-krulden rand, terwijl de lichtgroene, onbehaarde bovenvlakto gewelfd is. Aan deze zijde zijn de nerven ook gootvormig verdiept. De onderzijde, aan welke de vooruitspringende nerven zichtbaar zijn, is witviltig behaard. De bladeren zijn dik, stijf en broos.

De renk is kamferachtig, de smark aromatisch-bitter.

Bestanddeel: Vluchtige olie.

Äangewend als volksmiddel.

Folia Salviac. Saliebladeren. De bladeren van Salria officinaiis.

De gesteelde bladeren bereiken een lengte van 6 en eene breedte van 2 c.M. Zij zijn gesteeld en bezitten een lang-werpigen of eironden vorm. De rand is g-elijkmatig fijn-karteüg. Op de bovenvlakte komt het sterk vertakte aderennet gewelfd naar boven, terwijl het aan de ondervlakte der bladeren sterk uitpuilt en kleine groefjes insluit. De ondervlakte is bovendieu meestal grijsviltig behaard.

De reuk van het gekneusde kruid is aromatisch, de smaak aromatisch en bitterachtig.

Bestanddeel: VlucMige ulie.

Aangewmd als infusuin (voor mondspoeling) en voor de bereiding van het Praeparaat : Charta antasthmatica.

Polia Ortosiphonis. Ortosiphonbladeren.

De bladeren van Ortosiphon Stamineus.

De langer of korter gesteelde bladeren zijn langwerpig-eirond, aan den voet stomp, aan den top toegespitst. Hunnc lengte bedraagt -2 0 c.M. De rand is onregelmatig, aan het boveneinde fijn, meer naar de basis toe, grof go-lobd.

De goed ontwikkelde hoofdnerf verdeelt het blad in twee niet gehoel symmetrische helften. Aan weorsziide van deze hoofdnerf treden zijnerven ondei hocken van ongeveer 45quot; uit, die niet vor van den bkidrand onderling lissen vormon.

De kleur van de oppervlakte der bladeren is bleekgroen , behalve in de nabijheid der hoofdnerven, waar de kleur min of meer paars is.

De reuk is zwak aromatisch; de smaak eenigszinsbitter en samentrekkend.

Besianddeelen: VluchUge olie, Looizuur en een glucoside OrioSiphonine. Aangewmd als infusum.

Folia Digitalis. Vingerhoedskruidbladeren.

De in liet tweede levensjaar verzamelde bladeren van Digitalis purpurea, van liet in ons vaderland gekweekte bloeiende kruid.

De eironde- of eirond-langwerpige bladeren loopen, voor zoover het de onderste stengelbladeren betreffe, in een langen gevleugelden bladsteel uit, met inbegilp waarvan zij eene lengte van 2 d.M. kunnen bereiken. De bovenste stengelbladeren zijn kleiner en niet of kort gesteeld. De bladrand is onregelmatig gekarteld.

De lichtgroen gekleurde bovenvlakte der bladen is oneffen, de grijsgroene, min of meer viltig behaarde ondervlakte vertoont een sterk vooruitspringend adernet. De zijnerven dereerste orde maken met de hoofdnerf hoeken, die kleiner zijn dan 45deg;.

Digitalisbladeren bezitfeen een zwakken, eigenaardigen renk en een onaangenaam bitteren smaak.

Do pharmacopee schrijffe voor, dat de bladeren voor het gebruik van de bladstelen moeten ontdaan worden , en dat het poeder heldergroen zij, in kalkstopflesschen bewaard on dikwerf vernieuwd werde.

Bestamideelen: Een viertal kenmerkende Stoffen, Digilo-nine, Digitalim, JJigitaletne en Digiloxine, van welke de laatste het meest sterk werkende bestanddeel schijnt te zijn, alsmede looizuur.

Aangeimnd als pul vis (grootste gift per keer 150 milligram, per dag 500 milligram) in poeders of pillen en in

8ü

atfeeksel (0,5100;. In affcreksel geve men volgens du pharmacopee als grootste gift per dag 2 gram der bladeren. Bovendien dienen de Digitalisbladen ter bereiding wan de Praeparaten: Acetmn en Tinclura digitalis.

Folia Trifolii fibrini. Driebladbladeren.

Do gedurende den bloei verzamelde bladeren van Mevy-anthes Trifoliala.

De langgesteelde drietalligo bladeren zijn in den regel van de krachtige bladscheede ontdaan. De blaadjes zijn elliptisch of omgekeerd eirond, aan den top afgerond en bijna ongesteeld. Zij zijn onbehaard en bezitten een gaven of uitgeschulpt-gekartelden rand.

De smaak der driebladbladen is zeer bitter; renk bezitten zij niet.

Beskmdded: Een glucoside Menyanthine, dat bij verhitting met verdunde zuren Menyanthol als splitsingsproduct op-levert.

Aangewend ter bereiding van het Praeparaat: Extractum trifolii fihrini; bovendien vormen zij een der bestanddeelen der Specles amarae.

Folia Lactucae virosae.

Vergiftige Lactuwbladen.

De bladeren van Lactuca virosa , bij beginnenden bloei verzameld.

Zii zijn omgekeerd-eirond of langwerpig, bochtig inge-sneden, längs den rand en aan de onderzijde op de mid-delnerf stekelig getand, en bezitten eene blauwgroene kleur.

In versdien toestand vloeit uit alle deelen een wit, aan de lucht ha,r(l werdend melksap (Lactucarium).

De rouk is in Vüi'sclien toestand verdoovend, de smaak is sterk en aanhoudend bitter.

Bestanddeelen: Lactucon, Lactucerine en sporen Hyoscia-mine,

Aangcwend in verschen toestand ter bereiding van een extract.

Plores.

Bloemen.

Onder bloem verstaat men in de pharmacie niet alleen het uit de bloembekleedselen (kelk en kroon of bloemdek) en de geslachtsdeelen (meeldraden en stampers) samenge-steld plantendeel, doch vaak wordt daarmede ook eene bloei-wijze (inflorescentie) aangeduid of wordt de naam bloem gegeven aan de onderdeelen der bloem, b.v. aan dekroon-bladeren (Flores rhoeados). De Nederlandsche pharmacopee duidt echter de onderdeelen der bloem met hun eigen naam aan.

Stigmata Croci.

Saffraan.

De stempeis van Crocus sativus, die, ten getale van drie, op den top van den stijl gezeten zijn of zonder den stijltop voorkomen.

In het eerste geval onderscheidt men de donkerbruinroode Stempels gemakkelijk van de gele stijlresten, in het laatste geval vormt saffraan eene gelijkmatig donkerbruinroode raassa, die uit lossamenhangende draden bestaat.

De afzonderlijke stempeis zijn buis-trechtervormig, zoodat zij benedenwaarts bijna draadvormig uitloopen. Bovenwaarts zijn zij verwijd en vertoonen zij aan de binnenzijde eene spleet en eenen kartelig-kleingetanden bovenrand. Zi) ziin

GKXEKSMIDDELEX.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;6

8-2

2 tot 4 c.M. lang, aan den bovenkant 8 tot 4m.M.breed, eenigszins vetglanzend en in #9632; gedroogden toestand gemakke-lijk breekbaar.

De eigenaardig sterke reuk is aromatisch, de smaak specer yachtig-bitter.

Bestanddeelen: Eene schoon roode kleurstof Polychrome en een weinig vluchUge olie.

Aangewend bij de bereiding der volgende Praeparaten: Tinet um croci (een der bestanddeelen van Tinctura aloes composita) cn Vinum opii aromaticum. Bovendien vormt de safi'raan een bestanddeel der, vroeger meer dan thans gebruikte, pilulae Ruffi.

Saffraan wordt menigvuldig vervalscht. Hiervoor dient o. a. water; vandaar, dat de pharmacopee voorschrijft, dat zij bij droging niot meer dan 12deg;/,, aan gewicht mag ver-liezon. Eene vervalsching mot minerale Stoffen (Barium-of calciumsulfeat) blijkt zoowel uit een tehoogaschgehalte, dat in maximo S⁰/₀ mag bedragen, als uit liet feit, dat met minerale Stoffen bezwaarde saffraan in water zinkt. Eene andere vervalsching is die met de, onder den naam van Feminell in den handel voorkomende, stijlen der saffraan en met stijlen en liutbloemen van andere planten. Weekt men saffraan in water op, dan blijkt reeds bij beschouwing met het bloote oog, of men met de kenmerkende saffraan-stempeis dan wel met een vervalschingsmiddel te doen heeft.

Fetala Ehocados.

Klaprozen,

De bloembladeren van Papaver Bhoeas.

Zij zijn dwars-ovaal of omgekeerd eirond, gaafrandig en ongeveer 5 c.M. breed. In verschen toestand is de reuk zwak verdoovend en de kleur scharlakenrood; in gedroogden

toestand zijn zij bijna reukeloos, vuil purperkleurig en zeei^-i neengeschrompeld.

De weinig bittere smaak is tevens eenigszins alijmerig.

Beslamldeelen : Eene kleurstof en sporen. van ecn alcaloide Bhoeadine,

Of de klaprozen ook morphine bevatten, is niet met ze-kerheid uitgemaakt.

Aanwending vinden de bloembladeren in verschen toestand voor de bereiding van Slmpiis rhoeados, in gedroogden staat vormen zij een bestanddeel der Species pectorales.

Petala Violae.

Welriekende viooltjes.

De bloembladeren van Viola odorala.

Da onregehnatige bloemkroon bestaat uit een vijftal violette blaadjes, waarvan hot eene, naar beneden gerichte, omgekeerd-eivormig en naar achteren tot een spoor uitge-groeid is. Twee horizontaal uitstaande blaadjes zijn eirond-langwerpig, evenals de twee die naar boven gekeerd zijn.

De renk is in verschen toestand zeer aangenaam, doch gaat bij het drogen verloren; de smaak is slijmig-zoet en eenigszins scherp.

Bestanddeelen : Eene kleurstof en sporen van een alcaloide Violine.

Äangeivend uitsluitend in verschen toestand voor de bereiding van Sirupus vlolarum.

Plores Tiliae.

Lindebloesem.

De bloeiwijzen van Tilia pJMyphyUos en T. ulmifolia.

Da bloemen staan in drie- tot dertienbloemige bijschermen

vereenigd op den 0 tot 8 c.M. langen bloemstengel, die

ter halverhoogte entspringt uit de middelnerf van het schut-blad. Dit laatste is lancetvormig, netvormig geaderd, geelgroen van kleur, papierdun, gaafrandig en 6 tot 8 c.M. lang.

De bloem bestaat uit een vijfbladigen, gemakkelijk afval-lenden kelk , ^vijf spatelvormige gele bloembladen en tal-rijke meeldraden.

Lindebloesem heeft een zwakken, aangenamen rank en een zoetachtig-slijmigen smaak.

Bestatiddeelen : Een weinig vluchtige olie, slvjm en loolzitur.

Aangnmul als volksmiddel.

Flores Aurantii. Oranjebloesem.

De bloemen van Citrus vulgar is.

In verschen toestand gckcnmerkt door 5 uitstaande, witte, vleezige bloembladen en eea zeer aangenamen reuk, doen de bloemen in gedroogden toestand zieh voor als be-staande uit 5 gele of bruinachtiggele, eenigszins gewelfde bloembladen, die doorschijnend gestippeld zijn en door een kleinen vijftandigen kelk zijn omgeven.

De talrijke meeldraden zijn in verschillenden getale tot bundels vereenigd.

De reuk der bloemen is in gedroogden toestand minder sterk dan in den verschen.

Bestanddeelen: Vluchtige olie en Eesperidine.

Aangewend ter bereiding van oleum üorum aurantii (oleum neroli) en aqua florum aurantii (aqua naphae).

Caryophylli.

Kruidnagels.

Do gedroogde bloemknoppen van Garyophyllus aromaticus Kruidnagels bestaan uit een 1 c.M. langen kelksteel, die

oon viertal korte, leerachtigu, driehoekige kelkslippen drangt, tusschen welke zieh vier licHtere, bijna cirkelronde, naar elkander toe gewelfde bloembladen bevinden. Deze omgeven de talrijke meeldraden en den stamper.

Snijdt men don kelksteel overlangs door, dan worden längs den rand een groot aantal ovale ruimten zichtbaar, die met vluchtige olie gevuld zljn.

De reuk der kruidnagels is aangenaam aromatisch, de smaak warm en specerijachtig.

Bestanddeden: Vluchtige olie (grootendeels uit Eugenol bestaande) en Loolzimr.

Aangewend bij de bereiding van de volgende Pmeparaten : Emplastrum aromaticum, Spiritus aromaiicus en Vinum opii aromaticum.

Fetala Eosac, Rozebladen.

De bloembladen van iJosot gallica, die voornamelijk van de donkerpurperroode soorten, uit halfvolle bloemen, vöör haar volkomen ontplooiing verzameld worden.

De bladeren zijn omgekeerd-eirond, hart- of cirkelvormig. Zij zijn donker-purperachtig-rood van kleur en bezitten aan den voet een geelachtigen nagel.

De smaak is bitterachtig en samentrekkend, de reuk aangenaam.

Bestanddeden: Vluchtige olie en Qnercitrine.

Aangewend ter bereiding van mel rosutmn.

Plores Koso.

(Flores Kousso.) (Flores Brayerae.)

Eoesso.

De vrouwelijkc pluimen of de vrouwelijke bloemen van

.Hayatia abyssinica (Brayera anthelminthica), tegen het einde van den blooi verzameld.

De geheele vrouwelyke bloehvijze van den boom wordt verzameld en bf als zoodanig gedroogd uf inet andere tot een bundel of rol vereenigd en met Gyperus-halmen samen-gebonden. Moestal kernt Koesso in dezen vorm in den han-del, minder echter in dien van Ioöso bloemen.

De pluimvormige bloeiwijze draagt kortgesteelde bloemen , die aan haar voet met 2 schutblaadjes üijn voorzien, welke gaafrandig, cirkelrond-achtig, netvormig-gcaderd, vliezig cn rood van kleur zijn. Do kelkbladen zijn in 2 krausen, elk van 5 Maden, geplaatst. De buitenste bladen zijn langwer-pig-omgekeerd-eirond, netvormig-geaderd, purperrood, aan hun voet borstelig en ongeveer driemaal langer dan de bin-nenste kelkbladen, die eene lengte van 3 m.M. bereiken. De laatsten zijn naar elkander toe gebogen en omsluiten de 5 kleine bloembladeren.

De smaak van Koesso is aanvankelijk slijmerig, later onaangenaam bitter; de zwakke renk herinnert aan dien van vlierbloemen.

Bestanddeelen: Kosine en Looizuur,

Aangewend in den vorm van pulvis of, doch minder aanbevelenswaardig, in dien van hot maceratie-decoct.

Ten gebruike moeten de pluimen van de dikkere bloem-steelen gezuiverd worden.

Flores Sambuci.

Vlierbloemen.

De bloemen van Sanibucus nigra. De tot bijschennen vereenigde bloemen laten zieh gc-makkulijk van de stengels scheiden. Zij worden blj droog

ssaH

woder verzameld, ia dunne laa^ uitgespreid gedroogd, en vervolgens door middel eener zeef van stuifmeel bevrijd.

De kleine kelk van het bloempje is vier- of vijftandig; de geelachtig witte, regelmatige, radvormige bloemkroon draagt vier of vijf, ovale, gaafrandige lobben. Ook het aantal meeldraden wisselt van 45.

De vlierbloemen hebben een storken, eigenaardigen, aromatischen renk en een slijmerig zoetachtigen smaak.

Beskmddeelen: Fluchtige olle en plantensli/jm.

Aangewend in infusum en als cataplasma; bovendien vormen zij een der bestanddeelen van het Praeparaat: Species laxantes.

Ploros Cinac.

Semen Cinae. Semen Santonici.

Wormkruid.

De nog ongeopende bloemkorfjes van Artemisia Gina.

Doze bloemhoofdjes, welke langweu-pig of prismatisch van vorm zijn, bereiken eene lengte van 2 4 en eene breedte van 1.5 m.M. In verschen toestand groenachtig-geel, no-men zij later eene bruine kleur aan. Het omhulsel bestaat uit 1218 schubjes, die elkander dakpansgewijs bedekken. De schubjes zijn onbohaard, en zijn op den rug van een geel- of bruinachtigen kiel voorzien, die aan beide zijden door talrijke oliekliortjes wordt omgeven en die zieh aan-merkelijk taoven den vliozigen, kleurloozen rand verheft. De laagste omwindselschubjes zijn stomp-eirond, dehoogere smaller en langer. In het omhulsel zijn de 3 5, meestal niet tot ontwikkeling gekomen, bloempjes bosloten.

Het wormkruid bezit een sterk-aromatischen reuk en een walgolijk-aromatischen en bitteren smaak.

Beskinddeelen: Santonine, vluchtige olie en hars.

Aangewend worden de flores cinae in den vorm vaneen electuarium, met behulp van het poeder bereid, of voor uitwendig gebruik in ifafusum, dat als clysma wordt toe-gediend.

Flores Chamomillae romanac. Roomsche kamillen.

De bloemkorfjes van Anthemis nobilis.

De hoofdjes, die eene doorsnede van 1 1.5 c.M. bczitten, bestaan bijna uitsluitend uit, door kweeking vermeerderde, Avitte, lintvormige straalbloempjes, zoodat van de gele, buisvormige schijfbloempjes slechts weinige zijn overgebleven. De bloempjes zijn geplaatst op een gewelfden, bijna kegel-vormigen bloembodem, die gevuld en van schuitvormige, dubbelgezaagde strooschubjes voorzien is. Het omhulscl wordt gevormd door talrijke, bolronde, behaarde schubjes, die elkander dakpansgewijs bedekken.

Reuk en smaak zijn aromatisch; do smaak bovendien bitter.

Bestanddeelen: Vluchtige olie en eene bitferstof.

Aangewend in infusum.

Flores Chamomillae vulgaris. Gewone kamillen.,

De bloemkorfjes van Matricaria Chamomilla.

De bloembodem der gewone kamillen is uitgerekt-kegel-vormlg en, in tegenstelling met dien der roomsche kamillen, hoi en niet met strooschubjes bekleed. Hij is 4 5 m.M. lang en heeft nabij den voet eene breedte van 1.5 m.M.

Ook zijn du gele, buisvormige schijfbloempjes talrijker,

SÜ

dan de witto, lintvormigo straalbloempjes, die ten getale van 12 20 aanwezig zijn.

Do omwindselschubjes zijn onbehaard, hebbon een vlie-zigen rand en bedekken elkander dakpansgowijlaquo;.

Reuk en smaak zijn aromatisch ; de smaak daarenboven bitter.

Beskuiddcel: Vluchtige olie.

Äangewmd in infusum.

Plores Arnicae.

Wolverleibloemon.

De bloemkorfjes van Arnica moidana, ontdaan van de omwindsels, bloembodems en vruchten.

De 2024 schubjes, die het omhulsel vormon, zijn in twee rijon geplaatst. Zij zijn lijn-lancetvorinig en met körte klierharen en andere lange dünne hären bezet.

Do hoog-gewelfde, klein-groevige bloembodem is tot 6 m.M. breed. De groefjes zijn met körte , witto hären Ginge von en dragen elk een lang, stijf borstelhaar.

De tweeslachtige, geel-oranjekleurigc , buisvormigo schijf-bloempjes hebben oene vijftandige bloemkroon en zijn vecl korter dan de tot 2.5 c.M. lange, lintvormigo, vrouwelijke straalbloempjes. Deze zijn ton getale van 1420 aanwezig en bezitten een tiennervige, aan den top drietandigo bloemkroon. Ilet vruchtbeginsel wordt gekroond door een vrucht-pluis, dat uit stijve, ruwe en broze borsteis bestaat.

De reuk der arnicabloemen is zwak aromatisch; de smaak bitterachtig.

Bestanddeclen: Arnicine en vluchtige olie.

Aangewend in infusum (4 100) cn tcr bereiding van het Praeparaai: Tinctura arnicae.

Vruohten (Fructus) en deelen van Vmchten.

Wordt in botanischen zin alleen het onder den invloed der stuifmeelkorrels bevruchte vruchtbeginsel met den naam vrucht aangeduid, in de pharmacognosie worden evenals in hot dagelijksch leven, verachillende gezwollen vruchtbegin-sels in verbinding met den uitgegroeiden bloembodem , eveneens als vrucht beschouwd.

^Iu eens worden de vmchten in haar geheel, dan weer uitsluitend de vruchtschillen of het vruchtvleesch in de ge-neeskunde aangewend.

Zij worden of in rijpen of in onrijpen toestand en wel vorsch of gedroogd gebruikt.

Fructus Juniperi.

Jenevervruchten.

De rijpe vmchten van Jimipems commimis.

Het zijn kogelvormige kegelbessen, die eeno doorsnede van ongeveer 6 m.M. bezitten en die in versehen toestand zwartachtig-paarsch en berljpt, in drogen staat donkerbmin-rood tot zwartbruin zijn. Aan den voet voorzien van 2 afwisselende, elk uit 3 blaadjes bestaande kransen, dragen zij aan haar top een drietal lijsten, die een gelijkzijdigen driehoek vormen, uit wiens hoekpunten 3 sleuven naar een punt samenloopen.

Het vruchtmoes is bruinachtig-groen en bevat 3 harde, stomphoekige zaden, die aan het beneden einde eenige ovale blaadjes vcrtoonen, welke met balsem of hars ge-vuld zijn.

De jenevervruchten hebbon een aromatischen renk en een aromatisch-zoetachtigen smaak.

Bestanddeelen : Vluchti.ge olie, sulker en cone eigenaar-dige, Juniperine genoemde stof.

Aaitgetvend in infusum en ter bereiding van het Prae-parctat; Bob Jimiperi.

Fructus Cardamomi.

Cardamom.

De vruchten van Elettaria Cardamomum.

Do grijsgclc , eivormig-driehoekige , overlangs gestreepte doosvruehten zijn 1 2 c.M. lang en beroiken eene dikte van ongeveer 1 c.M.

Aan den top zijn zlj met een kort buisvormig snaveltjo gekroond. De vruchthuid is dun , taai en lederachtig en bezit smaak noch reuk.

De vruchten zijn driehoekig on bevatten ongeveer 20 bruinachtigc of grijze, rimpeligc, onrogelmatig hoekige zaden, die in B loodrechtige rijen door con teer vliesjc' worden samengehouden.

De zaden hebben een aangenamen, aromatischen renk en een -warm-specerijachtigen smaak.

Daar de vruchthuid smaak- en reukeloos is, moeten de zaden alleen gebruikt worden.

Bestanddcelen: Yluchtige en vette olie.

Aangewend als eon der bestanddeelen van Pulvis aro-matkus.

Fructus Fiperis nigri. Zwarte Paper.

De vruchten van Piper nignim.

De in nog niet volkomen rijpen staat verzamelde, kegelvormigo besvruchten worden bij het drogen rimpelig en schrompelen samen. Zij zijn ongesteeld, hebben eene doorsnede van ongeveer 5 m.M. en zijn aan den top door de resten van den stijl gekroond. De vruchtwand is grijs-

#9632;11'

zwart of bruinachtiggrijs en omgeeft het vast aansluitcnde zaad.

Du renk der peper is in gepoederden toestand sterk nies-verwekkend, de smaak is scherp en brandend.

Bestanddeelen: Vluchtige olk, Mars, Piperine en Chavicine.

Aamcending vindt de zwarte peper in de pharmacie in den poedervorm bij de bereiding der pilulae arsenicales (pilulae asiaticae).

Cubebae.

Oubeben.

Do vruchten van Cuheha ofßdnarum, voor dat zij vol-konicn rijp zijn ingezameld on gedroogd,

De bolronde vruchten hebben eene doorsnede van 4 5 m.M. Het grijsbruine of zwartachtige vruchtbekleedsel is notvormig gerimpeld en benedenwaarts in een tot 10 m.M. langen en zeer dünnen steel samengetrokken. De binnenlaag is lichter van kleur en slechts aan den voet met het eene zaad, dat daarin besloten is, vergroeid. Het zaad is gerimpeld, uitwendig zwart. en bevat een bruinachtig of wit endosperm.

Reuk en smaak zijn beide eigenaardig aromatisch; de smaak daarenboven doordringend en bitterachtig.

Bestanddeelen: Cubebine, Vluchtige olle en Hars.

Aangewend in den vorm van pul vis, dat het best in pillen wordt toegediend.

Pructus Lauri.

Lauriervruchten.

Do vruchten van Lauras uohilis.

Zij zijn ovaal, 812 m.M. lang en ongeveer 1 c.M. breed; uitwendig bezitten zij eene bruinzwarte of donker-olijfgroene kleur en zijn zij rimpelig en glänzend. Vaakis

nog de vruclitsteel aanwezig. De vruchthuid is broos en omsluit het losliggende zaad, dat uit twee plan-convexe, kaneelbruine zaadlobben bestaat.

De renk der lauriervruchten is aromatisch, de smaak aromatisch, bitter en samentrekkend.

Bestanddeelen: Vluchtige en vette vlie, waarvan de laatste hoofdzakelijk uit Laurostearine bestaat.

Aangewend in verschen toestand voor de bereiding van oleum lauri.

Fructus Cocculi.

Kokkelskorrels.

De gedroogde steenvruchten van Anamirta Cocridus.

De bruinachtig gdjze of zwartbruine, gerimpelde vmchten

zijn eirond of niervormig, hebben eene doorsnede van enge-

veer 1 c.M. en zijn ter zijde van een vruchtsteel voorzien,

of Indien deze ontbreekt, wijst een lichtgekleurd, rond lit-

teeken de plaats van den vruchtsteel aan. Van hieruit

oopt over de rugzijde eene weinig in het oog vallende kam.

De vruchtwand stülpt zieh in de vmchtholte cm, tenge-

volge waarvan het niervormige zaad op de doorsnede

hoefijzervormig is.

De vruchtwand heeft smaak noch renk; het zaad smaakt daarentegen bitter.

Bestanddeelen: Picrotoxlne en Vet.

Macis. Foelie.

De gedroogde zaadmantel (Arillus) van Myristica fmgrans.

De zaadmantel van de nootrauskaat omsluit de houtige zaaddoos en wel zoo, dat het gewelfde onderste gedeelte het zaad volkomen omgeeft en het bovenste gedeelte in

losse, onregelmatig gespletene, vlakke banden over el-kander ligt.

Bij het drogen giuit de karraijnroode kleur der foelie in geelrood over. Foelie is vleezig, taai, zwakglanzigen '/j 1 m.M. dik. Zij riekt aromatisch en smaakt daarenboven warm-aromatisch en eenigszins bitter.

Bestanddeel: Vluchtige olie.

Aangewend behalve als specerij, voor de bereiding van oleum macidis.

Fructus Anisi stellati. Steranijs.

De samengestelde vruchten van Illicimn verum.

Steranijs bestaat meestal uit 8 kransvormig gerangschikte en van een centraal zuiltje uitgaande vruchten, die vaak nog van den gemeenschappelijken vruchtsteel voorzien zijn.

De eenhokkige en eenzadige vruchten, die tot 15 m.M. lengte en 6 10 m.M. hoogte kunnen bereiken, zijn schuit-vormig, aan de beide zijvlakten eenigszins samengedrukt en in een snavelvormigen top eindigende. Zij worden ge-vormd door twee houtige vruchtkleppen, die uitwendig ruw en donkerroodbruin, inwendig glad en lichtbruin zijn.

De bovenrand der vruchten is gespleten en doet het daarin gelegene, gladde, glanzige en roodbruine zaad waarnemen.

Reuk en smaak zijn beide aromatisch, de smaak daarenboven zoetachtig.

Bestanddeelen: Vluchtige olie en suiker.

Aangewend als volksmiddel.

De zoogenaamde vergiftige steranijs is afkomstig van Illicium religiosum. Niettegenstaande er verschillende on-derscheldingskenmerken voor beide soorten zijn opgegeven, is het niet gemakkelijk de gewone steranijs van de vergiftige te onder scheiden.

De vruchten van de vergiftige steranijs zijn over het al-gemeen kleiner dan die van Illicium verum, de zijvlakken zijn minder samengedrukt en loopen spitser, dun en sneb-vormig uit.

De reuk is eigenaardig balsemachtig en herinnert niet aan dien van anijs. De sraaak is aanvankelijk zuur, na-derhand bitter.

Tructus Papaveris. Capita of Capsulae Papaveris.

Papavervruchten.

Slaapbollen of Maankoppen.

De gedroogde onrijpe vruchten van Papaver somniferum.

De kogel-, eivormige of platronde papavervruchten heb-ben eene middellijn, die tot 5 c.M. kan bedragen. Zij zijn gekroond door een Stempelschild, dat uit 10 15 stralen bestaat. Aan den voet zijn zij tot een 4 m.M. langen steel samengetrokken, die breed uitloopt en in den vruchtsteel overgaat.

De vruchtwand is in onrijpen toestand grijs-groenachtig-geel, zwak berijpt en evenals het binnenste der vrucht tamelijk taai.

De binnenvlakte van den vruchtwand draagt een aantal in de vruchtholte vooruitspringende, sikkelvormige zaaddra-gers, die aan beide zijden met zaden bedekt zijn en waar-door de vruchtholte in afdeelingen verdeeld wordt, welke echter niet tot het midden doorloopen.

In verschen toestand hebben de onrijpe vruchten een narcotischen reuk, die bij het drogen verloren gaat. De smaak is bitter.

Voor het gebruik moeteii de zadeu uit de vrucht verwij-derd worden.

Bestanddeelen: Over do bestanddeelen der papavervruchten is men het niet eens. Men mag echter aannemen, dat deze dezelfde zijn als die van het opium; alleen zijn zij in veel geringere mate aamvezig en is de hoeveelheid dor verschillonde alcaloiden afhankolijk van den graad van rijp-heid der vrucht.

Aangetvend tor bereiding van het Pmeparaat: Sinqnis papaveris (eon der bestanddeelen van Sirupus diacodii).

Fructus Aurantii immaturi.

Onrijpe oranjovruchten.

Do onrijpe vruchten van Citrus vulgaris.

De onrijp afgevallen, kogelvormige vruchten hebben eene doorsnede van 515 m.M. Zij zijn groenachtig of vuil-grijs, bezitten eene ruwe oppervlakte en vertoonen aan den top het lichter gekleurde overblijfsel van den stamper.

Dwars doorgesneden, blijkt de vrucht uit 8 of 10, van het midden uitgaande, vakken te bestaan, tusschen welke do zaadknoppen besloten zijn.

Reuk en smaak zijn beide aromatisch; de smaak daar-enboven bitter.

Bestanddeelen: Hesperidine en een weinig vluchtige olle.

Aangewend als volksmiddel.

Cortex fruotus Aurantii. Cortex Aurantiorum.

Oranjeschil.

De beide buitenste lagen dor rijpe vrucht van Citrus vulgaris. Deze kernen in den regel in ellipsvormige stukken in

'.raquo;7

den handel voor, die 68 c.M. laug, 4 5 c.M. breed en 2 5 m.M. dik zijn. Ook worden zij in spiraalsgewys af-geschilde stukken aangetroffen.

De buiteuvlakte is geelbruinachtig en wrattig-gerimpeld; de wltte binnenvlakte is sponzig. De laatste moot voor hat gebruik verwljderd en alleen de buitenste gele laag (Flavedo) aangewend worden, daar in dozo de vluchtige olie voorkoint.

De buitenste laag is daardoor dan ook aromatisch en bitter van smaak en heeft een aangenamen renk , terwijl de witte binnenlaag reukeloos is en slijmig en bitter smaakt.

Bestanddeelen: Fluchtige olie, Hesperidiiie en Plaiden-slijm.

Aangewend als pulvis ter bereiding van poeders en pillen en voor het conspergeeren van dezo_; alsmede voor de bereiding der Pmepcmikn:

Sirupus en Tinctura aurantiorum (een der bestanddeelen van Tinctura chinae composita en van Vinum amaruin) en Species amarae.

Cortez fruotus Citri.

Citroenschil.

De beide buitenste lagen der vrucht van Citrus Limonum.

Meestal komen zij in den vorm van spiraalvormig afge-schilde, lintvorraige stukken, ter dikte van 2 m.M., in den handel voor, die met uitzondering van den renk, den smaak en de lichtgele kleur der buitenvkikto, met die van cortex fructus aurantii overeenkomen.

Bestanddeelen: Vluchtige olie, Hesperidine en Planten-sli/jm.

Aangeivend wordt in de geneeskunde het poeder van de

OKNKKS.MlnilKl.KX.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 7

buitenste gelt; laag (pulvis flavedinis corticis citri) als cor-rigens voor den smtiak.

Splitvruchten van Umbelliferen. De splitvruchten der schenndragende gevvassen komen, wat den algemeenen bouw aangaat, in hoofdzaken met el-kander overeen. Zij bestaan nit twee dopvruchten, die door middel van een zuiltje (coluinella) verbonden zijn en waarop vaak, meer of minder duidelijk, de overblijfselen van den kelk en een stijlvoet knnnen worden waargenomen. De afzonderlijke dopvruchten zijn of vast samenhaugend of laten gemakkelijk van elkander los.

Aan elk dor dopvruchten kan men onderscheiden: de bulk- of mnrakingsvlakte, ook voege geheeten (Commiasura), d. i. de vlakte waarmede de vmchten naar elkander toe-gewend zijn , en de daartegenover gelegen rugvlakte. De laatste is meestal voorzien van een aantal vooruitspringende ribbm (costao), welke door sleucen ot groeven van elkander gescheiden zijn. In deze groeven komen soms bijribben en met vluchtige olie gevulde Striemen voor.

De buikvlakte heeft in den regal ribben noch groeven; oliestriemen kunnen hier echter wel voorkomen.

In elke dopvrucht bevindt zieh slechts een enkel zaad, dat innig met den vruchtwand is verbonden en hoofdzakelijk uit kiemwit bestaat. Het kieinwit is naar de buitenvlakte toe bol, vlak, ingedrukt of uitgehold.

Ten onrechte worden de umbelliferenvruchten soms zaden genoemd.

Fructus Anisi.

Anijsvruchten.

De vruchten van Pimpinella Anisum.

Zij zijn kegel-eivormig en loopen naar den top, die door

een stijlvoet en de rasten van Stempels gekroond is , smal toe. Ter zljde zijn 7A] eenigszlns afgeplat. Hare lengte bedraagt B4, de breedte 2 8 m.M. Zi] zijn gesteeld, grljsgroenachtig van kleur en met körte haartjes bezet.

De dopvruchten hangen meestal samen. Zij bezitten elk een vijftul ribbon, daartusschen in i vlakke, drio-tot vier-striemige groeven, alsmede 6 10 oliestriemen op de buik-vlakte.

Reuk en smaak zijn beide aangenaam aromatisch; de smaak bovendien zoet.

Bestanddeel: Fluchtige olie.

Aangewend in den vonn van poeder en in gekneusden staat ter bereiding van de Praeparaten: Infumm senvae compositum en Species laxantes,

Meer dan eens werden, tusschen de anijsvruchten, de vruchtjes van Conium maculatum aangetroffen, welke bij-menging wegens de aanwezigheid van het vergiftige alca-loide Coni'ine niet zonder gevaar is. De fruetus conii zijn echter gemakkelijk van de anijsvruchten te onderscheiden. Zij zijn slechts 2 3 m.M. lang, hebben een breed eironden vorm en zijn bruingruen van kleur. De vijf sterk vooruit-springende ribben zijn golvend, oliestriemen zijn niet aan-wezig en de oppervlakte is onbehaard. Het kiemwit is hoefijzervonnig ingesneden. Eindelijk ontwlkkelen de coni-umvruchtjcs, bij kneuzing en vermenging met natron- of kaliloog, een onaangenamen reuk, die te wijten is aan het vrijkomen van coniine. Naast (lit alcaloide komt ook nog conydrine in de scheerlingvruchten voor.

Fruetus Cam.

Karweivruchten. De vruchten van Canmi Cam.

100

5 m M. lange vruchtjes, waarvan de beide sikkelvormige gekromde dopvruchten gewoonlijk niet meer samenhangen. De vruchtjes zijn gekroond door stijlvoet en stijlen. Zlj idjn glad en onbehaard, bezitten 5 sterk vooruitspringende ribben, 4 breede oliestriemen in de groeven en 2 aan de helle buikvlakte.

Reuk en smaak zijn beide aangenaam aromatisch.

Besteniddeel: Vluchtige olie.

AanwencUng vindeu du karweivruchten als zoodanig in de geneeskunde niet.

Pruotus Foeniculi.

Venkelvruchten.

De vruchten van Foenlculmn capiUaceum.

De bijna rolronde, giljs- of bruin-groenachtige venkelvruchten zijn langwerpig en bereiken cene lengte, die afwisselt van 5-8 en eene breedte van 2-8 m.M. Zij zijn gekroond door een stijlvoet en twee omgebogen stijlen, en zijn onbehaard. De beide dopvruchtjes zijn veelal gescheiden.

Elk dopvruchtjc is gekenmerkt door 5 vooruitspringende, stomp gekielde ribben. Daartusschen bevindt zieh in elk der donkergroene of bruine groefjes een oliestriem, terwijl ook de buikvlakte 2-4 Striemen vertoont.

Reuk en smaak der venkelvruchten zijn aromatisch en zoet.

Bestanckkekn: Vluchtige m vette olie.

Äangewend bij de bereiding der volgende Praeparaten: Pulcis liquiritiae compositm, Infusum sennae composihm on Species laxantes.

Fructus Phellandrii.

Watervonkel vruchten.

De vruchten van Oenmlhe Phdkmdrium.

101

De groenachtig bruine vruchten zijfi ongeveer cylindrisch van vorm, naar boven eenigszins kegelvonnig toegespitst, en bereiken eene lengte van 45 m.M. Zij zijn gekroond door een kegelvonnig stijlkussen met 2 stijlen.

De afzonderlijke dop vruchten, die elkander nietgemakke-lijk loslaten, dragen 5 ribben en in elk der daartusschen gelegen groefjes een oliestriem. Ook op de voege zijn 2 striemen aamvezig.

Renk en smtuik zijn beide aromatisch.

Bestandded: Vlurhtige olie,

Aangewend tot geneeskrachtig doel worden dezc vruchten bijna niet meer.

Fructus Petroselini. Peterselievruchten.

De vruchten van Petroselinum saürum.

De kleine, 2 m.M. lange, eivormige vruchtjes zijn van terzijde samengedrukt, met een kegelvonnig stijlkussen gekroond, grijsgroen van kleur en onbehaard.

De afzonderlijke dop vruchtjes, die meestal van elkander gescheiden voorkoracn, bezitten 5 ribben met 4 daartusschen gelegen groefjes, elk met een oliestriem. terwijl ook längs de voege 2 oliestriemen loopen.

De renk der peterselievruchten is eigenaardig aromatisch. de smaak aromatisch en bitter.

Bestanddvclen: Fluchtige en rette olie.

Aangewend als volksmiddel.

Fructus Coriandri.

Kori ander vruchten.

De vruchten van Goriandrum satkum.

De geelbruine, bolvormige vruchtjos bebben eenemiddel

102

lijn van 35 m.M. en dragen aan hunnen top een kegel-vormigen stijlvoet, alsmede een 5tal kelktanden. Zij ziin onbehaard en gewoonlijk niet in afzonderlijke dopvruchtjes gescheiden.

De vruchtjes bezitten 5 hoofdribben, die golvend verloopen, en 5 rechte bijribben, waartusschen geene oliestriemen voorkomen. Aan de voege bevindt zieh een tweetal Striemen.

Reuk en smaak zijn beide aromatisch.

Bestanddeelen: Fluchtige en vette olte.

Aangeivend bij de bereiding van het Praeparaat: Spiritus aromotiens.

Cortex fructus Granati.

Cortex granatorum.

Granaatappelschil.

De vruchtschillen van Punicu granutum.

Deze komen in bolholle, onregelmatige stukken in den handel voor, die eene dikte van 1 2 m.M. bezitten en in drogen toestand broos zijn. Uitwendig zijn zij bruin en wattig, inwendig geel, en doen zij de indmkselen van zaden on do overblijfselen van tusschenschotten zien.

Granaatappelschillen x.ijn reukeloos en bezitten een sa-mentrekkenden smaak.

Bestanddeel: Looizuur.

Aangewend in den vorm van een decoctum.

Fruotus Cydoniae. Kweeen. Do rype, vorsehe vruchten van Cydonia vulgaris, Bolronde of peervormige, op appelen of peren gelijkendo cilroengelti vruchten, die mot een donzig rijp zijn over-

103

trokken en die door een grooten, groenen, vijfbladigen kelk worden gekroond. Het vaste vruchtvleesch ornsluit het perkamentachtig klokhuis, dat in 5 hokjes is verdeeld, waarin de talrijke zaden besloten zijn.

Do reuk is aangenaara, de smaak zuurachtig en wrang.

Bestanddeelen: Appelmur en looizuur.

Aanwmding vinden de kweeen uitsluitend in verschen staat bij de bereiding van het Pmcpamat: Tinctura ferri Cydoniata.

Fruotus Hubi Idaei.

Frambozen.

Do samengestelde steenvruchten van Kubus Idaeus.

Frambozen bestaan uit een sponsachtigen, kegelvormigen vruchtbodera, op welken zieh talrijke, eenzadige, saprijke steenvruchten bevinden, die gemakkelijk van den vrucht-bodem en den vyfbladigen groenen kelk kunnen gescheidon worden.

De steenvruchten zijn dof rood, fljn behaard en hebben eironden vorm.

Reuk en smaak der frambozen /ijn beide aangenaam en verfrisschend.

Bestanddeelen: Appel- en Oitroensuur, alsmede suiker.

Acmgeicend worden de frambozen uitsluitend in verschen staat bij de bereiding van het Praeparaaf: Sirupus rubi idaei.

Fulpa Tamarindomm Cruda.

Fructus Tamarindi.

Ruw tamarindenmoes.

Tamarinden.

Het inoes uit de peulvruchten van Tamarindns Indiea.

104

Do peulvruchten, die eene lengte van 5 20 cM. bezitten en die door dwarse tusschenschotten in afdeelingen zijn verdeeld, waarin zieh het moes on do zaden bovinden, worden van het buitenste brooze omhulsel en godeeltelijk van de zaden ontdaan en het overblljvonde tot eene weeke, taaie massa, het tamarindenmoes, samengekneed.

Dit heeft eone bruinzwarte kleur, een zeer zuren smaak en weinig reuk.

Tusschon het moes komen bijna vierhoekige, glinsterendc zaden en fragmenten van vaatbundels en van den vrucht-wand voor.

Bestanddeelen: Wyjnsteen-, Citroen-en Appelsuur, alsmede suiker.

Aangetoend in decoctum en bij do boreiding van het Praeparaat: Ekdmirlum sennae compositiim.

Pmctus Myrtilli.

Boschbessen.

De vruchten van Vaccinium MyrtMus.

Hot zijn kogelvormigo besvxuchten tor grootte ooner envt, die eene blauw-zwarte kleur bezitten en tongevolge van het drogen, samengeschrompeld zijn. De top der vruchten wordt gokroond door een dünnen, si nail en kalkzoom.

Het vruchtvleesch is zwart-rood en bevat talrijke kleine zaadjes.

Boschbessen zijn reukeloos en hebben eon zuren on zwak samentrekkenden smaak.

Besianddeden: Citroen- on appdzuur, suiker, looizmiren eene klcurstof.

Aangewend in decoctum. .

105

Fructus Capsici.

Spaanscho peper.

De vruchten van Capsicum annuum.

Do vorm der vruchten is uiteenloopend. Meestal echter zLjn het spits-kegelvormige, opgeblazen vruchten, wier langte afwisselt van 510 c.M. en die eene breedte van ongeveer 4 c.M. kunnen bezitten.

Aan den voet der glanzende roode vrucht bevindt zieh de vijftandige kelk, die aan een sterken steel bevestigd is.

De vrucht is door verticale tusschenschotten in 2 of 3 afdeelingen verdeeld en bevat een groot aantal ronde, geel-achtige zaden.

Spaansche peper bezit weinig renk en heeft eon sterk en lang aanhoudenden, brandenden srnaak.

Bestanddeelen: Capsaicine en eene roode klcurstof.

ACmwending vindt spaansche peper in de geneeskunde in den vorm van tinctuur als geneesraiddel voor uitwendig gebmik.

Fructus Colooynthidis.

Kolokwinten.

De van de taaie, bruingele, buitenste vruchthnid bevrijde

vruchten van CilruUus Coloci/nthis.

In dien vorm doen zij zieh voor als perkamentachtige, lichte, bijna bolvormige lichamen, die eene doorsnede van 58 c.M. bezitten. Het vruchtvleesch is geelachtig-wit, heeft een sponzigen bouw en laat zieh geinakkelijk in elkander drukken.

Op de dwarse doorsnede der vrucht ontwaart men drie van uit het midden tot aan den wand zieh uitstrekkende zaaddragers, die onder hoeken van 40deg; armen uitzenden,

106

welke op hunne beurt weer gekromd zijn en lalrijke zaden dragen. Deze zaden zijn plat, eivormig en steenhard en bezitten eene geelachtige of geelbruine kleur.

Zij moeten blj het gebruik der vrucht vooraf verwijdörd worden.

Kolokwintappelen zijn reukeloos, doch bezitten eensterk bitteren smaak.

Bestanddeel: Colocynth'me.

Aangewend ter bereiding van het Praeparaat: Extradum Colocynthidis (grootste gift per keer 50 milligram, per dag 200 milligram).

Fructus Sambuci. Vliervruchten.

De steenvruchten van Sambncas nigra.

Het zijn eironde steenvruchten, die met de kelktanden en de litteekens der Stempel? gekroond zijn, eene lengte van 57 m.M. en paarsch-zwartachtige kleur bezitten. Het sappige, purperkleurige vruchtvleesch bevat 8 of 2 kleine, bruine, ovale steenkernen.

Vliervruchten hebben een zwakken eigenaardigen, on-aangenamen renk en een bitter-zumachtig-zoeten smaak. Zij worden uitsluitend in verschen toestand gebnükt.

Bestanddeelen: Appcl- en wvjmteenzuur en eene kleurstof.

Aangewend voor de bereiding van het offlcieele Praeparaat: Rob sambuci en den niet offlcieelen Sintpus.

Zaden.

Semina.

Aan de zijden onderscheidt men in de meeste gevallen een omhulsel, de saadhuid, en een inhoud, de kern. De cersto bestaut vaxik uit twee, in consistenlie van clkandcr

107

verschillende lagon, die dan als uitwendige en inwendige zaadhuid worden onderscheiden.

Soms zijn de zaden van vleugel-, wrat- of haarvormige aanhangselen voorzien of zijn zij in een zakje opgesloten, dat naar geking van de plaats waar het zijn oorsprong vindt met den naam van waren of met dien van valschen zimd-rok wordt aaugeduid.

De zaadkern bestaat uit de kiem, die al of niet van kiemwit kan vergezeld zijn. Is dit laatste aanwezig, dan kan het eene melige, vleezige, hoornharde of waterachtige consistentie bezitten. De kiem bestaat uit een of twee zaad-lobben (cotyledonen) en het jonge plantje.

Behalve de grootte en den vorm der zaden komen ter hunner herkenning in aanmerking de betrekkelijke ligging en de vorm van eenige, deelen, die aan de zaadhuid meer of minder duidelijk zijn waar te nemen, n. 1. de navel d. i. de plaats waar de navelstreng zieh inplant, de eivoet of het vaatmerk, waar de eivliezen met de kern samenhangen , en de opening in de eivliezen, waardoor de, uit het stuifmeel groeiende, buis toegang tot de kern verkre-gen heeft, het poortje (micropyle). Tusschen vaatmerk en navel komt soms eene vcrhevenhoid voor, die zaadnerf (raphe) geheeten wordt.

Semen Colchici.

Colchicumzaad.

Tijlooszaad.

De zaden van Colchicum autumnale,

Bijna bolvormige zaden, die eene middellijn van ongeveer 2 m.M. bezitten en die gekenmerkt zijn door oon lieht ge-kleurd, eenigszlns uitpuilend navelpropje. Do brulno zaad-

108

huid is fijn gegroefd en omgeeft eene bleokgrijzo kern, die hoornachtig van consistentie is.

Do zaden zijn zeer hard, reukeloos on bezitten cen bitteren smaak.

Bestanddeelen: Golchkine en vette olie.

Aangewend tor boreiding van de Praeparaten: Tlndura en Vinum colchici (van beide is do grootste gift per keer 2 gram, per dag 6 gram).

Semen Sabadillao.

Sabadillozaad.

Do zaden van Schoenocaulon officuuih'.

De uitwendig bruinzwarte zaden zijn langwerpig-lancet-vormig on bezitten eene lengte van 4 6 en eene breedte van 1.5 2 m.M. Van ter zijde eenigszins afgoplat en hoekig, loopen zij, een weinlg gekromd, naar boven sna-velvormig toe. De zaadhuid is glanzig en rimpelig, de kern wit.

Zij zijn reukeloos en bezitten een brandenden smaak.

Soms komen zij gemengd met de geelachtig-bruine, pa-piordunne vruchthuid in den handel voor.

Bestanddeelen: Een mengsol van alcaloiden, in hoofdzaak uit Veratrine bestaande, SabadiMe- en veratrumzuur en vet.

Aangewend in den vorrn van eene met slappen spiritus bereide tinctuur.

Semen Myristicae.

Nux moschata.

Muskaatnoot.

De zaadkernen van Mymlica jragram.

Ovale of stompeivormige zaadkernen, die ongeveer 2,5

109

c.M. lang on 2 c.M. breed zijn. Ultwendig zijn zij grijs-bmin, meestal witbestoven en netvormig gegroefd.

Hot inwendige is grijswit en, tengevolge van de voort-zetting der inwendige zaadhuid, gemarmerd.

De renk der rauskaatnoten i.s eigenaardig aromatisch, de smaak warm spec er ij ach ti g.

Bestanddeelen: Vluchfige oliv (oleum myristicae aethereum) en vette olie (oleum myristicae of o. nucistae).

Aanwending vinden de kernen in de apotheek bij de be-reiding van de Praeparaten: Electuarium catechu en Spiritus ctfomaticm.

Semen Papa^eris.

Papaverzaad.

Maanzaad.

De zaden van Papavamp;r somniferum.

Witte, ten hoogste 1.5 m.M. lange en half zoo breede, niervormig gekromde zaadjes, wier oppervlakte fijn net-vonnig gegroefd is. De kern is zeer olierijk.

Zij zijn reukeloos en bezitten een zoeten, olieachtigen smaak.

Bestanddcel: Vette olie.

Acmgeivend in den vonn van emulsie.

Semen Sinapis. Zwart mosterdzaad.

De zaden van Brassica nigra.

Do bijna bolronde, ongeveer 1 m.M. dikke, zaadjes bezitten eene bruinroode of zwartbruine zaadhuid, die broos, zeer fljn netvormig geteekend en kleingroevig is. Deze omsluit de zeer olierijke, groengele zaadlobben.

In gaven toestand is het mosterdzaad reukeloos, gekneusd,

110

en met water gewreven outwikkelt het echter den reuk van mosterdolie. De smaak is aanvankelijkolieachtig, doch later scherp en brandend.

Bestanddeeleu,: Myrosine. (een ferment) en Slnigrine (My-ronzuur kalium, een glucosideachtig lichaam), die bij aan-wezigheid van water op elkander inwerkende, vluchtige mosterdolie (isosulfocyaanaUyl) doen ontstaan. Bovendien bevatten de zaden nog vette olie.

Aangeivend wordt het poeder (Farina sinapis) voor pappen, die tegenwoordig grootendeels door het Praeparaat; Charta Sinapisata verdrongen zijn. Voor de bereiding van het mosterdpapier wordt het mosterdpoeder eerst van de vette olie bevrijd.

Semen Cacao.

Gacaoboonen.

De zaden van Theohroma Cacao.

De aanvankelijk eironde zaden, die tengevolge van het gistingsproces, dat zij voor het drogen ondergaan hebben, van vorm veranderd zijn, bezitten een plat-eironde en hoekige gedaante en eene lengte van ongeveer 2.5 c.M.

De dunne, brooze, licht-roodbrnine, uitwendige zaadhuid is nauw verbonden met de kleurlooze, vliezige, inwendige zaadhuid, die ten deele in de bruine, grijze of paarsche kern gegroeid is.

Gacaoboonen bezitten een zwak-aromatischen reuk en een bitterachtigen smaak.

Bestanddeelen: Theobromme, Coffeme en Vet.

Äanwending vinden de, van de zaadhuid bevrijde, ge-kneusde zaden in den vorm van cacao, bij de bereiding van Trochisci en het ook van vet bevrijde poeder, als smaak-corrigens voor poeders en voor het omwikkelen van pillen.

Ill

Met poeder of extract van geroosterde eikels gernengd, komt ontvette cacao onder den naam van eikel-cacao in den handel voor.

Semen Colae.

Kolazaad.

De zaadkeraen of de afzonderlijke zaadlobben van Sterculia acumitiata.

De in vorm verschillende zaden, die gemakkelijk in de beide cotyledonen können worden gescheiden, hebben eene lengte van 2 4 c.M. en doen zieh veelal voor als eirond-wigvormige lichamen, die eene gewelfde en twee vlakke zijden bezitten. De eenigszins ruwe oppervlakte is bruin-ood, het inwendige kaneelkleurig.

De zaden zijn reukeloos en hebben een bitteren en samen-trekkenden smaak.

Bestamldeclen: Theobromine en Caffeine, die aan een looizuurachtig lichaam zijn gebenden.

Aangewend in den vorm van vimmi- en extraclum flui-dum colae.

Semen Lini.

Lijnzaad.

De zaden van Limm usitaMssmum.

De langwerpig-eivormige zaden, die afgeplat en aan weerszijden eenigszins gewelfd zijn, hebben een lengte van 4 5, eene breedte van 2 , en eene dikte van 1 m.M. De zaadhuid is kastanjebruin van kleur, glänzend, glad, dun en broos, en omsluit de witte, olierijke kern.

In water worden de zaden met eene glibberige slijmlaag bedekt. Zij zijn reukeloos en bezitten een zachten en olie-achtigen smaak.

112

Bestanddeeten: Vette olie en plantemlym,

Aangewend in den vorm van decoctum (3 100) en in gepoederden en van vet bevriiden staat, als farina placen-tarum lini voor pappen.

Semen Syzygii Jambolanum.

Jambulzaad.

De zaden van Syzygium Jambolanum,

Deze komen of door eene papierdunne, taaie, grijsbruine zaadhuid omgeven öf zonder deze huid als afzonderlijke zaadlobben voor.

In gaven toestand zijn de zaden ovaal en aan beide einden afgerond of aan een kant toegespitst. In het midden vertoonen zij niet zelden eene insnoering. Zij zijn boom-achtig van consistentie en heljben eene fljn-netvormig ge-groefde oppervlakte.

Jambulzaden zijn reukeloos en bezitten een zwak bitteren en flauw samentrekkenden smaak.

Bestanddeeten: Onder de weinig kenmerkende bestanddee-len behooren Qalluszuur en liars.

Aangewend in den poedervorm.

Semen Cydoniae.

Kweezaad. Kweepitten.

De gedroogde zaden van Cydonia vidgaris.

In elk der hokjes van het vruchthuis der kweeen (zie pag. 102) bevinden zieh twee verticaal geplaatste reeksen van 0 14 zaden, die door eene slijmlaag omgeven zijn, welke indrogende de zaden vliezig omspant en verbonden houdt. De in versehen toestand eironde zaden worden daardoor hoekig en afgeplat. In gedroogden toestand doen

113

zij zieh voor, als omgekeerd-eironde of wigvormige lichaam pjes, waarvan een der vlakken gebogen is en de andere vlakken in een spitsen top samenkomen.

De oppervlakte der zaden is glad, glänzend enroodbruin of paarseh van kleur.

In water geweckt, worden de zaden met eene slijmlaag omgeven, die gemakkelijk in het water oplost.

Kweepitten zijn reukeloos en bezitten een slijmigen smaak. Gekneusd en met water geraengd, ontwikkelen zij denreuk naar bittere amandelolle, hoogstwaarschijnlijk door de aan-wezigheid van amygdaline.

Bcstauddeelen: Plantmsli/jm en AmygdaUm{?) #9632;Aangewend in don vorm van, door schudden met water bereide, mucilage.

Amygdalae. Amandelen.

Amandelen komen in twee soorten voor, waarvan de eene, de zoete amandelen famygdalae dulces), afkomstig zijn van Primus Amygdalm var. dtdcis, de andere, de bittere amandelen, van Prunus Amygdalus var. amara.

Wat hun uit- en inwendigen bouw betreft, komen deze soorten geheel en al met elkander overeen. Zij doen zieh voor als spits-eironde, platgedrakte, biconvexe of platcon-vexe zaden, die eene lengte van 1.5-2.5 c.M. bezitten en welke met eene dünne, kaneelkleurige zaadhuid bekleed zijn, die tengevolge van daarop voorkomende blaasvormige haartjes, met een bruin poeder bedekt is. Deze zaadhuid kan na weeking in lauw water gemakkelijk weggenomen worden, waardoor de witte, uit twee zaadlobben bestaande, kern vrijkomt.

Amandelen zijn reukeloos. Gekneusd en met water ge-

(:KXi',F,s5iii)in;i,K.v.

114

mengd, ontwikkelen de bittere amandelen een eigenaardigen renk. De smaak der zoete amandelon is aangenaam olie-achtig-zoet; die der bittere, bitter.

Bestanddeelen: Van de zoete amandelen: Vetteolie, suiker en elwitlichamen, waaronder het ferment emidsine.

Van de bittere amandelen: Vetteolie, suiker,enoülichamen (waaronder emulsine) en het glucoside amygdalim. Onder den invloed der emulsine wordt deze stof. gesplitst in Cy-aanwaterstof, benzaldehyde en glucose.

De vette die der beide amandelsoorten is identisch.

Aangewend in den vorm van emulsies (15100).

Semen Foeni Qraeci. Fenegriek.

De zaden van Trigonella Foemim Graecum.

De vierhoekig-prismatische harde zaden bereiken eene lengte van 3 4 en eene breedte en dikte van 2 m.M. De in eene der zijden verdiept liggende navel loopt uit in eene groove, die de beide aangrenzende zijden diagonaal doorloopt en het zaad in twee ongelijke helften splitst.

De oppervlakte der zaden is dof en roodachtig-bruin van kleur, de kern geel en olieachtig.

Fenegriek heeft een bitteren en slijmigen smaak en ont-wikkelt, tot poeder gebracht, een eigenaardigen reuk.

Bestanddeelen: Choline en Trigonelline, alsmede vette olie.

Aangewend, gemengd met farina placentarum lini, voor cataplasma.

Semen Fhysostigmatis.

Semen Calabar.

Calabarzaad.

De zaden van Physostigma venenosum.

115

In vorm eenigszins herinnerend aan de zoogenaamde pronkboonen, zijn de calabarzaden min of meer niervormig, een weinig afgeplat en bereiken zij eene lengte van 3, eene breedte van 2 en eene dikte van 1 c.M. Zij bezitten een harde, brooze, weinig glanzende en korrelig gerimpelde zaadhuid, die bruinrood of donkerbruin van kleur is. Da navel, die in het midden scherp gekield is, loopt gootvormig längs den convexen rand, heeft eene dof-zwartbruine kleur en wordt omgeven door een uitpuilenden, roodbruinen, ellips-vormigen ring.

De groote, witte, harde en melige zaadlobben zijn aan de binnenzijde verdiept.

Calabarzaden zijn reukeloos en bezitten een zoetachtig-meligen smaak.

Bestanddeelen: Physostigmine (Eserine) en Calabarine. Het laatstgenoemde alcaloide is wellicht een omzettings-product van het eerste.

Aangeivend voor de bereiding van het Fraeparaat: Ex-traclum Physostigmatis. (Grootste gift per keer 20 milligram, per dag 60 milligram).

Semen Abri.

Semen Jequirity. Jequirity of Paternosterzaden.

De zaden van Ahrus precatorius.

Het zijn eironde, 6-7 m.M. lange zaden, die eene glanzende, prachtige roode oppervlakte bezitten en welke aan een der einden eene zwarte vlek vertoonen, waarin de verdiepte navel ligt.

De zaadhuid is hard en broos en omgeeft twee plat-con-vexe, witte zaadlobben.

De zaden zijn smaak- en reukeloos.

116

Bestanddeelen: Ahrinc en eene kleurstof, Aanwending vinden de zaden in den vorm van een, met koud water bereid , aftreksel.

Semen Stramonii. Doornappelzaad.

De zaden van Datura Stramonium.

De ongeveer 4 m.M. lange en 1 m.M. dikke, vlak-nier-vormige zaadjes bezitten eene fijn gestippelde en van een netwerk voorziene oppervlakte. Zij zijn uitwendig zwart van kleur en bezitten eene grijze kern.

Doornappelzaad is reukeloos en heeft een olieachtigen en zwak bitteren smaak.

Bestanddeelen: Hyosciamine en vette olie.

Semen Hyosciami.

Bilzenkruidzaad.

De zaden van Hyosciamus niger.

Deze zijn door hunne kleinheid en door de kleur van het doornappelzaad onderscheiden, hoewel zij overigens veel in vorm overeenkomen.

De zaadjes zijn n. 1. 1.5 m.M. lang, vlak, niervormig, met een fijn netwerk geteekend, en hebben eene dof grijs-bruine kleur.

Zij zijn reukeloos en hebben een olieachtigen en bitteren smaak.

Bestanddeelen : Hyosciamine en vette olie.

Semen Strychni.

Nux Vomioa.

ytrychnoszaad. Braaknoten. De zaden van Strychnos Nux vomica.

117

Het zijn vlakke, schijfvormige, veelal eenigszins gebogen zaden, die eene doorsnede van 22,5 c.M. en een dikte van 2 3 m.M. bezitten. Hunne oppervlakte, die grijs- of groenachtig-geel is, is bedekt met lange zijdeglanzende haren, die tegen de oppervlakte aanliggen en naar den omtrek gericht zijn.

De dunne zaadhuid is vast met de kern, die hoornachtig van consistentie en bijna wit van kleur is, verbonden.

Alvorens de braaknoten aan te wenden, moeten de zaad-haren venvijderd worden, hetgeen gemakkelijk kan geschieden, door de zaden eenigen tijd aan den damp van kokend water bloot te stellen en daarop met een mes de oppervlakte weg te nemen.

Strychnoszaad bezit geen renk, doch smaakt zeer bitter.

Bestanddeelen : Strychnine, Bruc'me en vette olie.

Aangewend 'als pulvis (in pillen) (grootste gift per keer 150 milligram, per dag 500 milligram) en ter bereiding van de Prcmparaten: Extmclum (grootste gift per keer 25 milligram, per dag 100 milligram) en Tinctura strychni (grootste gift per keer 2,5 gram , per dag 10 gram). Het pulvis bevat 2.5, het extractum 15 en de tinctura 0,15 pet. alcalo'iden (strychnine en brucine).

Semen Strophanii. Strophantuszaad.

De zaden van Strophantm hispidus en Sirophantus Kombe.

Vlakke, langwerpige of lancetvormige zaden, die eene lengte van 12-18 en een breedte van 3 5 m.M. bezitten en welke aan de beide uiteinden toegespitst zijn. Een der uiteinden is soms nog van het zeer lange zaadpluis voorzien.

De oppervlakte der zaden is bekleed met groenachtig-gele of geel-bruinachtige, vlak liggende, als zijde glanzende

118

hären, die met de zaadhuid, na weeking in water, gemak-kelijk kunnen worden weggenomen.

De zaadkern bestaat uit een geelachtig en een wit-olic-achtig gedeelte.

Strophantuszaden zijn bitter van smaak en hebben een zwakken reuk.

Bestanddeelen: Strophantim en vette olie.

Aangeivend in den vorm van Tinctura strophanti.

Ziekelijke uitwassen, klieren, hären, enz, Gallae.

Galnoten.

Uitwassen, ontstaan door den steek van een vliesvleugelig insect, Cynips Gallae Undoriae, op de jonge takken van Querem infectoria.

Het zijn bol- of peervormige lichamen, die naar onder meestal in een körten steel uitloopen en wier dikte tusschen 1 en 2 c.M. afwisselt. Hunne oppervlakte is ten deele met kegelvormige of bultvormige verhevenheden bedekt en heeft eene paarsche, meer of minder olijfgroene, bruingele of grijsachtige kleur.

In het benedenste gedeelte der galnoten bevindt zieh soms eene 2 3 m.M. breede opening, door welke het uit de larve onlstane insect naar buiten getreden is.

Inwendig zijn de noten bruin van kleur en vertoonen zij eene centrale holte en, Indien zij eene uitwendige opening dragen, een naar het midden voerende ruimte.

Galnoten zijn hard, vast, broos en hoornachtig of kor-relig op de breuje. Zij rieken niet, doch hebben een sterk samentrekkenden smaak.

Bestanddeelen: Tannine en Galluszimr.

Aangeivend tcr bereiding van Tinctura. gallarum.

119

Crlanäulae Lupuli. Lupulinum.

Lupuline of hopmeel.

Klieren, welke voorkomen op de bellen van Humulus Lupulus.

De hopbellen (Strobili lupuli) bestaan ult een aantal vlie-zige blaadjes, tusschen welke de bloemen geplaatst zijn. Op deze blaadjes, alsmede op het bloemdek, bevinden zieh eigenaardige, los met de blaadjes verbondene kliertjes, die door middel eener zeef gemakkelijk afgezonderd kunnen worden en die de Lupuline vorraen.

Deze doet zieh voor als een bruingeel, kruimelig grof, ongelijkmatig poeder, dat gewreven wordende eene kneed-bare massa vormt en dat eigenaardig aromatisch riekt en bitter smaakt.

Bij microseopisch onderzoek blijkt dit poeder te bestaan uit kliertjes, die uit twee helften bestaan, waarvan de eene urn-, de andere koepelvormig is en die door een duidelijk te voorschijn tredenden rand van elkander gescheiden zijn. In de kliertjes bevindt zieh eene met balsem opgevulde ruimte.

Hopmeel wordt vaak met minerale Stoffen vervalscht. Van daar de eiseh der pharmaeopee, dat het bij verbranding niet meer dan 20 pCt. asch mag aehterlaten.

Bustanddeelen: Vluchtige olie, Hophitter en verschillende andere, betrekkelijk weinig bekende lichamen, waaronder van harsachtigen aard.

Aamvending vindt het hopmeel, als zoodanig, in pillen of poeders.

1-20

G-landulae Eottlerae. Kamala.

Klieren en sterharen, voorkomende op de vruchten van Mallotus Ph ilippinensis.

Kamala vonnt een fijn, droog, bruinrood poeder, waar-tusschen gole on oranjekleurige deeltjos voorkomen, en dat, in tegenstelling met de lupuline, niot samenhangt.

Het is lichter dan water en heeft renk noch smaak. Bij microscopisch onderzoek blijkt het te bestaan uit kliertjes en haren. Do eersten bestaan uit wigvormige cellen, die door een teer vliesje worden samengehouden, zoodat het geheel eenigszins op moerbezien gelijkt. De haren zijn meestal tot stervormige bundels gegroepeerd.

Besianddeelen: liars en Bottlcrim.

Aangmend als zoodanig in poeders.

Pengawar Djambi. Dili Cibotii.

De op don wortelstok en op de bladstelen van Cibotiiim-soorteu voorkomende haren.

Zij vormen een lichte, wollige, als zijde glänzende massa, die goudgele of geelbruine kleur bezit. Bij microscopisch onderzoek vertoonen zij zieh als gelede draden, die uit lintvormige, Vierkante cellen bestaan.

Aangewend als bloedstelpend middel.

Gossypium.

Boomwol.

Watten.

De zaadharen van verschiilende Gossypiurmoorten. Boomwol bestaat uit een verzameling van 1 4 c.M. lange, eencellige haren, die na verschiilende bewerkingen te

121

hubbuu ondergaan, als Grossypium depuratum, gezuiverde boomwol, als verbandstof wordt aangewend.

Goede watten moeton wit en reukeloos zijn en geone vreem-de lichamen bevatten. Als kenmerk van deugdelijkheid geldt o. a. , dat zij in wuter onmiddellijk moeten zinkon.

Pulvis Goa.

Araroba.

Goapoodcr.

Eon, in de holten van het hout van Andira Äraroba, voorkomend poeder.

Hot is een fijn, groengeel of geelbruin, licht en zwak samonhungend poeder, dat vaak met houtsplinters gemengd is.

Bestanddeelen: 80 84% Chnjsarobine en Jta/rs,

Aanwending vindt het Goapouder weinig meer, daar het bijna geheel al door de Chrysarobino verdrongen is. Pasta G-uarana. Guarana.

Do zaden van Paullinia sorbüis, die geroosterd, fljn ge-wreven , en met water tot een deeg gekneed worden en vervolgens , na tot stangen gevonnd en gedroogd te zijn, in den handel voorkomen.

Guarana vormt steenharde, 1 2 d.M. lange, ongeveer 4 c.M. dikke stangen, die aan de uiteinden eenigszins afge-rond zijn. Uitwendig zijn zij donker-roodbruin, inwendig lichter van kleur. Op de zwak glanzende breuk vortoonen zieh holten en gedeelten van zaadkernen.

Guarana is reukeloos en heeft een bitteren en Samen-trekkenden smaak.

Bestanddeelen: Coffei'm en Looizuur.

Aangewend als zoodanig in den poedervonn.

122

Amylum.

Zetmeel.

Onder zetmeel verstaat men een chemisch lichaam van de formule C_tiH_l Og, dat in georganiseerde korrels in vele plantendeelen voorkomt. Het wordt bereid, door het cel-weefsel, waarin het besloten is, te verscheuren en het zetmeel door uitwassching met water af te zonderen.

Zetmeel doet zieh voor als een wit poeder, dat bijna smaak- en reukeloos is en dat bij microscopisch onderzoek uit kleine korrels blijkt te bestaan, die voor elke zetmeel-soort een afzonderlijken, kenmerkenden vorm bezitten.

In koud water is zetmeel onoplosbaar; met water gekookt, zwellen de amylumkorrels op en wordt eene doorschijnende pap gevormd, waarbij de structuur van de korrels geheel verloren gaat.

Eene kenmerkende eigenschap van zetmeel is, dat het bij aanwezigheid van water, door jodiumoplossing blauw gekleurd wordt.

In de pharmacopee is alleen opgenomen aardappelzelmeel, amyhim solani, het zetmeel uit de knollen van Solanum tuberosum. Dit wordt aangewend, om opiumpoeder, dat een te hoog gehalte aan morphine bezit, op het juiste gehalte. te brengen, voor de bereiding van Glycerinum cum nmylo, alsmede voor de bereiding van poeders en pasta's.

Behalve het aardappelzetmeel zijn uit een pharmaceutisch oogpunt van meerder of minder belang:

Amylum triticl, tarwezetmeel, uit de vruchten van Tri-Hcum vulgäre (dit komt in den handel in den vorm van hoekige, cylindrische stukjes voor); Amylum oryzae, rijst-zetmeel, uit de zaden van Oryza satira; Amylum maran-tae, Westindisch arrowroot, uit den wortelstok van Ma-

123

ranta a/rundinacea; Amylum manihoi, Braziliaanöch unow-root of Cassave, uit de worteis van Manihot utilissima.

Suikerachtige lichamen. Saeohamm.

Suiker.

De suiker wordt verkregen uit het stengelsap van Sac-charum ofßcinarum of uit het wortelsap van Beta vulgaris var. Eapa.

In gezuiverden (geraffineerden) staat vormt zij kristallijne stukken of een poeder, die beide zeer wit, reukeloos en zoet van smaak zijn.

In water is suiker gemakkelijk oplosbaar. Zij vormt daarmede eene heldere, kleur- en reukelooze vloeistof.

Suiker is een chemisch lichaam van de formule C^H^O,,, dat in de pharmacie bij de bereiding van vele poeders, electuaria, sirupi en trochisci wordt aangewend.

Ifaana.

Manna.

Het, door insnijding van den stam van Fraxinus or mis, uitgevloeid en daarna vast geworden sap.

Manna doet zieh voornamelijk in twee vor men voor en wel als Manna canellata, pijpmanna, en als Manna com-munis, gewone manna.

De eerste vormt platte of gootvormige, stompdriehoekige, witte of geelachtige stukken, die zeer broos zijn en kristallijne structuur bezitten. Zij is bijna geheel on al in water en wannen, Sterken Spiritus oplosbaar.

124

Du gewone manna is samengesteld uit grootere en kleinere, onregelmatige stukken, die kleverig zijn en een geel-achtige of geel-bruine kleur bezitten.

Manna smaakt zoet en heeft een zwakken, zoetigen rouk.

Bestanddcelen: Manntet en suiker.

Äangewend in oplossing (o.a. voor de bereiding van Si-rupus mannae).

Gomachtige lichamen.

Gummi arabicum.

Gummi acaciae.

Arabische gom.

Hot uit de stammen en de takken gevloeido en in de lucht hard geworden gomhoudende sap van Acacia Senegal.

Witte of geelachtige, meer of minder ronde stukken van verschillende grootte, die uitwendig dof en gespleten zijn en eene kleinschelpige break bezitten. Zlj zijn gemakkelljk breekbaar en vallen daarbij in, als glas glanzende, splinters uit elkander.

Gom is reukeloos, heeft een flauwen smaak en is, alhoe-wel langzaam, in water tot een helder, reukeloos en bijna kleurloos slijm oplosbaar.

Bestanddeelen. Gom bestaat bijna uitsluitend uit eene verbinding van Arabinczuur met kalk en sporen kalium en magnesium.

Äangewend in oplossing (1 10), voor het vervaardigon van emulsies, in den poedervorm bij de bereiding van poeders en pillen , en voor de volgcnde, in de pharmacopee opgenomeu JFVwparatelaquo; : Mucüago gummi arabici(id. gom-

125

poeder met 6 d. water), Pulvis gummoms, Trochisci bicar-bonatls natrici, T. catechu en T, chloratis kalici.

Tragacantha.

Tragacant.

Het slijm van verschillende Astragalus-aoorben, dat uit de verwende stammetjes vloeit en in de lucht hardwordt.

Tragacant komt in verschillende vormen voor, van welke de plaat- en de draadvormige (Tragacantha vennicularis) de meest bekende zijn. De laatste soort is niet in de pharmacopee vermeid.

Goede tragacant vormt platen en lint- of slkkelvormige strooken, die eene witte kleur en hoornachtige consistentie bezitten, golfgewijs gestreept en doorschijnend zijn, en die eene dikte van hoogstens 3 m.M. bereiken.

Tragacant heeft een flauwen smaak, is reukeloos, onop-losbaar in water, doch zweit daarin op.

Bestanddeelen: Tragacant bestaat grootendeels uit Basso-rine.

Aamvending vindt tragacant bij de bereiding der Prae-paraten: Mucilago tragacanthae, Q-lycerinum cum tragacantha, Pulvis gummosus en Trochisci ipecacuanhae.

Latices.

Melksappen.

Melksappen zijn in de planten, waaruit zij verkregen worden, in eigenaardige vaten aanwezig en treden bij ver-wonding of insnijding dier planten of van bepaalde Organen te voorschijn. Aanvankelijk dikvloeibaar, nemen zij aan de lucht vastere consistentie aan, terwijl daarbij tevenshunne kleur verandering ondergaat.

126

Opium. Laudanum. Meconium.

Opium. Heulsap.

Het melksap, verkregen door insnijding van de onrijpe zaaddoozen van Papaver somnifertim, in Klein-Azie ge-kweekt, dat aan de lucht dik geworden en vervolgens ge-droogd is.

De zaaddoozen worden oppervlakkig ingesneden, waardoor het opium als wit melksap te voorschijn komt. Onder den invloed der lucht wordt het dik en neemt eene geelachtig-roode kleur aan. Men laat het melksap gedurende een dag op de oppervlakte der zaaddoozen, verzamelt het dan op een pa-paverblad, en kneedt, wanneer eene genoegzame hoeveelheid verkregen is, de massa tot koeken, die in papaverbladeren gewikkeld en aan de lucht gedroogd worden. Om het aan elkander kleven der koeken tegen te gaan, worden zij met rumexzaden bestrooid.

In verschen toestand vomit opium eene weeke, taaie, kneedbare massa van geelbruine kleur, die langzamerhand in eene bruine, uitwendig vaste, inwendig weekere, niet homogene massa overgaat. De vorm der koeken is afge-plat bolvormig. Hun gewicht wisselt af tusschen 60 en 700 gram.

Bij läge temperatuur gedroogd, levert opium een geel-bruin poeder, dat verdoovend riekt en bitter vansmaakis.

Bestanddeelen: Verschillende alcaloiden, van welke de voomaamsten z^n: Morphine, Codeme, Narcotine, Narceine en Thebaine, en een eigenaardig zuur: meconzuur.

Aanwending vindt het opium in den vorm van de vol-gende Praeparaten: Pidvis opii (met een gehalte van 10 pCt. morphine) (grootste gift per keer 100 milligram, per

127

dag 400 milligram); Pulvis opii composiius (met een gehalte van 1 pCt. opiumpoeder); Electuarium catechu (met 0.5 pCt. opiumpoeder); Extractum opii (met 18pCt. morphine; grootste gift per keer 50 milligram, per dag 200 milligram); Tine-turn opii (aangewend voor de bereiding van sirupus opiafus) en Vinum opii aromatiemn ; (van de beide laatste praeparaten is het morphinegehalte 0.9 1 pCt. en bedraagt de grootste gift per keer 1 gram, die per dag 4 gram).

Lactucarium, Lactucarium.

Het hard geworden melksap van Lactuca virosa.

Ten einde het melksap te verkrijgen, dat in alle deelen der plant voorkömt, worden in den bloeitijd de stengeltop-pen weggesneden en het dan te voorschijntredende sap in vlakke aarden schalen verzameld, waarop men wederom een stuk van den stengel wegneemt, het uittredende sap opvangt en hiermede dagelijks zoolang mogelijk voortgaat. Het geel-bruine melksap wordt door de wärmte der zon gedroogd en neemt daarbij eene donkerbruine kleur aa,n.

De aldus verkregen, half kogelvormige massa wordt in 3 tot 4 segmenten verdeeld en vormt, in volkomen drogen toestand, onregelmatige, harde, aan de oppervlakte gebogen stukken, die inwendig meer of minder week zljn en donker geelbruine of donkerbruine kleur bezitten.

Lactucarium heeft een verdoovenden reuk en een zeer bitteren smaak.

Bestanddeelen: Lactucine, Lactucon, Lachicazuur, ensporen Hyosciamine.

Aangewend in den poedervorm (gewoonlijk in pillen; grootste gift per keer 300 milligram, per dag 1 gram).

Scammonium. Scammonium.

Het hard geworden melksap van den vvortel van Convolvulus Scammonia.

Een onregelmatige, gemakkelijk breekbare, amorphe zelfstandigheid, die in verschillend gevormde stukkken in den handel komt.

Zij heeft roodbruine, grijsbruine of zwarte kleur, is glänzend op de breuk, heeft een aanvankelijk zoetachtigen, naderhand scherpen smaak en is bijna reukeloos.

Bestanddeel: Heirs.

Aamvendmg vindt het scammonium tegenwoordig bijna niet meer, daar het wegens den onreinen toestand, waarin het in den handel voorkwam, grootendeels door de, nit den gedroogden scammoniumwortel bereide, resina scam-moniae vervangen is.

Gutta Percha.

Grutta Percha.

Het ingedroogde melksap van verschillende boomen nit de familie der Sapotaceae (o. a. Payena- en Palaquiumsoor-tcn).

In ruwen staat vormt guttapercha brooden of Vierkante blokken van 1020 kilogram, die uitwendig bruin, inwendig geelachtig, wit of geelrood van kleur zijn en die meestal verschillend gekleurde lagen doen onderscheiden. Tusschen het gutta percha kernen fragmenten van bladeren oftakken voor.

In het gezuiverde gutta percha ontbreken deze verontrei-nigingen en is de kleur der massa meer gelijkmatig bruin. Ook komt nog ondor den naam van gebleckt of wit gutta

percha, uene witte, iaaie zelfstandigheid voor, die verkre-gen wordt door het ruwe guttapercha in chloroform op te lossen en de oplossing met alcohol te vermengen.

Tegenover de meeste oplosmiddelen is gutta percha indifferent; het best is do stof oplosbaar in chloroform, pe-troleumaether, benzol en terpentijnolie.

Bestanddeelen: Gutta, Albaan en Fluavile.

Amigewend in, met behulp van chloroform bereide, oplossing (TraumaUcim) en als gutta perchapapier {Perchu la-mellata).

Gummi-Eesinae.

Gomharsen.

Gomharsen zijn mengsels van gom, liars en vluchtige olie, die als melkachtige sappen bij de verwonding van ver-schillende planten te voorschijn treden en, in de lucht ge-droogd, vaste consistentie aannemen.

Zij hebben tengevolge van de aanwezigheid van vluchtige olie een eigenaardigen reuk en zijn ten deele (het hars-achtige gedeelte) in spiritus oplosbaar. Met water gewreven, vormen zij eene ernulsie.

Bij verwarming worden zij week; in de koude zijn zij broos en kunnen zij tot poeder gebracht worden.

Zij worden uitsluitend in gezuiverden (gedepureerden) Staat gebruikt. Do zuivering geschiedt, door de gomharsen bij winterkoude, of na droging boven ongebluschte kalk, tot poeder te brengen en het poeder, door middel eener zeef, van de begeleidende verontreinigingen (houtdeelen en steen-tjes) te bevrijden.

Gutti. Guttegom. Het ingedroogde, harsachtige sap van Garcinia Morella.

OENEESMIDDEMaf.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 9

18U

Hot sap treedt bij insnijding van den stain te voorschi.in. wordt in kokertjes van bamboes opgevangen en vervolgens boven het vuur gedroogd.

Guttegom duet zieh vuor in den vorm van cylinders, die een dikte van ^ ü en eene lengte van 2U c.M. kunnen bereiken, of in dien van ongelijke stukken. Uitwendig zijn zoowel de cylinders als de onregelmatige stukken met een groenachtig-geel poeder bestoven, inwendig is de kleur oranjebruin.

Gruttegom is broos, schelpachtig en glänzend op de breuk en levert een lichtgeel poeder. Zij is reukeloos en heeft een onaangeuamen, bitteren smaak.

Bestandded: Hars en gom.

Aanwending als zoodanig in pillen.

Olibantun.

Olibanum. Wierook.

Het in de lucht hard geworden, gomharshoudende sap van verschillende Bosivellia-soorten.

Het sap treedt vrijwillig uit den stam of wordt door insnijdingen daaraan onttrokken.

Olibanum vormt eenigszins bolronde of langwerpige geel-achtig-witte, citroengele of min ofmeer roodachtigekorrels, die vaak onderling samenhangen. Deze zijn broos , uitwendig bestoven, wasglanzend op de breuk en dof of zwak doorschijnend.

Gekauwd, worden zij week en vonnen zij eene witte, weeke en kneedbare niassa.

Olibanum heeft een zwakken, aangenamen renk en een zwak bitteren, aromatischen smaak.

Bestanddeelen: Gom, Hars en vluchtige oik.

Aangmend bij de bereiding van EmplaMrum aromafI-ami.

131

Myrrha.

Myrrhe.

Het in de lucht hard geworden, gomharshoudende sap van Balsamea Myrrha.

Het sap treedt als witte, olieachtige balsem ult den stam en de takken, wordt in de lucht eerst dikker, later vast en neemt ten slotte eene roodbruine kleur aan.

Myrrhe bestaat uit onregelmatige, hoekige, brooze, uit-wendig ruwe stukken van verschillende grootte. Hunne oppervlakte is besteven en geel- of roodachtig of bruin van kleur. Inwendig is de kleur der myrrhe gewoonlijk lichter en kunnen soms witachtige gedeelten worden waargeno-men. De breuk is dof, of glanzig als was. Het poeder is geelbruin.

Myrrhe heeft een eigenaardigen, aangenaam aromatischen reuk en een bitteren, eenigszins scherpen smaak.

Bestanddeelen: Gom, Ears en vluchtige olie.

Acmgewend in den poedervorm (o. a. voor tandpoederen pilulae Rufi) en voor de bereiding van Tindura myrrhae.

Ammoniacum.

Ammoniakgom.

Het in de lucht hard geworden, gomharshoudende sap van Dorema Ammoniacum.

Het sap vloeit uit openingen van den stengel, die waar-schijnlijk door den steek van insecten ontstaan zijn, en wordt, na in de lucht gestold te zijn, verzameld.

Ammoniakgom vormt afzonderlijke of samengekleefde, ronde korrels van verschillende grootte, die wit, geel of bruinachtig aan de oppervlakte zijn en inwendig meestal eene witte kleur vertoonen. De korrels zijn hard, bij

i;J2

winterkoude broos, hij verhoogde temperatuur week. Dp breukvlakte is glanzig als was. Hot poeder is Uchtgrijs van kleur.

livuk en smaak zijn beide onuangenaam aromatisch, de smaak is bovendien scherp.

Bcstanddeelen: Gom, Ears en vlmhtlge olie.

Aangeweiid in den poedervorm (in pillen) en bij de be-raiding van Emplastrum gummosum.

Galbanum.

Qalbanum of Moederhars.

Het in do lucht hard geworden, gomharshoudende sap van verschillende Fentto-soorten (o. a. F. galbaniflua en P. rubricaulis).

Het sap vloeit spontaan uit den Stengel en wordt na verharding in de lucht verzameld.

Galbanum bestaat uit afzonderlijke of samengekleefde korrels of uit grootere, onregehnatige massa's. De korrels dragen den naam Galbanum in granis, de andere soort heet Galbanum in massis.

De korrels hebben geelachtig of groenachtig bruine kleur, zijn glanzig als w^:as en hebben eene schelpachtige breuk, die aanvankelijk wit is, doch spoedig geel wordt.

Galbanum in massis heeft gele of groenachtig bruine kleur, is gewoonlijk verontreinigd door plantendeelen en zand en vertoont tusschen de grondmassa meer of minder afgeronde korrels.

Moederhars heeft een eigenaardig aromatischen reuk en een specerijachtigen, scherp-bitteren smaak.

Bestanddeden: Gom, Hars en vluchtige olie.

Aangewend hij de l)ereiding van Emplastrum gummosum.

188

Asa foetida. Duivelsdrek.

Het in de lucht hard geworden, gomharshoudende sap van öommige Fentto-soorten (o. a. F. Scorodosma en F. Nar-thex).

De inzameling van den duivelsdrek geschiedt ongeveer op dezelfde wijze als die van het lactucarium. Men snijdt n.l. telkens dwarse schijfjes van het bovenste gedeelte van den wortel af en verzamelt het sap, nadat het in de lucht hard geworden is.

Asa foelida komt zoowel in afzonderlijke korrels (in granis) als in grootere stukken (in massis) voor. De kleur is lichtgeelbruin aan de oppervlakte, inwendig op de versehe breuk witachtig, spoedig in roodpaarsch of bruin overgaande.

De reuk van duivelsdrek is sterk knoflookachtig, de smaak is scherp en bitter.

Bestanddaden: Gom, Hars en vluchtige olie.

Äangewend als poeder (in pillen) en voor de bereiding van het Praeparaat: Tmdura asae foetidm.

Hesinae.

Harsen.

Ilarsen worden in do plantendeelen in bijzondere ruimten (klieren of gangen) aangetroffen. Zij zijn nu eens vast, dan weder door vermenging met vluchtige olie (balsems) vloei-baar. In het laatste geval treden zij vrijwillig ofdooraan-gebrachte insnijdingen uit de stammen der moederplanten te voorschijn. Zijn zij daarentegen vast, dan worden zij door splijting van het plantendeel, waarin zij besloten zijn, verkregen.

Harsen bestaan in den regel uit mengsels van verschil-

184

lende lichcimüii. Zij zijn ouoplosbaar in water, gowounlijk oplosbaar in alcohol en benzol, en geheel of gedeeltelijk in aether, vluchtige of vette olien. Sommige harsen lossen ook op in alcalien en vormen daarmede zeepen (harszeepen). Bij langzame verhitting worden de harsen week; hooger verhit, smelten zij en verbranden met eene sterk roetgevende vlam.

Ecsina Fini. Pijnhars.

Do balsem van verschillende Kwtssoorten levert bij des-tillatie een vluchtig lichaam (oleum terebinthinae) en eene vaste harsmassa. Deze laatste wordt met water verwarmd en door hennipzakken gecoleerd en vormt na bekoeling eene vaste massa, die den naam van Resina pirn draagt.

Deze hars vormt eene bruine, ondoorzichtige, vormlooze massa, die aan de oppervlakte eenigszins melig ofkorrelig is, ten gevolge van de vorming van kleine kristalletjes van harszuren.

Wordt de gecoleerde pijnhars zoolang verwarmd tot het opgenomen water weder verdampt is, dan blijft eene hars terug, die met den naam Golophonium wordt aangeduid.

Colophonium bestaat uit stukken, die geelachtig tot don-kerbruin van kleur en doorzichtig of doorschijnend zijn. Zij laten zieh gemakkelijk tot poeder wrijven, zijn broos, breedschelpig op de breuk en sterk glänzend.

Colophonium bezit een zwakken, eigenaardigen rouk.

Bestanddeelen: AUctinezimr en een weinig vluchtige olie.

Aanwending vindt colophonium bij de bereiding der vol-gende Pmeparaten: Emplastrum adhaesivum, E. Cantha-ridum en Unguentum pick.

135

Succinum. Barnsteen.

De fossiele bars, afkomstig van Finites succinifer.

Barnsteen komt voor in stukken van verschillende grootte on vonn, die vaak overblijfeelen van planten of insecten houden ingesloten.

Deze stukken hebben geelwitte, gele of geelroode kleur, zijn al of niet doorschijnend, broos, uitvvendig min of meer ruw en glänzend op de schelpvormige breuk.

Bij zwakke verhitting ontwikkelt barnsteen een aange-namen reuk, die bij verhooging van temperatuur voor een onaangenamen plaats maakt.

Bestanddeden: Bamsteensuur, een weinig vluchUge olie on harsachtige lichamen.

Aangewend ter bereiding van Tinctura succ'mi.

Resina Dammara. Dammarhars.

De bars van Dammara orientalis (Agatbis loranthifolia).

Dammarhars bestaat uit ronde of langwerpigc stukken van verschillende grootte, die kleurloos zijn of eene Week-citroengele bezitten. Zij zijn gemakkelijk tot poeder te brengen, doorzichtig en op de schelpvormige breuk glänzend als glas. De oppervlakte is veelal met een wit poeder bedekt. laquo;

De bars is reukeloos.

Bestanddeelen: Dammnrylezuur en eene indifferente bars. Aanqeumid bij de bereiding van eenige pleisters.

Sanguis Draoonis. Drakenbloed. Een harsachtig lichaam, afkomstig van Daemonorops Dfaco.

186

Op hot tijdstip van de rijpheid der vmchten zet zieh op hare oppervlakte eene rood gekleurde hars af, die spoedig vast wordt en dan door schudden en slaan van de vruchten kan vurwijderd worden. Deze hars smelt door aanwending van zachte wannte tot korrels ter grootte eener erwt sa-raen (Sanguis draconis in granis of in lacrymis) of wel, zij wordt door de hitte van waterdamp week gemaakt en tot stangen gevormd (quot;Sanguis draconis in baculis). De laatste soort is die, welke het meest voorkomt. Zij doet zieh voor als cylindrische of eenigszins platte stangen ter lengte van 35 d.M., die eene zwartbruine kleur bezitten en met een rood poeder besteven zijn. Zij zijn broos, ondoorzichtig en glänzend op de breuk.

Drakenbloed is smaak- en reukeloos.

Bestauddeelen: Bmzoezimr en amorphe Imrs.

Eesina G-uajaci. Guajakhars.

De hars van Guajaami officinale.

Deze hars komt zoowel in korrels (in granis) als in vor-melooze stukken (in massis) voor. De eerste soort wordt verkregen, door de hars, die vrijwillig uit insnijdingen van den bast uitvloeit en spoedig hard wordt, te verzamelcn; de andere soort, die het meost voorkomt, wordt door ver-warming of uitkoking van stukken van den stam en der takken verkregen.

Guajakhars vormt meestal vormelooze stukken van ver-schillende grootte, die donkorgroon of roodbruin van kleur zijn, welke gewoonlijk met oen groen poeder zijn bestoven en welke gemakkelijk doorgebroken kunnen worden. Op de breuk zijn zij glänzend als glas.

De hars is in verschillende oplosmiddelen (o. a. spiritus,

187

aether en chloroform) geimikkelijk oplosbaar. i)u oplossing

neemt na toevoeging van oxydeerende zelfstandigheden (Öolutio chloreti ferrici, Nitris aethylicus cum splritu) blauwe of groene kleur aan.

De reuk der hars is zwak vanieljeachlig, de smaak scherp.

Bestanddeelen: Guajakharszimr, Guajakonztmr, Guajak-simr en Guajak-ßhars.

Aangewend voor de bereiding van Tinctura guajaci, die niet meer in de pharmacopee is opgenomen.

Elemi,

Elemi.

Het harshoudende sap, onttrokken aan de stammen van boomen uit de familie der Burseraceae.

Tengevolge van de verschillende afkomst en van de meerdere of mindere hoeveelheid vluchtige olie, welke met de hars gemengd is, komt Elemi onder verschillende vor-men voor. Nu eens zijn het (Manila-Elemi) witte of geel-witte, weeke, taaie, kleverige stukken, die vetglans be-zitten, dan weder doet de hars zieh voor als eene weeke, zalfachtige massa, wier kleur afwissclt tusschen geelachtig-wit en groenachtig-geel.

Beide vormen riehen echter stark aromatisch, citroen- en' venkelachtig. Ook de smaak is aromatisch, doch daaren-boven eenigszins bitter.

Bestanddeelen: Vluchtige olie, Amyrine, Elemiztmr, Bryo-üline en amorphe hars.

Aanwending vindt elemi voor du bereiding van het Prae-paraat: Unguentum elemi.

Mastiz. Mastik.

Het in de lacht hard geworden, harshoudende sap van Pistacia Lentlscm.

138

Mastik vormt bul- of peervormige, geheel doorzichtige

konols, die bleek citroengeel of kleurloos zijn en welke eene glasglanzende, schelpachtige breuk vertoonen. Bij gewone temperatuur zijn zij hard; gekauwd wordende, vormen zij eene kneedbare massa.

Reuk en smaak zijn zwak aromatisch.

Bestanddeelen: Vluchtigc olic, Mmtikzuur, Mastidm en eene bilterstof.

Äangewend bij bereiding van sommigo pleisters en tand-vullingen.

Benzoe. Benzoe.

Het harshoudende sap van Styrax Benzoin.

De bars wordt verkregen door insnij dingen in den stain te maken, waardoor zij als eene witachtige massa te voor-schijn treedt, die in de lucht spoedig hard wordt.

Men onderscheidt in hoofdzaak Siam- en Sumatra-Benzoe. Van de laatste soort is de afkomst van Styrax Benzoin met zekerheid bekend; van de Siam-Benzoö is de identiteit der stamplant met S. Benzoin nog niet bewezen.

Siam-Benzoe vormt een grijs- of roodbruinachtige massa, die grof poreus is en talriike witte korrels of klompjes (araandelen) doet waarnemen. De massa is broos, bars-glänzend op de breuk en komt in stukken van verschillenden vorm voor.

De reuk is aangenaam aromatisch, vanieljeachtig; do sma;ik aromatisch en scherp.

Sumatra-BenzoS wordt nu eens in groote stukken aan-gevoerd, die hoofdzakelijk uit melkwitte korrels, gelegen in eene grijsbruinachtige of roodachtig-grijze tusschenstof, be-staan, dan weer doet zij zieh voor als eene bijna gelijk-

139

matige roodachtig-grljze of grysbruinachtige massa, met weinig witte kernen.

De renk is minder aangenaam dan die van de Slam-Benzoe.

Besfanddeelen: van Sumatra-Benzoe, Bensoezuur,Kaneel-zuur, Sfyrol, Vamlline, Kancelzure phmylpropylester, Sty-meine , Kaneelzure-resino-tanmlester en kaneelzure-benzo-re-slnol-ester.

Van Siara-Benzoe: Benzoezuur, Vanillim, Benzoesurc-benso-resinolester en Benzoezivre-siaresino-tannolester.

Aangewend voor de bereiding van het Praeparaat: Tindura benzoes; de Siam-Benzoe bovendien (als zijnde vrij van ka-neelzuur^ voor de bereiding van Acidum benzoivum.

Balsama. Balsems.

Balsems zijn mengsels van vluchtige olie en harsen.

Zij zijn blj gewone temperatuur dikvloeibaar of vast, hebben een aromatischen renk, verbranden met sterk root-gevende vlam en zijn geheel of voor het grootste gedeelte in alcohol en aether oplosbaar.

Zij worden verkregen door openingen te boren in den stam der moederplanten, waarop zij, hetzij vrijwillig of ten gevolge van aangewende kunstmiddelen, to voorschijn tre-den.

Terebinthina.

Terpentijn.

Het harshoudende sap van Larix decidua.

Terpentijn wordt verkregen door gaton te boren tot in het midden van den stam des booms, deze gat en af te sluiten en eerst, wanneer eene genoegzamc hoeveelheid balsam samengevloeid is, dezen op te vangen.

140

Hot is uoiie dikvloeibare, klevürige, heldere, doorschij-nende, gelijkmatige, geelachtige massa, die eigenaardig riekt en eenigszins bitteren snitiak bezit.

De hierboven beschreven balsem, Veneiiaansche terpentijn, 2'erebintkina Veneta geheeten, is de soort, door de pharma-copee voorgeschreven.

Eene andere soort vormt de Gewone terpentijn, Terebin-ihina communis, afkomstig van verschillende PiwMssoorten.

De gewone terpentijn is, in tegenstelling met de Veneiiaansche, troebel en doet gewoonlijk twee lagen onder-scheiden, waarvan de bovenste dikvloeibaar en helder, de onderste korrelig en zalfachtig van consistentie is.

Bestanddeelen: Ears (zie pag. 134) en vluchtige olm {o\o-urn terebinthinae).

Aangewend: voor de bereiding van pleisters en zalven , soms ook Inwendig in pillen. De pharmacopee schrijft terebinth ina voor bij do bereiding van de volgende Praepuru-ten: Emplastrum aromaticum, E. Cantharidum, E. Qum-mosnm, Charta epispastka, Unguentum elcmi en U. fere-binthinaceum,

Balsamum Canadense.

Canadabalsem.

Hot harshoudende sap, gevloeid uit den verwondun stain van Pinus balsamea.

Eene dik-vloeibaro, lichtgele, volkomen heldere on door-zichtige inassa, die een eigenaardigen rouk en bitteren smtuik bezit eu in aether, chloroform, xylol en benzol volkomen oplosbaar is.

Bestanddeelen: liars, vluchtige olie en biUerstof.

Aangewend: voor hot insluiten van microscopischo prae-paraten.

141

Balsamum Dipteroearpi.

Balsamum Gurjunae.

Gurjunbalsem.

Ilet haröhoudende sap van verschillende Dipterocarpm soorten.

De balsem wordt verkregen, door gaten in de boomen te boren en den uitvloeienden balsem to verzamelen, of door in bet onderste gedeelte van den stam eene insnijding te maken, aan den voet van den boom een vuur aan te leggen en den balsem door eene buis van bamboos te laten afvloeien.

Gurjunbalsem vormt eene dikke, kleverige, dichroitisclie vloeistof, die bij opvallend licbt troebel en olijfgroen van kleur is en bij doorvallend licht roodachtig bruin en in dünne laag beider en doorzichtig blijkt te zijn.

De reuk van den balsem herinnert, evenals de smaak, mm dien van Copaivabalsem, doch is minder scherp.

Bestanddeelen: Vluchtige olie en hars (ten deele uit gur-junzuur bestaande).

Aangewend in emulsie.

Styrax liquidum. Storax.

De balsem, bereid uit den bast van Liquidambar Orientale.

De bast van den boom wordt afgeschaafd, in ketels met water gekookt, en bet aldus verkregen mengsel van balsem en water door zakken van paardenhaar geperst.

Storax doet zieh voor als eene dikvloeibare, kleverige, ondoorzichtige, bruinachtig.grijze massa, die zwaarder is dan water en met uitzondering van daarin voorkomende verontreinigingen, in aether, alcohol en benzol oplosbaar is.

De balsem heeft een eigenaardigen, eenigszins aan benzoe herinnerenden reuk, en aromatischen, zwak scherpen smaak.

142

#9632;

Bestanddeelen: Storesine. Kaneelzure Phenylpropylester. Stymcine (Kaneelzure Kaneelester) en Styrol.

ActDgewend als zoodanig, of gemengd met oliön of andere balsems in linimenten en in zalven.

Balsamum Feruvianum. Perubalsem.

De balsem van Toluifera Pereirae,

De stam van den boom wordt op verschillende plaatsen losgeklopt, de ontbloote plaatsen door middel van brandende fakkels geroosterd en vervolgens met läppen omhuld, die den balsem opzuigen. Door de läppen in ketels met water te koken, verzamelt zieh de balsem grootendeels op den bodem der ketels, terwijl een ander gedeelte door uit persing der läppen gewonnen wordt.

Perubalsem vormt een zwartbruine, in dünne lagen bruinroode en doorschijnende vloefstof, die de consistentie eener stroop bezit, niet kleverig is en in tegenstelling met vele andere balsems in de lucht niet tot eene vaste massa opdroogt.

De balsem riekt naar vanielje en bezit een scherpen en zwak bitteren smaak. Hij Is slechts ten deele in verdunden spiritus, aether, vette en vluchtige olie oplosbaar.

Bestanddeelen: Ginnameine (kaneelzure benzylaether), Stymcine, Kaneelzuur en Vantlline. Vluchtige olie is niet aanwezig.

Aangewend als zoodanig, of gemengd met olien of andere balsems, in zalven en voor de bereiding van Sirupus balsam! peruviani. Bovendien vormt de balsem een bestand-deel van de volgende, in de pharmacopee opgenomen Prae-parnten: Bnlmmmn vitae Hoffmmini en Ungucntum tere-binthinaceum.

Balsamum tolutanum. Tolubalsem.

Het sap van Tohdfera balsamum.

Op veröchillende plaatöen van den bast worden in den boom kleine openingen gemaakt, onder welke kleine, uitgeholde vruchten worden gehangen cm het sap op te vangen.

In verschen toestand, halfvloeibaar, gaat de tolubalsem bij bewaring in eene bruinroode, vaste, brooze massa over, die bij zachte wärmte week wordt. Sommige soorten ziin ook in grootere stukken doorzichtig, terwijl andere slechts in dünne splinters deze eigenschap bezitten.

Tolubalsem heeft een aangenamen, aan benzoe herinne-renden renk en een zwak aromatischen smaak.

Bestanddcden: De hoofdmassa van den balsem bestaat uit een nog onbekend harsmengsel, bovendien komen voor: Kamel- en benzoSzure esters, Kaneeh en BenzoSzuur, Yanil-line en Token.

Aangewend in spiritueuse oplossing in liniment en ge-mengd met andere Stoffen in capsules, pillen of trochisci. Ook dient de balsem ter bereiding van Sirupus balsami tolutani.

Balsamum Copaivae.

Copaivabalsem.

Het sap, gevloeid uit den verwenden stam van verschil-lende Copaifera-soorten.

De verzameling van den balsem geschiedt door in den stam der boomen eene opening te hakken, die tot in het kernhout gaat. De balsem vloeit dan betrekkelijk snel straalsgewijs uit.

Copaivabalsem vormt een heldere, gele of geelbruine,

144

dun- of dikvloeibare vloeistof, die het licht aterk Itrookt on niet of slechts weinig fluoresceert.

Op een waterbad verhit, blijft eon rest terug, die u;i bekoeling hard en broos is.

De balsem, die een eigenaardigen reuk en een bitter-achtigen en scherpen smaak bezit, is oplosbaar in absoluten alcohol, aether, chloroform en petroleumaether en vormt met aardalkalien, ).). v. magnesiumoxyde, na eenigen tijd eene vaste massa.

De voornaamste soorten van den balsera, die haarnaam aan de havens van uitvoer ontleenen, zijn de Para-, Maran-hao- en Maraca'ibo-balsem.

Bestanddeelen: liars en vluchtige olie.

Aangewend als zoodanig, in pillen en in capsules.

Olea volatilia.

Olea aotherea.

Vluchtige olien.

Aetherische olien.

Vluchtige olien zijn mengsels van verschillende, voorna-melijk in het plantenrijk voorkomende, vluchtige verbin-dingen, die een sterken reuk bezitten. Zij komen in de planten in bepaalde organen voor en worden daaruit door destillatie met waterdamp, door uitpersing of door uittrek-king met verschillende oplosmiddelen verkregen.

Behalve door een sterken reuk zijn zij gekenmerkt door een soortelijk gewicht, dat kleiner is dan dat van water, door volkomen vluchtigheid, geringe oplosbaarheid in water en gemakkelijke oplosbaarheid in alcohol, aether, benzol, chloroform en vette olien.

Voor het grootste gedeelte zijn zij in de planten als zoo-

liä

dunig- aanwezig: slechts enkele vluclitigc oliön zijn producten van de inwerking van verschillende lichamen op elkander (oleum laurocerasi, oleum sinapis).

Vluchtige olien kunnen, wat hare samenstelling betreft, niet tot eene bepaalde klasse van chemische lichamen terug gebracht worden. Voor het mcerendeel zijn het echter mengsels van koolwaterstoffen (terpenen) en phenolen; sommige oliön zijn rijk aan aldehyden, andere daarentegen zijn zwavelhoudend.

De meeste vluchtige olien zijn vloeibaar un bezitteu een sterk lichtbrekend vermögen. Sommige scheiden, wanneer zij aan läge temperaturen worden blootgesteld, vaste kris-tallijne lichamen (Stearopt) af. Het vloeibaar gedeelte wordt dan met den naam Maeopt aangeduid.

Vervalsching van vluchtige olien kan plaats vinden door middel van minder waardige vluchtige of vette olien, alcohol, paraffine, hars, enz. Van deze vervalschingsmiddelen zijn de vette oliön en de paraffine het gemakkelijkst aan te toonen, daar de vluchtige olien, op papier gedroppeld, eene doorschijnende vlek veroorzaken, die bij verwarming volko-men verdwijnt. Is daarentegen paraffine of eene vette olie aan wezig, dan blijft eene doorschijnende vlek terug.

De vluchtige olien vinden zoowel voor uit- als voor inwendig gebruik aan wending en vormen een der bestanddee len van verschillende praeparaten.

Een mengsei van 1 droppel vluchtige die met 2 gram suiker draagt den naam van elaeosaccharum.

De voornaamste vluchtige oliön zijn, met opgave van sommige harer eigenschappen, in achterstaande tabel ver-meld.

GENEESMIDDEIKX.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; J 0

Üb

Naam der olie en plan

tendeel, waaruit zij

wordt gewonnen.

Bereid door:

Botanische afkomst.

Oleum anisi.

Anijsolie.

(Vruchten.)

Oleum amygdalarum

aeth.

Vluchtige bittere aman-

delolie.

(Zaden.)

Oleum aurantiorum.

Oranjeschilolie.

(Versehe oranjeschillen.)

Oleum bergamottae.

Bergamotolie.

(Versehe vruchtschillen.)

Oleum cajuputi.

Kajoepoetolie.

(Versehe bladen.)

Camphora. Kamfer. (Hout.)

Destillatie.

Pimpinella Anisum.

Destillatie met water; ontstaat door inwerking van emulsine op amyg-daline (zie pag. 114.)

Primus Amygdalus var. amara.

Uitpersing.

Citrus vulgaris.

Uitpersins

Citrus Bergamia.

Destillatie.

Melaleuca minor.

Destillatie en daarop volgende sublimatie.

Cinnamomum Camphora.

Oleum Caryophyllomm.

Kruidnagelolie.

(Bloemknoppen.)

Destillatie.

Eugenia caryophyl-lata.

147

Physische eigenschappen.

Bestanddeelen.

Praeparaten.

Kleurloos oflichtgeel; wordt bij 9deg; vast en smelt bij 15deg;.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Anethol.

Solutio ammoniae spirituosa anisata.

Benzaldehyde.

Cyaanwaterstofzuur.

Lichtgeel; vloeibaar.

Limoneen.

Aqua aurantiorum.

Lichtgroen; vloeibaar.

Limoneen, Dipenteen, Linalool, Linalylacetaat,

Geelachtig of lichtgroen; vloeibaar.

Cineol en terpineol.

Oleum cajuputi de-puratum.

Solutio camphorae

spirituosa.

Sapo aromaticus.

Unguentum carbona-

tis plumbici campho-

ratum.

Balsamum Vitae Hoffmanni.

Kleurloos; kristallijn, broos en doorschijnend.

Kamfer is een chemisch lichaam van de fonnule C_l0H₁₀O.

Kleurloos, geel of rood-bruin, naar gelang van den ouderdom. Vloeibaar.

Eugenol. Caryophylleen.

Naam der olie en plan-

tendeel, waaruit zij

wordt gewonnen.

Bereid door:

Botanische afkomst.


Oleum carvi.	Destillatie.	Carum Carvi,
Karwijolie.
(Vruchten.)
Oleum cinnamomi.	Destillatie.	Cinnamomum zey-
Kaneelolie.		lanicum.
(Bast.)
Oleum Gitri.	Uitpersing.	Citrus Limonum.
Citroenolie.
(Versehe vruchtschillen.)
Oleum eucalypti.	Destillatie.	Eucalyptussoorten.
Eucalyptusolie.
(Bladeren.)
Oleum foeniculi.	Destillatie.	Foeniculum capilla-
Venkelolie.		ceum.
(Vruchten.)
Oleum gaultheriae.	Destillatie.	Gaultheria, procum-
Gaultheriaolie.		bens.
(Bladeren.)		Betula alba.
(Bast.)
Oleum laurocerasi.	Destillatie met water;	Prunus Laurocerasus.
Laurierkersolie.	ontstaat door inwerking
(Versehe bladeren.)	van emulsine op lauroce-rasine (zie pag. 73.)

149

Physische eigenschappen.

Bestanddeelen.

Praeparaten.

Kleurloos of lichtgeel. Vloeibaar.

Geel, geelrood- ofbruin

achtig.

Vloeibaar.

Lichtgeel; vloeibaar.

Car vol. Limoneen.

Kaneelaldehyde,Eugenol, Phellandreen.

Balsamum Yitae Hoflfmanni.

Pineen, Limoneen, Citrol.

Aqua citri Balsamum

Vitae Hoffmanni.

Spiritus citri.

Lichtgeel; vloeibaar.

Cineol (Eucalyptol.)

Kleurloos of geelachtig, Bij gemiddelde tempe ratuur vloeibaar; in de koude geheel of ten dee le vast.

Kleurloos of roodach-tig geel; vloeibaar.

Anethol, Pineen, Fen-

chon, Dipenteen en Phel

mdreen. (Deze stoflfen

zijn niet altijd alien aan-

wezig.)

Salicylzure methyl-ester.

Aqua foeniculi.

Kleurloos of lichtgeel vloeibaar.

Benzaldehyde. Cyaanwaterstofzuur.

150


Naam der olie en plan- tendeel, waaruitzij wordt gewonnen.	Bereid door:	Botanische afkomst.
Oleum lavandulae. Lavendelolie. (Bloemen.)	Destillatie.	Lavandula vera.
Oleuin macidis, Foelieolie. (Zaadmantels.)	Destillatie.	Myristica fragrans.
Oleum raenthae crispae. Kruizemuntolie. (Bladeren.)	Destillatie.	Mentha crispa.
Oleum menthaepiperitae. Pepermuntolie. (Bladeren.) Oleum myrti.	Destillatie. Destillatie.	Mentha piperita. Myrtus communis.

Myrtenolie (Bladeren )

Oleum rosarum.

Rozenolie.

(Versehe bloembladeren.)

Destillatie.

Rosa damascena.

Oleum rosmarini.

Rosmarijnolie. (Bloeiend kruid.)

Oleum Sabinae.

Sevenboomolie.

(Kruid.)

Destillatie.

Rosmarinus offici-nalis.

Sabina offlcinalis.

Destillatie.

151

Physische oigenschappen.

Bestanddeelen.

Praeparaten.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Geraniol, Linalool, Linalylacetaat.

BalsamumVitae Hoff-manni. Spiritus lavan-dulae.

Balsamum Vitae Hoffmanni.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Myristicine en Pineen.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Carvol.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Menthol, Mentheen, Menthon, Limoneen.

Aqua mentha piperi-tae. Emplastrum aro-maticum.

Oleum myrti recti-ficatum (myrtolum).

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Cineol, Dipenteen, Pineen.

Kleurloos of lichtgeel; quot;bij gemiddelde tempera-tuur vloeibaar; bij ver-laagde temperatuur ge-heel of gedeeltelijk vast.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Rhodinol, Paraffine.

Aqua rosarum. Un-guentum leniens.

Pineen, Cineol, Bor neol, Kamfer.

Pineen, Cadineen.

Sapo aromaticus.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

152

Naam der olie en plan

tendeel, waaruit zij

wordt gewonnen.

Bereid door:

Botanische afkomst.


Oleum Santali.	Bestillatie.	Santalum album.
Sandelhoutolie.
(Hout.)
Oleum Sassafras.	Destillatie.	Sassafras officinalis.
Sassafrasolie.
(Wortelhout.)
Oleum Sinapls.	Bestillatie met water;	Brassica nigra.
Mosterdolie.	ontstaat door inwerking
(Zaad.)	van myrosine op myron-
	zuurkalium (zie pag.110).
Oleum Spicae.	Destillatie.	Lavandula Spica.
Spijkolie.
(Bloeiend kruid.)
Oleum terebinthinae.	Destillatie.	Pinussoorten.
Terpentljnolie.
(Balsem: zie pag. 139.)
Oleum valerianae.	Destillatie.	Valeriana officinalis.
Valeriaanolie.
(Wortel.)

153

Physische eigenschappen.

Praeparaten.

Lichtgeel of geel. Dik vloeibaar.

Lichtgeel of geelbruin achtig; vloeibaar.

Safrol, Eugenol.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Isosulfocyaanallyl.

Kleurloos of groenach-tig-geel; vloeibaar.

Pineen, Cineol, Linar lool, Campher, Borneol.

Pineen.

Kleurloos of lichtgeel; vloeibaar.

Oleum terebinthi-nae depuratum.

Geel-bruinachtig; vloeibaar.

Bornylisovalerianaat Bornylacetaat, Bornyl-formiaat, Pineen, Borneol.

154

Olea pingua. Vette olien.

Met den naam vette olien wordt eene reeks van licha-men aangeduid, die zoowel uit een chemisch als uit een physisch oogpunt vele punten van overeenkomst bezitten en die in het algemeen bestaan uit verbindingen (glyceri-den) van glycerine met zuren uit de reeks der vetzuren en die van het oliezuur.

Zij komen in het planten- en dierenrijk in gevormden toestand en wel meestal in bepaalde organen voor.

De plantaardige olien worden verkregen , door de plan-tendeelen (meestal zaden of vruchten) te kneuzen en ver-volgens, soms met aanwending van wannte, uit te person. Ook wordt bij vetarme plantendeelen het vet door uittrek-king met petroleumaether en daarop vervolgende ver-wijdering van den aether verkregen.

De vette olien zijn bij gewone temperatuur vast, week of vloeibaar. De vloeibare olien gaan meestal, wanneer zij aan läge temperaturen worden blootgesteld, in eene geheel of gedeeltelijk vaste massa over.

De weeke olien hebben de consistentie van boter en gaan reeds bij eene temperatuur, welke weinig boven de gemid-delde gelegen is, in den vloeibaren toestand over, terwijl ook de vaste vetten bij eene temperatuur, die ver beneden lOO⁰ ligt, vloeibaar worden.

Op papier veroorzaken de vette olien een doorschijnende vlek, die door verwarming niet verdwijnt.

Zij zijn onoplosbaar in water, met uitzondering van ri-cinus-, croton- en olijfpittenolie; moeilijk oplosbaar in kouden alcohol; geniakkelijk oplosbaar in aether, chloroform, petroleumaether en zwavelkoolstof.

155

De kleur der oliön is verschillend, de meeste harer be-zitton in zuiveren toestand geen of weinig renk of smaak. Aan de lucht blootgesteld, ondergaan de oliön veranderin-gen; sommige olien nemen zuurstof op en gaan daarbij over in eene dikke massa of worden, in dünne laag uitge-spreid, vast. Deze groep van olien worden als die der dro -gende olien ondeiocheiden. De niet drogende olien daaren-tegen blijven ook onder den invloed van de zuurstof der lucht vloeibaar, doch nemen daarbij een onaangenamen renk en scherpen smaak aan. Zij worden rows en bevatten blijkens hare verhouding tegenover lakmoeskleurstof vrije zuren.

De vette olien worden in de pharmacie voor de berei-ding van zalven, pleisters, zeepen en smeersels aangewend, terwijl sommige olien ook in emulsie's worden voorge-schreven.

Oleum Amygdalarum.

Amandelolie.

De vette olie, verkregen door zoete of bittere mnandelen fljn te stampen en uit te person en deze bewerking nog-maals te verrichten.

Eene heldere, lichtgele, niet drogende, dunvloeibare olie, die aangenaam en zachfc smaakt en reukeloos is. Tot 10deg; afgekoeld, blijft zij vloeibaar.

Bestanddeelen: De olie bestaat grootondeels uit trioleme.

Oleum Cacao.

Butyrum Cacao.

Cacaoboter.

De vette olie, bereid door uitpersing van de zacht ge-rooste zaden van Thcobroma Cacao.

156

Eene geelachtig-witte of gele, tamelijk harde olie, die aangenamen reuk en smaak bezit en die bij ongeveer 30deg; smelt.

Bestanddeelen: Glyceriden van Stearine-, Palmitim-, Lau-vine- en Arachinezuur.

Aangetcend behalve voor de, reeds bovenvermelde, boreidin g van zalven, voor die van zetpillen.

Oleum Crotonis.

Crotonolie.

De vette olie, bereid door ultpersing van de zaden van Croton Tiglium.

Een lichtgele of geelachtige-bruine, dikvloeibare, heldere olie, die aanvankelijk zacht, naderhand scherp van smaak is. Zij heeft bovendien een eigenaardigen onaangenamen reuk.

Bestanddeelen : Glyceriden van verschillende zuren, waar-onder die van Tigline- en Crotonoliezuur.

Aangeweud. Zoowel in- als uitwendig, meestal vermengd met andere olien. ('Grootste gift per keer 50 milligram, per dag 100 milligram).

Oleum (jynocardiae.

Chaulmoogravet.

Het vet, verkregen door ultpersing van de zaden van Gynocardia odorota..

Een vet met zalfachtige consistentie, dat eene geelach-tige of bmin-geelachtige kleur en een eigenaardigen, eenigs-zins ransigen reuk bezit. Het smelt bij ongeveer 38deg;.

ßestanddeelen; Tripalmltine en Gynocardiumzuur.

157

Oleum Lauri.

Laurierolie.

Eene, door uitkoking en uitpersing van de versehe vruch-ten van Laurm Nobilis verkregen, olie.

Zij is zalfachtig van consistentie, korrelig, geelachtig groen en bezit een eigenaardigen aromatischen renk.

Bestanddeelen: Laiirostearine, Laurine, Trioleine, Vhich-tige olie en Chlorophyl.

Oleum Lini. Lijnolie.

Bereid door uitpersing van de zaden van Linum usi.ta.tis-sinum.

Eene heldere, vloeibare, gele of bruinachtig-gele, drogen-de olie, die een eigenaardigen reuk en smaak bezit en die zelfs bij 20deg; nog vloeibaar is.

Bestanddeelen: Glyceriden van verschillende zuren, waar-onder die van Lijnoliezimr.

Aangewend o. a. gemengd met kalkwater als linimen-turn.

Oleum Myristicae.

Oleum JSfucistae.

Muskaatboter.

De vaste, vette olie, verkregen door uitpersing van de zaden van Myristica fragrans.

Muskaatboter komt gewoonlijk in den handel voor, in den vorm van vierhoekige koeken, die in pisang- of palm-bladen zijn gewikkeld. Zij vormt eene zalfachtige massa, die geelachtig en op sommige plaatsen wit- of bruinachtig is en reuk en smaak als muskaatnoot bezit.

168

Bestanddeelen: Vluchiige en vette olie. Aangewend voor do boreidiiig van Emjilastrum aromati-cum en als volksmiddel.

Oleum Olivarum.

Olijfolie.

De vette olie uit de rijpe vruchten van Olea europaea.

Eene heldere, kleurlooze, lichtgele of eenigszins groene olie, die zacht en aangenaam smaakt en die bij ongeveer 2deg; troebel wordt en bij het vriespunt tot eene korre-lige massa stolt.

Bestanddeelen: Glyceriden van verschillende vetzuren.

Aangewend voor de bereiding van vele zalven en pleisters, van Sapo kalinus, Sapo medicatus en Linimentmn ammoniae.

Oleum Eioini.

Oleum Castoris.

Wonderolie.

De vette olie uit de zaden van Bicinns commimis.

Eene heldere, kleurlooze of geelachtige, dikvloeibare olie , die bij het vriespunt dikker wordt, kristallijne korreltjes afzet en bij verlaging van temperatuur tot eene weeke, boterachtige massa stolt. Zij heeft een zwakken, eigenaar. digen reuk en een aanvankelijk zachten, later eenigszins scherpen smaak.

Bestanddeelen: Glyceriden van verschillende zuren o. a. die van Pdcinus- en Bicinusoliezimr.

Aangewend als zoodanig, in emulsie en bij de bereiding van Collodinm elasticum.

Empyreumatische Stoffen. Onder deze rubriek kunnen verschillende lichamen to-

159

ruggebracht worden, die ontstaan zijn door droge destillatie en veelal, zij het ook ten unrechte, met den naain oleum worden bestempeld. Mat de vette olien vaak in dikvloei-baarheid overeenstemmende, hebben zij met de vluchtige olien volkomen vluchtigheid gemeen.

Deze stoffen hebben voor het meerendeel een teerach-tigen reuk en zijn voornamelijk uit koolwaterstoffen en lichamen uit de benzolreekö samengesteld.

In water zijn zij weinig of niet oplosbaar; in alcohol en aether lessen zij vrij gemakkelijk op.

Oleum Juniper! empyreumatioum.

Oleum Cadinum.

Cadeolie.

De vloeistof, verkregen door droge destillatie van het hout Junqyerus oxycedrus.

Eene zwartbruine of bruingele, dikke vloeistof, die teer-achtig riekt en, met water geschud, daaraan eene zure reaktie mededeelt.

Aangewend in smeersels en zalven.

Fix liquida.

Houtteer.

Het product der droge destillatie van het hout van ver-schillende soorten van Abtllneae.

Eene dikvloeibare, donkerbruine massa, die vaak eenigs-zins korrelig is, een eigenaardigen brandigen reuk en brandenden smaak bezit en zwaarder dan water is. In dunne laag is zij doorschijnend.

Aangewend bij de bereiding van de Praeparaten: Aqua picis en Unguenfum mlfuratmn composüum.

160

Piz solida. Pik.

quot;Wordt houtteer uitgedampt of de destillatie van het hout van Abietineae geruimen tijd voortgezet, dan blijft hetpik terug als eene harsachtige massa, die bij läge temperatuur broos, bij zachte wärmte kneedbaar en bij eene betrekkelijk niet hooge temperatuur vloeibaar is.

Pik is glänzend of min of meer dof, heeft eene glanzige breuk en bezit bij gevvone temperatuur slechts quot;sveinig reuk.

Aanyewend bij de bereiding van Unguentum jncis.

Oleum Betulae empyreumaiicum.

Oleum Eusci.

Berkenteerolie.

De vloeistof, verkregen door rectificatie van herkenteer. Eene roodbruine vloeistof met eigenaardigen reuk, die lichter is dan water, doch daarin slechts ten deele oplost. Aangewend in zalven.

Oleum Fagi empyreumaticum.

Beukenteerolie.

Het product der droge destillatie van het hout van Fa-gus sylvatica.

Eene dunvloeibare , roodbruine, naar teer riekende vloeistof, die gemakkelijk brandt en aan water, dat er mede geschud wordt, zure reactie mededeelt.

Aangewend voor de bereiding van Kreosotum en Unguentum Wükinsonü.

Eztracta.

Extracten. Eenige uittreksela van plantendeelen of ingedikte sappen,

161

die uit de versehe plantendeelen worden gewonnen, rekent men niet tot de galenische praeparaten, doch brengt ze tot de simplicia terug.

Aloe-Aloe.

Het sap, onttrokken aan de bladeren van verschillende Kaapsche soorten van Aloe, dat onder den invloed der wärmte hard geworden is.

Oföchoon de besehrijving van de wijze, waarop aloe gewonnen wordt, niet overal overeenkomt, zoo kan men toch aannemen, dat op de meeste plaatsen aloe wordt verkregen, door de dikke, vleezige bladeren af te snijden, met de snede naar onderen in bakken te plaatsen en het daarop uittre-dende sap in ketels tot eene behoorlijke consistentie in te dampen.

Aloe doet zieh voor als stukken van verschillende grootte, die eene donkerbruine, bruinroode of zwartaehtige kleur bezitten. Hunne oppervlakte is glanzig, vaak met een groen-geel poeder bedekt, hunne breuk schelpvormig. De stukken zijn broos en gemakkelijk in als glas glanzende, dünne, spitse splinters te broken, die volkomen doorzich-tig zijn.

Het poeder der aloe is groenachtig-geel of geel van kleur.

Aloe heeft een onaangenamen reuk en een bitteren smaak. Zij is in verdunden en in sterken warmen spiritus oplos-baar en wordt door water voor meer dan de helft opgelost.

In den handel onderscheidt men, behalve de bij ons voor-geschreven Kaapsche aloe, (Aloe Capensis) nog meerdere soorten, waarvan de Aloe Socotrina, de A. Curassavica en de A. Barbadensis de voornaamsten zijn.

Ook onderscheidt men de aloesoorten, niet naar hare

GK.NKKS.MIUDELEN.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; .nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;J. 1

uitvoerplaatsen, doch naar liaar uiterlijk en verdeelt men haar in twee groepen n. 1. de heldere (aloö lucida) en de ondoorzichtige, bruin-leverkleurige soorten (aloe hepatica). De in onze Pharmacopee opgenomen aloe behoort tot de eerste soort.

Bestanddeelen: Aloehars, Aloebitter en sporen Vluchtige olie.

In de niet offtcieele aloesoorten komt bovendien eene bitterstof Aloine voor, die, ofschoon wellicht in nauw verband staande met aloehars en aloebitter, nog niet in de Kaapsche aloe werd aangetoond.

Aangewend als zoodanig in pillen en voor de bereiding van de Praepamten: Extractum- (een der bestanddeelen van Extractum rhei compositum en Pilulae laxantes) en Tine-tura aloes (een der bestanddeelen van Tinctura aloes com-posita).

Catechu.

Oachou.

Het extract uit het hout van Acacia Catechu en A. Suma.

Het kernhout van beide planten wordt fijn gehakt en met water uitgekookt, het uittreksel ingedampt en op matten in de zon gedroogd.

Cachou vormt onregelmatige stukken, die aan de opper-vlakte met bladeren bekleed en bovendien daarmede door-trokken zijn. Deze stukken hebben eene zwartbmine kleur, die hier en daar door lichtbruine plekken wordt afgewisseld. Zij zijn broos en grofschelpachtig en zwak glänzend op de breuk.

Cachou is reukeloos en heeft een samentrekkenden smaak.

Het is voor het grootste gedeelte in water en Spiritus oplosbaar.

16-6

Bestanddeelen: Oatechine, Cateclmlooizuur en Qnercetine.

Aangeivend als zoodanig in pillen en bij de bereiding van de Praeparaten: Meduarlum-, Tinctura- en Trochisci Catechu.

Gambit.

Gambier.

Het met water bereide extract uit de bladeren van Un-carlo, Gamhtr.

Dobbelsteenvormige stukjes, die vaak aan elkander kleven, doch dan gemakkelijk van elkaar kunnen worden gescheiden. Uitwendig zijn zij donkerbruin en dof, inwendig okergeel. Zij zijn poreus en gemakkelijk tot poeder te wrijven.

Gambier bezit een samentrekkenden, aanvankelljk bitteren, later zoetigen smaak.

Besiajtddeelen: Catechim, Cateclmlooizuur en Quercethie,

Kino.

Kino.

Het, bij verwonding van den stam van Pterocarpus Mar-siqilum, uitgetreden en in de zon gedroogde sap.

Kino vormt kleine, hoekige stukjes, die eene zwartbruine, doch in dünne schilfers roodbruine kleur bezitten. Zij zijn hard, broos, glänzend als glas op de klein schelpige breuk, en leveren een bruiarood poeder.

Kino is reukeloos, doch bezit een sterk samentrekkenden smaak.

Bestanddeelen: Kinolooizuur, Kinorood eu C'atechtne. Sucous Liquiritiae. Drop.

Het extract, bereid door verschen Zoethoutwortel met water uit te koken en vervolgens het water door uitdamping te verwijderen.

164

Drop komt voor in rolronde of, in de lengterichting, aan twee zijden afgeplatte Stangen, die aan een der uiteinden gestempeld zijn. Het Stempel is, naar gelang van de fa-briek, verschillend. ^

De stangen zijn uitwendig glad, zwart en meestal eenigs-zins glänzend, inwendig zijn zij zwart of bruin en schel-pig op de breuk.

In drogen toestand is drop bij gewone temperatuur hard en breekbaar; vochtig zijnde of verwarmd wordende, is zij daarentegen buigzaam. Zij heeft een zwakken, bijzonderen reuk en een zoeten smaak.

Bestanddeelen: Gtycyrrhisine, suiker en wisselende hoe-veelheden zetmeel. Drop, die met koud water uitgetrokken meer dan 25 pet. onoplosbare Stoffen achterlaat, mag vol-gens de Pharmacopee niet worden gebruikt.

Aangewend voor de bereiding van pillen. Voor oplossing meet, ook Indien succus liquiritiae is voorgeschreven, vol-gens het voorschrift der Pharmacopee, extractum liquiritiae worden genomen.

Simplioia, ontleend aan het dierenrijk.

Caniharides.

Spaansche vliegen.

(Spaanöche vliegen zijn schildvleugelige insecten, Lytta vesicaioria genaamd, die voornamelijk in Zuid-Europa op olijf boomen en seringen voorkoraen, doch die ook bij ons niet zeldzaam zijn.

De insecten worden in den morgen van de boomen ge-schud, door middel van chloroform of zwavelkoolstof gedood en vervolgens snel gedroogd.

Het zijn glinsterend goud- of smaragdgroene insecten, die 1.5 tot 3 c.M. lang en 6 tot 8 m.M. breed zijn. Hun kop is hartvormig en met fljne puntjes geteekend. De romp is vierhoekig en draagt twee dekschilden, door welke het achterlijf niet volkomen bedekt wordt, en twee teere, door-zichtige vleugels, welke lichtbruin van kleur zijn. Aan den romp zijn mede zes pooten gezeten.

Spaansche vliegen hebben een onaangenamen reuk en bezitten, in den poedervorm, het vermögen om, opdehuid gebracht, Waren te verwekken.

Bestanddeel: Gantharidine.

Acmgewend (zelden inwendig; grootste gift per keer 50 milligram, per dag 150 milligram) voor de bereiding van de Praeparaten: EmplaMrum- en Tliictura Cantharidum, (hij inwendig gebruik is de grootste gift per keer 500 milligram, per dag 1.5 gram)-

166

Coccionella. Cochenille.

De gedroogde wijfjGö van de schildluis Coccus Cadi, een tot de orde der halfvleugeligen behoorend quot;insect, dat op verschillende Opuntiasoorten leeft en voornamelijk in Mexico en Centraal-Amerika wordt aangetroffen.

Do wijfjes zijn kenbaar, doordat zij geen vleugels dra-gen. Hun lichaam is opgebouwd uit een betrekkelijk groo-ten kop, 8 rompringen en 7 tot 8 achterlijfsringen, alsmode 3 paar pooton.

De in den handel voorkomende Cochenille bestaat uit de versehrompelde insocton, die zieh voordoen als halfbolvor-mige, dwars gegroefde lichaampjes, waarvan de lengte ongeveer 5 m.M. bedraagt. üitwendig zijn zij grijs-zilver-klenrig, inwendig donkerrood.

Cochenille is rcukeloos en heeft een zwak bitteren smaak.

Beslanddeel: Carmijnzuur.

Aangeivend als kleurmiddol, zoowcl in poeder als in aftreksel.

Hirudines.

Bloedzuigers.

De zuignapwormen, bekend als Sanguisuga medicinalis en S. officinalis.

Het lichaam dezer wormen bestaat uit een groot aantal ringen en wordt aan beide uiteinden tloor cenen zuignap Ijesloten. Dezo zuignappon hebben ten doel, de vasthechting der bloedzuigers aan andere dicren, alsmede de beweging niogelijk te maken. De eene zijde van het lichaam der wormen is vlak, de andere (de rugzijde) gewelfd. De kop, uit 9 tot 10 ringen bestaande, draagt aan de rugzijde 10

167

kleine oogen en is naar voreu afgesloten door een driestra-ligen mond, waarvan de holte voorzien is van drie half ronde kaken, die inet een groot aantal fljne tandjes zijn bezet.

Sanguisuga medicinalis, de Duüaclie hloedzuiger, is op de rugzijde olijfgroen en voorzien van fi overlangsche, helder roestkleurige, raeestal zwart gestipte of gevlekte strepen. Zijne groen-geelachtige buikzljde is zwart gevlekt.

Sanguisuga. officinalis, de Hongmrsche hloedzuiger, isop de rugzijde groenachtig of zwartachtig-olijfkleurig en bezit eveneens 6 overlangsche, roestkleurige, zwart gestipte strepen. De lichtgroene buikvlakte is niet gevlekt.

Bloedzuigers zijn glibberig, vlug in hunne bewegingen en trekken zieh, bij zachte drukking met de hand, bolvormig samen. Bij drukking mag geen bloed te voorschi]n komen; evenmin, Indien men den mond met azijn of keukenzoutop-lossing bestrijkt. Dit zou n.l. daarop wijzen, dat de bloedzuigers reeds vroeger dienst hadden gedaan.

De grootte der wormen is uiteenloopend. In het algemeen neemt men aan, dat de dieren van middelgrootte het meest voor medicinaal gebruik geschikt zijn.

Mol.

Honig.

De vloeistof, gevloeid uit de honigraten van Apis melliflca. De bijen bezitten, in eene kropachtige verwijding van den slokdarm, een orgaan, waarin de honig, dien zij uit de bloemen hebben gezogen, chemische veranderingen onder-gaat, om vervolgens door den mond in de raten te worden gebracht. Ora uit deze raten den honig te verzamelen, worden zij op eene warme plaats gebracht, waarbij een gedeelte van den honig uitvloeit. Dit gedeelte vormt den, door onze Pharmacopee voorgeschreven, mel album.

168

De honig, die dan nog in de raten is teruggebleven, wordt door verwarming en uitpersing gewonnen en komt als Mel commune of M. crudum in den handel.

Mel album vormt eene, in verschen Staat, wit-geelach-tige, dikvloeibare, doorschijnendemassa, dielangzamerhand in eene korrelige massa overgaat, welke zieh bij rüstig staan in een vloeibaar en een meer vast gedeelte scheidt.

Honig is in zijn gelijk gewicht water oplosbaar en bezit een eigenaardigen, zoetigen renk en een zeer zoeten smaak.

Bestanddeelen: Druiven- en inverlmiker.

Aangewend bij de bereiding van electuaria en pillen en bij die van de Fraeparaten: Mel depuratum en M. rosatum. De eerste dient weder voor de bereiding van Oxymel scülae en 0. simplex.

Saccharum Lactis.

Melksuiker.

De suiker, bereid uit de wei van koemelk.

Melksuiker wordt als nevenproduet bij de bereiding van kaas en kaasstof verkregen, door de zoete wei tot de dikte eener stroop in te dampen, de zieh afscheidende suiker door omkristalliseeren te zuiveren en zieh om houten stokjes of draadjes te laten afzetten.

Melksuiker komt voor in den vorm van cilinders, die aan eene zijde kegelvormig uitloopen en die bestaan uit witachtige of witte, doorschijnende, prismatische, harde kristallen, die straalsgewijs om een houten stokje of om een dniadje zijn gerangschikt. Minder vaak ontmoet inen de melksuiker in dikke kristalkorsten of kristallijne platen.

Saccharum lactis is reukeloos, knarst tusschen de tanden en bezit een zwak zoeten smaak. Zij is in 6 tot 7 deelen koud water oplosbaar.

169

Bestunddeelen: Melksuiker is een chemisch lichaam van de formule CuHjjO,, - - H₂0.

Aangeivend voor de bereiding van poeders. Melksuiker verdient de voorkeur boven rieksuiker, waar het geldt poeders met hygroscopische of met in water onoplosbare Stoffen te bereiden.

Zij vindt ook aanwending bij de bereiding van Pilulae iodeti ferrosi.

Moschus. Muskus.

Het mannelijke muskusdier, Moschus moschiferus, bezit in de nabijheid van den navel een zakje, waarin de muskus als secretieproduct is besloten.

De muskus komt op zieh zelf (Moschus ex vesicis) of met zakje (Moschus in vesicis) in den handel voor.

Het gevulde zakje heeft eene lengte van 4 tot 7 en eene breedte van 3 tot 4 c.M. en is bijna halfbolrond en eenigs-zins afgeplat. De vlakke zijde is kaal, de gewelfde zijde daarentegen met geelbruinachtige haren bezet, die straals-gewijs naar het midden gericht zijn en een tweetal, bijna in het middelpunt gelegen, openingen omsluiten.

De muskus vormt in verschen toestand eene zalfachtige massa, die door uitdroging kruimig wordt en dan uit kleinere of grootere, eenigszins vetglanzige korreltjes bestaat, waar-tusschen bruine vliesjes en haartjes voorkomen. Deze vliesjes en haartjes moeten voor het gebruik uit de muskus verwijderd worden.

De kleur der muskus is zwartbruin of rossig-donkerbruin; de reuk eigenaardig en stark aromatisch, de smaak zwak bitter en scherp. Door vermenging met zwavel, sulfidum stibicum, kamfer of dierlijke kool wordt de reuk opgeheven.

170

Van de verschillende iniiökiussoorten mag *illeen de zoo-genaamde Tonkineescho. Tibetaansche of Chineesche ge-bruikt worden.

Muskus is ongeveer vcxfr de helft in water, voor een tiende gedeelte in spiritus oplosbaar.

Bestauddeelen nog weinig bekond. Mon weet echter, dat in de muskus vet, hars en galbestanddeelen voorko-man.

Äangeivend , als zoodanig, in poeders en als Praeparaat: Tinctura moschi.

Castoreum. Castoreum. Bevergeil.

De stof, besloten in een tweetal zakjes, voorkomende aan de buikvlakte van Castor Fiber, var. americanus.

De gevulde zakjes zijn peervormig of langwerpig- knods-vormig, eenigszins platgedrukt en hangen met hunne smalle uiteinden samen. Zij bestaan uit verschillende vliezen, waarvan de beide buitenste vast met elkander verbonden zijn. Hunne lengte wisselt af van 7 tot 10 c.M., hunne breedte van 2,5 tot 4 c.M.

De oppervlakte is gerimpeld en zwartbruin van kleur.

Hat castoreum bestaat uit eene vrij harde, harsachtige stof, die op de versehe breuk hars- of vetglanzend is en eene rood- of geelbruine, soms bruinzwarte kleur bazit. Da renk is eigenaardig, de smaak bitter en scherp.

Bestancldeelen. Ook de bestauddeelen van bevergeil zijn nog weinig bekend. Galbestanddeelen en harsachtige Stoffen werden er in aangetroffen.

Aangcwcnd in den vorm van het Praeparaat: Tinctura costorei.

171

Lapides Cancrorum.

Kreeftsoogen.

Kalkachtige afecheidingen, die paarsw^s aan den maag-wand der rivierkreeft, Astacus flitviatilis, voorkomen.

Het zljn cirkelronde, plat-bolle lichaampjes, die eene doorsnede van 515 m.M. bezitten en aan de vlakke zijde van een breeden, verheven rand zijn voorzien. Zi] zljn wit, hard en broos en bezitten renk noch smaak.

Kreeftsoogen lessen, onder ontwikkelen van kooldioxyde, in zoutzuur op , doch laten daarbij een week, kraakbeen-achtig, doorschijnend skelet terug.

Bestanddeekn: Galciumphosphaai en -carbonaat, magnesi-umphosphaat en Ivjmgevmde stof.

Aangewend in poedervorm.

Cornu Cervi. Hertshoorn.

Het gewei van het Edelhert, Germs ElapJms, dat tot krallen geschaafd wordt (liasura cornus cervi of Cornu cervi raspatum).

Schaafsel van hertshoorn vormt taaie, eenlgszins gedraaide krullen, die uit een poreus weefsel zijn opgebouwd en vuil-wit van kleur zijn. Zij bezitten renk noch smaak en leveren, met water gekookt, na bekoeling eene gelei.

Het hertshoorn, uit lijmgevend tveefsel, calciumphosphaat en -carbonaat bestaande, wordt als zoodanig nietgebruikt, doch wel in den vorm van Oornu cervi praeparatum, d. i. hertshoorn, waaraan de kalkzouten door middel van verdund zoutzuur zijn onttrokken.

Aanwending vlndt gepraepareerd hertshoorn voor de be-reiding van Decodum- en Gelatina cornus cervi.

172

Cera. Was.

Hot was wordt door do bijen, Ajyis mellifica, tusschen de ringen van het achterlijf in dunne plaatjes afgescheiden en door middel van den mond tot raten verwerkt. Uit deze raten wordt was verkregen, door eerst den honig zooveel mogelijk te verwijderen, het terugblijvende met water tewas-schen, het was met behulp van warm water te smelten en in vlakke vormen uit te gieten.

Aldus bereid geel ivas , cera flava, vormt eene bij ge-wone temperatuur korrehge, hardemassa, die bij de wärmte van de hand week wordt en bij ongeveer 63^u smelt. De kleur wisselt af tusschen lichtgeel en geelbruin. Geel was heeft een aangenamen, aan honig herinnerenden reuk, en komt in groote koeken in den handel voor.

Door bleeking van geel was verkrijgt men wit was, cera alba, dat gewoonlijk in dunne, ronde plaatjes voorkomt, bijna reukeloos is en zieh ook door broosheid van geel was onderscheidt.

Was is onoplosbaar in water en kouden alcohol; het lost daarentegen op in warmen alcohol, chloroform en aether.

Bestanddeelen: Cerine en Myricine.

Äangetvend voor de bereiding van pleisters en zalven. In do Pharmacopee is uitsluitend geel was opgenomon.

Cetaceum. Sperma Ceti.

Walschot.

In de onderhuidsche holten van den kop van Physeter macrocephalus bevindt zieh een halfvloeibaar vet, dat zieh bij rüstig staan in een vloeibaar (spormacetieolie) en een

178

vast gedeelte, het walschot, scheidt. Dit wordt verzameld, gewasschen en gesmolten, met loog behaadeld en na nog-maals omgesmolten te zijn, in den handel gebracht.

Walschot vormt eene sneeuwwitte, glanzende, bijna door-schijnende, plaatvormig-kristallijne massa, die eenigszins vettig op het gevoel is. Het smelt tusschen 45deg; en 50deg; en is in kokenden, Sterken Spiritus geheel oplosbaar.

Walschot heeft een zwakken eigenaardigen reuk en een flauwen smaak.

Bestanddeclen. Het hoofdbestanddeel is Falmitinezurc-Gethyladlwr.

Aangewend voor de bereiding van zalven o. a. van Un-guentum leniens.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; _t

Adops suillus-

Azungia.

Reuzel.

Het vet, gelegen om de nieren van het varken, Sus scrofa.

Dit vet wordt, van de vliezen en onzuiverheden ontdaan, in dobbelsteentjes gesneden, met water afgewasschen, op een waterbad verwarmd en het gesmolten vet bij tusschen-poozen gecoleerd.

Reuzel vormt eene witte, zalfachtige, korrelige massa, die gemakkelijk tot eene heldere, kleurlooze vloeistof smelt. Zlj heeft een zwakken, in zuiveren toestand, ranzigen reuk en een zachten smaak.

Wat hare chemische eigenschappen betreft, komt zii in hoofdzaak overeen met de vette olien (zie pag. 154).

Bestanddeelen: OMne en Stearine.

Aangewend voor do bereiding van zalven en pleisters.

#9632;Ka

Oleum Jecoris Aselli. Levertraan.

De vette olie uit de versehe lever van Crodus Morrhua, de kabeljauw.

Men onderscheidt verschillende levertraansoorten, wier uiterlijk en eigenschappen afhankelijk zijn van de wijze, van bewerking, die bij de bereiding in praktijk gebracht worden.

De beste soorten zijn bleek- of goudgeel, dikvloeibaar en helder en bezitten een zwakken, vischachtigen smaak en renk. Zij worden verkregen, door de versehe levers uit te zoeken, de gave af te zonderen, van de galblaas te ontdoen, met water af te wasschen en in ketels, welke door rniddel van stoom worden verhit, te verwarmen. De hierbij uittredende olie wordt afgeschept, gefiltreerd, op eene koele plaats eeni-gen tijd bewaard, om de afscheiding van Stearine te bevorderen , en vervolgens helder afgegoten.

Levertraan mag slechts zwak zuur reageeren en moet, aan een temperatuur van 0deg; blootgesteld, vloeibaar blijven en geene of althans zeer weinig korreltjes afscheiden.

Bestanddeelen: Trioletne, Tripalmitine, Trlstemiue, Cito-ksterine sporen Judium, Bromium m Phosphorus, alsmede weinig bekende basische lichamen.

Aangewend, behalve als zoodanig of gemengd met andere Stoffen (kreosoot), voor de bereiding van de Praeparaten: Oleum jeeoris aselli cum henzoate ferrico en 0. j. cum iodefo ferroso.

Simplicia, ontleend aan hot delfstoffcnrijk. Bolus. Bolus alba. - Argilla.

Witte bolus.

Eene kleisoort, die voornamelijk uit waterhoudend alu-miniumsilicaat bestaat.

Bolus komt voor in den vorm van cylindrische of Vierkante stukken, die eene lengte van 56 c.M. en een grijs-achtig-witte kleur bezitten. Voor pharmaceutisch gebruik wordt de bolus tot poeder gebracht, met behulp van verdund zoutzuur van bijgemengde carbonaten bevrijd, met water gewasschen, geslibt en daarop gedroogd.

Het aldus verkregen grijsachtig-witte, smaak- en reukeloos poeder dient voor het beroiden van pillen, die stoffen bevatten, welke door organische lichamen worden ontleed (zilverzouten, kaliumpermanganaat) en van strooipoeders.

Talcum.

Talcum Venetum.

Talk.

De witte soort van het onder den naam talksteen bekende, uit magnesiumsilicaat bestaande, mineraal.

Tot poeder gebracht, vormt dit een wit, zwaar poeder, dat vetachtig op het gevoel is.

Talk wordt voornameliik, hetzij op zieh zolf, hetzij met

176

andere zelfstandigheden vermengd, als strooipoeder aange-wend.

Oleum Fetrae.

Petroleum. Steenolie.

Eene heldere, geel- of roodachtige vloeistof, die op ver-schillende plaatsen in Italie, Galicie en Rumeniö ult den grond opwelt. Zij heeft een eigenaardigen reuk, bezit eene blauwe fluorescentie en is lichter dan water.

In water is steenolie onoplosbaar, ook spiritus fortior lost er slechts weinig van op, terwijl absolute alcohol, aether, zwavelkoolstof, chloroform, vette en vluchtige olien daarmede in elke verhouding mengbaar zijn.

Steenolie bestaat uit een mengsei van koolwaterstoffen en harsachtige producten en wordt, alhoewel zelden, insmeer-sels aangewend.

ESI

Samcngestelde gcneesmiddclon. Galenische Praeparaton.

GeUjk reeds in de inleiding is vermeld, onderscheiden zieh de Galenische praeparaten daardoor van de Simplicia, dat zij geneesmiddelen zijn, ontleend aan het planten- of dierenrijk, die wat den vorm betreft min of meer diep ingrijpende veranderingen hebben ondergaan, of die uit simplicia bereid, met deze slechts, wat de werkzame bestand-deelen betreft, overeenkomen. Tot delaatstecategoriebehoo-ren de meeste galenische geneesmiddelen. Want is het bij de poeders nog mogelijk door middel van den microscoop na te gaan, uit welke simplicia zij zijn samengesteld, bij ex-tracten, tincturen, enz. is dit daarentegen ondoenlijk. Deze hebben den vorm van het simplex, waaruit zij gemaakt zijn, geheel verloren en alleen door de chemische samen-Stelling kan het verband tusschen simplex en galenisch praeparaat worden aangetoond.

In de galenica komen natuurlijkerwijze niet alle chemische lichamen voor, waaruit het simplex is opgebouwd, daar het toch de bedoeling is, om in de galenica de werkzame be-standdeelen, zooveel mogelijk vrij van onwerkzame Stoffen en in gemakkelijk assimileerbaren vorm, te bezitten. Alleen de poeders vormen hierop eene uitzondering. De werkzame bestanddeelen moeten echter in onveranderden toestand uit

OKiNKHSMlDUKI.EN.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 12

mat

J78

het simplex in het galenisch geneesmiddei overgaan, zoodat geene chemische verandering van het principiura activum plaats vindt. Waar eene dergelijke verandering intreedt, gaat het karakter van galenisch praeparaat verloren en treedt daarvoor het chemische in de plaats.

Doch evenals de poeders een overgang vormen tusschen simplicia en galenica, zijn er galenische praeparaten, die ten deele aanspraak maken op den naam van chemisch praeparaat, zoodra ook hier de raquo;grens niet te scherp meet getrokken worden. Zij hebben hun ontstaan voor een groot deel aan chemische inwerking te danken. Als voorbeelden van deze groep van lichamen dienen Sirupus iodeti ferrosi en Tinctura ferri cydoniata.

Eindelijk worden door sommigen ook mengsels van vloei-stoffen en oplossingen tot de galenische praeparaten gerekend. Volledigheidshalve worden deze dan ook in het volgende overzicht opgenomen, waarin de galenische praeparaten, voor-komende in de Nederlandsche Pharmacopee, worden behan-deld. Met het oog op het gebrekkige, dat de meeste in-deelingen dezer praeparaten aankleeft, worden zij hier in alphabetische volgorde vermeid.

Aceta.

Geneeskrachtige azijnen.

Geneeskrachtige azijnen zijn uittreksels, bereid door fljn-gesneden plantendeelen gedurende 8 dagen bij de gewone temperatuur met een mengsel van verdund azijnzuur en sterken spiritus te laten trekken, en na uitpersing te fll-treeren.

Het zijn heldere vloeistoffen, die zuur reageeren.

In de Pharmacopee komen voor: Acetum digitalis en A. scillae.

ITU

Aether cum Spiritu.

Aether met -Spiritus.

Een mengsel, uit gelijke gewichtsdeelen aether en sterken spiritus samengesteld.

Aquae aromaticae.

Aromatische wateren.

Oplossingen van vluchtige olie in water, bereid door destillatie van plantendeelen met water of door vermenging van eene spiritueuse oplossing van vluchtige olie met ge-destilleerd water.

Zij zijn kleurloos en rieken en smaken naar de grond-stoffen of de vluchtige olien, waaruit zij bereid zijn.

Door destillatie worden verkregen: Aqua cinnamomi en Aq. laurocerasi (bevat '/io P^ct- Cyaanwaterstofzuur).

Door vermenging worden bereid: Aqua aurantiorum, Aq. citrl, Aq. foeniculi, Aq. menthae piperitae en Aq. rosarum.

Aqua picis.

Teerwater.

Bereid, door teer (Pix liquida) met kokend water te schudden en, na een dag staan, te flltreeren. Eene naar teer riekende, heldere, bruingele vloeistof.

Aqua Plumti.

Loodwater.

Een mengsel van Solutio acetatis plumbic! basici en water, dat, versch bereid, slechts weinig troebel is, doch in siecht sluitende flesschen bewaard, een wit neerslag van loodcarbonaat afzet.

nan

180

Balsamum Vitae Iloffmanni.

Hoflfmann's Balsem.

Eene heldere oplossing van oleum cinnumomi, ol. citri, ol. lavandulae, ol. caryophyllorum, ol. macidis en balsa-mum peruvianum in sterken spiritus, die aangenaam riekt en eene lichtbruine kleur bezit.

Capsulao gelatinosae. Mi

Gelatineuse capsulen.

Omhulsels, waarvan gelatine het hoofdbestanddeel is. die dienen om geneesmiddelen, -waarvan men reuk of smaak niet waarneembaar wil makeu, toe te dienen.

In de Pharmacopee zijn opgenomen: Capsidae cum balsa-mo copaivm, die 500 milligram copaivabalsem bevatten.

Chartae medicinalcs.

Medicinale papieren.

Strooken filtreer- of Velinpapier, die of met aftreksels van kruiden doortrokken, of aan oone zijde met geneeskrach-tige Stoffen bedekt zijn.

Charta antasthmutka: Strooken ftltreerpapier, doortrokken met eene oplossing van ultras kalicus in een waterig af-treksel van folia belladonnae, -digitalis, -salviae en -stra-monii, die gearomatiseerd zijn door besprenkeling met verdunde beuzoötinctuur. Asthmapapior wordt bij de aan-wending verbrand en de verbrandingsproducten worden door den lijder ingeademd.

Charta epispastica: Strooken dik vulijnpapier, die aan eene zijde bedekt zijn met eene laag van eene zalfachtige massa,

(1) Voor bereiding van capsulen zie men: Opwi/jrda's Eecepteerkunst, 5e druk. Bladz. 116.

181

die als werkzaam bestanddeel oon, met olio bereid, af-troksel van spaanscho vliegen bevat.

Charta sinapizata: Strooken grof velijnpapior, dieaan eene zijde bedekt zljn met eon gelijkmatig laagje van poeder van mosterdzaad, waaraan do vette olie door middel van petroleumaether is onttrokken. Het poeder is door middel van guttapercha, die in chloroformoplossing wordt aange-wend, op het papier bevestigd.

Bij bevochtiging van mosterdpapier treedt do renk van vluchtige mosterdolie op.

Collodium elastioum.

Veerkrachtig collodium.

Eon mengsel van 4 deelen oleum ricini en 96 deelen collodium, dat kleurloos is en na verdamping een veerkrachtig vliesje achterlaat.

Deooota. (1)

Afkooksols,

Het cenige decoctum, dat in do Pharmacopee is opgono-men, is hot Decoctum cornus cervi composUum.

Elaeosaoohara.

Oliesuikers.

Een mengsel van 1 droppel vluchtige olio mot 2 gram poeder van suiker.

Eleotuaria.

Conservon. Gonservon zijn mengsols van plantenpoeders, mot honig,

(1) Opmjrda's Receptccrkunst. Bladz. 60.

182

stroop of vruchtemnoes bereid, die eene dikkc consistontie bezitten.

Elcctuarium catechu, uit opium, semen myristicae, cortex cinnamomi, catechu en sirupus simplex bestaando, bevat 0.5 pot. poeder van opium.

Electuarium sennae compositum is een gelijkmatig meng-sei, uit poeder van sennabladen, tamarinden- en pruimen-moes en eenvoudige stroop bereid.

Emplastra.

Pleisters.

Pleisters zijn geneesmiddelen voor uitwendig gebruik, die bij gewone temperatuur hard of taai zijn, doch die bij lichaamstemperatuur zalfachtige consistentie aannemen. Zij bestaan uit mengsels van vetten, harsen, gomharsen, ter-pentijn en poeders van plantaardigen of dierlijken oorsprong, al of niet gemengd met loodoxydepleister.

Deze laatste, Emplastnim oxydi plumbici, is hetverzee-pingsproduct, ontstaan door koking van olijfolie, reuzel en loodglid, bij aanwezigheid van water. Zij vormt eene witte, bij gewone temperatuur harde, massa.

Met behulp van loodoxydepleister worden bereid : Emplastnim adhaesivum, E. gummosiim en E. hydrargyri, die bij gewone temperatuur vrij harde consistentie bezitten.

Vrij van loodoxydepleister en bij gewone temperatuur kneedbaar zijn: Emplastnim aromaticum en E. canthari-dum.

Emulsioncs. (2) Emulsien.

Emulsion zijn innige mengsels van olio, vetten, bal-

(2) Opivvjrda's Becepteerkunst. Bladz. 64.

188

sems of harsen met slijmige, eiwithoudende gom- of zeep-achtige Stoffen en water.

Zij worden öf uit oliehoudende zaden of uit olie, hars , enz. bereid. In het eerste geval dient het in de zaden aanwezige eiwit als emulgeerend lichaam, in het laatste geval neemt men meestal tot gompoeder zijn toevlucht.

Zoo geene andere verhouding is voorgeschreven, bereidt men de zaad-etnulsien uit 15 deelen zaad voor 100 deelen emulsie.

Eztracta.

Extracten.

Extracten zijn uittreksels van plantaardige Stoffen, van welke het uittrekmiddel door verdamping geheel of gedeel-telijk is verwijderd.

Als uittrekmiddelen doen hierbij dienst water, ammoniak-of zoutzuurhoudend water, spiritus of aether. Bij enkele extracten vindt de uittrekking der plantendeelen eerst met spiritus en vervolgens met water plaats. Bij andere extracten geschiedt de bereiding uit het sap, door uitpersing der versehe plantendeelen verkregen. Xaar den aard van het uittrekmiddel kan men daarom de extracten in de vol-gende groepen verdeelen:

Extracta aquosa.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Eztracta spirituosa.

Waterige extracten.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Spiritueuse extracten.

Extractum Aloesnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Extractum Oalumba Cardui benedictinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;Cannabis

Cascarillaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;Ohinae

Centauriinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Colocynthidis

Prangulaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Granati

Gentianaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Hydrastis liquidum.

184

Graminis

Opii

Quassiae

Katanhiae

Physostigmatis.

Ehei

Strychni.

Secalis cornuti

Taraxaci

Trifolii fibrini.

Eztracta per ezpressione parata.

Door uitpersing bereide eztracten.

Extractum Aconiti

Belladonnae

Eztracta aetherea.

Aetherisohe eztracten.

Extractum filicis.

Eztracta Spirituosa-aquosa.

Spiritueuse-waterige

eztracten.

Extractum Helenii

Valerianae.

Conii

Hyosciami. Met behulp van zoutzuurhoudend -water wordt Extractum chinae liquidwm, door uittrekking met verdundo ammonia, Extractum liquiritlae bereid , terwijl Extractum Bhei com-positmn een mengsel van Extractum rhei, -aloes, Eosina Jalapae en Sapo medicatus is.

In nauw verband met de bereiding staat do graad van oplosbaarheid der extracten, in water of waterige vloeistof-fen. Zoo zijn de waterige en de door middel van uitper-sing bereide extracten voor het meerendeel alien in water, tot heldere of bijna heldere vloeiatoffen, oplosbaar; de spi-ritueuse en spiritueuse-waterige extracten zijn slechts ten deele in water oplosbaar en leveren dus daarmede troebele vloeistoffen, die echter bij toevoeging van sterken spiritus helder worden. Hierop vormt eene uitzondering het extractum cannabis, dat, evenals de met aether bereide extracten, in water onoplösbaar is.

fita

img

185

Bij de keuze van het uittrekmiddel heeft men rekening gehenden met de werkzame bestanddeelen der plantendeelen en dat uittrekmiddel aangenomen, dat in Staat is, de werkzame bestanddeelen het gemakkelijkst op te lessen en, bij de daaropvolgende bewerkingen, de geringst mogelijke veranderingen te doen ondergaan.

Zoo worden extracten, die bitter Stoffen, looizuren of suikerachtige Stoffen bevatten, door middel van water, extracten met harsen, of aromatische lichamen en in water niet of moeilijk oplosbare alcaloidezouten, met behulp van spiritus bereid.

Zijn de werkzame bestanddeelen eens in het oplosmiddel overgegaan, dan moet dit weder geheel of gedeeltelijk ver-wijderd worden, hetgeen bij waterige extracten door uit-damping op een waterbad, bij spiritueuse en aetherische extracten door destillatie geschiedt. Bovendien wordt bij vele extracten nog eene bljzondere zuivering voorgeschreven, die door rüstig staan van het uittreksel, waarbij zwevende deeltjes zieh afzetten of bij gewone temperatuur niet oplosbare Stoffen worden afgescheiden, of door toevoeging van spiritus wordt bewerkstelligd.

De toevoeging van spiritus heeft ten doel, eiwitstoffen en zouten, die in het uittreksel zijn overgegaan, neerte slaan.

Het uittrekmiddel wordt of geheel, öf gedeeltelijk verwij-derd, zoodat droge-, dikke- ot vloeihare extracten overblijven.

Droge extracten, extraeta sicca, worden verkregen, door de verdamping van het uittrekmiddel zoolang voort te zetten, totdat de massa, na bekoeld te zijn, gemakkelijk tot poeder kan gewreven worden. Zij trekken begeerig waterdamp uit de lucht aan en moeten daarom in flesschen, waarvan de holle stop met ongobluschte kalk is gevuld (zoogenaamde Cornelis- of conservatieüesschen), worden bewaard.

186

De droge extraden der Pharmacopee zijn: Extractum Aloes, Chinae, Colocynthidis, Frangulae, Granati, Opii, Quasslae, Ratanhiae, Bhel, Rhei composüum en Strychni.

Dikke extraden, extracta spissa, moeten nauwelijks zijn uit te gieten. In de Pharmacopee komen voor: Extractum Aconiti, Belladonnae, Calumha, Cannabis, Cardui henedidi, Cascarülae, Centaurii, Coiiü, Gentianae, Graminis, Helenii, Hyosciami, LiquirlUae, Physostigmatis, Secalü cornuti, Taraxaci, Trifolü fibrini en Valerianae.

Tusschen dikke en vloeibare extracten in, staat het extractum fiUcis, dat de dikte van verschen honig dient te bezitten.

Vloeibare extracten, extracta llqtäda of fluida, zijn vloei-Stoffen, bereid uit plantenstoffen, die in 1 gram de werk-zame bestanddeelen uit 1 gram der grondstoffen bevatten. Van deze soort extracten zijn slechts twee in de Pharmacopee opgenomen, n.l.: Extractum Chinae liquidum en E. Hydrastis liquidum. Van andere, bij ons gebruikelijke, vloeibare extracten worden hier genoemd: China liquida en Extractum Purshianae liquidum (Cascara sagrada).

Van sommige dikke extracten, de zoogenaamde narco-tische extracten (Extr, Aconiti, Belladonnae, Conii en Hyosciami), wordt in de apotheken ook een droge vorm aan-getroffen, die bereid wordt door het extract der Pharmacopee met melksuiker te vermengen en bij ten hoogste 60deg; uit te drogen. De hoeveelheid melksuiker meet zoo worden geregeld, dat 3 deelen van het gedroogde mengsei overeenkomen met 1 deel van het dikke extract. Deze droge vorm levert bij de gereedmaking van poeders veel gemak jop.

De Pharmacopee stell den eisch, dat de extracten dui-delijk den renk en den smaak moeten doen waarnemen

187

van de plantendeelen, waaruit zij bereid zijn. Voor som-mige dezer praeparaten schrijft zij daarenboven een bepaald alcaloidegehalte of een minimumgehalte aan vaste be-standdeelen voor, of laat zij door vermengingmet melksui-ker een bepaald gehalte bewerkstelligen. De extracten, -welke aan deze verhoogde eischen moeten voldoen, zijn de volgende;

Extractum Ohinae: alcaloidegehalte 911 pet.

Extractum Chinae liquidum: alaloidegehalte 44.5 pet.

Extractum Granati: gehalte aan hydrochloraten dor al-ealoiden, ten minste 2.5 pet.

Extractum Hydrastis liquidum: ten minste 20 pet. droog extract.

Extractum Opii: morphinegehalte 18 pet.

Extractum Strychni: alcaloidegehalte (Strychnine en brucine) 15 pet.

Crlycerolata. Glyeerolaten.

Mengsels of oplossingen, waarbij als oplosmiddel glycerine wordt aangewend.

Gflycerinmn cum amylo, Unguentum glycamp;rini, eene kleurlooze, doorsehijnende, zalfachtige massa, die bereid wordt door aardappelzetmeel met glycerine, onder toevoeging van een weinig water te verwarmen. Glycerine met zet-meel wordt als constituens voor zalven aangewend.

Glycerinum cum tragacantha, eene weeke , veerkrachtige massa, die ontstaat, wanneer poeder van tragacant met glycerine vermengd, gedurende 24 uren aan zieh zelfover-gelaten of gedurende körten tijd in het waterbad verhit wordt. Zij dient voor de bereiding van pillen.

188

Granula.

Granulen.

Granulen zijn balletjes, die ten hoogste 50 milligram wegen en in den regel kleine hoeveelheden van sterk werkende Stoffen (alcaloiden, glucosiden, enz.) bevatten. Zij worden bereid, door het fijngewreven geneesmiddel te mengen met poeder van melksuiker en van arabische gom, en met de noodige hoeveelheid eenvoudige stroop eene geschikte massa te maken.

Zoo geene andere verhouding is voorgeschreven, moeten zij 1 milligram van het te gebruiken geneesmiddel bevatten.

Infusa. (i;

Aftreksels.

Het eenige infusum (in engeren zin), dat in de Pharma-copee is opgenomen, is het Infusum sennae compositum, Aqua laxaMva vienncmis, dat uit eene oplossing van glycerine en kalium-natriumtartraat in een aftreksel van sennabladen en anijsvruchten bestaat.

Een tweede, in de Pharmacopee voorkomend, aftreksel is: het Infusum hyoscyami oleosum. Het is eene groene, eigenaardig riekende vloeistof, die bereid wordt door hyos-cyamusbladen met Sterken Spiritus te laten weeken en vervolgens met olijfolie op een waterbad te verbitten, tot de Spiritus verdwenen is. Ten slotte worden de planton-dcelen door door te zijgen van de olie gescheiden. Linimenta. Smeersels.

Een smoersel is een vloeibaar mengsei, verkregen door

fl) Opwvjrda's Ucccptccrktmst. Bladz. 58.

189

vermenging van vloeistoffen (oliea, spiritueuse vloeistoffen, chloroform, alkalien), oplossing van vaste Stoffen in vloeistoffen, van olien en vetten en door vermenging van vaste Stoffen, die daarbij vloeibaar worden.

Linimentiim ammoniae, Unimentiim volatile. Een homo-geen mengsel, verkregen door olijfolie en ammonia dooreen te schudden.

Mella.

Honigsoorten.

Mel depuratum. Gezuiverde honig wordt verkregen, door honig met water te vermengen, gedurende 24 uren op eene koele plaats te laten staan en het vocht na filtratie uit te dampen, totdat het gewicht van den gebruikten honig her-kregen is. Mel depuratum vindt aanwending bij de berei-ding van mel rosatum en van oxymel.

Mel rosatum. Kozehonig is eene oplossing van suiker en gezuiverden honig in een waterig aftreksel van roze-bladen.

Mucilagines. (1)

Slijmen.

Mucilagines zijn vloeistoffen, die het midden houden tus-schen eene oplossing en eene vloeistof met daarin onopge-loste, zwevende deeltjes. Nu eens naderen zij meer tot deze, dan weer tot gene.

Vele slijmsoorten worden door verschillende stoffen ge-stremd, o.a. door sterke zuren, borax, basisch loodacetaat, ijzerchloride en spiritus. Vereeniging van beide soorten van lichamen in een geneesmiddel is daarom irrationeel.

Mudlago gummi arabici, gomslijm. Eene oplossing, ver-

(1) Opwvjrda's Reeepteerkunst. Bladz. 48.

cwn

190

kregen door 40 deelen poeder van arabische gom in 60 deelen water op te lessen.

Mucilago saleh, salebslijm. Een dikvloeibaar voclit, dat ontstaat, wanneer 1 deel poeder van saleb met 99 deelen kokend water wordt geschud.

Mucilago tragaamthae, tragacantslijm. Eene homogene massa, door vermenging van 2 deelen tragacantpoeder met 98 deelen gewoon water bereid.

Olea volatilia depurata.

Gezuiverde vluchtige olien.

Het zuiveren der vluchtige olien heeft o. a. ten doel, ze

van harsachtige lichamen en kleurstoffen te bevrijden. Deze

zuivering geschiedt, door de vluchtige olien onder toevoeging

#9632; van water te destilleeren, en het destillaat van het mede

overgedestilleerde water te scheiden.

De gezuiverde vluchtige olien, die in de Pharmacopee voorkomen, zijn: oleum cajupntl depumtum en oleum tere-hinthinae depuratum. De eerste is kleurloos of lichtgeel, de laatste kleurloos.

Ozymella.

Azynhonigen.

Oxymella zijn mengsels van gezuiverden honig met azijn-zuur of met geneeskrachtige azijnen, waaraan al of niet suiker is toegevoegd.

Oxymella Scillae bestaat uit Acetum scillae, suiker en gezuiverden honig.

Oxymel Simplex is een mengsel van azijnzuur en gezuiverden honig.

BIS

191

Pilulae. (i). Pillen.

De volgende soorten van pillen zljn in de Pharmacopee opgenomen:

Pilulae Blaudii, die per pil 50 milligram ferrocarbonaat bevatten.

Pilulae lodeti ßrrosi, pilulae Blancardi, met een gehalte van 50 milligram ferroiodide per pil.

Pilulae laxantes, uit Extractum aloes, Radix rhei en Sapo medicatus bestaande.

Pilulae sulfatis chinini, per pil 50 milligram sulfas chi-nini bevattende.

Saturationes (2).

Saturaties.

Onder een saturatie verstaat men in 't algemeen een vloeibaar mengsei, waarin een alcali of een koolzuurzout en eene zuur reageerende stof voorkomen. in zulke ver-houding, dat zij eene ongeveer neutrale oplossing leveren.

In engeren zin verstaat men onder een saturatie eene mixtuur, waarin koolzure alcalien en zuren in bepaalde verhouding op elkander in werkende, een ongeveer neutrale vloeistof leveren, die vrij koolzuur houdt opgelost.

Een dergelijk mengsei vormt de Potio Riveri der Pharmacopee, die als zuur citroenzuur, als alcali natriumcar-bonaat en daarenboven nog eenvoudige stroop bevat.

Pulveres.

Poeders. Vele simplicia worden in den poedervorm , hetzij afzon-

(1)nbsp; Opwyjrda's Recepteerkunst. Bladz. 83.

(2)nbsp; Upwyrda's Becepteerkumt, Bladz. 50.

192

derlijk, of gemengd met andere zelfstandigheden aange-wend. In het eerste geval spreekt men van een enkelvoudig, in het tweede van een samengesteld poeder of van een poedermengsel.

Het tot poeder brengen geschiedt, door de Stoffen te snij-den of op andere wijze in grof verdeelden toestand te brengen, ze bij 50deg;, of, indien zij vluchtige of door bitte ontleedbare zelfstandigheden bevatten, bij ten hoogste 30deg; te drogen en daarna te stampen of fijn te wrijven. Het stampen geschiedt in vijzels, het fijn wrijven in mortieren, terwijl voor het bereiden van poeders in het groot van molens wordt gebruik gemaakt.

Men onderscheidt grove en fijnc poeders.

De grove poeders dienen ter bereiding van andere gale-nische praeparaten, terwijl de fljne poeders ook als zooda-nig worden gebruikt.

De fijnheid der poeders wordt geregeld, door zeven met openingen van verschillende grootte aan te wenden, waar-door de poeders van de nog niet genoegzaam verdeelde simplicia worden gescheiden.

De Pharmacopee schrijft de aanwending der volgende zeven voor:

A.nbsp; voor grove poeders. Zeven van perkament metronde openingen van 1.5, 3 en 5 millimeter in middellijn. De poeders, hiermede verzameld, worden onderscheiden als: A 1.5, A 3, A 5.

B.nbsp; nbsp;voor fijne poeders. Zeven van zijden builgaas met Vierkante openingen, ten getale van 10, 20, 30 of 40 op den lengte-centimeter. De poeders, hiermede verzameld, worden onderscheiden als: B 10, B 20, B 30, B 40.

Voor verschillende Stoffen geeft de Pharmacopee den

193

graad van fijnheid aan, dien de daarvan bereide poeders dienen te bezitten.

Saraengestelde poeders moeten gelijkrnatig gemengd zijn, hetgeen daaruit blijkt, dat het poeder bij zachten diuk geene verschillend gekleurde deeltjes mag doen waarnemen.

In de Pharmacopee zijn de volgende saraengestelde poeders opgenomen:

Pulvis aerophorus, Bruispoeder. Een mengsel van Bicar-bonas natricus, Acidum tartaricum en Saccharum.

Pulvis antacidus, Zuurpoeder. Een mengsel van Garbo-nas calcicus en Carbonas magnesicus.

Pulvis aromaticus, Aromatisch poeder. Een mengsel van Semen cardamom!, Khizoma zingiberis en Cortex cinnarao-mi.

Pulvis gummosus, Samengesteld gompoeder. Een mengsel van Gummi arabicum, Tragacantha en Saccharum.

Pulvis liquiritiae compositus, Laxeerpoeder. Een mengsel van Folia Sennae, Radix liquiritiae, Fructus foeniculi. Sulfur depuratum en Saccharum.

Pulvis Opii Compositus, Samengesteld opiumpoeder. Een mengsel van Opium, Cortex radicis ipecacuanhae en Sulfas kalicus, dat 10 pCt. opium be vat. Het gehalte aan morphine meet dus ongeveer 1 pCt. bedragen.

Resinae.

Harsen.'

Tot de galenische praeparaten rekent men die harsen, welke door middel van spiritus uit de siraplicia worden ge-trokken en uit het spiritueuse uittreksel door verdamping van den spiritus, of gedeeltelijke verdamping van den spiritus en praecipitatie met water, worden gewonnen.

Resina jalapae, Jalappehars. Eene geelbruine bars, die

CiliNKESMIUUELEX.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 13

194

bros, glanzig op de breuk eu gemakkelijk tot pueder wrijf-baar is. Zij vormt een der bestanddeelen van Extractum rhei compositum.

Resina podophylli, Podophyllumhars. Een licht, geel-achtig-grijs-, of eeiiigazins bruinachtig poeder, dat eigen-aardig riekt en zeer bitter smaakt.

Bob.

Under rob verstaat men uene oplossing van suiker in een aftreksel van plantendeelen, die tot de dikte van honig ingedampt wordt of totdat een proefje end er het bekoelen tot gelei stolt. Tot de eerste soortbehoort de JBoamp;^Mmjpen, Rob van jenevervruchten, terwijl Rob samhuci, Yliergelei, een voorbeeld van de tweede soort is.

Sapo aromaticus.

Aromatische zeep.

Eene oplossing van Sapo medicatus en Camphora in Spiritus dilutus, waaraan Oleum rosmarini on Ammonia li-quida zijn toegevoegd.

Slnipi.

titropen.

Stropen zijn oplossingen van suiker in water, in aftrek-sels van plantendeelen of in plantensappen, of mengsels van stropen met andere oplossingen.

Zij worden verkregen, door de suiker bij eene zachle wärmte op te lossen en, zoo niet anders is voorgeschreven, even op te koken. Bij de stropen, bereid met planten-aftreksels, ontstaat hierbij eene schulmlaag aan de opper-vlakte, die, alvorens de stroop gecoleerd wordt, moetver-wijderd worden. Volgens het voorsehrift der Pharmacopee moeten de stropen, na bekoeld te zijn, in droge flesschen

11)5

worden overgebracht. Meer in overeenstemming met het tegenwoordige standpunt der wetenschap is het echter, om de nog warme stropen in vooraf gesteriliseerde flesschen over te brengen.

De plauteuattreksels worden door iniddel van water bij gewone of bij verhoogde temperatuur bereid. Bij Sirupus cinnamomi wordt kaneelwater, bij Öirupus liquiritae ammo-niahoudend water en bij Hirupus rhei eene oplossing van natriumcarbonaat als uittrekmiddel gebruikt.

Stropen moeten helder zijn en niet in gistenden toestand verkeeren. De stropen kunnen, met het oog op hare be-reiding, tot de volgende rubrieken worden teruggebracht. Mengseis:

Sirupus diacodii (bestaande uitS. althaeae en S. papaveris).

Sirupus iodeti ferrosi (een mengsei van J3. simplex en eene versch bereide oplossing van ferroiodide, dat 5 pct. ferroiodide bevat. De stroop meet lichtgroen of eenigszins lichtgeel zijn).

Sirupus ipecacuanhae (een mengsei van S. simplex met 5 pGt. Tinctura ipecacuanhae).

Sirupus opiatus (een mengsei van S. simplex met 5 pCt. Tinctura opii, dat in 100 deelen de werkzame bestanddeelen van 0,5 deelen Opiurapoeder bevat).

Oplossing van suiker in water: Sirupus simplex.

Oplossing van suiker in vrucMensap: Sirupus rubi idaei.

Oplossingen van suiker in plantenaßreksel, Sirupus al-thaeae, S. aurantiomm, S. cinnamomi, S. frangulae, S. liquiritiae, S. papaveris, S. rhei, S. rhoeados enS. sennae.

Solutiones. Oplossingen. De met den naam Solutio aangeduide praeparaten der

196

Phanuacopee ziju of mengsels van vloeistoften, M oplos-singen van een gas, of van een of meer zelfstandigheden in water of spirituö.

Öomiriige oplossingen hebben haar ontötaan aan schei-kundige inwerking te danken en worden, daar zij strikt genomen niet tot degalenischepraeparatenbehooren, slechts volledigheidshalve hier vermeid. Het zljn de volgende:

Solutio acetatis ammonici. Oplossing van ammoniumace-taat, eene vloeistof, die ongeveer 15 pCt. ammoniumacetaat bevat en die verkregen wordt door bij ammonia zooveel azijnzuur te voegen, dat het mengsei zwak zure reactie bezit.

Solutio acetatis plumbici. Oplossing van basisch loodace-taat. Zij bevat ongeveer 18 pCt. lood en wordt uit lood-acetaat en loodglid, onder toevoeging van water, verkregen. Het is eene holdere of slechts weinig troebele, kleurlooze vloeistof, die alcalisch reageert, gemakkelijk kooldioxyde uit de lucht aantrekt, en met vele lichamen, bij vermenging, neerslagen geeft.

Solutio arseniitis kalici composita. Samengesteide oplossing van kaliumarseniiet. Van Carbonas kalicus en Acidum ar-senicosum uitgaande, wordt eene oplossing van Arseniis kalicus bereid, aan welke vervolgens Öpiritus lavandulae en zooveel water worden toegevoegd, dat eene oplossing, over-eenkomende met 1 pCt. Acidum arsenicosum, wordt verkregen (grootste gift per keer 500 milligram, per dag 1 gram).

Solutio ferri alhuminata. Uzerhoudende eiwitoplossing. Uoor vermenging van eene heldere oplossing van kippen-ei wit met eene verdunde ferrichlorideoplossing wordt eene ijzeralbuminaatoplossing verkregen, die, om haar van kris-talloidestoften te bevrijden, aan dialyse wordt onderworpen.

197

Het dialysaat wordt vervolgens, na door verdunning of concentratie op een juist gehalte gebracht te zijn, met 10 pCt. Spiritus cinnamomi vermengd en most alsdan zooveel ijzer bevatten als overeenkomt met 0,25 pCt. ferrioxyde.

IJzerhoudende eiwitoplossing is eene heldere, roodbruine, slechts zwak zuur reageerende vloeistof, die naar kaneel riekt en, na toevoeging van de oplossing van verschil-lende zouten, een overvloedig neerslag doet ontstaan.

Solutio hydralis calcici. Kalkwater. Een uit calciumoxyde boreide oplossing van calcimnhydroxyde, die vandit lichaam ton minste 0,148 deelen in 100 deelen oplossing be vat. De oplossing reageert alcalisch en wordt troebel, door haar to koken of aan de lucht bloot te stellen.

Solutio nitroglycerini, Xitroglycerineoplossing. Na uit een mengsel van sterk zwavelzuur en salpeterzuur, en glycerine, nitroglycerine te hebben bereid, wordt deze afgewasschen, gedroogd en vervolgens in haar 99-voudig gewicht sterken spiritus opgelost. De oplossing bevat dus 1 pCt. nitroglycerine , die, door toevoeging van water, als eene olieachtige vloeistof wordt afgescheiden (grootste gift per keer 25 milligram, per dag 100 milligram).

Solutio pyrophosphatis natrico-ferrkl. Oplossing van na-triumferripyrophosphaat. Eene heldere, lichtgele vloeistof, die uit eene oplossing van een dubbelzout van natrium- en ijzerpyrophosphaat en van natriumchloride bestaat. Zij wordt bereid, door verdunde oplossingen van ferrichlorideoplossing en natriumpyrophosphaat te vormengen.

Solutiones, verkregen door oplossing dor stof in water, zijn:

Solutio chloreti. fernd. Uzerchlorideoplossing met een gehalte van ongeveer 15 pCt. ijzer.

Solutio chlorii. Chlooroplossing (eene geelgroene vloeistof, die ongeveer 0,4 pCt. chloor bevat).

198

Solutionea, verkregen door oplossing dor stof in spiritus, zijn:

Solutio camphorae. Kamferspiritus (eene 10 percentige oplossing van kamfer in verdunden spiritus).

Solutio iodii spirituosa. Spiritueuse joodoplossing (Jodium-tinctuur). Eene 8 percentige oplossing van jodium in sterkcn spiritus (grootste gift per keer 150 milligram, per dag 600 milligram).

Door vermcnging van vlocistotten wordt bcreid:

Solutio ammoniac spiritwjsu an'mttu, eene vlooistof, die uit ammonia, stcrken spiritus on anijsolio besfauit.

Species. Kruiden.

Species zijn mengsels van fljngesneden, gekneusdo of op oene andere wijze toebereide, gedroogde plantondeolen of van plantendeelen en zouten. Zij moeten zooveel mogelijk gemengd en de verschillende bestanddeelen van gelijke ver-deeling zijn.

Species amarae. Bittere kruiden (koortskruiden). Een mengsel van Oranjeschil, Kalmuswortel, Driebladbladen, Alsemtoppen en Gezegende distelkruid.

Species laxantes, Laxeerkruiden, uit Anijsvruchten, Von-kelvruchten, Wijnsteen, Sennebladen en Vlierbloemen be-staande. Om bet soortelijk zwaardere zout zooveel mogelijk met de plantendeelen te vermengen, besprenkelt men de vruchten met spiritus, kneust ze en mengt er bet zout onder.

Species pedoralcs, Borstkruiden. Een mengsel van klap-rozen, Althaeabladen, Althaea- en Zoethoutwortel.

Spiritus. Spiritussen.

Onder spiritus verstaat men öf do chemische vcrbinding

199

OjHj.OH in meer of minder waterhoudenden toestand, of oplossingen van vlu(;htige olio of andere lichamen in alco-holhoudende vloeistoften. De oplossingen van vluchtige olien in spiritueuse vloeistoffen worden bereid door destil-latie van de plantendeelen, welke de vluchtige olie bevatten. met spiritus en water, of door oplossing van vluchtige olien in verdunden spiritus.

DestUlatieproducteii zijn: Spiritus aromaticus, Spiritus cinnamomi en Spiritus cochleariae.

Door oplossing van vluchtige olie worden bereid: Spiritus citri en Spiritus lavandulae.

Het eenige, in do Pharmacopee opgenomen praeparaat, dat met den naam spiritus wordt aangeduid en niet uit-sluitend uit de oplossing van eene vluchtige olie en spiritus bestaat, is de Spiritus Saponatus, zeepspiritus, die door oplossing van Sapo kalinus in een mengsel van Spiritus lavandulae, Spiritus fortior en Aqua wordt bereid.

Suppositoria (1).

Zetpillen.

Indien goen andere sainenstelling voorgeschrevcn is, neme men volgens de Pharmacopee, een mengsel van Cacaoboter met 10 put. eenvoudige zalf om de massa te bo-reiden, welke verhouding echter naar gelang van de tern-peratuur en van het voorgeschrevcn geneesmiddel kan worden gewijzigd. Het geneesmiddel wordt nauwkeurig onder de zalf verdeeld en, nadat deze met de fijn gesneden Cacaoboter is vennengd, de raassa tot den kegelvorm gebracht.

Zoo niet anders verlangd wordt, meet het gewicht van

(1) Optvijrda's Becepteerkumt, Bladz. 182.

200

elke zetpil voor volwassenen 4, voor kinderen 2 gram bedragen.

Tincturae.

Tincturen.

Tincturen zijn aftreksels van simplicia, door middel van spiritus, aether of mengsels van aether en spiritus bereid. In het eerste geval spreekt men van spiritueuse, in het tweede van aetherische tincturen bereid. Een enkele tinctuur, Tinctura acida aromatica, wordt door middelvaneenmeng-sel van zwavelzuur en verdunden spiritus bereid. Bovon-dien worden in de Pharmacopee eenige vloeistoffen met den naam tinctuur bestempeld, die het product zijn van do vermenging van vloeistoffen of van de oplossing van vaste lichamen in vloeistoffen. Dezo tincturen zullen in dit over-zieht als oneigenlijke tincturen worden aangeduid.

De eigenlijke tincturen worden verkregen, door de Stoffen waaruit zij bereid worden te snijden of tot een grof of fijn poeder te stampen, zooals bij elke tinctuur is voorgeschrevon. Diiarna worden zij in goed sluitende flesschen, na met do 5- of lOvoudige hoeveelheid spiritus overgoten te zijn, gedurende 8 dagen onder herhaald schudden gemacereerd. Vervolgens wordt do vloeistof gecoleerd, hetachtergeblevon uitgeperst en het vocht, na bezonken te zijn, geflltreerd.

Do tincturen zijn heldere vloeistoffen, die harsachtige of vluchtige stoffen of verbindingen van alcaloiden in oplossing bevatten. De meeste tincturen worden dien ten-gevolge bij verdunning met water min of meer troebel of doen daarbij een neerslag optreden.

De volgende eigenlijke tincturen zijn in do Pharmacopee opgenomen:

Tincturen, waarvan de verhouding tusschen iegrondstof en don spiritus is als 1 : 5:

201

Tinctura aloes, -asae foetidae, -aurantiomm, -benzoes, catechu, -chinae, -cinnamomi, -eucalypti, -gallarum,-gen-tianae, -myrrhae, -quassiae, -ratanhiae, -secalis, -comuti, succini en -valerianae.

Tincturen, waarvan de verhouding tusschen de grondstof en het uittrekmiddel is als 1 : 10:

Tinctura acidaaromatica, -arnicae, -cantharidum, -castorei, -colchici, -croci, -digitalis, -gelsemii,-ipecacuanhae,-lobeliae en -opii.

In de verhouding van 1: 50 is de Tinctura moschi bereid.

Als oneigenlißke tincturen moeten de volgende, in de Pharraacopee voorkomende, worden beschouwd:

Tinctura acetatis ferrici aetherea. (Een mengsel van So-lutio acetatis ferrici, Spiritus fortior en Acetas aethylicus).

Tinctura aloes composita. (Een mengsel van Tinctura aloüs, T. croci en T. myrrhae).

Tinctura chinae composita. (Een mengsel van Tinctura chinae, T. aurantiorum en T. gentianae).

Tinctura ferri cydoniata. (Bereid, door sap van versehe kweeön en ijzerpoeder te digereeren, te coleeren en in te dampen en vervolgens met spiritus cinnamomi te vermengen. Zij moot ten minste 1,2 pCt. ijzer bevatten).

Tinctura nervina Bestuchefß. (Het product, ontstaan door oen mengsel van Solutio chloreti ferrici, Spiritus fortior en Aether, in goed gesloten flesschen zoolang aan hat zonlicht bloot te stellen, totdat het kleurloos geworden is. De flesschen worden daarna op eene donkere plaats gezet en van tijd tot tijd geopend, totdat de tinctuur eene goudgele kleur heeft aangenomen).

Tinctura rhei aquosa. (Eene geflltreerde oplossing van extractum rhei in water, dat carbonas natricus houdt op^ gelost, waaraan aqua cinnamomi toegevoegd is),

202

Tindum stnjchni. (Eene 1 pereentigc oploäsing vim ux-tractum strychni in verdunden spiritus).

Trochisci (i).

Koekjes.

I)e trochisci der Pharmaeopee worden of met cacao en suikcr of met behulp van suiker en een of meer andere bindmiddelen (Arabische gom, tragacant, zoethoutwortcl of drop) bereid.

Met cacao als vormgevend lichaam komen voor: Trochisci fcrrati (met 100 milligram pyrophosphas ferricus cum citrate ammonico als workzaam bestanddeel per koekjc) en T. san-tonini (met 50 milligram santonin! per koekje).

Unguenta.

Zalven.

De zalven der Pharmaeopee kunnen. wat den aard der grondstof, met behulp waarvan zij bereid worden, betraft, voornamelijk tot drie groepen teruggebracht worden. Van de meeste zalven vomit reuzel het vormgevend lichaam, bij een drietal doet een samengesmolten mengsel van olie en was (Unguentum simplex) daarvoor dienst, terwijl de overige zalven het product zijn van de samensmelting van twee of meer stoften. Eene zalf (Ungt. oxydi hydrargyrici llavi) wordt met behulp van vaseline bereid.

Voor de bereiding van de twee eerste groepen van zalven gelden in het algemeen de volgende regels: Zalven, met in water niet of moeilijk oplosbare lichamen, worden bereid door de medicamenteuse stoften zoo fljn mogelijk te pulvc-riseeren, met een weinig oleum olivarum of glycerine te vermengen en dan nauwkeurig onder de vetmassa te ver-

(1) Opwvjrdo's Recepkerkumt, Bladz. 121.

203

doelen. Zoo inen, voor do verraenging met glycerine of olic, eene te groote hoeveelheid dezer lichamen zou noodig hebben, maakt men door verwarming een gedeelte der votmassa vloeibaar en brengt door middel van deze de verdeeling tot stand.

Bij zalven met in water oplosbare Stoffen (b.v. Jodetum kalicum) worden deze stoffen goed fijn gewreven en, al-vorens ze onder de vetmassa te mengen, in een weinig water opgelost. Slechts bij eene zalf der Pharmacopee wordt hierop eene uitzondering gemaakt en wel bij de bereiding van Unguentum tartratis kalico-stibici. Hier wordt de zeer fijn gewreven tartras kalico-stibicus, in drogen toestand, onder de reuzel gemengd.

De zalven, die door samensmelting worden verkregen , moeten op een waterbad worden bereid. Zij bevatten olio, was, hars, walschot of terpentijn als vormgevende lichamen. Deze worden bij zachte wärmte gesmolten, nauw-keurig met de overige bestanddeelen gemengd en de massa alsdan zoolang geroerd, totdat volledige bekoeling is inge-treden.

Zalven moeten gelijkmatig van consistentie zijn en eene volkomen homogene massa vormen. Zij mögen niet ranzig zijn en moeten de medicamenteuse bestanddeelen in onver-anderden toestand bevatten.

Zalven, met reuzel bereid:

Unguentum acidi borici, -carbonatis plumbici, carbonatis plumbic! camphoratum, -chloreti hydrargyrico-ammonici, -hy-drargyri, -oxydi cuprici, -oxydi hydrargyrici, -oxydi zincici, tartratis kalico-stibici en -sulfuratum compositum.

Deze zalven bevatten als geneeskrachtige stof dat lichaam, naar hetwelk zij genoemd zijn. Ungt. carbonatis plumbici camphoratum bevat behalve carbonas plumbicus nog kamfer,

204

terwijl Ungt. sulfurat. compos, uit carbonas kalicus, sulfur sublimatum, pix liquida, sapo kalinus en adeps bestaat.

Zalven, met Unguentum simplex bereid.

Unguentum acetatis plumbiei basici. Een mengsel van ungt. simplex en solutio acetatis plumbiei basici.

Unguentum iodeti kalici. Een mengsel van kaliumiodide-oplossing en eenvoudige zalf.

Unguentum mezerei. Een mengsel van extractum mezerei en ungt. simplex.

Samengesmolien zalven.

Unguentum diachylon Hebrae. Grelijke deelen Emplastrum oxydi plumbiei en oleum olivarum.

Unguentum elemi. Elemi, adeps, cera flava en terebin-thina.

Unguentum leniens. Cera flava, cetaceum, oleum olivarum, aqua en oleum rosarum.

Unguentum picis. Oleum olivarum, cera flava, colopho-nium en pix.

Unguentum terebinthinaceum. Oleum olivarum, cera flava, terebinthina en balsamum peruvianum, rood geklourd door middol van de kleurstot van het santelhout.

Vina medicata. Oeneeskrachtige wijnen.

Do wijnen der Fharmacopee zijn of oplossingen van con of moer Stoffen in malagawijn, of uittreksels van planten-deelen, met behulp van een mengsel van malagawijn en spiritus of door achtereenvolgende uittrekking met spiritus, wijn en water bereid.

Tot de oplossingen kunnen worden teruggebracht ;

Vimmi amarum, eene oplossing van casearille-, duizend-

205

guldenkruid-, gentiaan- en gezegende-distelkruidextract in wijn, waaraan oranjeschillentinctuur is toegevoegd.

Vinum stibiatum, eene oplossing van 2 deelen tartras kali-co-stibicus in 500 deelen wijn.

Vinum tar trat is kalici ferraM, eene oplossing van tartras kalicus ferratus in een mengsel van wijn en water. (Het ijzergehalte bedraagt ongeveer 1 pCt.)

Uittreksels van plantendeelen zijn:

Vinum chime, bereid door poeder van Kinabast achtereenvolgens met verdunden spiritus, wijn en water uit te trekken en in het vocht suiker op te lossen.

Vinum Cokhici en vinum ipecacuanhae zijn uittreksels van colchicumzaad en bast van ipecacuanhawortel, door middel van een mengsel van 9 deelen wijn en 1 deel verdunden spiritus bereid. (Van vinum colchici bedraagt de grootste gift per keer 2 gram, per dag 6 gram).

Vinum opii aromaticum, een uittreksel van saffraan, kaneel, kruidnagelen en opiumpoeder, met behulp van een mengsel van wijn en spiritus bereid. In 100 gram van dezen wijn is het oplosbare van nagenoeg 10 gram opium aanwezig, zoodat het morphinegehalte 0,91 pCt. bedraagt. (Grootste gift per keer 1 gram, per dag 4 gram).

#9632;im

Lijst van looizuurhoudende geneesmiddelen, die noch als zoodanig, noch, in den vorm van een himncr praeparalen legeli/jk met ijjzerzouten of alcaloideachtige llchamen kunnen worden toegediend, zonder veranderingen te ondergaan.

Catechu.

Cortex fruetus aurantii.

chinae.

cinnamomi.

granati.

quebracho.

quercus.

salicis. Folia digitalis.

juglandis.

Folia ortosiphonis.

uvae ursi. (Jallae. Gainbir. Kino.

Petala rosae (bevatten geen looizuur doch Quercitrine). Radix ipecacuanhae. ratanhiae. rhei.

1031

BLADWIJZER.

Alizarinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 24.

Alkanna tinctorianbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;22.

Abietineae

Abietinezuur

Abrine

Abrus precatorius

Acacia Catechu 103

Senegal

Suma Aceta Acetum digitalis .

scillae Acidum benzoicum Aconitine

Aconitum Xapellus Acorine

Acorus Calamus Adeps suillus Adonidine Adoniskruid Adonis vernalis Aesculine

Aether cum spiritu Aether met spiritus Afkooksels Aftreksels Agar-Agar Agaricine Agaricus albus Agathis loranthifolla Alantkamfer Alantol Alantswortel Alantzuur Mbaan

159.nbsp; nbsp; nbsp;Alkanninenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;22.

134.nbsp; nbsp; nbsp;Alkannawortelnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 22.

116.nbsp; nbsp; nbsp;Aloenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 161.

115.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; barbadensisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 161.

152.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; capensisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;161.

124.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; curassavicanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 161.

162.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; hepaticanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;161.

178.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Kaapschenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;162.

178.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; lucidanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;162.

178.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; socotrinanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 161. 139.nbsp; nbsp; nbsp;Aloebitternbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;162.

4, 55.nbsp; nbsp; nbsp;Aloeharsnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;162.

4, 54.nbsp; nbsp; nbsp;Aloinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;162.

29.nbsp; nbsp; nbsp;Alpinia officinarumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 31.

29.nbsp; nbsp; nbsp;Alpininenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;31.

173.nbsp; nbsp; nbsp;Alsemtoppennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 65.

55.nbsp; nbsp; nbsp;Althaea officinalis 15, 68.

55.nbsp; nbsp; nbsp; Amandelennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;113.

56.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; bitterenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 113. 1, 48.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; zoetenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 113.

179.nbsp; nbsp; nbsp;Amandelolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 155. 179.nbsp; nbsp; nbsp;Ammoniacumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;131. 181.nbsp; nbsp; nbsp;Amygdalaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;113. 188.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; amaraenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;113.

2.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; dulcesnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 113.

3.nbsp; nbsp; nbsp; Amygdaline 113, 114. 3.nbsp; nbsp; nbsp;Amylumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;122.

135.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Marantaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 122.

26.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Solaninbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 122.

26.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; Triticinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 122.

25.nbsp; nbsp; nbsp;Amyrinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;137.

26.nbsp; nbsp; nbsp;Anamirüi (Jocculusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;93.

129.nbsp; nbsp; nbsp;Anacyclus Pyrethrum 25.

208


	Andira Araroba	121.
	Anethol	147, 149.
	Angelicazuur	17.
	Anijsolie	14G.
	Anijsvruchten	98.

Atropinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 22, 60, 76.

Axungianbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;173.

Azijnen, geneeskrachtige 178. Azijnhonigennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;190.

Anthemis nobilisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 88.

Apis mellifica 167, 172. Appelzuur 103, 104, 106. Aqua aurantiorum 147, 179.

cinnamominbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 179.

citrinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 149, 179.

florum aurantii 84.

foeniculi 149, 179.

laurocerasi 73, 179.

laxativaViennensisl88.

menthae piperitae 179.

naphaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 84.

picisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 159, 179.

plumbinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;179.

rosarum 151, 179. Aquae aromaticaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 179.

Arabinezuurnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 124.

Arabische gomnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;124.

Arachinezuurnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 156.

Ararobanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 121.

Arbutinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;75.

Arctostaphylos uva ursi 74. Argillanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 175.

Aristolochia Serpentaria 33. Arnica montana 34, 89. Arnicinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 89.

Artanthe elongatanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 67.

Artemisia Absinthium 65. Cinanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;87.

Asa foetidanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;133.

Asparaginenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 15.

Aspidium Filix masnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 7.

Aspidosperma Quebracho 48. Apidosperminenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 48.

Astacus üuviatilisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 171.

Astragalus-soortennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 125.

Atropa Belladonna. 22. 60, 75.

Balsamanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 139.

Balsamea Myrrhanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;131.

Balsamum Canadensenbsp; nbsp; nbsp;140.

Copaivaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 143.

dipterocarpinbsp; nbsp;141.

gurjunaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 141.

peruvianum.nbsp; 142.

tolutanumnbsp; nbsp; nbsp;143.

vitae Hoff-mannil42,147,149,151,180.

Balsem, Hoffmann'snbsp; nbsp; nbsp; 180.

Balsemsnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 139.

Barnsteennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;135.

Barnsteenzuurnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 135.

Barosma betulinanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;69.

crenulatanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;69.

serratifolianbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;69.

Bassorinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 125.

Beerendruifbladerennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 74.

Benzaldehyde 147,nbsp; 149.

Benzoenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 138.

Benzoezuur 130, 139,nbsp; 143. Benzoezure benzoresino-

lesternbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 139.

, siaresino tan-

nolesternbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 139. Berberine 14, 32.

Bergamotolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 146.

Berkenteernbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 160.

Berkenteerolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 160.

Beta vulgarisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;123.

Betula albanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 148.

Beukenteerolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 160.

Be vergeilnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 170.


	lo'j
Bilzenkruid	59.	Calumbine	14.
Bilzenkruidbladeren	75.	Campechehout	36.
Bitterzoet	35.	Camphora	146.
Bloedzuigers	166.	Canadabalsem	140.
Duitsche	167.	Cannabine	54.
Hongaarsche 167.		Cannabinon	54.
Bolus	175.	Cannabis sativa	54.
alba	175.	Cantharides	165.
wltte	175.	Cantharidine	165.
Boomwol	120.	Capita papaveris	95.
Borneol 151	, 153.	Capsa'icine	105.
Borneolacetaat	158.	Capsicum annuum	105.
Borneolformiaat	153.	Capsulae cum balsarno
Borneolisovalerianaat	153.	copaivae	180.
Boschbessen	104.	Capsulae gelatinosae	180.
Boswölliasoorten	130.	Capsulae papaveris	95.
Braaknoten	116.	Capsules, gelatineuse	180.
Braakwortel	23.	Cardamom	91.
Brassica nigra 109,	152.	Carmijnzuur	166.
Brayera anthelminthica	86.	Carrageen	1.
Bromium	174.	Carum Carvi 90,	149.
Brucine	117.	Garvol 77, 149,	151.
Bruispoeder	193.	Caryophylleen	147.
Bryoidine	137.	Caryophylli	84.
Buccobladeren	69.	Caryophyllus aromaticus 84.
Bulbus scillae	34.	Cascara sagrada 43,	186.
Burseraceae	137.	Cascarillebast	44.
Butymm cacao	155.	Gascarilline	44.
		Cassia acutifolia	74.
c.		angustifolia	73.
		lignea	42.
Cachou	1.62.	Castor Fiber var. Ame
Cacaoboonen	110.	ricanus	170.
Cacaoboter	155.	Castoreum	170.
Cadeolie	159.	Catechine	163.
Gadineen	151.	Catechu 162,	206.
Calabarine	115.	Catechulooizuur	163.
Calabarzaad	114.	Cathartinezuur	73.
Calciumcarbonaat	171.	Cathartomanniet	73.
Calciumphosphsiat	171.	Ceylonsche kaneel	42
Calumbawortel	13.	Cera	172.
Calumbazuur	14.	alba	172.

^fl


gt;		*#9632;2*	10
	Cera tlava	172.	Cinnamoinuin Cassia	42.
	Cerine	172.	Zeyla-
	Cervus Elaphus	171.	nicum 41,	148.
	Cetaceum	172.	Oitroenolie	148.
	Cetraria Islandica	5.	Citroenschil	97.
	Cetrarine	6.	Citroenzuur 103,	104.
	Charta antasthma-		Citrol	149.
	tica 75, 76, 78,	180.	Citrullus Colocynthis	105.
^:₍;	epispastica 140,	180.	Citrus Bergamia	140.
f	sinapizata 110,	181.	Limonmn 97,	148.
	Chartae medicatae	180.	vulga-
¹	Chaulmogravet	156.	ris 69, 84, 96,	140.
#9632;	Chavicine	93.	Claviceps purpurea	4.
	Chelidonine	56.	Cnicine	66.
i¹	Ghelidonium majus	56.	Cnicus benedictus	65.
	Chelidoxanthine	56.	Cocabladeren	71.
	Chelerythrine	56.	Cocaine	71.
#9632;	China liquida 50,	186.	Coccionella	160.
	Chinazuur	49.	Coccus Cacti	106.
5	Chineesche kaneel	42.	Cochenille	166.
	Chinidine	49.	Oochlearia officinalis	56
;	Ghinine	49.	Codeine	126.
	Chinovazuur	49.	Coffeine 110, 111,	121.
gt;	Chinovine	49.	Colchicine 28,	108.
	Ghlorophyl	157.	Colchicum autuin-
	Cholesterine	174.	nale 27,	107.
	Choline	114.	Colchicumzaad	107.
	Ghondrus crispus	1.	Collodium elasticum 158	,180.
	Chrysarobine	121.	veerkrachtig	180.
	Chrysophaan	12.	Colocynthine	106.
	Chrysophaanzuur	73.	Colophonium	134.
	Cibotium-soorten	120.	Condurangine	48.
	Cinchona Galisaya	51.	Condurangobast	48.
	macrocalyx	51.	Coniine 59	, 99.
	micrantha	51.	Conium maculatum 5b	, 99.
	officinalis	51.	Conserven	181.'
	succirubra	49.	Convallaria Kruid	53.
	Cinchonidine	49.	Convallaria majalis	53.
	Cinchonine	49.	Convallamarine	54.
	Gineol 147, 149, 151,	153.	Convallarine	54.
	Cinnameine	142.	Convolvuline	21.
	Citniainomuin Oamph.	146.	Convolvulus Scammonia 128,

#9632;211


Conydrlne		5y.	Crotonoliezuur	156
Copaifera-soorten		148.	Cubeba offlcinarum	92
Copaivabalsem		148.	Cubebae	92
Coriandrum sativum		101.	Cubeben	92
Cornu cervi		171.	Cubebine	92
fj	praeparatum	171.	Curcuma longa	31
	raspatum	171.	Curcumawortel	31
Cornutine		5.	Ourcumine	31
Cortex		89.	Cyaanwaterstofzuur
	aurantiorum	96.	147, 149,	179
%	Cascarillae	44.	Cydonia vulgaris 108,	112
fj	Chinae 49,	206.	Cynanchum Arghel	74
J)	Calisayae	51.	Cynips Gallae tinctoriae 118
fl	, flavus 5C	raquo;, 51.
raquo;	fuscus	oO,	D.
raquo;	Huanuco	51.	D.
raquo;	Loxa	51.
raquo;	regius	51.	Daemonorops Draco	135.
?;	,, ruber 50, 52.		Dammara orientalls	135
jj	Cinnamomi 41,	206.	Dammarhars	135.
)}	Condurango	48.	Dammarylzuur	135.
}}	frangulae	48.	Daphne Mezereum	47.
}}	fructus aurantir96,206.		Daphnine	47.
jj	citri	97.	Datura Stramonium 75	,116.
})	granati	102.	Decocta	ISO.
n	granati 45,	206.	Decoctum cornus cervi
})	granatorum	102.	comp.	180.
jj	hamamelidis	45.	Digitale'ine	79.
jj	mezerei	46.	Digitaline	79.
jj	peruvianus fuscus	51.	Digitalis purpuraea	79.
V	regius	50.	Digitonine	79.
raquo;	ruber	52.	Digitoxine	79.
Cortex quebracho 48,		206.	Dipenteen 147, 149,	151.
n	quercus 40,	206.	Dipterocarpu s- soorten	141.
n	quillajae	47.	Doodkruid	60.
n	rhaninipurshianae43.		bladeren	75.
n	salicis 41,	206.	wortel	22,
ii	simarubae	42.	Doornappelbladeren	75.
ii	syzygii .Taiiibolan46.		Dooi-nappelzaad	116.
Crocus sativus		81.	Doreina Amraoniacum	131.
Croton Eluteria		44.	Drakenbloed	135.
Oroton Tiglium		156.	Drieblad-bladereo	80.

51-2


Drop	103.	Ergotinu	in	5.
Druiyensuiker	168.	Erythraea eentauriura		63.
Duivelsdrek	133.	Exythrocentaurine		64.
Duizendguldenkruid	63.	Erythroxylon Coca		71.
Dulcamarine	35.	Eserine		115.
		Eucalyptol 72,		149.
E.		Eucalyptusbladen		71.
		Eucalypt	us globulus	71.
Edelhert	171.	Eucalyptusolie		148.
Eikenbast	40.	Eucalyptus- soorten		148.
Elaeopt	145.	Eucheuma spinosum		2.
Elaeosacchara	181.	Eugenia	caryophyllata	146.
Elaeosaccharum	145.	Eugenol	85, 147, 149,	153.
Electuaria	181.	Exogonium Jalapa		21.
Electuarium cate-		Extracta	160,	183.
chu 42, 109, 127, 173,	182.	laquo;	aetherea	184.
Electuarium Sennae		raquo;	aquosa .	133.
compositum 104,	182.	w	tluida	186.
Elemi	137.	raquo;	liquida	186.
Elemizuur	137.	raquo;	per expressione
Elettaria Cardamomura	91.		parata	184.
Emetine	23.	n	sicca	185.
Emodine 12	, 43.		spirituosa	183.
Emplastra	182.	n	aquosa	184.
Emplastrum adhaesi-		ii	spissa	186.
vum 134.	182.	Extracten, 160,		183.
Emplastrum aromati-		raquo;	aetherische	184.
cum 85, 130, 140, 151	158.	u	dikke	186.
	182.	I?	door uitper-
Emplastrum canthari-			sing bereide	184.
dum 134, 140, 165,	182.	ii	droge	185.
Emplastrum gummo-		ii	narcotische	186.
sum 132, 140,	182.	ii	spiritueuze	183.
Emplastrum hydrargyri	182.	u	spiritueuze-
oxydiplum	-		waterige	184.
bici	182.	II	vloeibare	186.
Empyreumatische Stof-		II	waterige	183.
fen	158.	Extractum aconiti 184		186.
Emulsine	114.	raquo;	aloes 162,183,186.
Einulsiones	182.	tj	belladon-
Engelwortel	17.		nae 61,184,	186.
Ergotinezuur	5.	ii	calumba 183	186.

2V6


Extractum canna-		Extractum strych-
	bis 54, 188, 186.		ni 117,	184,	186.
n	cardui bene-	!	taraxaci 184		186.
	dicti 188, 186.	?	trifolii flbri-
n	casca-		ni 80,	184,	186.
	rillae 188, 186.	J	Valeria-
i)	centau- rii 64, 488, 186.		nae	184,	186.
igt;	chinae 188, 186.		F.
a	liqui-
	dum 50, 184, 186.	Fagute	sylvatica		160.
i)	colaefluidumlll.	Farina lini			112.
n	colocynthi-	igt;	sinapis		no.
	dis 106, 183, 186.	Feminell			82.
n	conü59, 184, 186.	Fenchon			149.
n	fllicisS, 184, 186.	Fenegriek			114.
*rgt;*	frangulae 183,186.	Ferula soortcn		182,	138.
n	gentia-	Filicine			8.
	nae 183, 186.	Filixzuur			8.
n	graminisl84,186.	Flores	)		81.
n	granati 188, 186.	raquo;	arnicae		89.
n	hamamelidis 45.	raquo;	aurantii		84.
n	helenii 184, 186.	raquo;	brayerae		85.
n	hydrastis li-	-v	chamomillae ro-
	quid. 32,188,186.		manae 88.
a	hyoscia-	M	,, vulgaris 88.
	mi 184, 186.	raquo;	cinae		87.
*tgt;*	liquiri-	quot;	koso		85.
	tiae 164, 184,186.	raquo;	kousso		85.
V	01311127,184, 186.	)!	sambuci		86.
n	physostigma-	t)	tiliae		88.
	tis 115. 184, 186.	Fluavile			129.
i)	purshianae li-	Foelie			83.
	quid. 186.	Foelieolie			150.
n	quassiae 184, 186.	Foeniculum capilla
i)	ratan-	ceum		100,	148.
	hiae 184, 186.	Folia			66.
raquo;	rhei 12, 194, 186.	raquo;	althaeae		68.
raquo;	compo-	raquo;	aurantii		69.
	situm 162, 186.	)?	belladonnae		75.
raquo;	secalis cor-	raquo;	bucco		I'd.
	nuti 5, 184, 186.	n	cocae		71.

214


Folia digitalis 79,		206.	Fructus piperis nigri	91.
ft	diosmao	69.	rubi idaei	103.
n	eucalypti	71.	sarabuci	106.
n	hyoscyami	75.	tamarind!	103.
raquo;	jaborandi	70.	Fungus chirurgorum	2.
i?	juglandis 66,	206	igniarius	3.
quot;	lactucao virosae	80.	laricis	3.
n	lauri	67.
V	laurocerasl	72.	G.
raquo;	raalvae	68.
jj	matico	67.	Gadus Morrhua	174.
7j	menthae crispae	77.	Galangawortel	31.
V	,. piporitae 76.		Galangine	31.
raquo;)	ortosiphonis 78,	206.	Galbanum	132.
?)	rosmarini	76,	Gallae 118,	206.
	salviae	77.	Galluszuur	118.
JJ	sennae	78.	Galnoten	118.
J?	alexandrinae 74.		Gambier	163.
77	tinnevelly	73.	Gambir 163,	201.
J?	stramonii	75.	Garcinia Morella	139.
j;	trifolii flbrini	80.	Garoebast	46.
!?	uvae ursi 74,	206,	Gaultheriaolie	148.
Frambozen		108.	Gaultheria procumbens	148.
Franguline		94.	Gelatina cornus cervi	171.
Fraxious ornus		123.	Gelidium corneum	2.
Fructus anisi		98.	Gelose	2.
	stellati	94.	Gelosine	2.
	'aurantiiimmaturi 96.		Gelsemine	21.
	capsici	105.	Gelsemium nitidum	20.
	eardamomi	91.	Gelsemiumwortel	20.
	carvi	99.	Gemmae	32.
	cocculi	93.	Gemmae populi	52.
	colocynthidis	105.	Geneesmiddelen, samen
	coriandri	101.	gestelde	177.
	cydoniae	102.	Gentiaanwortel	20.
	foeniculi	100.	Gentiana lutea	20.
	juniperi	90.	Gentianose	20.
	lauri	92.	Gentiopicrine	20
	myrtilli	104.	Gentisine	20
	papaveris	95.	Geraniol	151
	petroselini	101.	Gigartina mamillosa	1
	phellandrii	100.	Glandulae lupuli	119

215


Grlandulae Rottlerae	187.	H.
Glycerinnm cum amylo 187.
traga-		Haematoxyline	89.
cantha 125,	187.	Haematoxylon campe-
Glycerolata	187.	chianum	89.
Glycerolaten	187,	Hagenia abyssinica	86.
Glycyrrhiza glabra	18.	Hamamelisbast	45.
Glycyrrhizine 18,	164.	Hamamelis Virginica	46.
Goa poeder	121.	Harsen 138,	193.
Godsgenadekruid	61.	Heemstbladeren	68.
Gom, arabische	124.	Heemstwortel	15.
Gomharsen	129.	Heksenmeel	6.
Gossypium	120.	Heleniumwortel	25.
herbaceum	15.	Helleborelne	88.
soorten	120.	Helleborine	33.
wortel	15.	Helleborus niger	82.
Gonolobus condurango	48.	Hennepkruid, Indisch	54.
Gouwekruid	56.	Herba absinthii	65.
Granaatbast	45.	aconitl	54.
Granaatappelschillen	102.	,, adonidis	55.
Granula	188.	belladonnae	60.
Granulen	188.	cannabis Indicae	54.
Graswortol	29.	cardui benedicti	65.
Gratiola officinalis	(39.	centaurii	63.
Gratioline	61.	chelidonii	56.
Gratiosoline	61.	cochleariae	56.
Guajaconzuur	187.	conii	50.
Guajacum officinale 88	131.	convallariae	53.
sanctum	88.	gratiolae	61.
Guajakhars	136-	hyoscyami	59.
Ouajakharszuur	187.	jaceae	57.
Guarana	121.	lobeliau	64.
Gummi accaciae	124.	majoranae	61.
arabicum	124.	polygalae	58.
Gummi-resinae	128.	sabinae	53.
Gurjunbalsem	141.	thymi	62.
Gutta	129.	violae tricoloris	57.
Gutta-percha	128.	Herbae	58.
Guttagom	129.	Hertshoorn	171.
Gutti	129.	Hesperidine 84, 96	, 97.
Gynocardia odorata	156.	Heulsap	126.
Gynocardiumzuur	156.	Hirudines	166.

21fi


Homoehelidonine	56.	J.
Honig.	167.
Honigsoorten	189.	Jaborandibladeren	70.
Hopbellen	119.	Jalappehars	193.
Hopbitter	119.	Jalappewortol	21.
Hopmeel	119.	Jambulbast	46.
Houtteer	159.	Jambulzaad	112.
Huanuco-Kina	51.	Javakaneel	#9632; 42.
Humulus Lupulus	119.	Jenevervruchten	90.
Hydrastine	M.	Jequirityzaden	115.
Hydrastiswortel	32.	Jervazuur	27.
Hydrastis Canadensis	32.	Jervine	27.
Hydrochinon	75.	Juglandine	67.
Hyoscine	60.	Juglans regia	66.
Hyoscyami-		Juniperine	90.
ne 22,60, 76, 81, 116,	127.	Juniperüs communis	90.
Hyoscyamus niger 59,	116.	oxycedrus	159.
I.		K.
lateorrhiza Calumba	13.	Kabeljauw	174.
Xersch mos	1.	Kajapoetolie	146.
Uslandsch mos	5.	Kalmuswortel	29.
Illicium religiosum	94.	Kamala	120.
verum	94.	Kamfer	146.
Infusa	188.	Kamille, gewone	88.
Infusum hyoscyami ole		Roomsche	88.
osum 75,	188.	Kaneelbast	41.
Infusum sennae compo		Kaneelolie	148.
situm 73, 99, 100,	188.	Kaneelzuur 139, 142,	143.
Inula Helenium	25.	Kaneelzuur-aldehyde	149.
Inuline 25, 2t	., 27.	Kaneelzure-benzo-resi-
Invertsuiker	89.	nol-ester	139.
lodium	174.	Kaneelzure-phenyl-pro-
Ipecacuanhawortel	23.	pyl-ester 139,	142.
Iris Florentina	28.	Kaneelzure-resino-fam-
Germanica	28.	nol-ester	139.
pallida	28.	Karwijvruchten	99.
wortel	28.	Kina, bruine	50.
Isosulfocyaanallyl 110,	153.	h gele	51.
		roode Kinabast	52. 49.

217


Kino 1(53,	'206.	Laurierkersolie	146.
Kinolooizuur	163.	Laurierolie	157.
Kinorood	163.	Lauriervruchten	92.
Klaprozen	82.	Laurine	157.
Klitwortel	24.	Laurinezuur	156.
Koekjes	202.	Laurocerasine	73.
Koemelk	168.	Laurostearine 93,	157.
Koesso	85.	Laurus nobilis 67, 92,	157.
Kokkelskorrels	93.	Lavandula spica	152.
Kolazaad	111.	vera	150.
Kolokwinten	105.	Laxeerpoeder	193.
Koningskina	51.	Lepelbladkruid	56.
Koriandervruchten	101.	Levertraan	174.
Kosine	86.	Liehen Islandicus	5.
Krameria triandra	19.	Lichenine	6.
Kreeftsoogen	171.	Lichesterinezuur	6.
Kreosotum	160.	Lignum campechianum	39.
Kruidnagelolie	146.	' guajaci	33.
Kruidnagels	84.	haematoxyli	39.
Kmisbloemkruid	58.	nyssae	17.
Kruizemuntbladeren	77.	, quassiae	36.
Kwassiehout	36.	santalinum	38.
Kweeen	102.	sassafras 13	, 36.
Kweepitteh	112.	Lijnolie	157.
Kweezaad	112.	Lijnoliezuur	157.
		Lijnzaad	111.
L.		Limoneen 147, 149,	151.
		Linalool 147 , 151,	153.
Lactuca virosa 80.	127.	Linalylacetaat 147,	151.
Lactucarium	127.	Lindebioesem	88.
Lactucazuur	127.	Linimenta	188.
Lactucerine	81.	Linimentum ammo-
Lactucine	127.	niae 188,	189.
Lactucon	81.	Linimentum volatile	189.
Laminaria digitata	127.	Linum usitatissi-
Lapides canerorum	171.	mum 111,	157.
Lappa soorten	24.	Liquidambar Orientale	141.
Larix decidua	139.	Lischwortel	28.
Latices	125.	Lobelia inflata	64.
Latuwbladeren, vergiftig	e 50.	Lobeliakruid	64.
Laudanum	126.	Lobeliazuuv	65.
Laurierbladeren	73.	Lobeliqe	65.

218

Loodwater

Lorkezwam Loxa Kina Lupuline . Lupulinum Lycopodium Lycopodium clavatum Lytta vesicatoria Maankoppen Maanzaad Macis

Magnesiumphosphaat Mallotus philippinensis Malvabladen Malva rotundifolia sllvestris Manna

canellata depurata Manniet

Maranta arundinacea Mariolein Masticine Mastik Mastix Mastixzuur Maticobladeren Matricaria chamomilla Meconine Meconzuur Meekrapwortel Mel

album

commune

crudum

depuratum 168,

rosa turn 85, 168, Melaleuea minor Melksappen Melksuiker Mella Mentha crispanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 77,

17'.raquo;.nbsp; nbsp; nbsp;Mentha piperita 76,nbsp; 150.

3.nbsp; nbsp; nbsp;Mentheennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 151.

51.nbsp; nbsp; nbsp;Menthol 70,nbsp; 151.

119.nbsp; nbsp; nbsp;Menthonnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 151.

119.nbsp; nbsp; nbsp; Menyanthis trifoliatanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 80. ö.nbsp; nbsp; nbsp;Menyanthinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;80. ti.nbsp; nbsp; nbsp;Methylconiinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;59.

105.nbsp; nbsp; nbsp;Methylhydrochinonnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;75.

95.nbsp; nbsp; nbsp;Moederharsnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;132.

109.nbsp; nbsp; nbsp;Moederkoornnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;4.

93.nbsp; nbsp; nbsp;Monnikskapkruidnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 54.

171.nbsp; nbsp; nbsp;Monnikskapwortelnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;li.

120.nbsp; nbsp; nbsp; Morphinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 126. 68.nbsp; nbsp; nbsp;Moschusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 169. 68. ex vesicisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 169. 68. in vesicisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;169.

12o. moschiferusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp;169.

123.nbsp; nbsp; nbsp;Mosterdolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;152.

123.nbsp; nbsp; nbsp;Mosterdzaadnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 109.

124.nbsp; nbsp; nbsp;Mucilaginesnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;189. 122.nbsp; nbsp; nbsp;Mucilage gummi

61. arabici 125,nbsp; 189.

138.nbsp; nbsp; nbsp;Mucilage salebnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 190. 137. tragacan-

137.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; time 125,nbsp;-190.

138.nbsp; nbsp; nbsp;Muskaatboternbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 157. 67.nbsp; nbsp; nbsp;Muskaatnootnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;108. 88.nbsp; nbsp; nbsp;Muskusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;169.

126. Chineeschenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;170.

126. Tibetaanschenbsp; nbsp; nbsp; 170.

23. Tonkineeschenbsp; nbsp; nbsp;170.

107.nbsp; nbsp; nbsp;My cosenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;5.

167.nbsp; nbsp; nbsp; Myricinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;172.

168.nbsp; nbsp; nbsp;Myristica fra-

168.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;grans 93, 108, 150, 157.

189.nbsp; nbsp; nbsp;Myristicinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 151.

189.nbsp; nbsp; nbsp;Myronzuur kalium 110,152.

146.nbsp; nbsp; nbsp;Myrosinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 110, 152.

f2o.nbsp; nbsp; nbsp;Myrrhanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;131.

168.nbsp; nbsp; nbsp;Myrrhenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 131.

189.nbsp; nbsp; nbsp;Myrtolnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 151.

150.nbsp; nbsp; nbsp;Myrtus communisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 151.

219


	N.		Oleum foeniculi		148
			raquo;	gaultheriae	148
Narceine		126.	n	gynocardiae	156
Narcotine		12G.	n	jeeoris aselli	174
Noteboombladeren		66.	raquo;	. cum
Nuclet		67.		benzoate ferrico	174
Nux	moschata	109.	raquo;	jeeoris aselli cum
n	vomica	116.		iodeto ferroso	174
Nyssa aquatica		17.	n	juniperi empyreu
				mat.	159
	o.		V	lauri 93,	157
			n	laurocerasi	148
Oenanthe Phellandrium		100.	raquo;gt;	lavandulae	150
Olea	aetherea	141.	n	lini	157
Oloa	europaea	158.	n	macidis	150
Olea	pinguia	154.	*tgt;*	menthae crispae	150
Olea volatilia		144.	V	piped-
Olea	depurata	190.		tae	150
0 leine		173.	raquo;	myristicae 109,	157
Oleum amygdalarura		155.	n	aethe
v	laquo;			reum	109.
	aethereum	146.-	n	myrti	150
n	anisi	146.	n	neroli	81
W	aurantiorum	146.	n	nucistae	106
raquo;	bergamottae	146.	v	olivarura	158.
raquo;	betulae empy-		raquo;	petrae	176
	reumaticum	160.	raquo;	ricini	158
raquo;	cacao	155.	n	rosarum	150
raquo;	cadinum	159.	jj	rosmarini	150
raquo;	cajuputi	146.	7}	rusci	160.
raquo;	depura-		rj	sabinae	150.
	turn 147.	190.	ft	santali	152
gt;;	carvi	148.	n	sassafras	152.
gt;J	caryophyllorum	14C.	13	sinapls	152
raquo;	castoris	158.	0	spicae	154
raquo;	cinnamomi	148.	n	terebinthinae 140	152
raquo;	citri	148.	ti	de-
raquo;	crotonis	156.		puratum 153,	190
V	eucalypti	148.	??	valerianae	153.
n	fagi empyreu-		Olibanum		130.
	mat.	160.	Olien,	aetherische	144
n	florum aurantii	84.	tj	gezuiv. vlucht.	190.

220


Ülien, vette	154.	Pelletierine		46.
vluchtige	m.'	Pengawar Djambi		120.
Oliesuikers	181.	Peper, Spaansche		105.
Olijfolie	158.	zwarte		91.
Ononine	19.	Pepermuntbladeren		76.
Ononis spinosa	11).	Percha lamellata		129.
Opium	126.	Perubaisem		142.
Ophrydeae	11.	Petala rosae	85,	206.
Oplossingen	195.	rhoeados		82.
Oranjebladeren	69.	violae		83.
Oranjebloesem	84.	Peterselievruchten		101.
Oranjeschil	96.	Petroleum		176.
olie	140.	Petroselftium sativum		101.
Oi-anjevruchten, onrijpc	) 96.	Pljellandreen		149.
Orchis-soorten	11.	Phosphorus		174.
Origanum Majorana	61.	Physeter macrocephalus		172.
Ortosiphonine	79.	Physostigma venenosum 114.
Ortosiphon Stamineus	78.	Physostigmine		115.
Oryza sativa	122.	Picraena excelsa		37.
Oxymel scillae 168,	190.	Picrasmine		37.
simplex 168,	190.	Picrotoxine		93.
Oxymella	190.	Piinhars Pik Pili .cibotii		134. 160. 120.
P.		Pillen Pilocarpine		191. 71.
Paardebloemwortel	2(5.	Pilocarpus pennatifolius		70.
Palaquiumsoorten	128.	Pilulae		191.
Palmitinezuur	126.	arsenicales		92.
Palmitinezure-cethyl-		asiaticae		92.
aether	178.	Blaudii		191.
Papaver Khoeas	82.	- iodeti ferrosi 169		,191.
somniferam 9 5	, 126.	rufi		131.
Papavervruchten	95.	sulfatis chinini		191.
Papaverzaad	109.	Pimpinella Anisum	98,	146.
Papieren, medicinallaquo;	180.	Pineen 149,	151,	153.
Paraffine	151.	Pinites succinifer		1S5.
Parilline	11.	Pinus balsamea		140.
Pasta Guarana	131.	soorten 134,	140	, 152.
Paternosterzaden	115.	Piper nigrum		91.
Paullinia sorbilis	121.	Piperine		92.
Payena-soorten	128.	Pistacia Lentiscus		137.

221

Fix liquida

solida Pleisters Podophylline Podophyllum peltatum Podophyllumwortel Poeders fljne grove Pokhout Polychroite Polygala amara senega Polygalamarine Polygalazuur Poly poms fomentarius

officinalis Poortje

Populierknoppen Populine Populus-soorten Potio Eiveri Praeparaten, Galenische Prangwortel Protopine Primus Amygdalus 113,

Laurocerasus Pseudojervine Psychotria Ipecacuanha Pterocarpus Marsupium nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;Santalinus

Pulpa tamarindorum

cruda Pulveres Pulvis aerophorus

antacidus

aromati- #9632;

cus 30, 42, 91,

Goa

gummosus 120,

liquiritiae compo-sjtus 18, 73, 100,


159.	Pulvis opii	126.
160.	composi-
182.	tus 23, 127	193.
33.	Punica (iranatum 45,	102.
33.	Punicine	46.
33.	Purshianabast	43.
191.
192.	Q
192.
38.	Quassia amara	37.
82.	Quassiine	37.
58.	Quebrachine	48.
16.	Quebrachobast	48.
58.	Quercetine	163.
16.	Querciet	41.
2.	Quercitrine 85,	206.
3.	Quercua infectoria	118.
106.	. pedunculata	40.
52.	. sessiliflora	40.
52.	Quillaja saponaria	47.
52.	Quillajazuur	47.
191.
177.	R.
19.
56.	Kadix aconiti	14.
146.	alkannae	22.
148.	althaeae	15.
27.	raquo; angelicae	17.
23.	bardanae	24.
163.	belladonnae	22.
38.	bryoniae	14.
	calumba	13.
103.	gelsemii	20.
191.	raquo; gentianae	20.
193.	gossypii	15.
193.	raquo; helenii	25.
	laquo; ipecacuanhae 23,	206.
193.	raquo; jalapae	21.
121.	liquiritiae	18.
193.	raquo; nyssae	17.
	ononydis	18.
193.	raquo; pyrethri	25.

222


Kadix	ratanhiae 18,	20(5.	Ricinus commuuis	158.
M	rhei 12,	206.	Ricinus oliezuur	158.
JJ	rubiae	23.	Ricinuszuur	158.
yj	saleb	11.	Rob	194.
H	saponariae	12.	juniperi 91,	194.
raquo;	sarsaparillae	10.	sambuci 100,	194.
jj	sassafras	13.	Roomsche kamillen	88.
j;	senegae	16.	Rosa damascena	150.
j;	taraxaci	26.	gallica	85.
laquo;	valerianae	24.	Rosmarijnbladeren	77.
Rasura cornus eervi		171.	Rosmarijnolie	150.
Ratanhialooizuur		19.	Rosmarinusofflcinalis 77	,150.
j	rood	19.	Rottlerine	120.
jj	wortel	19.	Rozebladeren	85.
Resina	dammarae	135.	Rozenolie	150.
	guajaci	136.	Rubia tinctorum	23.
gt;j	jalapae 21,	193.	Rubierythrinezuur	. 24.
raquo;	pini	184.	Rubijervine	27.
raquo;	podophylli 33,	194.	Rubus Idaeus	103.
Resinae 133,		193.
Reuzel		173.	S.
Rhabarberwortel		12.
Rhamnusbast		43.	Sabadillezaad	108.
Rhamnus Frangula		43.	Sabadillezuur	108.
raquo;)	Purshiana	43.	Sabina officinalis 53,	150.
Rheumlooizuur		12.	Saccharum	123.
Rheum-soorten		12.	lactis	1(18.
Rhizoma arnicae		34.	offlcinarum	123.
	calami	#9632;29.	Saffraan	81.
jj	curcumae	31.	Safrol	152.
	filicis	7.	Salicine 42, 52.
jlaquo;	galangae	31.	Salicylzure methyles-
jj	graminis	29.	ter 16,	249.
jj	hellebori nigri 32.		Salicylzuur	58.
jj	hydrastis	32.	Saliebladeren	77.
	iridis	28.	Salvia officinalis	77.
JJ	podophylli	33.	Sambucus nigra 86,	106.
jj	serpentariae	33.	Sandelhoutolie	152.
	veratri	27.	Sanguis draconis	13G.
	zinstiberis	30.	Sanguisuga medinalis	166.
Rhodinot		151.	officinalis	166.
Bboeadine		83.	Santaline	38

228

rfantalum albumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;152.

Sandelhoutnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 38.

\ Santoninenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 88.

Sapoaromaticus 147,151,194.

kalinusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 158.

medicatusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 158.

Saponaria officinalisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 12. Saponine 13, 47.

Sapotaceaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 128.

Sapotoxinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 47.

Sarsaparillesaponinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 11.

Sarsaparille wortelnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;10.

Sarsasaponinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;11, Sassafras officinalis 13, 152.

olienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;152.

wortelnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;13.

Saturatiesnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 191.

Saturationesnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 191.

Scammoniumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 128.

Sclererythrinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;5.

Seleroiodinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 5.

Sclerotinezuurnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;5.

Scleroxan thinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 5.

Scheerlingkruidnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;58. Schoenocaulon officinale 108.

Scillabolnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 34.

Scillinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 35.

Scillipicrinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;35.

Scillitoxinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 35.

Secale coanutumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 4.

Semen abrinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;115.

cacaonbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 110.

calabarnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 114.

cinaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 87.

colaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;111.

colchicinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;107.

cydoniaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;112.

foeni graeeinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 114.

hyoscyaminbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 116.

,. jequiritynbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 115.

lininbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 111.

myristieaonbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;108.

Semen papaverisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 109.

physostigmatisnbsp; nbsp;114,

sabadillaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 108.

santonicinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 87.

sinapisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 109.

stramoniinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 116.

strophantinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;117.

strychninbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 116.

syzygii jambol.nbsp; nbsp;112.

Seminanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;106.

Senegawortelnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 16.

Seneginenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;16.

Sennaerolnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 73.

Senna parvanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;74.

Sennapicrinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;73.

Sennabladerennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;73. Alexan-

drijnschenbsp; nbsp; nbsp;74. Tinnevilly 73.

Sevenboom kruidnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;53.

olienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;150.

Simaruba officinalisnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 42.

Simarubabastnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 42.

Simarubinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;43.

Sinigrinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;110.

Sirupinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 194.

Sirupus althaeae 15.nbsp; 195.

aurantiorumnbsp; nbsp; nbsp; 195.

cinnamomil2,nbsp; nbsp;195.

diacodiinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;96, 95.

frangulaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;195.

iodeti-ferrosinbsp; nbsp; nbsp; 195.

ipecacuanhaenbsp; nbsp; nbsp;195.

liquiritiaenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;195.

opiatus 127,nbsp; 195.

papaveris 96,nbsp; nbsp;195.

rheinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;195.

rhoeados 83.nbsp; 195.

rubiidaei 103,nbsp; nbsp;195.

sennae 78,nbsp; nbsp;19g.

simplexnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;195.

vlolarumnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 83.

224

Slaapbollennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;95.

Slangenwortelnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;33.

Slijinennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;189.

Smeerselsnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;188.

Smetpoeder #9632;nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;ö.

Smilax-soortennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 10.

Solaninenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 35.

Solanum Dulcamaranbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;35.

tuberosum 122. Solenostemma Argel 74. Solutioacetatisammonici 196. Solutio ammoniae spiri-

tuosa anisata 147, 198. Solutio arseniitis kalici

compositanbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 19G.

Solutio camphorae 147 , 198. Solutio chloreti ferrici 197. Solutio chloriinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;197.

ferri albuminata 196.

hydratis calcici 197.

iodii spirituosa 198.

nitroglycerini 197.

,, pyrophosphatis

natrico ferrici 197. Spaansche vliegennbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 164.

Speciesnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 198.

amarae 29, 65,

66, 80, 97, 198.

laxantes 73, 87,

99, 100, 198.

pectorales 15,

18, 68, 83, 198. Sperma cetinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 172.

Spermacetiolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;172.

Sphacelinezuurnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 5.

Sphaerococcus compressus 2.

Spiritus cochleariae 57, lavandulae 151, , saponatus

Splitvruchten

Stearine zuur

Stearopt

Steenolie

Steranijs

Sterculia acuminata

Stigmata croci

Stipites dulcamarae , laminariae

Storax

Strooipoeder

Stropen

Strophantjne

Strophantus hispidus nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;Kombe

_Bnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;zaad

Strychnine

Strychnos nux vomica zaad

Stuifpoeder

Styracinenbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 139,

Styrax Benzoin liquidum

Styrol

Succinum

Succus liquiritiae

Suiker

Sus scrofa

Summitates absinthii

Suppositoria

Syzygium Jambola-nrannbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;46,

199. 199. 199.

98. 173. 156. 145. 176.

94. 111.

81.

35. 1. 141. 6. 194. 118. 117. 117. 117. 117. 116. 116. 6. 142. 138. 141. 142. 135. 163. 123. 173.

65. 199.

112.

Spijkolienbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; 152.

Spiritusnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;198.nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;T.

aromaticus 42, 62, 85, 102, 109, 299. Talcum Spiritus cinnamomi 42, 199. venetum Spiritus citrinbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;199. Talk

175. 175. 175.

225


Tamarinden	103.	Tinctura castorei 170,	201.
Tamarindenmoes, nrw	103.	catechu 163,	201.
Tamarindus indica	103.	chinae	201.
Tannine	118.	chinae compo
Taraxacerine	27.	sita 97,	201.
Taraxacine	27.	cinnamomi	201.
Taraxacumwortel	26.	colchici 108,	201.
Taraxacum offlcinale	26.	* '* croci	201.
Terebinthina	139.	digitalis 80,	201.
coinmunis	140.	eucalypti	201.
veneta	140.	ferri cydonia-
Terpenen	145.	ta 103,	201.
Terpentijn	139.	gallarum 118,	201.
olie	152.	gelsemii	201.
Terpinol	147.	' gentianae	201.
Thebaine	126.	ipecacuanhae	201.
Theobroma Cacao HO,	155.	lobeliae	201.
Theobromine 110,	111.	moschi	170.
Thymol	62.	myrrhae 131,	201.
Tliymus Serpyllum	63.	nervina Bestu
vulgaris	62.	cheffii	201
Tiglinezuur	156.	opii 127,	201.
Tijloosknol	27.	quassiae	201.
zaad	107.	ratanhiae	201.
Tijmkruid	62.	rhei aquosa 12	,201.
Tilia platyphyllos	88.	secalis cornu-
. ulmifolia	83.	ti 5,	201.
Tinctura acetatis ferrici		strophanti	118.
aetherea	201.	strychni 117,	202.
, acida aromati	.	succini 135,	201.
ca 30, 42,	201.	valerianae	201.
aloös 162,	201.	Tincturae	200.
composi		Tincturen	200.
ta 162,	201.	Toleen	143.
., arnicae 89,	201.	Tolubalsem	143.
asae foeti-		Toluifera balsamum	143.
dae 133,	201.	Pereirae	142.
,, aurantio-		Tragacant	143.
rum 97,	201.	Tragacantha	125
benzoes 139,	201.	Traumaticine	129
canthari-		Trigonella foenura grae	-
dum 165,	201.	cum	114

226


Trigonelline		114.	Unguentum oxydi hy-
Trioleine	155, 157,	174.	drargyrici	203.
Tripalmit	ine 156,	174.	oxydi hy-
Tristearine		174.	drargyrici
Triticine		BO.	flavi	203
Triticum	repents	29.	oxydi zin-
Trochisci		202.	cici	203.
raquo;	bicarbonatis		picis
	natrici	125.	134, 160,	204.
.'#9632;	catechu 125,	163.	populeum	52.
raquo;	chloratiskalicil25.		simplex	202.
71	ferratae	202.	sulfuratum
raquo;	ipecacuanhae	125.	comp.
quot;	santonini	202.	159,	204.
Tuber aconiti		14.	tartratis ka-
eolchici		27.	lico-stibici	203.
saleb		11.	terebinthi-
Tupelostiften		17.	naceum
			39, 140,	204.
	u.		Wilkensoniil60.
Uncaria	jambir	163.	Urginea maritima	34.
Unguenta		202.
Unguentum acetatis			V.
	plumbici basici 204.
n	carbonatis		Vaatmerk	107.
	plumbici	203.	Vaccinium Myrtillus	104.
u	carbonatis		Valeriaanolie	152.
	plumbici		wortel	24.
	campho-		Valeriaanzuur	24.
	rat. 147,	203.	Valeriana offlcinalis 24,	152.
13	chloreti hy		Valkruidwortel	34.
	drargyrico-		Vanilline 139, 142,	143.
	ammonici	203.	Varemvortel	7.
raquo;	diachylon		Venkelolie	148.
	Hebrae	204.	vruchten.	100.
raquo;	glycerin!	187.	Veratrum album	29.
11	hydrargyri	203.	Veratrumzuur	108.
It	iodetikalici204.		Vette olien	154.
to	leniens		Vina medicata	204.
	151, 173,	204.	Vingerhoedskruidbladen	79.
raquo;	oxydi cu-		Vinum amarum 97,	205.
	prici	203.	chinae	205.


	^VKk^wamp;syi







	BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT

	2911 984 3

	.mmmnmtmmBU



		t

	.

	ENKELYÖÜDIGE EN SAMENGESTELDE

	GENEESMIDDELEN

	(Simplicia en Galenica)

	DOOR

	L. VAN ITALLIE.

	Apotheker te Rotterdam.



	AMSTERDAM, D. B. CENT EN. Bibiiotlieek der Rijksimiveislceit te Utrecht Afd. Diergeneeskunde


	#9632;p

	n ?


	ERRATA.

	I	Van. 1:1 regd 4 v. o, stoat aquomm, h'cs aqtwm. 41 .. 4 v. h. ., querdt ,, querdet, ,, HI' ., ') v. b. ,, nucitnbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; ,, luiciet. ., 75 ., 2 quot;. o. toe tc wegen electuarium sennae compositttm. ., l')U ., 7 r. o. Staat Abitineae, lees AMetineae.

	fitquot;laquo;'


	mim

	-BibUoAeek dec KjksuniversiteiC te UttecVit Afd. Diergeneeskunoe

	iiH



		^I!i;iil^ iHIÜ H)^: Mlltllhii



	i

	^,lquot;^ll''^1lüiiim^^ti



	9 (radix), de wortelstok (rhizoma), de kml (tuber), en de bol (bulbus). De wortd is gekenmerkt door hot ontteeken van blado-ren, ten gevolge waarvan ook geene geledingen of littee-kens van afgovallen bladeren kunnen worden waargenomen. Men onderscheidt hoofd- en bvjwortels, waarvan de eerste uit het worteltje der kiem is ontstaan, terwijlde bijwortcia aan stamdeelen of bladeren bun oorsprong vinden. Do hoofdwortel hecft meestal een gerekten kegelvorm en loopt loodrecht naar beneden; hij kan onvertakt (enkelvou-dig) zijn of vertakMngen dragen. Zijn deze vertakkingen op hare beurt weer vertakt, dan worden de zoo gevormde dünne Organen wortelvezelen genoemd. Zij zijn de draag-sters van de wortelharen. De wortel doet een Uchanm, een top (het smalste ge-deolte) en een voet of basis onderscheiden. Zijn vorm is zeer verschillend, zoodat men spreekt van penwortel, wan-neer de wortel kegelvormig is, en o. a. nog radvjsvormige, knolvormige en rozekransvormige wortels onderscheidt. De wortelstok is een onderaardsch stengelgedeelte, dat in tegenstelling met den wortel, litteekens van afgovallen bladeren en geledingen vertoont. Steeds verkoert de wortelstok aan zijn uiteinde in vermolmden staat en meestal heeft hij den vorm van een afgeplatten cylinder. In den regel ligt hij horizontaal in den grond en. draagt aan den naar beneden gerichten kant wortelvezelen. Ook de knot is een in den grond verborgen stengeldeel, dat uit een of meer stengelleden bestaat. In het laatste ge-val kan men aan den knol geledingen waarnemen. De hol bestaat uit eene verzameling van vleezige, krach-tige bladeren, welke op eene gemeenschappelljke smalle as gezeten zijn.


		'WPMUlH laquo;.mi'l laquo;iP

	10 Wortels. Radices. Hadiz Sarsaparillae. äarsaparillewortel. De bijwortels van verschillende soorten van het geslacht Smilax, die in de moerassige wenden tusschen Mexico tot Peru gevonden worden. De Sarsaparillewortels leverende planten bezitten een hier en daar gezwollen wortelstok, met talrijke , tot 2 M. lange en hoogstens 6 m.M. lange wortels, welke met den wortelstok of meestal daarvan gescheiden in den handel voor-koinen. In het eerste geval worden de wortels met de Stengels van slingerplanten omwikkeld of horizontaal om den wortelstok gebogen, zoodat deze aan het oog onttrok-ken wordt. Worden de bijwortels van het rhizoom gescheiden, dan worden zij tot bundels vereenigd, die door lianen of ster-kere wortels vastgebonden worden. In den kleinhandcl en in de apotheken komen de wortels meestal gespletcn en grof gesneden voor. Naar gelang van afkomst en behandeling worden verschillende soorten van wortels onderscheiden, die hunne namen meestal aan die der uitvoerhavens ontleenen. Zi.j vormen in het algeraeen lange, rolronde ,3^6 m.M. dikke, overlangs gesleufde of gestreepte wortels, die nu eens don-kerbruin dan weer geel of rood van kleur zijn. Op dc dwarse doorsnede blijken zij goheel gevuld en melig, of wel strooachtig ingevallen te zijn. Gene doen op de dwarse doorsnede twee vaste, bruine of geelachtige ringen, den biiit.enbast en de in een kring geplaatste vaatbundels zien, lerwij) de tusschenruimte, aismede het in het midden gele-

	~~niiBiiimmmEBma~~n



	18 Uitwendig roodbruine, overlangs gerimpelde wortels tor dikte van 4 8 m.M., die op de dwarso doorsnede een witten bast en een bleek-citroenkleurig hout doen zien. Zij ziin broos en hebben eene gladde breuk. Renk bezitten zij niet. De smaak is aanvankelijk zoetachtig-bitter, daarna aan-lioudend prikkelend. Het poeder, met water geschud, schuimt sterk. Bestanddeelan: Saponine en Caldumoxolaat. Acmgt'wmd als decoctum. Radix Sassafras. Sassafraswortel. De wortel van Sassafras officinalis. Een oinvangrijke, houtachtige wortel, die in stukken ge-sneden met of zonder den bast in den handel voorkomt. In het laatste geval spreekt men van lignum sassafras. Stukken van 5 8 c.M. dikte, die vaak been en weer gebogen zijn, met eene weeken, kaneelbruinen bast en een week, bruinrood bout, dat licht en gemakkelijk splijtbaar is. In onze Pharmacopee is alleen het hout opgenomen. De reuk is venkelachtig, de smaak zoet. Bestanddeel: Vhichtige olic (uit Safrol en Safreen samen-gesteld). Stam- en takhout, die bijna geen vluchtige olie bezitten, mögen niet gebruikt worden. Radix Calumba. Calumbawortel. De bijwortels van lateorrhim Calumba, Deze zijn kuolvormig verdikt en worden in dwarse schij-ven gesneden, die ¹/^ ^ c.M. dik zijn en eene doorsnede van 8 8 C.M. bereiken. Deze schij ven zijn uitwendig met



	u een grijsbruinün, rimpeligen bast bekleed, die meer naar binnen geelbruine kleur aanneemt. De kern is citroen- of groenachtig geel en aan beide zijden ingedrukt. Behalve 3 4 gordels worden op de schyven talrijke bruin gestippelde stralen waargenomen, alsmede een donkergekleurde ring, die bast en kern Scheldt. De smaak van den wortel is zeer bitter. Bestanddedeii: Galumbine, Oalumbazuur, Berherhie en Zetmeel, Aangewend als decoctum. Praeparaten: E.dractum en Tinctnra. Verwissellng met Radix bryoniae, die eveneens in den vorm van schrijven voorkomt, is buitengesloten door de witte kleur en den smallen bastring, die deze wortel bezit. Radiz Aconiti (Tuber Aconiti). Monnikskap wortel. De gedroogde wortelknollen van Äconitiim NapeUus. Deze zijn 4 8 c. M. lang, hebben een doorsnede van23c.M. en een gewicht van ongeveer 6 gram. Uitwendig zijn zij zwartbruin van kleur, overlangs gerimpeld en met de lit-teekens van bijwortels bezet. Het inwendige is wit en meel- of hoornachtig en vlak op de breuk. Op do dwarse doorsnede bemerkt men eene 5 7 stralige figuur, die het merg omgeeft. De aanvankelijk radijsachtige reuk der knollen gaat bij het drogen verloren. De smaak is aanvankelijk zwak zoet, doch later aanhoudend scherp , hetgeen trouwens aan alle deelen der aconitumplant eigen is. Bestanddeden: Aconitine en verwante alcaloiden, die in afwisselende hoeveelheden, afhankelijk van de groeiplaats

	~~mBBBHBBBmggg~~n



	15 der planten , voürkonien. Aamvending vinden de knollen bij ons te lande weinig. Eadix Althacac. Heemstwortel. De geschilde en gedroogde wortel van Althaea officinalis. Men verzamelt de eenjarige worteis met de krachtlge bij-wortels, wascht deze af en entdoet hen van de buitenste lagen van den bast. Heemstwortel vormt onvertakte, 1 2 d.M. lange,'/a^-1c.M. dikke, penvormige of rolronde, meestal veelhoofdige worteis, wier witte of geel witte oppervlakte met talrijke, min of meer bruine litteekens van wortelvezelen bezet is en eenige overlangsche strepen vertoont. Inwendig is de wortel zuiver wit, week en melig. De dwarse doorsnede doet eene zeer fijne, straalsgewijze gestreepte teekening herkennen. De breuk van den bast is lang vezelig, van de kern des worteis korrelig. De renk is zwak, de smaak slljmachtig. Bestanddeeleti: Sli/jm, Zetmeel en Asparagine. Amgeweml als pul vis, ter bestrooing van pillen en in infusum. Praepamten: Sirupus althaeae (een der bestanddeelen van sirupus diacodii) en sjwcies pectorales. Radix Scssypü. Gossypiumwortel. De wortel van Gossyplmn herbaceum. Hiervan wordt alleen de bast gebruikt, die in kleine stukjes, in lange reepen of enkele malen in grootere stuk-ken uit Amerika wordt ingevoerd.



	17 Radix Angolicac. Kngelvvortel. De wort el van Archangdica officinalis. De korte, met bladresten bezette, geringde wortelstok, met talrijke, tot 3 d.M. lauge en tot 1 c.M. dikke, enkel-voudige bijwortels, die in den regel door de kruidenverza-melaars om den wortelstok lieen worden geslagen. De bljwortels zijn grljsbruin of roodachtig van kleur en overlangs gegroefd. Op de dwarse doorsnede ontwaart men een vuilwitten bast, die met talrijke, straalsgewljs gerangschikte, reeksen van bruine balsemkanalen is doortrokken, en een geelwit hout met breede witte mergätralen. In de bijworteis ont-breekt het merg. Engelwortel heeft een sterk aromatischen gear en smaak. Bestanddeelen: Vluchtige oik, TJars en Angelicasuur. Aanwending vindt de wortel bij de Nederlandsclie genees-kundigen weinig. Radiz Nyssae. Lignum Nyssae. Tupelostiften. De wortel of het wortelhout van Nyssa aqualka. Cylindrische, eenigszins gebogene, meestal nog met eenen dünnen, taaien bast bekleede wortelstukken, die zeer licht, taai, buigzaam en week zijn. De bast is bruin, het hout geelwit. De tupelostiften zijn gekenmerkt door de eigenschap, oin in water sterk op te zwellen.' Vandaar dat zij vooj- het-zelfde doel als de stelen van Laminaria (zie pag. 1), voor het verwijden van kanalen, aangewend worden. fiE.\KKSMIBnEI,KN,nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp;0

	fflW



	18 Eadix Liquiritiae. Zoethoutwortel. De wortel en de uitloopera van Ghjcyrrhiza glabra. Tot 1 M. lange en 5-20 m.M. dikke, cylindrische stuk-ken, welke met eene overlangs gestreepte, roodbruine of grijze dünne schors zijn bekleed. Inwendig zijn zij geel van kleur. De dwarse doorsnede doeteenen tot 3 m.M. dikken, bruin-achtigen of gelen bast zien, die door een donkeren ring van het sterk gele hout is gescheiden. Het hout wordt door vele, sinalle mergstralen doorsneden. Vaak ontwaart men ook een drie- of vijfhoekig merg. De breuk is lang vezelig. Zoethoutwortel heeft een zoeten, eenigszins slijmigen smaak. Bestanddeelen: Glycyrrhizine en suiker. Aangewend in den vorm van poeder ter bereiding en be-strooiing van pillen en voor verzoeting van decocta en in-fusa, alsmede in de Praeparaten: Species pectorales, Pulvis liquiritiae compositus, Exiractam en Sir upas. De hierboven beschreven soort zoethoutwortel is voorna-melijk uit Spanje afkomstig. Eene andere soort, het Russische zoethout, komt van Glycyrrhiza glabra, Var. glan-duHfera. Deze wortel, welke meestal geschild in den handel voorkomt, bezit een houtcylinder, die niet zelden tienmaal dikker is dan de bast, waarvan de dikte ongeveer 4 m.M. bedraagt. De kleur is lichtgeel. De wortel is veel losser gebouwd dan de Spaansche zoethoutwortel. De bestanddeelen zijn echter dezelfde.



	19 Radis Ononidis. Prangwortel. De gedroogde wortel van Ononis apinosa. De in den regel weinig vertakte, veröchillende d.M. lange wortel is overlangä gegroefd, hoekig, vaak gedraaid en tot 2 c.M. dik. De dünne, bruine, vastaansluitende bast om-geeft het gewoonlijk excentrische houtlichaam. De renk van den wortel is zwak, de smaak ia eenigszins wrang en scherp, doch tegelljk zwak zoet. Bestanddeel: Ononine. Aangewend als decoctum. Badiz Batanhiae. Ratanhiawortel. De wortel van Krameria triandra. De wortel bestaat uit een knoestigen, veellioofdigen stam. die de dikte van een arm en de lengte van meer dan een M. kan bereiken, en van waaruit lange worteltakken ont-springen. Zoowel hoofdstam als worteltakken komen, hetzij gemengd , hetzij afzonderlijk in den handel voor. De worteltakken zijn rond en glad, heen en weer gebogen, 515 m.M. dik, heutig en met eenen dünnen, roodbruinen bast bekleed. Deze bast is taai, vezelig op de breuk en door deze eigenschappen van het harde hout onderscheiden, dat bovendien roodachtig of bmingeel van kleur is. De bast is sterk samentrekkend en eenigszins bitter van smaak, het hout is bijna smaakloos. Bestanddeelen: Ratanhialooizuur, dat ijzerzouten groen kleurt, en Ratankiaroud. Praeparaten: Extractum en Tmctiira,


	raiimwHimmiHiii

	*#9632;vdmp*	\\mmmm\mmw.M


	saa	mmmm mmumw mm^



	#9632;IIIII^IJ.UII^HIJ^H^I.





	GtENEESMIDDELEN.



	Radix Gentianac. Gentiaanwortel. De wqrtel van Gentkma kitea en andere soorten van het geslacht (Jentiana. Hoofdzakelijk de krachtige, vaak 1 M. lange en in verschen toestand tot 6 c.M. dikke, bijwortels van den körten wortelstok. In verschen toestand geelachtig-grijs aan de oppervlakte en van binnen wit, ncemt de wortel bij het drogen langzaam inwendig een geelachtig-bruine, uitwendig raeer roodbruine kleur aan. Tevens ontwikkelt zieh dan eerst de eigenaardige, aan vijgen herinnerende, renk. De wortel is overlangs grof gerimpeld en bovenwaarts met opeengedrongen ringen bezet. In drogen staat is hij broos en raw op de break; daar hij echter gemakkelijk water aantrekt, is hij veelal taai en buigzaam en dan tevens sponzig op de break. De smaak is sterk en aanhoudend bitter. Bestanddeelen: Gentiopicrine, Gentianose en Gentisine. Praeparaten: Extractum en Tinctura (een der bestanddeelen van Tinctura chinae composita). Eadiz G-clscmii. Gelsemiumwortel. De onderaardsche deelen van Gelsemium idlhlum. De handelswaar bestaat ten deele uit wortels, ten deele uit onderaardsche Stengels, die in stukken van ongeveer 2 d.M. gesneden zijn en oene dikte van 15 m.M. kunnen be-reiken. De wortelstokken toonen oene bruine, overlangs gegroefde oppervlakte en op de dwarse doorsnede een dünnen bast en een dicht, geel hout, dat door talrijke, breede, witte niergstralen wordt doorsneden.

	IIPBIIWIMIIIBMIUIIIIIIIII.IM



	21 Do stengelstukken zijn uitwendig bruin of violetbruin en komen, wat den stralt;ilsgewijs inwendigen bouw betreft, met do wortels overeen. De gelsemiumwortel isreukloos, doch smaakt zeer bitter. Bestandcleelen: Gdwmli/e on Aesculine. Praeparaat: Tinctura (Grootste gift per keer 250 inGr., per dag 1 Gr.). Radix Jalapae. Jalappewortel. De bijwortel of knol van Rrhuoiiimn Jalapa. Na de inzameling worden de knollen gewasschen, eerst in do zon en vorvolgens in heete asch of in netten boven hot vuur gedroogd, waarblj de dikkere knollen, ter bevor-dering van het drogen, gespleten of ingesneden worden. Het zijn bol-, peer- of eivormige wortels, die in grootte afwisselen tusschen die eener okkernoot en die ecner vuist. Zij zijn zwaar en vast, uitwendig bruin en gerimpeld. Het inwendige weefsel, dat grijs of bruinachtig van kleur is, is zeer dicht, hoornachtig of melig en vertoont op do dwarse doorsnede, in tegenstelling met andere wortels, geen straalsgewijzen bouw, doch donkergeklenrde, concen-trische kringen, die in het zetmeelhoudende weefsel zijn gelegen. De renk is zwak en vaak aan rook herinnerende, de smaak eerst flauw, zoetachtig, doch later scherp. Bestanddeelen: Harn, voor een groot gedeelte uit Convol-vuline bestaande, en zelmeel. Aangewend in den vorm van poeder en ter bereiding van de Praeparaien: Besina jalapae (een der bestanddeelen van


		#9632;'HMrn\|iH(:\|iit\|\|j-(l^:IMtlil\|iiri

	22 Extractum rhei compositutn en van 8ai)o jalapinus) en Tindant. Badiz Alkannae. Alkannawortel. De wortel van Alkanna tindoria. De veelhoofdige, meestal enkelvoudige en om de as ge-draaido wortel heeft eene lengte van 12 d.M. en oen dikte van 6 10 m.M. Van boven is hij door de overblijt'-selen van bladeren en Stengels gekroond. De wortel is diep gekloofd, bezit een lessen, dünnen, donkerpaars gekleurden bast en een geelachtig hout. Bestanddeel: Alkannine, eene rood-violette kleurstof, die door alcalien blauw gekleurd wordt. Aanwending vindt de wortel als kleurmiddel, waarvoor echter meestal een door middel van petroleumaether bereid extract wordt gebruikt. Badiz Belladonnae. Wolfkers- of doodkruidwortel. Du wortel van Atropa Belladonna. Een vleezige, tot 1 d.M. lange en 12 cM. dikke cylin-drische wortel, die veelal overlangs doorgesneden in den Handel voorkomt. Aan de oppervlakte is hij bijna glad en heeft hij een bruingrijze of lichtgrijze kleur. Hier en daar is de bast weggenomen. Inwendig is de wortel wit- of witachtig, melig en vlak op de breuk. De wortel is reukeloos; de smaak is aanvankelijk zoet, vervolgens zwak bitter en ten slotte zeer scherp. Bestanddeden: Hyosdamine of Atropine of een mengsel van beide Stoffen, naar gelang van den tijd der inzaineling, en zetmecl.

	~~mwiwiiwiiiiHiifluiiiiiiiiiwilaquo;~~



	23 Aangewend in den poedervorm. Radix Ipecacuanhae. Ipecacuanha- of braakwortel. De bijwortels van Psycliotria Ipecacuanha. De handelswaar bestaat gedeeltelijk nit de geheele bijwortels, ten deele uit stukken daarvan van verschillende grootte. De worteis zijn meestal enkelvoudig, eenigszins worm-ach tig gekromd en hebben eene dikte van45m.M. Uit-wendig zijn zij gekenmerkt door elkander opvolgende ring-en halfringvorraige verdikkingen, terwijl de kleur van roodbruin tot zwartbruin afwisselt. De bast is breed en hard, heeft een duften renk en laat blj kloppen gcmukkelijk van bet taaie, dichte bout los. De kleur van den bast is inwendig grijswit, die van bet bout lichtgeel. De smaak is zwak bitter. Voor geneeskundig gebruik mag uitsluitend de bast aangewend worden Bestanddeelen: Emetine en looizuur. Aangewend als pulvis en infusum (0.5100) Pmeparat'Mi: Pulvis ipecacuanhae (een der bestanddeelen van pulvis opii compositus). Tinctura (met behulp vvaarvan de sirupus wordt bereid), Vinum en Trochisci. Hadiz Eubiae. Meeknipwortel. De onderaardsche deelen van Bubia tuidomm. Deze bestaan uit een körten, cylindrischen, vertakten hoofdwortel, waai'aan taliijke horizontale uitloopers entspringen. De wortel des handele is in den regel uit stukken van



	25 De klitwoitel is niet of weinig vertakt, vezelig en tot een halven meter lang, zoodat hij meestal in stukken gesneden in den handel voorkomt- Hij is rolrond, overlangs gevoord en uitwendig zwartbruin van kleur. Inwendig is hij wit, Jioornachtig en glad op de breuk. De dwarse doorsnede vertoont een vullwitten bast en een hout, dat door talrijke smalle, donkere houtbundels en lichtere, breede mergstralen straalsgcwijs geteekend is. De wortel is reukeloos en bezit con slijmachtig-zoeten sinaak. Bestanddeelen: Inuline en looizuur. Aangewend als volksraiddel. Radiz Pyrethri. Vuurwortel. De wortel van Anacydus Pyrethrum. Een enkelvoudige, cylindrische, 612 c.M. lange, 13 c.M. dikke wortel, die uitwendig overlangs gevoord is en eene bruine oppervlakte bezit. Hij is hard en broos, reukeloos en heeft een lang aanhoudenden, scherpen smaak. De boven beschreven, zoogenaamde Roomsche vuurwortel wijkt eenigszins af van den Duitschen vuurwortel, die Anacydus officinarum tot stamplant heeft. De Duitsche vuurwortel is grijsbruin van kleur en slechts half zoo dik als de Roomsche; ook kernt hij voorzien van stengel- en bladresten in den handel voor. Bestanddeelen: Beide worteis bevatten een scherpen bah sem en Inuline. Eadiz Helenii. Helenium- of Alantswortel. De wortel van Lada Hdeniiim-


	uiuujimuiui

	26 De wortel is tot 1 d.M. lang en heeft eene dikte van 5 c.M. en meer. In den regel is htj veelhoofdig en overlangs doorgesneden. Hij is penvormig, eenigszins gebogen, hard en broos. De grijze of vuilwitte bast is rimpellg, het inwendige weefsel bruinachtig of aschgrauw, met daartusschen gelegen glanzige stippen. Alantswortel heeft een eigenaardigen aromatischen reuk en een bitterachtigen smaak. Bestanddeelen: Alantzuur, Alantkamfer, Alantol on Im-line. Aangewend als pulvis en decoctum en ter bereiding van de Pmepamkn: Exlmdmn en Tinctura. Radix Tarazaci. Taraxacum- of paardebloemwortel. De versehe wortel van Taraxacum of'fkinalc. in het begin van de lente voor het bloeien verzameld en mot het kruid gebruikt (Radix et herba taraxaci recentes). Een enkelvoudige, penvormige wortel, die meerdere d.M. lang en 1-2 c.M. dik kan zijn. Hij is vleezig, heeft een bruingrijzen, gevoorden bast en doet bij verwonding een wit melksap uitvloeien. Op de dwarse doorsnede is de wortel gekenmerkt door een melkwitten bast, met fl.jne, concentrische gordels van melksapvaten, en een citroengeel liout. In gedroogden toestand zijn deze gordels bruin van kleur en laten hout en bast gemakkelijk van elkander los. De bladeren vormen een rozet, zijn 2 of meer d.M. lang, langwerpig, schaafsgewijs ingesneden en met driohoekige, spits getande lobben voorzien.

	#9632;~~raquo;~~#9632;#9632;~~iiwwiuunjiuimiiwuitM~~



	27 Zoowel het kruid als de wortel zijn reukeloos en bezit-ten een bitteren smaak. Bestanddeekn: Eene bitterstof Taraxacim, eenwasachtig lichaam Taraxacerine, en Inuline. Praeparaat: Extradnm, uit versehe taraxacum wortel en -kruid bereid. Onderaardsche stengeldeelen. Ehizoma Veratri. Witte nieswortel. De wortelstok van Veratrum album., al of niet voorzien van de bij worteis. De witte nieswortel is een verticaal in den grond staande, 4 5 c.M. lange ,2 3 c.M. dikke, omgekeerd kegelvormige wortelstok, die 1 3 hoofdig en met stengel- enbladresten gekroond of van de litteekens daarvan voorzien is. Hij komt in den handel voor, nu eens met de ten deele afgesneden geelbruine bijwortels, dan weer geheel daarvan ontdaan,iii welk geval de wortelstok rondom met litteekens is omge-ven. Uitwendig donkerbruin, vertoont de wortelstok op de dwarse doorsnede een witachtig weefsel, met eene bruine, hoekige kernscheede en talrijke, krom verloopende vaatbun-dels. De nieswortel is reukeloos en heeft een zwak bitteren , lang aanhoudenden smaak. Het poeder verwekt niezen. Bestaiuhlcclen: Verschiliende alcaloiden; o. amp;. Jervim, Pseudojervine en EMjervine, een hars en Jervazuur. Tuber Colchici, Colchicum- of tijlocsknol. De stengelknol van Cokhkum autamnah.



	28 De herfsttydeloos bezit een eivormigen, in bruino, timie rokken besloten, naar buiten gewelfden knol, die inwendig eenlgszins vlak en met eene overlangsche sleuf voorzien is. De knol is vleezig en heeft in gekweekten toestand eene doorsnede van 78 c.M,, tervvijl de van in het wild ge-kweekte planten rerzamelde knollen eene doorsnede van 2 8 c.M, bezitten, Op de dwarse doorsnede is de colchicumknol niervormig, wit van kleur, en vertoont hij vele vaatbundels. Vaak komt hij in dwarse schijven gesneden in den Handel voor. De gedroogde knol is reukeloos, de smaak is aanvankelijk zoetachtig, doch later scherp en bitter. Bestanddeel: Colchicim. Bhizoma Iridis. Iris- of Lischwortel. De geschikle en gedroogde wortelstok van Ms Gcnna-nica, I. pallida en /. Florentina. Deze planten bezitten een horizontalen, vlakken, aanhet achtereinde afgestorven wortelstok. die aan de jaarspruiten ingesnoerd is. De verschillende soorten zijn door het aantal jaarspruiten te onderscheiden. De lischwortel bestaat uit ongeveer 1 d.M. lange, 2-3 c.M. breede, witte of geelachtig-witte, zware, harde stuk-ken, die aan eene zijde met onduidelijke ringen, aan de andere zijde met runde litteekens van bijwortels zijn voorzien. Hij bezit een aangemmen, aan viooltjes herinnerenden renk. Bestunddeelm: Vluchttye olk en zetmeel, Anngewend in den vorm van pulvis, ler bereiding van land- en strooipoeders.

	*~~mmmmam~~*


	mm

	29 Bhizoma Calami. Kalmuswortel. De wortelstok van Acorns Calamus. De horizontaal in dun grond liggende wortelstok, die eene lengte van meerdere d.M. en eene dikte van ongeveor 3 c.M. bezit, wordt -van de bijwortels ontdaan en gedroogd. Hi] vormt eenigszins platgedrukte, cylindrische, platte stukken, die ongeschikl moeten zijn en welke aan de boven-zijde, door den stand van de litteekens der weggesneden bladeren, in driehoeken zijn verdeeld, waarvan de toppen zieh beurtelings naar rechts en naar links wenden. Aan de onderzijde van den wortelstok bevinden zieh de litteekens der afgesneden bijwortels, in eene gebroken lijn geplaatst. Uitwendig is hat rhizoom grijsbrninachtig of roodgeel-achtig, inwendig is de kleur licht vleeschkleurig. De break is korrelig of bijna vlak, doch niet vezelig. Kalmuswortel heeft een eigenaardigen, aromatischen renk en een specerijachtig bitteren smaak. Bestanddeelen: Acorine en vluchtige oik. Aangewend als pulvis en in infusum. De kalmuswortel vormt bovendien een bestanddeel van het Praeparaat: Species amarae. Ehizoma Graminis. Clraswortel. De wortelstok van TrlHcmn repens. De graswortel is zeer lang en wordt daarom meestal, na van bladschubben en worteltjes te zijn ontdaan, in stukjes van W 'S c.M. gesneden, in den handel gebracht. In dien vorm doet de wortel zieh voor als stroogele, 1 3 ni.M. dikke, scherphoekige en overlangs gerimpelde,



	81 Ehizoma Curcumae. Curcumawortel. De wortelstok van Curcuma longa. Uit rte gele, peer- of kegelvonnige hoofdwortelstokken ontspmiten meerdere x-onde /Ajspruiten, die veelal wederom vertakt zija en dunne bijworteltjes dragen. De wortelstok is 2 8 c.M. lang en tot 2 c.M. breed; uit-wendig is hij met dwarse ringen voorzien en heeft hij eene gele kleur. Hij is zeer vast, zwaar, in water zinkende, hoornachtig op de breuk en inwendig oranjegeel van kleur. Reuk en smaak zijn aromatisch en herinneren aan die van den geinberwortel. Bestanddeeleu : Cufcamine, eene geelroode kleurstof, die in oplossing fluoresceert en door alcalien en boorzuur bruin gekleurd wordt, zetmeel en een weinig vluchtige olle. Aangewend als pulvis en als Tinctura. Ehizoma Galangae. Galangawortel. De wortelstok van Alpinia ofßcinarum. De wortelstok bereikt eene lengte van verschillende d. M. en wordt daarom steeds in stukken gesneden in den handel gebracht. De handelswaar vormt cylindrische, hier en daar ver-dikte stukken, die tot 7 c.M. lang en tot 2 c.M. dik zijn. Deze stukken zijn veelal knievormig gebogen, weinig vertakt , en met bleeke ringen van afgestorven bladresten voorzien. Uitwendig is de kleur roodbruin, inwendig kaneel-bruin. De wortel is'taai en vezelig op de breuk. Smaak en reuk zijn beide eigenaardig aromatisch. Bestanddeel: vluchtige olie, Alpinine en Galangine. Aamcending vindt de wortel als volksmiddel.



	*6-6* De droge wortelatok is veukeloos, da aumnk scherp en bitter. Bestanddeelen: Helleborine cu Hclkborehie. Ehizoma Podophylli. Podophyllumwortel. De wortelstok met de bijwortels van PodophyUum pelta-turn, Het rhizoom wordt vaak meer dan 1 M. lang en is uit roodachtigbruine of vale stukken te zamen gesteld. In den handel komt de wortelstok voor als stukken van 6-10 c.M. lengte en tot 1 c.M. dikte, die weinig heen- en weer-gebogen zijn. De stukken zijn glad of weinig gerimpeld en vertoonen gezwollen plaatsen, aan den eenen kant waarvan ingedrukte litteekens van afgevallen Stengels voorkoinen, terwijl aan de andere zijde de litteekens der dünne, mees-tal afgebroken bijwortels zichtbaar zijn. Soms is de wortelstok vertakt. De dwarse doorsnede is elliptisch, de kleur is inwendig wit. Do renk is onaangenaara verdoovond, de sraaak weerzin-wekkend bitter en scherp. Bestanddeel: Hars, resina podophylli, die uit verschillen-de, ten deele na verwante chemische lichamen is samen-gesteld. Äangewend als resina podophylli (podophylline) in den vorm van pillen. Ehizoma Serpentariao. Slangen wortel. De wortelstok van Ärisiolodüu Serpentaria, Ken wormvormig gekromde 2 3 c.M. lange en 2 3 QKNGE8MTODELBX,nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; nbsp; .,



	37 rinaamscli ktoassiehoiit, Lignum quasskte Suriimmeme, en het Jammkaansch kwassiehout, Lignum guemiae Jamm-cense. Het Surinaamsch kwassiehout is afkomstig van Quassia amara. Het komt voor in stukken van den stam of van takken, waarvan de doorsnede in den regel 1 d.M. niet overschrijdt, die of ontbloot of van den zeer dünnen (2 m.M.) gemakke-lijk loslatenden bast voorzien zijn. Deze bezit uitwendig ecne vuilgrijze of bminachtige kleur, is gernakkelijk breek-baar en inwendig geelachtig wit en met blauwzwarte vlek-ken voorzien. Het lichte, witte liout is gernakkelijk splijtbaar, taai en bezit eveneens blauwzwarte schimmelvlekken. Het Jamaiikaansch kwassiehout komt van Picraena ex-edsa. Voorkomende in stukken van den stam . die tot 3 d.M. doorsnede bezitten, doch in den regel veel korter zijn dan de stukken van het Surinaamsch kwassiehout, is het boven-dien van deze soort daardoor onderscheiden, dat de bast, zoo deze nog aanwezig is, eene dikte van 1 c.M. kan bo-reiken, tamelijk vast met het hout samenhangt en uitwendig donkerder van kleur is, dan die van het Surinaain-sche hout. Van beide soorten is de srnaak zeer bitter. Bestanddeelen: In Surinaamsch kwassiehout een 4tal bit-terstoffen, waaronder Qunssinte; in Jamaikaansch kwassiehout 2 bitterstoffen, waaronder Picrasmine. Äangewend in den vorm van infusum en tor bereiding van de Praeparaten: Extrachim on Tinctum.



	88 Lignum Guajaci, Pokhout. Het hout van Gnajacmn officincde en G. sanction. Het komt in groote stukken van den stam naar Europa, welke voor phannaceutisch gebruik echter tot spaanders of zaagsel worden gebracht. Het hout is zwaar, zeer hard en inueielijk splijtbaar. Het splint is geelachtig wit en bevat weinig of geen liars, het kernhout daarentegen, isolijfgroen, bruinof zwart van kleur en bevat veel bars, welke soms in stukken ter grootte eerier vuist tusschen het hout besloten is. Tenge-volge van de aanwezigheid van bars verspreidt het kernhout bij verhitting den reuk van benzoe. Voor geneeskundig gebruik moet het splint zooveel mo-gelijk verwijderd worden. Bestanddeel: Hars- Lignum Santalinum. Santelhout. Het kernhout van Pterocarpus santalinus, Het fraai roodc kernhout komt, bevrijd van den bast en het siechtlaquo; weinig gekleurde splint, in zware en dichte, geinakkelijk splijtbare stamstukken in den handel. Aande lucht blootgesteld, nemen deze stukken eene meer donkere kleur en een groenen glans aan. Voor het gebruik in de apotheek verdient voornamelijk .de Caliatour geheeten soort van het fljn genialen hout de voorkeur. Deze doet zieh voor als een fljn, licht, rood, vlokkig, gedeeltelijk samenhangend poeder, zonder reuk of smaak. Bestanddeel: Eene kleurstof SantaHne.



	39 Aangewend in den vonn van poeder als kleurmiddel (o. a. bij de bereiding van unguentum terebinthinaceum.) Lignum Campechianum. Lignum Haematoxyli. Campechehout. Het kernhout van Haematoxylon Campechianum, Het komt in groote, uitwendig blauwzwarte, inwendig roodbruine, harde en zware, gemakkelijk splijtbare stukken in den groothandel voor, die voor pharmaceutisch gebruik tot spaaaiders worden gebracht. Deze spaanders hebben in den regel eene bruinroode kleur, een zwakken reuk en een eenigszins wrangen en zoetachtigen smaak. Bestanddeel: HaemaMxylim. Aangewend ter bereiding van een decoctum en een ex-tractum. Cortices. Basten. Onder bast (cortex) verstaat men hetplantenweefsel, dat bij wortel, stain of tak het hout omgeeft. De bast bestaat uit een drietal lagen, die als buiten-, mid-del- en binnenbast kunnen worden onderscheiden. De bui-tenbast is bi] jonge basten vlak en glad en veelal glänzend. Bij het ouder worden der basten gaat de gladde oppervlakte echter verloren, om plaats te maken voor een weefsel, dat talrijke groeven en rimpels heeft aan te wijzen en dat aanvankelijk den naam kurk, later dien van schors draagt.. Op de schors komen niot zelden messen voor. .-joins wordt de schors weggenomen, zooals bij cortex cinnamomi en bi] oenige soorten van cortex chinae.



	41 wikkelt bij bevochtiu;iiig con runachtigen reuk; du sniiuik is stork samentrekkend. Beslanddcelen: Looizuur en Querat. AaiKjeivend als decoctum. Cortex Salicis. Wilgenbast. Do va.n jongo takken vcrzaincldc bast van verschillende Scdixsoortvn. Doze bast komt moestal in gesnodon toostand in den handol, in den vorm van 1 8 c.M. broodc enruhnlm.M. dikke, lintvormige stukken. Do builenbast is groonachtig bruin, min of meer glänzend en soms fijn gerimpeld. Do binnenbast is licht kanoelklourig en, in tegenstelling mot den oikenbast, glad, Do bast is buigzaam en taai, heeft eene vezelige breuk, is reukeloos en bitter en samentrekkend van smaak. Bcstanddcclen: Salidne en Looiznitr. Äanwending als decoctum. Cortes Cinnamomi. Kaneelbast. De binnenlaag van den bast van Oinimmomum zeylanicum, Nadat do jonge takken van don kanoelboom zijn geschild, wordt van den zoo verkregen bast do kurklaag en een deel van den middelbast weggeschaafd. De dan overblijvende bast krult bij het drogen oin en neemt eene llchtbruine kleur aan. Van do aldus ontstano pijpon wordt een aantal om elkander geslagon en tot fardeelen voreenigd in den handol gebracht. De kaneelbast der apotheken bestaat dus uit verschillende pijpon tor dikto van ^,/_i m.M. en tor lengte van 1 M., die



	13 Platte of gootvormige stukken vati versehillende lengte en breedte en wier dikte 1 6 m.M. bedraagt. De bast is licht, zeer taai en vezelig en heeft een lichtbruine kleur. De buitenvlakte is meestal geheel of gedeeltelijk van de glanzende kurklaag ontdaan en is rimpelig cn hier of daar ruw , of evenals de binnenvlakte in vezels ontbonden. De bast is reukeloos en heeft bitteren smaak. Bestanddeel: SimaruMne, Aangewend als decoctum. Cortex Frangulae. Rhamnus- of Vuilboombast. De bast van RJiamnus fmngula. Rhamnusbast vormt pijpen van versehillende lengte, die eon breedte van 12 c.M. en eene dikte van 1.5 m.M. bezitten. De bast is licht en buigzaam en heeft eene don-kerbruine of vuilzwarte buitenvlakte, die met talrijke, dwarso, witte scheurtjes is bedekt. D3 binnenvlakte is glad en roodbruin, de breuk vezelig en geel van kleur. De smaak is eenigszins bitter en zoetachtig. Daar de versehe bast vaak aanleiding tot braken en andere onaangenaine nevenvverkingen geeft, moet de bast ten tninste een jaar bewaard worden , alvorens hem te gebrui-ken. JlesUi.iuhleden: Fmngidltic en Emodim. Aangewend als decoctum en ter bereiding van de Prae-iwrakit: Extractum en Sirupus. Cortex Rhamni Purshianac. Cascara Sagrada, Purshianabast. De stam- en takbast van Bhmmms Purshiana,



	II Vlakke, goot- of pypvormige stukken, die tot 2 c.M. breed en tot -2 m.M. dik zijn. Zij ziju op de buitenvlakte bruin of grysbruin van kleur en vaak , door daarop gegroeide messen, grijswit of zwart gestippeld. Do binnenvlakte is geel- of donkerbruin en overlangs gestreept. De brcuk is kortvezelig, de smaak eenigszins bitter. Voor den Piirshianabast geldt, evenals voor den rhamnus-bast, de regel, om geen bast te gebruiken, dan die ten minste een jaar na de inzameling is bewaard. Bestanddeelen in hoofdzaak dezelfde als die van den rhamnusbast. Aangewend in den vorm van hot Pmeimniaf: Extractum fluidum rhamni purshianae. Cortez Cascarillae. Cascarillebast. De bast van Croton elutcrki. De Cascarillebast komt in den vorm van korte, buis- of gootvormige stukken, van ongeveer 1 c.M. doorsnede en 1 tot 2 m.M. dikte in den handel. Zij zijn hard en broos en bezitten eene offene en hoornachtige breuk. Aan do buitenvlakte vertoonen zij eene vitte of grijze kurklaag, die op vele plaatsen is afgesprongen, waar dan do middel-bast als geelachtige of bruine, dwars gesleufde plekkcn is waar te nemen. De binnenvlakte is gelijkmatig grijsbruin. De reuk is zwak aromatisch, van den verwarmden of aangestoken bast muskusachtig. De smaak is aromatisch on bitter. Bestanddeplen: Cascarillinfi, vlmhtige olie en liars. Äangewend als pulvis en decoctum en tor bereiding dor Praepa/raten: Extractum en Tinctura,



	45 Cortes Hamamclidis. Hamamelisbast. De bast van HamamvUs Viryinkii,. Buiy- of llntvorralge stukken, die eene breedte van 2 e.M. en oene dikte van 1 2 in.M. bereiken. ZLj zijn taai en bezitteneene dünne glänzende, geinakkelijk loslatende kurklaag, die ten deele roodachtigbruin_; ten deele zilvergrijs is. De binnenvlakte vertoont vaak stukjes aanhangend hout; de Ijreuk is vezelig en bleekrood. De bast is reukeloos en sainentrekkend van smaak. Bestanddeelen: onbekend. Aangewend als Extractnm fhiidmn. Cortex Granati. Granaatbast. De wortelbast van Fuuica granatum. Korte pijpen of gootvonnige stukken, die meestal gebogen zijn. De buitenvlakte is giijsbruin en in den regel raw , ten-gevolge van daarop voorkomende kurklijsten of wratten. Onder de kurklaag bevindt zieh eeno gele of geelbruine laag. De binnenvlakte is licht- of donkerbruin en veelal ruw door overlangs loopende streepvormige verhevenheden. De bast is broos en hard en dofglanzend op de break. De smaak is sainentrekkend en bitterachtig. Ter onderscheiding van stam- en takbasten, die mindere hoeveelheden van de werkzame bestanddeelen schijnen te bevatten, geeft de Pharmacopee de volgende kenmerken van stam- en takbasten op. Stukken, op wier buitenvlakte kurklijsten-of kämmen tot ruitvormige of andere regehnatige flguren samenkomen en bij welke eene sleuf met opgeworpen randen over hot mid-



	46 den dier lijsteu of kämmen heenlöopt. Zoo ook dezulke, die aan hunne buitenvlakte hier of diuir het luof of de schoteltjes van korstmossen of de sporenhouders s'an kern-zwammen dragen; eindelijk ook die, welke aan de binnen-vlakte lichtgeel en zeer glad zijn. Bestanddeden: Looizuur en een 4tal alcaloiden, van welke FelleUerine (Punicine) het voornaamste is. Aangmend als maceratum-decootum en in den vorm van het Praeparaat: Extrmtmn. Cortex Syzygii Jambolani. Jambulbast. De bast van Syzygium Jambolanum. Pijpen of vlakke stukken, die tot 10 m.M. dikte kunnen bereiken en waarvan de eersten eene vlakke gevlekte, de lautsten een diep gevoorde kost bezitten. De vaste buiten-ate laag is kortvezelig en roodgeel van kleur, de binnen-ste, losgebouwde en langvezelige laag bezit eene bruine kleur. De dwarse doorsnede vertoont in beide lagen talrijke witte vlekjes. De bast is reukeloos, de smaak is samentrekkend. Bcshmddeeleii: Het werkzame bestanddeel is nog onbekend. Aanwending als decoctum. Cortex Mezerei. Garoebast. De bast van den statn en van forschere takken van Da-phne Mezereum. De bast wordt in het begin der lente verzameld en met de binnenvlakte naar buiten tot bundeis van 13 d.M. lengte samengewonden.



	17 De bust vormt reepen, die by eene breedte vau 1 4 c.M. en ten hoogste 1 m.M. dikte eene lengte van 36 d.M. bezitten. Hii is zeer taai en buigzaain en bezit eene bruinachtige kurklaag, die verschillende litteekens van blaueren of takjes vertoont. De middelbast, die zieh met de kurklaag gemakkelijk van de binnenvlakte laat scheiden is groen. De binnen bast is gekenmerkt door een fijnvezelig, gemakkelijk scheidbaar, geelwitachtig, zijdeglanzend weef-sei. Keuk bezit de bast niet, de smaak Is scherp en brandend. Bestanddeelen: Ken blaartrekkende hnrs en een glucoside Daphnine. Äangewend in den vorm van een met spiritus bereid Extract ter bereiding vau üngumtum mezerei.' Cortoz Quillajae. Zeepbast of Zeephout. De bast van Quillaja Saponaria, Deze bast komt van den buitenbast, en meestal ook van het grootste gedeelte van den middelbast ontdaan, in den handel voor. Hij doet zieh voor in den vorm van 4 8 m.M. dikke, platte of gootvormige stukken, welke eene witachtige kleur en eene gescheurde binnenvlakte bezitten. Op de break is de bast taai en vezelig. Met water geschud ontstaat een scliuim. De smaak is scherp en brandend; het poetler verwekt niezen, tengevolge van de in den bast voorkomende scherpe kristallen van calciumoxalaat. Bestanddeelen: Quillajaztmr, Sapotoxine, Saponine en Calciumoxalaat. Äangewend in decoctum, als expectorans in de plaats van radix senegae.