|
a
|
|||
|
f
|
|||||||||
|
AlS[DREiE ALCIATI
EMBLEMATA
CVM COMMENT^RIIS
CLAVDlf»MINOIS I.C. FRANCISCI SANCJlI BROCENSIS,
. & Nocis
LAVRENTII PIGNORII PAT AVÏNI.
Nouifiimctbac editionein conümamvnim CommentarijferiemcongeHk,incertas qua[~ dam qnafi Clujfes difcofttis , &.plu[quam dimidia parte auSiis ..
OPERA ET VIGILI1S* .
IOANNIS THVILII MARIAEMONTANI T'lROL.
Phil. °r Med. D.atq;olim in-Archiduc. Friburg. Brifgois
\ tuerfitate Hiimaji.ikèr. Profefforis ordina/ij
Opus copiofa Senreiirianim, Apojlicheginatum Adagiorum. Fabularum, Mychologiaru m, Hiero
glyphicorum, Nliimmoriim , Pithirarurn & Linguarum variecate inftrudum & eioiiiatum :
Proinde omnibus Anticjuicatis & bonartim literarum ftudiofiscum primis vtije.
Accejpirunt in fitte Federici Morelli Prüfefforis Regij Lorollatia ér
Monita , ad eadem Emblemata^..,
CVM «ÏNDICE TRIPLICI.
|
|||||||||
|
Patauij apud Pqtrum Paulum Tokzium,
Sub S.igno SS. Nowims IRSV. i 6 i'i.
|
|||||||||
|
V
|
|||||
|
Reuerendifsimo Fatri, ac Domino
D NICOLAO DE ODDIS.
Monaftcrij cclcbcrrimi Sanöi Benedi&i Patauini
Abbati optimè merito, Petrus Paulus Tozzius Bibliopola S.P. D.
A eflf^euerendilJtme Pater'^excellent'Ium tuarum vir
tut urn Ulecebra^ea morumfuauitasfptplaneferrem fit^qm Te,<T>elfimelallocutuf3non admiretur3colat3 atqs ipfisferat in oculü. Ego veroplumbeus firn, fi totiesaTeomm humanitate exceptPts^acprouocatm^nd conertfuo- quo modo poffum^publico aliquo indicio3meaergaTe obfèruantiam3 acpenittts addiSium antmutn tefiari. Hoc <ut efficiam3non incom- modamoccajivnem prabent &ANDREJ5 &ALCIATI Kti.Qlarif- Jimi><&* Poeva optimi EMBLEMATA pene diuina, qua quidem egofummofludio ac diligent ia recudenda curaui}cWnouo, eoq\ om' wibus numerü abfoluto (j>mmentario:in quoquidpruefiitumft ab eius AuSiore loanne Tbuilio Getmano3Viro erudittfJiwo9ac tui &tt- diofffimo^malö doEtiperfe cognofcant 3quam nut ego nimis laudan- dojveüe videar venaies^t ivquit tiïe>merces extrudere.Hoc vniï ajfirmare aufim3do£tiJ]imorum yirorumfretm tejïimonio acpericu ie}quaciwqi in ahorum adhanc y/q; diem editü Qomentarijs defi- der ari poter at3 'm hoc ynüfummo tudicio ac delecïufuifie congéfta, ac noua methodo digeHaiaddito infuper ab eode'Tbudio mfgm au~ éïarto-ex Gr&cü Latinüq, Au5ioribm cocinnato, quo tanqua regia clamEmblematum arcanafenfa,($f interma myfieria rejfèrantur. Hoc igitur munus,Jtue Auïïoremjfiue argumetum,Jiue labores in eo enucleando , acplmquam dimidta parte augendo exantlatos /peBes^mnimè leuejcuipottiis quam Ttbi3Reuerendi@ime0 Do- tlifjime Pater^de/iinarem^qui acerrimo wgemopr&ditus tanta be- at 5 fiATum |
|||||
|
VI
|
|||||
|
narum artlumfcientlam^ tantum bummiortmlittcraru-mfupelte-
cïilem Tibi comparaflh^vt inter religiofifiimiiftius Ordmü miros, perpaucos habeas,qui tecu altqua ex parte compararipoffint) fupe- norem omnino neminem.Quü enim tgnorat ,Te ïnfubtiliorü Phdo' f<>phi<e}Tbeologi<e,acfacrarum htterarum/ludifs (qua tuapropriu profejjloefï) itaeffe i>erjatiï>vtintüü mftgniter excellas?G)uibus tarnen non e'badhafifiiy^vt non etiam 'm Utos atq\ yberes Ethices, Tolitices3& Hiftori&cXpos excurrerüsimo ^uero m ampia Mufa- rum ac Poefèos vireta diuerteris.Harit rerum tefïes babeo multosr doSlos acprobos virosyquiperfepè mihi affir mdmnt,fè a confuetu- dme congrejfuqj tuoyomnieruditionü acfuauitatü genere conditoy femper doSïiores acprobioreseuafeJfe.Neqi tamequü exiflimetyle at atem ita in liter is contriuifieyVt nullam attigerü eius vita par- temyqu&in a^iionibm;acremagedarmn vfu verfarifolet.Etemm TrincipumvirorityffipurpuratorumaAntiHitUyquibmcarus es, amhitttiihonoresq; acmagijïratm a tui Ordinis Patribusfrequen- ter Tibi crediti &comi{2i,fatü declarant,quanta prudentie laude ftore<zs,quantumq'y yaleasin muneribm obeundüiadquorum fum mufaflïgiumTeiampridemoccultis amoris & iudicij fuffragij s proueclumyuemo Qomitiorum <-ueflrorum confcius ignorarepotesl, Jguamquam anim'i tui magnitudo dignitatum culrn'ma mereri ma- gisyqudm confèqui exoptat;cumfatfcias}honoribus non minus dU gnos effe^quimeritifunt njt potirentury quam quifotiuntur . Sed i>ereorprofe£2u3ne harum rerum commemoratione offende-
rim eximiam tuam modeflu}qu<e potius ftiarum virtutum ac me- ntor um confcienttayquam Uudumjicet yerarumytitiUationedele- cletur.Fmem itaq, epiftoU imponam,ftprius humantjfïmU Genium tuuemxèdeprecatusfuerOyHnonta munus}quod ex bibeturyqua exhtbentis annnü TibidemnSiiJJtmureJftciatsquem ene munerum eptimuMynon\ minus rverOyqua,elegantiprouerbio traditu^ eU.Va- ie^ac dutfeli x rviueiBenedié7im Ordinis columeac decusfingulare» Pjgfajio
|
|||||
|
VII
PR AE FA TI O
IOANNIS THVILII MARLEMONTANI TIROL.
DE N0V1SS1MA HAG SVA EMBLEMATVM
Alciati editione. Culeataverborum licentia paflïm abexterisvellicamur
nosGermani( Lector candide)& mordaci fale peifr'ca- .mur,acfïnihilnoftro Marte inuenire,nihil noftro ftylo & fïfo cexere nobis datum fit, fed folüm opeta aliorum. colligere, aliorum inuenta feruili labore corrogata in lu- cem protrudere. Vnde fcriptor quidam Italus hac opinione imbutus, nihil dubitauit falsè de nobis pronunciare, Germanos cersbrum in dorfo geslare.'id eft, fcripta proferre magis labonofa quam ingeniofa. Verüm nx illi finiftrè de nobis iudicant:Nam prxterquam quod ingenfoiiflima ttionumenra, Germanorum genuinos partuSjItalisjGalh^&cuiuisalte- ri Nationiabundëreponerepofïèmjvideasea, qua:a Germanis indefef- fo labore ex 'alijs colliguntur (vt hoc aduerfarijs demus) plerumq; elegan tiori methodojadde & cultiore vefte in publicum prodire. Nee minoré, me iudice, meretur laudem accurata Difpofitio & Elocutio 3 quam tu- multuaria Inuentio.Sed quid?vbiiam ampliusapud exteroseftl heolo- gus,Iureconfu!tus, Medicus,Hiiroricus,Poeta,aut alias grauis Autor,qué non muliercula- & cerdones fua lingua redditü IegantïEcquid hoc alrud, quam aliorum fcripta recoquere,&: peregn'na vefte,foftè etiam Minerua 6^omnibusGrati)sinuitis,induere& inducere?quod certè Germanis nÓ tam t cqiens& fblenneelt.qui malunt Au&ores natiua Venetedecoros Véneran,qiiam adfèiticio fuco tam turpiterrudi plebeculx proftituere. Ql:ü 1 firemoto velofenfummcumhberiüs oftendere licet (ücebitau- tem b< naeruditorum pace) aliudfubeflereor,vnde nobis illud'cöuttium impingacur; nempe fincerus candor,& Germana fides.Siquidem Germa- ni memores,^»^»*iw & plenum ingenaipudorü ejfe.fateriper quos pr-o- fecerüiCuutu cuiq; aflèrunt>& quoad fieripoteft, candidè indicant, dum interim ilJi,qui nobis idobtrudunt,egregiediiïimulantes aliorum vigilijs in{ïdiantur,5t labores fuffurantur,paffimq; illud ëvpwa., h?wt, Archime- dis,inftargracülantisgallin#,qua?ïö*igum peperitouum, ftentorea voce ingemina'nt.maluntq; fopein plagiodeprehendi ,«quam mutuum red- dere,'aut inuentionisgloriola priuari.' a 4 Sed
|
||||
|
VIII IOANNIS THVÏLIÏ
|
|||||||||||
|
^"edquorfumifthaxtamcalidè?inquis.Quia prox'wwardetVcaU-
gon: ad me fciücet, &c Commentarios hoXce meos non-meos,quos fi fub tam rigida cenfura vocaueris, nonefFugient conuitium illuddo&iffimi cuiufdam GaWi,Libramefle Germamcum.Qmd turn poftea? Sanë hunc qualemqualem laborem non ideo vilioremcenfendumeifeexiftimoj <]uod ex alijs libauerim,vt apesrilcut nee aranearum textura ideo melior eft,quödilla:exfe filagignant. Sedpropiüsadrem. Dum in peregrinatione mea crurum debilitate & ablceflu periculo-
iHiuÜ'edi ftttimo Venetijs & Patauij ferè integro triénio Ie£to affixus detinerer, & nmiL ta?dio pene contabefcerem, ftudiis feucrioribus aliquandiu nuncium re- mifi)&: cum amcenioribus Mufis denuó 'm gratia redij,cepiqrper Iatos &C Jajtos Philologiq campos toto animo (quia corpore prohibebar) liberiüs euagari5quo tempus ab amicorum alloquio &: deftinato ftudio vacuüm fallerem.Neq; tarnen vnqua eo fine,vt aliquid in lucem produceré; cer- tus, id nonnifi elumbe &c enerue,quippe ab imbccillo 8>C iacente profe- eliumjfuturum.Interea Emblematum Alciati nouam editionem medita tur Pettus Paulus Tozzius, vir fanè induftrius, &£ qui ad rem litetariam iuuandam & exornandam nullis parcitfumptibus: isinftat& vrget, vt opus mea lima politum lucem videre poflit.Huic tam laudando conatui religiofum vifum eft non annuere. Quapropter ex diueriïsCommenta- rijs Claudij Minois,Francilci San&ij (Sebaftianum StocKhamerum vix Commentatoiisnominedignor, quia in fola epigrammatis refolutione occupatur,pauciffimis,ijsq; fatis vulgatis fententijs & fabulis additis; ad- hsc vix mcdiam Emblematum partem hocfuo more explicat) & Notis- Laurentij Pignori/ha&enus editis v num continuü textum exorfus futru cum quodarbitrarerpenfumefièanienon prorfusalienum ; turn vero <]iiod fato quodam ad me deuolutum augutabar . Nam ad MinoisGalli manum &; induftriam3adSan£lij Hifpani ingenium,ad Pignorij Italie- ïuditionem/olümalicuiusGermani videbatur requiri labor& conne- xio. Vnde fa&um eft,vt fufceptum opus nefcio qua lubentia fub manu -excreuent,& vltra quam promiferam,&: meum erat inftitutum>au&um fuenr,prxfertim cum viderem laborem hunc meum ijs probari,quibus ipfe proban temper ftudui.Tra&aui autem Emblemata prout mihioffe- rebantur3&: vt hei ba? quidam fine ferentis cura furgunr,ita & hoc in in- genij mei agcllo opus,dumdiuerfosfcriptores fuccifiuis huris bbo,&: ea, qua; inle&o le£t,a,diligentiusruminor. iktho. Vt autem & labons aliorum,& mea? induftrie & methodi conftet ra- |
|||||||||||
|
mus i
|
|||||||||||
|
bIer DOjnevènKaliquisIegeplagiariUcoftueüirepoiTi^tribusverbis te, Le-
dor
|
|||||||||||
|
PU AE F A T I O.
|
|||||||
|
IX
|
|||||||
|
dor beneuoIe,edocebo.In primis fingula Emblemata in quatuor Claflcs
diftribui,quas numeri in margine appofiti vbiq; indicant. I. In primam }> ClalTem ea congefïï,qu<£ ipfam piéturam refpiciunt,n"ngendo,fbrmando, c/«X. iuuando,exornando,aut etiam corrigendo.Idem praftitit in elegantiiïï- mis fuis Emblematis Hadrianus Iunius,fed in Alciatinisante me adhuc nullus:nill quod Pignorius plurimasfigurasex venerand.£ Aijtiquitatt's monumentis paffim correxit, & felicirer reftituit, cui fanè hac in parte multum debemusJI.Secunda Claffis fontem &: originem Emblematis r * indicatsvbi plerumq; ea adducuntur, qua; ad elucidationem totius Em- s^nfs* blematisfaciunt,vt Hiftoria?,Fabul«,Mythologia?,& varia; varioiü fen tentiaz.In qua quidem Gaffe egregiê ccrtarunt Minos & San6tius,!ta vc dubium fit,vtri palma meritodebeatunftridius quidé ferit fcopum San tliussfecurius Sc fufius Minos. Nee ego fum hic totus Arvpfaxit. 11I.Ter- l [l- tiaClafllsCotacircaexplicationem epigrammatis, & inueftigationem JJj*. thematisoccupatur. In qua Gaffe fatte pareus fuit Sanótius, copiofior multö Sc accuratior Minos; ego verö poft Pignoriu latius fum exfpacia- tus,& potiüs tyronibus qua emeriti sea opera confulere ftudui.I V.Quar tv. ta Gallis omnium maxima, Emblematis finem oftendit,moresinfor- ^j?* mat, falutaria monita vndequaque petita fuggerit, Sc fa?pius in difcur- fus pios, &qui Chriftianum hominem ad virtutis amorem &pecca- ti odium inflammant, fe diffundit. Quam me,pratter ea, qua; Minos communia fecitjtotammihi bono iure vendicare poffe , iudicabunt ij, qui meas cum aliorumJucubrationibus conferent. Hax de mea methodo. De fide vcró,eam in excerpendo,coIligêdo,&afFerendo quam pomi jJJjJ'J'
adhibui rnaximam:ipfa verba Autorum obftinatè retinui,necfacilecu- iusquam fententiam verbis meis amplifïcaui vel ornaui, fed lectori nudam proftituijficiirinulliuslaborernincompendiücoegi, nifivbifbr tè prxftitit feligere quam colligere. Hinc videas f#pe locos addu&os ad faftidium vfq; prolixoSjfic enim in fundo^ndededuxi.inueneram.lècu rustitulijquo quisq; in poffeffionem illius venerit. Neq; vllius di&a aut faftidiosë neglexi,aut odiosë vellicaui, autalieni Patrisramiliasfupelle- ftilcm alteri iciens adiudicaui. S#pe etiam aliquid annotaui, quod non valdè" opus,ne fiquis apud aüos fortè in id incidiffet, meam induttiiam accufaret,&: culpam negligentix impingeret. Oftendiquoq; plunma ex ijs fontibus haufta,qui publici funt,& qui mihi a?quë atq; alijs patent,ea- dem etiam meo vafe,ri non a?què capace, faltem non minus püro,hauri~ te poteram:quia tarnen alii occuparajit, induftria:, laudem potiüs eorurn efie
|
|||||||
|
IOANfNIS TH VI Lil
|
|||||||
|
X
|
|||||||
|
effc volui quam meam.Itaq; fubaliorum nomineplu/cüladico,qu«po*
teram etiam meo,praefertim ea,quann libris,quos do£ti ab omni aruo pu- blicos cflb voIuerunt,habentur.In fententiarum difcrepantia non nifi ra- riffimè iudicium,aut conie&uram meam interpofui, quia mihi placear, cuiuis iudicium efle liberum debere: deinde quódpleraq; in hoc genere finthuiufmodi.vt fine detnmento Reipub- fecusientireliceat :Deniqj nedum inter GallumjHiipanum,& Iralum Agentes populariodio diffi- dentes) egoGermanus me arbitrum ftatuerem,potius partibus quam rei veritati ftudere cenfear; &: dum huius fententiam probatum eo, illius improbatum,Flaccusin me illud torqueat: Nilaqtt inter pres, qai litem lite refoluit.
Amicorum &faurorum meorum nonumquam data opera honorificam interfero mentionem , vtgratam eorum recolam memoriam, & vteo- rum ad pofteritatem tranfmittam nomina (fi quid tarnen ex mepofteri- tate dignum) quibus aliud reddere mea prohibet tenuitas. occupa- Ridebunt fortafïè ij,qui in periilylijs anfati ambulant,& quibus elegante liteiarummera: namia?pra?ficatum£mt,quöd centonem exhi- beam füo cuiusq; auton's filo & colore tam curiosc rbrm atum. A r rideac & irrideant quantum velint:Ego fane, fi me meo metior pede, Germa- nus fumj&proinde (quod etiam ipfi volunt) meliorin aliorum fentetijs & laboribus colligendis,qium in nouis inueniendis.Finge tu ribi vnutn aliquem è prima claflè Iiteratorum Alciatum commentari,an tu,veJ ali- quis mei fimilis propterea rem faftam habere exiftimes ? mininië verö: quippe felices illa? &c erudita: anima: ex ingeniorumfuorum acumine do&rinxq; copia alios ferc a?ftimant; & quod nos nodum Gordium, &: Sphingisaenigmacenfemus,id illi tanquampueris & anieulis notunvis verbulo quide/n dignantur.EttalesquifuntjeduntplerumqJlia tarum, nimium feruile rati in fententijs aliorum corrogandisoperam ponere, e- tiamn" ad lucem Autoris facerenon ignorent. Quare fi Commentatoris nomen mihi inuidéanr,quod id maioris ingenij & dodrina? fir,ialtem fi- delis Eclogarij partes cgiflê me,negare non poterunt. Id licet fit medio- cris iudicij Sc eruditionis, tarnen eft labons txdiofiilïmi, & fupra fidcm non expertijquem fi ab initio vel per nebulam praruidiflèm, fubdubito, an aliquis pater patratus hancoperam a meimpetraffet. Qfatfg. Sed video quofdam hinc & inde in me arietare: hi quideflij quod ni- ritm folit mius hm in auctorum citationibus,cum potiüs ipfos locos adduxifle opor teret.-ilii verö contra de tcediofa locorum enarratione conqueruntur,vbi locumobiterindicafTe latisfuifïèt.Ycrinq; valium obijcio. Illisquidem3 me
|
|||||||
|
P R AE F A T I O. XI
me non tatoabundareotiojvtiingula exfcribere poflemjprafertim cwn
ea ratione Opus in immenfum excreuiflèt: parcent itaq; homini alijs re bus occupato,& boni confulentlibri commoditatem,cum prefertirn ni- hil omiflum fit, quod ad Iucem Autorisneceflariö requirï videbatur.Hi verö arquo animo fuftinebunt prolixitarem, qua? in multorum bonum confultöameattentata:quotus enim quifqieft) qui tantum laboris in iftam curam impendat,vt fingula inueftiget?imö qui omnes auctores in parato &: tanquam numeratohabeat?Ego ficexiftimo, vix centefimum quemq; acq,- inter doel:os & diuites,ne dicam detenuioribusdiabereom. nes.a quibus lucem & ornatum noftro Alciato fumus mutuati. Neq; e- nim ignoro,quid ipfe laboris deuorarim,dum Iibros, quos hiclaudo, ex: Bibliothecis&tabernislibraiijs eruo,& amicorum Mufa-a &pluteos excutio. Qua in re prater Bibliothecam, quam Nationis Germanica: membra hic Pataui j comportarunt, & pofteriorum liberalitas indies au- get.muItumdebeoMufajoD.Ioannis Andrea; Cioli,D.Ioannis Bapti- ftq Canclini,& Francifci eiuföem filij,amicorum longo vfu probatorum; maxime verö neceflari jcuiufdam mei & pene domeftici, cuius finceius candor & cum probitateconiuncla modeftïa3hicnominari non vult,fed in pra?cordijs meistam iolidum fixit Robur, vt inde eueJÜ falua hac vita nunquam poflè Sperem. Horum itaq; benignitas & hic,& alibi Temper mihi patuit>laboresq; meos non parum promouit. - Verüm enimverö quisjqusfodu'c feruet modum, quiarquêgratus fit zxcuj-a
omnibus?cüm prafertim aliud vulgus,aliud doelt ament. Quisingeni; 'tïo. fbrtisq; tam felix,qui vbiqj rpis é'|/2«AA«>Sapientiilïmos quoq; viros,fapies. Romanusait,multa delinquere, & neminem eflè tam citcumfpeclum, cuius diligentia non aliquando fibi excidat,& Cu veluti perdat»in rebus arduisconattisinlaude,effecl:usincau4eft.Mihiquidemconfcientiapro teftimonio dicit,me bono Reipub.& literarum omnia, qua; po m T vo- luifle. ruit verö (ne 8c hoc nefcias) in opere hoc excolendo eadem cura> qux in pi'oducendo,nimirum iecura. Non enim mihi in ipfa ftudioi um incudepofito,& reifamiliarisanguitialaboranti tantum onj,vt in vnius- operis cultura totos dies confumere liceat, ne mihi contingat quod Ly- fippo,quem ftatua; vnms lineamentis inhanentem inopia extinxit.Ideo- quehorum laborum veniam fperodaudem certe non qtucrojinio £t vernam pro Lande pets Jattdatw abunde , Non fafttditm fi tibiykclor, er o. Neque errare mihi tut pe duco, e ft enim initium (apientiar. Infignis poe- U Accius,xtate & ingenio maturo Pacuuio Tragediamiuan^cui Atreus nomen,
|
||||
|
XII lOANNIS THVILII PRAEFATIO:
nomen.cum Tarenti recitaret', exclamauitPacuuius: O canofutn fcri»
ptum& pöetici ipiritus,magnificentia turgens; verüm Carmina nulUprobas, molli qu& tratnite currum %
Sed quxper falebras, altaqi ptxa cadunt. Refpondit placidè Accius,id veriflTimum efle, ingentiqüe fe ideo Ijetfcïa perfundij fpetare enim fe qu©d deinceps elaboratiora producat. Ingenia namque humana efle vti poma, qua acerbiora felicius tempeftiüiusque matureicant,molIiora citiüs putreicant. Quare & mihi>fi quid minus ad prudentie Solem co&um do, condonandum, non enim ex ijs fum, qui perfe&ifllmè me fcribere cenfeam,fed in eorum numerum me repono, qui & fcribendo proficiunt,& proficiendo fcribunt: Nihil enim fimul Sc inuentum & abfolutum eft. Accipe igitur, Le£tor candide, has meas lucubrationes, velut prsemii*-
fum ad incerta viarum exploranda nunciumi cuius periculo fi cognoue- ro, mihi paucos duntaxat hoftes eflè (-omnium enim morfum autinful- tumeöugere,quisin tanta Rhinoceroturn, &in alienis fcriptis male ingenioforum multitudine fibi promittere aufit?) maiora pofthac fiden- ter in Famse campum producam. Viderit isla Deus, quinunc mea peel ora verfaf.
Nefcio quid eer ie mens meamaim4git- Itaq;qu£ mea mens ruit in hoc labore fubeundo,in agendo fides>eadem tua fit in fufcipiendo & iudicando, vt tua legentis beneuolentia crefcat fcribentlsfacultas. Vale. |
|||||||
|
Vt ea,qu4 fuprtt de Metbodo & Clafiibus diftafitnt, magtt elucefcerent, placuit
Emblema effingere, & rationis mea aliquod fpecimen pr<ebere, quo paratior ad c#te* rorum Commentariorum leflionem accederet sïudiofm. Hoc autem quidquid esl,fa~ cYum efle volui ei,cui Liber ipfe dicattoeft , cüm nonbabeammagis dignum fiudio- tfttnineommatifpicem, qui tutiüs nliquumagmmmibidMat» |
|||||||
|
N ullius
|
|||||||
|
XIII
|
||||||||
|
Nullius indiga virtus ?
EMBLEMA
IOANNISTHVILII,
Ad Reuerendiffimum Patrem ac Dominam D. Nicolaum
de Oddis, Abbatcm. |
||||||||
|
T) R&fcribit Medicus pilulas> vt vifceraparget,.
Quasparat artifici Pharmacopola manu.
Hos demum argenti > velbraclea contegit auri» Nonvim,fedformamtegmen atilludhabet.
Vera itanulUmfit quamuü indiga Vittw, Nil tarnen externisperdit operta bonis.
COMMENTARIi.
IN officinaPharmacoposi probè inftru- runqj bracteis au reis obduci folent, libel-
cla ftet rotundum monopodiü, in qHO lum,quo huiufmodi brafteasaflêruanttir, pyxis feu arcnla,vulgo 5'catula diéïa cum & cultellum ad vfum appingi ctirauimiis. operculo remote pingatur, contincns pi- Pofleflbrem Emblernatis indicant infignia lulasnonmiJlas formatas^& quia hsple- gentiiitiatrapczophoiojnfeulpca; vti-ecia ei.uiH.era
|
||||||||
|
M
|
||||||||
|
XIV I O A N N IS THVILII
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
& fempiternas.foliq; (quod eftproprium
diuitiarurn) contenti func rebus fuis. Te- fteenim Sophocle, K'firns gifia-tcu «Te ««V «« *T«trw /*«- Vat .
Virtutufila conftans perpetuaq-rpoJJejftt. Diuitiasergo fine diuitum êile , tu veto virtutem pixferduiitijs.-narn ü voles vir- tutem cttm dmitijscomparare , vix fatis idonex tibividebuntut diuitix>quse virtu tispediiïêqua; lunt. FRMSCRIB1T Midicus] Pr?cipit,con- j j
ftituit.imperac Pharmacopceis. Pilulas] Pilulaj.medicamenti genus , a. pilul*
parus püa; vel globuli forma iibi nomen adoptauerunt;qus quod nonedaiitur.nec liiigantur,fed integra: deuorentur,Gta:cè "x*T<*TcT/ct dicuntur , «W tb Ko.T0.7ri- no.To,f VHV- Ito,.
Vtvifcerapurgei] Hiimores peccantes .. . ;
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
ciufdem cognomen ipfa; pilula:, turn intc-
gra:,tum comprefla: obfcurè produnt. Midicinae Coryphajorum pla-
citum eft.vt Medicus lautus & elcga's non modo citö & tutö.fedetiam iucundème- dicinam faciat.Q,uaproprer vtasgrotantiu |
|||||||||||||||||||||||||||
|
ii.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Piluïit
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
on & palato confulacur.pro pharmaus a-
cur tnuè cnbiis,foetidis,&amaris dcglutieiidis, ars '* . piIulas«icogitauit,qiia2 plerunq; exaloe, colocynthide,agarico,opopanace , fagape- no,& alijs purgantibus guftui infuauibus fieri confueueriiut.confiftétia folida,figii ra fpha:rica,& parua quantitate. Ad hard Cur cturo vCró pilularü infuanitatéiegendam &fal- ebducan- ]endam,ea:auro vel argento foliato extrin |
|||||||||||||||||||||||||||
|
tur.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
fecusarcificiosè velautur.non vtinde virtu
tem aliqu3m re:ipiatit, fed folum vt gra- tiamaior oculis & palato coucilietur. Na (i paulifper iuore ftabulentur.atq; denti- bus aut lingua comprefïuis attingantur, non tantum quendam triftitie^ fenfum gu- ftui excitant, fed velu; horrorem & venrri culi fubuetfionem prontant ■ Nonfecus vera virtus nullaad fui confummationem re ii)Jiger,fed feipfa conientaefb imoeo plurisaïrtimanda.quo plu ra conremnit. Et quamuisamiciatui bonis externis , diui- tijs,hononbiis,digiiitate,amiciria, valetu- dine,forma,viribus,& his fimilibusjnulla ramen ei ficacceiïio aut fupplereientum , nifi fortèin fpeciem.atq; ad difficultatem (fiquidem ad ardua tendit) aliqua ratione mitigandam. Reiitè itaq; lenfit Romanus Orator Tullius,dumei,in quoiit virtus, nihil deeflfe ad beate viuendum putat. Et alibi inqnit:Pr«(idij ad viuendum in vir- tute fatiseft. Cui (ufFiagatur quoqj Co- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
ex
ma
|
ellat.-hinc pUulajalia:dicuntur phleg- ,._. .
|
||||||||||||||||||||||||||
|
agogac.qua: pituitam; ali* cholagoga:, ." r
quasbilemjalia; melanagoga;, qua; iuccü melaucuolicum decuibaut. Artifici mcmu\ fecundum artern, non
temere . Bratteacontegit tturij aurtim & argen _ - ,
tumfoüatum, & njalleo dudtum bractea . j dicipoteft . Hnic Btaclearius,qiu luuul- « modi bradcas facit . Dicitur auté bi'aftea *7ro T* @po.yyeiv,<z refonando.&c difFert a lamina , quod hxccraUior, iila fubtilior. Non vim,ftdformam] nullas aJdit vi- resfoliumaunpilulis,lèd tantum pulchri tudincm,& forma; gratiam conciliar, pa- lattimq; fallic . Tegmm] quidquidaüud tegit: dicitur Xeemè
ctiateginien,tegumén,teg«jemum, tegu- menttim,tegulum,tegiilum,dimiiiut. Nulliusjit quamuis indiga virtus] Em-
blematis epigraphe.Lucretiuslib.i. Ipfti fuispollens optbus nihil indiga noftri, NU tarnenperdit] nullum dammim vel iadluram patitur. Externis opertn bonis] amidta & ornata Sw* ^
bonis fortuns.Externa bona funt omnia , terna, qua: a forcuua dependent.vtdiuitia;, glo- ïia.amicitia, &c. V 1 R T v r e M fe ipfa contentam eflê, IV-
fupra dixi; nee taincn bona externa pror- fus rei jcere Ita eft.-erenim virtutis verae comités ferè perpetui funt bona corporis & fortutie.,non vice verfaifiquidem finga lari Dei nutii ptoiufum eft.Ytaniaroihu- iiis
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
loxs Bm-
bletnatis. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
micus ("vndenos noftrum Emblema erui-
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
mus) in Amphitruo :
,____Virttupr&mium esl optimum.
Virtus omnibus rebus anteit profecTo .-
Libert(i*,faltts,vita,res,pare>3tes , P/itria, &progniiti tut.zntur,feruantttr : Virtus omnia in /e habet ■■ omnia adfunt bona,qitem pen es eft virtus.
Nee abltidic Siilius Icaücus lib- 3 . Ipfa quidem virtus febimet pulcherrima merces.
Q^iaiuiigiturasftimanda eft virtus , qua: neceripi, nee lurripi poteftïneq; naufra- giojiieq; incendioamutnur,nec tempefta Qui verè ruin,nee temporum permutationeniuta- diuitë. tu r? Qua praediri qui fuut, foli fuut ditii- tesjfoli enim poflïdent res & frucluolas , |
|||||||||||||||||||||||||||
|
EMBLEMA» XT
|
||||||||||||||||||||||
|
arferunt Sodoma Sc Gomorrha terribili i»
cendio.vindicante curpitadinë reiflaroma & fulphure diuinitiis imeclo.quomodo igi tur de occupando cejo cogiter,quüjfdcm fordibusinquinatus.promifcuaaiumcefta fe Venere polluitJAurquomodo recipiac fedes ille, pettufum aliquod-'dolifr vinipei- da: ventris.craffi & pinguis.cü integras vr bes dcglutiuerit ia olim prodiga vinoficas? Submitti debet collü & curuari poplesad terra rfq; fiinvotiseftautfpeliberperil la limina trau(itus:rependiï intro macera- tocorpore Sc attenuato prius falutaribus ieiunijs.non diftento,nec iinnolécrefcente a laxiorepaftu & fagina.H?cclauis prima clauatti |
||||||||||||||||||||||
|
ius radicis, bbk ta dulces & ptecio "os pa-
rit frudtus.faltem aliqua dulcedinepermi fceatur , nc primo ftatim aditu feclatores deterreatut:Atfemel perfeftè poflëfla vir tus.externaomnia vilipendit, quippc quas nullius reiindigeatdiuitijspotior, vtilior- quegeneri5fplédorejvtporeque,iblaeófc- nefcat meiitibiis.cü quibusbonafide coa- liierit.Ad tuü tribunal appeIIo,Pre/ul Re- uercndiffimejciireinm nóad Iuftitia plus quam Prienenfemappellem?imo teteom- nium trirtutum viuum exemplar ftatuo . Verum antequa ad culmeii virtutum tua rum veniamns.age mylHcumilludintrer mus biuium,ab omnibus decatatum,quo fecuriori paffii tna legamus veftigia.Notti eft.quam fpaciofa ac patenti femiea perue- niatur ad perditionis vaftü acformidabilé fpecum:ad arcem vero virtutis caïlaram fïderibus.radiaiitem & fulgida.ardra.pref- fa ac lubtica, vbi ez legiouehominum aut myiiadeintegra vixdecimuspericult feciv rus tucö pertranfeat.Ex Delphico pronun ciatum hoc tripode.nec ex cortina Sybille. certius oraculü; diuini enimoris teflimo- nio com probata fenteiuiaeft,cui adftipula tur confenfus dodtorum & vniuerfa Chri- ftiana:profe(fionis antiquitas.Etdedüpli,- ei porra non aiimis.-ilcera,qug mortis re- gia intrantibus apcrit,capaci &!a:a!te- ra,qua; vita:,nirnis anguita illaquidemac humili.quó gigantes ifti terreftres,& gran dia fpitantes Polyphemi non inferuiic pe- demjquö neeSardanapalus peuetrat, nee Epicuruscum turgido faginatifétris (ui tympanotvbi crumena talentis prxgpans, & recenti crapula fumans ing|uuies,& bul lientis cholera; tumor, & fpurna libidinis, circum praecordia efferuefeens,& picatus ftertentisignauiaskntoraditu uufquam in ueniuw,& in primoilanmveftibulo cum dedecore retundiintnr.Cur enim non pias cludatiu monftrisiftiscoelèftis ianua?cur a foribus repelli & exclndi colhuiiem for- didaac peftilentem noncöueniatïSic enim faepemecum difcurro:Superbi? tumor ex altis illis fedibus detiwbauir iuflatum Lu- ciferum>nefas igitur, fperare accefl"umsqui bus arrogatie, ventoinflaturfc proriiberat pettus.Generalécataclyfin introduxit fo- la libido.Sf circumfudit orbë fatalibus vn djs.non igitur fperandiis libidinofis per il- '5 portam tranfuus. Q_uia peccatum eftin *»<ura fneenbis mis & muli^iia paffis ,. |
||||||||||||||||||||||
|
fuit ad recludendihac ferara.laborü nimi
rü & inedia: tolerantia voluntaria.qua pre, |
portutt*
coeli o |
|||||||||||||||||||||
|
iuit eleftis fuisftupendo magis qua imitan
dbexemploifpecuïii patientix & humilita tis Chriltus.. Pluresaccingunt fe animosè ac virilitcr ad illud iter.fed afperitate de- tenitii reuocanrpedc anrdeficiunr,&con- tingit illis quod olim. Hebrjeis,peEvaftifli mas folirudinesad1 promiffionis terracon- tendentibus,quamjduobtis exceptis, è tot miHibus urne nullusapprehédit.Pótcft & nobis euenire hauféacorreptis inter fentes illos & fpiueta.Ucarnibusaffueti.müdanK yanitarisiii medio laboriofas peregïinario- m'Jsdfcrto,refle(5tarnus oculös fepiüs , Sc: refpicümusad ollas Atgypti. Nonfictu,, Pr^fiildigiiifliine,qui ex turbuJentismiin danarïïillècebraruprccellis fortiterenauj: fti,& infècuro Religiouis portu. taquam inarce&faftigio virtutfi.acquicuifli. Hic lüxttia;viuaci,virtu.tü flama3ccenfa,vejut inmotepolïtaftatim radiosdiipergere Ion gë lateq; c^pir, adéo vt ad diueifas profef fionis tuedignitates f^pius vocatus.amplif (lmismagiftratibuscondecorarusfueris,& tantiï non honoris apicé'afcendèris.-. quem» plurimoru vota iam dudü in te transfer« couati funr, nifiingenita tuamodeftia po- tius refugiflet qua aiFe^raflct-Sed fcis.gló- riaeflecrocodyluro.'Etenimqiia huicmu neriaptus fis vel vnfv tuum monafterium; hicPatauij abundè teftatur, q<f nonmodó) magtiificis xdificijs adornaftii fedctiïno* uoiuuenii feminarioA crefcente.Religio nislbboklociiplctaftijqua tanta folicirur dine,tanto ftndiobonis literisimbuendam; curas.vt fub graui curarum dbmefticarü mole nulla hac potior vidcatur:liem,quari; tns ergo hinc: maturitatis fruclus expe- élandus?
|
||||||||||||||||||||||
|
Nicolai
de Oddn |
||||||||||||||||||||||
|
"on
|
||||||||||||||||||||||
|
U>nti
|
||||||||||||||||||||||
|
Per
|
||||||||||||||||||||||
|
Semin&~
rium in~ fiitutnm,
|
||||||||||||||||||||||
|
XVI ÏOANNIS THVÏLII EMBLEMA.
|
|||||||
|
clos fuiflêcum primis Italia: familiis,Co«.'
lumnarum,Bentmoloruni,BalIionorum, &aliorum Romanorum . legimus apud, Kiftorjcos fide digmilimus Guicciardmü & louuirn:& ex his Oddis Perufinis An- no Chtiftiano ii?8. quidam hic Patauij Prauono praefuitxcguoniine Vngarus , a quo Oddi Patauini originem fuam traxe- runt. Nee folüm Perufinis & Patauinis ter minis concluiiim ftetit ftirpis tua: decus, fed Francifcus frater tuus fede Neapoli fixa,opibus &honoreclarus,inter nobiles Ceutuniviros, quos Concinuos vocat,vt que ad annum igi y. vixit, ea dignitate ad filios Sc nepotes propagara.Nimius fim,(i in enuroerandis totiilulhibus viris,quiex hac Oddorum familia prodierunt,& fatis propria virtute innotueruut,inha;rerem . Nihil deniq; detra'iitornamento tuarum virtutum.imó plurimiim auget amicitia, JimUl> qua: tibi tiou modo cum multisexpurpu ratorum ordine in te ree (fit, fed e ciam cum viris totiorbi claris:inter quos merite ha- betur Torquatus TaxuSjpoetarum Italo- rum facilè princeps,qui nobis Hierofoly- mani tam eleganti poemate ab obfidione barbarorum liberauitjiïmulq; lingua; Ita lica; fimin nitorem reftituit ; cui tu non modo amicitia,fedetiam cohabiratione als quandiu & contubernio iumftus fuifti. Q_uisetiam amicitia interte & Reueren- diirmium Abbatem Augelum Grillum , illud Italia: decus,nefcit? Laarentium Pi- gnorium itidem,& Martintim Sandelüii. dlios eniditoriim Patauii apiceSjtibi natale foiü &cómunia ftudiamagnoliterarü bo- no & patrif honore cóiuuxci ut.Taceo lil» li£ïCa:farem Capacium,Andrea Chioccu Medicü Veroiiéfem,duo litcrarü lumina, quorum neceifitudinis tecum docla pro- ftancmommentr5,ieciproca; veftra:epifto- la; typis data;. Ecquisnam tuam nonam- biat,uonamplectatur,non emat &amet a- AffMU micitiam.quam tam iucundis.tam erudi- t(u. tis,& cedro dignis cödirc foles colloquijs? ego fanè fine aflèntatioue gloriari pol- (um=me miroquam abs te, nifi doftiorem difcedere. Sed ne tua -virtustneo encomio ifidigere videatur,hk defino.quia orauo, non materia.me deferitjfed fnftinet oiïicij rnei pieras, qua; verfu concludereiubet: SipietMsdoétrinajfidesJi candida -virtus Efl mundo reliqua , hanc inclitas Od- dus habit. IVDI-
|
|||||||
|
iflandus? Qnid'dica de uumerofiftima !f-
■ ., brorum ftipeüectile , oiiam in nouam abs te imuturara B:bliothecarr> comparafti& intulifti.eoq; ordme & elegantiadifpofui- ftvvt vei ptuiio intuitu cniJibet Andoifi firjgulorum cccurrai noticia. Eccequan tum tibi debeat commifia familia'qtia ita gubernas,cui ita virtute pr?is,vt quisquis tniim ingrediatur monaftetium.fibi vjjca .-. .. tur omnium virtutum theacrum fubire . Jjijctp.i- j_jjc £njm te ptaffu|e humiliras nihil finit na dame- aj:urn fpjrare,vela contrahit.nec laxat rtir- fticA . geoti vento. Ntifquam 'itillatio lafciuiae aiiqua,autoccultus ignis fe prodir.qmsad regnlam facra: pudJcitiae & honeftatis om nia decenter attemperas.ybiq; moderatio cft inijs,in quibus vitaconfiiiit, & corre- clio excefïijs; vbiq; cupiditas ad natura; le- ges fr^nata,qua; parfimonia:amica faftidit fietsu- copiam.De tua in Deum pietateiam diiif feopo:tuiirct,qua;alpha eft &caputca:te- rartun virtutum, duponitq; cor & feratn reckidit intraturisalijs, quarex his muii- aanisabripitad florida il!a bcatorü auia . ïiherxh- Ingratus firn ciiculus.fi tacitus praueream t'U&ca.- Jiberaliratcm,qua tot egeltje pre/Tosfub- tcr£ vtr- leuas , nsc vnquam vrgente cafu manum tHtés. ciaudisaffliftis: ceuè hancegodomi ple- noanimo mihicommentari foleo,& pleno ore foris pre,dicari non defiiia. Qmsigittir «egetjin te,ceu in ppomrw/>7«i>,perfec"tum virtutum circulurn eomplstum indiescer niïvbiiuftitia quserit, prudentia imienir, fortirudo veudicat.temperantiapaffidet, ita v tiuftitia fit in afFeiflu,prudentia in in- tel'ciSUijforritudo in erFectn, temperantia in vfu.De rara tua docTirina & eruditione, affabilitate,& Neftoreo eloquio, manfue- tudine.morum elegantia,& candore fince- 10 (qui me ftatim primo congreiTu itace- pir,vt faspius exclamare cogar:o reliquii prifca:finceritatisgermen) nihil dicam,ne pro Emblemate panegyrim inftituiflc vi- dear.Sed videquö te,Reuercndiaime Pre. fnl,deducam?Cum has omnes virtutes ira in numerato habeas & poffideas.nulla me Hercle realiaindiges ad beate viuendum: de his tarnen tam raris docibus nihil mi- ntiunt amplx opes, quibus fortuna mater te ditauit; nec'generofa profapia & maio- Eius iüu- rum ?t^cx 'mag'ncs > quos abhinc quin- êrtiUmi gentisctrciterannisex Vngariaprofeftos, n Peru(ia:iiiradedifre& rerum ibi potitos, iriió pace Sc bello daros, cognatione iun-
|
|||||||
|
IVDICIA ET TESTIMONIA
VIRORVM PR^ESTANTISSlMORVM DÉ HAC
NOVISSIMA EDITIONE EMBLEMATVM
A L G I A T I. Martino Sandellio Laurentius Pigno-
rius Salutem. Vsris ex me (amice) quo potilïïmum Iitterarionegocio fal-
lam ocium hoc ajftmumjiifce prarcipue diebus, queis Exoritarp CanisJatratq; Canicula flammans , Et rabtt-, ignefuó geminans incendia Solü . , Ego verö oble&o me accuratiflïmis lucübrationibus Thuilij'noftri, J? Emblemata Cl. Viri & nunquarh fatis laudati ANDREAE AL- n *' *"aS Vt nakeam 2 Pra^° Penè recentes curat honeftiffimus Vir Petrus Paulus Tozziüs,cuiusinduftria:&; impenfls debebunt quan- oq; Itudiofi non minimam pfofeólus fui parccm . In illis(fi haec fcire ues) elucet eruditionis apparatus & concinnitaseafanè copia, vtpof- " appellate Menfam Apollinis & Mufarum * Indicatn Soliss fabülarum * ngmentorum plenam , magna veritatis mole opprimentem , &: non tfubic obmentem . Sunt hxcquidem & ab alijsdi&a :athic nofterin e3ninou«£ methodi fencm redegit, vt Colcliidem illam fatis iamde- cantatamaemulatus, vetulum Aefonem recoxerit, reftitueritq; primae- ü* & quidem vegetx iuuentuti. lam veró qua: ipfe de fuo addidit, S^am pulchra > quam acria,quam limata ïuiit? ftylus ipfe acutus, inuen- 10 & difpofitio elegans, aculei molli vrbano illitij quos nemo-decli- nec,imö verolubens excipiat, admittatq; Mihi fanè Emblemata hasc ^ünc demum verë Emblemata vider.tur. 1 huilij enim lucubratio- es inftar auiei vafis mihi funt, &cuidcmttiagni ponderis, quod ha?c 'ciatina toteumata aptè conueftiant * ornatum non modo commoda- ^ exfe ipiis, verüm etiam fplendofem ab auro obryzo fumptura ^Uum, magna cum ingentisptecij acccilione . ïü cum primum hax lc>eris, ibis fat fcio in fentenciam meam; tu Patauina Sacn, JQui folas legii , ac facis difertos . , Vale & hcim arftumqjres füas fïbi habeant,res fuas fïbi agant,iu- beto.Ex Bibliothecula noftra,XIV. Kal. Aug. MDCXX. b IOAN-
|
||||
|
XVHÏ
|
||||||
|
IOANNI THVILIO MARINE-
MO N T A N O PhY fico-Mcdico Poly- mathiainftruaiffimo,QVI ALCIATI EMBLEMATA fudato cemmnali la- bore &; improbo ex Cimmerijs tenebris vin- dicata,eruditionis varietate, linguarum ele gantia emendauit ; Aliorum Hypomnema tibus auxit; maiori cultu, nitore multiplici illuftrauit,ELOGIVM hocceteflera?in ftar REDHOSTIMENTI impensè magis PETRVS PAVLVS VEN- TVRINVS fiftit. MaaeVimmMA- XVME hoc TVO GENI» INGE- N I Q. vigore. |
||||||
|
AN-
|
||||||
|
ANDREAE EMBLEMATA ALCIATl
S V V M
IN NITOREM IN CANDOREM
ELEGANTIAE OMNIS IN GERT AMEN
REVOCASTI
IOH ANNES THVILI
A C
IN TAETRÖ IACÈNTlASlTV
AD VENEREM RED1ERE SVAM
VOCES HINC INDE ET VOTA
^ V O TACITVRNI.ORA HAEC
AD STVPOREM
EO CONTENTIOSIORES ILLAE
AD PLAVSYM
A NVLLO AETATIS INGENIQ^FLORE
FAVORE ET FAMA ADSPIRANTE
I S T H AE C
Q^V AM A T V O THVILI
VIRTVTVM ADMIRANDË PROME
|
|||||
|
b 2
|
|||||
|
XX
PRO COMMENTARIIS
IN AL Cl ATI EMBLEMATA
SCRIPTIS COLLEGTIS EDITIS
A lOANNETHVILIO
PHILOSÖPHICAE SCIENTIAE ARTISQVE MEDICAE
DOCTORE EXCELLENTISS.""
C A R M I N A
A 'AKI A'TOIO &$hoi(rtv, ivjs E'M B AH'MA 0' ê ypa,^ ,
Tlokkot Trahk' dy&day 'É'^dkov tvppavi&e
£?V 71V&S t\iani*Mi y.cLhhïV vvkhi^a.70 , e'ttJWV, TLhHvis I'.ft A'NN HS , K3* itpoaiSnyl iKatd.
Ühkoyifjiaf , QctvtfiïsTt op.at rdS'e tot' i7tktanv A'AKIA'TOT 7tvy*r K'hK&p t%ar tivv7ov.
A'N APE'OT fa 7t A.'vi!p , ex. 7 K'kki^s A' AKIA'T 01 O , HV QÓos 'i'x> Ta pdw, (pa; (j.tym. <pco7l mopav'
"üaov ATrosihGw 7t vóa , ffthdav t' zwétan ,, IC'' oJ''ivos■ in,pxviav J^impos av lAipóirar
Ë/nstci 7' d[j(,$o7ïpav ioSkmv , yKaosys re tppevis T»r 'É'hKA^iV «7pSJ«W KvS'iOf OvpAtin .
)"tt/ JV tvippa.fiy x.oy.4? %gi <piyyü ka,[jt.7rp£>
A/êV V7reïp «\kti{ inpe-jr' civa;y.0tkóya{ ,
Cvfiv Savy.* irikw ks" y£p © OT7 AI o' 2 eVi TT' AAI OS, 0i © ê-OT H"AIO S *£ TêAs'Sf*'.
|
||||
|
Be
|
||||
|
XXI
|
||||||||||||
|
De Commetitario luculenco in Alciati Emblemata,
a IOANNE THVILIO, V. Cl. in lucem edito. SI fortunatos quondam>fua Ji bona norint,
sAgricola* s pleno protuüt ore Maro 3 &(unc j qmbiis lAlciAti Tbuilws ejfe fequeHer Contigu, Anne illos fecula doföa manent ?
Grammatkos bonafecla manent, bonafecla Minerua Symmy^As, Themidos quofee perurit amor .
'Neritio quü ^Moly Duel, Amuleta veneni £Alercurïum JE&i mira dedijjè putet ?
Mendaci quondAW fingebat Gr&cia fama TaliA, qu<z grandipangis Homerefotio.
*4uSïor hie en <~ueram Antidotum tuIit3zAitreacbartis Saccttd defcribens ^Ferrea fecla Jtmul:
ZHjgrantes fcelerum radices n/ellit 9 & alma "Uirtutü fiores 3 laSiea dona ,parat.
^Munere fic Dmum3 diumi's nj'iribm aucius Alciato ïmmenfum robur inejfe docet >
Hïnc, qua feftiuis Emblemata cuderat horis , SeriA virtutum Hemmata fronte gerunt .
And. Chioccus Med. Veronenfis.
|
||||||||||||
|
DE E O D E M.
|
||||||||||||
|
E
|
||||||||||||
|
Xcuüt ^Alciati folers Emblemata Minos;
Sanétius 6^ nvires exerit ingenij
|
||||||||||||
|
Pauca quïdem 3fed docJa tarnen Pignorius addit,-
Vltimm aft punfïum T H VI LI VS omne refert.
Gallus & Hifpanus eert At 3 certatj-, Latjnus, Soh at GERMANO palma decora dafitr.
Beiieuolciitiffi ac fi:,gularis aiïecliciiis graria accinebar
Beruhardus Langvvel Han>burga-Saxo, Indytae Nationis Germanica: DT: Thcolcgorum, Medicoruro ac Philoft>plwmin> p. t. podfÜiarius b 3 Air-
|
||||||||||||
|
XXII
AH'Eccellentifs. Sfg. Giouanni Thuilio
Per TEmblemi dell'Alciato da lui commentatu Madrigaledi
Gio. Maria Auanzi.
|
|||||||||||
|
VeHe carte dtuinz_j
Ocean difcien^e, e di dottrinc-> Qmtengon quant* accolfeTolomeo^ Nel celebre éMu/èo., Penna non pur rviuac<^_Jy éMaeterndyCon lor pdcc^jj T'iit tu riinfegnifbU Lïcei% l'tAcademie^e, ogrialtra. Scola-
E I D E M.
|
|||||||||||
|
Q
|
|||||||||||
|
Orma; dat: ejTerei; minor eft' yqu&fitfcipit ilUm y
^Materies , nullu-s mi negat hocce Sophns. Materiam aAlciaim libro huic, dat TH VïLIVS omnem; Vormam- > erït hinc maïor T H VIL IV S sAlclato,, Honoris & amicitia: ergo
ludebat Ie hannes VVolffgangus Beer Auguftanus >Xonfiliariu* Bohemicus,..& Nat.Gerni' BibJiotlieeanus. |
|||||||||||
|
1QHAN-
|
|||||||||||
|
xxni
iohanni thvilio
pHlLOSOPHO, MED1CO, PHILOLOGO
EXIMIO,
A. ALCIATI EMBLEMATA
n priftmam natiua.mq;iepoftaOrcheftramJnouo eoq; lautifsimo amidta
habitu producenti.
(Vicquid carm'me finxit ULCIATVS, , Qiixque Emblemata pmxït ars \aPELLIS> Hxc T H VIL IVS , Herculü labore Qaro reflituit Ltbro hoc nitori. Euetlus fuperas Ltber fub oras E>ü litern at que Deabus excitauity
Quisnam plus mereatur inde laudiSy Jnuentor} Graphium , W Explicator f Tandem, ^0fï njarias op'wionés , Hermes ^endicum lemns bacillum,
t>is pUudentibus (gr ^Deabus, haccc^j
Rixas compofuit foluiione:
QuodJimtelligeretis ,tcquü effep
Gradu dtgmor altiore laudis 3
Aurum qui eruit abditum fodims>
*Aut qui cudity %) 'mdmtfigurayaut
Vti hoc deniq-, qui facit frutq^
Ambabus rnanibm mihi dar et is t
Maiori qttod in ajïimatienz^,
Commentaria fint THVILIANAy
Quam > qua carmina finxit ^4LClATVSy
Qvaqi Emblemata pinxit ars AP EL LTS.
Applaudcbac Verona' in itinereTheodoricus
Reichingeder Neopyrgo-Pal. b 4 AD
|
||||
|
XXIV
A D E V N DE M.
COntendere diu Itbri de AuStore nouati
Disjaribus <~üOtis, turbo, nouena , De*: tA t\D*\E A«T cecinit; quid turn ? dixere priores: Altera, pars, facilü fed fAJ^ VS expltcutt,
Wc opus j bic Ubor eH, qu<e non componimm, il/a Et bene percipere, O* rite docere rades .
Piendum Tröfes yeniens ad iurgia Tbcebus (jompomt litem , conciltatqi animos .*
ïungite fcedus (ait) ïAlupz concordtter; <t,4uSior Sit J ANVS-*ANDKêASy dignm <-uterquecedra,
AmicitiiE nunquam intermoriturx hocpignus apponebat
Fr; nritcus Canclinus Yenetus. E I D E M troM[j.ti$«'.
luerfïs dtuerfa placent: non omnibus idem
EB Bomachus natus qmmlibet ejfe ctbitm* Esgratw Orator, lepidusq-, Poetay T H VIL I, Hifioricus , ZMedicus yMuJicus} atq; Sophus:
Dcte nites '-varia s qiün es aptus ad omma . Si non Hijce p/acerepotes y nemaplacere poteft* Idem e klem.
Vm nomen tent o proferre 3T H VIL IVS s ah TV LLIVSi errorem non male Itngua facit» Honoris & obferuantia' ergo alludebat
Ioan-Bapt;flaVVindthicr Sehonganus Bauarus Medi- cina? in Patauino Lycco iludiofus .. |
||||
|
Y.C
|
||||
|
XXV
|
|||||
|
V. c.
ANDREjE ALCIATI, I G
MEDIO LANENSIS
V I T A,
PER CLAVDIVM MINOEM
IV RISC CONSCRIPTA.
\NDREAS ALC1ATVS 'm pago Akiato feu Alyto Akiati
Mediolantnfi natm, è nobili Alciatorum familia , lurifconfulto- folum rum & politorum hominum gloriam incredibili fiudio ac virtute Pattium« longo pos! fe reliquit intemaUo. Is adolefcens turn primum itige- nij cultumcapem,non pcenitendos inftitutores, d quxbm cdccere- ... . , tur,nablus esl,fed maxime lanumTarrbafmm,qui t{cm<e ac Me- ]>:xce. iioknilittera*humamiores fummo omnium applaufu docuit.Easprimas artes Al- ptor a1-
imws auidè arripuiufequeijs non kuiter tinxit, earum tarnen vfum emnen. ad pe- ciati Ia' ntiamium,CMJetotum addicebat, cptimhefcrendumefjeduxit, vteafiudia , in "hafius^" tjuibtts alij, tanquamapudsireniosfiopulos confenefcuntMic vni ancillarentur.lUe Uaqtte quod ferio & percupidè eam iurit fcientiam perfequeretur, brem admodum Fpatio temport* ita prom0uit,vt dignm exislimaretur,qui Doftorü inftgnibus cobo- Alciatut tojlaretur. Eo primum bonore dondtm fie ab omnibu* fufpiciebatur, tantamque de IJj2«. /e admirationemconcitabat,vtde rebm etiamgtauitftmis,& quatnonnifi veteranis, & lopgo yfuexercitatis vim propdni foliu effent,argmè polïiique refponderet. Re- l«tUA enim d Qmfitore,quem appellantMretic* prauitatis, de re admodum per- Pkxa e&" dubia, qu&que iam ante multosfanè doftos , turn Theologiae reiperitos, Ingenio- *«M iuris profeffores exercueratjtafatitfecit, vt Qux(itor itte non tam ab bomine, ^d^£*' Wam ab ipfo edoclus oraculo abierit: agebatur de fupplicio Lamiarum , & earum C ' tn*lierum,qu& venefic* aut fortilega vulgato vocabulo nominanwr:Jcd cüm Lamid- *"w feu ftngum non efiet vria fpecies,ex qfq; ali<e dicerentur in Ctucem imminxifie, Q HRIST/U M Deum abnegaffe,pr<efentcs ipfets & vigilantes, vènêfitp atq± ^otionibm infantes extinxiffeialu nonnutia aliquando matribus interminata, no- "" ad earum filios>quamuis foribus obferatk,valuifque occlufisirrepfffe, eos fafci- ^preftiffe: quos pueros conslabatworborepentinocaptos , &med«is nencognito *eceJf}fle.Refpondit in bas Masqué Quafitorem debere fuo fungi munerc Quanquam tüim (dicebatj ex ijs alu reuera,& vt vulgus loquitur,perfonalüerhon auefsiffent, tetiienid Lemnribmfuk videri mandajje. Q^&iam eliam nihil vltrdeg'fje a>gue~ . bannab
|
|||||
|
XXVI VITA ALCIATI
bantur,nift quodfub arbore Tellina cboreas duxifient,quod tarnen b<tnegabant> Et
ea quidem vnafufëicione>quamquamfolo vulgi rumore vagaretur^eas tarnen vole- bat Quttfitor tormentis fubijci,eo quód in fauoremfidei,confiiorum & confceteratO' rum teflimonium admitteretur. Alciatm contrdjd verum efie deijS,qutevigilantet vidi($ent,non qutedormientes &infomnis,multaq; alia praclarè, quibüs totam banc qu<eJlionemfoluit,vt nihil ad etm dubitationis relinquerlet - Ergo Afediolani per triennium moratns<fefeforo parabat,munusq; aduocationtS
curn alïqua laude,certè fnagna fide ac religione fuftinebat,cüm nomen ccepit eius ad
exteras nationes,nedum fuos Halospropagari. Accitm enim eïï ad publicumprofi-
apu/ A- t£ndimuniiA <tb Anenionenftbus,propo!ito ei slipendio[excentorum , cum nunquant
nenionen ad eumdiem cathedram,quod ipjê ait.confcendiffet. Qua in vrbsper aliquot annos
fes. ita ingenium fuum & indufiriam probauit, vt vnus pene inter laudatos iuris inter-
pyetcsjolusqueegregiè doftus prsdicaret ur. Ea hominis fama exatatm FRAN-
Ad Bit» CISCFS l.ingeniorumfolers Ü? munificus <sflimator,Alciatumad Biturigum A-
rigeseuo cademiam vocauit,Anno Chrisliano i^ip.honorarioilli duplicato,adeo vtprofex-
catus. centis,faundofuiaduenius anno,mille & ducenti pr^flarentur. Qua in vrbe Gaïïiit
celebri,& qua nobiliumauditorum frequentia,quantum ille laborum fumma fua lau-l
de pertuleritjdque quinquennium explerit, quofuit in GaUia,fuperfunt etiam hodie
teftes longè multi,laudaii viri,qui Alciatum docentem audiuerunt: teiles etiam li-
briediü <eterna dïgni memoria,quos ille fucciftuis hor is futnmo studio .parique inge -
nio reliquit.Cum enim ad laborem,non adotiumfe vocatunt d magno Principe,& in
Aeademia GaUiarumftorentijJima inteliigerct,ns quidde ea laude.quam multis ma'
gnisq; vigitijs covfecutws erat,imminui pateretur, initium duxit ab ea Conflitutio-
ne,qu£ esl De quinque pedum prafcriptione .magna omnium, fanèq; doftorum ho-
minum admiratione,eoquefucceffu lakdis,vt is labor,vel potius indefeffianimicon-
tentiojanuam fam<e nunquamintermomuns aperutrii. Non efl mihianimm ftngu-
la percitrrere,qua magna dotlrinte laude, parique dignitate toto eo quinqutnntoper-
fech;eius orationem vixpoffum tran[Uire,quam ille habuit ex tempore,iu FRAN-
C1SCVS Rex auditorium eim ingreffus,pr*[ens interefiet. Eam vnamlaudemè
multis non vltimam fuifje cenfemm,tanto Principiplacuifie, eim auditoris animutn
demulfiffe,vt quaft Regia Ma. maiefias lurift>rudenti<e in fuofedenti folio fafcesfub-
mittere videtetur .
Ea viriadpub'icam vtilitatem nati vinus , cumin dies incrementum caperet ,
F RANCJSCFS SF0RT1A Mediolanenfium Buxjui populavs amo- re ac gloria captus^eum moras netlentem , penèque tergiuerfantem ad patriam re- Ticinido vocauif.vtquc omnern excufationis remoram interciperet, fenatorïa dignitate orna- ccc. «">& vt Ticit.i docendi partes fu{lincret,ab eo impetrauiu Orationeea, quam pu- bliek Ticini babmt, fatetur ipfemet fe de longinquis regionibus d principe sfortia fola vinutis commendatione agnhum,fui[[e reUcatum , & fumma dignitaris codi- cillis ornatum,amplo tthm donatum honorario,vtprofeffiom? munus obiret. Pauld Bonom$. p0Q certfS fc caufJS £0lior}inm,sludiorum omnium dtricem petijt,in qua totos ma- tuor annos ea cehbrhate ius duik docuit > vt nullus fatti dottm èfibolis redire pu- tareturt
|
||||
|
VITAALCIATI
|
|||||||
|
XXV il
|
|||||||
|
retur,mftqui Alciatum audiuiffet.Quod quoties animo comptecJor,fuccurrk illud
Nampmereloquentiam,quaiUevnwfua<etateprudentiam mm iUuJbabat, lin-
%h "" h*nBco^n^onem' quafuos teqmles omnes anteibat, ingenio adeo felici & ejehmomm omnem vetttslatis bauferat& exprejjerat,vt nibilpenïtm ignorare ideretur.iuris labyrinthositaingeniosè penetrabat,ea mysleria pure diferteque tra- S!üatjw' veterum laudem pene ad<equaret, recentium induslriam facilè fuperaret. *Kinureuocatm,itaiubente CAROLO 1 MPERATORE, per annos Ticinum ««<?(<<« illic refedit,nihil de incosptis laboribus remifihgloria,quam tot vigiliarum im reuoca- Penfts mercatm erat, auxit,vt putaretftbi exëplarpropofitu HercuHs,cuiapud tragi- tus Htfitm vnim laborU^adfequemtmgradm pararetur.Ferrariam deinde inuiftt,Ducis Ferrari» HERCPL1S honorificis: adduflusconditiombus, & prottrata Acadcmia eafolertia docet. extulit,qua ceteraseuexerat, peneq-, excitaraf.Ea in vrbe,vt in alijs.quas incolue- rat,non modo vim voce profitendo,fed& permulta variaq; fcribendo id effecit,nevi- *k & pYxfentibws modo confuleret,fed & pofteris idem multb cumulatim pneslaret. PoH multos tandem peregrinatiommlabores, Ticinum repetijtjn eaq-, vrbefua- Ticinum
*»» fortunarum tabulas pofiremo coUocauit;docuit tres, quatuorvè adjummum an- rcdir. °f >*«" qui nullü <etatis difficultatibus,neq; quietü alicuim, quam capere poterat, anditijs deüniluSid ccepto opere ac fludio ceffauit. Be qua tarnen adeö frequenti toncurfationerfitam plerifq; jufpeBam pr<efentiebat,feipfum publicè itapurgauit, vt _ , .,. «o» temere rationem probabikm reddiderit. Quidenimfi Auenione primüm,quid q^"Bfisrc J* TianhB&nonUyBiturigibm profeffm fit,tanquam qui nufquam pofiet confislenl peregii- P*°Mpta:enïm excufatiohcec iUi fuit;namdumbetlicos furore*fubterfkgeret,mam- uationis,. Yefuvt quietemfiudijs perquheret,diutijfimè peregrinatum,principumq; iuffionibtts buc atq; illuc agitatum cenamfedem tenere non potuifje duit. Enimveró mtmine- *at Plautini verbi,Dij nos tanquam pilos^homines habenf.itafe raptum inflar ligno~- *um,qu,e profluBüum impetu feruntur,varieqyagitatum:quicquid tarnen erroris hoc weritjn publicam femper vtilitatem cejftfie.Alijs etiam rationibws inconslantm hu- '«* culpam deprecabaturmminem effe dicebat,qui Sokm vituperaret,quoddum ra- Bqs & calorefuo cuntla viuificet,ambitum terne omnem circumquaque percurreret; nec quemquamyqui eo animo fixas Hellas laudaret>vt errantes improbaret.Cekbra- **» Homen carminibus Vtyficm, quod mores haminum multorum &vrbes vide- lt>fed & pbilofophos veteres,vt Pythagoram,Platonem,ApoUonium,aliofque mul- t6s,dotlrina caufa,peregrinationes maximas fufccpiffe: Dionem Pruftenfem, qubd ad Celtas &Sarmatas fe confdifiet,tawtidTraiano Imperatorefaftum 5 vt reuerten- fW aureo curru exceperit:& Arifiotekm, ei quïcïmlis adminiflrationüs sludia pro- weretMrfdmodum conuenireperegrinationem^exislimaj]'e,idque Hippodami Adile- *p exemp lo}quidiuper multas vrbes erraiit, pxïufquam aliquid fcribere fit aggrcf- Itos.ldem de Lycurgo,Solone,Zaleuco,Tbilolao,multisq;pr#terea alijs prodiiu,binc uud apud Sopboclem , oikoi yAvnv S'tt tov x.o.kZ; évfcuuov*-, dotni manendunv eUncUcui iiinr profperaj/^/eBfgtde^in^ii^cdaBU^tiijH'' pnuatim vitam> agercr.ty.
|
|||||||
|
YITA AL Cl ATI
|
|||||||||||||
|
XXVIII
|
|||||||||||||
|
agerent,quiq; dornl & in otio marcefcere citra publicum incómmodumpoflcnï: alii'
quipublicoliterarumprofeffori,qui verfaretur in hominum luce & frequentia,haud' quaquam conuenirejinguam qute plurimis Academijs prodefie pofjiuintra. vnim U' ei cancellosjn quo propter beUorumflrepitm & honores gymnaftum nullumfit,cofr cludere;multiim profecifle hac ratione profeflores alios: fibi peregrè agenli fimijfintti femper fuifje in doBnna praftdium, legakm banc profejionem ftbi tanquam TalU' dis <egifer<e elypeum,quo fuperatas Gorgoncs,id efl > monflra omniafabuU prodidc runt.Ethtec quidem illcvtpa/firn mttlta defua peregrinatione:quam tarnen tam ert' bram locorum mutationem nihil moramur > quin potius eximiam bominis foltertiart admiramur./lle dijciplinarumliberalium, Hifloria omnis, Gr#C£ & Romana tin' gu<efretm fubfidijs,iuris(ludia nitori priHinofceliciter reflituit > amulatm vetere! quofdammagni nominis Jurifconfultos,Herennium Modeüinum,Antiflium LabeO nem>Atteium Capitonem,aliosq; qui pares fuere in vtriufq;linguxcognitione 3 ar- tiumq; meliorum facuhate. lam verbfi quid aliquando inter dijputandum pronunciarit aduerfm receptas i
maioribm opiniones>hoc non eo animo fecit, vt leBorem etiam reluBantem in fuatfi Jentenliam p:rtraheret,ficuti obieBumilli fuit d quibufdam maleuolk,qui ornnia e' im confilia (iniilrè acciperent.Afulta enim dum doceret, varia quaft fercula, vt 'rt apparatiffimo conuiuiojfolitm erat apponere,ex quibm quod magis faperet, vocatl conuiua profuo arbitrattt eligerent.ln quatentanda iudiciorum alea,qudmfepwdeti ter & circumjpeBègefferit id argumento efl,quod fe ad vtrumque comparant: vtfl forti populari aura exciperetur,non ideo tarnen exultaret;didicerat enim ex BiantCt plurei effemalos;& non quicquid continuo multis placeret, id fapientibm arridere' contrdft paucisprobaretur,non ideo remlttendum animum,cum, deferto ab omnibttf auditoribmdifcipulo,Antlgenides,mihi cane & MaGs,dixerit. Sicenim aduer- fm infanam hominum quorundam petulantiam,adeoque caninam facundiam fefe ob' firmabatfVt neq; cauillis moueretur, neque conuicijs xb inccepto curfu reuocareW Qua de re tarnen maturim paulo pofl . Duodecim poft anhos cum ciuilis & Pontificij iuris profefforijs infignibm dona*
tm effet,Varadoxa & difpunBiones in publicum emifit,opm, vt ipfe dicit,elabora- turn boris fuccifiuis,ü- d candidato adhuc & tirone. Quoties enim ea,qu<e d fuis do- Boribmacceperatjiudtoipfefecumperpenderet, ftquaïffent, qua probabilibm ar' gumentis digna rcfutatione viderentur, ne quodocemrebat, memoria protinm exd' deret, quibufdam quaft aduerfarijs defcribere confueuerat : qua omnia turn in manu* accepta.cumpaulo accuratüsexpa!ifjjet,in codicem verasq; tabulasreferenda duxit> tandemq; fludiofis omnibm communica.uit.Quod opm non tam vtgloriamscuim iU <etasfoleteffeawd>lfima,captaret,dfef(iietureditum,qudm vt ratione aliqua Dofic mm,qui lumfludia iuris profittbantur,iudicium conueÜeret,quibonarumliterarutf cognitionem non modo lureconfulto non neceffariam vbiq; affeuerabant ,fed contra' riampotimi& ferijs omnibm ftudijs blanda queedam & itlici voluptate repugna«' tem-.quapropter nonfecm qudm a nauigantibus Homericas illasSirenes\euitadatfli plyfjisy> fequendum exemphm,qui femalo nam alligafJet,focijsq\ aurescera iüS' ttiffeh
|
|||||||||||||
|
Cur aiï-
quando a commu- nibiis opi lïioiiibus difTcnfe- fit. |
|||||||||||||
|
Alciari
paradoxa in lilcem edira. |
|||||||||||||
|
Operis
illiiis oc- caüo , Sc Ünis. |
|||||||||||||
|
VITA ALCIATI XXIX
uffet, Mvocummodulationecapti d cwpto curfu aberrarent. Qu<e tarnen quk diti
üorrqHtïrmnm TH almfceb^1^ eafacüè afpernarentur, qua affequi ipfi non terd"mtaP t0non.dlfceciebat>nibiloq; feciüs induïlriamfuam excitabitln- nt pro obr6n e?mrncomicia nonferebat, qui quod eleganüm qudmcxteri dijputa. caliï -° mcefiebatur vulgo, adeó vt imperiti auditores ceu noBua ad Solem Quod mn etkm al!1mndo inchmarent , Indoótius loquare, fed aperrM't?.
^ «tarnen non tam auditorum,quam Profefforum iudicium fuit, qui crefcentiglo- t0ft,laPmèimiderent Ex ijs DoBoribm neminem in pretio fuifie habhum wit Urun? mt alter° excePtii) <?«' «o» omnium aliarum art'mm rudis ejJet.Satis |
||||||||
|
fatr ■ ■ m 60 tmp0re arhli^ha^^ fifum literis humcmioribws honorem A
J'*a//et*!MW easjuaatate fapientk Hudijs pofie docuiffet.Quod dum viua voce, Lt?*\mptis conatur,iuris DoBores tanquam transfugam eum infeBabantur, ijdemq; pr |
Iciatus
uidia s .■ |
|||||||
|
ris editts kceflere non defmebantxapud Humanitatis verb profeffores, tanquam
mnmo akenm ej]et>nec ftbi lovm,nec ratio vüa conslabaf.quomm dij eum tanto <e-
riJoluendo non efle,alij pradijifpradibmq; nonfatü idoneum,dij dia comminifieban nquo faftum,vt maximamapud omnesinuidiam,gloruloco,adeptus ftbi videre- »r>& huim incajfum cceptitonatws Uderet, vel potiiis mak edoBm laboris eum
Pvnittrettdonec paulatim libri,quosemiferatin pubticum,& docendi ratmquamfe- Webatur in müth gymnasijsfefe inftnuarint. A/ec verb ipfe,quoties occafio fert,dij]imulat,fe reieBa feculorum aliquot ante la-
Pl°*um confuetudine,quamiuuenis erat amplexatus, ad imitationem & pmfcriptam retH lH*U e?Plicandi rati° <>»»»» conatu jludioq; reuocaffe.Sed quod obferua- ^ejje quibarbaras & impolitas interpretationes elegantioribus pr<eferrent,& tri- ico neglecto eum atauis vefcimaÜentglandibm,cum primümbanc difciplinam pro-
' ten capit, eo quodnondum ftbi tantum auBoritatis comparafiet ,feruhe fcenx ac «« ori cogebatw\quantumq; fieri poterat ,jludia fua difcipulorum auribm accom- nodabat. interea tarnen detrita vulgataque docendi ratione identidem querebatur, faif J»osq;monebat,ad vtilitatem publicam valdè peninuiffe luïiiniani ediBum obfir- Jndi M wi>&eamJtudwmmfequimethodum,quam ipfe proeemio Digeflorum prtfixifiet. ebti.
Humana quadamcuriofttate deceptos longè multos modum nontenuiffe>& eb planè tu^n-Hm'Vt ^Clatm ipfi»quique in eodemftudio verfarentur, dare manm confue- lnipndem recepu cogerentur,non enim <zqmles\non auditores,non gymnafiotum tu omninbpermifiuros antiquatum&obfoletum moremin vfum reuocari;pltt iutr0ifycere ccePtam ducentis abhinc annis docendi viam,qudm legislatoris ipfjus
Uitm-.itaq; fe ea de re fecurum fore poflhac , neque moturum ea nomine controuer-
at»U(/ nihil effe aliud qudm aduerfm torrentem natare , eiquefe difcrimini permit-
ere> vt qui
r» ,rtur e<Juls auriga » neque audit currus habenas ,
im^U0-CUm d'lu^m b<efij]et>nondeflith tamen,quinfe totumcomponent ad veterum
%tationem:non tamen,in tanta opiniomm varietate acdi(fenfwne,dicuiftB<e no-
hm r tiClU? m a^cu^m mt&ftri verba wauit,qubdoptimè cenferet, vtin omnï-
wijs artibm,fic inea maxime,quamprofitebatur,primas partes tenerefanm h-
dkiurn;
|
||||||||
|
XXX VÏTA ALCÏATI
|
|||||
|
dicium;vix quoq; feri poffe,natura dub'ae fanhatis ejjetjdem legalisfapientia eev0
doBor euaderet. Nee verö esl quod quts exiftimet &v$&£idt.s aut etiam fi^dvTiat
A''c'a" eum Httdio captum quadamfuo tempore innouafie , aut fectts döcuijfe qudm qui ftt'
& indu- periore feculo floruijfent,fi quibm locis errajfe veteres doBores animaduerteret, eO'
Aria. u::n mminibus parcebat,fed tanquam al'md agens oftendebat quatenm eisflandurt
ejjï:f;in quofuum candoremcertè laudandum exbibüit.Nouerat enim tributumfuijfi
vitio Ansloteli^quod qux. compila(fet,eis accepta non referret, d quibm acceperat '
contra vbieos peccaffe animaduertijfet^nominatim carperet atq, infeBaretur.fibi JU'
ris interpreti agendttm effe mode(Hus,quia moralis quant profitebatur fapientia,bo(
ceu irihumanum & induik nonadmitteret\altercandi[iudium eiufinodi ad nihil ton'
ferre aliud qudm art is opprobrium,nec tedere inlaudem altercantis.Eo confüio Al'
ciattis fua (India pubiica vtilitaü prodefie voluit,& citra omnem ambitionem bont
Qi10C fide fuos auditores docuit. Videbat bominum varia effe iudicia,& quot capita tot
"f fen- fenfm-.effe quibreuitatemeam affeBarenhquam veteres Dynus, Öldradm, Rainc
fe. rins <etate fua fecuti funt;alios,qui copiam maiorem vellent, etiam citra acumen vl'
lum,qtsalis in Barbatio,Feiino>alijsq; nonnuüis agnofcitur;quofdam fubtilia per qui'
rere>& cum Areüno,Socino,Ruino imagimri malle,vel depo/Sctréüv,^ veptypovêtv rït
fciov, per aera inccdere,& citra Solem fatagere, quod de Socrate Arislophand
ait.Sed ipfe longo vfu didicerat,neminem vnum fequendum effè,at optima qu<eq; d(
ftngulis decerpendaiquod prudentie opus planè fmgulare ab eodem perfecutum, nC'
dum tentatum->quo fuum lurifprudentite lumenredderet. DeeleganVa vero& politf
genere dicendi,quam in iuris DoBore non ferebant morofi quidam veterani, vt qui
dfuis magislris perJuaft,errorem vfu confirmatum mordicus tenebant, ille quddatf
diff>utauittidq;fuis vigilijs confecutus eft, vt vinBa barbaries d fbilofopbxx & Iw,
ris iatifundijs ablegaretur.Quod cum faceret,non tarnen veterum,doBorum fanè h0't
minum,auBoritatem eleuauiv.de ijsfemper candidè fenfit: eorum doBrinam magtfl
fecit,quanquam (ermonis elegantia caruerinf.idenim vhium non bominum,fed tent'
pomm fitiffe perfficiebat. Conuenire quidem lurifconfulto oratoria artis facultaterf
cenfebaf.faciliorem enim aditum ad iws Quiritium pr<esJare, non tarnen corpus effi'
eere,folam eius fuperficiem colorare,maximos fuiffe lurisconfultos Bartolum, Bal'
dum,Caftrenfem,Accurftum, quos conflat nefummis quidem labijs politiores anti
atligijje-.eorum non ferendamcenfuram , qui fupercilio grauiffimo in eos inuehuntut
CO vno nom;ne,quód bonarum literarnm rudes extiterinuid enim perinde efie,ac ft'
quis minoris Aslrologum faciat,quod Muficam ignoret: Galenum praftantiffimufi1
medicum nulh habeat in numero, quod Euclidis Geometrie nunquam cirtinum ft
rnanus fumpferit.
Alciati £0S itaq-y fummos iuris DoBores euoluebat, quos propter inftgnemperitiam CO'
lebat imprimis,neq; ob lingu<e minus poline horrorem dedignabatur: interea tamelf
quicquid ex eorum fertilibus areis adfuum excolendum fludium colligebatypuw La*
tinxq; locutionis fiuuijs irrigabat.Quod apertiüs qudm antea fibi faciundum cefuit >
accitus in fcbolam Biturigum,cüm tertim PandeBarum tommpro lege Academie
efjet explicandm : titulum enim De verbomm obligaüonibm , ad explicandum eft
«ggreffw,
|
|||||
|
VIT A A.LCIATI
|
||||||||
|
XXXI
|
||||||||
|
*&grejju!!,in quo non pmermhtebat, qux k Bart oio 0 recentioribus copiofius & a- {
Mms ob materu fubtilitatemexplanatafuerant,qualiafunt, qmadmo?<e purga-
Wmern,qita aipcenalisfUpulatioais commifiionem,qux ad renuntiationem ftdeicom- JJjorum pertinent.Et profitenti frequentes aderant nobiliffimi ex Gallia , Gertm- l'*?' a<ioiefcentes,quieius doftrinjeillicio capti,eaq; Suadx medullanon kuiter al- fh) ^m CKW1 Vnis doftiffimis,qui ei frequente! aderanumirati tarnen eum tritam in °"S (5 nimium patienter approbatata docendi rationem confeüiri ,s7;mulos UU wouernnt,neidquodfciretmeluts & politiüs eos ita celaret, vi inuidere videre- *r-Cumergoincufabant illi.vt qui ceu Vlautinus Euclio,quos in peiloris penuthe- >*<*ros baberet,occluderet,nec in apertum referret,dicebant nihil abfurdius,quant qui Stimuji?' y'"2* queq; haberet in manibusM imitandum ea non proponere;obfemabant eum j^!^ . 'ptfus legum fcita,qu(e tratlaret ipfe, non folum facere > fed & recentions alios tlu Alci* JJlJ]e luiliniamm x,a,Ta. WJ* interpretationes fieri, nibilq\magis femotum ab an- tus ad 'HHOrum vju £? confuetudincqudm toto anno decem leges magno apparatu explica- "lutant1.* ^'ïerbosèq; commentarios conficere-.ceepiffe quidem Vyleum.yiccurfium.A^onem, ^jong', yGkf[ematumfcriptoresalios>quodinfefuit,legesadlitteramexplicare,necideis nfrliciter ceffifle negotium.fiibfecutos Bartolum,& qui didafcalicireclè nominantur, lfunt CaJlrenfts,Alexander, Jafon, qui certis dotlrinx limitibns & cancellishis Jiclu\ere,bos non parua laude dignos ,fuoq; fieculo principes habitos, non putabant Jue fequendam nouifjimxm opinioforum feëlam non multis ante annis enatam , qua Hum omnem excejjifjet,qujq> iam in ïiudiorum perniciem retineretur.bos ejjè rS perinos fgtas parentibus exitiales,vt qui atateposleriores feniorum fententijs ad- narentUYtOmnemq; boram qmm doürina impendiffe debuerant.contradicendo in- toere^e Bartoli verbis,aiebantynon debere Docloremita anxiè foUhitum in mul- 1 & apropofito alienis immorari,fatis effe quodfentmt intelligi, & breuiter ad~ Oneri,clarioreq; ordine qitam fecijkt ipfe : non Mins tantum,fed caterorum fenten- Jas>fiqu£ adrem facerent,adducendai viderite minimi probare fatebantur Doélo- .es eos ,qui fuggeïlus paffim occuparent,quatuor aut fex adfummum leges toto anno te*pretari folitosiAlciatum centiï pojfe:& quotilli Conftitutiones,eum totide inte- * 0j cufuis titulis traftatus:illos,viros quidebonos.fed non fatis eruditos,folahrubri *W menfes infudare;qm ex letlioniï pompa neminèferè doéliorem redire domum-t lt°s,fed ignaros,Dociomm laboremadmirari;paucos qui inde aliquid proficerent ^ eiJ quidem fanè vehementi &acuta auditorum oratione permotus Alciatus, p V*l /ê omnibus vtilem & morigerum doftorem praslare cuperet, poïlea non nifi ,. Jpicita & luculenta oratione docuittnon nifi qua optima effent propofuit.immo iu- 0 ö1 ratione fuis ea conuiuis apponi voluit,qua conferrent ad valctudinem , non j\* Cl*iq\ fuerent ad slomacbum . Jam vero eum ipfefuo muncredefungï pojjet v- _ . 1 J"0*'*jpatio,maluit tarnen clepfyiras duplicare:nempevt viua vccejntegrabo- C}fflCï0" nuaCe!et^tem ver° diBaret,quó qui pofient, aut etiam vellent exferihere , ld ceu docentii Uit (frtHm ab eo confequerentur.Opportune id quide m & ingeniosè cogitatum ab eru - °bomine>qui citrafucum omnem doceret, intelligcbat enim lurifconfulto memo. maxime necefiariam > quant non pawm obtmderet aut etiam mmimeret |
||||||||
|
anxia
|
||||||||
|
XXXII VITA ALCIATÏ
|
|||||||||
|
anxia ilkcogitatio,qux circa iaris fubtiles quafliones implharetur.Poft auditioftti
ideö afjiduam & diligente nonpoffe leuari meliü(,qudm fcriptione obferuabat'.qué quamenimefient aliquUqui vakrent excellenti illo naturabono,memoria>tamen ê temporis interuallo,& curisinterdum hebetarhquadam in ipfo orationis curfu miniï ab auditore percipi,qu# ex commentario facilè intelligent*Quam praclaramfanè commodam docendi raüonem pleriq; posleafunt omni conatu perfecuth fed nefcio $ ex multis pauci fint affecuti. Exbocflagranti Sïudio,fummaq; animi contentione ad id gloria peruenit, quati
nunquam ante fperauerat, id nonjemel faffus eïi, vt ad idem sludiorum iter ingrt' Bellkis diundum adolefcentes excitaret.Bellica primüm clade,afftiHo eenfu,cüm nujquam ïï buTa»ita Patria pcdemftgere tut o pofieUad profeffionem iuris, quam facram ancboram vocah tus Akia (e confugifie aif.ab eafalutem, honorem, opes, fummum denique decus efie confecti' tus. tum.Vtq: Zenonem dixifle ferunt,cüm naufragus enatafiet,fe nunquam feliciüs nt' uigafie,quamcum rebus amiffïs vacare Pbilofoph'ne ccepifiet: ftc -dlciatum , cüm /" pauia nimio otio marcefceret,atrocitate betlomm tandem excitatum ccepiffe peregri' nari,& addifciplinam confugiffe,qu<eillifuerit vt Myrtili clypeus'.fuifie illum iti' gemis animi militem,fcuto dimicare folitum>quemicum ad expeditionem maritimafi> nauigaffet,fubmerfa fortè naui}eidem clypeo innixumjn tutumfe recepiffe . De bot legitur epigramma Gracum, quod ipfe retulit in clajjem Emblematum. ld eiuf' modi esl'. Vide Era ^ina pericla vnis erfugi Myrtilus armi'S , blema Cüm premererque foIo,cum premererque falo . l6%m Incolumem ex acie clypens me pra:ftititj idem
Naiiifragum apprenfus Ürtus ad vfque cuiic.
FrofeBionis autem ad alias nationes occafto quanquam non vna effet, eam tarnen * multis exteris approbari voluit,nonfe vltrè,vt omnis egentem opis}erronem-,& igtiO turn obtrudere.Hic ne quidem poffum tranfilirefanè lepidum ea de re carmen Albti' tij Aurelianenfis ad Mciatum,quo eum monuit, « de tutnultibus Italicisfe fubdti' ceret,in Galliam concedereUillicq; profiteretur,in quo matenam fumpftt d pomi Per ftcitranslalione,quodfuo infolo noxiumjn exteris confttum tandem baberi capit iï pretio.sic ergoille'. Vide Em Quas dedit hos fructus arbor,ccElo aduena noftro , blema Venitsb Eoo Perfidis axe prius : "' TransJatu facta eft melicrs qux noxia quondam
In parria, hicnobisdulcia poma gerit.
Ferc folium üngua:, fert poma fimillima cordi; Alciate, hinc vitam degere difce tuam .
Tu procui a patria, in pretio es maiore futurus :
Multiim corde fapis, nee minuii ore Vales.
Scripta Sua qttedam conexit <etate maturior > qu<e fibi adokfcenti fatetur excidiffe, ex eo l
|
|||||||||
|
iua corre
xit |
quibufdam reprehenfusjd fe feciffe maxima ratione, nee fine exemplis innuit. Curf
enimfum* fu<t confuleret, noluit in publkafludiorum caufa prxuaricari. idem f*'
|
||||||||
|
Hum
|
|||||||||
|
VI TA ALCIATI XXXIII
|
|||||
|
««««ft Hippocrate,MedicorumPrincipe,qui ne pofteri errarent»quidam male i
/e ttadita primuscorrexit.Fecit M'Tullius,qui cum libri Rhetorki>quosadolefcës *mijerat,parumprobarentur,aliosoratoriosadornauit,&dfe ante traditadamna- uity&earmrerum occaftonejn quibm lapfm efiet>nouü libris editis fuamgloriam permultum auxit .Eodem etiam modo Fab.Quintilianm, duobm dfefcriptis libris tte Rbetorica,quodnec fibi,nec alijs placerent,duodecim Mos magna cura elaboratos, fingulari doftri»<e laude confetHos edidit. Quod ergo alijs gloria datum eft,fraudi non debuit eflè Alciato-.da.ndam hanc firiptoribm veniam, hocq; prmxo ad. SiudU lHuilranda,vel etiam quoquo modo efie alliciendos, in quibm emendatio fit erranti t%oncefiai& noua,quod dicitur,permittenda lima,qua niteant & polltmturea,qua aut 'ncuria fuderit,aut bumana natura parumcauerityVt ait Flaccm.JNtc vero mficia- 'W tft,reiïè ab eodem fuafum > vt in nonum annum fcripta premantur, qua diutim durare velimmxfed ferènullumefle ex omnibus , qui fit prxceptumhoc ad vnguem Jfruaturutiquofdam enim,quiex tempore, qudm d cura pratlantiorcs habeantur; a- «or quific ingenio fuo indulgeantyVt compefcere nimiam licentiam non poffint; non- n<illos etiam reperiri,qui dfe confcripta femel approbent, corrigendi tadium nonfe- raM;dixifle Ouidium decentioremefie faciem,m mum inefiet aliquis. Hac celebritate j:am<e notus Alciatm >vt d viris folidè doBis cultus eji (miflbs Alciatia-
tobensfixcio exteros) imprimisq;lacobo Minutiojoanne Selua,Petro d Stella>mul- mKl' l*q; alijs,qtii verèfanèq; de ingenijs iudkare poterant fic d quibufdam certè male* Holts & inuidis obtreüatoribm male acceptus,& nonnumquam exagitatm tjl.Lon- gottallium infeftutn habuit,hominem interdum fine menteac fineime tumultuatem, Alciato detrahentem, alios etiam in eam contentionis rabiem velis remisq, pertra- Maleuo- bentem. Fuit etiam Mi <emulm,& w^o/w in ltalicis AcademijsyDoBor quidam Jj'&Smu l*ri$mmine Alexandrinm,d quo non femel prouocatus>fapèq; conukijs impetitm 'bil reIpondif.vt tarnen interdum fokt ejje acrior viri boni iracundia, indignè tulit eu*n quafifibi oppomp in eodem fuggeïlufuccelTorernnominari, quod oftendit hoc termen: Altiuolam miluus comitatur degener harpam
E t prasda; partera fajpe cadentis habet: 1\em* m
Mullum prolequitur,qui fpretas Sargus ab illo i4i.
PrEtetitafqiauidus deuorat ore dapes:
Sic mecum Oenocratcs agit: at deferta ftudentum Vtitur hoc lippo curia tanquam ocuio .
* Ufus fibi temperabatyfed tarnen ne foro cedere prorfm videretur,muriam acce- P am interdum vlcifcebatw.quod idem fecïtprouocatusmtolerabili planèq; indigni rancifci Floridi maledicentia,qui Za^iumyBudaumyAkiatumyVircisincomparabi- s herat aufm lacefjere ipoflquam enim bominü infaniam,petulantiamyOrifq-y duri- am pertnlijfet,ipfequiflyli atumine facileconfodere Floridum poterat,fatü habuit °f vibrare fatyriconynominepaululum immutato,verfoq, in RauifcumOlidum . Audent flagnferi matu!ar,ftupidique raagiftri VideEtn Bilcrn in nos olidi pe&oris euomerc. ,/a
c Redde»
|
|||||
|
VIT A ALCIATI
|
||||||
|
XXXIV
|
||||||
|
Reddemusne viceraopprobrijs? fed nonnecicadam
Ala vna obftreperam corripere iftud eritï
Quid prodeft mufcas operefis peilere flagris? Negligereeft fatius quod nequeas regere . Ai Bitu- faiiftjf Biturigibm Italiamxepetens, vrbem eam in [e beneficam> boe tetrafiicbol Kien.Cai &rat' «'Xiimi tefle,donauit i Vrbs Biturix inuitusamans te defero amantem,
Quinq-, per xftates terra habitata mihi:
Nunc opus ad vitulos eft a vcruecibus ire » Ergo vale, & felix fit tibi lanicium. Quod tarnen ab homine candido eandidè fcriptum earmen mate diens quidam nugator* . Mciati nomini nefcio qua caufa infenfmjtafugittauityVt totidem numsrii ei calum (urn?"" n*ose oecineret t
Non nos,fed noftrosnummos Alzatus amabat ,
Qui tacitusfpretis vanuit hofpitibus .
IJle ergo valeat vitulos pafturus: at illum Noftra vel horrentem frigorelana teget» Ex quo illud verum 'mteUigimm vfurpatum iam olim ,felicitatem omriem inuidia ebnoxiam-.folam miferiam carere inuidia. Qua tarnen mgacitate minimè deterritm Mciatm,perinde fe gefjit vt Hercules Uk in ruïïicum Lyndium, cuim infanas vo- cescontumeliarumpknas non magiscurabatac mufcasiaut vt Hecate, quacamm latratm nihil moratw-Ea rationefacilè conijdmm fcriptum Emblema aduerfm 'ma- VrcïeEm mm HUOYmdam impetum:
},jenia Lunarem noétu vt fpeculüm canis infpicit orb«m >
i6.f' Seq-, videns>alium credidit effe canem,
Et latratrfed fruftra agitur vox irrita ventis,
Etperagit curfus furda Diana fuos . '
Alciati Sed& Dotlor quidam mum, & Cifalpinm profetim in Vniuerfttatem TeBofa-
detra- glm ^ea e^ fh0lofa) in ea peregrinationenon folum ltalotum vitiatqui quorundam
«Jam?ul" tnos,fed& virtutes Je addidkijfegloriatm, cuiufdam legis aggrejfm explicationem
in eum fermoneminciditiVt diceret,aliter dfelegum nodos intelligi quam ab jikia-
to,qüi nihil apudnos,/»^««,facir,quam quod florettat iura.Do&i turn quidam
aderant,qui bis auditis,feu hominis arrogantiam peroft,jeu rifm captandi caufa, di-
xerunt:-qax Alciatus florettat iura,ifte oktat.Eafuit magna &praftantisf anè
virtutis comes inuidia, qua virum omni genere laudk admirabilem toto prof"tffionk
temporecontinenter exercuit.
mo b"s *S 1mneiuam fano'tviuidoq; habitu corporis d natura conformatm» quo tempore
mors, & deminuendis laboribm,quos multos grauesq, pertulerat, ob atatemingrauefcentem
fepultu- cogitaret,neq; dum excederet annum atatü oftauum £? quinquagefimumdokre pe-
s dumprimüm kuiter correptm,deinde paulo graum & ctebriw > adeo rt continu*
febrit fymptoma illi morbo adiungeretur, paulatim confeBm intra decem & quatuot
difs>integrit fenftbust(mimm Deo reddidj^ineunte anno ChriSiiano,ad Roman* en-
ti<6
|
||||||
|
V I T A AL Cl ATI XXXt
rrt C£fr7lX 519-Ticinif<P»ttus bonorificèinBafilic4Wbu,virtui(ai,fnttdu*-
Patam i,U P?!m,clllam lPfe PatrU debeat: vnusqiti multis annisobfitam Qf occti- dentiam T ^ 0Pïniommfentketi'> & vinaambatbarialaqueis lurifcr*- timnaU^Tt^miWMiUper^JtrS''ljlititiuefn 1Per/irinxemnt> «« inuidi, aute- ittsa- dnn ■ qiil pmiÜS klidmm> Pmm eandidhqui pro dignitate coluemnt, e- pr*kiterun*m vtUemfmt amplexati, gratósfetf probos, nee kuiter etudhos ad^,lCrymt0Uhj0^k 0mni laude poft"'**1'* dignifmi non pmermittam , <m& Al'ia»
^»milhusdoamamvimtmq;pradicattdam non parum pertineant. Fnum fymho' mt gmtlitiumm ipfe in Embkmaüs teslatus efl,ad nomen Akiatorum famili* al- ' «ensjnjcutiplamtie depifta confticitur Alce,fera Germanica,qu<e vnguibus met pgramma, ^jw ès*&*>,K»lj.ws. cuius fymboïi explkationem ipfemet edidit Em- "ttrnate m ordine 3 .ad hunc modum: Alciate gemis infignia fuftinet Alce,
Vnguibus & n»Mv fert im^Ko^m . ï£aE?
Conftat Alexandrutn fic refpondifle roganti,
Qin tot obiuiflet tempora gefta breuiï
N"nquarn,inquit,dirTerre volens: quod & indicat Alce, - Fortior hsc dubites, ocyor arme fiet. Jterumfymbolum fibi ipfi proprium & praclarè fecit, vti me pridem Taulus lo-
triar-Ur' C° Ubetl° fatti Vmïio^m de fymbolis armorum & amorisMngua ta- hac 'J*' Caduceme^ Mercmri/ inter duo Amaltbe* cornua , cum inferiptnne !lac^/jos- /«,*/(, H&pnjf iKdvi^vTTcu.huiusb<eceHfententia: Anguibus implicitis gem inis caduceus alis v-^e Em Inter Amalthea: cornua re&us adeft . blema
Pollentes fic mente viros, fandique peritos n?«
Indicat,vtrerum copia multa beet.
Jj ea tarnen icone Akiathad viuum exprefia,qua me nuperdonauit ANDREAS inPE^rTJ^Sy CofmlmPhm Regius>virIe8iffimus,jubtus exprefiaoilenduntur Infig«a ^ l'gniafamilix Akiatorum: quorum alterum gentilitium efi, cuius pc feplanities gcnraJMa «■bet d Uua, turricula , in qua ereiïa Hans aquila corona infignitafummo in apice Aleiari. Qnfpicitur -d dextra,repagula quatuortfupra ficuti planitiem,gaka (ftgnum dignita- *e<]ueslris)fuperius etiam cerüinum caput, porre ftis & eminentibus amerioribus sTi"P.edibus->in aPiie fe»tentia ejï,de qua dixi, iwïh ivttfaKKÓpms. Qua fin- * '«/ï quis attendat accurate, facilè percipiet, abingeniofo & fokrti bomine nibil tcogitatum aut pmermifium , quod ad iUuslrandum nomen fuum (vtoptimi ca. ■/?' gkria ducitur) autaugendam rei literaria dignitatem conduceret. |
|||||||
|
■c ï IVLII
|
|||||||
|
xxxvi.
|
|||||
|
IVLII CAESARIS SCALICERI EX
LIB. POETICES VI. DE ALCIATI
Emblematis IVDICIVM.
A L GI A T I, prater Emblemata, nihil mihi viderecontigit: ea yero
taliafuntjvc cum quouis ingenio eertare poffint.Dulcia funt, pura funt,ele- gantia funt:fed non üneneruis.Senteatix verö tales, vt eciam ad rfum ciui- lis vitas conferant. LILIVS GYRALDVS LIB. II.
DE POETIS NOSTROR.VM
tempor urn.
ALGIATVS poreft inter poetarum collegium & confortium reponi,
eo quod eius extant carmina plurima diueifis in vrbibus iam impreffa , vc funt Epigrammata & Emblemata. De hoc enim illud verifïimè daci poteft, quod eft apud Ciceronem de Scsuola,Iurifperitorum eloquentiflïmus, elo- quentium lunfperitiffimus:addam egp,&polyhiftor,bonusq; poeta.Sed no- ftra coramendationenonindiget Alciatus, qui fuis fcriptis iam toti orbi ii- luftris & clarus habetur. BARTHOLOMAEVS ANVLVS,
Libello, cui nomen fècit De lurifprudentia a primo fui ortuad
Academiam fiiturigum deduéta. ALCIATVS tandemtAlcidesntelutalter3&*tAlce,
tAdGaliosrvenit tantoeiusnom'inemotos,
*Appemitq> ij'iamrttptasper n/t Annibd\Alpesy Jzhtafnajidit comex jfurijpmdentiayrerttwi Keghay adregn't tranfeenderetintima, FrancL HuncBitur'tXy medUm qmm tot* ampleBiturrurbem Franciay éMetropolii gremh felïce recepit s Htmc Bitmix magnü excepit honoribus) ampU Et
|
|||||
|
XXXVII
|
|||||||||
|
Et mercede3prmt quantam nonceperat tjÜm ,
*Ae Saluatori (quimunerefuniïus honeHo, ïamque fenex er at emeritus) fucce der e fecit Primus ab tAufbnijs leges regionibus tllz^t TranBttlit ad Gallas doctor clariffimus ar ai y Docïrina humane pariter, lurüqueperitus , Eloquio pollens, hngua ($f polyhiftor rvtraque ] Primus ffi iüe tuba ^velutt clangente <Tjocauit £Militiam adiurü sludiofos ^vndique mundi Partibus ex <-uarïjS turba coeuntejrequentes , sAuribus appenfos dicentü ab ore dijerto, *Mirantesque nj'irum tantumfua nterbafonantem IO. M. TOSCANVS SVO
Italis peplo.lib. 3. |
|||||||||
|
C
|
|||||||||
|
Hara mihi ante alias yrbs no(tr<egentü origo ,
Et ctü debentur tenerü documentafub annü
Prima meü, quam natalipr&poniwus ora $
hifubrum regtna tibi quo mttneregrates
Vberitu referam, quam Jj quojtdera adibas
tAlaati aternü intexam nomina cbartü ?
Qlarius hoc non prifca tibi, non n>ltimafecla
fyncejfere decusx princeps poüuta negando
BarbariaJancJa heu legum myHeria mon/lro
Hercu/eapurgauit ope, ftj vtuaciaferro
Qolla renafcentüfuperauit & ignibus Hydra.
Hic quam compedibus mtferè conjlrinxerat audax 5
Infcelm omne dolüfucans violentia reclurn,
c 3 jusTakm
|
|||||||||
|
XXXVI1Ï
|
||||||||||||
|
luflitiam cceco produxit carcere in aura*,
Fal/endique artesfublata ambage retexit. éMargine qua Sïculo tellus ad üttus iberum Porrigitur3 quaque Aemoriias declwat ad ArSios In Scythicum yelagusjripamque bmomims Jflri y üiojjè quïbus labor esl ijeterum decreta ^uirit»mt Hoc duce facrapetuntprifcipenetralia iurü : Hoc fine tuta Via eB nuüi 3 <-veHïgtafi quis eAlteriuspremat> inpraceps hunc deuius error TranJuerfiiM trahit^ & fyeratofruftrat honore* |
||||||||||||
|
A ndreas in AIciato,Mediolanen/ï pago natus, fexcentos ante annos
abarbarishominibuscaptiuam detenram Iurifprudentiam primus in libertacem atseruit. Ab illis enim eleganciflïma veterum Iureconfulto- rum refponfa,fo£dis & ineptis commentarijs deturpata , locis etiam in- numeris ob infcitiam deprauata reftituit>& priftino nitori reddidit, fu» ea doétiffimis^quèaceleganti/fimisnotis iltuftrans. Teruntur quo- tidiedo&orum manibus numerofaeius deIure Ciuili volumina, qui- bus magiftris apud Tranfalpinas nationes illuftres emerferunt lurikon iultijDuareni^uiac^ZazijjHottomanni» velalij, quorum fama per- uulgata eft.Poeticam fceliciflimëeum attigifse argumento funt Emble rnata toties Typis recufa > atq» in ItalicamjGalücam>&: Hiïpanicam lingaam conuerfa. |
||||||||||||
|
CLAV-
|
||||||||||||
|
^XXIX
|
|||||
|
CLAVDII MINOIS
E P I S T O L A
priorum editionum.
ROTOGENEM piótorem fua anate nobilem, tam
improbo fuifle ftudio> tamqj indefelfa pmgendi cura dili- gentiaque,memoria: proditum eft.vt Apeliiparem fn om- Aibus futurum dicerent,fi manum de tabula tollere potuif- ïeuadeö vtile in omni vits humane inftituto vulgatum il- ludj^w/eV Zyav, vt Ifocrateain compofitione cura diligen- t'Or aplerifque reprehendatur . Quodideöa mediétum voIo,amice Leclor, Vt planum tibi faciam , quis mes commentationis in ha?c Emblemata mo- ^us a me fit adhibitus:io quo nimitum è multis,qu£ facilè cogere citra ne- 8°tiumpoteram,ea duntaxat in fuos locos contuh , qua: ad rem prsfentcm jflagisaccommodata viderentar.In quo.malui breuius omnia perfequi, 8c kuiter ajtingere, quas nemini efle ignota fufpicabar, quam quafi ptt^uj-éïv > petque locos commuaes identidera exfpatiari.Sed ne te pluribus morer,non ^t't alienum.fi re ab ouo ductajqtiod^aiunt, huius mexïucubratioais conii- lUtn exp!icem,vt eadem via compertum habeas,quid quantumque in üteris ?OQCenderim,quofq-,kbores haótenus incredibilifacultacum penè omniura Jtiopialaborans, in ipfis pueritiae mea rudimentis fum perpeffus. Qua tem- pore cum fperarem mehberatum iri difficulcatibus,&,penè dicam,miferijs, quibus exerceri & interdutn obrui pupillus folet omni parentum ope defti- ^tus.manendum quifi aliqua in vigüia mihi fèatuebamj neque animum ita ^'jciebamjVt a liberalium artium ftudio peoitus auocarer: tametfi neq-, for- ^na,neqj alia melior occafio hunc mihi fru&um, quem Dei beneficio vi- *jcor confecutuS) haudquaquam polliceri videretur. Nam me (anno astatis 'lodecimo) per feptennium ferme ad inferiores relegatum fcholas, & no- . ls>quibus me expedire non nifi lero admodum potui,detentum conftrinxit 'mica & certèmoleftafortis conditio,qu£ ftudia mea nefcioquo veterno "uafi fopita & ferme extin&a leddidit. Quibus camenin «erumnis fic ani- Us occalluitjvt feptem anni citiüselapfi fint j quam meum rae otium tam a'ccollocaffefenferim.Quae quanquam vera /inc,tamen cam exantlatos a e 'abores in memoriam reuocojeft certè quod fummo & praepotenti Deo mortaleshabeamgratias,qui me hoc veiutigyro includi primüm volue- :atq> mc.quanquam ea xtate nimium rudem,Dec dum fatis confirmatum» r ouinciam fufcipere conceffitjad quam partim scatis imbecillitate, partim 'ann'ngenioli modulo ac captu omninö eram ineptus.Poftquam enim lin- ö«as Latina: & Grscaï,Mathematum & Philofophia: Perïpatetics rudimen- c 4 ta de-
|
|||||
|
CLAVDII MINOIS.
|
|||||||
|
XL
|
|||||||
|
ta deliba(Tem>earumq; difciplinatum cognitionem aliquam cercé mediocrem
percepiflem in paheftra vin liceratiflimi L.Baezï,Hifpani hominis (cuius in Logicis & Aruhmeticis commentaciones in lucem edita? a do«5lis commen- dantur) opporcunitarem aliquam fum na&us ea omnia recoquédi fedulius , qua? per triennium & eo plus in Philofophico ftad'.o primüm hauferam.In quo quidera diucurna certè,parumq; vtili medicatione rerexehdo.ha^redum mihi diutius fu'.t quam vnquarn cogftaiTem, vt qaafi fcopulum Sifypluum toto ferme feptennio effractis pene viribus voluerem. Qua? tarnen a me dicta , noh'm a quoquam fic accipi > ac fi quas in ftudijs srurnnas pertuli, tam moleftè ferre debsam : nihil enim eft quod tanti faciam labores nefcio quos.autfpontaneasillas moleftias.quae ftudiofoscomitari iolent:quaquam tarnen (vt id ingenuè ac liberè) dubius firn an ratione aliqua conqueri mihi liceat,quödfortunam non tam iniquam habuerim , quam ingenium inani admodum & rufticano quodam pudorepr«epeditum.Dei enira Optimi Ma- ximi beneficio (cuius munereac donofumid quod fum) recreari paululutn occepit ingenij mei languor:& ita hucufq; perueni,vtnunquam me pcenitue rit tantillis labotibus adeptum ftudiorum frudtus vberiores quam vnquam cogitaflem: non quöd ingenio me vnlere iactem (quod in me qua m fic exi- guum,planè fentio) fed quod mihi nafci contigent tempore feliciore , quo inciderimin praeceptorem cordatirTïmum>multiplici rerum cognitione locu- pletem, Sc, quod in maximis duco, cui meum (tudiüm probari haud dubiè perciperem. Exeo itaq; cüm excelïï, quantum in me fuit, bonorum aucTro- rum Grajcorum Latinorumq; pomceria libero &quieco animo paruoluca- ui,ecac enim mihi ocij fatis.-bibliothecas virorum aliquot eruditorum adij >. quantum mihiconceiTum fuit,& eruditionis alicuiuscomparandginftrumen ta quam plunma perquifiui,eaq; auidè arripui,quafi diuturnam ficim expie- re cupiensjvt ea mihi nota eiTent, quorum poftea vfum aliquera,quanquam admodum mediocrem,fum diligentia & ftudio confectatus.In hisitaqjcum mibi viderer aliquanto implicacus,deq; mulcis multa confultarem, commo- de incidic in manus meas Alciati Jiber Emblematum , quem recens nobis Lugduno aduecl:um,8c aliquoc annis ancè Parifijs excufum,noueram a. Phi- lologis omnibus non minimum commendari. Quem cüm de manibus ferè nondeponerem, & multa in eo perobfcura deprehenderem, in quibus hazre- bam diuciüs,& in multis nitendo fudans , quöd tune quos vellem imprimis libros nonhaberem,fcifcitabarex Leodegario Agathochchonio, Benedicti- no Diuionenfi.homine verèpio,& in Hebra;a,Grsca, Latioaq; lingua nor» mediocriter verfato , vnde mrhiomnes nodi & fcrupi diflbluipoflent. Ille quidemde nonnullis meliberèadmonuit,fed hoc maxime,vt fontem ipfum# fi fieri poflet,adirem , ex quo nimirüm Emblema quodque fumpcum efFe conftarec:& Alciacum Alciaco interprete , quoad eius maxime fieri poflet» enarrarem:id eft,Alciati fcripca alia.quö id prsftarem commodius.fedulö SC' accurate voIuerem:vtqj ingenij vires periclicari patererjraeq; nihilo fegnius exerce-
|
|||||||
|
EMSTOLA.
|
XI.1
|
||||||
|
ezercerem, cüm ftudia mihi alia grautora non fuppetcrent, ipfa omnia Em-
blemata fcholijs &commentarijs ïiluftrarem . Cuiusviri confilioprimüm non leuiter inflammatus,primas lineas (quantum peranatem certè tensllam & confilu' inopem licebat) ducere incepirin quo primo impecu fatis mihi fum coniciusjöicnon fecusatq; vrfinum faecum incondkum planè & informem peperiffe . Quod enim mihi hic au&or impenfiffïmè placeret , cum fum ma perlegi auidicate:cuius opes adrairabiles vt accuratius & meliüs aperirem mi- hi»alios plerofq; qui ad hoc argumentum tam plaufibile facere videbantur, deuoraur.perque multas Phiiologia: areas loeupletilfimas furama cum volu- ptateexfpatiatus, adextremum id mihi lucrifeci.quod nunquam fuiffem con fccutus.nifi animumadhancrcrumexplicand-mdifficultatemapplicuiflem. Et quidem non potuit hic liber vel ob argumenti fplendorem varietatemqj Vel auctor is nomen clarifïimutu apud omnes,quinon funt alienia Mufarura *mo2niorum choro.non gratiffimus effe : cuius lepores & concinnitatem có P'urisfacio,quo video maiorem cum voluptate vtilitatem in eoconiunctam> quam alijs pene innumerabilibus, qui quotidie manibus teri confueueiunt. Quis igitur mihi iure fuccenfeat,aut pauloetiam iniquius frontem corruget, quöd aliquas horas in eo explanando collocarim? Nó enim meam qualem- cunq> induflriam & ftudium ab hoc genere fcripuonis pucaui vnqqam alie- numeffe debere, quanquam non parum in eo effe difficultatis agnokerem , qua: nifi ab homine & otio & literis abundante , vix folui poffe videretur . Qnpd fi quis.vt funt varia & iniqua ferè hominum iudicia , animo reputet commentarium nullo labore a nobis abfolutum,cenfeatq; id opcris quibus- libetaat etiam Grammaticulis committinon minus quam raihi potuiffe,ve- hementer errat. Quotusenim quifq; eft(abfit arrogantia dicTro) qui vel E- thicaidifciplinzauc Pbyfiologia: ignarus,nedicam hiftorise aut linguse Grae ca prorfus infcius.qui vnum aut alterum Emblema pro dignitate enarraritï At vt ifthasc miffa faciam,quis nofter in eoexplicando&illuftrando libello conatus fuerit & induftria,vt erudicos non latuerit, ita imperitis non poteft öon effe perobfcurum & vaidè ignotum , qui non plus ea de re quam caci de coloribus ïudicent. In quo fi non ingenij dexteritas aliqua vel rerum peritia melior eiucefcatjcertè diligentia quidam obferuari non obfcuiè ab ijs poteft, qui funt squi rerum sftimatores . Id verö maximè,nifi fallor, perfpicuum ec't in obleruandofonce& origine cuiufcunq; Emblematis, in comparandis vtriufq- lingua* auctoribusjqui magnum videbantur adferre adiumentum ad «agulas notas & explicationes,vt deniquein curuulandis ijs locis, qui fpar- "^apud Alciatum in fcriptis alijs prolixillioiis habeamur . Qj_ue cüm dico, ^cioequidem quid rnihiobijci hoc loco poffn:quafi qui velim diiigentiam ab omnibus approbari meam , vt nihil omninocor.cedam ijs, qn'. in eo Hbeilo primum enarrando elaborarunt,fuamq; nobisuviuftriam piübauerunt.Cer ^.vc verum fatear.modeftius de me fentio, quam vt velim incidere in mini- em, arrbgantis fufpicionem:led vcaliorummgeniorum fumcandidusa:(li- mators
|
|||||||
|
XLII CLAVDII MINOIS
mator.ita velim boe mihi tribui coneedique,vt de me non falfa iaérantijiai-
hi crcdacur.Ne enimdiflfïmulare videar,fcio ante annos oc"codecim,Sebaftia num StocKhamerum Germanum in aliquot Alciati Emblemata fenpfifle coramentariola (fic enim appellat} familiariter admodum & ftudio facilicon cinnatarfed an fuerit auóboris mentem,&: argumenti fplendorem fecutus, a- Iiorumefto iudicium.Loquor de Tornefij Lugdunenfis Typographieditio- ne,nondealia quadam, quam ante aliquot annos adornauit Plantinus, hac nolira anatediligentiffimus Typographus:ea er.im aliquot acceflïonibuslon gè aliaeft quam prionquod non eritobfeuruen ei.quieditionern vtramque conferre volet.at vel pofterior,vtut fit,ea eft tamen>vt eruditorum oculis non fatis digna videatur.Sed efto; fcripfit StocKhamerus ille in aliquot Eroble- mata,non tarnen attigit omnia : fiquidem fortè diuinare non potuit quid in alijs auctor fibi vclletjita quxdam perobfeura funt, vt vel multa rerum co- gnitione,veI Delionacatorefit opus ei, qui ea commode velkexpücare.Ad- hxc,etiam fi Bartholomïus Anulus,vireruditus,breuibus verbis, omnium ferè Emblematum fententiam complexus fir,eum tarnen non puduit aliquot intacla omninó pr£cermififTe,quam obcaufam nefcio, nifi quod vcriilïmum effe video quod vulgo dichui'.DoBi efl etiam quadam ignorare:vcl,vt cum Poe- ta,A^» omniapojfumns omnes. Nihil enim moror Iefuitana; familie fodalem aIiquem,quemaccipio ante annos fcx in hac Academia publicè interpreta- tum hsceadern Emb!emata:fed tarnen qU£edam,nóomniaattigit:quamnam obcaufam nefcio,nee vt fciam fum admodura follicitus: me tarnen ponfu- git,fi perfecuturus eflet quod inceperat, aliotum quorundam induftria ei fuiffe vtendum,aut cettè vigilias maximas eum impenfurum in explanandis rebus tam vanjs,tamq; ingeniosè ab ingeniofiiïïmo Iureconfulto excogita- tis aut efformatis . Quod tarnen dittum noIim,vt Iefuitaj illi quicquam de- trahi velim ('quandoquidem lubens faueam literatis omnibus, cuiufcunque profefïïonis & inftituti habeantur) non bocdico,inquam,vt mihi canere vi- dear,qui nihil aliud poflim de roe aflerere, quam quód ingehio pene nullo üm:& fi quid fir,illud diligentia? cuipiam velim tnbui pocius quam acumi- ni aut dexteritaci. Ac fi ad iuftam carminum tam lepidorum explicationem mult;i dcefTc: obiccerir aliquis:dico,nihil efle quod omnibus numeris abfolu- tum Jai & perfeétum poftu.Sum equidem,vt veredicam,quodpotui, con- fecuius, nuliumq; vnquam laborem in boni's auctonbuseuoluendis , quün boe mihi poffeni die cornmodiores, effugi, vtipfam auctoris mentem elice- rem:quam fi nondum aftecurus omni parte videar,tamen quantum a mefie- ri potuic.conacus (um;vteo nominenoftram qualemcumquediligentiam do- i!tis non nimmm morofisprobacum iri confidam.Quam fi gratam ftudiofis» vt vtilem fpero, & «iiqua dignam approbatione intellexero , efficiënt profe- cl:o>vc quaiifcur q; uuftta induftria excireturad eam commentationem non modo il]uitr.ndam,(ed etiarn locupletandam Quid enimdefperem ftudium eiufmodi gcatum fore,cum res per feiucunda & fruftuofa mirabiks amore* in ani-
|
||||
|
E P I S T O L A. XUU
toanimis eorum,qui kmt ingenui &liberales,eXcket?Laudatur anobis 0;a-
tor,Poeta,Hiftoricus, Philofophus, aut aliquisalius fcriprar,fi yvup«*siuCt- gmoribus tanqaam fteliulis efrulgeat& fpleadcfeat: qua: cum alicubi legun- tur,digito aut tranfuerfo calamo notari folent, vt memoriam comruodus in- ngantur, & citius occurrant, cum ijsopasedt. Atqui has fententias ncn p "ni,nec fetnper,nec vbiuis reperire eft facile, cum nulium fit Emblema , quod pra:ter fententiaro non afficiat animum rei noukate,& egregia quadam antiquitatis cognitione.Adhxc yvaptti fust mterdum obfcuriores , neq; om- nibus peruia: effe poffunt: Emblema aut fubkcta: pictura: caufa,aut catminis '/Twwst.aut i7riyp*tpn, aliquam facilitatem habet , in qua' poffitanimus con- quiefcere.Proindenon mirum videri debet, fi hoc fcribendi genus & Alcia- £o,&viris plerifq; grauibus admodum placuetit, vtaliquid eiufmodi lud's etüditis confequi poffent.quod ftudia grauioradulci(vt ita dicam)Ienimen- t0 teficerec ♦ ld enim fimile prxftitere poft Alciatum Gulielmus Penerius *holofas,qui Morofophiam centum Latinis Sc totidem Gallicistetraftichis e°nfcripfit.Hincpegma Coftalij habuimus,hinc Bartholomsi Anuli pitcam Pocfim egregiè 8c folierter elaboratam:mittoenim Bocchij laudatum inge- n,Um,quün hoc genere fummamfe artificemprsftkitrpoftremcq-, omnium °ptimè poft Alciatum, fi quid mihicredendum fit, Ioannes Sambucus, & ■"drianus lunius, fua nobis Emblemata cudetunt, qaibus nihil ingeniofius 'Ut accuratius adinuentum,nihil diligentius elucubratum aut abfclutum efle conftat.Sed vt fuperior anate Alciatus fuk, iia,m falior, fe priorem & ingc- n'j follertia,& dc&rinas laude praeftitkiquem cum hoc in genere primas te- lere dicam,quas fuo iuremihi repetere videatur,non eft quód quisiufpice- lur me nonnihil fam*e do&iffimorum huius fecuh virorum Iunij,Sambuci, Achillis Bocchij detraxifle . ld vero ftudij genus nifi fuiffet liberale cenfen- dum Sc dofto homine dignum,noluiffent ipfi profecto vjri tanti fuam indu- ftriam contuliffe,aut bonas interdum horas collocaffe in ijs,qux nihili faciea da cffeduxiflènt. Sed de his iam fatis. t Supereflvt breuiter totam noftr2cammentationisrationernexpIicem,ijs- Cenfifcö
qnerefpondeam,quos ad obtrectandum citius quam imitandum paratosfo- & n>«h» te prsfentio.In hac tota ineunda ratione nihil magis obferuandum efle du- ml'esnra°r^ x,»quam fcrupos oraties & roatandros difficiliores , vt loctos etiam obfctuos mm j^j. et>arrare, & Emblematumpenè omnium originero ex fuofome duCbam re- nois* Petere,poftremoqj vfum cuiufqj loei Sc fententiat facilem pro vkih partc sd- 'Kere.Quam verö perfpicuè & commode id a nobis tentatum fit , non dico Petfeftum,alij viderintraliquid certèlaboris & diligentiae obferuari nonob- *cürè poteft,do6trins nullam mihi tribui darive laudem pcftulo: in quo ta= ^en ab ijs,qui feriödoöti funt,& lkerispolkioribus exculti,faciliusahqiiara gtatiamimpetrare mihi videbor,quam imperitis Sc quibufdam nebuloni- pus.qiii omnia non modo temere vellicant,fed>quod ait Comkus,nifi quod }Pfi faauntjnihilre&ura piitanc. Nulium adhuc fcriptorerci legi.qui cwiübes " ......... inoaiui- |
||||
|
XUV CLAVDII MINOIS EPISTOLA.
|
||||||||
|
in omnibus fatisfeccrit. Nam in mulcis cura autlabor defideratUTjin aüjs in»
genij dexteritas,aut Grajcslinguz peritia, vel Latinzproprietas: inaiijs de- r.iq> multorum aucT:orumle<5tio,authiftoriarum cognitio : quafi verö virtu- tes hffi omnes finguls in fingulis tam facilè deprehendi poiTent. Nonenira melatet in Virgihj pocmate, Seruij Grarnmatici diligentis & accurati ope- ram farpenumero defiderarirquemadniodum nee defunt,qui idem in Porphy rionis & Acronis commentarijs in Horatium obferuent: fed certè hi mihi videntur moleftiffimi cenfores,qui cüm nihil faciant, nul oq; fe labore nobis commendentjimportunè tarnen de aliorum fcripris conqueruntur. Non ta- rnen vt meaqualicunquecommentationeprau'udicatum a/icui velim , quafi mea tam vnicè probem>vt nolim aliquando vel emendari, vel caftigan . A qua fufpicione quantum abhorrea m, qui me propius agnpuerunt,facilè libe- rabunt:qui nihil aliud a doctis requiram , quam vt hafce minutias Aia repre- henfione,in quibus erratum fuent, aliquando dignentur: vt in ijs recogno- fcendisparem diligentiam atqjoperam impertianr. Non enim noftros erro- res emendari feremus iropatienter;neq; nos vllo modo pigueritandirepotio ra fuggerentem Sc meliora:vtnec moleftum eritpriorem fententiamcommU tare,fi quid minus accurate traéfcatum aut expenfum a nobis quifpiam con* queratur.Quod dum facio,videri nolim in publica literarum caufa pr«euari- carijflc ea docere,quje aliquando putem dedocenda. Quod tarnen nee fine e- xemplis nee rationibus meprJeftiturum intelligent, fi modo adfit aliqua in iudicando 2quitas,cum nemini dubium fit.pofteriores cogitationes mehores efle:& in monumentis veterum legamus, Hippocratemartismediczpcinci- pem quidam a fe non fatis diligenter tradita,primum emendafle, necaeteri ctiam in idem impingerent . Idemfactum a M.TulJio meminimus5qui cum Rhetorici libri»quos adolefcens fcripferat,non fatis placerent, vt minus elu- cubratos damnare magna parte maluicquara corrigere;fcripfitq;aecuratius libros alios Oratoris,quos tantifieri a doc"tis agnofcimus. Sed & Fabius duos Übros a feprimum De artedicendi fcriptos, quöd non fatis probaren- tur,expunxit, & duodecim illos vtiiiilimos nobis magno ftudioforum om- nium applaufu deditjin quibus videtur & priores emendaiTccV petfedbius a- Jiquid reliquifle . Quod illis igitur tantis viris laudi datum eft in fuis retra- öandis,non debet nobis effedamno vel fraudi, vt meminerint quorum ma- xime intereft,docl:iores permulta fcire,non tarnen omnia. Itaque vtfeuerio- rem omnem obiurgandi anfam pra:cludam,fubinde Horatianum iftudapud eum,qui fit teprehenfurus,oppono,vt Sc feipfiim norit,& errata mea me non deprecantem luftineat: Si quid nouiïii re8ita i/lis ,
Candidm imperti: ft non, \m vtere mecuni Lutetia,M. D: LXX3^ |
||||||||
|
SYN,
|
||||||||
|
XLV
|
|||||||||||||||||||||||
|
SYNTAGMA
DE SYMBOLIS,
STEMMATVM ET SCHEMATVM
RATIONE, Q^AE INSIGNIA SEV
arma gentilicia, vulgo nominancur.
Deque Emblematis. |
|||||||||||||||||||||||
|
Esymboiis & re-
turn notis nonnulla pleri- quefcrtpftrunt.-eorum ta- nien nemoeft adhucquod fciarn > qui cam rationem & argumeiitum fit accu- ra ca difputatione perfécutus.Id vt prepa- re quodammodo poflim.quöd videam eas parces hoc loco mihi demandatas , de in- Uentione lymbolorum,eorum«j; vfu & fi- riequardam.fi nouaccurate,atcercè bre- uiter dicenda mihi videntur, ne fubinde cogaranxiè repetere qua: femel dixiflèla- tis erit. Qutfuerit inuentioprima, Symhotorum.
Comp ERTvM quidero nobis eft
vel folaconieifbutSjprimos illos homines,, fed potiffimum AEgyptios & Chaldaos,. qui in fchola Mempliitica philofophati fitncimö anteexpreflam notatum au t cha racterum inuétionem &fctiptura;vfum* repertflè fymbola quadam rudia, vc ani- malium.vel fiderum>vel return al ia rum, ^uxhpoyKutpiKti, id ed,fculpturns facreu appel latuncquod primum ab hisfröum efiè conftat , ne ab impenra multkudine myfteria & arcana fafientia:» quam cole- bant puris animisac manibus,r"aeilè pro- fanaientur, fedab ijs duntaxac intellige- rentur , qui facrisijfdem initiatieflenr. Qiiariim rerum initiaprimafuifie admo. dum rudia & fimplicia nemoambigit » qualiafolenteflè rerum penèomnifi prü> cipia , qua; a rebus minimis orta tandem progrelium ampliorem , & ceitè maio- rem confequuncur. Qiiod nobis planum eflTe potcric, fieam inueutionem, quam, AEgyptijs «fcChaldsis, acceptaja tiibui- |
miiSjConferamuscum ornatu.&accurau
expolitione,quam huic prasclara: inuentio ni Gra:ci adiecerunt, tanta profectócum venuftate & apparatu,vt pofteriores G tas corumcogicationes prioribus his, & fet- ïnè inculcis ABgyptiorum fignis pra:fer- lenondubitemus. Eoenim factumerTe crediderim^qu èd etiam inuento fc riptu r? vfu a curiofis quibufq; ingemjs, fcd ma- xime Phitologis , Impetatoribns, Duci- bus, & alijs etiam, quibns politior qua> dam literarum cognitio, rerumq;melio> rum efegans & culta natura placnit » au- Ctns fit &aflèruatiis non fine literarurr» politiorum ornatu , is ItpciyhviptKuv v- fus.Adquam Philologi? partemquodam modo hoc Syntagmate declarandam (non enimmei pudoriseft magnum quidpiam. de me polliceri. quicquid fit, vcfim ftu- diofia;quiconfnlanr:namalijsfortaflêtra dolampada.quiperficientquod hic alt* inchoatum potiusquam perfectum) fin- gamus primüm nobis aliquem ordinem familiarem,vt eruditos homines,& maxi- me rerum antiquarum ftudiofos hac qu* licunqtie,fcd tarnen familiari cornmenta,- tione iuuemus- Qmd Symbolvm ,&quctujiUxJït
huitu tjock acceptio . s Y'M B o L v M ita Grxci^definiunt r $ymMw
aufs.@oKov èflvi^i fciv «fjLO.^ o-vpféeiK- quid. htiv xsu yviïvcu- tfl id , quo aliquid conie- Bamtts& cogriofcimus .. Vocabuli huius rnultx' figniffcationes ocurruut.ex qui- bus hx funt in ptimis . Symbolü accipi vulgareeftprofigno ,, SfwbólS
quod epiftolae.vel vafi.aut dolio,auc care- prw figtl- riaeiul'dégeneiis vafisimprimitur ne rcfi- &. giiaituc.'
|
||||||||||||||||||||||
|
JCbzl.
■ *lPnmi
|
|||||||||||||||||||||||
|
e,
hl,
|
ento-
|
||||||||||||||||||||||
|
Sym-
|
|||||||||||||||||||||||
|
"2«
|
enta
|
||||||||||||||||||||||
|
*Hnt.
|
|||||||||||||||||||||||
|
i)Ë SYMBOLIS
|
||||||||||||||||||||||
|
XLVI
|
||||||||||||||||||||||
|
bus A Egyptijs fymbola primum fuifïè y- Symbol*
furpata illa , quaj/s/isj-Ai/p/rttfnuncupa- turintt bant,quibus fuam xaramillam quidem & t* reconditam fapientiam folis ijsagnitam ciTe volebant,qui ea fe dignos prxitarent. Abeaenim confultö & prudenter hifce ingeniofis & eruditis fymbolislvei iam ad* cleme^ moimi, profanum vulgus arcebant: eoq; 4lexitfP modo arcana illa do&rina: rertera prima: drinM^ & ardua?, caftis beceqj rotundisauribus, r«mbolti' & prajparatis animis excipi volebant In* figtiiseft, apud Cleroentem Alexadrinum locus s-Strom. quo loco ait,Aigyp-tios& Hcbrxos fymbolis vfos fuiiTe reconditis, vtfapientia: diuiiia- eos participes effice- rent.qui rebus facris initiati eflent. Addic etiam nefas exiftimatum PIatoni,eum,qui minimè puruseflêt, ad purum quidpiam attreftandum accedere.-quam'ob caulTam facra varicinia ^nigmatis redditaolim fuif fe conftat,nec vera myfteria oftendi iis fo- lita,qui temere & impudenteraccederér. fed qui primum puigatie/iènt.feicquedi- ligeuterprajpararent. Obiéru3tidem,eos, qui ab AEgyptiis docerentiir , primum arripuifle viam Sc rationem, qua; vocaba- tur iTrt?oKoypa.<piK»M cft , ad epiftolas fcribendascomparata methodusialteram, qua facerdotes vtebatnr,id eft,«E/io>f */-«. f/.ttTHs. tertiam & poftremam 'npoyKwpi- Kiiv iiominabaut.id eli,facram quandam fculpturam vel ca:Iaturam:ex quibus ma- xime celcbrisfuitea , quxuvy,^oKiKri di- cebatur. Longior eilèm.fi exempla Cle- meutis vfurparem, qua:eadem pene funt apud Orum Niliacum.Sed vnum id dun- taxat.Omnesquotquot vetuftis rempori- bus de rebus diuinis aliquid fcriptis man- darunt.tam Barbari,quam Gra-ci.rernm principia occulta efiè voluerunr,& ipfum verum (too.m9ü, £nigmatis,fignis,'ym bolis,&alJegoricisquibufdam figuris tra didernnt.Eademfuerecelebratailla Gra:- Plutaf corumoracnla: quaicaufaeft cur Apollo chu4. Pythiuscognomen Xot'icLs habuerit, eö quöd obfcurè ac obliquè refponderet. Cum CJementeillo polyhiftore vna con- |
||||||||||||||||||||||
|
'Pro figno
lAlico , |
||||||||||||||||||||||
|
gnentur a quibus minimc oporteat: idq;
dos vulgarilingna Marqua nominamus. Deinde pro bellico figno, quam Tefle- ram vocanr,Gallis Mot du gunt Nem pe vox hasc Symbol um , pr© bell.i figno feu teifeta, quasdatur miütibus pugnaturis, quod in bellis ciiiilibus olim etiam foiem nehabitum.-quibusquomam & armorum habitus par , & fonus idem vocis , & mos vnus.atq; eadem belJandi in(tituta,iie qua doli fubreptio fiat, fymbola dux quifqne fuis miütibus diftincta dat,vt il fortè quif piam occurrerit, dequodubitetur, fym- bolum edat, & ita fi fit höftis ve) focius facilè agnofcatur . Quare tempotibiis motuum citiilium, & /èditionum iutefti- nartim.C.Man'j fymbolil fiiit,Lar Deus; L. Syilx.Apollo Delphicus; C.Iulij Qx- fdïis.Venusgenitrix.Iti vigilijs etiam ca- ftrenfibus fymbola id gemis dari confue- iierunr,vtPalma,Virtus, Victoria . Qua: tarnen pra:cepta ex vfu difciplinajmilita- ris quotidie variari debent, ne hinc detiir hoftibus occafio infidiandi, & explorato- resimpunc verlentur . Tertio idem fonat ac collatio vel pe
cunia , qua pluresin vnum conferuntad epulas & conuioia celebtanda: quo fenfu pleriq; viri eruditi etiam fymbolum , & lymbolam, vfurpant neutro & fceminino genetibus, & quibufdam rationibus con- ntmamt.SymMam dedi,apud Terétium, non Symbolum dedi,e(k legendum . Quartó,Symbolum nuptiarum annu-
lumfignificat. Quinto, conieifhiram feu indicium ,
quo pramofcimus aliquid,vel coijcimiis, velobferuatione diguum putamus, quo fenfu ad res varias transferriteftanturau- Ctonim monimenta- Sextö, pro Principis numilmate fumi-
tur Septimó,proargumenro,feuetymo,feu
denique vaticinioaut nota quadam , qua qnidpiam occultatunfed tarnen doctisau. |
||||||||||||||||||||||
|
Propecu?
nis, coün- tione^. |
||||||||||||||||||||||
|
Pro annti
lo nuptid> li. Pro indi
cis. |
||||||||||||||||||||||
|
Pm num
mo. Pro notx
qutiAfn. |
||||||||||||||||||||||
|
ribusintelligendum proponitiir;quo fen
fo poftremonosSymbolum ad Emblema |
||||||||||||||||||||||
|
ris naturam accommodamns,& veluti ad iungam Plutarchum.qui difputatione«■
|
||||||||||||||||||||||
|
finem noftri huius Syntagmatisexp
ie conamur. Dg Symbolu Mgy-ptiacu.
Obssrvamv* itaque a /apientt- |
pi l'fiJ'of ing! O'erlpiJof idem omnino do
|
|||||||||||||||||||||
|
cet,interq;alia ollendit,hoc veterum At-
gyptiorum inltitiuum fuifiè.vt abijs Ie* gerentur reges.velex ordinefacerdotum, aut eorum,qni militia:nomen darent: eo quod iJli ob fortitiidinem , hï vcro ob fa- pien- |
||||||||||||||||||||||
|
DE SYMBOLIS.
|
|||||||||
|
XL Vil
|
|||||||||
|
pieotum magmac celebres haberentur-Si
quis e bclhcofis rex createtur , ftatim fe facerdotibus erudiendum dabat.idemque lapieutia: particeps efficiebatur,eius in qua «pientif.quaïfabnlis-pleraqioccu-l rabat, « oblcuroquodam verborum taao fucro Comple^ebatur. Ha^eiusjerba.-Et/Si/V e- yiHTo TW hp£w,xgi /AiTÜ^i thV <p/Aos-a- $ltt,{ iTriKiKpV^tVtlf T« TOAA* /AV^Olf
J(5U kóyots , dpvfpdt è[Apd<rti; jtit «A«-
Seictf >^i^ta.pci3-Hs.i^s/»(. Quod certè ipfi notant, cum Sphiugesad templorum litvina !ocant:innuunt enim eam,quam de rebus facris do&rinam profitentur, ea fa^ pientia conftare.qujeobicura fit,éc imiolu crisquibufdam lateat:de qua re vide Em blemai88. Certè antiqua illa Pythagoras fymbola
hiiius Philofophias vfura non minimum
prxbuere ; qua: cum aTyrrhenijs (apud
quos fuic educattis.tefte Plutarcho) aut ab
Asgyptijs-, vt relatum eft ab Iamblicho
nobili Philofopho>accepi(ret,ita excoluit,
vt magnam Cax do&rina: partem hifce
«rjyfterijsoeclufamefle voluerit. Tradit
'Sytfi. enim idem Iamblichus,eos olim defignaf-
'*m. fe per nauis gubernatorem , fiipremum
Deum,primum motorem, & primam illa
caufam rerum omnium; vtoftenderenc
omina Dei p rouidentia curaqj adrniniftra-
ri:vt permundi lutum, materiam aptam
adgeuerandum, ipfumq; corpusintelligi
volebant.Atqui & interdum nonalio fym
bolo Deiim defignabant, quam oculo de-
picto, cui& baculum feu fceptrum fub-
ftituebant:quandoquidem Deus vnus eft,
qui omiiia videat, & penes quem fit pra:-
cellens & regia dignitas. Nonnulli tarnen
ftantcm baculum ad aliud referunt, nem-
pèad natu ram diuinam èLtpS&prov xj drJ-
v»Tov,id eftmiutationi minimè obnoxiam,
& qua: nunquam labefa&ari aut imminui
. vllo vnquam pavSo poffit.
J^olo. Hanc AEgyptiorum Phüofophia Cha:
i^fcri. rem on complexiiseft , vt& Orus Apollo
ft"Yes g, Niliacus;auxit Pythagoras , illuftrarunt
*Wej excellentes quidam Philofophi,& fcripto-
' res nobiles^thetmis, Clemens & Cyril-
lus Alexaudrini, Paufanias, Porphyrius,.
Pltnius, Apuleius, Plu tarchus: quam que
noftra state pene intermottuam rnaguo
labore ac induftria , imö vero admirabili
peneqjdiuino ingenio excitauit, fuisquë
feriêtinjiurieris Pietiiis Valf riaotis, ma-
|
|||||||||
|
gnis illis Hieroglyphicaii Commétai'ijs..
Cunis prima: fapientia: vfum , ne id diili- murare videar,retinueruut roulcö antePy thagoram Mofes, Salomon, aLi jque He- bratorura fapientes- Simt & qui de Chal- dxor.um fymbolisexPfelliconimeütariiv quibusmagicaoracula feu ChaldaicaZo- roafttes exequitur,nonnulla poftetw reli ■ q.ueruBt. Sic enim in figura ptantarum ,. florum^nimalium,(lellariim,rerumqi a- liarum pleraque inuoluebant, vt minimè putem commodius fapientia: veterii quaf- dam reliquiasad noftra vfque tempora, tranfmitti potuifle . Id vero fi quis velic oftenfum efle aliqua exemplorum farra- gine,ftatim colliget, pro fertilitatis fym- bolo Papauer vfurpatum ,CupreJfum pro, morte, Oliuam fignum pacis, Lnurum Sc Bederam ingeni) femper virentis, Malum. cotontum.connubij notamiifdem habitam. fui/Te, rtStttyrumvei Gapram libidinis k Leonem terroris, iucundia:, dominatus ,. Solemaimi, Lunammznüs ^&ca:teraali3 longè multa, qua: immenfo labore pai'iqj dodrina idem Pierius excciuus eft. De tythagorétfymbolu obiter qu&dttm ..
V e R. v M quia de Pytliagpra; fymbo- lis meminimus, placet quxdam hucadii- cere » qua:ad.id-argumeuti genus fbrtaflè conducaiitiqueqj icmm antiquarumftu- diofi non auerfentiu.Fuit vnus ij Ie Pytha goras , primus modeftia: magifter ,.& qui Tythago prior (piKojópa maluit, quamropSnamë. f* lans fibi tribui.&quiadfobrietatem, primum fapientia: omnis humanasfundamentum ,, fuifaecuühomines reuocauit. Cuius Do- (ftoris fanè prjEftautis,& omnium indicio magni.fentenria: prxdara:, qua: fymbola, vulgaro yeibo dicuntur.notis exprella fub. obfeutis,placet obiter enarraie,& aliqua, interpretationis himiiie infignire. Prius illud occuirit , Ns degv-
STAJH EX 1IS Q_V I B V S E $ t
HiGRA CAv DA .] p.» yiuurZcu y,%-
K&vipw, Melanuros ne.guHatoi fic enim. malumuscum Gyraldo reddi: non vt Fi- cinus& Guarinus Veronenfis.qui non ad-, uertebant Melanu ros effe ex genere pifciu, , quod poftremó Erafmusex Pliniomemi- Me^"f'i nit.Similefuita:nigma Antiphanis Comi- r"st-lcl! ci.a Melanuro Sc Mugilc cauendum.Mo- uetitaq; fcier^tsrPythagaras animal nigia «auda..
|
|||||||||
|
XLVIII DE SYMBOLIS.
|
|||||||
|
pofitum in facultacc futim cuique tribucn
dijakerum veto inpuniendisfacinorofis . Exempla eorum qui ftateram cranfiliennt poflem adducere Imperatorum rurpium, &eorum;qui non principes,fcd peftes fuc, reipublic;efueie, vt Neronis, Domitiani, He!iogabali,Caracall?,Camby(ïs,aJiorurn que nimis multoruniiled ha:c fatis. Inte- rea fuifl'e viroseruditoscum LiJio Grego- rio.qui ex vno hoc fymbolo duo fecerinr, Graïcadeceptos lectione,in quamodóiu- jMh$ gum.modó ftateram,leginuis Nam apud *,Uct$ Plutarchiï Sympofiaco ita enunciatur,/t<» ffdpov v7repl2d.iveiv-quo loco ea.pov quida pro^t/j/oi' pofitum crediderüt.Sed nemül cipot ta;<rdpo(, vt Iulius Pollux exp]icat,eft in quid- ftrumentü,quo pauiments & aree. verrun tur.a vetbo <Teüpco,<ra.p2- Itaqj vertédum fuit,Scopoi non tranftliendum;\\oc eft, ne fimusadiracundia proni,nevè leuidecau fa a ratione abducamur.Ita in carminibiis aureis Pyihagorseprajpipitur.ob leue erra turn aliquod amico non eflè fuccéfendum. /MIJ ï-^tAtpi piKv^pl) dlx.ttpTÓJ'o! H9ÏKO, fj.ix.ptis .
&qua: multa Trtpi (J.ZTpiÓTtiTo( ab aliis difpiitantur. Chcenici ne infideai.^-^lviKi y.)] (tti-
KetSivcu. Choenicem Clearchus hemero- ebde»'** trophumnuncupat,id eft.diurnuni cibü, quid- Sc demenfum,quod in dies alicui impen- ditur:a recentioribus Latinis Sportula & 5alarium. Rhemnius Fanuius, aliiq; non- nulli, choenicem menfuiam aiuiit efte qua- terni fèxtarii: Qui qttater ajfumptw'fit Graio nomine Choenix.
Picus Mirandulanus in quadam oratione ficexpofuit, vt omnia nosanima ratioiiafl metientes, ad menfuram & regulam cun- da dirigamus.-.itenim;Pra;cipit Pythago- ras.ne ftiper modium fedeamus.ideft, ra- tionalem partem, qua animacunifiameti- tur &examinat,ne otiofa defidia remitten tesamittamusjèd rationis exercitationeac regula & dirigamus afliduè.&excitemus. Hscille.Itaqjmiferooriovita tradneenda J non eft, fed id penitus excutiamns. Rede Otit^j.,
Plautinus ille kwx.-Adolefcens tïïmfis,& giï&& cum esJ fan guts integer , reitus. qu&renda conHenitoperam «/^re.Itemq; Nimtt homo nihili eft quipiger eft,nimisq-yid genut odi ego m aïe.V'igilare decet hominem,qui vult |
|||||||
|
cauda non eflê attingendum.-innueiis, efle
declinandum vitium. cui fuccedat mentis nigredo,& voluntatis confliclatio molefta; fiquidem vitii facilitatem vita: mox mife- rabilis confequiturdifEcultas Apud La- tiiiosatrum nigaimqjpro malo&impro boaccipi,aliis Iocis dicerur commodius . Melanu 5l)nterg0 Melanuri, dolofi.fraudulenti , " 1Hi infidiatores.ii denique omnes, quLaliud in pre promptum habent,aliud in peétore ce!ai>t;ficutieriamfallaces,pr;eft giatores, quiqjcalumniisrem fuam agunraliorum difpendio.etiamq; interdum exitio . Sui- das , & alii quidam a Melanuro abftinen- dum eflè cenfuiflè Pythagoram fcribie, caufamq; reddit occultiorem, de qua hic nihil attiiiecdicere. Obferuaudum adhxc, non bene abErafmo fepiam poni pro me- Jamiro ; eftenim non re&è fecurus inter- preten! Laertii.-vtetiam in ptouerbio, Se- . quiturPerca Melanurum. Stateram ne tranfdi(vs-'\ f/.ij Qyiv UTtsp
/2&lm\' Sateritfemeladmonuilïè,vnius& eiufdem fymboli.vt adagii fententiamcflè prima quidem fionte generalem, qua: ta- rnen ad varios vfus Sc fignificatus traduci Varia hu y0ffn. Cyrillus Alexandrinus, Stateram, iutfymbo ia(\W\t,netranfilito,\\oceft.auarusneefto. li expo- jtem & Athenauis.qui hoc fymbolo ttAio f'*'0 yê£/«i>,auaritiam fugiendam efle cenfet,& squalitatem fectandam . Sunt ramen qui praicipi putent ftudiisin omnibus mode- rationem & temperameimim adhibédum: alii fimpliciter ad pondera & menfuras referunt.quaïiufta; debent eflè.-nósdeom- ni potius a:quitate intelligi, vt fit hoc tan- quam ad reges principesq; monitum ge- nerale,vtetiam iudicesprouinciariim, a- liosqueomnes,qui rempublicamadmini- ftrant,vt legiim feruata auclqrirate fe ge- rancpopulosq; fibi cemmiflbsiuftè &Ie- gitimè inofficio contineant. Nota eft Iu- üitia: pulcra defcriptio ex Catneadislibr. we/s/ KtthSi^ iifovnf apud Geil.14.& Ci- ceronis verba il Ja magnifica ex oratione pro Cluentio : Legum'miniflri magilïra.' tuf.legum interpretes iudicesdegum deni- que ideireb omnes ferui fumtti,"vt liberi ef- fepoJfimus.Sed ptopiuseft veterum emble luflitU ma,qui Iuftitia & Nemefïm ita pingebat, & Neme vt ftateram manu altera,& gladium altera fis emble oftentaret:nimirum vt indicarentduopra: ma. ftantiffima Iuftitia; munia, vnum quidem |
|||||||
|
t> E SYMBOLIS.
|
||||||||||||||||||||||
|
XLIX
|
||||||||||||||||||||||
|
fita ietnfon tonficere negotia: qui dortnit
libenter ,fine lucro & cum mulo comefi. Monet itaqj ne fimus npttpóJSioi,fedexem plo formica: futuris profpiciarmis. Vide Emblema 8i.Coeüum Rhodig.lib. ifi.va- riar.left.cap.17. Ne cuiuis dextram iniecerü-] pj.ii ttavti
i[AB<tKK»v S^i^tciv .Edocemiu id noto ver- fïculo: Nee eiib defifio,nec temere incipio.
Caetériim porrigere , & da re dextram , eft fupperiasopemq; ferrejdare manus,vi<ftü fe facerijmanum iuijceie, vim infcrrejnia- nus addercderidere.Monet autem,ne terne rè quemlibet in familiaritatem admittas, fed deligas quem diligas:quod comienicciï Solonis apophthegmatc a Laertioex Apol- lodoro telato. Amicos ne citö pares,quos auteifi paraueris,ne reijce. Apud prifcos fi quid firnium & illibatum eflè vellent, id dextra fai)ciebant,vt tradit Aurel.Probus. Accipiebant item dextram pro parte feli- ciore, religiofiore & famftiore; &dextrum profelici & profpero , vt Nonius retulit. Multuseflêm.,& fortè nimius.fï hiic locos congererem de dextra porrecla, pro fidei facramenro:adaIia iraq; veniendtim. Vi- de,(ï placet,Emblemata J.& 3 > jirBum annulum ne geftato. ] pui $0-
féïv s"£ vov <Po,kt6kiov. Idem & Plutar- chiis.Fiamincsetiam Diales apud Roma- nos ea ratione vtebautur pemio & caflo aiinulo . Plautiniim illud fymbolo huic qnaAxzt,Libero funt xdes , lieer /urn ego , libereme <vti volo . Adeö libertas res eft inarftimabiliSjVt cenfentiuris audores.Sa- nè aniiuhim pro hieroglyphico poni fcr- iritutis,qualis eftmaritalis, conftatex ve- teribus. Nam etiam quantum etymo no- minis annuli colligirous.deducitiir ab AN, particula,quje circum fïgnificat ,idcoque compedum vel mamcarum ceu vinciilum a,niiulusnotamhabet.Ex hoc ergo 1'ytha- gorei videntur monuilTe catiendum,nenos ineam feruittitem coniiciamus, quxdtua fit & incommoda, qualis eft connubii ib- cieras & quaficolligario , du ris implicita rooIeftiis,iolicitudinum mcrfibus,& qua- filaqueis , a quibtisnos expedireminimè poflTumiis, poftquam volentesuigum rra- herecoepimus. Ignem ne gladio fodito,] ■xxjp ciJiiptp
(*n fitaA.ei/Hc.Porphyrius ignem fymbo- |
||||||||||||||||||||||
|
templis aflèruari.capitalecj; fuifTé.fi lacer-
dotes ignem ipfum extingui paffi effent s quopaftoapud Romanos,virgines Vefta- Ies,&apiid Perfasignipr^ficiebanturrqua de realii, & Clemens non pammmulta Symbolum igitur ita placet explicare, di- uinam nattiram.hoc eft, Deum immorta- lem,non gladio impetenduni) hoc cft,liii- gua: acumine&roaledicentia.Pleriq; hoc fignificaridicunr, potentiorum iram non effe di<ftis Iaceffendam ; quod id non nifi communi, aut certèmuJtorum periculo fieri poffit. Etenim periculofum eft in efi fcribere, qui poffit profcribere. Ex quo quidam cüm ducerecur ad regem Antigo iocus ;n. num.reus flagitii capitalis, qui ducebant, temte/f: hominem bono effeanimo monebant.futu ^ |
||||||||||||||||||||||
|
UHt.
|
||||||||||||||||||||||
|
rum ciirni vt folueretur, cum ad regis ocu
los peinenirecAt.inquit ille, Cyclopimc crudum vultisapponere ? alludebatad re- gem lufcum . Q\iod cum regi delatum eiTet,hominem iuffit interfki.Ita in fuam perniciem mifer illegladio ignem fodica- uit.Qj3od deprincipibus diiftum eft.idem dealiis omnibus dici poteft, neminem fci- licet vel diclo vel. faifto Isdendum , aut prOuocandum,quod iracundiam excitet. Nam & fapienter accepimus a Salomone, moderatusfermo frangiciracundum ani- mum,atdtinis furorem arceffit. Et hoc quidem fymbolum vnum ex iis eft, qua: AndocidjePythagoreo aGrxcis fcripto- ribus , non Pythagora: ipfi afcribuntur. Politianusaliter legit.^riJyj triJ'itpa (jlvphci. KivHf. ignemferro nefodicato . Alii wïp [s.cLyitip<t [A» CTKethivHV. ignem gladio ne fcalpito . Sao & alios efle prouerbii fen- fus.exquibus quidam ita obfccenè conce- pti.vt pudeat dicere:quod ad morum cul tuin,vel honeftam doclrinam facit,magis placet , & iis finibus noftra iiudia termi- nal) tur . Corne edito.] ja» iaSi&v TÏiv KetpS'tAV.
Cicero de Bellerophonte , vertitex Ho- niero : Jpfefuum cor edens rampu errabat Alen .
Et Phocylides, apud ignem fedentem cór fruftra non minuendti,pr?cepit hoc verfu: [At] tfj [s-Ó-tm ïvi mup KctSis-df //./ci/.S'jfy ^i Kot'f) po f .
reöè quidem:uam prxterquam quod tri- ftitiarum moIes,& curarum edacium oiius aduerfam valctudiiiem 4V corpori infefta adducit.nec cogitationum quoque ftudiis d libe- |
||||||||||||||||||||||
|
1»id f,.
Znifittt. |
||||||||||||||||||||||
|
res intfii
|
||||||||||||||||||||||
|
b°lum
|
||||||||||||||||||||||
|
lum efledicit natura;,eam
|
Jqueob rem in
|
|||||||||||||||||||||
|
DE JYMBOLIS.
|
||||||||||||||||||
|
L
|
||||||||||||||||||
|
ede obtrectandum vel ablcntibiis.ratioip-
fa fuadet. Amicum enim & cor, & corcu- lum.blandiendi caufla dicunt: vtque fine anima & corde viui, fic fine amicitia com- mode vita traduci non poteft . Afabtsabjlineto] Kva.jy.ava.7réyit?QcU'
|
||||||||||||||||||
|
libcram permittitefle aniraum. Non eft
igitur cor edeodum , fi fiir.ul & fapcte &C valere cupimus.Smit etiam qni hoc fym- bolo .'fum Pythagoram fuifTe aflèueranr, quödcordis caro comefa, fnapte natura non faciiè concoquatur . Ex Cyrillo didi- cirrms , cor fupracraticulam impofitum > prunisScigne fuppofito, apud AEgyptios figaificareiramfurorraicj; quöd cor eden dun» vetait j?y rhagoras, eadem rationece rebrum non edeudutn vetuit, hoc eft, vc Gixtè. Skitu:,y.ii èfSiHV éynétpctKov, ce- rebrum ie mxudito-.quoi ab alijs exponi- turdeobliuione fugienda. ExquoApu- leius ait: Homiaes funtanxijs mentibus , Humitnit briuis corporibus, vita querula. Re<ftè conditie qnidem & verè: nam quot in homilie fuut perturbationes, tot regnant quafi praïdo- nesinfetti.&cruenticarnifices.quinunqua conquiefcere miferura animum permit- tant. Ea rationede hominum conditione conquefti finit Philofophi longè multi.Si- lenns enim pronunciauit, optimum non nafci.aut quamocyfllmèmori. Huc re- ferre po(Ks Heracliti lacrymas de homi- num miferijSjTimonis pta&vfyómt foli- tndines.Poetarum & Philofophorum faty- iicos acuteos.Saluberrimum itaqj hoc ora culum Pythagora; fapientis, in quo bona parsPhilofophiajmoralisoccupatur.tenen rtum mordicus,vt quifq> noftrum memi- nerit, fenanpariim profecifle , qui malis afïèctibiis fèueram legem indixerit.Sit er- gOjVt Flaccnsmonet,, JUtiM in pr&fens animul, quod vltra e!i% Oderit curnre&amarti Uto Ttmperetrifit.. Nam &Chry(ïppus küttw, quafi hvrir
hominis appellat; etenim qui triftatur &
mcetoreconfiritur, quafi fenefcit mifer ,
macietnq; & pallorem contrahir.Ideoque
Galenns hoc vmim praecipit ad tutandam
valetudiuem,a curis acrioribus & a ïnoera
reanimum fubtrahendum , eoquöd inde
morbis affti&antur humana corpora, fie-
riqj interdum vt fanguis intra pra?cordia,
quafi viquadam trufus, confeftim extin-
guat infitum cal&rem,ex quo tabes,aut e-
tiam mors confequatur.Sed vtvult lam-
Cor ö» blichus, corideo & cerebtum mandi non
eerebrum permifit Pythagoras.quöd quafi duo fint
cur non duces,& tauquam gradus fedesve viuendt
manden- & fapkndi. Quidam etiam funtiqui fym-
dnm.. bolum id ad amiccis. traducant,quibus. non.
|
||||||||||||||||||
|
Timycha Pythagorica, ciirn eam Diony-
fiuscogeretid myfterij patefacere ,ipfa |
Timych*
|
|||||||||||||||||
|
arcatram ne proderct.mordicus'fibi lingua Pytha^
praifcindens infaciem tyrannidicitur ex- tic» pnifie : quod idem fcribit Iarobüchüs & Olympiodorus hisferè verbis in Platonis Phaedoiie:Mniier,inquit,Pythagoiica co- acta eminciare, cut fabam non comeifet, dicit, pó,yoi/j.( a.v, ij tTroifj,/ civ Rurfus coaiflacum eiTet.ait, i/voi/ti a,v,»<pó.y 01^.1 awEtdemum linguam fibiabfcidir.inftru mentum fcilicet & loquefidi,&guftandi. Tametfi abditum eft (wquamj-faba:my- |
||||||||||||||||||
|
fterium , Antiochauisinijs.quxdefabat
natura fcripfit,ad Michaelem Byzantium |
Curaf*,
buabfr |
|||||||||||||||||
|
Imperatorem,ait,fabasmalumfuccum|fer
re,infomniaturbulentafacere,eamque ob »*»»'"" rem Pythagoram fibis abftinuiflè. Idem Pliniusmemorix tradidir.Herona.rei ru- fticx exGeoponicis Didymi, idem eum Suida & Plinioi led dicit in fabarum fiore aufpicium quoddam lugubre reperiri. HoratiusSerm. i.Satyr-6. O quado faba Pytbagort cognata, fimulq; VnftttfAtPspinguiponêwr olufcttln turdo? Origenes in eo, quem ipfe <piKo<rap<nt.imv infcripfit.Zaretham ait Chaldautm has af- Mira $ ferre caulas,cu r a fabis abitinendum eflët, fabu - quöd faba fi macerata ad Solem per ali- quod temporis fpatium dimittatur, femi- nis humani odotem contrahat. Clarius e- tiamhocexemplum profert, quodea flo- rente,vnacum flore in ollacirciimlutata (i concludatiir,humoqi obruatnr,& poft aliquotdieselFodiatur.pudendimuliebris effigiem habete reperietur, & mox etiam puerilis capitis. LiicianuseoDialogo.cui (üavirpaats nomen,illud prjcipuè notar, fi viridem fabam folliculo exuas, appare- re virilibusgenitalibus fimilem : coftam autemfinofturnotemporead Lunam eer ro fpatio dimiferis, fanguini perfimilem fieri.Acron,Afaba,inquit,Pythagorasab- ftinuiT,quód viridis in pyxidexreaferua- ta.vertitur in fanguinem. Memoratur & illud Pythagorae tribu turn apophthegma» qui rogatus , quo tempore Vencri opera danda eüèt; Cura te ipfo fieri debiliorem &ira-
|
||||||||||||||||||
|
DE SYMBOLIS. LI
|
||||||||||||
|
& imbcdlhorcm voles.inquit.Plutarchus
de uutitiuione liberorum.abftinendum in- r/P/utatUr k fuff«g»js.qu*per bicolo- ws tabas vt plurimumferuntur: id quod « Athemenfcs inprimisfeciflein principi- ous Sc magiftratibus fortiendis , teftis eft i-uciaiius. Et Kvtt[j.oTpa%, apud Grxcos pronerbij vicediciturin eum.qui inde vi- «itat.hoc eft, in dandis prajftandisqjfuf- iragijs.qiiafi Larinè dicas.FaUro/or.Scti- bit Paufamas, quöd Pheneuta: Arcadia: populi, fabam ideo immuodam & impu- iam exiftimant, quöd cum ilüc Proferpi- nam quacrens Dea Ceres diuertiOèt.omni- bus.qui eam hofpitiofufcepiflTentjlegumi- na pra;buit,pra:terfabas.- quoaigumcnto cam itnputam efleagnouere, atqi idcitcö eam Pyrhagoras prohibuit. Marcellus Vit gilius\K.uct/Aotjf,oua eft incerpretatusjcya- monqjquafi Kvnriv, fceturam & conce- ptum animalis |ntelligere maluit.ac fi per ipfas fabas Philofophus uoii minus ab ani- malis principto fcmineque abftinendum iunuat.qu^m ab abfoluto iam&perfe- fto auiroali. \Ue multö pluiair» Chi- liadibus. Cibumin matettam ne immittas.] 2/-
T/oi- fit a.y.iJ'et p,}e^rtA^w.Amis G tx- ce, vasiiiqnoviina & excrementa depo- nuntur. Symbolum ita quidam interpre- tanrur:fordidos& inhoneftos kominesnó eflenucriendos . Sed placet interpretatie» Plutarchi: ne fermonem vrbanum immit- tas inanimum hominis improbi. Nam o- ratio cibus eft animijis corrumpitur & pu- trefcit, fi in animum infyncerum incide- nt.Nonigmirfunr (vtetiam infacrispra: cipitur) inter fues leminandx roargarita?. Vt enini fubigenda , & ctiltu perdiligenti eft paranda tellus.antequameifemen man des:itanon nifi rectèpureqjpraeparatisa- nimisdoótrinahoneftacómittenda.Quor ium enim HoraüasfNuneadhibepftrope- 8ore verba puer. Quod idem ipfum ver- bis alijs inculcat Clemens i. Patdagogi : a?7ripiv Huif.
Adfinem vbiperueneru, ne retrouerta-
re-] fj.ii èm?pspz7$cu,è7ri KsapvsihSóv T&Sk Suidas: ctTrofiifjiZvTa. tv roltapois MiwirptTTTHV. Hieroiiymus ficenunciat: Cttmprofectiufueris,ne redens. Exiftimat emm Pythagoramanimorum immortali- "tem oftendiflè, nee aliud quam y.m^ |
||||||||||||
|
^iy^vtvt antvctKiyyivtri&v fignificat.
Monebatigitur.non eflê vitam expetédam poft mortern.vtHieronymusexponit.Plii tarchus de liber.educand.Cum moriendu eft, inquit, & vitse terminum in proxirao e Hè videamus , id xquofetreanimo debe- mus.Suidas vero; Cum peregrinatum eft in fiuibus,uou rettoik&endum; vel,quod idem fert.apud Diogenem.In finibus pe- legrinanti non redeundumj hoc eft,nou in concupifcentijs & defideriis, mutata iam vitat ratione.viuendum e(Te,neque iis qui- dem voluptatibus, nee illecebris , quibus antea.AlioprouetbiodiciturM carceribus admetam.Sic ergo componendavha: ratio eft , vt cum iam vitse bom pars tranfacla fit, noncapiat nosad pueritiam redeundi iuers vanumqi deflderium;fed Deo,& na tur?pareamus,& nugatoriam omnem fpc ab animo propellamusjimö nequidem fpc renuis.tiifi quod liceat. Superti imtari numerojnfertsparïfacri- jn nume,
ficandum] Ttfis {/.iv ipttviait 7ripio-e-d &ü- f0 impari HV, èipTitt i'èio'ny^ovion-'Ei ratione (vt myfleri^ id obiter) quidam putant Pythagoran» ab- ftinendum iufllflè trigla pifce, quod pet eam tetnionis numerimyfterium coleret. Iamblichustanien Pytbagoram ait Apol- liniex ternario numero facrificaflTe , pro- pter tripodem.vt ait.Veneri ex fenione.Ec Theon SmynicusPlatonicus , teruariiuri numerum in libaminibus ea caufa folitum adbiberi fuiflè.quod primus ipfe inter nu- meros dicitnromniaelTe.Sic & apud Grae cos in compotationibiis tertiuscrater loui Seruatori fofpitatoti,fecundus (émideisSc dxmoni- tertius, busttibuebatur.HucfpecTatillud tritum, adagiü. Gaudtt numero impariDe««.Multa de ter nario numero Proclusad initium Timai Platonis, & paflïm apud auctores veteres. Perpublicam viam ne ambulet-\ A/*
7ns htatpópx (jl\\ @a.<Pi{fW Sic Olympio- dorus retulit.f ivyc-tï t«V ^ieopipü{ Fugié- das vias publicas, vel a publicis viis defle- ftendum.Ficfnus: Populares vias fuge.per diuerticula Vadito. Politianus: Regiam viam declinito , per femitas ingreditor» ld traduci placet Gyraldo ad vitam cce- nobitaium , quam bene , ipfe viderir. Quidam per Y,literam a Philofopho de. fignatam voluntfuiflè.de qua multi mul- ta.D.Mietonymus exponit: Ne vulgi 1c- quaris ertores . Nunquam enim tam bene cum ïebus humanis adum eft, vt optima d x plu- |
||||||||||||
|
T/i*; $d,
|
||||||||||||
|
4mtsgd.
|
||||||||||||
|
oratio
c'l>ttt ani |
||||||||||||
|
hoc vs~
r'è enun. c'*tum. |
||||||||||||
|
Lil DE SYMBOL.IS.
|
|||||||||||||||
|
piiwknts placüertnt. Huc pertinet Eua'n-
gelij praecepejim. : N« in viam gentium dbieritu .
Tollenti onus auxiliare , deponenti ne-
quaquam] Alij legmit <pópriov <ruyKttSctl- péïiv, y.ïi tTè euvcLTQTtSivau . Ficinus fic : Vitoqui pondus ekuat, auxiliare.non ta- rnen cum eodeponas.Sententia hasceft,Si- mul quidem tollendum onus , non firn ui tamen deponenduni.In eosfymbolumdi- ci poteft, qui pridem aliquot vitas fanftio- ris inftitimim profeflj,ad laxiorem demii fe viuendi normara, feu licentiam verius, contulerint.Olympiodor.inPlatoiiisPha:- done ita legit: y.ij aTroTtQivcu, aAA« <r\>v- tviTiSsvcu /3ó,pn.Non deponenda,fed vna fubeunda. onera. Quod ipfeita exponit : Simujin vitaoperandurn,nonautem con- trafaciédum.hoc e{t,o,i//*7r/>«TTHe Tjï£&)», vk a.i>Tiïrp&7mv. Cum co fentit Cyrillus : Non oportet (inquit) coopetari cuipiam ad|ignauiam:fed ad virtutes & labores.Idé Plutarc. Sympofiacis . OÜ.& vefiigium in cinere cehfunde.] Poft
inimicicias ira; meminiflè maloium eft,ait ille. Sic habet Propheta: vaticinium: Olla ïgne& carbonibus fuccenfa ; hoc eft, cor plenum cutis & follicitudinibus.Olla pro corde,cinis pro poeiiitentia interdum fumi tur a facris Dofloribus . Vnguium,criniumq; pr&fegmina vrina,
non^inSpergendet.] A'novv%i<ry.a,rt Kffi hk- pa.it y.» éxvpéïir . Quid verö dicas,fi non calcandarn , nee penitus negiigendam re- rum extremartim curam Aio hoc fymbo- lodocuitPythagoras ? Ideo,fcribit Iam- blichus.in die fefto uec vngues fecari.neq; comas tonderi volebat. At coiurarius eft fyraboli fenfus, fi ( vt Ficinus tranftujtt) cnunciecur: Capillomm & vnguium fu- perfluitates poftquam abfeideris, peffun- da:ac fi innuatjde externisminimè ciiran- dum . Theodoretus capillos mortalitatis haberefymbolum dicirjmortiiienim funt, nee doloris feijfum habent. Aliter explicat Parcemiographus. Qua vncts funt vnguibm non nutrien-
da, J TcLi/.^,d>vvya, ^ ipitpnv- Monemnr hoc fymbolo, vt rapaces horaiues fugia- mus, neve inter familiares & domefticos habcamus:quoniam rapiendi deu"derio,in- fatiabiliq; auidirare omnia confundunt Sc conturbant. Quod prascipuè in aulis prin- cipum eft yidere,& quibiis fetè humfmo- |
di reirimiliaris magiftri prxficiuntnr <Je
induftri3.quiampliiisaliquidconcedere& conferuare dominisoftentat.vteoamplius ipfo rapiant & fiirentur. Vngiïicuruia igi tur non nutrienda.nec domi habenda. Alij verö fignificari volücomnem rapacitatem è citiitateexterminandam efle.quod & fen fit AEfchyIus,quileoniscatulum noneife alendum in Repub.fcripfit. Oil^p» KiOVlOS 0-KÓ/y.VOVSV TOAH TftQM,
MceA/fei [Av Mivra. [AÜv irihti rpétpetv i
iiVi'i tK7pO$-fTlf,Tol(TpÓT0lf V7Tt)pljèiv
Catulum leonvi alere in vrbe non iuuat,
Sed mage cauendum ne leonem nutritu , §luem qui educarit, eiut & mores ferat . Quod de Alcibiade Poeta intellexit tum temporis adolefcente in primis fac~tiofo > rerumq; nouarum appetente. Aduerfiu Solem ne loqttitor. ] Trpès ToV
HA/op (MMAstAftf. Vfucomprobatumeft, euro in difciplinis reliquis, nedum in pri- ma relitteraria,non multuni profeduru, qutmanifeftxveritati cótuniaxrepugnat. Solpr» Sol pro Deo interdum accipitur. Ergo Deo, aduerius diuinitatem loquendum non eft. Aliter etiam efFetturfymbolum.^aoy^ Solem ne meijto. Quo cómendatu r verecun dia-Apud Hebr«osis loquendi mcseft.vt aliquid contra Solem fieri dicant,quod in cófpicuo&apertofïat.vtertapudMofem. Hirundinem fub eodem teflo ne hetbe-
to.] ó (jLapopK; yihiS'ova.s p.i\ïyHV- Apud varios fcriptores varia eft huius fymboli expücatio: Domefticas birundines ncha- beto.-Ne domi patere hirundines. D.Hie- ronymus reddit.Hirundinem in domo non fufcipieudam. Alius: Sub eodem teflolii- ruiidinem ne habeto.Marfilius Ficinus:hi- rundinem domi ne fufcipias. o/Aapóipios e- nimeft eiufdem vel teeti vel culminis.Si- Amieift* gnificatur, admitte^dosnonefteincontu- cati non bernium ?.micos illc- fucatos,qui fni com ddmitteP pendi jcaufacolant rfhaicitiam. Auftor ad di. Heiennium.-Vt hirundines ajftiuo tempo- re prajflo funt,frigore pulfa: deceduntsita faifiamici.fereno vite; téporeadluntjfimu latq; fortiina immutata eft, deuolant om- nes-Alij tamé degarru!is,& fufpicacibus dici malunt. Qu^o fpeflat illud Horatij : yMe -£0 Percunclatori fugito,nam garrulm idê eft. blemn Alexander Myndius, & Dionyfins Helio. ^0> polites, hirundinem in fomnis malum fi- gnificare prodiderunt : vtnon temere vi- deatur Pythagows hiruudinum conlue- tudi-
|
||||||||||||||
|
LttloYM
tibus fiic curren- ium , non otio- fis. |
|||||||||||||||
|
öïïa & ei
nu quid in fit cru. |
|||||||||||||||
|
Capiïïi
mortali- tatufym bolnm . |
|||||||||||||||
|
JErttfcit-
tores au- lid » |
|||||||||||||||
|
DE SYMBOLIJ. til!
tatl?ullTJ^?tXCe?[CCr ïi \ ^/^aeafrenrarioneb!anc!ienm.mdid
TiSï£rP-* ClrcHM? hiet°l vidett, r.Et,0/«» ferre in uricuUm.
■(ai°Gmlfi8°/ Ctedlderxm P°"lls «*** CyriliuWeronymus.alijque
Pet fimdus).vtP»»«a*qi«pcditi «*» tradunt.Pythagoram eofymbolo mormif-
pereS,'!11 lqixT° Proc,»ia»'tanclu?m fe difcipulos , ne vrbmm & tintend. in
ffl£raH»ï* «neaftris,cmn qmbuseosefle contingeret, leges decreta-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Semper
id migra, Aura nos paratos effe opor- tet. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
& colligata,conuafataq; folemus. Adani-
mum tarnen conferri poceft.ac fi ab hac morcalitatefïr migrarjdum, ne nos impa- ratos mots ofFendac Q^iafï nos moneat, |
q\ie contemnerent, neve violarent, fed ea
' n. 1: ......
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ciiftodirenc ac inuiolata feruareiit : neve
magiftratusprincipesquevrbium.qni & Coron* hodie per coronarum & diadematum hifi- pro magi gniaïïgniricaiitiir.laceilendo prouocarent. slratte ld quod & Chtiftianis legibus prgcipittrc |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c
|
_ i i TT "■"■""■ ««"««-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"mm nStT'* Va"J Plcrumclue"fus Pindarus rediffimè dixu, legemcJuum
.mmineant atqjunpendant.vc parat. tem- effe dorainara cui Deo °rendlim . fc
£3l!°ClUn(Ii 71"1? Peregnnan Ariftoteles.aluq; multi prafceperu.n.- qua
dumlu.Iedesq; muraiida::nofque ui nobis rat;n,» pi,. - j- :
ipfis omnia no'ftra pofiu habere, ornnesq; Sau^ u" ^ JT ViT*
fortnn* cafuslongè vircure mfenores ellè ^£Srf -ag.ftut.bus , fed leg.
duceredebere;* demum caleselfe,anales l^S^^^T^Z^t
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
£
|
direptione ferre aflèuerabant.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
13"1 PaCnX ?
|
glo taftigio, ipfaque adeö nomophylacia
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
g
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
In ctnnulo T>ei\figumm ne geftato] In multos fanè auétoresadnotarfè , quorum
nnulo Dei imaginem ne circumferto. Sic rationes.quia fatiscelebratasexiftimo, hic
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
enirnlamblichus explicat, iv ^etun^io)
£ék èKÓva, y.ij ■Trip/aép&v. eafciücer ratio rie.nepolluatiir.CyrilluSjDeorumimagi- nes.inquitjneferas ui ainiulis.in hancfeu- tentiam, & figthficationem, de Diis nefa- cile diuulges. Sed CaliusRhoJiginus (ie ïnterpretatur.non eile animam,qux iinago Dei eft,merfandam incorpus.quo planè , vti annulus gemma, anima: vis contineii videcur.necmancipandam.SedjVt Gyral- dusait.fymbolum nos monet, nein deli- tijs & propatulo Dei effigiem ac memo- riam habeamus:nam non temere,& vulgo Dei nomen pronunciandiim Hebra-'is, no- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
non recito.
^«*ceciderunt ne colligito.] T«'JiCoy-
ta. y.rj a,vcupH7bcu. ld & fnperftitiosè ho- die a quibufdart) obferuari monuit Gyral- dnstquem tarnenniorem fiadanimum,& animi cibtim conuertamus,nihil fuperfti- tionis erit mctuendiim. Saidas huius me- minit.ad hunc modum: to, ttÏttovto, <£- 7To Tiis Tpa.Txitys /tij civcupéiffS-cu.Sc eadc ferme qu^ DiogenesafFert.Sunt & qiu fic erTèrunr: fj.ii yivttrftcu 'cLtt' «V «VtoV th? rpa.'prt^iif KttTetTTSjrii ■ id eft ; Ne guSiato qu&cumqiinmenfa deciderint ■ Snnt qui paulo populanus explicant i g#« decide |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
**»» ajfu
"*« no~ »>en Dei '* vanii.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
runt,ne tollito;haceft.non decet quéquam 'Explicsi-
fip/U^tZ.''" .ia r T ■ r/ . fraiumrerumefleauidioreni.vretiam vi- ih hm-
sltèT -' 'l abnlr^ } W'> «' lem M, demittat ob atfem , quod Hora- Mi.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nos moneri, vtamicorum omnia itacure-
|
tiusait. Nifiquismal.tad fuorum mor-
/ ' »J I
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
,.,, . ...... w-».""*»»».-
|
tem reierre,qiiosardeiums appeteie , vel
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nuisatqjpropnaaieque blandii verbis, & req;rCre, pra-ier humaniiudicii modum
lermonum hico placeamus, fed veri ftu- eft. Video & qui non male ad lites accom-
a o:ledesenim amuitix verkas eft, non a- modent,quas feme! extii.flas.iioiioportet
>u.iacio.^uid fa nos ita ïmerpretemur, vt reuiuifcere.vt lurifconful ciafi'eueraüt.
**<Loy pro throno Sc cathedra,vt Latini fe jgallo candidoabiimem.} h'htKTw-
«m&lellamprofoho&ttibunali.ideft, vos u» èbntaGcu kivkS . Latitius
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
P»oimoeri<-> Rr iTiaoiftror,, ^^.«.ini..-.
|
das fciibuiit.galliim album non atcingen-
dum,quod loui facerfit, & Luna:,atq«e horarum nuncius & diei.Men1init4.Sym pof. Pkir. fed caufam non aftett. Scnbit ï'aufanias in Laconicis.in Me-thanaad Iftl^ d 3 mum |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
°le* Pro
u°ne . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
proimperio&magiftratiiaccipuun'Oku
pto aiïentatione poni.ex facris litteiis pro- ditiim.vt & pro Mis fermouibus palpo- q.iervtillud Dauidis-.Oleum pecextomno {tnguefaciet caput menm.& Proiv Ohum |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
LIV DE SYMBOLIS.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
mum vrbe.ciues contra Africum -vitieis
florefceatibiis acgcrminantibus infcftuni, galli peiinisalbis ae niueis lemedio vfos fiiifTe , quem gailuin homines in duierfa trahentes difcerpebant ,per vineas difcur- rentes,demnm ineandemlocum redeun- , tes, vbi difcerpfetantgallumfepeliebaut. Pythago- Dluer!l hifuerea Pythsgorue inftitutis ,
T'"ft quem tiadunt gallum album adeoamaf- l2?1 &>'* n qnem videret, fratris germajfl loco |
|||||||||||||||||||||||||||
|
fpitibus ante alioscibos, quo'amicitixftr-
mitas figniricabatur,vel quia conferuat & producit rerum multarum corpora, vel quia ex aquismultis ,& fufïlibus lalcogi- tur,&in folidum quid & vnum coalefcit.' ita ex dinerfo conuenientes animi coniun- .., guiitur. Sunt qui hoc fymbolo iuftitiam Pro lur
fignificari puteutmam fal.inquiunt, nota '** modeitix, quoniam in cibaru hominisad- mittitur,necplurimus nee minimus.nam ■> vtrumq; refpicitur. Sed & falem myfticè pSar
fapientiam prudentianiq; legrjmis: itaque tia' dices in comtnuni (ermouc > omnibus in rebus falem adhibendum.Etfacetoniorda cique lepore quodam dida, (alein & fales noftrifaepedixere. Qmi>& ptoacrimonia Pro acfl falponitur,vc oleum pro molliria. Scribi- monia> tur a Platone,falem diuinis rebus maxime conuenire : ideireó ab Homero diuinus fal appellatur:quodab Heb rans Platoacce pifTe videri poteft , apud quosMofesom- nia,quxin facrificiQOfferunttir, fale con- diri praccipit.cijmait^'yali'i^iS^oi'S-iisr/etï U[xav dhtStinrcu- InEuangelica hiftoria, fed alio fenfu dicitur,OwzK uiBima falie if«r.Apud gentes ad placandos deos fal ap-' ponebarurOiüdii) Faftis: Ante detf homines quod conciliare valer et y Var erat,& puri lucida'mica falu .
In via ne/eeet ligna.] iv o£cj> {/.>} <r)A.
Qtv %Ch* Via , vita: huniacx curfiim j & ligiHim,fortemanimttm,etiam infaciisli- teris videmus fignificare.Malim tamé nos Public^ moneri,ne pubtica,& qua: funt vniiier/ita «on tH(' tis,turbare velimus.Ad eam rem tit.iuris» ianda> Ne quid in loco publieo.&fimilia Pra:to- risinterdiiSa. Ne ItberDiji ex-vitibm non amputatu\
Mn trTsivi'ny Stoïs e| AytsniKcov «t^»- Taif.SalomQ Rex maximus & fapics.vinea fêu vitem, hominis ftulti vitamintelligit, y;t-.»o^ quae fine dodrina eft bonisq; aftionibus. tutafn, Etidnonvnius Pythagor? fuispr^ceptu, \ominis fed Stantiquorumjegibuscautum» vtme nu\t;fatf minit Plinius Seruius Mautus in facris - diciait,vtis furore corripiatur,qni devi- nofacrificauerir.qiiod devitibusefTer im- pntatis. Romanietiam louis facerdotem (vtait Plurarchus^ fub vitem ingredi no- luerant.quodenm fcilicet ebtium fieri nó deceret . Nefacrificatofinefarint. ] /x» 9C&V cL-
Ttp ikeirav. Hoc eft, vt nunidi ac mente candidaj,& expurgata confcientia,piobeqj expia-
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
atnor.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Cilutaret.&apud fefcabercufttis ramen fe-
c"tatoribus,qui politici dicti funt.permifif- feai: iambltchnSjYt gallam,agniim>& a- lia quasdam panllo ante nata, prseter vitu- lum,rede facrificarent-Idem feièSuidas. Panem nefrangito. ] A'pTov y.iiKO.70.- ^i'u/Hi/.Pleiiqnefic interpretantur, vt di- cant,hominis vitara difttahendam & eon- fumendam n6e(fe,eafcilicet tatione.quöd |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Cocordia
non vio- landa . |
panis fit hiiman* vicaefubfidium.Alii ve-
iö ita.vt ad cócordiam & communionem conferuandam inducamur. Nam vt ex |
||||||||||||||||||||||||||
|
multis gtanisvnus panis conficiturjfic ex
multorurn voluntate & confenfucommu Dio & concordia conflatut:quibus ita par uasres crefcunt,vt contra maxime, dilaban tut.Ab eaPythagotea fnperftitione Chri- fliani funtalieni maxime, quorum religio in fradione panis praecipuè fitaeft ex Do- minico infticuto,hoc eft, ChritH Seruata- ris, quo Deus fefè verè ipfum nobis exhi- bet. Apnd Pliuarchum Sympof.Lucius Tyrocheus ecs Py thagoreos reptehendit, quiin amicorum fociorurnq; c^nis panem |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Alexan~
der pan e gladio Aiuifit. |
nonfrangebant. Apud Q.Ciutium.ctim
Alexader Macedo Roxanisamorecapcus, eam vxoreni duceret,in medio cupiditatis atdareinlfit afïèrri patriomore panem: |
||||||||||||||||||||||||||
|
quod erat apud Macedones fandiffimam
conuidatum pignus: qucm panem diui- fum gladiovterq; libabat. Credo (inquit Cnirius) eos.quigccis mores condiderint, parco &paiabili viftii oftendere voluiilè iungentibiis opes, quantulo coutenti effe deberent. Salem apponito.] 7ov kka.Tra.pa.iiSt-
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Sal pro
|
c$cu.Quia fal apucrefadione feruat om-
|
||||||||||||||||||||||||||
|
ttmi'citia. uia>& ex puriffimis liquidtffirriisqicoiiftat
rebus.aquamariq; proamicitia; fymbolo falevfi veteres PyrhagoreuHuic fymbolo nonnihil congriüt Prouerb, Salem & men f*mnepr<itertto. nam fale & menfaamici- tia fancirur.vtex fequentibusiutelligitur. Antiqui falen) a pponebant iu couuiu us ho.- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
DE SYMBOLIS.
|
||||||||||||||||||||||||
|
LV
|
||||||||||||||||||||||||
|
teentepu
**Deofa crifican- dum. |
||||||||||||||||||||||||
|
«piata.Deo facrificemus. Itaq; Scgentes
mola, qua: ex fariaa & fa!e C0Ilhf lcbatur, yictimarum capita.antequani maftarent,
inlpergerefolebant.Et Hebrzi eadem cau- ia.vc conijcimus.fua pleraq; facrifïcia.fa- «na&oleocoiifperfa Deo ofFcrre confue- uerantjvt eftapud Mofem, Philouem.Io- upnum a Adorato circumadim.\ Hpoo-KMnv we-
piptpóptvof. Vertiguie actus adorato. Plu- tarch.videturhoeadfcriberc Niimz, non Pythagorz, qtii & mnlta fcitu dignade vertigine m iacris affert. Aiunt quidam c- ruditi, hoc fymboio prudentiam circa di- umas preces voluiflc indicarc Pythagora , neinnos videlicetiure retorqueri poflèt, Nefcitps quidpetatu. Scio hac de re jriulra, fcituq; digna poilehuc conferri . fed quia Theotogouim verius,quam Philologo- rum penliim eft, ad alia facio tranfitum . Interim vide Parcemiographum . Adoraturi fedeant.] KctSijg-^cu vrpaa-
ttuwopTa^Exponitur fic:Oporterecerta vota concipere, & in his, qua: optimafue- rint, perfeuerare . ld didlum ea ratione , quód fedeiitesmeliorem pacatioremquea- nimumatfequi exiftunantj Cnam fedendo & qiiiefcetidoanimiis melior fit.teftejPhi- lofopho) eaquecaufa redius de requaque ceniere.Ergo iudicem,dum fente-ntiam eft dic"curus,protribunali federe.tanqua Deo facra fkfacïurus.Iegibuscautumeft.Con- fule Emblema 145. Surgens è letto zrejiiiium corpons confun
dito ] AVaraV e| i-J/yS>s,o-vvTct.pdrTnt ia. sparenet. ParcemiographttS hicfalluur, qui puratideni eflê hocpiouerbium.tt^- gulafemper conuolutahabeto. cum hoc, E UBofurgensjpfa contnrbes iïragula. Plu- tarchusSymp. hoc ait pertinere ad pudo- rein thalami & reuerenriani, quam tectam & illibatam eifeoporrec Sic Gyraid- Sur- gens e le&o, ftragulaexp!icato,exponu è lomnomortalis iuiius vitz erige teaddïei lucem,&ad cosleftium.diuinarumque re- rum contemplarionem : coiporeos fenfus deferito, & periudecorporis veftigium & ftrag.ila confundiro.-hoc eft,ne ad momea tanea & mortalia, fenfiiiqj obnoxia icfpc- Xc£is,eorumveraemineris. Non poterit er go rectè philofophari. qui fluxariim reriï curam non abiecerit.Nam & facriinterpre r« per lectum.feu cubile, carnis volupta- tes incerprerantur: quod & poetz feculi, |
||||||||||||||||||||||||
|
leclum feruarc pururn caftumqj leclum
non polluerciecïum foedare dicunt. A pifcibus abflineto.] l'%Sua>V p.H yi-
t/ei79«<.Quolocodicit,nuHum piicern ido neum ad facriflcium.de AEgyptijs intelli- geudum:nam & apud gentes quafdam ve- teresde thynno& anguilla rem facram fa- ciebant,quod pluribus oftendit Athenzus in 7.EtM.Varrolib-j.de re ruft. decertis pifcibus rem facram fieriapud Lydios fcri bit.Non tarnen exiftimaiidum eft,omnige- nere pücium Hebrzos abitmuihé, quippc qui tantum vefci ijs prohtóici eifent , qui piunulis & fquamis carerenc, vt eft apud Mofem.Sanè przter Asgypuos, & Syros abltinuiflepikium vfu legimus. Itaquea- pud eos Atcigatis Deacolebatut, quz fic dicebaturjquiafiue pifce eflet, qtuppeSy- rorum _lingua,^f«\priuatiuaeft d'i<3io,& Gatts pilcem fignificat.Homerus etianj vi- detur abftinentiam pifcium aflèrere.quöd nufquam fuocainune pifcium efun. often deret : quod jdem Plutarchusmeminit. Meleager tarnen Gadadeus&V ■^a.ptat tra- dit.Hometum, cüm Syruseflet.iiixta pa- trium morem feciflè , vt prifciilli heroes pifcibus abftinerent.Sed potuit eaquoque ratione Py thagoras pifcium vfum interdi- cere vpluiflTejquod fortaiTeab Hebrzisdi- dicillèt, pi ces ignobiliflima eflè animalia. Ttadic eiiim Philo in fua cofmopceia.inter animalia piimoi eflecreatos pifces , quia videliceteoruro fit anima ignobili(lïma,vt hominiseft acutiflima:quzautem ambo- runi eft intermedia,terreftribus & volueri bus data efhmagis enim h?c fenfilis quam in pifcibus: hebetior veró quam in homi- nibus . Etgointeranimantes.DeuspifcfS primos condidit, magiscorporis fubftan- tiz, quamaiiimzparticipes ,& quodam- modo animalia & non animalia,mobiliain- anirra,;)tqi ad ipfam folani corpons con- fernaiionem Deus ilJis indidit fpmtum a- wn)alem,feu (vt dicitur, fai carnibus in- fpergitur ne facilè pimefcant Vide P!u- Michuin Trtpi actpKO(paLyia,;,ii H.Steph. ibidem. Coi.fule etiam Adagiographuin, quimultaiii fymboluni Apifaïtaabsii- netocougziïit. Vnde profeBut Stemmatum vfttf
Ex Qvo fadtum eflè confrat, vt fa-
pientes quiq; pofteriinuentioni huic tam d 4 'nge- |
||||||||||||||||||||||||
|
Pi/cibm
a» facru fierent - |
||||||||||||||||||||||||
|
*nfacrts
|
||||||||||||||||||||||||
|
Gêtes qu*
pifces non edebant ■ |
||||||||||||||||||||||||
|
SedenAo
"nitntcs fit mt. Hor, |
||||||||||||||||||||||||
|
Pifces
qualia-
anima- lia. |
||||||||||||||||||||||||
|
■Thalamo
de&etur r'*eren. *ia. |
||||||||||||||||||||||||
|
e"rau vo
lhptates. |
||||||||||||||||||||||||
|
DE SYMBOL IS.
|
|||||||||||
|
LVI
|
|||||||||||
|
ingciiiofiemiiltum ornamenti adiecerint
fuis tum libris,rum difpurationibus:fice- tiam permulti nobiles & generofi,virique principes,qui bellicisolim negotijs pr^fe- öi funt,vt etiam hodie,qui eundem digni- taris gradum obtinent, quo fui nominis atquefamiliajfplendorem quam latiffimè propagarei)t,(tcmmataqua:dam & fymbo Ia fibi vfurparunt.Et certè omnibus pene gentibus in more pofuum fuit.vt fpeciale aliquod fignumrnilirarehaberenr.quofa- cilius cogi portent, & in vmim comiocari locum milites.qui vel fuft vel fparfi extta ^ eaftraeflenr. Occurrit mihi quod Diodo- Tiucubel rus siculus j. BrgAie9. retulir, quoloco hcorum injtjurr) eiufmodi fchemarum videtur repe varia m tere a tem poribusOfiridis, his planè ver- Jignia . j,;s . T0* ■ gvv o'n'f/A tnivtsp&TivirSai S'vq xiyxinv vtvs A'vxjSfo té i£ M*>csJV- Vtt, tPia.pépovTd.1 a.vö'pma. tty.(so7épiif%pn- rctaQcu rolt ivritriifJioTtiTVit ottKok ojtso Tivosv i^aarvix. AVoiKeioJV t»'Tttpi a'v7sV et/ 7M/u/a.Pindarnsenim teiüs eft.Amphia- laum in expeditioneThebana picluni dra conem in ciypeo circur»tuIiiTe:Statius Ca pancum hydratiPoIynicemSphingisirna- ginevlosin fcutisfuifTe. In bello Troiano Agamemnonpidtum habebatin fcuro Leo nem vnacum epigram mare, iioi [x.zv <pó- /Sor iri fipoTai'. Vlytfes delphineni:Ty- phonem Hippomedon ore fumos efflan- iem:Perfeus MeduCq vel Gorgonis caput- Virgil.7.AEiieid-ad finem.graphicè nobis exhibec arrnaTurni pifturis elegantibus & ingeniofis confpicua.his omnioo verbis: lp/e inter primas prtjlanti corpore Turnut V ertitur arma tenens , & toto vertice fw. pra efi :
Cui triplici crinita 'mbn galea alta Chi- m&r&m
Suftinet,JEthn&osefftatemfaucihusignes. AtUtiem clypeumfublatit cornibuslo Auro infignibat, inmfetu obfita,iam bos-, (Argumentum ingens) ö* cttftcs virg*nis Argus ,
C&lataq; amnttn fundent pater Inachus
vrna.
Pofïes o- ^c R°nlan>s in more pofitum olim poftes
lim lbo- fy0tysnoa'1,umer°rnare- Verba hatc Poly
lijs oma- b'j'** ri T,*^f °'x-i*if «tfT* nikimpttvz
Wt ï&TOVf ToVöf T/9êetsr; T« 0-gtfA.A'- VJrgiU
i.Aïïu'id.
liarbaricopojles auro ipolijsq; fuperbi,
Multaq; pr&terea facruinpotfibnsaxma. t |
|||||||||||
|
Captiuipendent currus, cttrutq; fecuret.
Et crifla capitum, Ö> portamm ingenli* clauBra ,
Spiculaq; elypeiq; ereptaq; rolïm carinis. Neq; enim dubiü poteftelTe,quin&cx teri Nobiles ftia: infignia familia;,feii fym bola quaïdam propria fibi vendicarinr. Ho merusalter 8.AEiieid id minimèfibi praï termittendum purauit, cum Tnrni auxi- liares copias memorat, quorum hominS armafïgnaqjdiligencer & ftudiosè perfe- curuseft.Cimbrorum & Tentonum bel- lo illo hombili.quod in Mario Plutarchus defcribit, id memoria dignum notat, eos populos.quanquam irnmauitatebarbaros, fuisin peltisjfcuris, alijsq; id genus beJli- cis inflrumcntis.non modo nirorem armo rum habuifle,fed & depidas ferarum ima gines.Noninilliptitant Marium prinuim Aauil* Aquila pro fchemate vfum.vt praeter ca:- quis pri rcros teftis occurrit Val.Maxinnts.Primis mus *rt enim imperij Romani temporibus.inexpe figno v- ditionibiis bellicis cum educenda eflèt a- fm . cies, au t etiam manusconferenda;,pro fi- gnoifceni manipulis vtebantur.- vnde legio nes manipulares primo appellataseflecon ftat.Sed cum incrementum aliquod cepif- fet imperium, fignaalia fibi finxeri'nt,qua Iia fiiere Lupi,Equi,Apn,Minorauri,pio- vario Principum arbitrio , quimilitibus pr«ficiebantur Sedvteadcmum Aquila vfurparicsptaeft pro publico & perpetuo imperii Romani lymbolo ; fic vfus inua- luit.vt quajeunq; legiodiftiniffas infigniil noras haberet.- quod pofteris ita tranfmif- fitm eft , vt eins rei memoria, qnanquam foaga temporum iutercapedi!ie,longoqiie fpatio,& pene vetuftati» obliuionedemet fa, fcriproi'iim benerlcio tarnen nondum in- termori potuerit. Dio tradit in Pompeii Magni annulo expreiTa fiiille trophea rria, vt ante idem Sylla diftator fieti fibi cnra- rar.Plutarchus veto ait, ineofummipre- rii lapiilo.qui Pompeii ftiir,quiq; poft mor tem eins, Casfarem coegit ad lacnrymas, Leonis cöfpicuam fuiflèimaginem enfem tenentis.Quod genus doclrina: reconditio 'Princït'1 ris qnanquam pleriqm- ltidiciumeflè een- quale » feant,anfim tamsndiceie,id fapientibus o- /,"w fttt- lim hominibus familiare habitum , pro dium* cerro conftare: quod declarant erudita & literata rlla fyinpofia.-quo maxime nomi- ne Principibus digna videri debet eaexer- citatio,quos.Il vcrè Principes agant, lite- latis
|
|||||||||||
|
DE SYMBOLIS.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
LVÏT
|
||||||||||||||||||||||||||
|
MtiSco|IoqUusfl,as epulascondir epareft:
rZfVV,nftCS q«id«naulici.& {quod di- »ii ij! !i ' 2-"""iu aureo velleie qi» ia-
E i tC , vr,s' <llli cnbis.& foliorum lti-
ju non modo totos d.es terant, in quibus t i T{ quidem'fed »"«« permultum o
* J « pecmiiarum impenditur, multoquc PI«S temporis infumitur.quam neceflVef- letjcura m ea fymboiorum doftriua exer- cenda,& Iiberis hominibus dignaco<»nitio ne.non mediocris vtihtas capiatur,ingemü intendaturjiudiciumaugeaturjexerceatur memona>rnlrlficaobIeftatiocapiatar.Sed luecmiflafaciamus. Qua enim fuperioribns anteaiftis fjecit-
iis Ine fymboiorum vfus magnis quibulda vnis arriferit, eiemplis innumerabilibus teftatum habemus.- Qmn id antiquaiïj & ftudiofi logé ante.Sc hoc noftro f?culo dtli gentetobfeniaruntinqnibufdamprifcorü temporum mimifmatis aneis &argenteis, tü faxis &a:dificijs,longafa;culorum cali gine, & quafi fènio ferè omninö collapfis, ex quibus illorum veterum horr.inum ftu- duim agnofcuntin obferuandis famihjs, velgentis alicuius ftemmatis,aut effingeu» dis ris.quaeipfï fuo arbirratu conceperat, qua:q; vel multis.vet certè paucis.&qui- dem eruditis atq; ingeniofts propo/ira e(Te ciipiebant.Siqiiidem.vtèmulcispaucafub legam, Alexander Magiuis Serpentis ima- gine vfus eft.quod fe a Ioue Ammone pa tre fub forma ferpentis efle natum credi vellet. Auguftus Carfar magnam fuiani- mi moderationem,alienumq; abomni te- meritateiudicinm, ideft, maturitatem in rebus gétendis oftenfurus, in altera mimi aurei parte , quod aidetidum ea maxime eaufa iuflerat,Papilionem vna cum fluuia tili Cancro caslari voluit j altero qtiidem tarditatem , altero verö ceieritatem in tel. jigebat.Eundem& Sphingisimaginem in figillo feu fphragidio fumpfifle memo- rant:quo pleriq; coiiiiciunt.euni defignaf- fe fuam in rebus obfciuis illuftrandis , Sc conficiendis negotiis alioqui perplexis ad- mirabilem folertiam.quod tarnen figiium commutaiiit Republ.primüm compofita, & imagine Alexandri Magni polleafertur vfus, fortafle vt Monarcbiam , qua fe di- gnum putabat,intelligeret: quam vbi naa« g'M,planeq; inauditafelicitateconfeciitus cft>nonalia deleftatus eft imagine quam fua.Majcenas eques Augufto familiariili. |
||||||||||||||||||||||||||
|
mus.Ranam vfurpauit.fortafTe Seripbia,
vtquibuüam placer,ad arcaitifidé.quam vnicè obferuabat ille, delïgnandam. Titus Vefpafianus Auguftum semiilatus, pro- prium fibi ac peculiare febema vei fym- bolum habuit-.quomarurandum eftï prx cipiebat, Delphinumancnojxalügatum, Narraturhi(toriisEccle(I."iiticis,& D.Hic ronymi Commentariis liteijiti Hebraica r^K.falutisfuidcülini {ïgnum,etiani Pa- ganisipfis habittim, quod paritnL :r. tcm- pliSerapidis paifira vifumfuit.Nuliustflr exnoftris.quin audierit aut kgeiit memo rabilem illam Conftantini Magni expedi- tionem aduerfus Maxentium , qua maxi- me fignismilitaribiis fïgmim Dominicar Crucistum primumcspit.Et certè Crux meritö pro falutis nota vfur pari c?pta eft» quod T,liter*, quod fuicolim ablólutio- nis figiium.videatui- refpondere , ii piótu- ram & lineas fpeftes. Videqux fubuuixi- mus de S. Cruce,Emblem. ijo. & iyi. Qjjid enim,vt externailla, qua; inim-
mcrabilia funt.tranfiliam.vt qua; leguiitur de Athenienfium Noc>ua,Perfari!m Aqui la aurea,vel Solis effigie , aut ignifacro , Thebanorum Sphinge.Ofiridis Cane.Cy- ri Gallo aureo,&aliisetiam pluribus, de quibus fidem fcriptores facimit ? Sed ne- fcio quo modo nos magis deleiftant & arfi- ciunt domeftica , vt eit nauis illa , quam pro ftemmate habnerunt Franci veteres ; ficuti Sidonius Apollinaris & Panegyri- ftesille Pacatus teftantiu : quod idem (I- gnumParifiorum eflê adhucapettè vidc- mns: vt tria illa Repagula rubca feu ve- dtesJ|pquibus in publico ftemmate Rutgiin diones vfi funtjvt Vrfi.quibus Heluetii : vt Leones,quibus GermaniquiJa duces t vt Igiiinium vna cum filice, quoequites illi torquati.qui a Burgundo Duce pri- muminftituti funt'longum enim eifet ia fingulisimmoiari.&adea omnia explica- tionesadiicere.Qiud.inquam.nuiiCHiem» rem veterum illorum Gallorum ftenima- ta & infigiiia.qua; fibi vel ingeniofi. finxe- runt , autaliqua nafti funt occafione,vel taiiquam hsereditario iure pofteti vftir- parunt ? Q_uia tarnen multus effem , imo vero
fortafle nimius in ea renim veterum cora- niemoratioue , quas fubinde fateri cogi- mur longa vetuftatis obliuione nobispenè deietas &obliteiaiias:f3cilinsYidett!r,me» «Wiideö*
|
M&cena~
tii. VcFj>*ftit
Hl ■
|
|||||||||||||||||||||||||
|
da
|
||||||||||||||||||||||||||
|
frin.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
tlt»n,
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Ciuiiafg
quaru/2- dum iftS gnin. |
||||||||||||||||||||||||||
|
TÜmho
|
||||||||||||||||||||||||||
|
4
|
tw.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
LVIII DE SYMBOLIS.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Caroli
IX. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
lus ïx-duascolfmas in fe eomplicatas vna
cum, Pietate et ivsiiiu, defcriproepigrammaterhaud dubiè fïgni- ficatum hoc fymbolo duplici, principatü orhnem Chriftiannm duabus niti quafico- lurnnis firmiftimis,pietate feu religione, qua; Deo iügit:& iultitia.qua: tocictatem tuetur,homiuum,&.concordiam citiili vin culo firrnat, vuaqne homiifes hominibus confociki.He;,ritus iji, GalücoSc Polo- nico regno poiicus,fymbo!o truim corona rum fpeciofodonatus,exqiiibusdu£?qua liter iunfta; vifunrur, rertia v.ero fubli- miorac fuperior^ddito fubtus emblema- te, M A N E r VITIMACOEL O. Heil ricus i i i i. rexnuiidiiïïmus,& Gallia-
rum bono finguiaii natus.vel cuius heroi ca; virtutes laudationemomnem fuperac, inter multa fchemata,quibus certatim ex- ornatura viris eruditis,hoc ferè primum euulgatum.vt fceptra duocolligata, enfc intermedio fimul adnedantur, ad regni Francifci & Nauarrici ius defignandum , addito verbo, Dvo protegit v- n v s Sed id quidem pauim,fi tanti.tam- que ïnuidiPrincipis res geitas cum fum- naa omnium admiratione velimus asftirha- re, quem Thrafybulo,& Camillo fupeiio- rem cenfère non dubitamus , imo ex no- ftris, Carolo Magno, & Philippo Au- gufto vel parem , vel certènufquam infe- riorem cognofcimus ; qui tantum nobis profuit.vt meritoiureilli falutem.vitam, ornamenta dignitatisomnia.übertateni de- beamus- ld nifi fponteconfitemur.indigni luce communi fumus.Pacem Princeps bo- nus armis quxiijt.imö qui nunquam nifi laceflmisadarma profilijt.Etquis in ma- gna etiam armorum licentiaeo principe manfuetior? quis paria vidoria infuppli- cesac vidos clementior'quis in paétis con uentis.inuiducijs.f^deiibus.promiilis om mbus conllantior ac fidior ? Commuui quodam errore iapfos fe fatentur,qniad- uerl'useuniconiurarant, poftquam agno- uerunt quis.&quanrus edèt.arnia fpontc abiecerunt,manusq; dederunt: illi autem vicerunt, qui fe viftos fa/li fimt j ipfeque Princeps duplici vidor noreine, qui fcfe vicit in vidoria. Catharina Medicea, Re- gum mater, hidem ü u cceleftem arcum t adieclo fymboli arguraeüto.tpa; pépnijfe j/aA^H^AniiasMommorancius,rnilitum
niagifter , nudum Eufem, vna cüm ver- bo |
|||||||||||||||||||||||||||
|
qiiidemiiidicio,in ijspedem, vtita loquan
figere,qua: nou tam prifcortim homuium libris , quam ipfo noftrorum patrum , & qaidem huius jetatis hominum exemplo, planèattiiiguncur . Icaque prsteipubli- cum & folenneimperij Germanici ftem» ma , quod Carolus V. fuperioribus annis pro imperatorio iure habuit , fymbolnm etiam peciiliarc fibiveudicauit,duas Her- culis Columnas, vr.a ciim fymboli anima Vlterivs. Lodoicusxi cantequam ad regnum euectus eflèt.aliqua ratione Hi- ftricem.qnerh Porcum fpiceum vulgus ap pellat.Francifcns i. felicis memoria; Prin cepsjtria !i!ia, quibns alij Reges regio no- niine fuerunt vfi ad harenoftravfque tem- pora , & Salamandram aliqua caufapro- priam fibifecit. De Saïamandra Francifci i.hoc placet adijcere,quod pauci.aut nul ]iexfciiptoribu$ attigerunt vel exnoftris, alioqui curiofïs,&cruditis;fortè qui« fen fum Principis aüèqui nonpotuerinr, aut qtiia noluerint teneros amores,quibtis ille deleflatus ferturimpenfius,fuis celebrare commentarijs . Accepimus enim a patri- bus, principem reuera maximum", a qai- bufdam familiaribus nnn femel moiiitum, abftineretab vfii aniorum nimio,oppofnif fe confultoribus alioqui bonis fuatn Sala- mandram.qua; (feu faxum,feuanimal fit, non eft hoc loco quajrere,) coniecla in fo- cum crepitantem.dicitur algore fuo flam- mas reftinguere ■ Adaltiorem tarnen feu fum traxit Salamandram regiam auctor diftichi, quod Iitteris auteis exferiptum vidimus in regia Callirhoes,ideft . ad fal- tum Foutis aqux bella; , his omninó nu- meris: Vrfm atrox,aqteiUj^ leues,& torülts an-
guu , CeJJerunt flammn. iam Salamadra tui. Ceiebratur Francifci vidoria de Helue- tijs,quorum fymbolum vrfus.quod & in numifmatis ipforum videre eft : item de Germanico Cxfare.Carolo V. cuius inil- gneAquila, ratione Imperij: deque Duce Mediolanenfi , cuius gentiütium ftemma Serpens, dequo nos fpeciatim ad Emble- ma prinmm. Henricus ii.eiusfiüiis.cre- fcentem Luaaètt vna cun hemiltichio, DoNECrorvM impleat o It.- B e m . Margaris Nauarra:a Regina.ma- gni Francifci foror.Heroina verè il hl ft ris, Heliorropiiï non fine caufa fibilegit. Caro- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Symholü
Caroli V-
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Henriet
lil. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Lodoici
XII.Gal- lu Regu. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Henriet
IV. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Salaman
dra Vran Jtifei i. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
■Eiufdefl
latei. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Henriet-
11. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Cath/t'j:
n& Me»1' cea. Mom*'1' ra»cjj' |
|||||||||||||||||||||||||||
|
DE SYMBOLIS, . LIX
|
||||||||||||
|
bo A n A A N O S : qno innuebat, feab
omni fraudeaIienum,operam fidam ac ftu dmm m fiimmo magiftratu prajftitiflè. Marefcallus Santandreus nodum Gor- auun.Pleriqj ,dem tnbiuint Regi Catho- %' vt Iol»usipie.Cardinalis Eorbouiiis,
paftoricia; dignitaris notam , Enfem feu gladium flammmm habuit, quo verbi di uiiii vim intelligiainnt. Carolus Lotha- tenus Catdinalis Hederam altaf pyrami- di hasrentem , vna ctim verficuli parte al- tera.T e stante vireb o. Fran- cifcus Turnonius Cardinalis ceiefte Man na . Chriftophoriis Madruccius Cardi- nalis Tridentinus , Phoenicem ièigni com- burentem, vna cnm fententia , P e r i r v T viTAr: Ferrarienfisdeuiqj Cardi» nalis Hefperidtim mala ab infomni non cuftoditadracone, quo virtutes fignificari conftat . Alphoufus Aiagonum texlibto aperto.ad libertatem defignandam.vtima luit. Francifcus Sfortia eürn Ducatutn Mediolanenfèm obtineret,Canis flbi fym- bolum pingi fingiqj curauit,vna cumept grammate, N e m o qjt i e t v m i m- pvnb iacesset. Duo iiiter cajtera Principum Italorum fymbola > eruditis homiuibus placuerunt.nempevnum Lau- rentis illius Medicei,& alterum Profperi Column^.'IIIequidern tres p kim as habuit colore triplici diftiiidtas, albo,viridi;, ru- beo , vna cum Sempik, adiefto voca- buio , quod eriiditihomines ad virtutem. triplicem,Fidera,Spcm,1Charuatem1retu- lcrunt:Hic veró Columna , quo tempore Rauenuati Rei pub. praefeftus, vrbem ob-> feiramdefendebat, duplicem ramum com phcatum pro fymbolocircumculit, alte- rum è Cupreflb. e Palma vero alterum ,, vna cum fententia adiecla abeo eloquent! homine Antonio a Cafanotia , E R i t altera M e R c e s . Illum quidem tamum.mortisjviftona; huiicedè notar» volebatrvt figniffcaretiu eaexpeditione-iï- bi certiffimum eiTfrinori>vel vincere-GhiK bus profe&ó notis & fignis illuftribus roa. gni Üli heroesac Principes excellentem a- liqiiam fuorum animorum cogitationerrii non obfcurè oftendi voluerunt. Dequaquidem Philologia: parte , ue-
c°gar fingula percenfere, ciim quofdam viros excelleuti doclrina , & antiqiiitatis: vel maxime ftudiofos aliquando difpura- icaudiebam, memini vltiö ciiroqj habi- |
||||||||||||
|
toseade re fermones eruditos, ex quibus
tarnen ad extremum.vt vuo dicam vetbo, nihil ferè pra:ter coniectanea roihicoru- paraui.Nam vt prifca illa & externa pra:- teream,quidam aufloi'es funt non omninö mali,a quibtis accepiinus.prioiurn Gallis "Regum Regum.qui a Pharamundo profe<3i fint, Gft'dU art infignia fuiffetres Bufones aut Rubetas : tiqtta m~ nonnulli tresCoronas malunt; alij Leo- fignia ■ nemqui Aquilam ad caudam habeat. In quo illi bonifcriptores temere interdum &fineiudiciocaligant; quippè quiquod Regum qiiortindam peculiarefymbolum fuerit, adalioietiam tanqiiam commune omnium referant. Vidcri autern certius poteftjtribus Lilijs primum Clodoueum fuiffe vfum.cum primum fuadente Clotil de vxore kcTu'ffima , religioni Chriftiana: nomen dedir : quodliliorum trium ftem- ma pofteri etiam Reges ad noftra vfque - temporaretinueiiiiic.PoIydorus Virgilius *^ <■ inAi'glicahiftoria,quo loco vitam Guliel "% '* mi Nothi perlequitiir,auctorelt, Reges Anglos ad eam vfque regis illius astatem certas inffgnium notas minimè habuiiTe» fed pro regum varia fuccefllone, etiam fi- gna illa fniflè vatia ■ In quibus omnibus; primo excQgitandis,effingendis,exornan- dis, aliqua ratione pingeudis vel fculpen- dis.non video quid veri certiqj ftatuicer- to poflit ; irifi dicamus pro animorum Sc opiniomim varietate miram femper pene- que incredibilenv fymbolorum eiufmodi varietatemextitifre.EiTet qtiidem iroperi- - tihominis,parurnq;inrerumveterumhi- ftoria exercitatiiquiauderet afErmarenut lamfubefTe fententiam in ea ingeniofa in- uentiojie ftemmatum , fchematum , infi- gniuni & fymbolorum ;. qua; veteres ip(i non ram ftudiosè afFecla/Tent, nifi fuï do>- ifttins folertioriSjfiiK laudis & gIoria;,fua; rumqnecogiiationiuTi aliquam non mini- mar» partem alijs notam eilè voluiffent,. Symbolomm trin genera-..
Cast i r v m ne hoc quidem pr<e>
termiflum velim Symbola & Emblemata,,
de quibus hoc agitur Ijbro.multiplicia ef.
fe& varia: quorum tarnen rationem mui-
tiplicem ad quofdam. quaficancellos reuo.
carepoffumus. Quxdam em'm hiftotica c^.r ,.
r. . >■ i r > I- o vu Symbol», lunt,alia phyfica, alia ethica, & certe alle. r.-.,- gorica, quibus aliquid petitum a.. fabuüs "° um"
aak
|
||||||||||||
|
c*rdina-
lts. c"roli Lo
|
||||||||||||
|
P,h°>-i Ma
■*lphonfi sfonu. |
||||||||||||
|
DE SYMBOLIS
|
|||||||||||||||||||||||
|
LX
|
|||||||||||||||||||||||
|
quealiquis è propiiiquisaiteaffinibusraoï
tuuselatus e(Iet,in funerecircumfereban- tur,addito,vt magnitudine quatn fimilli- miapparerent, reliquo corporistrniico» Eas demum cereas fui/Ic me locusadmo- netPlinianus,quem citaui proximè:vtin- deappareat niaiorum imagines potteris e- tiara temporibiis nominatas , fed non ita tarnen vftirpatas. Nam infignia Nobilium imagines habent i]las quidem,fed non hii- jnani vultus, vtfuereolim Romanorum. Proquibus certè imaginibus pofteriora fxciila coeperunt haberefua iIla,qii?Vul- gö Arma vocitantur, id eft.infïgnia genti- liciatqHa: vtad honorem & gloriam vete- ribus vfurpata funt.fic certè, vti credibüe eftjfuere poftea virtutispratmia, & rerum prxclarè geftarum aperta ceftirnonia QuptyeBenturin fimbolif.
A D extremumitaque quid ad confi-
cienda fymbola in primis obieruandum fit,adiiciam,vt tandem (éorum gratiama- xime.quihanc liberalen) Sc ingeniofamco gnitionem coiuntj formulam qusndam apponam fymboJorum .confïciendorutn , expeditaro illam quideni & facilem, iuita louiidotftrinam, quiiionmodö uotas he- roicas Principibus multisexcogitauit, fed &artem quandam apertam & compendia- riam admodum inchoauit potius quam perfecit. Symfeolorum id proprium &peculiare
eft,vt gyris quibufdam & ma;atidris,nem- pèobfcuris ièntentiarum inuoluciisobte- gantur . Si enim tam aperta & popularis eflèt inuentio, nihil docTirinxautgratia; in iis eile videretunquod fymboIisAEgyptio rum,Chalda:orum, Py thagorajorum .G rae corum, & aliorum ante quadam ex parte demonftratum eft. Deinde,in eo vc. maxime fïta eft Sym-
boloium ratio, vt cum grauitate breuita- teq; quadam plurimum ftntentia; conti- iieant:quodobferuadum notatau&orgra uis & acutus Demetrius Phalereus . Id prauereaobferuatur vt plurimum ,
rt fymbolum habeataliquam cum adagio feu parcemia fimilitudinem . Et quidem fa;penumerofit,vt fymbolorum & adagio rum eadem natura efle appareat, quan- quam inter (é raiione quadam differant. C^uod Plutarchus diligenter obfetuauic in
|
|||||||||||||||||||||||
|
aut rcfüm natura > ingeniosè ad mores vt
plurimum traducitur. Hiftorica funtea, quasducuntur exhiftorijs, vt JLeajna: fta- tua a:rea in Acropoli Athenienfi pofita, de qua i3.Embleraate Triumphus M.An- tonij triurauiride M. TulliointerfecSo , ij. Emblem.Hunui S'cythici defcripcio, EmbIem-3 7-&c.Phyfica veto , vt Bacchi & Palladis fimulachris eadem ara erectis, Emblem- ij. deCiconix*'vTivre\a.pyi&. Emblem. 30. qua; tarnen ad moresomiiia mihi reduci pofte facilè videntur» quia es ijs omnibus,quanquam nou Temper ita per ipicaè>moraIis feutentia eliciatur. Differre in ter fefchemata, imagines ,/ttt
infignia,&fymbola.
Q_y o D cumfortaflè pluribus often-
do,nolomihi quiipiamfuccenieat, vt qui nullum planè difcrimen conftituam inter fchematailla feu inlignia , ve) arma , qua; yocantur gentilitia,imagines,& peculiaria hominum,vel publica iiatiomim aut ciui- tatum fymbola . Scio equidem.vt primo de fchematis.id facilè vel tacenterneintel- ]igi abijs.qui omninó non funt obtufiaiul luni (lemma efleputo , quod fymbolo & nota non conftet.ied tarnen non omnia fym bola ftemmata eflè poiTunt:Alterum enim, nempè fymboJum,latiiis:ftri<ftius veró & fpecialius alterum a-ccipi compertiifimum eft. Aliaveró imaginum ratio, quamquam
ad eurïdem fortaflè finem olim Romaui fumpfiflè videauturimagiues , vt poften', & hodie Nobiles fua illa ftemmata.I j cer- tè nobiles erant, qui fui generis imagines poterantoftendere, tefte M. Tiillio: qua: catifa fuit, vt fa:pè imagines pro nobilita- te vfurpari familiare fit auctonbus. Eas Roma; patrici j in primis fïbi tribuerunt, & qui foli maiores niagiftrarus, nempè AEdilitatem niaiorem,Pra5turain, Cenlu- ram.Confulatum obtinebant.Q_ua: imagi- nes qualesfuerint, lib.6. Polybmsme do- cuit, Plinius 35'.vtetiam M.TulIius per- mulcis locis,& nosiufra Emblem. 137. & 184. Erant enim fimulacraqux'dam oiis limilitudinem artificiosè ficlam.coloribus & pigmentisadumbratam refeientia.quas iniougniore domus parte pofitas armaria lignea includebant.Eas autem imagines die bus feftis eiornabantapertisarmarijsjcü- |
|||||||||||||||||||||||
|
UiSieri-
|
|||||||||||||||||||||||
|
l'hyfiea.
Ethica . |
|||||||||||||||||||||||
|
HisfubP
tutaar-, ma gerf' litia. |
|||||||||||||||||||||||
|
O mi; e Bè
ma fym-
bolo con- ftat , non vice ver- Imttginu
ratio |
|||||||||||||||||||||||
|
Symbol*
inuol»'" fitofot' tet. |
|||||||||||||||||||||||
|
Sit 6r**_
|
|||||||||||||||||||||||
|
Imagines
■veterum
qua les . |
|||||||||||||||||||||||
|
sitfitm
adagio
|
|||||||||||||||||||||||
|
DE S Y M B G L I S.
|
|||||||||
|
LXI
|
|||||||||
|
in qnibufdam ; & pra;ter Clim Apuleius ,
qui etiam exemplum apponit.vt cüm olim diceretiir, Ex quocunqtte ligno Mercurium aawjwi.figiiificabant omma & quauiisin- geniaminimè ad doctrinaro capeflèndam idonea, nequecuiufque animum itaelTe a naturainformatura,vtiiigeniicultum tam commode capere poffit. Qua; tarnen forrafle magis attinentad
ea fymbola,qua;oratione viuaq; voce vfur pantur, nonea quasw^asr»;//* Scatpava. auy.£oKct nominantur. Certè inter vrra- que magna poteft intercedere fimilitudo , vt nufquam efle non poflit inter res & ver ba non minimacognatio-.au tfi magis pla- ceat.vt a;nigmata,nc fymbola funtalia in verbis,in fententiis alia.- qnxdam etiam in Vtroq; imö interdnm literis atq; fyllabis. Quod pluribusilluftrarem.fiputarera id ftudiofosalicjuo tandem modo rcmorari. ■drs qu&dam inumhndsrum & excogitm
dorum fymbolorum. ^*xim\ E i itaque, qui fymbolum aliquod vel
fe&iïdci fcuema commode volet erEngere.fpe&an- »* fy»6o da_hasc primum proponuntur, vt iufta fit f *Htte+ animi& corporisanalogia (per animum , *'«id« p fenteiitiam vno, altero , vel certè paucis 1« comprehenfarn verbis intelligo : nomine i, corporis» fymbolum ipfum defignari pla- cet.) Deinde.ne ita teiiebricofum fit&ob- 3- fcuriim, vc Delio natatore opus habeat. Terrió.vtfacilèconfpici&dijudicaripof- litjfi fortè aliqtiid interiectiirn habeat: vt interdum funt fidera, ftellx, Luna.Sol, i- j gnis,vnda,nubes,u'luae,rupes,fpelunca;,& alia innumerabilia . Quartö, ne qua hu j, manaforma,nifiadmodumrarö,depinga- tur. Poftremo,adhibeatur interdum ani- ma il la fymboli lingnaqiiadam nobilimi- nimeq; vu!gari,vtid ireyidMifjiov >$ ay&K M*>ingeniofacjueinuentio, quascogitatio- nem rcquirat, &eam quidem eruditam , multo plus dignitaris habeat Scgrauitatis. ld autem fieri ab eruditis,vel üs, qui a li- berali & polita literarum cognitione auer dim animum nonhabeant.Grxcèauc La- tinè commode folet:autdenique, fi magis- pUceatextera quadam lingua »idque fen- tentiabreui,arguta,graui,vel adagio , aut ttiam hemiftichiojintegro verfu noiinum- quam.qni vel recens natus,vel aliunde pe- tjtasfit, dummodo argucianim. aliquid |
|||||||||
|
Sc falis eontineat.
De fymbolis.fchematis, & ftemmatum
rationeiamfatis: nunc tandem deEmble- matequasdam commeiitemur. ^us.dnm de fymbolu exempltt Typg.
grapborwn. Non tarnen mihi tempero, qnin ani-
micaufla, quorundam reiTypographicas peritorum hominum huc adiiciam eico- nas.quibus ingeniosè vti foleant in fuorum librorum frontifpiciis.quibus fevel inge- nio , vel arte, meliorum littcrarum adm- mento neceflaria commendent. Vnus ia primis habitus literis primüm renafcenti- bus, qui pure ,nitideque typographicam illuftrauit , AldvsManvtivs SymbolS Romanus, qui pro nota fingulari ac pro- /ildi Ma pria fibi fumpfit Delphinumanchoraïal- nutü . ïigatum.fortead laudem matumatis.quar medias partes teneac inter nimiani ac pra> cipitem celeritatem,& tarditatem; dequo nos ad Emblema lo-cuius epigraphe,iW#« turandum.Sc ïionnihil Embleni. 144. Ex- cidit rmhi memoria typographi ex folo Italico , qui etiam ante /Hdiaetatem Sire- nem rubuicqua vfusinfuorum fronte vo- luminum, ad cloquentia; (nifi meconie- ftura fallit,) fimulacrum oflentandum . Alioqui men"u fugit Sirenum nomen ad alios flefti fenfus, de quibus nos etiam fuo loco .Ssbastianvs Gryphi vs Sebaftia- Lugduni eam artem peruigi'li ftudioillu- ni Gry. ftriorem fecit, fuamque follertiam nobili pljq. fymbolo patefecit.captatofui nominis ety mo, velallufionepotius . In rabe/la; pla- nicieGryphis eiïïgies, qui vnguibus pedis dextri faxum quadratum attollat: fubtus orbis.feu figura fphasrica, ad cuius partem vtramquetotidem ala:,feu plumxadfix?: addito noeraate , Virtvtb Dvci, Comité Fortvna. Quje verba duo vim fchemaüs ingeniofi concipiuiit. Apud Germanos , Bafilea;, Frobenius, ~Erohm%~
artis eiufdem apud fuos Rofcius, (lemma libris editis affixiteredü baculum duab'us arreptum manibus,in cuius apice.auicu- la, & ex partevtraq; duoferpentescopü- cati.fed nullo addito vocali fymbolo.Cre- dibileeft virü follertem his notisbenedi- cendi arté.quxbaculo iniiuitnr.quaM fepi riaccoüigarilapiétia.quf apud veteies feï penüsnoBiinefignaretur,iignificaflè.Ioai). Opo-
|
|||||||||
|
DE SYMBOLIS.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
LXII
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
httnnii
Oporini |
Oporiniis.eruditus fanè vir, nedum typo-
graphus, Delphinoinfidentem Ationa ly- ix ndes digitis attreétantem fibi legitjfor te indicans litteratorum yironim falutem inmedijs ac reropeftuofis vitae huius fiu- ftibus tutam ac fecuram:aut etiam erudi- tos hommes a fuis nonnunquam male ha- beri,ab extraneis excipihtimanius.Nimis mul:useiTem,fifingulanim vrbiuin Ger- maincarum velim colluftrare officinas :a- lioqtii fateoriBgenuèpluresefle vel Colo- nia; Agrippina^vel Francofurti.vel Spizq, ali jsq j celebribus Germanix ciuitatibus, quarutn typogtaphi erudids fuis fymbo- lis non minus fefe orbi Chriftianocom- mendarunt Sed ad Gallos venio.qui fefe ijs fuperio
ribus asquarunt, velcertènufquam infe- rioies habiti funt.lnter eos nemömihi oc- ciuritilIuftrior,vel liio auio peritior, aiu diligentiorRobertoStephano, qui pro fa- nüliari fchemate arborem habuit in ramos porrec"tam,additarTgurafpeculantis homi nis, verboaflcripto D. Apöftoli, Non Aitvm S a P £ R £: quanotavifuseft arguere nimis curiofam de rebus obfeuris ac diuinis inueftigationem,& do&rina; cui cumqj apponendum modum.Simonis Cc lina;i,póliti hominis.laudata noftn's & ex- terisinduftria,qui vt Jittcias,earumqjglo riara nequidem temporeinrermorituram Aio agalmate repr;efenraret,Saturnum fal cemetentem bmniadepinxit.addito verfi culo vt fymböli anima > Vuns So- L A AC IÉM R.HTVNDIT ISTAM.
Non prxtereo Andrea; V Vechelijequum
Pegafum,de quo in fabulis, quod fignum
immortalis nominis per do&rinam compa
randi.Elegas & bene fubaflum ingeniuin ,
Judicium par,nioresincuIpati FedeiiciMo
lellijcuius infigne, Fons,perennes fluuios
dodtrinxomnis iugenua; ac liberalis figni-
ficat.Qiii vireüm in viuiseflèt, bona fide
pi^fhttt quod artis fuit,& reliquit liberos,
qnieandem palmam extendun: in dies vbe
rius.neC vnquam Foneem illum finuntare
fcereSebaftianum Niiiellium, probum Si
honeftuni virum,fuasiamdudum Ciconia;
deledatunt > notum fignum rïïi hmri-
httpyidis.Et Iacobü Puteanum, fua Sama-
ritaua purso proxima, non ad alium qua;
fita finem.quam vtaliuderet ad fuicogno
minisaÜquarh rationem.NicolaoChenel-
lo,feu Q,ucrcuIo placuit Quercus, & te-
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
lorum feu arundinum fafcieulus vnacolli-
gatus,& arboriappenfus, affixo epigram" mateio, Vn Niku Vinci. Quod exScylluri petitum monito ad fi- lios i ciim morti proximus concordiam' fuaderet.Chriftophori Plantini.cuhis me- moriam fanctè colo, fignum familiare ac proprium>circinus>cum erudita Gnoma > Labore Er Cónsiantia. Circulus in fecircumaduslaborem inde- f«iïum:idem in pundlö hajrens.conftans a- nittii propofitum nötat. ld fanè Plantino fphragidion conueniens, quohomine nul- lus laboris patientior, nullus in vitajomni propofito tenacior fuit, pfaïter eam morü facilitatem , qua fefe orrftii hominum for- ti ptobauit. AEgidius Bey-fius , Flanti- ni geiier > vircertè bonus, idemqueindu- itrius.conatus foceri ftndia a;mulari,Iabo- riosè & conftanter fefegeflït, & pra:pro- peramortedéfiderium (ui reliquit. Is.cii anteannospene fedecim fymbolum fibi pc culürracpioprium qua;reret,me percon- tatus,togauitaliquid reperirem, quoda- lijs ita commune non foretiegö illifertum albililij lubensexhibtii.additöboni Poeta; hemiftichio, Casta PlAcbntSv- P£R i s. 5ymbolum moribushomiuis accommodum , qiiem notam ab omni- bus illecebris turpium voluptatum iopri mis abhorrere.Nec veró pofiiim tranfili- |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
ChriK
tboriW tint |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Beystj
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Roberti
Stephani |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Simonts
Colinti. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
loant»*,^ ,
Richefl' j |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
re Ioannis Richcrij Arborem virefcétem,
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
cum fentctiofa i\ou,oX/2io{ af7«/5Ki/V.que,
tamén parumadmodum refpondetarboti ei virenti.fi bene corpus fymboli cum ani- ma asftimemus . Grauiusfanè &melius, meo quidem iudicio,Stephamis Tafletus, Richerij focér , ante vlurparat arborem virorisplenam, addito verbo ex Dauide, FouvM Non Dbiivü. Hoc efhmetuëci Deum nihil defutu rum. Qu^ omnia quafi per fatyram conijcio.non üa gula perfequi cogito.qua; vtadgregare dif ficillimum eflèt.fic non perinde frugiferü. Alioqni memini me.cum quidem plus o- tioabundaiem, vel antequam me publici muneris ratio totumoccupaflèt, felegifle Iibrum fymbolorum,qu:e vulgus noftta- turn deuifes nuncupat,n5 tam geniomeo, quam voluntati aliorum feruiés Seotfum etia , dum ftudijs grauiotibusqu^romihi folatium, non pauca fcriplï emblemata.in quibus cecini mihi haclenus ac Mufis,de que ijs edendis uó sü magnopere folicitus. De
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrei
VVeche-
lij.
Federici
MoreUi. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Steph»*1
Tajfeti' |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Sebasiia-
>ii Niuel- lij. lacobi Puteani. Nicolai
Chenetti . |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
DE SYMBOLIS.
|
|||||||||||||||||||
|
LXliï
|
|||||||||||||||||||
|
De Mnigmate & Anagrxmmutifmo.
.Et is fanè locus me admonet, ijs fa-
cum fatis.quipridemmihtaurem vellica- tunt.ad hac difputationis inftitutarde fym bolis perficiendam rationem, de affinibus iymbolorum AEnigmatibus.atq; Anagra- ïnatifmis , feu onomaftrophia, quidpiam adijcerem.Yerum degryphis.ièu ainigma tiSjiioneft neceflè hic commetari aliquid» &id nodi genus facilè permittoiis,quibus plus otii fuppetat,& ingeni f, vt qui in re- bus obfeuris enodandis opetam cum frii- ge aliqua locare poflint. Quanquam enim emblemata longè multa videri asnigmati- ca poflïnt,eo quód doftiinx reconditioris aliquid in fe contineant:abfunc ramen non patum ab aïnigmatis, & ficuti res a verbis differunt- Alioqui de xnigmatnin omni natura difpiuationem adomare, hominis eft velegregiè folertis.vel non paruman- tiquarii,quivenonaIiundeoccnpatuspof- fit ingenii aciem inafpeclum lucemq; pro ferre.Tantumdem penèdixerim de tranf- mutatis nominibus >. inquibus bona pars ftudioforum hominum nimisoperosè oc- cupatur:& docti, indoctiqj his capiuntur aurium atq-t oculorum illiciis » vt quam- quam falli ft: interdum fentiant, ludicro tamen,& ferè inani errore deledtantnr.Ta men inanagrammatifmisnon paiici fudat nitendo;alii poft longam.certeq; faftidio- fam ÓKViipictv,(ea Ttpnpyletv, qiiam ftre- nuaminertiam Flaccusait,mhil tarnen pro ficiunt. Quid enim de iis, qui nefcio quid doctrinajreconditajiiieiufmodiputantef- fe litterarum metathefi? Eqiüdem nou prorfus probo vel improboingeniofam i- ftam litterarum mi(rionem>dum quid yv» [AiKovmCe habeat: fed non ex eomihi de- pofcam palmarium,quia fieri poffit, vte- iufdem nominis Sc cognominis element» fledti in contrarios fenfus omninó poffint . cuius rei exemplanon pauca in plerifqiie virorum ptincipum nominibus,nedum a- liorum,inquibus variè contorquendisna- fiiti quidam & nimis otiolf liixuriant. Et ha:c fajculi noftri fcabies.vel opinio aflènta 'rix, vt delicatus quifq; ac nitidus fuas Iau des magis puret e(Te proprias ac peculia- res.exfuoqu^fitasanagramatcquafi qui è fuofundofnigescfTe meliores arbitretur* .-----trahit fua quemq; voluftas
Necfaftidiaaliorum ftomachum,meo dif
|
|||||||||||||||||||
|
fifus ingenio.-fed vereor ne rnmia illa cura
anagrammatum , nihil ferè aliud habeat quam affèctationer» , & ftudium vanita- tis - Hic defifto,& ad alia, qua: magis in- ftant,prop«o. De em b i em atb.
Piïri Qjr e funt non fatis acutï *
qui Emblema cum Symbolo,cum AEtiig- mate, cum Sententia,cnm Adagio temere &imperitèconfundanc. Fatemur Emble- matis quidem vim in fymbolo firam effe . led differunt, inquarm , vtHomo& Ani- mahalterum enim hic maximegeneralius accipi,fpecialius vero alrerumiiioruutom, nes.qui aliquid iudicii habeant. Emblema ainigma non eft , quanquam
interdum cum arnigmatealiquam fimili- tudinem habeat; Ratio enim quajdam eft apertior in Emblemate.proptei- notas,qu? aperta: & perfpicnajfunt; AEnigmaveró in verbis ambiguum eft & obfeurum , vc etiam viros alioqui folertes & ingeniofos interdum longa mora teneat.At Symbolo- rum Si Eroblematum (de quibus maxime hic agimus) ratio debet efle clarior & aper tior:vt quemadmodum ab iïs imperiti ar- centur,fic do&i homines aliquid habeant, in qup ingenium exerceant Neqi Emblema eft yvaiy.n feu féntétia»
quanquam fa;pe Emblemata fententias in fecontineant.-niliförtalTequa ratione^Em- blema fumiturftSTtact/^«<x,Sir)pro epigta- mate feu explicatione Emblematis. jWjuh enim verbis cxprimitur:&,nififallor, ali- ter j-w^o eflem mime poteft , nifi pro e» vfurpetur, quod h^vmfJ.0. diceremus. Emblema enim fajpenumeró eft a.<povav.: nee femper neceffeeft in Emblemate ede adieifhim epigramma. Deniq; vt vno ver- bo,Sei]tentia& Emblema videtitur mihi diffèrre vt verba & res,feu fignaqua:da(ni ierum,& res fignara; ^ Deniq; non eft Adagium vel par?mia .-
quia Emblema: eft aliquid ingeniose ab, ingeniofïs excogitatum.vt ita dicam: adaf gium verö feimoeftinoreomniü verfans- In quoaduertenduni.anii acute vidennt, & non potilis aberrarint.qui quafciinque ièntentias,adagia,fimilia,apophthcgmata» hiftorias ad Emblemara poflc reuocari een fuerun/,quafiex re quauis Emblema cudi Sc confici deberet. Supet-
|
|||||||||||||||||||
|
Zt»Ue.
|
|||||||||||||||||||
|
mam &
Mnigma tts diffe- rent i(t . |
|||||||||||||||||||
|
~Emblt'-
matK & /enter, ti & differen ■ tiet. |
|||||||||||||||||||
|
Ad'Agif
&~Embla
mattt dz- /crtKen _ |
|||||||||||||||||||
|
LX1V D E SYM B O L I S.
|
||||||||||
|
Supereft itaq; Emblematis nomen ex-
plicenms , fi prins Alciati verba ex Com- mentario iti tir. Derer.& verbor. ■fignific. ippoCueiimus.Verèaftgnificant.inqaityres fignifcantur-.tametfi & res quandoq-yfigni ficent , vt Hieroglypbica apud Orum & Ch&remonem,cMmargumenti& nos car- tnine llbellum compofuimui, cui titulws efi EMBLEMATA. Hxcille. E M BiiMA quid, vnde dicatur;&quo-
modo id nomen proprie . quomodofi-
gurttte accipidtitr.
D i c I T v R Emblema, quicquid in-
rerfêritu r ornatus caufa.non modo pariet! bus& pauimétis.fed & rebus aliis permul tis, vtvaiïs, pateris, veftibus: cuiufmodi fiintclauiculi, aut imagines aurea: vel ar- gentei.vniones & gemmx.crteraq; gene- lis eiufdem . £aarov vel S'a.iS'a.Ky.a. dici- tur Euftathio,nempè ornamencum exem- ptile.quod innoxiè demi poteft vafisau- reis vel argenteis, idemq; reponi. Id enim nomitiis deduclum efl'e conftat vénpè, tk iy.CóhKzvS-ai^m è<®ty,t2Kii<r&cu,q\iod cft inlèrere,interponere,vel iniicere- Antiqui- tusenim lapillis quibufdam quadratis & minutè fe<ftispolitisque,in quibus cicones quasdam intertexta:efrent,£des magnatum & Principum regia; vt plurimum ornaban tur,vtcolIige reeft ex Paufania.Plutarcho, Apuleio, Philoftrato ,& aliis pleufqjcu- iiiseciam reivfum aliquem videmus in qui blifdara templis, turn xdibus publicis & priiiatis.vr noftra ha;c «etas antiqaitatis a> mula pi'idem efte ccepit. Itaq; /xs7ct<popi- y,at hic Emblemata vocantur carmina,qui bus imagines,3galmata>pegni3ta, &id ge- nus alta fcitè adinuenta , variè & eruditè expÜcantur.Sed & oratio variis verbarum rerumq; pigmentis & lenociniis Rhetori- caiartis elaborata,Emblematis refertadici figuratè poteft.Notum enim illudM.Tul lii ex Lucilio : |
||||||||||
|
Quam lepide lexets compofit vt iefferuU
omnes
Arte , pauimento atq; emblemate vermi- tuluto .
Verba funt Liicilü Poets Comici, apud quem Scanicia exagitabat Albutium , qui nimiusefiet in ornatu & ftru&ura veibo- fnm:ifl quo non vitabatafFcftatum dicen- di genus doöis auribusodiofum.Non pof fum fubticerea M.Tullio Verrem repi'e- hendi acerrimè, quod emblematum vim , qua; eflèt in Siculorum vafis, abftuliflèt: quodq; Suetonius ait,Tiberium elegantie, verborum ftudiofiorem , emblematis vo- cem afpernatum in quodam patrum decre to: commutandum enim verbum cenfuif- fe, & pro peregrino Romanum conqui- rendnm . Emblema,vt accipitur a M- TuJlio, &
Vlpiano I. Cornamentüexemptile,quod pro homimim placito va/is argenteis, vel aureis citra incommodum demi, uufusq, reponi poteft.-cuiufmodi figilia, aut rerii, vel flofculorum, colorumvefimnlacrafa- brefada-Nempè è'/t/iAiipct,, £WroV>(fW- S'a.hpi.d. attachépourorner les vaijfenuxd' er ou d'argent, vti rectèdocTus Hadrian. Iunius.^vs-erJWajMartialis, vafaex ati- ro illigata,qna; cruftas habenr,aut toiques exauro neules,vtapud Baiiïum . Turnc- bus Jïefttrgemmata vafa , qua; eonfertas auro gemmasjhoc eft, KiS-i<TKov( ^jpveiy- <fsTovf teneant,exponit Xpvo-évféTa ■ Caïterum pleriqj vel lhfpicari,vel obit-
cere poterunr, hic abAlciato Emblemata impropiiè dici.cum ea carmina videantur potius expoiïtiones eftè Se explicationes Emblematum,id efbeorum fymbolorum vel /imiilacroninijquxabantiquispetita hicmagnaparte repra:ièntat,& horum ra- tionem tradit. Sed dicimusadiuuclanon temere aliquando (bbiedorum habere ra- tionemmetonymicos, & fententiam vel epigramma dici pofte , cjiiod Emblema in fecompkiSatur . |
||||||||||
|
Emble-
ma quid |
||||||||||
|
AD
|
||||||||||
|
A D
ALCIATI EMBLEMATA
LAVDATIO,
Vice prafationü ad Emblema.tHtn explanationem
"abita Lucetia;in regia Burgundionum fchola, ix. Kal.Maiasi 157e". TSl, AFDITO RES optimi, non eü mea confuetudinis, quo
tempore ad aliquem egregiumfcriptorem explicandum aggredior,ini-
tio me<e profefiionü tam anxiè rationem reddere,cur huncpotiüs qudm
illum fumam in manms propterea qubd fludiofts omnibus meam indu-
tlriam & conftlmm in officio meoperfoluendo, req-, litteraria iumndct
ptobari iri confidanr.tamen in boe auftore certè nobili &acuto,fed recenti nimtsfor-
auetvt mibi obijcitur,caufa proponenda efl,cur hunc enanandum publicè,meisq> com
jtntarijs iUuHrandum inftitucrim,ne quid d me temere & inconfulto faflum ejfe vi-
**tur. sunt enim notinuüi,nm qtiidem mali & imprcbi}neq-, alieni d literarum me-
'Www vfii & dignitate,qui dicant me nonfacerefatis conslanter, qui nefcio quoani-
**° intetmijfis antiquts au&oribtts,& ijstdquibm folida puraq; doBrina petitur,mu-
*to priore confüio, ad recentiorem islum diuerjam: ac fi prifci iÜi fapientes, & iam
*ng*fxculorum diuturnitate probati mihi non fatü arriderent -Ego, Auditores, de
*J nihil poffum excellentaut magnificum poüiceri-.fed aufim tarnen dicere,me non ito,
*w'plumbeum,vtpulcram & vlilfm veterum hominum doélrinam tam parui faciarth
1?' nullis vnquam laboribm & vigilijs peperci^vt ex eorum qua ft pomcerijs& ferti-
}OHs agrü,fludiorutn aliquem fruBum tandem aüquando demeterem. Quia tarnen ah
n**ntt atate cognitionem mum & antiquitatk (nedum verborumfiofculos,in quibtts
ypermulti atatem exigunt)mihi primüm comparandam efje duxi, opera pretium
e faüuYumputauifft per varias meliom notafcriptorum areas,libcro & quieto ani
° £xjpatiarer:mlloq;auBore infalutatcqui aliquid fekBicm dettrinababere vide-
'">", copiam quandam vberem mum>qux ecgnitione digniffmafunt» mihi compara-
*m>P è meliorum maximèq- locupletum, primaq; dignitatis hominum Gr<ecorum&,
%Xlnorutnfonlibm,meos bortos irrigarem . In quo negotio conficiendo nunquam in
itnuminduxi meum,vt veteres potiüs qudm veterd'confeBarer, atque ita quorun-
f^j^gioni me addicerem, vtnullo ludicio m cuiufdam magiftrivetba iurartm. E
f Jj*1 tarnen quofdam delibandos.non omnino deuorandos efje iuduaui : &, ex ijs ea
tegenda vidi,qu<t ad ïludiorum liberiortm p^cgrtfjurrifacerent : non modo vi qui
cJ*nas adium tomplent,quibu4 tmum sluiium < ii,vt ta->qt<4 funt htuka ibiurent;
3 *< locupletts lautiq; bomines,qui ium bubtavt quod /ft Jaiü & quibns vita ipja
ïe*e tamfacilè non pottfi.abundant tttam ihhum)*büi,taque varia mum upa»
t quippè
|
|||
|
LXVI ORATIO MINOIS
quippe quiex magno acemo quidpiamfttmere patent effe multo iucunditts.Quidchiï
dkere apud vos inftituo,fcio certè qudmfacilim fit ea de re initium pmfandi reperirt* qua exhw.tamen ne videamur in immenfum tela iaculari,& de rebtM,qu*adinslitutt boe noïlmm fiudiu non pertineanulongu & odiofum pro^miu texeremeamomnë oratiï nem in duo capita confewquoriïprimo,de Akiata qu<e dicenda hoc tëpore arhitror-al' tem veto de meoipftmjludioatq\ cofilio paucafum dic~lkrm;qit<efo diligenter attedite» ST'AT' 1M vbi primum ex puerkexcejfit Andreas Akiatm, itqi easdife'f plinas ccepit imbibcre,quèbm teneüa atas ad bumahitatem folet informari, ad im ei' tule animum applkauit,primüm quidem Mediolani (aam ibi natm eï~l loco nobili,d cekbri vrbe & copiofa,doSlkq\ hominibm afftuenti) natura bonitate celeriter omnh bus antecellere ingenif gloria vifm esl. Erat Italia bk temporibm plena liberaliuiï artium,in qua nempèfludia omniayquibm ingenij cultus capitur>mirificè turn coleban- tur. Jtaq\ cum Alciati iamfama in aperto efiet,ad quamcumq; fe Academkm nobi0 f lem conferre vellettfic eim aduentmcekbrabatuYyVt famam ingenij expeBatio homi' nk>expeclationem ipftm aduentm admiratioq; fuperaret. Quapropter hunc magnt laude & fumma omnium obleBatione apud fe docJorem habuere Bononier.fes , Terra' rienfes,Ticinij),eumqsampliffimkpr#wijs donauerunt: & omnes quotquotin EuropA de ingenifs, aliquidiudkarepoterant, cognitione atq\ bofpitio dignum exislimarunt; Hac tanta nomink cekhritate cum efjet etiam exterk notus,patriam primum fibi ch* riffimam, armk & facjionibm oppreQam ad tempm deferere cogitauit, & Aueniont moras trahere maluitiqmlocoprofitendi munmfibi demandatum,ïlipendio fexcento* rumornatuStmagnafua laude fuslinuit. Deinde d Biturigum magifl*atibm accitm » ipfo etiam Rege Chriffjaniffimo procuunte,fecundoqudm eo venerat anno, duplicatutfl habuit honorarium > & mille ducentk esl donatm. Fait illk temporibm iucundu* Antonio i Prato Galliarum Nomophylaci,loanni Selu<e principi Senatm ampliffimOr multüq; legationibm inprimk illuflri ac nobilkcultm turn d Budao,tum ab Erafmo, quorum alterum rariffmum Franc'ue litmen non iniuria ptffumm appeüare; alterum> liteyatorumhuim tempomin Germania primum'-adamatus a Bembo» Cardinalè dO' Brin<a laudecommendaüjfimo-cultm deniq; ab omnibmifs,qd virtutem Öf literawtlt gloriam adamabanl;quosomnes,quamdiu vixit,deuintJ.os fibi confueludine tenuit-Sel eonfeèlo tam longo itinercdfuo tandem Principe reuocatm (fèrè fit enim,vt ipfa'vir* tmin ptoprio & natali fob non niftferö admodum cognita, ad. extremum excipiatur t exceptareficiaturytefetla. pramijsexornetur) dfuo,inquanisTrincipe in patriaiï reuocatm t pofl ancipites, variusque cafm, & labores nomine publico, exantlatot , i* ordinem Senatorum bonorificè cooptatm esl; quam acceffionem, vt ipfiaffirmahatt ne quidem cogitans, honoreomnimdximodignm, impetrauit. EamveropMSÏantit ingenij tgreruditionii')camam permnkum auxit librkeditk, quibm & fu&Matk bo* minïbw&posUrk confulere(ibi propofuerat. Et quidem intelligehat eos, qui ve4 4oéiiejfent,no»folumcumviHifiintacpreefenies,sltidiofos difcendi erudire atq; doce* tejed hoc idem etiam pofl, moreem monumentk literamm affeqtti . In qua fuam fidetft 0Jludium tarn mirificè probauityvt nuüm hodie fit tkganti & polka cognitione t& ffett.quinhalm. ingeniamfufêkial. Neqfprofecto hacpxrtc video,'qiidm fit-*quulH opinio*
|
||||
|
AD ALCIATI EMBLEMATA. LXVII
|
||||
|
*pinionemfequi rel At. Antonij Oratemm C Lucilij, tametft doüm & vrbanu*
_M'Tuüio nominetur: Alter enim curfuas orationes edi nollet, probabikm ratie*
«etn redderefolitm,id jfe ita fieri dicebat, vt ft fortafie quidam minimè alijs place-
en^i»Ptiariipoffet:alter vero,qtnsfcriberet>neq; d do8U,neq; ab imperitis legi vette'.
1*H iUi melim qudmfeM autem nihil ihteüigerent. At quafronte aliquis nofirum
rtlfai büic tam laboriofofuccenfere aufitï quis candido animo fcripta non exceperit,
iucunda,& indoSÜs profutura funflNeq-, enim exiflimandum nobis efi,
eriora iOa & ftmpliciora cenfenda,qu<s viua voce dicuntur,quneq; fimulari, fmgique
PWunttqudm qua omnium fubietla oculis, quafi ad publicum quoddam examen pro-
P°nuntur.Et bxc quidem,Auditores humanijjimi, necejfarib primum dicenda videban
Ht>ne quis fortè putaret,me iüotis.quod dicitunmanibm aggredi auclorem veile tam
ePidum,tamq; terfum ö? egregïè doftum, eumq; fiuiiofts adolefcentibusproponere,
V' iuflam aut certè probabüem confilij mei rationem primum redderem. Occurrunt e-
jfti viri nonimperiti quidem £$ignari rerum,fatisne conjlanter facere videar,quire-
l^is,aut certè jèpofitis v\s auHoribus,quiprifco & meliore feculoflomerunt, vnum è
tecentioribu4 aftumam potim ,& ad eum explanandum aggrediar, cümaliospenè in~
""Merabilesrfosq; maxime,quos pofteritas communi confenfu approbauit,explicare boe
etopore,pro mea cmjueludine & ex officio,debeam.Ego verb,Auditores,non fum is,
1"* veterestVti iam dixi, potim qudm vetera eaq\ prtedara ynquamprobarim: ac ft
nttquam & recoclam do!rlrinam,temporum ratione citiüs,qudm dignitate & vfu &Üi-
^arem, Quu enim tam alienm efi d reStt ratione & iudicio, qtti bominum <etatibus,
"O* autem fuo pretio aliquid tefHmandum,magmq' ducendum puteti Sed eb prolapft
ei} bomimminuidentia & aeca opinio,vt noua pene omnia,quamquamfapientum iu-
*c« pr<eftantiffim*,nonmodbfajlidiant,fed etiam aperte damnent: quod idem fuo fe-
Wonon temere videtur ille conqueüus:
Efle qaid hoc dicam [inquit] viui's qirod fam a negatur ,
Ec fua quódrarus fecula le&or amat?
Hi font iavidixnimirura, Regule, mores, Praïferarantiquos femper vc ilJa nouis. <0* qmmquam nos interdum moueant,retinenda tarnen efl cum re&tfentientibm per P,ef«« con(enfio,vt nunquam iniquis imperitorum quorundam opinionibm nos abdu- Htiarmr. Quis enim Ennium,vel TacuuiumVirgilio ? quis Lucano Andronicum 'uiumfquis Af.Tullif orationibm omni dicendiiepore accopia liniïis ,forenfesac ^rridets aHiones Af.Catonis feniorit antepontföEquidemfcio qudm non facilè fe no- lttts apud quofdam inftnuet,vt bonorificum aliquem loc urn obtineat: adeö -nos noftraq; liuidus odic. Sc nifi qua: terris femora, fuisqj * etnporibus defunfta vide%faftidit& odi't: * Ifbdrecliut in ea re iudicium adhibeat>neq; qubd eo modo literarum dignitatem
&e*i Pelitifedquia non nifi<egrè patiaturfe vltimo baberi loco.fi res in certamen ve- *['& induflriam excitarefe nibilo pltopoffe fteret. At idqudm ab £quo & bono, *0» d recla ratione alienumi e 2 Nam
|
||||
|
LXVIII ORATIO MI NO IS
Nam fi tam, Gta:cis nouitas inuifa fuiffet ,
Quam nobis, quid nunc effet vetus'auc quid baberet
Quod legercc, tererecq; viritim publicus vfusi
Qudm multi multa po/Sint obijcere,vltro mihi in mentent venit:exijs enitnmorofi qui
dam & tetrici cafligatores,qu#cumq; fe vetuRate commendant,ea pene fola & in pri-
j mis omni bonore babenda putant-.nouis auéloritatem omnem fidemq; detrabmt.ln quo
\ vt fibi mire placentMa Plautinam cautione m in pergulis,in conuïuijs,in balneis, pe~
neq; dixerim medio ipfo foro perfonant:
Qui vtuntur (inquiunt iüi) vino vetere, fapientes puto ,
Et qui libenrer veteres fpeclant fabulas :
Antiqua enim opera & verba cum vobisplacent,
Aequum placereeftantiquas fabulas .
Nam nunc noua: quac prodeunt com^dia: ,
Multö funt nequiores quam nummi noui.
Agnofio,inquam,ego Comici verba,teneomentem) ni faüor: non tarnen boni iUi virf mihi vnquam perfuaferintM in omne fcripti genus ejfe torquendum,quod defolü fa* bulis Voeta itle perfricuè & aperte pronunciauit. Quibm nimiumfeueris iudkibus vt non minus grauem qudm argutum opponam teftem>Lyricowm principem Tindarumt qusfo,audiant: «.vbio, <T* vnvav vi&rrépav ZJinum vetus laudan dumeffe vult,ai etiam recentiorum flores bjmnorumfuam quoq; laudem mererigra-
uiter acverèteilatur.lta quidem doBrinam veterem ac emditam nullus non laudaf- quii tarnen ftoridas,vt ita dkam,recentium quorundam hominum fcriptiones,& quafi teneUas nouasq; Mufarum coroüas labore ac ftudio concinnaias non aliquo putdbit bonoredignas,non etiam debitafua taude ornandas exifiimabitlVullis itaq; vnover- bodicam quod fentio,Auditores, non pofium facilim quam Plinij lunioris arguta fa- nè & opportuna fententia-.Sum ex ijs,qui tnirer antiqttos,inquit ille; non tarnen ita vt ingenia noslrorum tempomm defciciam : neq; enim in gignendis optimis laffa ejl & ■quafi effeta natura.Sit ergorecens Akiatus,dumtarnen antiquam eius doftrwameffe tonjlet.Quid enim excellentem ittam,& eruditorum omnium calculis probatam pw- dentiam luris,quideloquentiam,qua alijs pr<eslititjn medium adducamïSic enim 'tam «Hm non temere didkimus banc pukberrimam lurk dicundi facultatem reuera vrohw l**SUv efle,($ multiplkem atq; vberem rerum optimarum peneq; innumerabilium CO' gnitionem,veram profeflb & in aftione pofttam»non vmhatilem quandam £? in pul' ttere latentem decertatiönem,fed in omnium oculis ac luce pofttam fapkntiam« Quid loquar de Akiati admirabili dicendi peritia, deq; Uterarijs monumentis ab eo editis » ^ qu<e omnia non augeri verbis .nedum illuftrari pofie certo fcioi Quanquamenim qui' dam è veteribus eleganter & acute dixerit,faciUimum ejje laudare Solem, cum vbi» que praflo & femper ej]e poffint laudationum argumenta pene innumerabilia- Ita cu0 dijficik non fit hominem commendare ,in quototegregiteanimidotes eluceant: mihi tarnen verendumeil,ne quis obijciat illud olim d Pbauorinonobili philofopbo vfurpd' tum>Vituperari fatius efie,qudm remifiè laudari.Adde , quod fi mihi aliquando ÜA» tuendum efset>vt Alcjatum qmdam infignimerUafy laudatione exornarem, putarct* equidem
|
||||
|
■■■■■■■^■■■■■■■■i
|
||||
|
AD ALCÏATI EMBLEMATA. LXIX
tquidem non alio eloquendi genere mibiopmtfie, qudm eo.quo celebritatem nomink
Alciatm eH confecutmivt qui olim ad kudandum commode Vindarum,non alia qua Pindari lyraftbi opm ejfe cenfebat.Quamobremft certè ieneam,nunquam,aut raró ad- ^>odum,parem gloriam effe in dicente vel (cribmte.atq; in eo,cuim taudes oratione ce- ltbrantM'.tamen rei difficultate nullo modo detèrritm,non poffum quinpro ingenijmti tenuitate Alciatum commendem'quod ipfum tamecum pro tantiÜa meafacultate vix ctofequor,vt certè cuperem,huimme£ vocis teiles aduocabo potentijimas & nobilif- lltnas in Europa gentes, d quibm raram & exaélam Dotlom buim ornatiffimi erudi- toonem probatam fuiffe d patribm accepimm.Primüm,teftis eil Jtalia, bonoruminge- n'Of«w parens,qu<e bunc FerrartitBononi&TiciniJumma omnium admiratione defug Zefiu fulminantem,im duik magno applaufu, pariq; auditorum concurfu grfrequen- **« docentem audiuit Ttflis Gallia,qu<e eum Biturigibm per quinquennium aluit regijs ipendijs.Tefiü Germania,qttte pr<e cateris femper induftrios & joUertes ba- THtnes babuitquorum opera fafium,vt titerarum cultus C? exercitatio,pridem extin- "« Gothorum incurfionibm,caperit bac tandem mundi feneclute reuiuifcere . 7'eflts *xter<e nationes omnesjn quibm tarnen eslaliqua bumanitas atq; inilitutio liberalis: ?"* omnes vno ore,vnoq; confenfu Alciatum excipiunt;ambabm,quod aiunt,vlnis am PkxantUYsadamantiexornant-Et certè eafuit egregif bominis Suadela,vt etiam popu 'Qs immanitatè barbarcs,multitudine innumèrabiles ,ftc etiam exterosabfentes demul- i*nt,vt mirer boe pene vno Italo iuris sludiumfuifie diuinitm excitatum. Qu<e turn "lCo,non e si quod veslrum quijpiam exjpeclet d me,vt nobiles buim noftrte xtatis lu- fl* doüores inter feconferam,neq; enim id meum eü : & quamquam mibt permiffum *cconceffum effe videretm,tarnen fiio inprimisid & permoleftum ö" odiofum ijs, qui J£feposlponi alijs non tamfacilèferunt,quiq\ vel ingenio,quod ait ille,cedere nolunr.in 1»o ft putarem eos ne verbo quidem mibi fore moleslos , tarnen vt verè & ingenuè *qteart ------noH mcus audec
Rem rentare pudor,quam vires ferre recufent.
Sedquid immoror intjsyqtne omnibm eruditis bominibm probata efie confidoi Enim-
Utro, Auditores, non eïl mibi animw cahulum adijcere mium ad eas diftutattones ,
Was magnafua laudefiripfit Alcïatm ad lm iüuürandumf de Embltmatum libeUo
"nc temporis habeo dicere;de eo inquam libeUo qui,vt vident omnes,perexigum eft,
i' ntoler» firipti conpderemm;at magim certè & locuples & ornatmji pieuuwji di-
**lt<>tem,fi officinam rerum omniumfekclifiimarum,quatq; iludio & cegniüone ornni-
0 "'gn# funt,egregiè ini~truclam:fi,vt vnodicam verbo bonorum mare aduertarnm.
**ufm equidem affirmare,nibil omnino efie quod pbilolcgi alioqui moroft in eo dtj'ide-
ent'Sunt enim nonpauci,qui lengiores verbotum ambitm,quiptodigiofas, vt jicai~
<,n>>foliorum & paginarumamphtudines , qui ptolixam in dcéirina fanagintm non
\er"erè faWdiant .QuU enim tam patienti animo eam librorum molim euolutrit ? An
"*tum nobis relitlum eft temporistan otijian vit<e denique, cuam tarnen brcwjjmtam
ye datam nemonon conqueritur,vt adalia etiam prwlara, & mquibm plm vtüita-
* e0e intetligimm, non primo quoque tempore ptopercn.m ï Rtëè Caüimachmiüe
®tllmimticHs,& me quidem diubatimagnum Itbrumjmagmm efie malum: vt inteU
e 3 Ugamus
|
||||
|
IXX DR ATIO MINOIS
ligamus bomines infignireuera magmq; damno mulBari,quibttslibritammulti atq>
arnpli moluendi proponuntm.At vtpermulti funt,qui prolixitatem auerfentmftc prt feftö alij quidam nominarihoc loco pojjent nonilliterati,non inertes, neq; pofiremo in numero ponendi, qui ftmilitudinem,fatktatis matrem ,vtcrambènbis male recoBaffl planè refugiant. Quid enim de ijs loquar , qui agrè admodum femnt fibi quafionuS quoddamgrauiffimum impofttum bumerisM è multismulta conquirant,® non nift U' boreindefejj) moksloq, (ludia perfequanturiSunt etiam ptrmulti auBores,qui mani' bmtemmuHin quibus (ingulis non nifi f onaffe ftngulas virtutes reperire efl: adeo ni' bilab omni pme beatum,aut omnibus abfolutumiperfeBumq-, numeris reperiridnO' bispotcfl.Scioalios quofdam doBos & niks effe libros, è quibus res memoria dignai exprimimus:aUos,qui- verborum puritatem & elegantiam doceanf.alios deniqy qui non nunquam vtik duld pemifceam.Nibil dico de ijs,qui nihil nifi (pinas babent;aut ijs> qui propter obfiurum dicendigenus , aut infrerfas opiniones erroneas pium & corda» turn leBorem fapenumero d legendo reuocant.Qu.is verb in hac Embkmatum officina, & quafi locuplete rerumoptimarum penu breuitatem non lauden quis varktatem n- rumiucundi(Jimam>& exaBam pukramq; copiam non amplexeturi'quis multiplicetn vmus libelluli tbefaurum sxigua mok comprebenfum non putabit excokndum, Öf no- fiurna diwtnaq; manu verfandumWt enim de prima illa virtute,qua breuis esl,primO locoicertè Homerus ingeniorum vertex,quos egregios & fapientes viros effingit> eof- dem etiam in dicendo parcos efie dich'.quantumq; mea mens diuturna leBionerepetere poteltt& vettremhiftoriam recordari,non agrè reperio,quamdiu manferunt incorrupti bominum mores,fermonem fuifieparciffimum & breuifiimum. Quod ijs perjpicere fa- csllimum erit,qui priörum temporumauBores cum ijstqui po@erifitccefierunt,vnd con- ferre voknr.vt Orpbeum,Linum, & alios cum Homerojum Hefiodo;Socratem,vU tonem cum Chryftppo\cum Gakno Hippocratem. Veterumenimfapientumfuerefen' tentU perbreues,quaft decreta quadam & placita, vt illa celebrata omnibus Pytha- gor<e fymbola,Socratis,& aliorum quorundam fapienter & argutè, doBè grauiterque rejpQnfayqu<ebodiecircumferuntur,quibu4 quid eruditiuslquid neruofiusl quid admira hüxus 2 JMibildico de Soknis legibm Athenienfium,Lycurgi Spartanorum; nihil de duodecim Tabulis}quibus mira breuitate contraBis tam diu Romani vfi funt, vt non videamquid amplim pofieris accefferiucüm Pbilofophia primumloquax efie capiï.vt ad rem Toet* illudboc loco exclamare lubeat, laudato ingemia rura , Exiguum colito .
Pratermiferam EpiBetum,in quempermulta confertur laus,quod duobus verbisM*
y? Ysla.iriy*> vniuerfam Philofophiam compkxm efi . Quod tarnen ha nolimfeuefè accipi}Vt Qtnnino exulare vdim dicendi copiam, non vtikm modo,fed etiam necefla- riam-.at vt yeslrum quifq; inteüigat, Akiatumfua illa breuitate concinnum &gw turn omnibus non iniuria videri.iam ver6 quis breuemillam&argutamprifi* dofte mfyluam non pluris babendam ducaUqudm immanes fcriptorum quorundampaginas» qute mthi perinde videntmac cibi nefcio qui,ex quibm alimenti minimum, reliquia- rum multoplus,vt in cochkis & tesludinum genere,capitun Sed pergamus quafoad varietatem il lam tquafe comwndat>qua in delicijs babewr, quaftudiofos' pajcit anh mos,
|
|||
|
A D A LCIA TI E M B L E MA TA. LXX1
|
||||
|
ws,quttemditm cogitationem fulpenfamtenet Quodcum meditor vnd mecum, exi-
flmo eosineptos ejfe minimeq; diügentes.quifemper idemautlegunt, idemq\ femper
anunt,neq; varietate rerum,quam nobis natura ipfa commendauity ingenium perpo-
lttnt.Quidenim mom Seneca,acuti hminis,vita.tamen kflitutoplanè Stoici, moni-
J*fn conftliumq; grxuiffimum\quo non öbfiurè variam teftionem , vt alienam d üludijs
jectaturf Reuera bic magni nominis Vhilofophus non fine iudicio videtur fuam ed de
eftntentiam dixifje.fed nosnattiriecertijfmum quoddam prafcriptum fequimur, eiq\
Parer»m:quo nomine nutimeil,opinor,qui nobis moleïius ejfe deheat.Nam quocum-
RHe ocutorum aciem fleclamus,quamcumq; in partemfefe menshumana recipiat,mul-
lplex & varium non tam numero,qudminfimtate diflinBum depnbendemva.Phntt
rJ"ntnmflorumMrbatUmmagnimq\admirabilisesl in omni genereva.netar.um
l<ierfa animaliumfdcksïeacaloWm certè 'tammer abiliumdislméiio«imb veró ter-
ito ipjam videmus hdcparte niontibus eminentem,illa va.ti.ibws lacunofam, fontiunt Wzdamperennkateiftumnumjctcuumyva/laqj Oceauo irriguam>& certè d terra fecre ttthfVt ipfa/ui maximum omnibus vbiq;jpèbïaculum prabere videatur.Cuimnatu- Y* turn fapientis & prouida follertiamihomines ingenio m*ximè><&- arte ftUciter amtt wifunhijspracipuè rebus,qua Utterarummonitmentis-coniinentur.£tenim rtSi/Jimè PktaHtniingenium bumanurn nonefieita fterile&infecundum,& quafi cancellis cir- Cttt»clufum,vtfua vi nonwntinerepojfetea omma,quaabundans & opulenta natura ^difcere voluifiet.Ne tarnen vos morer pluribm,Auditores,fi conferre libeat kunc ten- Wum libellumcumalifs longè phrimis: &" ft mature iudicium.ódhibere par fit, quit °>J capietur ddmiratione,vbi obferuarit in eovno innumerabiles opes contineri, qua.
*°"nifimagnadijficultatefummoq; fiudio inpermultis alijs commode obferuaripofjmiï Vt enim id aliqua parte reuocem quaft ad calculos, in Alciato puram,terfam,& anti- Ju4tndiftionemmlliis,vtopinor>de(ikerabii:awmen logicum non abefl dpraclara illa wfoica & inuentione rerum tam multamin: non iudicium & ordo> quo res tam varia Wigerenturtnen hiftoria rerumpermultaruminon pbilofopbia morum & natura,qua 0f« in omnibus Emblematiscuupatur,vt quemadmodum in Homero pkriq, veterum ^erunteffe difciplinarum omnium officinam quandam locupletem;itain Alciatum v- ^'me conturrunUqua hominis eruditi <&ingemofi laudatam aliqmm ideam pojfini
pngere.Qua certèomnianouideod me dicuntur,vtaliquis vefirumputeume tam U- er<t&aperta laudatione meós qualefcumq; inbunc aucloremlaboresvenditare cupe-
qtiodprofeüb qudm alienumfttdmeöfenfu xfacilè qu'wis intelüget, ft verecundum
l^tniuni meum,fiwea vita rationem, ft minimum peneq;nullum iludiorum progref. ^f'tderit.Neq; vero is fum,qui Alciatuviri certè maximi,dignitatem raramq; do- nn<tm cum mea tenuitate confètre audeam . lüe enim vir TroKvhap w wo\y//*9»V /o-
**dolibere,relaxandoq; animumyEmblemata omm fale& lepere Attico tinBa ejfu- M: nos induftrïa,fludio>cogitatione,fenfu deniq; omni r.utium non lapidem mouemm,
* fipro éignitdte non poffumus ad vmbUicum perducere qua ecgitamus,faltem tamè*
Wiratione quaddmrapti,conieSianeanoflra qualiacumq; potius,qudmferia do8nva
wftum aliquem proponamus.lUe,vtife res ojferebat (quando mdxime d luris profef-
* °"e boneilam & libcramceflatiotiem'wpetrabat) ir,ï medio fuó otio Kegotiumlitera-
. e 4 rium
|
||||
|
IXXII ORATIO MINQIS
riurn ccnfctfaius*, rem quidem pukherrimam, dignamque omni regio apparatu,erU'
duomm hominum oculk jpeéiandam propofuit: ego vero, vt lïbelli huiiu gufiitm ali* qutm meo $<bitratu perciperem,innumerabiles pene auclorcs Gracos et Latinos aliqM% quod certè audto dicere , diligevtia & voluptafe animi deuoraui, eamque continuant epcrum in pcrquircndo fixi atquelocaui,vt quiSifyphm verfat faxum , fudans niten- do,f.d nejcw tarnen an hilum profecenm , Et hac mea certè mens,ea ccghatio,id i«- diciumtAuditores, vt tüm ea de re apud vos tam Uberè verba faciam,poJfim adolefcert tta lipfum dtprecari. Fateor enim nefcio quoatatis feruore ante annos feptem contu~ i'ffe & jublegiQe me in Itbelli quandam formant aliquas minutias , quas cum amicis aUquot mets ostendiffem, mihi aufïores fuerunt, vt de ijs edendis turn primum eogita- rern,&m publicam edi iucem paterer.Jd certè,ne quid ego diffimulem,mibi fum valdb placuit,vt quimmum sludiorumaliquod vel minimum jpecimen non agrè ferrem ftu- diojistffeconfecratum: ad eamq; remcitius qudm lieebatyneque tammature,vtopor- tebat, ad Chriflopborum Plantinum , ciuem Antuerpienfem, regium typogmphum , fcripferunt amici meonomine > vt quemadmodum isipfemibi coram pro Jua facilitate primum bic LutetU pollicitm erat, deinde per litteras idem noninuitus confirmarat, libelluspralo committeretunquod tarnen, vbi exemplar adeum tniftffem,pene omnino auTlyptttiav, & reuera x.a,KÓypa.ipaV, diutuma & rnolefla negotiomm mole auocatut, tam citó prafiare non potuit,vt ipfetonfiituerat.Sed ea tandem editafcbolia,immatu ra pene omnino,neq; dignafatis qua hoc temporeitam eruditisbominibm abundanti* lucem ferrenf.tamen excepta cum applaufud sludiofis, mibi animos admoummt, vt quainculta parumq; ter fa efie fciremifumpto quodam otio libero corrigerem.Mea ka' que pattesfunt.vt cum mihi tamgratos eruditorum hominum animos expertus fim , qui pro eo labore, alioqui tenui,gratias mihi non femcl habuerunt, de caïliganda Ma editione cogitem : turn vt rejpondeam hominum de me bene meritorum exfpeftationi, turn vt adolefcentum sludia quacwque tandem ratione iuuare pergam. Quod nego- tium citiüs tonfeeiffem,& akcri sludio matwajjem, nifi prof'Jfionis mea eoniinua cu- ra &lahoriofa contemio , in qua ceffatori tffe non iicet, me pene. omnino d fubfeciuis fludijs abiiraxiffet: nift, inquam ,me toto iam fexennio exercuijfet.Neque vero tam factie eil ei, qui noflra huim profeffionis munws fuflineat, animumad res tam variat dr multiplices applicare t quem certè magnum & arduum laborem ft qui tamfacilent tffe putant,vsber»enteradmodum errant.NuÜHsenim planb animm efl veladeó reftè d natura informatus.vt boe quicquideft,quod facere debemm ex officia, qui non mode agendo,verüm etiam cogitando poffit fuflinere. An vosaliam caujjam tfie vllampu- tatis,cur in tanto bonore,quo maxime artes aluntur, tam pami repertifunt baftenu*» qui in hae profitendi laboriofa contentione prodignitate ver fat i finti Non efl longè re» pttenda ratio-.funt enim omittendx voluptates,pratermittenda fludia dekliationis,lu~ dm,iocm,conuiuia,confabulaihnes omniu penefamiliarium deferenda:qua res vt pltt rimaardua £jf difficilis,in hoc genere homhes d labore honesloq; conatu fludioru humi nUatis auocat,& interdu omnino abflrabit.Non longè abiero,dicamq; boe iepore quod tacitm nuüo modo pratermitterepoftum-.notlra hac profefiio loge grauior eft,mag!sq; feria>qudmft*ffücari-vnquamautperciperepoflttnt, qui dolium hoc numquam volute runt'
|
||||
|
AD ALCIATI EMBLEMATA. LXXIII
|
|||||
|
*unt.Nutta ftquidem ars eïi digm hominU liberaliter eduati üuiio.cuim non aliqu*
cognitione oporteattinftum eum efle,qui munm hoc aliqualaude & bominum appro- b*tioneftts~linere meditetur. In quo ego docendi minere obeundoquanto magis in dies Pjoutltor, tanto etiam magis intelligo quam abftm d perfeèlione fummorum operum, "HiHtq; profeffionis dignïtate: vt quamquam vide/tr plerifq; nunc extra labom aleam pofittit aliqua mea indujlria & exercitatione, imó vero bominum erudiiorumappro- b*tione\tamen hauddubiè fateri cogar,me fundamenta,qu<e cogito, nondum bene ie- c'Jje.Et h<ec quidem quamquam veriffima efjeconflet ,J'cio tarnen quant imperitis & pirum cautk adolefcentibus arrideant exoterica potim quam acroamatica:quam pla- C{ttnt,non follertes & induilrij,non laborioft & ingenuidoflores , fed clamoft quidam *f intportuni ardelionesyVt etiam fumorumvenditores,qui audacia quadam impuden tl & intolerabilijuuentutem fibi deuinciunt, eoque nomine literarttmgloriam inftgni Huodam faflu complere non verentur.Quid enim nos,nos inquam laboriofi & induflrij, Ho» vbicumq-, faci fcbolailicaprobamuiïquia faiïum omnem pracludimm; quia ma- wtnns fludere vtilitati audientium quam voluntati; non pendemmab aura populari; "tic multor urn capitum bellua non obfequimur» Etbinc ill<e laaym<e,Auditores, vt temini mirum ftt, eur etiam lupiter ipfe,vt eft in adagio veterene quidem placere om tibut pofiit.Sed vna tarnen optimè faftorum con(cientia>& doclorum quomndam ho- winum de noliris sludijs grauijffimo iudicio fuflentamur atq\ animum coüigimm:quam 1u*m nihil ftt quod mepcenitere debeat,vt eorumhominum,qui ab euentu metiuntur 0mnia,fortunam incufare velim.Licet enim minimè gloriari pó{fim>vt ilk,cui mille S't- tHlit errabant in montibus agn&:neq; cantare audeamsqu$ -----folirus fi quando armenta vocarec Amphion Dircsus in A&so Aracintho :
tarnen mea ipfeforte content ns, ft fa* esl,ft lice^Auditores^icam ingenut: Non fum adeó informis:nuper mefn lntore vidi,
Cum placidum ventis ftaret mare.Numquam ego Daphnim
Cantando metuam,fi nunquam fallit imago .
$ed iam nimis multa de mexin qua nimirum commemoratione, vereor ne quis exiili- net me meas merces alknis nominibws veÜe carim vendere. Quod ft facio, mei planè '^nirnmemor^vtqui nafutishominibws me ridendumpropinem . Atne patiar vos ,"»c mnfatiatos difcedere,neve aberrem d fcopo,quem mibi primum propofueram,vt- 9"e vnoquaft fafce complec~lar,qutt haclenm d me diBa funt,qu<efo , sludiofi Adole- ipntes (vos enim iam alioquorjn quorum gratiam noflri hi labores inslituti[unt)qu<% '°>inqnam,noslri huius autloris antiquam doclrinam diligenter cbferuemus 0 exofcu e*nunpe ritiam iuris admiremw.eloquentiam confeèlemur: fuccinclum dicendi genus e°deni cum dottis hominibm confenfu approbemusivarietatem cenè gratijjimam iucutt ^'Iftmamq; venemur.cuim ftngulas easq; admirabiles virtutts ft penitiws intuemur, wtfaurum habemmnulloauronullisq-,gemm'vs conferendumimultoq; magis admira- wkrn,fi eins vniws felecJiffimas do8rin<e gemmas cum aliorum velcertè permultorum pofculis comparemm.ln quo Emblematum libello mea qualicumq; commentatkne il- luflr<indQ,nQnputQ me omnino male bonas horas colioca^e-.quAmqnam id diflum nolim% vt
|
|||||
|
IXXIV ORATIO MINOIS
vt cornicibus%quoi aiunt,configam oculos, aut me apud vos efferam impenftus, quod
neq; veflra dé me expeBatio,neq; mempudor vnquam pateretur.Sed boe vnum coth tendo-.excufetur^qutefo (idenimmihinonfemeldeprecadum) exeufetur,inquam,nimit0 adolefcentu meaferuor, qui iibellumquaft è nido implumëtVt italoquart& vt mmir tuïum fetum emitti permiferim: excufetur deniq; nimia fortaffe tarditas, qu# effècit vtnpndumfatii mibi facere potuerimtneq\ fupremam admouere mmum in eo diligetet cmendando, eoquod continuümmeammprdeHïonumpenfum abeo, quod'tamdit* mibi propofueram,me diutim auocarit. Sic enim mibi firmo quodam animi propofito ïiatuiyVt quamdiu milti liberè ac quiete verfarihacin Academia lictterit, efficiamtvt qui eruditis hominibus rationem mei ocij conïlare velim. Quid enim verear apud vos mèas bic fateri delkiastAdolefcentes optimi, Mufenofter amor Permefïïdes.
Jnquamm ftadio quamquam moleUo & <erumnarum pleno, boneflo tarnen & lauda' bilitftc me contineo,fmgulari Dei beneficio, vt müm vnquam fuerit adolefcens > qui me totoiam fexennioprofitentemde fuggeiluaudierit, cui tarnen modeftia commen- data fiticui bonesli cultus tui deniq; humanitatis liters, qui idem mibi ex animo non fuerit obfecutus. Nihil moror aliorum sludia & laboren Certè multos follicitudinunt plenosjper me liceuobleclentur alij c<ecis quibufdamcupidiuttbusialij fori iurgia con- feftentur,bi rei militari,aut mercatur<e faciundtê iotos fefe dedant,alij lucminbient,& opimafacerdotia vel prece,vel pretio,ftpofiintiducupari non defmant: Meverö primüra dulces ante otnnia MaCx ,
Quarura facra fero,ardetiti pereulfus amore >-
Accipiant, cceliq, vias Sc /idetamonftrent.
D I X I.
|
|||||
|
INDEX
|
|||||
|
LXXV
|
|||||||||
|
I N DE X
ÈMBLEMATVM IN LOCOS COM'
munes ad ftudioforum commoditatem
digeftorum.
Numerut prior ordinemEmblematis > alterfaginam denotat
|
|||||||||
|
7)Ra:fatio i.
4-- Infigiiia Ducatus Mediolaneniis; 9.
* Mcdiolaiuim . 18.
.»; Nuiiquamprocraftinandum. 23. DEVS SIVE RELIGIO.
4 In DeoJajtandum 16.
* .Sapientia h.umana,{tultitia eft apud Deum.
6 FiiftaReligio. 40.
7 Non tibi, fedReligioni. 46.
Qua Dij vocant.euiidum. 1. VI RT VTES.
i)L F I D E S .
* «dei Symboliun $6.
*° Focdera (,0. llSiIentium éj. ^Nonvulgandaconfiüa 71. l Nee quxftioni quidem cedéiidum 76-
j PR.VDENTIA. 4Confilio & virtute Chimasram fuperari,
lioceft, fortiores &deceptores. 81. J Vjgilantia & Cuftodia J8j»
16 Ni/pe, vgl pi [AM? 0.-7T19HV up&pa. rtunA
Tav tppzvav . 91.
TRy ma.pi@HV> T/ <T' t(t^ct; 74 pot S'tov éx.
irtKia^w j 102. 8 Prudente» . 108.
in ?ruc'ens rnagis quam loquax. ia
^Maiiirandum. iU.
■ In deprehenfum ïio.
£ ^"fïodiendas Virgines 121.
3 ^iiio prudentiam augcri. 119.
^Prudentesvinoabftiiienr. ijj.
* Hi ftatuam Bacchi. 15 8.
l5Gramen. 151.
IVSTITIA.
7 Nec verbo.nec fa&o quemquara l?dédum.
l8r »57. 2-^*n^cm tandem iuftitiaobtinet. 161.
,*£t,air»fèrociflimosdomari 167. 3l Ak3"3m refctendam ^*-
Abftuientia«f»0»w'£wV*/>*7»#*te. 17^
|
|||||||||
|
32 Bonis adiuitibus nihil timendum . 179.
FORTITVDO.
3 3 Signa fortium . 183.
3 4 'A'viftt xsu a.Tt(-)(d. 1 ?o-
3? Inadulari nefcientem. 193-
3óObdurandHm aduerfus vrgentia. i?8. 37 Omniamea mecum porto. 103.
CONCORDIA.
3 8 Concordia: fymbolum 207.
j9Concordia no*
40 Concordiainfuperabilis- nj.
41 Vnum nihil.duosplurimum poflè. n6-
41 Firmiflima conuelli non poflè. 219 S P E S.
43 Spcs proxima 224.
44 In fimulacrum Spei. 217.
45 In dies meliora 232.
46 Illicitum non fperandum. 23 .
47Pudicitia. 235. V I T I A.
P E R i I D I A.
48 In vi&oriam dolo partam. ij 9
49 Infraudulentos. 241
joDoIus infuos . 245 yi Maledicentia. 248 $2 In receptatores ficariorum . 251 3 Inadiilatores. 15/ y4Ei, qui femel fua prodegerit .alienacredt nonoportere. 2j8.
STVLTITIA. jjTemeritas. x6i.
$6 In temerarios. 264.
5 7 Fu ror & rabies. 2é8.
j8 Ineos,qui fupra vires quidquam audent. 270.
J9 Impoffibile. *7J«
60 CucuJi 2.7 j>
61 Vefpertilio , 279.
62. Aliud decoder» 281. <$~ Ira i8f, 64 In eum,qui Ilbi dammim apparat. 28? $5 Fatuitas. in« |
|||||||||
|
LXXVI INDEX EMBLEMATVM.
|
|||||||
|
rf«s Obliuio paapertatis parens. ij4-
SVP£RBIA.
67 Superbia 196.
«8 Impudentt'a. Jor.
6» flKltUTlO.. 3Of.
70 Garruliras. 311.
71 Inuidia ■ 3 16.
LVXVRIA.
71 Luxuria )»;.
73 Luxurioforum opes. jxf.
74TurauIus meretricis. 3x9.
7y Inamacores meretricum . 333.
7<f Cauendum a mererricibiis. 3 j fi.
77 Amuletum Vencris. 340.
78 Inuiolabiles telct Cupiditiis . 343.
79 Lalciuia . 348.
80 Aduerfusnaturam peccantes, 3 jj.
DESIDIA.
SlDefidia. \%6.
81 Defidiam abijciendarn . 3 60.
83 Infacilèa virtutedefcifcentes. 363. 84lgnaui 366, A VAR ITIA.
8/Auaritia» 3 <??.
86 Iiiauaros . 373.
87 In aulicos . 377.
88 Infordidos. 380.
89 Indiuires publkomalo. 381.
f o Iuauaros , vel quibus meJior conditioab extraneis offèrtur. 385,
G V L A. jiGuIa. 389.
511 Ocnieffigies. J?3-
f] In parafitos. 396.
?4 Paruatvi culinam duobus ganconibus non fufficere. 199-
91 Capthiusob gulam . 401.
96 In garrulum & gülofum . 403.
97 Doélorum agnoroina . 4oj.
N AT V RA.
518 Natura. 409.
95 Ars Natu ram adiuuans. 414.
Ico In I uu en tam . 418.
lor Inquatuoranr.i tempora. 42.0.
ASTROLOGIA.
loiScyphiisNeftoris. 413,
l°J Q^ia: fupra nos.nihil ad nos. 4x6.
i04ln Afttologos. 431.
lof Qiualtacontemplantur, cadere. 438. A M O R.
106 Potentiffimusaffeflusamor. 441.
J07 Potciuia Amoris. 447«
108 Vis amoris . 4jo.
ioi» Inftudioium captum amor-e. 4J.3
|
|||||||
|
1 lOtLvTtfat, id eft, Amor virtutis. 4f7'
iiiai/TtpM.Amot virtutis,alium Cupidinerö
iliperans 4^1«
niPulciaqiiandpqjamara fieri. 4^'
113 Ferè fimile exTheocrito. 4^?'
114 In itatuam Amoris. 473'
115 In obüuioncm patria:. 484»
116Sirenes. 487- 117 Senex puellam amans . 4S>5"
118 In colores . 49?«
FORTVNA.
119 Virtuti fortunacomes J07.
1to Fortuna virtincm fuperans. j n- in Panpertatem fummisingeuijs obefïè, ne prouehantur. Jio-
ixi In Occafienem . JJ)'
H3 Infubitum terrorem . sz9'
114 In illaudata laudantes 532.*
11j I n momentaueam felicitatem . 53 8»
ix« Exdamnoalterius.alterius vtilitas- 541« izy Bonis aufpicijs incipiendam j4/> iz8 Ninil reliqui 48»
12.9 Male parta.malè dilabuntur* 554-
jjoSenafper praïftó etfc infortunia }J7-
131 Remedia in arduo , mala in prono cflê ftfQ.
H O N O R.
131 Exarduis pcrpet'ium nomen. f64- 133 Ex litterariim ftudijs immorralitatcrr*
acquiri . 568»
134 Tumulus Ioannis Galeacij Vicecomitis*
j7r.
13 j Optimusciius . <fl6'
i}6 Strcnuorum immortalenomen. j8i-
137 Nobiles &generofi. 58f*
138 Duodeeim certamina Herculis. j?i'
13 y In nothos. eoo> I40lmparilitas. Éo3' 141 Indefciicentes . io6- 141 Aïmulaiioimpar. éo8- 143 Albutijad Alciatum,fuadentis, Ttde tu*
multibus ItalkisfciVibdacat,& in Gal-
liaprofiteatur . «ji» PR IN CE PS.
144 Prtnccpsiubdironim incolumkatem pro
cu rans. 61 . 14j InSenatum boni Principis . 618'
1 $6 Confiliarii Princrpuro . 61)'
147 Opulentia tyranni, paupertas fubiecto'
rum. <ji7»
148 Quod non capk Chriftus, rapit fifcuS'
630.
149 Principis dementia. $3 *
RES-
|
|||||||
|
INDEX EMBLEMATVM. tXXVll
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
rr0c,, RJ?spV.BLICA
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
179 Ex pace vbertas.
|
741.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
i7.
641. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
^'Refpiiblicaiiberata.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
SCIENT IA.
180 Do&os dodtis obloqui nefas eflè. 747«
181 Eloquentiafortitudineprasftantior. 7fi.
18* Facundia dilficilis. 758. 183 Antiqiuflïmaquacqjcommenticia. 760. i84lnfigniaPoetarum. 767. 185 Muucarn Diiscura: efle . 773-
186 Littera occidit,ipiritus viiVificat 7%°'
i87Di(fta feptem Sapientum . 78/. IGNORA NTIA.
188 Submouendam ignorantiam . 796.
189 Mentem.non formam,phis pollere. 803.
190 Diues indo<ftus 806V
MATRIMONIVM.
191 In fidem vxoriam , Si2.
ipiReuerétiam inmarrimoriio requiri. 817. 193 lufoecüditatem fibiipfi damnofam.8xi.
ij4 Amor filiorum . 814. i?j Pietas filiorum in parentes. 82.8. ip6 Mulieris famam.uon fbrmam, rulgatam eflêoportere. 851.
i?7Ïn Pudoris ftatuam. 838.
1^8 Nupta contagiofo . 841.
ARBORES.
199 Cupreflut. 848.
ioo Quercns. 8 2..
tol Salix. %1S-
lOiAbies. 8 $ 7>
lojPicea. 85?»
194 Cotonea . 8£i>
105 Hedera. 86;. lotfllex. 868. 107 Malus Medica. ■ 870. ig8Buxus. 873« ioj> Amygdalut 87J' iloMorus 879. 111 Laurns 881. iiaPopnIusalbs. 8S£, |
||||||||||||||||||||||||||||
|
If,T . V I T A.
IrjAnTUamhumanam- «4«.
* fl■ ■ « quandoquc falutem rcdimendam. t.._ MORS.
ict^Um Iaruis non lu^audum . «/4.
ijgjefMo»e& Araore. 6,7.
> jntotmofam fatoprasreptam. 6«i.
J 7 In mortem prarproperam. 663
IJS terminus . gé7#
* s Opuienti hasreditas. %71'.
,ï0. ... AMICITIA. Annemaetiam poft mortem duras. 676.
91 Matuum auxilmm. eSOk
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
61 Aiixiliumnumquamdeficien*. 6
l6i Gratia:
|
81.
6Si. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
HOSTILITAS.
jHlndetraftores. gai
*S Inatus impetus . g9J
x°s Ahquid maii proptervicinii malü.6<>8
7 Ineum, qui trucukntiafuorum perient
701. *
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
70;.
70?. 711. 714-
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
j ? A minimis quoqj timendiim .
'° Obnoxiainfirmitas.
7 r Vel poft mortem formidolofi,
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
j. , VINDICTA.
*7ili,ftavindiaa. _,g
^Iuftavltio. 7?ll:
'+Parem delinquenris & fuaforis culpam ef-
'Mlmspeecatjaliuspleclirur. 718.
76Infanigiadius. -,.'
178 Ex bello Pax, ££
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
KNDEK
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
LXXVIII
|
||||||||||||||||||||
|
INDEX ALTER
EMBLEMATVM IN ORDINEM
ALPHABETICVM DIGESTORVM.
|
||||||||||||||||||||
|
Numerus ptior Embkmatis, poUèïior pagin* eH.
|
||||||||||||||||||||
|
Defidia
Defidiam abijciendam
Diiïafeptem S.ipientum TSiues indoBut Doóïorum agnomina |
||||||||||||||||||||
|
Si. 3f*«
81. 36O'
187. 78;'
190. 8o3>
P7- 40/»
|
||||||||||||||||||||
|
ABies ïoi. 8/7-
Abftinentia a muncribus capiundis.
31. i7«. Aduerfut nntmam peccantes. 80. }f}> JEmulatio impar 14*-. 608. JEre qattndoque frlutem redirnendarn. tjj»
Albtttij ad Alciatum,fuadentu,vtdetumul-
tibu-s Italictsfe jubducat,& in Galliapro fiteatur. 14$. tfii» Aliquid mali propter <üicinnm malum . 166.
698- Alimpeccat,aliuspleBittty. 176- 7^8.
Amicitia etiam poft jnortem durans . 160.
676. A minimis quoq; titnendttm . 169- 70?.
Amorftliarum ■ J94. 814.
AmuletumVenertt. 77- 340.
Am)'gdalm. 109. 875»
A'vTtpa(>id eft, Amot virttttu. 110. 4/7.
A'v7tpaf<Amor virtutts alitttn Cupidinemfu~ perans. 111. 441.
Antiquiffima qutq; commentitia 183. 76J».
Ars naturam adiuuans . pj>. 414.
Auaritia 8 . 369.
Auxilium numqtfam deficiens. j6i. <s8i.
Bonu a diuitibas nihil timendum* 31. 179.
Bonts auSpici/s incipiendum. 117, 4 j-.
Buxtes 108. 873.
Captiuus ohgulam 97. 401.
Cauendum d meretricibtu 76. 336'.
Coneordia. 39, u0.
Coneordia infuperabilts 40. 113.
Concordu fymbolum. 38. 107,
Confiliarij ïrincipum. 146. 613.
Confilio &> virtute Chim&ram fuperari, hoe e!t,fortiores & deceptores. 14. 81.
Cotonea 104. 861.
Cuculi ga, 17 f,
C«7» /<* r## »0» luBandum. 1 4. dj 4.
Cuprcjjm i99. 848.
Cuflodiendas ■virgines ■ li. im.
De Morte & Amore Ijy. 6f7.
|
||||||||||||||||||||
|
DoBos doclis obloqui nefai ejffe 180. 747*
Do/ft** «'# 7«^» 5 o. 14i
Dulciaquandoq;amarafteri in. 4*^*
Verefimilè exTheocrito. 113» 4<?9'
Duodecim ceramina Herculis 138. 9 *
%'^pav aJ'aptt J'aptt. 168. 7°J*
Ei,qui femel piaprodegerit, aliena credi noff oportertj. 54. ij*-
Uloquentia fortitudine pnsiatior. 181. 7 J V'
Ztictm ferocijfimos domari 19. i67'
Ex arduu perpetuum nomen 131. 5^4*
Ixbellopax. 178. 737*
.£# damno alteritu, alterius vtilitM 11 **
J4I.
£#litterarum Radijsimtnortalitatem acquf
ri 133. 668»
Xxpacevbertat, 179. 74**
Tacundiadifficilit i8i* 75**/
Tat uitat 6j. a«>x.
R<!7d! Religio e. 4q<
yidei Symbolum g. yó-
Tirmijfimaconueüi xonpoffe, 41. n*?-
Fceder* 10. <o-
Vortuna virtutemfupemns. j 10. JI *
Furor & raèies . 57. ié8<
Girrulitas 70. 311«
Gramen. jg. ij-i.
Gratiam referenda/» )o. 171*
G"*«'« 153. SS*»
H"fe>'<* ioj. 86 f«
Ignmi. g4. jg^.
^f* lOfï. 8<ï8'
llltcitum non fycrundum. 4,6. 13 f
Imparilitat I40. 003«
Impojfibiltj j9. tjj.
Impudentia. eg. joi.
In adularinefcienttm \<. \$)>
|
||||||||||||||||||||
|
In adulateres ■
|
||||||||||||||||||||
|
ij/'
|
||||||||||||||||||||
|
*3'
|
||||||||||||||||||||
|
INDEX ËMBLEMATVM. LXXIX
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
'»amatores merctricum 7$. 333.
*n*nuimpétus jgf. 691-
'n Affrologos I04. 431.
'nauaros gé. 375.
» «M»ros,vel quibm melior conditie ah extra
net4cffert»r. 90. $%f.
waulicos 87. 377.
**icolores II8. 499.
^Oeolttandum 4- aé.
<* deprehenfum al. 110.
«»defcifcentes 141. 606.
«* detraSeres 164. tfsi.
y* *« meliora 4;. aj i.
** *««< w />«£/,Vo wafo 89. 3 81.
*e« , quifupr» vires quidquam audent.
8. 170.
** eum,quifièi damnumapparat.64. *89-
** eurn,qui truculentiafuorumperierit, 167. , , 701
yfacilea virtute defcifcentes 83. 363.
pfidem vxoriam 191. 81 a.
* frcHnditatemftbi ipft damnofam 193.
8ai.
p formofam fato pnreptam, ï$6, 66%,
y pattdulentos 49. a4i.
pgarrulum & gulofum. 96. 403.
* iüaudata laudantes 114. f31.
'yluttentam 100. 418. *njomentaneamfelicïtatem. !!. 38.
pmortempnproperam. ifj. 66%
f^fthos 139. tfocL
pobltuionempatrié,. 115-. 484.
* Occafionem m.. 13.
pparafitos: 93,. 39e. * Pudcris tfatuam 197. 838.
p luatuor anni tempora 101. 410. P reccptatores ficariorum ja. aji. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
luflavltio, 173. 71 tJ
tafcittia 79. 348.
I4»r»x Ui. 881.'
Litteraoccidit,fyiritlttviuifieat. lU,, 78a.
Luxuria* 71. 311,
iMxarioforum opet:■» 71 jij-,
Maledicentia.. 1. a+8.
Maleparta% male dilabuntuf. 119. 4»
Malus Medica 107. 870«
Maturandum\, ao. 116»
Mediolanum t. 18.
Mentem,non formam.pltu poüen 189. 803.
Mortts iio. 879.
Mulieris famam, nonformam vulgatam ejfe
oportertj. 196,. 831
Muficam Dt/s cur& ejfej,. 18 773»
Mutuum auxilium 16 j. <j8o.
Natura 9g. ^09
Nee qmflioni quidem■ cedendum 13.. 76.
Afo verba, net faclo quemquam Udendum * NMpêjWW^e^w''«srt7»f£pS'fiet.7a,uTaTai-
-■ vptvav « ld. 91.
Nihil reliqui , 118» 48..
Nobiles & generoft. 137. jgj-fc
Nontibi , fed Religioni 7. 4^
Non vulganda confilia iz. 71..
Nunquam procraHinandum 3. 13.
Nupta contagiofo. 198. 842^
Obdurandum aduerfus vrgentia 36. 198..
Obliuio,paupertatis parens, 66. a<>4, Obnoxiainfirmitas. lyo- 711..
Ocni effigiet. gj,., j^j,
Omnia meamecumporto 37^ 103.
Optimus ciuis. i^j. 76.
Opulentia tyranni, paupertas fubieüorum»
147. 6a7.
Opulente hureditas JJ9- <?7J. Varem delinquentie & fetaforis culpam effe.
174. 7af.
Paruam culinam duobus ganeonihus nonfuf-
ficere» 94- 35»^«
^**' 177- 73 4.
Paupertatemfummisingenijs obejfe neproue-
hantur. ui. jio,
hioScUi . 17., 101,
<piKa,\nia.' 69. 301,,
.P*Ve<t. ao}. 8j9..
Pietasfilioruminparentes.. I9y. . 818.
Populus alba au, 885.
Potentïa Amoris 107. 44.7,
Potentijfimus affeStus amor. 106. 441.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
*»'gladius ijs. 731.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
ijenntum boni Principis.
|
I4f. 618,
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
ia/T " Ducatus Mediolanenfis. 1. 9.
/,7" * Poet ar um. 184. 7 6 7.
,J"»«Ucrum Spei. 44. 7.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
firdidos
ftituam Amoru |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
*
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
88. 380.
114 473.
aj. 138..
109. 4/3.
lij- Ja9.
J6. a«4.
48. 1^9«
71. 31e.
Ifi. «4fJ.
73- 543-
<fj. 18 .
17a. 71S.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
fe
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
lJr'°fi'm captum amore
t Witum. terrorem ? te>nerarios hH?f?rt4tm dolo partam hu-"/"* hHmanitm
j^abïles telo Cupidinis . *"?* vbidiSa
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
lJr&fatioin Emblemata
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
LXXX INDEX E M BLIMATVM.
|
||||||||||||||||||||||||
|
frineepsfitbd'ttomm incolumitaum precuras
/44- 6is.
|
||||||||||||||||||||||||
|
Semptrpr&fto ejje infortunilï
Senexpuellam amant.
Signa fortium-
Silentium
Sirenes
Spes proxima
Strenuorum immortale nomen.
Submouendam ignorantiam
Superbia
Tandem tandemiuftit'taebtimt.
Temer il'as Terminus ^^^^^_
|
ïje»
117.
33-
11.
lier. 4*-
13 * 188. *7.
18.
SS.
i;8. |
|||||||||||||||||||||||
|
1S7'
49S'
183.
6S.
487.
2*4»
J8i.
796. 196. 16%. 161. 667. 134. 1
31».
714. 179. 281. 8J.
xij.
SOf.
450.
ij*.
|
||||||||||||||||||||||||
|
63».
111. 108. y;-
tig.
;i.
4ié.
458.
148. il*
641.
191. SSf.
*17- |
||||||||||||||||||||||||
|
Principis dementia
Trudens magis quam loqmx Irudcntes Prudente* vino ttbSiinent.
fudicitia. §}t/a Rij vacant, eundum
GJutfupra nes, nihil ad nes. G^uercus. ^L^^ |
149.
19- 18. M-
47- 8. 10?.
200.
|
|||||||||||||||||||||||
|
§luialeacentemplantur,eadere. tos
Gktod non capit Chriilus , rapit fifcus. 6$o.
Hemedi* in arduo,maltt inprent effi JLeSptblica liberata . Ijl.
Heuerentiam in matrimonio requiri .
817.
Salix 201. Saluspublie* Ijo.
|
||||||||||||||||||||||||
|
Tumulus loannis Galtacij Victcomitis,
S7*--
|
||||||||||||||||||||||||
|
Tumulus meretrieis »
Vel poft mortemformidolcfi, VeSpertilie ■ Aliud de eodem.
Vigilantia & Cuftodia, Vino prudentiam augeri Virtuti fortuna cornet. Vis amoris |
74-
171.
éx.
<2.
H'
J19.
IOg,
|
|||||||||||||||||||||||
|
Sapientia humana ftultitia til apud Deur»
Seyphns Neftoris 101. 41J
|
||||||||||||||||||||||||
|
Vnum nihil,duosplurimumpoffe. 41
|
||||||||||||||||||||||||
|
CL
|
||||||||||||||||||||||||
|
I
|
|||||||||
|
CL. V I R X
ANDREAE ALCIATI
IN'ilBRVM
E M B L E M A T V M
PKJEFJTIO
A D
CHONRADVM PEVTINGERVM AVGVSTANVM.
"V\V M pueros iuglans> iuuenes dunt tejferA fattit,
"*^ Detinet & fegnes chartuL\pitta viros i Hac nos fesiiuis Emblemata cudimus hor is > Artificum illuBri Jtgna%fa$a manu:
VeJlibus vt torulos, petafis vt figere parmas , Et valeat tacitis fcribere quifque notis.
At tibi fapremm pretiofa ncmifmata Cefar, Et veterum eximias don et habere mantts;
Ipfe dabo vati chartacea munera vates, Sltt£ , Cbonrade , wei pignw amorts habo .
C OM M E NT ARII.
|
|||||||||
|
exhibert valeat. Citer urn potentiffimtu iU
Ie Cifar,Germanorum Imperator, te donet pretiofis numifmatibus, huiufcemodi fpe- cies éf imaginespr&feferentibut, veterum olim artificum mira induftria elaborafts : Ego enim vates tibi etiampoets, carmin* folum ,piéfos & chartaceos mitto libellos, fmgularu mei erga te amorts certijfima pignora-j. Pkoponityr hoc cpigramma
vice pra:f"ationis,qua (iium libellum Em« blematum confecat nobili Viro Chonra- do Pen tingero.Snmpta autem cft quadara imitationeex oratione Ciceronis pro Ar- chia poeta , vbi illc fic argumentatur : Q_uareqiiis tandem me reprehendat, aut quis mini in re fuccenfeat, R,quantum exteris ad fuas resobeiindas, quantum ad feftos dies Judorura celebrandos , quan- A tam |
|||||||||
|
HA N c eandem p rsefarionem edirio
StocKliameti habet foltitaoratione, 'n hunc niodum : S^updpueri nu ei bus ludendu tempus te-
rere , iuuenes cubu vel alen ,grandauiores vero defidiofi viri f&penumero chartarum lufufaüereföhnt:iknos animi etiamre- creandi caufa , & fuccifliuu quibufdam horis in Emblematibus hts componendts, 1ST) peregregijs artificum imaginibu-s ador nandu infumimus. Vt qttüque ea veftibut (vehtti inauratos, vt föhnt globulos) aut ttiampilèts feu galens ( % tfit nitidafcu- *Mt* in hunc modum exfculpta) ornate in* firere,fciti & venufii adapt.trepojft: atj; ' f-'*"2 Per iftiufmodi charaéleres veftigict, &flgumtos modos,s.nigmatam inflar,pul- tra. quzque commo,jflrare,etplane,velfine vu* verborum litterarumq;ferie facih |
|||||||||
|
Aridreas Alciati
|
|||||||||||||
|
tum ad alias voluprates , &adipfam re-
quiem animi & coi'porisconcejitur tem- poris : -quantum alij uibiumtfiitempefti- uisconiiiuijs;quantum dehiq;alea:,quan- tnm pilaeuantum mihi egomet ad hijc ftu- dia recolenda fumpferolPrirnó? itaq-;: Au- t«r fuum ftudium laudat ex dfffimilibns: occafionêm huius opiïfculi canfcribendi aperit , defcriptïonem Embleiiiatis, eiu'f- demq; vfum ac finem ponic:& ad extre- «uim amico homini accitóo Chonrado idem fuum ofufculum modeftè com- mendat. AbChonradvm.] De Chon-
radQ ijloPcutingerd; ctfj hoc opufcuUtm «licatiim corrftat,tar.tum'ea dïcam & huc leferam, quxfcriptorum noftri temporis leclione confequi potui. Andrcas Cratan- der in Epiftola qiiadam , quam editioni omnium Ciceronisoperum pixfixit, hxc habet:Chonradus Peutingerus, eximium illud Auguftanorum Vindelicotujn de- cus & fpecimen , qui cum incomparabili au&oritate, quam in gnauiter fuftiriendis molibus Reipubl. magna nominis celebri tate adeptus eft ,egregiam humaniomm ftudioruni peiitiaro couiuinit. Proqui- bus quo animo depugnet,vd inde fatis ap. paret,quöd mihialiquot Ciceronianarum orationum reliquias , & vcHerauda; vetti- ftatisexemplaria tranfmifit, tanquam au- jiiliatricescopias, &c* Hsc quidem ille . Sed expreftius Henricus Pantaleon Pro- fopographiac patte j.eiufHem Chonradi vitam Jaudeïque perftrinxit. Sicautem ait: Chonradus ille Auguftx Vindelico- rum ex honefta fafriilia natus, & inomni genere virtutum ibidem edticatuscft. Is cum feliciingenioeflet pïxditus, a teneris annis literis jncubuit, & in primis legum Ieclionidiligetem operam impendit.Hinc faftum, vt Iuris Doclor omnium accla- hiationecreatus fuerit Accedebantmultx heroica: virtutes,& rerum agedarum dex- teritas, Itaqtiepatria» vrilis ciuis, & fin- gulareornameimim exritit, atq; a Maxi- miliano Cxfareinter fïiosconfiiiar'ios co- optatusfuit. Qnjneriam lninc Erafmus Roterodamus pliirinilim ob eruditionem dilexit,& interfumnios amicoshabuit. Sciipfit is anno i $06. Sermones comiiua- Jes, in quibus mukademirandis Germa- nixantiquitatibusreferuntur.-pranereade geiuiurn quanmdam emigtatione Epito- |
|||||||||||||
|
lïjen ,qux Procopio, &alijs hiftoncis i»
editione adiecta Erat euim .Chonradus rerum atuiquarum fingularis xftiroator, qui eiufmodiindagaie,& pofteris propo- nere magna deleftatione erat folitus:tan- dém arratcoonfectus obijt, & apnd ftios honorificè fepultuseft. Haóienus Panta- leon, qua; omnia pene m'ihi videnturfum- ptaex iS.Epirt-Eraimi.quam ad euridem fcripiit.Pixtereaquifnani fuerit Chonra- dus Peutinger , nemomelius Beniardino Trebatio Vicetino expofuit. Is enim an- no; M D X V. Peutingero inferibens ver- fionem fuam Hieroglyphicorü Ori Ap»I- linis,hxc habèt.-Antiquitas ipfa nulloma- , gis gaudet alumno . Romani au tem Ca:- fares quem alitim maliut curatorem?noi» tibi eorumgefta cognouirtè fatis,eos ipfos fignatos om nes in chartis , xce s argento, folido auro d«monftras;& quod viui nou potuerunt, mortui adepti fuut, vt eodem tempore &iuucnes , & fenes , & in omni aïtate quales fuerint confpici podliit- 5ed & ipfï Romani duces, quod non fecundo perierint, tibi acceptam referunt: tu eo- rum Epigrammata colligis vndecunque, &iam vetuftatecol!apfa , dimidiata ferè re^ituis.acdas, vtpoftquam in marmore nequeunt.in chartis legantur- Hscille. humpueros.] DilFimilitudine (hum ne
gotiüm cum aliovum otioconferens, tria lufunm genera totidem xtatibus apta po- nit,exadumcT:o tempore,que hoc opufcu lumfcripferit Pueri Hucibus deleclan- tur:hincque vulgo trita prouerbia,ReIi» quere nuces : Nunquam a nucibiis rece- dere.-Nucibus indulgere: &,Ad nuces re dire:id eft, femper pucrum efl'e Adole- fcentes & iuuenes tedèra delecffantui , quod eft aleatorutn.Segnes autem,qLiique corporis motum refngiiint, chartulis pi- «ftisobleftantur.iiftautem hoc loconotan da clegansgradatio; pueri, iuuenes,viri, lugtans^\ Nux.Macrobius lib.j-Satür. Nu*'
c.l8.inquit:NuxiugIaiis,fecundurH non- gin*1' nullornm opinionem,a iiuiando,& a glan de di£la exiftimatur- C Baffas vero , in lib.defign.Terb.hoc refert: Iuglans arbor difta inde eft.perindeac Iouis glans.Nam id arboris genus nuces habet.qu? fuut lua uiore fapore , quam glans. Conftat fa- nè prifcis 'illis temporibiis , antequam mortalium genus ad delicias fel'e lu- ïiimque coBuetteret, maximo in honore glauden
|
|||||||||||||
|
Argumé-
t im pr&- fatiouu , |
|||||||||||||
|
'III.
|
|||||||||||||
|
Chonra-
tliu Teu- tlnger. |
|||||||||||||
|
Emblemata-» i
|
||||||||||||||
|
nv0o{, cnbus , «T8TS Kvütfav, qnod fa»
cillimè prouoluatur,& quafl fèmper ia capurfaliat- Is enim cum eft iadus,quam in partera Micubuit.imröotam habet ftabi- licatem: vt fuut officula, punótisquibui- darn diftinda, qiixin fritillum feu alueiï iaciunt 0; T&vhifyvjts (vt Diomedisver- bo vtar) id eft,tabliz»ntes, de quibus hoc loco fermo.Hunc teiTèrarum lufum mul- ti magnoerroreeuudemcum talorum feu taxillorum lufu exiftimant. Eft enim ta- Tatti* lusproprieoffis genus in articulo pedis, quid. ventre emiuens.concaua in vertebra, liga- tum folidiffimis neruis , quadratum for- Haa,altera parte concauum,altera ferè pla num , eftq.; in pofteriore duntaxat fuffra- gine, minsjuani in prioribus pedibus jnee eft hominiaut alijs animalibus digitos ha- bentibus,nec foiidas babentibus v'ngulas, iedtantum bifukis. Hoc genere ofticuli lndere vcteves confueueie,non tamen eo- dem modo,qno ciibis feu reflcris ludebat; difFerunt enim hi lufus nomine, forma,Sc iaelu , addo eriam imientore; Nam cubo- Talartff» rum lufus Gixcis dicitur kv0ha, tajo- & tsfferx rum verö Ariftoteles i.Rliet. «.$pa.yó.hi- rü lufuf., Giv vocat:illi fex lateribus conftabant, hi dwerfi* autem quatuorrin ludendo teflèris vteban tur tribus, talis veró quatuoiiteflèrarum inuentionem Lydis attribuunt, Palairiedi fcilicetapud Troiam , talornai Nauctatt c.uidam Aegyptionim deo-Hanc quoque difFerentiam animaduertit Cicero in Di- uinat.Quid eft enim forsJidero propemo- dum quod micare,quod talos iacere.quod tefteras. Et ex eaobfèiuationeMartialis: Non/urn talorü numero.f ar tcjjera, quüfit Maior quam talu aleaf&pe mihi ■
Vide; de lus Macrob- lib. i-in fom-Scip. Gelüumlib i- cap- io- Ceel. Rhodig.Iib. 20.cap. t4& 17. & -Budajuiu 5.de AiTe.. Dttimt] Remoiatur,& a feujsnego-
tijs abftradtos renet. Segnes.] Virifégnes diciitur tardt.igua- SeZnK'
ai.fterileS, quafi fine igne; lïcutè contra diciiutiir atdeiueSipio fokrtibus,diligen- tibus,& omnis morx impatientibusrkgni tïem ïianiq; parit frigidiras , qux in feni- bus vt pliuimum donïina[ur,maxime ac- cidentibusluimoiibus. Nota hoc locoar- tifieium Alciati, qui vno epithetoduasie- liquas aïtates comprehendit , ijsqj lufum chartariim att.ribnit, viris nempe ociofis & ignaiiisjttiir) etiam fenibusdecrepitisSs A i inibc- |
||||||||||||||
|
gjaiidem füiflè,'vt «|n« fola itmplici vita;
atq; innocua: prxbebatalimenta . Quare cum hunc ftuctum egregiuin , ipfamq; arborem Deodignam exiftimarenc,deco- rareeum digna appellarione völentes, iu- glandem , quafi Iouis glandem nuucupa- uerunt. Cloatitis autem Veniusinlib-a Gr?cis rraclatorum,ita memorat.-Iuglas, di.praiterrnifluin eft , quafï diiuglans, id eft, A/oV Q&hcLvot- Hanc Gra;ci obexcel- lentiam etiam bafilicam vocanc. luuenes,] media; ajtatis homiues . Ser-
uius enim Tullus Rex Romanorutn,tefte Gellio.anatesdiuifit in pueritiam, iuuen- tutem,& fene&utem.Quod idem fénfiflè videtur Ariftoteles j-de Anima , vbiin* quit: NeceiTceft omnequodgetieracur > augmenciim habere, ac ftatum , & decre- jnentum. Commodius tamen nos cum Auicenna & mediconirn fchola anates onines in quatuor ordines digerimus, ita tamen,vt quofdam alios fub fe politos ha- beant gradus . Aetas prima eft adokfcen- tia.ad ammm fcrè producfa trigefimüm: fecunda vcró confiftentiauiuncupata, vel vigoris,auc pulcritudiuis , adannum ferè quintum poft trigefimüm :confequitur indediminutionis occnlta: tempus, qua: fenectus appellacur , ad ammm fere (exa- gefimum Subeft nioxsetas, qua:adma- nifcir urn nos interitum pra:cipites agit; in qua , qui diutius perfeuerat, dicitur vü{j.pa.is /VwA/£,id eft,nymphis»qiï£iius- Gradus aeiatuna minutiores vide apud Auicennam i. i. cap. de complex- Gale- mim 3-Aphor. com.17.30.31.& f.Apho» rif.com.79. & alibi. Sciendum vero,a;ta- tum commenfus non vbiq; neq; femper lüberi eoidem., led euadere diuerios pro couftitutionis ratiene>aut fexus, vel etiam regionumac terrarum fi tus,cceliquoq; & victus temperaméci,& aliorum plurium, vt probè monet Galenus 6. de fanitatis regimine Dicitur autem a:tas media iu- uentus,& in ea conftmiti,iutienes,aiuuan do,quod ea a:tas maxiaiè apta fit ad labo rem tolerandum . ____Neq; enim robuftïor ttas
Vüit.nec -vberior, nee qua, magts ardeat
vliet*. Teffera.] Dicitur tefièra , quicquid ex
Om.w parceqiiadrattim,eft:eftq; corpus ex «x lateribiis a:quali latitndine planitie- tüm per quadratum , a Gra:cis dicitur |
||||||||||||||
|
Hlfio.
|
||||||||||||||
|
"ik
|
enes
|
|||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||||||
|
imbecilbbns.
Chartul* piSla. ] Lufus chartarum :
htine Volaferranuslib.19. Philolog.noui- tiuminuentiirn efïêfcribir, dignumfanè. ludicro hoe noftro tempore. Ftjïiuu horu,\ Diebus genialibus & fe-
ftiitis, qnibus animum remirtebam 3 feuq rioribus legiim ftudijs ; Vehfejl'iauhoru, fubci.liio tempore . Sic enim M.Tulliusi cuni diesaliqui dabqurarad rufticjdum, vtetiammim dantur iuftitiomni dies Se- natönbus.ad eorum numenim accoromo dabatiqu? fcribebat.teftiseftipfe r.de Le- Mera t o S''JUS- Sumpfitautem hóram pro die, t. f imitatiis Virgilium,quiait; ^^.Nunquam fe craftinafttlle?
Hora ■ Ima ipfum Cicerouern 1. in Verrem :
Hic ru forraflèeris diligens, ne quam ego horam de meis Iegidmis horis remittam. Vbi Afconuis.-mire horis dixit . eum dies fint pi 11 rimi. Et vereLesprajtereahoras ge- neraliter dicebant,more Gracorum. ZtnbU-. Emblemata. ] Dicitur Emblema *tto ma^uid, 7«ipgdcKKa, quod eft', uiterfetQ.Sunt e- nim emblemata, vt fupra etia innuimus, ornamenta exemptilia , qua; ad placitum vafis argenteis.aureisve tolli & reponi pof fuut, qnaiia funtfigilla, variaque, vt flo- fculorum. /ie Sc rerumaliaruni fimulacra affabrè cslata, vel depifta. Sicaccipitur id nominis a Cicerone primiim, deinde Vlpiano- Exl'bris enim Iurifconfiilta- mm didicimus.nihil aliad emblema effè. l.cqm aurum,<S idem Celfns,&l.pedicii- lisargenteis- §.j.fF-deauro& arg. leg-Ea vol,cum peregrina eflèt, Sc R omanis au- ïibus rto.i fatis nota.Tiberio Caïfari mini- mè placijit, vtpfincipi, qui patriam lin- gnam prxferret externs Qu_amquam enim,ait Suetonius,Gra:cofermoneprom- ptus eflèt, non eft tarnen nifi opportune Tffus ; abftinuitenim, fedinfenatu maxt- mè:adeó qnidem, vt monopolium nomi- natiinis, venia-m prius poftularic, quörl fibi^verbo peregriuo vtendum eflèt.Atque etiam in qnodam decreco patrum , curh fy/2M)y,n recitaretur,vocem cómmutan- dam cenfuerir, Sc pro peregrina R oma- nam noftratém requirendam : anr fi non reperiierur, vel pluribns,& perambiturn verborum rem enunciandam-Idem in Dia nisepitome , Ethax qnidem ille. At nos Embkmacis vocabulum retinemus,vc iarr» |
||||||||||||||||||
|
receptum vfu,dignumq, Romana ciuita-
te: eft enim venuftum & elegans, imó fi- gnifkanriffimiim , Sc ad hanc imitationis materiamappofitiftïmum. Nee modo va- imbU-, fisadbjbenturemblemata, led &alijsre- ma t'1' bus,cum triplici tarnen nominis diftinctio tlex; nejiiam ea,qua;in parietibnsfiebant, ver- micnlatafeu mufxata dicuntnr; quxin lignis,fegmentata;qua;in pauimentis, tcf- iellata.Interim tarnen ha;caliquando con- fundiintiir. Dehocinfuper vocabulo plu- ra Budauisin Annotat.ad Pandecl:. & ele- ganter Criiiimslib.ii.c. i.dehoneftadi- Kiplina . Cudimftsi] A fabris,aurificibus,velalijs
fciilptoribus ttKfaiyspia, cui, meo iudi- cio.coniuniftacft eïpaveïa., qua facilitarein fua in his emblematis com ponendis often- dit. Significat enim te horis genialibus ha;c lepida carmina conferipfidè , endere verö feruile eft & magni laboris opus: Hincmihi hand probabile fit, Alciatum temporeillo,quo relaxationem a feuerio- ribtis ftudijs captabat,grauiori labore ani- mum fatigare voluiflè . Sic & nos Ger- maniiocanfolemiiSjdum pogtaftros illos, qui omnibus imploratis Mufis,& toto He liconeaccito, vix vnum autalterum ver- fum exinrimis. ingenij penetralibus extor- quentjCiidere verfus dicimus, Vers fchmi denjfumpta a fabris ferrarijs metaphora Artificttm&c] Hic verficnlus defcri-
ptionemcótinet Twe^iSAo/xaTaif.quade re iam fatis diximus. Sed hic aduerte ma- terialen! cauiam. lltujhi,] clara,celebri,nobili. Sic dici-
musilluftria facla, illuftrisfama, illurtre |
||||||||||||||||||
|
domicilitim, illuftres viri.
|
Emble
|
|||||||||||||||||
|
Veftibm-vt torulos, ] Finalis caufa em-
|
||||||||||||||||||
|
blematum,& vfus, Conferenthasc èL<pava,
|
matu
|
|||||||||||||||||
|
01
|
||||||||||||||||||
|
nti f
|
||||||||||||||||||
|
figna,vt ornamenta. qua:dam vafis, vefti-
bus,pileis, xdium parietibus,aula;is,fcne- ftris poffimus apponere: vtqj ingeniofi ho mines tacitis quibufdam notis, & quafi hieroglyphicis Iitteris animorum fenfa exprimant. Morisfuit Alciacia;tate , vt veftibiisaftiierentnr, vel in ima fimbria , velinmanicjs, vel in thorace, imagines & ingeniola difteria , vt videre pqflumus in piiSuris Ducum & Imperatorum eius a:ui i &apparetinfolidisaureis Ludouici 5fortia:)& aliorum. Etquidem Ludoiiicj Ludo^1' illudfuit non admodum vulgare in hoc cus $1 genere,qtiodantiqnalibercateperftringit tin- MatchaHis |
||||||||||||||||||
|
Emblemata».:
|
||||||||||||
|
Matthxiis BolTti$,ineptftoIaad Iacobtim
Comitem Purliliarum : Itaquoq; & Lu- douicum multiputantpcenas mifericordi- tcr , Scdiuinitusdare.quo fefe exploret atq; aguofcat.qui fupra humanoserrorcs, fe tantxmeutis cxcitati obftrinxerat, vt hiimanaatqj diuinaiuxtadeluderet.Nam pre pulcro & regali nominc (Ludouici) Manrum Vocari,& proclegantiforma pin gi nigerrimum atqne terrificun» fefecit» inuerten tèm-manu orbem terrarum,& cir ca orbcm hoc a:nigma infcribi, qnod eft Dei folius andere, FACITÓ V E- 1IM; qmrm fuiflèt ei fatins dicere; FACIT O po(Tim.Ha:cille.Extatetia nunc Pataui; in templo auguftiffimo D. Antonij, propeoftiumiacrarij interalce- ramanrarum & parietem,imago virimili- taris , incuiiis inanica legitur patria lin- gua.TV DIRE\ E MI FARO1; tndiceSjatego faciam:c]iiod planè thrafo- nicum iudicat Dn. Pignorius.Quid fi po. tuis.fubmifle & modeftè?ad flgnificadam promptam obedientiam, qiam miles fuo duci debet, ac fi diceret:tu impera, &di- öum factumq; puta ? Sed nihil affirmo |
||||||||||||
|
ficatione dixit Plauttts.eoruhii ttireuï fub
petafo . Et fortè Alciatiis hic allufitad Magnatum morem noftri temporis » qui in famulorum veftibus folent addere to- rulos holofericos diuerfi coloris.quam fit ipfe veftis:veluti fph?rulam depiiftam ex» tantem.vel mundum.vel globulum , aut Iaccrtum,& iTmilia Feta/is.] pileis , galeris, &c Petafum , Vetttfw
Arcadicum pileum figniftcatione prima- quid, riaelTe , didici ex HeTychio. vérttrof T» tm i<p>ÏGa>i>ipop>ifjt.*. tic cuim legendum in HeIychio,non <ppóvnfjt.et, vt ia vulgatis. Suetonius ait, Auguftum nou nifi petala- tum, hoceft.velatocapite fubdiofpatiari folitum . Certè&Poètarpetafatum Mer- en rium faciunt. ld nominis a imóa/vv?- cbat, pandere.vel exteiideredeflectitur : quod pilei genus galero non abfimile vo- lunt.Prndentius %■ inSymmachum: Nee petafo. infignti potemr Laced&mo- ne capta
Mercurïus fentare feta* de clade puit- prat. Aliqui tarnen fcfoli hoc nomen a verbö Grasco irreiay.cu , quod eft volo , nafci volimt, idq; pro calceamento Mercurij , hoc eftjtalaribus perperam funt interpre- tati, cum iJJe apnd PJautum in Amphitr. dicat:£f>;« hot habebo -v/q; in petafo pinnu-. i/K-jnon refpicieines ad ea, que alibi apud eiindem Plaiuum,nec non apud Poetas & Hiftoricos legiintur. Vnus locusex Sue- tonio iam adductus fatisfacit,fi enim Au- giiftus folishyberni impatienserat, caput tegeie, non pedes debcbat: nam nudis pe- dibus per frigus incedere.autegentiflimi, autinlaniilimihominis videtureflè. Huic rei quoq; (ufFwgatur Suidas.cum inquit: 5reT«o"0ï «JW ü<pó,?[/.a.To{. Emppt^dr- rav S'pAKoVTl T&ve/AoQériiiTav èBiwAtetV MTé-etS ■^■Keiovd.f, ygi ■^travtts, &s d<wo- zviyïvcu iv ra Searpej . Vnde liquido conftat petafum nonellè cafceamentum , (ëdcapitis velamen in modum pjlei ; vel ctiam [/.trcKSopiKois , quiddam in galeri formam atdificijs fuperpofitum , vcapud PliniiimNat.Hift.libjf. Figere.] affigete.applicare, afTuere. Vn-
de miliriaomi(ia,rniiiresarma figeredice- bantnr , quiaea in templisfufpendebant, Tel parietibus affigebant. Pttrmat,] Paniia feu turn brcue peditïi, Farmat-i.
peltaetiam dicla a Plinio , quamuis pelta Veltx-> . A 3 pro- |
||||||||||||
|
',
|
ttc- Contra tantum Céfiarem.Io. Villanus lib.
|
|||||||||||
|
lo.Hiftor.Flor.cap.fio.de Caftruccio:Per
Jeggiadriae grandigia fece vna roba di fcia mito cremisi.e dinanzi al petto coii lettere J'oro chc diceiiano : EG LI E QVEL- LO CHE DIO VyQLÉ; enellefpal- ,,,. ledidietrofiniile;$SI SARA'QVEL- /' LO CHE DIO ?ORRA'. Torulos au tem appellat eminentias quafdam in ve itibus,corollis,& a'ijs fimilibus Cicero in Oratoreperfeélo , de mediocri genere dicendi loquens: Addir.inquit, aliqtiosvt in corona toros , omnemque otationem ornamentis modicis verborum fententia- rumquediftinguit. Suntitaque torulij ornamenta ex auro vel argento , que, pe- tafis,id eft,pileis,aut pcnulis.veftibiisqtie adijci folent. Palam eft illud ex Am- phitrnone Plauti: Turn meo patri autem torulut ineritauremfubpetaJb.Ybi Com- mentatores , atq} Autor Thefauri lingua; Latina:,fbrtaiïe non intelügetites, quid fit h'c torulus, (egendüm cenfent, trocnlus: eó quod torulus a torus ducatur>dimiim tuiaforn)a,idelt,panuiS torusSed Plau- ti locumdefèndentes.tori torortini,figni- ncare dicimus caruem exranrem in bra- chijs hominuni robiiftorumsinqua figni- |
||||||||||||
|
Aadrea? ■ Alciatï
|
||||||||||||||||||||||
|
6
|
||||||||||||||||||||||
|
propriè dicatiit clypcus Amazoimm > in
mociuin Lima: recuriuis. Virg.
Ducit Amaz.on.idu lunatu agminttpeltu.
Nonius in diftionibus Parma, & Veles.
Mariialis;
Hacqu&fape filet- vinei, qua vincere r*rb,
Parma tibi fiutttm pumilionu er at.
Parma, inquit Varrode liiigua Latina, dicitur, quod a medio in omiies pattcs par.Alexanderab Alex-S. c- n. Intclligic autem Autornureimosaureosgrandiores» velargenteos inauratos,gemmasq; exc'fas vel ihc.fasaiuoiiJclu(as,qux omuia ad pe- taforum ornattim transfèrri etiara mine folenc, Et tacitis valcat fcribere qustq; notu,]
Nots hic Zifra: funt, de quibus lo. An- dreasPalatius, Iq. Baptifta Port»,& aüj j Sic quoq; fehabent Aegyptiorum Niero- glyphica, vt etiamnum hodie fynibolaea, que^rmisjfcutis.fignismilicaribusj&c?» teris id genus apponifolcnt. De quibus lepiduni 3c eruditum fcripfic Dialogum Paulus louiiis. Nos in noftro Syntagma- re quxdatn adduximus.Tacitis ttotis fcri- |
||||||||||||||||||||||
|
Graierum.-neq; tu pejjima. munerum
Vertes, diuite me fcilicet artium , §}uas aut P»rrhafiu4 jftnlit, aut Sc opat, Hicfaxo, liquidu ille coloribm , Solers nunc hominem ponere,nunc deü, Sed non htc mihi vu:non tibi talium Res eft, autnnimus deliciarum egens. Gaudes curminibm .- carminapojfumut Donare,&pretium dicere muneri. &c. Huius autem dillimilitudinis hxc mi- hi videtur germana fententia: Po (Turn ego tibi.Chonrade, Erablemacum quorüdam filuam Si cumulum ex veterum aucto- rum bibiiothecis aggregare : at magnus Imperator (cuies a confilijs) poteft tibi commode & niunificè fuppeditare vete- rum artificum ïnanuprecia.ftacuas , iraa- ginesingeniosèpiclas, folerter expreflas , fculpcas,efFormatas: ipfiflimas.inquam , imaginesjuoii pic\uram quandam nudam aut defcripciooem , qualis mea hare eft chartacea. fretiofa nomifmata.] Donaria , qualia
boni principes conferre folen toptimis & fidirtirais confiliarijs.Pignorius non dona- ria, fed retera numifmaca iiiterpretatur > Cajfates (yt ait Trebatius) fignatos a;re , argentOjfóJidoauro . Dicimus autem nu- mi(ma & nomifma, <&to tk vó^s, a lege ; quia cuni ante pe reu (Turn numifma vti permiuatione homines folerent, lege vfus nutni introductiis eft. C<c/»r.] Maximilianus Imperator,cui a
confilijs fuiftè Peutingerum paulo ante meminimus. Et veterum eximias donet habere ma-
ntti.] Tabulas &figna antiquorum artifi- cum intelligit. Artificum enim opera ma- nus dicuntur- Martial.lib.i .epigr-iip.& lib-8 epigr. 50. Soltu Fraxiteles,manus Scopaq; ■ Idem:
Mitoruh&cma ;ut eft,an Palyclete tnaf lpfedabo.] Ta vrpi7rav,in Iibro Poetico Poetarconfecrato-Non enim modo viden- dum quid,fed& cui des. Seneca De beue- ficijs: Vidcnemittasraunera fuperuaca- nea.vtfceminajarma.ruftico libros,& ftu- diofo retia.ld enim eft, ac fi ca-ni des pa- leas,& ofla afino. Sic Martialis 14. lib- fed non eodem tarnen fenfu: Non funt munera qu& putaspuellat
Cum donat vQcuctfpoeta charta Idem lib-feptimo: Dimtibuipoterisi4ufaf,elegosq;fonantes
3diftere-t
|
||||||||||||||||||||||
|
Tacitis
|
bere, alio fenfu , & docte quidetnTurne-
|
|||||||||||||||||||||
|
j-aciiis ^(is Ad11erC14.cap.vlc.ad finem . Eft au-
fiotisjcrt* tcrntacitjs nocjs fcribere , rem ita per pi- |
||||||||||||||||||||||
|
jbenu,
|
||||||||||||||||||||||
|
ma,et*
mifm*' |
||||||||||||||||||||||
|
cturam exprimere.vtnon nidigeat chara-
cteribus: vt fi velis (ignificare , domi ma- ncndum eflfe mulieri.pingis Venerem.que, referar muliebrem fexum, apponifq; lub pedibus teftudinem, haec enim uunquatn domo fua egreditur. hoc genus fcri- ptura: apud Aegyptios non fbhim digni» «atis plurimum habuit, fed etiam vo» Juptatisnon parum. Nemoenim poterat callece Hieroglyphicorum myfteriumffic enim vocabant üli hoc fcribendi genus) nifï rerum & animalium natnras perfpe- ftas habuiflèt-Quod non conti git, nifi il ii,qui folerti cqnrëmpjatione rerum natu- raliumcanfasefTetperfcrutatus. De Hie- roglypbicisdoiflitfimc fcripfic lo- Pierius ValeriaiHis:iccm duos libros de facris li- leiis fcripfit O rus ApolloNiHacus, Hüc & Cheremonem fè fatetur Alciatusimi- tari, in lib-de verb.fign.in princ. At tibifupremus.] Optatioex.diffimili-
bus. Idem ferè diflimilium locus eft apud IJorat.Ode S.Jib 4-Carmin. Donarem paterai;grittaque commodui,
Cenforine,meu turafidalibw : Qotutrem (ripodm.primia forfiuft |
||||||||||||||||||||||
|
Mait"1'
|
||||||||||||||||||||||
|
Heco""
in 0*' ribttl' |
||||||||||||||||||||||
|
EmbletnatajV
|
i
|
|||||||||||
|
Mitterê}pauperibus munera pexa date i
Wem libro éodem.fed aliorfum : Muneribm cttpiaifi quu eontëdere tecum , Audeai bic etiam,Caftrice,carminibus.
Et id quidem reuocat in meiitcm difti-
chon Latimim Iani Lafcaris , doiftiflïmi liominis, ad Iouiamim Pontanum : Yer/iculos.Potane, tibi:fic mttnera Bacche Libamus Bacchi.ftc Cereru Cereri.
Cbonrade.] Chóradus.fiue Cunradus,
idem apud Germanos fignifïcat, quod a- pud Grxcos Thrafybulus, id eft, «udacis confilij. Gcrmanienim vetcres nomina plerunque a ftudijs & exercirio folebant imponere , qualia noftro adhuc tempore paffim audimus;vt a venatiotie Leonhart, Eernhart, VVolfFging : a ftudio paftori- cio,Henrich, Genferioh, Vichart:a laude bellica,Sigmund,Hartman, Helderich: a pace & pietate , Friderich , Sigfrid.Gott- frid : imö & a vitijs , vt Gebhart, Gott- hart.GottfchalcK, Eitel; &a!ia propè in- fïnita, quxmera Germanica funt. Idem Tidenuis 111 nominibus etiam feminartun, ▼t Hildegart, Konigund, Gertraut, &c. Quod phirimis inihi aliquando probauit Fauftus VerantiiiSjEpifcopus Chanadien- fis.cuiusmanesDeo viuant. Pignusamorn.] lAe^^nifJLÓtvvav- Se-
neca de Benefic. Beneficia non numero, neq; roagnitudine cenfenda.fed dantis vo- luntate. Demofthen.wpoV AsVr/e- O'i/JV yip tkV />a,@tl>TO.f tyayt i'ytt'y.cu lp TTKüfyos Tav ypti/xiLTav Sa.vijLé.?cu>aAkd T»v 7rpo3-vi/.ia,v- Sed ad rem maxime fa- cit 75 T/)êT<jy eiiiS)qui libruni coiiiecrar, & eins cui offert» r. Etenim.vc Ariftides ait, Orat. . hpêóv: TouV y.iv vieot toÏ; &10I; Tpas-ina x.&Sitpouv, roti f /' 'ct.vi'pa.t TH( (hKoyijjüsf TV TM fil/Shiav 0.vO,%i<XH Tiy.a.v. Hoc eft; Templa dijs /acrare con- Henit.-viros autem egregiot decet librorum dedicationibus honore afficere. E x hoe proccmio duo pr^cipuè notan-
aa veuiunt. I-Seuerioribiis ftudijs aliquando inter-
ponendam effequietem, &a»imum curis defatigatum honefta recreatione relaxan- dum : na:n Quod caret alterna requie durabile no eft.
Quó fortè poflèm rtoii inconciimè il- lud Democriti attexere, ex Stobxo Orat. i6- qiio loei air: Blo? dvzópTttTOf , y.ct- Kpif g'cPoV a.7ra.vS"ÓKivTo;. id eüiVitaftne |
feftiuitatïbusiengn via eft fint diuerforijs^
Et iliud Stad; 4. Siluaruiu : : ___Vires iniligatMitq;
Tempeftitta quies .-mater poft otia virtus,
Taltt cantata Brifeide venit Achittes Aerior,etpofitu erupitt Hetloraplechtt. Vegeta enim Sc ftrenua ingenia , quo plus recefTus fumunt, hoc vehementiores im* petus ediint, ait Valer. Maximws lib.3.0 6.Addo Sc illud Xenophontis, fortium vi- rorum voces &geftus,etiam in viuo,& lu- fu dignum ftudio & memorata quiddam prarfcrrc Hinc plurima clari/fimorum virorum extant monumenta.qn? etfi fub- cifluis tantum & genialibushörisconfcri- pta videntur, nihil tarnen hum He -, nihil vuJgare fapimit, vt vel ex iplis vnguibns leonem agnofcas . Ex quorum cenfu ego indicoh;c Alciati EmbIemata,Horas rc- créationis Guicciardini, Dies caniculaies Simonis Maioli, & ante «mniadies genia- lesAlexandri ab Alexandro. Verum non ira re'axandtis animus, vr ad defidiam iii- cliner.fêdfic indulgendum orio,vt Scipio nem Seniorem imitantes, nunquam limus minus ocioiT, quam cum fumus in ocio : Nam & occupatis diebus aliquid eflè ageu dum,monet5eneca Epift.73. Qujiietum feftis,vt Virg. i-Georg. §luippe etiam feftu qu&dd exercere diebur las & iurafinuKt. Aqua ftans pigro lentore putrefcit pau-
latim,& fqualetfitu:ficmens,quam igna- uia occupat.vitium contrahit facilfmè,& corrumpitur. Vigorin motu eft&agita- tione, quam moderata quies breuibus in- teruallis interdum interftinguit . i.Tacitècarpit perditos nortrorum tem Temporif
porum mores,quibus bonas horasmalè iaciura collocamtis , precium nullum temporis graue da ponentes , cum tarnen nulla fic turpioria- num . cluiajomnia enim alienafunt,hoc folum iioftium , fugacis ac lubrica; rei poficfllo, in quam nos mifit Natura, expellendos quaudo ipfi vifum & Deo. Magmtm ple- riq; Moi'talium incaducishis ac fortuitis momentum ponunt,& beatos eoscéfent, quibus ad votum parantur; miferos vbi querela defeclus & egeftas ; mifèrrimos , quibus ludibrio forttina; demanibusex- cufla Sc ablataiterum,qu^olimbeuignior indulfit aperro Sc laxo ifïim Complora tur hxc iadura, nee remedium confolan- tis admi ttit.-moificat vifcera, & defcendit A 4 aldus |
|||||||||||
|
I-V.
1**1*6, |
||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||
|
fuiido parfimonia.Cui rtidlor aï'aspueri-
libus inepri js inter talos & nticcs deflo- nrit.qtiam libidinola excepitadolefcentia, & ad Iufum,hixum,&' Jaiciuiam prarceps imientus, inviriles annos fcortarionibus & adulterijsexhauftosdéfinens) qua; tan- dem fpesreliqua fit puriöris fucci inimo amphoiKcolligendi f Turb'dam fa:cem potet neccflè eft hl ipfo vite exitu prodi- gnff finceriorisa:u!,qiiod amilfum fruftra refpicitaut reuocat; nam trur.sijt ^r^,(inquicTibuI.i.eIeg.4-)
§}uam citD non fegnu flat, remeatq; dies t Gkta citopurpureos deperdit terra colores , g^f« cito formoftupopulus alta comcu:
Ghta iacet,infirm& venere vbi fatafenecia, Qtti prior Molio eji carcere mijfus e-
quus. Vidi iam iuuenem premer et cuferior &ttur Moerenterhftultospr&terijjfe dies.
Eiiaiiuerunt , vt fulgitris fulcus [ditii- dens aereni. Qu_a:re veltigia,uulla reliqua funt.nifi praui fruc~his,& iniquitatis ope- ra,dolotis rnateria,&ierninarium imitilis penitentije ■ O fpina nientis, quani acute pungis?Difparuiire noftra culpa dies pro- merendo diuino fauori deftinaros ac debi■ tos,elapfam mercadx cosleftis coione pul cherrimani occafioné.affigi & affligi ]e<fto iam mulosoperii defperatafalute, graues nobis , inoleftos alijs, inuilos Deo & ho- minibusjex omni numero toramiortim a cunis ad canos nihil ftipereflè aliud , nifi bretiemomentiim efflaudi fpiritus. Q_uot vota,& quamcalidaconcipit tune , quan- do pertefus quafi ignauiam fuam langu és fpiritus, anteacla tempora recolliglt taci- tèacpercurrit ? O milii preteritos refe- ratfi lupiter annos ? O fi detur reuerti adcrepundia, & exordiridenouo telam ? vtmeliori textu concinnarem omnia.'qua parcas manusimmrterem thefauro,nullo labore reparando? Serö, fero,mi homo, ciim ventum ad agonem;vixifti, nefas re- gredi. Si ergo'vti vis tempore, autetiam frui.bono tuo, nuncincipc : dumincipis, rnoreris.Ghe, tnanumde tabula. |
||||||||
|
«ItiuS in egt j nillis fomentis blandioris
alloquij, & exferinijs fapientijctradii&i fanabilis- Nulladies cicatrieëm obducit vuluiri Krectudefcit ad klmn refricantis mernori$.Nemodeuorare poteft iniuriam haiic fortun«,fub quacciam'geiierofas-mé ces & viriliapeiflorafè iucuruaiit,iiec eri-' giiiïturqiiibufcunq; rationum fulcris.auc alTurguncTaiiri videctir,vel in tentii re , & lubrico cafiii fubiecta factum femel ïiaufragiuni ; euro interea praicipitis xui lapfum,& proiios ad interiul aiinos.quid, & quancum,& quomododepérditum fit, pauci fiutqui ad cakulosieuocent. Senti- mus quotidiè in nobis decederc aliquid de natiuo vigore, & imminui corporis liane fabricam deciementis viriurn,Nature laf- fitudine.qux velut annofa mater ac decre pita, fterilitate iam fua Ianguere fenflm & niarcefceieincipit. Depilat verticem de- forme caluicium fluentibuscomis, niibc- cula pupillis oberrat & offundit caligiiié, auriuro tympana furdefcunt percuffii vo- cum, vallo deutium exarmantur fauces , adaffueta naufeat ftomachus,& leute de- mitticingefta,iênfuum omniumac mem- brorum remiflïor functio , & manifefta qiiedam tarditas. Huc igitiir tabole & rationum codex,computemus , quo abie- rit,& quomodo , quod fubtra&um que- rimur,nnm retrahi polir.aut repoiii?num emendabilis fupimis hic error ? neculpa a nobis maior.quam neceflïras a fatis & lege hac Vninerfi videatur, in quo motus fuus regularis & perennis rotat.aut raptat fingu laad periodum a prima caufa determiua- tam,cercoacdefinito tpe.Parcè vtendum igitur.iiecdifpergendtim in vauos vfus grande nuinusè Diuina manujin quo vti liter difponendo & difpSTandocautos nos cflè decet acprouidos, Imó tenaces maxi- me & auaros, vt particionis ratio dari queataliqiiando, & modus ad congnium finem:ue auferatur vel male agétibus per libidineni & vitia; a at nihil agentifcfjsfur- iipiatur inocio & ignauia, qu< ftiresfuiic temporis. Vetuseftprouerbiuru:Sera in |
||||||||
|
AD
|
||||||||
|
9
AD ILLVSTRISSIMVM MAXIMILIANV
DVCEM MEDIOLANENSEMfc
Super infigni Ducatus Mediolanenfis-
EMBLEMA PRIMVM.
|
|||||||
|
"C XI LI EN S infam finuofi e faucibus anguis,
£/? gentilitijs nobile ïïemma tuis.
Talia PelUum gefijfe nomifmata regent Vidimus, hü% fuum concelebraffe ^enu4:
Dum f e Ammone fatum , matrem anguis imagine lufam , Diuim & fobolem feminis efle docet :
Ore exit. tradunt fic quofdam enitier angues . An quia fic P'alias de capite orta louis ?
COMMENTARII.
I. T) R o p o N i T infigne Ducatus Medio Principiim Mediolanenfuim, cuius pi&ti
*■ lanenfis, id eft , gentilituim ïigtuim rauotioreft, quam npUiribusexplice- tar
|
|||||||
|
/
|
|||||||
|
Andre^ Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
ÏO
|
|||||||||||||||||||||
|
ftis adolefcens illcanimoiïiï, ad omen ge-
mina; viAoria: traxit. hiucq; fadtum tan- dem, vt ipfe pro fïgnobellico vipcravte- retar- Et kxc quidem Petrarcha, magni nominis rara;que eruditionis auiftor: qua narrationcm.cum adolefcens Eononia: ftu dijs operam daret, fe fjepèaudiuifl'efcri- bit . Idem pene Gabriel Simeon Iralus rctulitjco Corapendio.quod linguaparria ediditde DucibusMediolanenfibus: cuius tarnen verba huc conferre minimè atti- net. Paulus autem Iouius , noftra pa- trumque memoria hiftorix fcriptor inM- gnis, cum Alciatoconuenit.eo nempè li- bro , quo Mediolanenf. Principtim Vice- comitum vitam eft complexus. Ait enim Othonem ( facro in bello contra Turcas & Sarracenos, Bulionio Godofredo dace) infigiii pietate & m«gnitudine animi vi- rum,nihil territum Volucis Sarraceni fe- rocitate , qui medio in campo ad fingula- re certamen fortifllmum qiiemquecxacie Chriftianaprouocabat, cum eo fuift*: con- greflum, candemq;eum nonminoiefot- titudinequam felicitate deuiciflè : deque confoflï hoftisgalcaopimum plenumquc immortali gloria fpolium retuliflè , auri- tam fcilicet viperam , inexplicatii fpiris minacirera conocaffidiseredam, &pue* rum pallïs manibus deuorantem : quod vnum aufpicata: virturis argumeutum , non modo gentilitiaelaudisgeftanien fuit, (èd & pofteris id infigne audacter vfurpan tibus, & imperia,& opes , & late gloriam portendit. Fuerequi exiftiment Volucem ex ftirpe Alexandri Magni progenirum, tulifl'e proinlïgni viperam>ex Olympia- dis fabula, puerum partiuientem , quod ea a dracone fe compreflam fuiffe , louis imaginej pra*dicaret. Sic Iouius. Ca:terii id (lemma nobile & antiquum video . 5« quis enim veterum ASgyptiorum uotas , quas Hieroglyphicaiii iiom-neappellabat, obferuaiit ex Oro maxime Niliaco, faci- lè difect eos imagine fcrpentis.Imperato» rem regemquedefignailè. Quid enimdo- miuiumorbis,quid prouinci?Principem, qnid regem optimum & tutelarem fiue Cuftodem, quid heroem , quid noininis Sc fama: amplitudinem figura ferpentis ex primebant, nifi quod fpedato huins ani- malis admirabiligeniojcondirionem &di- gnitatcm Principum eo fchemate ingenio- fo cruditis horninum oculisproponi vo- lebant ?
|
|||||||||||||||||||||
|
"tnr: Iuclypeo enim ïeu plankie aurea
confpicitur ferpens cceruleus, multisgy- ris contorcas, quipuerum anniculum ru borerindtum, expanfis braehijs, euomit. Mittitautem hoc Emblema ad Hluftrif- Sraiim Maximilianum Duccm Medio- lanenfem , Ludouici Filium , Francifci Sfortia: nepotem . Floruit hic Maximi- lianusanHO Dominiijit. Decefiit fine liberis. SaulHus teftatur, fehabere nu* mifma Mrdiolanenfe , quod ex altera par te hoc infignehabetexprefllim ; ex alte- ra erfigiem D. Ambrosij , Epifcopi Me- diolanenfis . H v i v s quidem fchematis rationem
adferam , fi prius huc tranftulero , quod idem nofter au&or ea de re fcri- pfit c- 43- De (ïngulari certamine , tc Akiatus ipfe Alciatiini enarret hac in parre Sic enim ille : Celebre eft in Aii- nalibusOthonis Vicecomitis cum quo- dam Sarraceno in A(ïacertamen,quem il- le manu captum confofllimqj galejEor- namento priuanit , idqtie gentilitijs in(ï- gnibus fiiis addidit, koe eft,vipera vix na tum & adhuc manantem fanguinc infan- tem oreeuomens: nimirum ab Alexandro Magnoacceptum emblema. Siquidem in eins antiquis nomifmatis idem figillum leperire eft , quo Ioue fe natum rex ille perambages oftendebat. Etenim ferpen- tis forma pluribus Gra:cia: locis Iupiter colcbaiur . Suntque in Afia genera fcr- pentum.quosore parere hominumopinio ne recepuim eft.Haclenus illc.Celebratur itaqtieltemniaeiufniodia diuiiu & auti- qua origine, perennique nobilitatc, è fano S'apientjx* capite, promanante . Sed iiifti- tuenti mihi commentaria integra, quo id eiusmaximè fieri poteft, occurrit praster alia , qua; de hoc ftemmate Ducum Me» diolanenfium retulit Francifcus Petrar* cha, Rerum memorabilium Iib.4-ad ft- nem : cuius hxc pene verba funt: Azo Vi* cecomes , qui deinde Mediolani Principa* turn obtiiniit.magnianimiiuuenis, patris iuiTucum copijs traufmifit Apeninum . In ea expeditione cum fortè defcendens equo requiefcit.ingens viperaiimlloadücr tente comité , m galeam Principis iuxra polïtam irrepfit: quam cum moi capiti reponeretj famofo quidem & hdrrifïco , fcd prorfus iiinocuo lapfu, per genas Du cis iiuerriti fluxit. Eam a nemine Iardi paf |
|||||||||||||||||||||
|
Gahriel
Simeon- |
|||||||||||||||||||||
|
Ptitilul
louiftt; |
|||||||||||||||||||||
|
ii.
|
|||||||||||||||||||||
|
Alciati
Ucut , |
|||||||||||||||||||||
|
Quid f
ferpetelfl JEgyftij defignli' iaizt. |
|||||||||||||||||||||
|
franci-
fcus te- trzrcba.
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata^'. ii
|
|||||||
|
lebant ? la&atnm enim fuit olim Gratca
libertatc in potentiores,qui populi difpen
diofuas opes adaugerenc , Anguem , nifi
anguem deglutierit.dracooem non fieri.
Sed & proditum memoria: cft , ferpentes
olim adiuiiiftos leonibus.qui Opis Dea; (I-
mulacrisapponieraiic foiici, quo fïguifica
bantorbis Principatum. Anguis enim cir-
g culans orbem, Leo vero fortitudinem vi
jSjf per resque repraïfencabat. Q^iöd autem fer-
JJetem pens ita farpèdepiftusconlpiceretiu , qui
^ ca», fibi caudam mordicus ore retineret, pau-
j. "tor- ei funt qui explicueriut.Ea verö mihi per
&** te~ placet eruditorum qaorundam hominum
*' couie&ura , qui aiunt eo intelledtum , &
quafi ob oculos pofitum fuiflfe Regem eu ,
qui fiiiem fibi acttomim omnium Sc coii-
filiorum prudenter & accurate propo-
neret, cuique vlcima , inio verö minima
etiam curjeefTent. Eo enim tiomine Au-
guftus, Antoniniis Pius, Traianus, Ha-
driaims, Pertinax , Seuerus Alexander ad
ceel urn euectifunt: contra male ceffit He
liogabalo, Caracalla:, Commodo, Domi-
tiano.Scalijspcrmultis Reiptibl-Romana:
peftibus , quód fimul atq; ad fummum
illum Principatum confeenderunt, abie-
öacura publica.fibi tatumferuirc,fnasq;
perfequicupiditates.quo iure, quainiu-
ria, voluerunt.Cïterum Anguis imagine,
Rei cuftos& tutelarisindicabacur: nam
in bonorum Priucipum monumentis, por-
palus fuuni iu Regem ftudium (cuiusbe
jieficentiam graco animo agnofcebat) non
alio modo pofteris commendabat, quam
ferpente vigili , furreóto vertice , & elato
peiflore. quod Homericum illud decla-
rat: O'j %ga 'u&vvuyjov èi/JW /3etoi<pó-
fov a.vS'pct. : Afo» deeët virum confulto-
rem, qualis Princeps eflè debet, tot* noóie
dormirc-) . Apud Horatium eo quidem
fenfu, (èrpensEpidauriusappellaturj vt
apud Grascos 'ó<pias i'y.[Jt.tt,ad vigilantiam
defignandam. Denique tam fuit infigue
& ce/ebre id Hieroglyphicum fèrp«ntis ,
ft non temere Imperator clariffimus E-
paminondas vfurparitextttmo ad Man-
tincam confedo bello: cuius memores po
ftericolumnamerexerunt , appenfo cly-
peo, in quofculptus dtaco eflèt. Eiusmo
numcuti rationein afFert Paufanias,quia
is Imperator laudatiffimusex Spartiaca-
ium genere, qtiodThebisantiquiffimum
fiiit,ortum diuilTe pucabaturjquormi» id
|
|||||||
|
gentilitium infïgneciTer, vt qui ab augui-
neisillis dencibus a Cadino celhtri mau- dacis ciTeiic oriundi Noirdum mihi tcm- pero.quin alia quidam ad huius magnifi- ci ftemmatis arcanum illuftrandum adij- ciam . Inoftentisenim &pra:fagi js, Au- Anpttt guc fummi uominis dignicas & amplitu- guid fi~. do portendebatur, non modo ijs, qui ad gnifica- regij domiiiatus, auc eciam regni faftigiïi bat. expec~rabancur,fed & ijs,qui arte quadam vel ingenio celebritatem quadam fibi com pararunt. Vteni.n retulit i. De diuina- tione M. TuUitis: Cüra Rofcius in cuna- Rofduf, bulis eflèt, educareturque in Selonio» qui eft campus agri Lanuuini, nosflu lumiue appofitoexperreóta nutrix animaduertic puerum dormientem circumplicatum fer pentisaniplexu,quoafpe(ftu exterrita cla- morem fuftulit. p4ter autem Rofci j ad arufpices retulit:qui refponderunt, nihil illo puero clarius, nihil nobilius fore. At- quehanc fpeciem Praxiteles cejauitargen to,& Archiasexpreilïc vetUbus. H?c Ci- cero.Spartiauusaudoreft ,Seuero impe- Seuerus rium praemonltratuni: ei enim in ftabulo lmper. doimienti fer pens caput cinxit,& fine no- xa,expergv;fadtisatq; acclamantibtis fami- liaribus.abijc Ferunt & Anguem porten- diflè imperium Aureliano, quanquamille AureUa~ mediocriiun forcunartim & parenttim ef- nus Imp, fet. Nam cüm eius pueri peluim ferpens cinxifTet.neq; vnquam potuiflèt iuterfici, poftremö mater eius anguem occidi no- Ïiiit-Mulierh^c templiSolisfacerdoserac , diuinationumminimè ignara.quippè qu? familiarem hunc ferpentem , tanquamge- nium agnofceret. Tiberius Cxfar ferpen- Tiberim tem draconem indelicijs habuit, eiq; fua ctfnr, manu cibum miniltrauit: quem cuni is corrofum a formicis obferua(lèt,n)oniius eft cauendam efle fibi vim multitudiiiis : formicis enim populum lignificari-Maxi- Maximi- mini lunioris, qui a patre regni particeps ntu J«». faétuseft.dormieiuiscaput ferpens circun dedic.futur? dignitaris prxfagium. Idem pene,quod de Alexandro Magno.refertur dePomponia AfiicaniScipionis matre > & Aftia matre Augiifti Odtauij,qua; in tem- Augufli plo Apollinis ibmniauit fe cmn dracone matnï,. congreft'am , inde'que fadum , vt niacula piifti dr3Conis iucorpore confranterhsre- ret,qu? nunquam poftea eximipotuit. De anguis augurio Cornelius Tacittis lib. 11. fic.-Sedente Clandio Cjrcëfibus ludis.ciun pueri
|
|||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
iz
|
|||||||||||||||||||||
|
& experientia conftat, ït dilacidè probaf
Iulius Caflerus Placentinus. Sinuofi.] in fimi & gyros complicati: sinuefif1'
epitheton ferpenti conueniens , (iniiofum cnim dicimus, a longofin 11, quicquid ob laxitatem fluit. Vi rg. 11. Aeneid- Sauciuiatferpêsfmuof» -volumina verfat. Et(juTAfOftKoi apud noftrum Auto-
rem m£ta:Sinuoftinfaucibutantri. Efaucibus.] Fauces func gula: partes ]?aU(H>
interiores.totanimirum illacapacitas,quc. ore hiante percipitur. Qu_? regio ob angn- Mam io&fAisdicitut > funt enim ibiduo foraminasyigufta fiftularum,cibalis,iiimi- rum.Sc fpiritalis.Plin.Summum gul?,fau- ces vocaturjpoftremum ftoniachus.Hiuc IufFoco,pra:foco,id eft,fpiritum pneclu- dojvehuiobftrtctis faucibus GentilitijS.] vfurpatum a tuis gentili-
bus & maioribusfamilia:: Nam pro ima- ginibus pofteriora tempora infignia genti- litiahabuerunt, qua; arma, vel armaria vulgo dicuntur:qii5 ipfaquoq; ptiraum, vtfimile verieftjvirtutis fuere prawiiaac |
|||||||||||||||||||||
|
pueri nobifes eqr.is Iudicrum Troixini-
rcnt.interqueeos Britannicus Imperatore
genitus & Li Domitius adopticme moz in imperiums: ecgnomentum Neronisad- fcitus , fauor plebis acrior in Domitium loco prafagij acceptiiseft.-vulgabaturquc afFuiflè iufantix eins dracones in modum cuftoduni, fabuloia& externis niiraculis aflïmulata Nam ipfe haudqnaqiiam fui detraclor vnam omiiinö anguem iucubi- cuio vi(am narrare foiitiis eft. Virgiliiis non temere fcripfit anguem exijflecru- mnlo Anchifïs. Veteres enim, vt eft apud Plutarchnm in Cleomenc.ferpentcs tribue runt heroibus:cuius rei rationem non vnï multiafïèrunt. Sicenin» Poeta lib./.quo Ipco Aeneas patri uifta facit: Salue faniie parens, iterum faluete recepti Nequicquam cineres, anim&q^ vmbr&que paternét..
Non licuitfines ltalos ,fataliaq; arua, Nee tecum Aufonium (quicunq- eft) qu&- rere Tybrim-
Dixerat h&c, adytis quum lubricus anguis ab imis
Septê ingês gyros.feptena volumina traxit, Amplexus pïacide tumulü,lapfusq;j> aras: Cxrulen. cui terga nct&,maculofus ©» auro Squamam incendebatfulgor, cett nubibus arcus
Mille trahit varios aduerfofole colore). Obfiupuit viju. JEneoéiille agtnine longo 7'andè inter pater»f,& leuiapoculaferpês, Zibauitq; dapes,rurfusq-, innoxius imo Succejfit tumulo-, & dep aft» altaria liquit. Hoc magu inceptos genitori inftauratho- nores,
Ineertu-sgeniumq, loci,famuliïneparentU Xjfeputet. Scd de his latis ; plura de ferpentibus
qui voIet,adeatPierium Valerian. !ib 14. & ij.Nuncad fingula verba examinauda accedamus . E x 1 1 1 s N s.] Prodiens,extra falies»
faliendo proiumpens Infans.] Puer annicuhis, vüirto; yffcli-
fdpióv; rubenSjVt fgtns ex vtero . Rubet anten) fijtus receiis natus , ob temiitatem ciiticula.',qua: a frigore ainbiente conden- fata ciitemgenuinam tegir,extremirates& ofcula venarum per cutem diiïèminata ruin claiideus- Hinc communioreft Ana- tomicornm lentent'a , cuticulam in vtero omniuo abeflê, quodfalfum eflê, ratione |
|||||||||||||||||||||
|
rerum prgclaregeftarüdecora- Bud?us-
|
Stemmf
|
||||||||||||||||||||
|
Nobile ffemma,] Nobilioiesstant, qui
fuigeneris imagines & fteraniata feil fclie- mata proferre poterat. Budjeus Annot.in Pandecl:. vfurpaturauté itemnia plerun- que pro corona;dedudtum veróeft id no- minis a cévurdcu: vt illud Homeiicum ; ti/y.//.AT' ï~x^v ét "Xi^oüv ('kh^oah A'ttóK- havos
Akiat. referti. Parerg. c.)o. Lege 6-Mi- fcellan.P. Nannij- Pell&um regem.] 'ïïtpitppcLViy.uis pro A-
lexandrorvt apud luuenal.Sat. ro. VnusPe/Uo iuueni nonftefficitorbu:
JEHuat infelix angufto limite mundi,.
Aufonius Pauliiio: Ocyusill» iugifataln foluere lor»
PelUumpotuiJfe d'.um reor.
Sic autem didus eft a Pel/a vrbe Ma- cedonië abiecTriflima, quam tarnen (vt re- fert Pomponius Mela lib-i.) alumni.Phi- lippus & Alexa'nder illuftrem reddiderüt. Hancetiam Pliniuslib. 3y. Alexandripa- triam appellat. Nomifm^ta.] 5ymbola in numisjflgnij
militaribiiSjin tempus, locisq; pnblicis ex pre (Ja , lic enim hic noniifnia crvvm^oyi- x&ifatcipi videtur . Pignorius arbitratur hic nomifma edè inimos veteres.Neqiabf- q; rationej K/W/w«f,enim,quod fequitur in
|
|||||||||||||||||||||
|
Peil***
AlexW der. |
|||||||||||||||||||||
|
Petton
vrbs. |
|||||||||||||||||||||
|
ui.
|
|||||||||||||||||||||
|
V.rtMCUr
rubeat .
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata_>.
|
|||||||||
|
3
|
|||||||||
|
in carmine, omriem tollit dubitationem.
Alciatus aiitem vetuftatis ftiit obferuan- tiffimus. Vidimus. ] legimns apud Hiftoricos .
Re£tèahvidimus,vetbam enim eft i[/.$a, TiKov Sic x.ct^'ii'opletv liycu, vifendi vel fcieiidigratiaire,vtapudPIutarch. deHi- ftoria dickiir. Concelebrajfe.] illuftraflê, cumcelebri-
tatealiquaiacïa(lè,pnb!icaflè. Suum genus.] fuam originem. Iuftinus
Iibii ait, Alexandrum virum fiipra hu-
manam potentiamrnagnitudine animifnif
feprxditum. De genere Alexandri Plutar
ch.Iuftinus.Q; Curtius,alij miijta,
,. Ammonefatum,] In Aphrica Cy renais
fe>>1Plié ca prouincia eft.in Cyrenaica Iouis Ammo
"ifto- nis remplum.refte Pomp. Mela ,& alijs
""■ Geographis- Diclus fiiit Amnió.id eft,are
nofus,«////« enim G re.cis arena eft.qusd
ciim Liber pater ,tota iam debellata Afia,
per arentes Libyas camposexercitum du-
ceret, Sc in ficca arena maxima om nes fiti
premerentnr.Iauem patrem fertur implo
raflèjitatim eiapparuitaries , cuius diidu
amceniffimum reperit in medijs areius
fbntem . Hac de caufa Bacchus templo
Ioui conftitutojvbi fons eruperat.fimula-
crumarietinafigiirain templocollocauit,
"*""*»«, & Ammonem vocauit.Celebratiir & aluid
templum Ionis Ammonij,inn"gne& fum
ptuofnm , ab larba Getulorum Rege ere-
c~him,cëturDaris nobile,dequo Virgiliiis:
Templalouu citumlatts immaniarepiK
Centtim araspofuit, vigilemq^fdcrauerat
ignem,
'Excubias Diuum iternas. Qui &MartialisaIlufit eo verfu :
Diffimuletq\ Deum cornibusarafrequens. Sed hoc abillo diuerfum reclè putat Po- litianus : hoc fiquidem fum ptuofnm , illnd verö pauperrimum teftatur Lnca- nus his verfibus : Ventum er at ad templum,Libycts quodgen tibus vnum
Inculfi GaramMtes hênt;fiat corniger illic ltipitcr,i t memorantyfed non autfulmina ■vibrans,
Autfimilts noftro ,fed tortvs cornibus Am~ mon.
Nee iiïic Libyc&pofuerunt ditia gentes Templa,nec JEotsfplendent donariagêmts, §)uamuis JEthiopitpopuluSyArabuq; beatvs Gentibus,atq-, Indut vnusf'tluppiterAm- mon.
|
|||||||||
|
Pauper adhuc Deus e ff, nuüis violata per
Auum
Diuitijs delubra tenens,morumq^priorum Numen Romano templü defenditab auro. De his vide Liliiim GyraMmn 5yntag- riiate i.hift.Deor.Politian.ca- ji.Mifcel. Lege & Hygin.lib.i. de fignomm cceleft. hiftorijs, Suidam,raufanlib.4. QXur- tium, &alios. Alexander Maguus itaq; ingenudu&us cupiditateadeundi Iouem, quem generis fui autorem , hand conten- tus mortali faftigio,aut credebat eflè , aut credi vo]tbat,nu]lis difficulratibus abfter- reri potuit,quo minus per ficcas regiones, & tenaciffimnm fabulum du&aretexerci- tum ad Ammonem. Q_uö cum peruenif- tet, maximus natn è facerdotibus filium appellauit, hoc nomen ilJi parentem Io- uem reddere affirmans . Plutarchus ta- rnen aliter hoc refert.cum Arnmonis facer dos Alexandrum falutatuius liugiia; vitio prxpeditus,pro ttaiS'iov, filiole,dixiflèt , TraïS'iof, id eft.Iouis fili,illum vocis er- rorem Alexandrum libenter , perinde ac omen audiuifle, hinc cceleftisoriginisgra- tiacaptata,cm initiadedi/Iét error- Apud Liicianum in Mortuorum dialogis, Ale- xander fatetur vtile fibi fuifl'e ad resgeren das, quod Iouis Ammonis filius credere- tur. Formidandumenim erat, nealiquis <ibi repngnaret . Id cur fad:iim fit, lege Auguftin.De ciuit. lib.5. cap. 4.Prxclara extat Alexandri laudatio apud Apuleiiim Primo Floridotum. Matrem angutsimaginelufam.] Olym Ohmpiat
pias A lexandri mater vel putauit,vel fimu Alexan- lauit (èa Ioue compreflani fub fpecie dra dri ma- conis, ad tegendamcongreflusigtiominia. ter- ld enim faftum fuifTe a Mago quodam impoftorecredibiliusefti vtauftores non posnitendi prodiderunt, Qua? res amo- rem, charitatemq; Philippi extinxiflè fer- tut;adco vt illius perfa;pe concubitus eut tauerit,fiue aliquas magicas artes,& venc- ficia reformidaiiSjfiue illiuscófuetudinem & contubernium cuiquam Deo ex qua^ dam religione pertnitteiis. Poft illa cum Philippushac de caufa Cheronem Mega- lopolitanum DelpliosmififTet , a Deo re- fpowfum eft,vt Amir.oni rem diuinam fa- ceret ,&huncin primis Deur» venerare- tur, amiflurumq; exoculis alterum,quo, die in draconis forma concumbentem Deum cum. Olympiade per oftij rimu, lam
|
|||||||||
|
Andreas Alciati.
|
||||||||||||||||||||||
|
14
|
||||||||||||||||||||||
|
Enitier.] proentti.tfd/)*}*»}-» . Enixa: Enrfc
dicunturfe.minaviitendijhoceft, conandi St dolendi labore periun&as.Nexum enim dicimusarclum & colligatum Nonius. Id quidem ad zone, folutionem referri nó inconcinnè poteft, qua pareus defcribitui a poetis,nempe quod omni nexu oportec miilier foluatur i vt commodias enitatur & pariat.Callimachus Hymnoin Iouem: , , ÏTrit Tti/xof $~i \ pin 'ór' tAvo-a.roy.i- TP'f
rpnVjid eft.quando pepetit.quod & admo net Grajcus fcholiaftes.Alcimedeapud A- pollonium Argouaut-i.filij diiceflum lu- ix'npw nrpZrov thvaa. ^ vfettov .
Qik> loco fcholiaftes ab altero non difc fidet.quin & adijcit. 'ódw joti Kvo-t^dvilt 4,pTiy.iS*o{ iepoy iv ü^iivouf- Q_uorum lo" corum (ait Minos) mihi copiam pro fua humanitate fecit Ioannes Frater, Baiocen- fium gymnafïj hac in Parifiorum Acade- mia ptimarius,vir vtiiufque lingux peri- tiflimuSj&cum quo, literarum nomine , mihi nuperamicitiainrerceilït. Anquiafic-] Hxc non eft interrogatio,
fed modus loquendi Philofophorum in problematis dillbluendis, qui etiamfi cer- tiftima proferant, veluti dubitando defi- niiint perparticulamytf». Fallus de capiteorta Iouk.] Imitatus vi
detur illudPropert. è lib-3 - Semina curarum de capite orta tuo.
Martianus Capella iuitio lib.6 de Pallade; Hinc de patre ferunt fine matru fosdere natam ,
Prouida confiUa quod nefcit curia matrii* Poftremum hunc verfum ( quod obi- ter moneamj vna voce corruptum , Be- toaldus emendat.annot.ii: Caligulam Sue tonij,ac pïoconfilia,legi mn.u\lt,confiliiï> Noscum Iiuetc ita melius & cemmo- diüs.niiifallitconieclura: Prouida confiltj quod non fit curia matrii. |
||||||||||||||||||||||
|
lam afpexiftet. Olympiasquoque ({kut
ait Efatofthenes) proficifcenti in expedi- tiouem A!cxandro,fecretó genituras dete- xit arcana,proindedignosgeniroreauimos fouere iuffit.Hasc carptim ex Plutarcho . Et profecló maius huniana rnortalitate opus vtero tulit.quam cum Asacidarum gensab vltimafe.cu lorum memoria,& re- gimm patris, fratris, mariti, &deinceps maiorum omnium illuftrauerit:nullius ta men nomine quam filij clarior fuif. Huc refero congrefllim Marris (id eft,perfona- ticuiufdam militis , qui Martem mentie- baturj cum RheaRomuli & Remi ma- rre . Qiiid enim huc commemorem ani- les noftrorum fabulas de Meluluia,deque Roberto cui cognomen Diabolofecerunc? Non plura : nam deSuccubis & Incubis alias . Diuini ér fobolem femints. ] Deoi'um
non eft propria generatio, fed hominum, vt rectè difputat in Numa Plutarch. vbi agitdecoiigielTu Pompilij,cum Nympha Aegeria. Nam fexus in homine,argumen« tum eft impotentie & imbecillitatis, qua: in Deo eflè non poteft,vt LacHtius docet. Sed multi iiluttres notlii, cum iticertopa- trenati eflênt, ïetulerunt fuum genus ad Deosjnoiimalè profecló,fedcautè tamé, vt Epaplitis Ouidianus Pbcebum pro pa- treagnouit, quia Sol & homo geiierant hom mem . Tradunt fic quofdam enitier angues . ]
Püii hb-8.cap.i3- & Solinuscap.Jo.Poly- hift-Ampliisb^iias ore parere tradunt: his enim caput eft geminum.hoc eft,& ad ca- put & ad caudam-Nemiiiem quidem ftu- dioforum latere velim, id commode atq; perfpicuè relatum fcripcis a Pierio if. Hietoglyph.ne quisme ingratianimi ar- guat, qui ex tam fbecundo ac copiofo re- turn feleclifïïmarum pomcerio tot flores &fni<ftus coljegeiim . Addo ex opitiinne Anaxagorg Philofophi,cecinii]ê Ouidium, muftelam oreparere.Sic enim inquit 1119. Metam- Qua quia mendacemparientê iuueratore,
Ore parit, noflrMqi domos, -vt ante* fre- quentst ■ Hanc opinionem refutat Ariftoteles lib. de anim. gen. 3 . 1'Jin- quoq; lib- io. La- certamore pareredicit, quod vulgo cre- ditur, Ariftoteles negat.Itidemalij de fe- pijsarHnnaut. |
||||||||||||||||||||||
|
Rhed->.
Melufi-
noi.
Sobertut
Viabo-
|
||||||||||||||||||||||
|
Epaphut,
|
||||||||||||||||||||||
|
Amphu.
èxna . |
||||||||||||||||||||||
|
Muflela
|
||||||||||||||||||||||
|
Quod autem Pallasexlouis cerebro na-
cafit, teftis eft Pindarus Olymp.Ode 7. cuius rei rationem (fed aliam atq; aliam) reddunt Fulgentius Mythologie. i.Phor- |
PallfU
cur e V uu cei(' bro nttrf' |
|||||||||||||||||||||
|
nutus De naturadeorum.Gyraldus Syn-
tagm. 11. Ouid.Faftor-3 .epimythia ét f na tr3diu,fedl6gèalijsdiuerfa.Ex his.n.alij fpeculationem phyficam,alij ethicen, alij a^'confideraut. Themiftius oratione 10. rwt Trpao-x.a.Kiïs Tis <piKo<ró^n{. Callo- qiutur
|
||||||||||||||||||||||
|
Lacerla.
i,epi&.
|
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||
|
lf
|
||||||||||||||||||
|
qnittir Imperatoren] Valenten» ) kav et-
fftwaTi . Y^i 'oVoVoc erO ypóvov rS IVfey Tcoy hiyay. 7ols rptntiyS'o'l J*i ol <piKo<jo-
$0VV7if-iyloy irpotfpiiei , yyv[XHf cifj.a. è [S'vvé.pz.taf cri Bipet,7nvi<nii . J'ieL ydp TKTO k) TWI' ASilVav tKTÏif Ki<pa,kt)$ yiVVa 0~lV Cl TTOmleU 7« AlO(,iyJ,HKyvf/.iyoi K&- ^«v art wpoo-MHtt t&v tZa-a-iXiiav /Aihe
Kóyav a.7rpa.H7oy , y.mt Trpé.^iv cthoyoy
ix.(poi7Zy,dhAdK5" T9V youv ivipyay éivcu, ngiyipfiv vv 70 fyttrnptoy . Exiftimo
au tem cum Pindari fcholiaftead 7. Olym pior.figmentum ideffe referendum có,vt dicamu somnes artes & difciplinas , è Io- uis cerebro , id eft > fummi Sc prgpotentis Dei mente & fapientia piodijflè . Perfpi- cuut» enim nobis eflè debet,vt alia omnia bona, fic ipfas quoqj ingenuas artes a Deo nobis effe communicatas . Etqtianquam Dei benéficio nobis hsec Minertia genere- tur, duftore ramen & fnagiftro priniüm opus eft.Adeö nemoeft,quidoc"rrina; lati- datiffimam i£iv coraparare fibi queat.qui non boms pra;ceptoribus feCe tradiderit inftituendum DeNatali Palladis extat feftiuus Luciani dialogus,quem compen- diohucaffcribit.eiq; fiiam fubiungitmy- thologiam Sanctius.-Laborabat lupiter do lorecapitis, inllit Viilcanum cum fecuri acutiflima venire, qni caput diffinderet. Vulcano totis viribus in caput Iouis im- pellente fècurim , virgo Palias profilmr armata.iam nubilis, ce.fia^ulcra , clypetï faltando concutiens, cum armatis tripu- dians.haftam vibrans.Addit prasterea Pin- darus in Olympicis , adaperto Iouis capi- te, adeo vehementer Mineruam infrenauif fe,vt toEti clamore perterrefkceret Olym- pum . Sednonabs re fuerir,quoniam f?- pe in hoc opere fe nobis offert Minertia, femel dixiflè , quid ha;c fabula fignificet : ntilla enim ram vilis fabula eft.ex qua Pla tononeliciat,aut Aftrologia:!iiyfteria,aut ad vit^commoda pr^cepra falubria . Mi- neruaigitur fiue Pallas,eftanium omniiï &belIorum Dea-Artes & ingenue. difcipli : n? ex cerebro,ceu eapice lotus, id eft,Dei Opt.Max- fapientia proueniunt. Scimus etenim ex facris literisomne datum opti- mum , & orrnie donum a patreluminum defcendere-Securi caput Iouis aperit Vul canus vt Minerua nafcatur Quid hoca- liud eft,quani impetii quodaro , cjuadaq; |
||||||||||||||||||
|
luifta,& fummoiugenij conatti artem ta:i
dem conquiri ? Nemo enim vittjira'm aï- tium apicem confêquctur , fi prins non fc vigilijsjfiidoribus, & algoribus excretie- rit. Sed quid eft,, quod addirFindarus , cejufn & rerrarri clamore Minerua;cöntie, muiffe ? Nihil aliud eflè reor,quam cce- luBi,terram,ftellas,mare, ctinc/radenique fapienria gubèrnarijad cuins imperium arq; nutum omnia moueanturatqjcon- tremifcant. Quid tandem iimtiit clamor ille Mineru? recens nat? ; Iuflitiam , x- quitatero,itira, leges, focietatemhurr.ani generis,virtutum pra;mia, fcelerum p«ni tionem.Rectè itaq; tam pium clamorem coelum & terra tiinent & reuerenrur. Sed quoniam & bellorum prefes eft, videamtis rurfus,anh*c,qua.'diximusJindifciplinis bellicis etiam poflint adaptari - Eft Dea belli Palias, haftamq; vibranseffingitiir i proptereaquöd ilüfb in bellicis operibtis genint ftrenuè,qui bonas difciplinas cum artebellica coniunxerunt, vixq; repeiias in re militari ducem infigneni, qui non idem fumma prudenria fit prceditus.Na- fcitur ex cerebro Iouis :quia belliguber- natioex Deo eft,vt inquit Homerus. Sed militarisars vfu & exercitatione conftat.- quapropter Vulcaiuis fecuri caput findit Iouis, vnde nafcitur Bellona, id eft, ani- musfortis,agilis,ftrenuus, & conülijs at- q^ueftratagematis valens. Et quia Iouis eft filTaipropter Iuftitiam defendendam cla- mat.-be-lla enim ideo fufcipiuntur,vt in pa ceviuatt^r. Sed enim cum bellum adeo res fit ho>renda, vt vix eins calamitas ex- plicari po/lir.quid mirum,fi c?lum & ter raconcufianturadhorreiidas Bellona; vo- ces!Nafcitur Paljas armara, & iam adul- ta.noninfans: quia confilium ducis , ante- quam inlueem prodeat, iam oportet efle perfeftum & integrum,omnibusq; mime risablolutum.Sed quoniam iam de Palla decocperimus, canremus iteriim eiufdem natiuitatem.vt ab Hefiodoacccpinius, fed ramen breuius. Inquit enim ille : XiVS £i Si 5» /SctftAiVf tfp(»7)IV ïLhV)(lV
êiTo y.lÏ7iy ,
Vxoremprimam Metimfibi lupiter addit. (id eft, prudentiam) Q^ia; cum iam efl'et Minerua paritura,lupiter a Cqlo Sc Tel- lnre monitiis,filios,quos ex Metide fufci peret, confilio & fortitudine patrem fupe iaturos,Mineruam ex veiitreMetidis per iocüm
|
||||||||||||||||||
|
Clamor
Minerua,
|
||||||||||||||||||
|
PaÜMs
Dea bel- li. |
||||||||||||||||||
|
Bellona
quid. |
||||||||||||||||||
|
Palias
city arma tiz nafca- tur. |
||||||||||||||||||
|
SS*
|
||||||||||||||||||
|
AndreasAlciati.
|
||||||||||||||
|
i6
|
||||||||||||||
|
PorroafTerit Eufta thius z.Iliad- vbi canit
Honierus,delcendifiêdecoeloMineruam, vt fedarctiram Achillis, ipctvov abauti- quis pro capite vfurpari, quia caput, ex riatonit fententia.ad hiftar irmndi.fitfphe. ricunijvbi Paliascommoratur; qua: nihil aliud eft,Dernocrito interprete.quam ipfa prudentia,qua: (vrautor allegoriarum in Heiïodum tradit) iure dicitur è Iouis ver :ice prognata,quomain ab experientia lefe proniit prudentia,experientia veró ex 'en fibus.qui in capitis ambitu cernuntur.Al- lufïtad fabulam Terétius in fene feipfum excruciante, cum iiiquit,- Nonfi ex capite fis meo nattisitemsvt aiuntJAineruam ef~ fe ex Ioue.Et Ouid. in Faftis.- Aut %n de capita ferturfine matrepaterni Vertice cum clypeo profiluiffe fuo.
Nolim fieii moleftus leclori,ii Ifacij Tzet zis rationesadiuiixero : cuius hxc ferme fèntentia ex ijs commeutarijs , quos ftu- diosècöfcripfitin Caflandram Lycophro nis.Tritonia Pallas dida, qd in Trito Li- byx fluuio nata creditur: vel quod tertio menfisdieorta Ideoenim tertia dies Mi- nerux facra eft Athenis . vel quod i'x, ti~u Tpntss.id eft, Iouis capite piogenita: rpi- Tin enim Bojotum lingua, caput nonairia- tur: vel quod eadem cum Lima fit, qua; apparet rertioquoq; acoitu die.-vel quod eadem fit cnmanima,qua: tres partes ha- bet, tTrièvyAu.]/, Sv/aov, i% Aoyta-pcv: vel quod eadeiri cum prud'mia fit.aut ex De mocritifententia,quod bgctfia pr^itentur ab anima, bene confulere, reclè iudicare, iuftè agere,ideft, iC/SovMuny, ttx.pivHV,>$ tCizpirTTCiV . P R A.E r £ B. ea,qua; fupra in Mytlio I V'
logia Minertia; taciafluit, vuum hoc loco noto, cscam tiimirum temeritatem eorfi , qui conditionis fua; obliti fefe mortalitate exuereconati fuut diuinitatem flbi arro- gantes.Nec.n.folusAlexauder hanc infani- uit infaniam,fed plureshabuitafléclas, ex quibus aliquos produxiflè non eric abs re* Antigoiius Rcx in omnibus Liberum pa- Antigo* trefl) imitatus,hederam capiticircumpo- ntis. fuitloco diadematis Macedomci,thyrfum pro fceptrogerens, fi Hciodiano di-betut fides.-quanquam non defiint , qui hanc in ipfodiiiiiiitatisaffedationem excufcnt.C. c ^jj- Caligula non modo nouus Dionyfius fïue 'i fiacchus appellari voluit, fed Sc vnmer- * furn Dionyliacuin habitum indutusincef fit,
|
||||||||||||||
|
iocum & dohtm erutam fuamet aluo con
didit-Subdit inferius; Ipfeautem Iupirer ex capite proprio Miiieruam progenuir.cc, fijs oculis pra5ditam,acrem, indomitam , veneraiidam,eui bella,& belli clamor erat cordi. Hm i]Ie. Ioanncs Diaconus Meti- Hem grauidara a Ioue deuoratam t'cribit his verbis: >§syx.vovTct'jT»v Tomfó.y.tM!, KtLTcLTrivH a/jriiv, ha. [AnxKhot 7/Vt«v 8iOV ATTOMvSein TTCtp' «'t/T»? ivAl^if x)
iriaicLKtf. id eft . quam cum gramdam
fecifjet, deglutiuit, ne quu alius Deorum nafccretur ex ea impudem acfatuus. Ex eo cibomox ipfe Iupiter pro vxore graui- dus fadus, Palladem armaram è capite peperi c- Quod quidern monftrum tanto- pe're contra natiir? c&fkeeiidiuem fiifhini, nefcio quo pacto primüm xquis aniniis perferripotuit, neq; fuericciim inaximo omnium rifu explofum.-quippecum men dacia,& res fupracredulirateni ü£kx , (o- leant etiam veris & probabilibu spierun- que fidem detrahere-Putant au tem Minec nam dictam a minuendo , quod neruos miiiuat.Pallas autem dicitu r fvtait Eufta thuis in princ.Iliad.) ós t? snjcAAhi' ri S'ópv, id eft,a vibrando haftam : vnde a Poetis Latinis dicitur Armifona.Vel quod Pallantem gigantem ingiganromachia oc ciderit. Vel quod ïk rtit th S~iès irvvf vrójhTQ KtpctKtii-id eft,ex Iouiscapiteexi- Jierit. Hiuc , vt ait Hefiodi interpres in Afpide,di6bae(r,Tritonia, vel Tritogenia: quoniam lingua A Eolica 7pha>, caput fi- gnificac; quamquam de hoc nomine ma- giia eft optniomim diuerfitas. Nam Ho- meri fchoüaftes lib.Iliad 9. duwt tx 7pt7v, didam affeiic, quod hoftes pauefcerefa- ciat. Pompouias Mela lib. i.Superhunc, ïnqtirr, ihgenspalusamnem Tritona reci- pit.ipfa Tritonis:vnde & Mineruxcogno rneninditumeft.vt incoixarbitrantur.ibi geiiice^faciuntq; fabiila:ei aliqüam fidem, quodquerrinatalemeius putant, ludicris virgimim interfe decertantium celebrat. Hoc fectmis Liicanus, iïc canit de Trito- nide palude : Hanc Ó> Fallus amat, patrio qua. vertice nati>,
Terfarü prima LibyM(na proxima cmlo eft, Vtprobitt ipfe calor) tttigtt,ftagniq-} «.ctx Vultm vidit aqua ,pofuitj;in margine plantin;
I t/e dileSa Tritonida dixit ab vnda. |
||||||||||||||
|
AbfurdS
figmeritu, |
||||||||||||||
|
Minerua
z/nde di- Palias vn
de dicia. |
||||||||||||||
|
Palias
air Trito
nia dica t:ir. |
||||||||||||||
|
Emblemata-»:
|
||||||||||||||||
|
17
|
||||||||||||||||
|
fit,ineo etiam apparatu iudicia exercens,
vt refert Jib.4. Athena:us;& latius Dio Ni canis Iib.f9.i11 hxc verba.- Caligula inter- Qiim effaminatiorfpec"tabatur , thyrfum & cratera tenens; interdum viiili fpecie clauam & leonispcllem geftabat, fubinde facie lajuigata & erafa.mox barbata vifeba tilr;mine tridentem tenens , nunc fulmen vibraiisjnoiuuinquam Palladi beliicaïvir- gini afiïmilatus . Bacchi quoq; habitum cultumq; vfurpaflè legimus M. Antoniu, quem Velleius Paterculus redimirum he deris , coronaq; velattim aurea , & thyr- ftim -seiientem , cothurnisq; luccinctum fcribit, ciuru velut Liberum patrem re- ctum fuiflè Alexandria: Sic Commodns Imp. Herculem fe, & louis filium nomi- na n voluit, depofito Imperatotio ciiltii omni.Ieonis exuuio indutus,& clauam ma nu geftans, Herodiano hiiius rei oculato tefte. Non fecus atq; Sextus Pompeius Neptuni filiusolim haberiambiuerat.Ph? nicium paludamentum,quo Iniperatores vtebantur.iiicceruleum co'iuertens. Pro- deattadem inter latuatos hofce Deosfru ftumiliud liominis Heliogabalus, qui, fi Lampridio qredimus, cenios qiiatuor ad currum iunxit.quo vehebatur,totidemq; canes, Dianam fe appellans; & quatuor ti- gtes.Bacchum fe diftitans;& quatuor leo nes,fe Cybelen vocairs; non tam venatio- nis&ferarum thidio, quam religionis & Deorum hominumque contemptu . Sed quidmirum, fi in prifcos illos tenebrio- nes,quibus ver^fideilux non affulfit.taii- tum potuiteorum antefignanus , qui di- x\t: Similu ero Altijftmo f Si enim impia licencia,ligna Sc lapides fibi Deos ftatueie potuenuitjcur non & feipfos, aut fuos,fer uilia fculptilium maucipia Nos,nos ma- net ha:c dignitas, quibus facro Bapt:fma- tis fonte regeneratis vera: fidei fuigor illu- xitjnos jternus ille Pater in filios & regni hartedesadoptione fibi elegit.Glotian ita- |
||||||||||||||||
|
qnefas fithomini Cathofko,& erigerecri
fias hoc vnico titulo (audite cceli & ele- menta , & vos beati fpi ritus) quia filius Dei Quiscum bulla hunc milii.au t fu- mo,vel vmbra amplius conferat?Prodeat, quicquid fub Luna,& fupra, nonatquabit excellentiam homin's & magnitudinem . Qmd enim propiusdiuimtati.quid magis diiunum quam fiiius Dei ? O nedegene- retjo monitaaudiat. Audite & me.odc- generes: vos appello.qui nominis & digni tatis veftrajobliti, contemptohoc niagno patrocinio.quo magnus natura; Autorac genitor vos ampleftitur,nutrit, & fufteu- tat liberali manu.tutorem alium &patro num abinferis qiixntisjapud quosita for detac vilefcit paterna ha:c benignitas, vt in media copia return, velut Tantalusali- quis,efuriem atq; fi timconqiie(ti,magicis artibusaffluentiam talium mercari vobis impiè,& licitari pro his cum Stygijs mer catoribusfruftra conernini,execrabili fanè coimentione & pactis . Ccelum fufpicito, nequam genus,ibi panatium noftrum ,& cella:,& horrea,qua: pafcunt ; eö dirigeu- dus ocukis,inde prx'fidium expe&adum , & quicquid neceilarium vita,"huic,& poft hanc . Nee verö cogitatio hsc vnquam irrepat menri, nos idcircoinfsliciores ef- fe , quia in cataftam hanc laborum & fu- dorum tanqua^n mancipia damnati.ferui- Ie dorfum percfytieniis fomuie flagrisfub mitterecogimur.&pati iniuiias . Certa- men eftadgloriani.lufta ad triumphum, vt viiftor aterntirrj regnet, confors & co- ha:res auguftiilim?polfeirionis,qiiam pre, potens D£VS , noltèr«maium commu- nis pater,pra;paiauitdi!igentibusfe. Sci- mus filiorum patres eiïê & officium,obfè- qui& audireiiifia pareutiim.-horum, pro fpicere & largiii neceifaria. O diuites nos, ó fecuxos a paterna hac cura&cceleftipro uidentia ? |
||||||||||||||||
|
2?^
|
||||||||||||||||
|
B ME-
|
||||||||||||||||
|
i8
|
|||||||||||||||||
|
Andrea: Alciati
|
|||||||||||||||||
|
MEDIOLANVM.
|
|||||||||||||||||
|
EMBLEMA II
|
|||||||||||||||||
|
V>1T V RI C I S. veraeK , Hein is dat fucula fignum
His populis patrix debita origo me ét e si .
£>uam Mediolamtm facram dixere puelU Ter ram : nam vctm hoc Gallica lingua fonat '..'
Culta Mïnertta fait', mme e si vbi nnmine Técla. M'utato , Matris virginis ante Domum .
Lanigcr htttc fignum fins eji , ammal% bifarms ; Acribas htnc fee is , lanitio inde tem ..
C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||
|
Pïngvntvr operaiij circa fabri-
cam magnifici asdjficij & moenium oc cupathabhis nou longè fpflfa co.ifpicitiu',. proiaciendis fuafamelitis fafta, ex qua a- mmal extrahit'.u.anteriore fui parre Cné, pofteriore »ero ouem referens ; vndeno- men Vrbi Mediolanoindirum creditur. I N D i c A T Alciatushoc Emblema-
te; quodiiam Mediolani vrbis Infubnim |
|||||||||||||||||
|
noti/ïïmf, pacriae(iia^infigne fitatq; ori-
go . SuSjinquit.cuiusdimidia pars fitla- nca, reliquafetacea , parriasmea: dat infi- gne.indeq; Mediolanum dicitur.quafi di- cas.diraidia parte. l3nanim,notauoneelici- taexduarum ciuitauim Gal Hg fchema- tibus publicis.Biturigum nimirum,& He duorunv, quorum hi fuculam,illi arietem pro iiifigni & fymbo.'o habent.Itaq; habes Medic- |
|||||||||||||||||
|
de »f.
|
|||||||||||||||||
|
nat
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||
|
IP
|
|||||||||||||||
|
Mediolani 'irvfiiv Sc dcnominationera , a
fue lanato fumpram . Diim enim prima vrbis huiiis fundamenta iacerentur ( vc prajter alios rerulit D. Ambrofius) aper eftrepertus media parte lanatus . Alij a Medo Infubrum diice nominatum Me- diolanum maliint. Vrbs eft metropolis GalIia:CifaIpina:,a Gallis Infubribuscon dita j <>. annis ante Chriftum nacum : quanquam Olanum ducem Tufcia: pti- mum eandem excitaffe telteen r Cato frag- rnetito 7.0rigin.Hinc docti pleriquepro- diere,inter quosnon inflmum,fed merita gloria certè infïgnem Akiatum iuiead- fcripferim , qui hocembkraate Mediola- mim natale foJum non illepidè celebrat. ' Nee vero mihi temperare polïiim , quin adijciamquod difcendi ftudiofis non om- uiiio difpficcat . Imperio in Oricntem translaro, vereriqualï fenefcente Roina, Imperatores Mediolano capi & dekdtari cceperuiitjyndeiii tantii excreuitea vrbs, vc i Proco'pio z. Gothici belli, prima inrer Occidentis vrbes poft Romam dica- tur,& facilè cajterisanteire , vt magnicu- dine,ita & homimim fiequentia.relïquis- que fortunjebonis.Aufcnius Catalogo il- lnftrium vrbiurn : Ut Mediolani mira omnia, copia rerum ,
Innumera cult&j; domus-, facundaviroru lngenia,antiqui mores: turn duplice muro Amplificata loei species,fofuliq; voluptas Circus, &> inclufi moles cuneatatheatri : Tëpla,palatin&j; arces,opulensj^ moneta, I-t regio Herculei celebris fub honore la- uacri,
CunBaéfo marmoreis ornata giftylafignis, Mmniafe in va/li forma circüdtita limbo: Omnia qu& magnis operum velut &mula formts
~Exceür:t ,nec iunctapremit vicinia Romd. Ad id illuftranduai mulca fuppeditabunt Geographica Volarerrani& Muiilteri.'iJle quidem Jib.4- hic veió i. longè plura re- tulit. Huc fbrtafle qtioque pertii]et,qua: de iactis fundamentis Mediolani refert Titus Liuius y-ab V- C. Prifco Tarqui- *"o Romje regnante, Celtarum ("qua;pars Gallig tertia eftypenes Birnriges fumma iraperij fuir, jj regem Celticodabaric.Am b'gatus is fljit, virtute, fortnnaq; cum l»a, tum pnblicapr?pollens, qnod in ini- perio cmsGalIia adeo frugum hominum 1»e fercjlis fuic, vt abundans nuilritudo |
|||||||||||||||
|
vix regi videretur poiTc . Hic magno na-
tu ipfeiam exouerare prajgrauante turba regnum cupiens.Bellouefum, ac Sigoue- Belloue- fiim Ibroris n"lios,impigros iiuienes, mif- fus & furum fe efle, in quas dij dedillènt angu- Sigoue- rijsledes >oftendit j quantum ipfi vellent fut, mimerutn hominum excitent, ne qua gés arcere venientes poifet.Tum Sigouefofor tibus dati Hercinei faltus.-Bellouelohaud paulo l?tiorem in Italiam viam dii dabat. Is BiturigeSjAuernos, Senones.Heduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos exciuic- profêclus iiigentibus pedttum equitumaj copüs iiiTricaftiiios venit, Alpes franken dit,fufisq; acie Tuicis,haud procul Tici- no fluminc.Cum in qiiocóiederar,agrum Infubrium appellari audiiUet, cognomi- nem Infubribus Heduorum.ibiomeucun c\i kquentes Joci.condidere vrbem , Me- diolanum appellarunt . H?c ex Liuio- Hiac iam luxaliqua affulget veilïculis Claudiaiii de iiuptiis Honorii & Marie, : la Ligurü terris ffumantiapeihra Triton Appulerat,hJJbsq; frt tis extenderat orbes; Continuo fublime volant ad mosnïa Ga/lts Condita lanigem,outs oslentantiape/lem > Peruenit Aliter tarnen & reclius legit heccarmina
Alciatusin Parerg.Iuris J.oij-Iiliush^c funt verba : Habebant & ciuitates fua fi- gna , quibus origiiiem aat cultum tefta- rentur . Hiiic in iioniifmatis Atheiiien- lioni plerunque vidimus nofluam. Sic Claudian _____ ad moenia Gallis
Condita lanigerafuu oslendentla peüetn.
B i r v R r c i s.] Bituricis poiuit pro III.
Biturigibus per Enallagen. Bituriges au- Bittm- tem ( quorum ciuitas metropolis Bitu- ges. rix; Aquitani^populi lunt.quorum fines ab Heduis Ligcris diuidit fluuius,dequa lib.8.bclli Gallici CqCar, & Plinius lib. 4. c; 19. Gallicè, Ie pais al' entour de Bour- ges. Vrbs eft Academia florentirtima cele biis , in qua per quinqucnniun) magna cum lande ius ciuile docuit Alciatus.- quod exaliquotfuorum opeium locis col ligereeft facile,tiim vel maxime bis ver- fibus (quorum copiam fecit ame aliquoc ainios, vireruditus , qui Akiatum doclo- rem illic audiuit) quibus Biturigem do- nauit.cnm Italiam repeteret: Vrbs Eiturix inuitus , amant te defero a- mantem, B i ^«»?i.
|
|||||||||||||||
|
ZfoU
|
|||||||||||||||
|
lga.
|
|||||||||||||||
|
llis
|
|||||||||||||||
|
Andrese Alciati
|
||||||||||||||||||
|
zo
|
||||||||||||||||||
|
Qujnq; fer tiflatcs terra halitata mihi.
Nunc opus ad vitülos eli a veruecibus ire. Ergo vctle,&felixfit tibi lanicium .
Hisautemalludicad Bicurigum flérna, quod nonnihil adiiuiat luiius loei cnarra- tionem . Qrnbiis Alciati vertïbus contu- nieliosè refponditneicio quis: qno iiirc. qua iniuria, non eft meum difquuere.niil quod exiftimem nihil tam belle fieri,dici- ve polFe , quin male interpretando poffit deprauatier. Huius anonymi hoc clinu- ledicum tetrafticlioii: Nonnos ,/ed nojiros nummos Al&atus a- mabat, §hti t.tcitus fpretts vanuit hofyitibus .
llle ergo valeatvitulospasiurus: at illum Noffra vel horritem frigore lana teget.
Cajterum ciim ait vitulos.porró Italos in telligit: ctiius rei caufam ex Gelh'o petas licet.lib.nempè i t.cap.i.quc. tarnen a me obiter di&a fint. Veruex-] Veruecem hic proarietefbr-
raiTe pofuit KcLTA^fiKticasiCed parum fe- fett. Sic Varrode vita populi Romani lib. i. Autbouem,aut ouem.aut veruecem habstfignum . DifFert autem vcniex ab ariete.vt cantheriusabequo,maialis a ver re,capiis-igallo, caperab hirco. Jieduts.] Hcdui,qui & Auguftodnnen
fès,Gallia; popuIi.Sequanis rLiitimi.iu-Du catu BurguiidiaE . & in Fraiicorum regno iIti,oliro fratres & confanguinei a Rorna- nis appellati.Ca-'far Comment.belü Galli- ci lib.i.GallicèJepaisal' entonrd'Autun eu Bourgongne. Apud Srrabonem, Ptolc- msEiim,Stephanum,Melam,& Corn.Ta- cirum,inuenio Heduos.EduoSjAiduos, Oeduos,Aidufios, pro ijfdem . Sucula-] paruafus,porculus. Plaut. in
Riident e: §£uin tu i direHa cum Jucula, , Ö» cum porculu. Signum. J publicum ftemma, fymbo-
luni.arma gentilitia. Hupopidu &>c] Sic Aufbnius, er qno
Alciatns id videri poteft mutuacus.epifto Ja qua: incipit, Aujomut genitor . lp/e ego BurdigaU geKtis diuerfa £ -vrbes §luf.tuor aiitiquaijiirpis origo mes.
JvkdioUnum veró a Gallis excitatum.fuif fe.fupia ex Liuio . remlimus. Michael Tonfus I. C. in oratione,quam habuic ad Georgium de Ambafia Card- nomine po- puli Mediolanenfis, anno ijoo. Cum in- ter HiftüiicQS conftet Mediolanum, om- |
||||||||||||||||||
|
iieniq; Infubiiam, Gallorum rwam pene
coloniam fuiflè.Id quod vel ex hoc facile colligimus,qiiod vniuerfum hüc traftum Galliam Ciialpinamadhuc miucupanius- Sacram dixere. ] Mediolanum Alciati
patriain Italiaefhfedeft & Mediolanum, lïue Medioianium in Gallia, Gallicè Xain ctes,quod fanctum fignificat; inde Alcia- rus dixit, Sacram dixerepueü&Terram. Vetuthoc Gallia lingua fonat.} Nimi-
rum Gallicè,Milan,dicitur , a mediacim lanato fuc . Sidonius Apollinaris lib. 7. epi- r. Et qua Innigere defue nomen habet.
Veterem linguam Gallicam ait, vel pro- pter Gallos Infubres, a quibas Mediola- num excitatum iam docuimus : vel pro- pter veterem Iinguam.quam longèaliam ft)iliè,quam qua: nuncell vulgaris, & ve- rifimile eft,& doifH pleriqj autumat. Hic de lingua Gallica vetere lubens aliquid difquirerem.fi aut eruditorum hominum non fatis inter fe coniêntieutium opinio- nes aliquid haberent firmaineiui j aut nifi vetci'a certaq; inonimenta nos in hac re- tura caligine & ignoratione deficerent. Nihil enime3 de. re pofTumnscertipro- nunciare.nifi primo conftiteric non modo qua; lingua Gallica vetus , (ed eciam qui veteres,& qua maxime a:tate funt intelli- gendi. Aüj enim fueiunt ,qui vixerunc ante tempora I til ij Casfïris , qui primus de rebus Gallicis fcriptis aliquid manda- uit:quique veterum Druidaruni farculis, vel poftea floruerunt. Aüj veteres GalH, qui fub Imperatoribus Romanis feruile aliquod paffi iugum : alij qui fub priori- bus Regibus (vt vetiiftiores pranermit- tam) Clodoueoprimo,Carolo Magno, & alijs: quibus tempotibuscredibileelt non eandem fuidè Gallorum huguam verna- culam,qualis poftea , qusquehodie ccle- bratur. Qjiain ïeperquireuda miliiqui- dem certè videntur ociofa; difpurationes quorundam, qui veteres Gallos lingua Grajcafuiilè vfos,vtfa«;Iiari,& pene do- meftica,contendere aufiiit.-ahi putaut lin- guam veterum Gallorum eandem fuiflê , qux eft hodie Suizenfium feu Heluetio- rum Pleiiq;etiam voluut a Germams Francos oriundos, & linguam veterum Francorum eandem ac Germanorum , qux hodie celebratur. lam qui voluut in- geniofiores videti, Celtas veteres eadem lingua
|
||||||||||||||||||
|
Mediott'
mum ;* Gatlik' |
||||||||||||||||||
|
De fit'
re G^1' ca lin', gua e/' niones var'U |
||||||||||||||||||
|
Veruex.
|
||||||||||||||||||
|
Hedui ■,
|
||||||||||||||||||
|
SHCUld->.
|
||||||||||||||||||
|
Emblemata-»« 2,1
Tiugua faiflc vfos sflêuerant.qua nunc Ar Gallica,qualis hodie, qtiauquam ex Ce lo-
morici Bataui. AIü deniq; (vrlibere. func cuples kabundans, habet tarnen permul- cumfqjopiniones) coniiciunteam iingua, tas voces,qua: a G ra:cis deflexa: non terne quaiis nunc a Gallis Prouincialibus vfur- rè videiï poil'nnt. Habet etiam non pau- patiir , veterum Gallorum extitiflè . Sed cas Germatiicas,& Latinas;exqao tarnen uclcio quo modo,fI fit ftandum ab vnaex non feqmtur, maiores nofttos promifcuè iis opinionibus, quaiputaturfirjiilior ve- vel Gijecc.vel Germanicè,Latinèvefcif- ro.nos poifimus commode extricate. Cc Qwd igitur in hac re ftatiiam non. Q_uis eiiim ea de re certi aliquid prosun- habeo , vt prompciim mihi fit quod pof- ciant, in tanta prxferrim rerum omnium fim refellere, quid certiusadduccrepo£ confiifioiie.popiilonim ac gentium migra fim,nondum videam. Vnum mihi üiper- tione,multitudine coloniarum, principfi, eft.vtcum doètiilimoSenecaPhilofopho, ac publicarum rerura mntationc i Quis eius maxime loei occafione,quemipfcmi nelcu,cencum,aut eominorc annortifpa- hi obtulit ca-8-confolationisad Albinam, tio,linguaslnon fecusac resalias,vt variè nyflösfaciam alios^qui de gentium migra traducuntur,autvfurpantur,omniuö,vel tionibus,conuerfiotjibus,& cotruptis hn- non minimaparte variari,aut corrumpi ? guis variè difputarunt . Certè hoc loco Exerriplum jnfigne proferrem in Latina Alciatum adpïifcam Celtarumlinguam, lingii3, iiifi putarem iatis elïè notuni iis, feu potius noftrarem Germanicam allu- qui vcteres libroseuoluerunt,Iongè purto fifle conftar,dicit enim : dixerepuells. ter- rem & nitidiorem fuilièfajculo Varronis, ram. Et nos Germani Mediolanum v©- Ciceronis, Augufti, quam ajtate Catonis camus Meydlandjfiue MedeIland;Meyd, Meyd- fenis,& primi belH Punici temporibus. Il- enim nobis virginem , Medel,puellam Co- land % lud vnum afièuero, linguam. Gallicam , nat,quafi diceres,pueila; terram , feu vir- quajfuit in vfu temporibus CaroliMa- ginis regionem.nempe Mineriia; quódam gni,nob:s haiftenusinaudiram.planèqj in- hic prajcipua religionecultx,cui rei etia cogimam.Nosenim deficiunt vetera mo- Polybiusfuffragatur Huius templum in- iumenta,vtdiximus,qiiibusliquear,qna:- duifto dein Chrifti Euangelio duucum , nam ea fuerit; etiamq; adücio , eam, qua; & in DTecIa: commutatum eft.que. tem vnlgariserataureo D. Lodoici principa- poribusillis inter fiincTras virginesinfum- tu.adeo fuiflè horridam & incultam, vt fi ma vcneratione fuit, vt in Eufebij Chro- cum ea>qua: hodie in vfu eft, conferatur,, nicis (cribic Hieronymus, & Yerfibus fe« nihiloplus vnaab altera differat, quarri quentibusiunuit Alciatus. hodie vulgaris Parifiorum fernaoa brito- Culta Minerua&c] Olim eo loei Mi- nimi oratione populari . De Gallorum neruas dmini honores tributi, vbi nunc quidem vetere Iingua corrupta conftat, templum D.Tecla:, ante facram Virgini led apnd quos Gallorum fermo velut/er- Deipara; «edem . uacus fuerit,nondum üquet. Nam Galli Numine, ] Numen propriè eft Siav Numen .
fetmonem Gallicum dedidicerunt, cum fahti, voluntas Dei, a nuo, quod veteres
non folü Komana: leges.fed & legiones in pro volo,vfurpabant. Hic autem fumi»
Gallia conftuuta; Gallos Komaua vd lm- tur pro poteftate . Cicero 6. PhiJ. Magua
guacogerenr.-vt facilè fitintelligerea Ro- vis eft, magnum numen vnum & idem
mano tbro, ipfaque Komana nnlitia Gal- fentientis fenatus.
licam linguam a inaionbus ïllis vfurpa- TecU.] Hax virgo,Paulidifciptila,mar D.Teclit.
tam, pene omniuofuiilèabolitam. Sed vc tyrij coronam meruitapud Icontum fub Martyr.
Vetera prstermutam , eni poteft efiè du- Nerone.Huius vitam petc ex Surio, &a-
bium.qum pnfeum Gallorum idionia lijs Hiftoncisecclefiafticis.
aut non parum fuerit iuunuta tum , Matru Virgintiante Domum.] Tem- Bttfilic*
at etiam adeo corruptum , vt primani plum.Bafilicam D.Virgitn facram,quam -O. Vngi-
fui faciem amiferit, quo tempore Fran vulgus vocat.ilDomo. Huius templimo- rwMedio
cl a Germania urumpentes in Gallias le.fiue amplitudinem & architecluram x- l&ni'
"anfitum fecerunt, & a quibus non im- diflcij fpeftes.fiue precia materiarum xfti
Petrabaiit fedes, Galios partim expulif- mes, niliil eft , quod feptem mundi miia-
fe.partim etiam (ibifiibiecifiè 2 At Iingua culisalfcribas auguftius-Hancerigendam
B ? curauic
|
||||
|
22, Andreae Alciati
curauit Ioannes Gaieatius Dux,anno Do fidinni, ac i llius pacis oTnamentiiro eflè.
mini i j %S. Que, profe&o res ita Ce habet,ciuitas enim
Animalq; biforme. ] duas forn>as ha- circumcirca habec colonias , qux iplam
bens,nempe fuis& ouis: ianiger fus,& Ce- cingunt,quibus imperat,& qua: imperata
tigeranes. faciunt. Hinc iure nomen Magnx pafïïm
Lariiciü- Lanicio inde leut. ] Lanicium idem eft obtinüit, vtcanit quidam.'
quodlana, feu lana:prouentus . Virg-3. Vrbs Mediolanum populo/a e B ,magna ,
Geoig.Sittibi lanicium cur&.v\>\ Seruius: potensq;
Lana,inquit,& lanicium dicimus, quem- Et Thomas Edvvardus Anglus :
adinodum Fuga,&effugiuin.Hoc deno- £/?Mediolanum iucundü,nobile magnü.
minequaïdam Nonius, & Turnebus Ad- Quod idem verfus Italici , qcibus vr-
uerfar. if. cap. 21.11ecju.id addamprs- bes Itaüa; defciibiunur , eleganter ex-
terea primunt:
jy. Apparet hoc loei pius Alciati Fama l tra noi, Roma pompofa efanta,
alumniatfèftusinpatriam,quam tam Ce- Venetiaricca,faggiei,c fignoril<Lj,
itiuo Emblemate celebrat.Et reuera fl vl- Napoli odorifera, egeyitil^,
Mediola- la chii'as docliilimornm fcriptis celebrari 1ioren{abella tutti l mondo canta ,
nilaui' meretiu.vnaelt Mediolanenfis: nam (iuc Milanod'ejfer grandeogn'horfevanta,
originisantiquitatem , feu ciuium nobili- Bolognagraffa. &c.
tatem , loei amplitudinem, aïdificiorum Hanc igitut vrbis celebritatem & abun- Omen^
magnificentiam,aerisclemeiuiam,folifa;- dantiam forfan indicare voluit bifor- diglarf'
cunditatem , & omnium rerum abundan- me illud animal , dumfundamenta illitrs
tiam cófideres.vix vlla alia eft.qiiam h'.lic iacerentur.repertum . (Liccat mihi qua:-
iure prxponere poflis. Vaftiflimamha- fo.boua pace , nonnumgTerijs immifcere
bet planitiem.apiicoscolles,amcenosmon iocos , lic enim placere video temporum
tes,commoda flumina,£ecundosq; keus, noftrorum moribus.qui uil tetricum pro-
qiia: ilIi onmia alimenta vbertim mini- barit.&fatuum iudicant,quicquid non|ha-
ftrant; nihil pulchri , nihil boni hasc ara- bet copiofum afperfum falenij Ouéenim
plillïma & vberrima regio patirurexopta- integram non oportuit eflè , licet illa fa:-
ri,adeo vt prouerbioferant/So/o in Milano cunditatis habeat argumentum , tarnen
fi mangia . Hic magua quoq; eft opifï- plusaiquo fimpIices,tacitunios , & ftoli-
cum omnium vanetas& nuiltitudo.prae- dos, oues vocamus . Necveró fus rotus
fertim eorum, qui ferrariam exereent, conueniebat, deillo fïquidem dicitur vul-
cjuodiocofe inuuic Macaronicorum Au- go iac~ratuni pxoaeibiam: Gran rumor &
ror,dum canit: puocalana.Getrazn.Vilgefchrey -vndwe
Milanüticbtochrefanatcatonefubomni, nigvvoll , Spraeh der Teuffel, da er die
7)um ferrantftringaStfaciuntfcforamina favv befchor. Non igitur vrbi illifutu-
gucchti ram famas celebritatem abfq; vbere copia,
Horum opera,quiabonita te cum reliquis nee vbertatemabfq; celebri famajin fum-
certant, in Jongüiquas regiones exportan- ma,non futurunvefle clamorem abfq; la-
tur . Quapropterhaudiniuria Ciceroin na,anirnal Porcariesominefuo poitendit.
iJhilipp.dicit,Galliam Cifalpinam.&ideo Sic ego confultu . augur refpondiflem; C\
MedioJanujn»florem Italias, imperij prae- fallo,nunqiiam me laua fuilla tegat.
|
|||||
|
Nunquatn
|
|||||
|
Emblemata-j.
|
|||||||||||||||
|
*?
|
|||||||||||||||
|
Nunquam procraftinandumj.
EMBLEMA III.
|
|||||||||||||||
|
A LC1 AT AE gent is itifignia, fuBinet AUclj ,
** Vnguibm & nn£\.v fert ccvce&ctMÓiitvos Conïidt Alexandrum fic rcjpondifie roganti, Qui tot obiuijfet tempore geBa breui ?
Nunquam , inquit, differre volens. £)juod & indicdt Alce, Fortior h<ec , dubites, ocyor anne Jiet .
|
|||||||||||||||
|
COMME
DEpingatvr fera illa Septeu-
trionaüs Alce didta, cuius prioribus vngulisinfer tafint ha:c verbat^w/eV dva.- 8cL\KÓf;.iVt>{- Aken defcripfit Plin.lib.8-c. ij.&SoIiiuis cap.ji-Caïfai in Comment. belli Gallicilib.fi-Etqiio commodiusani- nial hocdepingi polïit,ip/ïus Casfaris ver- ba apponam. qu? huius fera; natu ram mi *è explicant: Sunt,inquit, quajappelJaii- t«r Alces, harum e ft confimiliscapris fi- gnra,& variecaspelliuni.fed magnitudinc |
|||||||||||||||
|
N T A R I I.
pauloanteced£u,mutil£q; funt cornibus,
&crura fine nodis,articu|is<q; habent: ne- quequietiscaufa piocumbunt.neq; fiquo aff!idra;cafii conciderint, engere féfe aut fiib!euare pofllint . His ftint arbores pro cubilibus.ad eas (e applicant,atq; ita pau- ■lum modo acclinat^ quietem capiüt; qua rum ex veftigijs cum eft animaduerfiim a venatoribus.quo fe recipere confueuerinr, omneseo loco aut a radicibus fubruunt, aiuacciduntarboies,vctantiini in iiimma B 4 fpecics |
|||||||||||||||
|
flcv de.
Jct'ttio. |
|||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||
|
24
|
||||||||||||||||||
|
fpeciesearum ftantium relinqnatur. Huc
cnm Ce coniuetudine acclinanerinr, infir- mas arborespondere affliguut,arq; vna ip fij coiicidunt.Hajc Csfar.Qji? (ï quiscon ferat cum Plinianis.facilè aduertet,ea tam facilè non poflèconciliari.Addeex Plinio: Labrnm ei fuperius pr^graude ; ob id re- trograditur in pafcendo , nc in priora ten- dens iiiuohiatur Idem ait& Soliims.Ce,- far Alces dixit eflè mutilas & (Ine corni- bus,at vero Paufanias (AEliano de natura aniinaliiim teftante) in fupercilijs coc nuahabere mates tcftatur, faininas con- tra omninocarere. Retulerunt Germani quidam,eruditi homines, qn? traduntur a Plinio de Alce,verioraeflèqAiam qu? a Ce/are. Iseuim retulit alionitn quorun- dam, quieamfortaflèferam nunquam vi- derantopinionem.-at eamefle,qualem Pli- iimsdefcripfir,experiei]tiaconftare.Defe- ra ifta pr?teriam diclos vide Gefnenim in operofoiilo volumine deanimalibus. II. PsiNCif is& pa tri? havteinis in- Alciato- fignia quafidepinxitnuuic Ai?iamili;gen
rum fche tilitium ftemma proponit & explicac. Al- sna-i. ciatos enim ab Aice fera mipcupatos,a fbr titudine nimiriim & diligentia commen- dabiles tacitè indicat, fumptoargumento ab Alces fer? natura,q 115eqtii iobore.cer- iiiceierkate.&.ni proceritasaurium &cer liicisdiftingueret.iurnetofirnilishaberur ■ auiutorePlinIib.8cap.if. Q^iod ilhiftrat eleganti Alexandii apophthegmate , qtii qu?tenti qua tandem via tanta flbi adeö celeritercomparaifet,refpondit (quod vu guibus Alces infertum legiturj y.ilS'iv ü.va.@a.KKÓ!J.ivo{ , nihil differendo aut re- craftinando. Siquidem optima & acconw modabellicomeseft reftinatio.-quo fit, vt qtli imperat.quó rernm difficultates, que; nonnihil remorando vltrö fefe offerunt.ar / cerefaciliiis polfinr, co pedeciciïfimonc- ce(Tefit pioperare. Sumptum eft Emble- ma ex Honieri Scholiafte illiad.vtanno- rauit Erafnius in adagio: Nunc tuumfer- Tum in igiu efi . Subfcribam & Homeri verba,&fcholiaftes > quoniam in vtrifque non médiocre fubeft documentum.Sic igi tur inqtiit Neftor: Mux.t Ti vvv iïd' »v9/ Ktya{j.ibtt., puft Ti J'iipóv
AiA.@a^ciy-t9& tpy°v, o <T« $tos tyyvtt- a/^h id ei\.
Ne verba f.'mpxs fugiat, neq; tepore longo |
Dijferamus opm,pttlcherrima munera Di-
uum.
Turn fubiungit ïcholiaftes : 'SrpetTnyix,)) S,iSta?x,a,hia ypovu tpnS'lo'tycu . xn yap "TTCtpiK^ÓVTO. O.VcLKcLheurdcU , ÜTi ctlTti-
actvTtts KctBtïv avTov JYW^.s^»- ipam)-
3w yip A''hi^civS^pos,iro>f Ttj; iKKa.S'ai jTtpiiyivx- (jt.uS'iV dva.fiu.AA.ó/j.iiriH, e'tTre- Idcd.Alilitare firtttagema efi,tempori par cere . Non enim autpr&tereuntem horan reuocare,aut comprehendere poffumtu. ln- terrogatus Alexander yquopa£lo Gr&ciam fuperajfct: Nihilprocrajlinans, reShondit ALCIAT JE gentis.] ftirpis,&fatni-
Ü£ Alciat? . Ingeniosè nomen Aium ab Alce traducit, quamuis vetus familie; no- men fuft Alzatus, vt etiam confta.t è car- minePoet? Bituricenfis: Non nos ,fed noftrot mmmos Al^atmut' mabat.
Erin vetevecditione Aufonianaapud Dn- Pignorium , in quacernitiir autographia Cl. Viri, legitur h^c infcriptio . Andren AlMti lieer efï,&amicorxm eiut . Cete- rnni Alciatusiiiualuic pro Alzato- Et for- fan in EiMbIem.63. Alc&zm -jet er es caudam dixere leonu .
nonnullaelt allufio ad cognonieneruditè immutatum . Sttsiinet-\ Pr$fefert,ruftentat,fupra di-
xit.gedldè ïnflgnia Alce.] fèrailla Gallica, de qua iam di-
ximus . Vngui&uf.] pro vngitlis pofuit, vngues
enim funt eorum aniniajium, qu? digitos habent feparatos; vngula vero eorum,que, digitis carent, quod pulchrè inpuit Oui- ditisAIo è botiiseffigie in primam formam redeui\tem defcribens : VngulAquainquinos delapfa abfumitur ■ungues \..
Vngnlam'Alcisocvulta proprietate Epi- leplie medsrr/enint: quid (i etiam liic Al ciatus bis vngulis remedium animi pign & retardantis adkibuerit, fcilicet /Atifir a.va.S'CLKKiijLivos, quo languentemanimi^ excitet, vtilla corpus morbo.proftratum erigit?Putare licet.amrmare vix aiifim. puS'evdiid.lSeiKKÓfjiivaf-] Nihil procra
ftinans,nihil differens in aliud tempus. AJc xandri apophthegma- lortiorh&c.} nam «A»»\ d\KU{, fortt-
rudinem figuificat, vnde videctir nomen hoc dedu ciivm. Ocyor
|
|||||||||||||||||
|
Ui-
|
||||||||||||||||||
|
Jll'
|
||||||||||||||||||
|
pro
to.
|
||||||||||||||||||
|
Vngutt'
Vngtti'1' |
||||||||||||||||||
|
Vngul'
AU"- |
||||||||||||||||||
|
AAX»'
|
||||||||||||||||||
|
Erob]emata_j.
|
||||||||||||
|
2-r
|
||||||||||||
|
Qcyor annefiet.] ld elr,an fortior,ve!o-
ciomelu Alce , dtibium eft. PJinius enim loco citato,adinfidias capi ait.alias memo rande, velocitatis . Hoc Emblema duo nos docet.
i.Quauti monienti fit opportuna cele- ritas & diligeiitia.pre/ertim vero iu rebus bcllicis ,idquod AlexandriMagniexem- plo palam facit. Eam enim ob rem Ale- xanderab omnibus ferme laudatur,quod fua prexipitiin rebus agendis cura Sc in- duftria, Principum omnium celeritatem nuiltis quafi ftadijsanteuerrerit.Narrant enim eum pedites fic inftituiiTe,vt fua cele ritateequorum curfum ad<;quarent : ip- fe ne quidem (ibi parceret, noctes vt plu- limum infomnes traduceret,ièque crepi- taculoexcitaret, fiquando fomno corripi fe fentiret, quo maxime tempore vigilan- dumefle intelligeret. Itaque cum abeo Dariiisimpeceretur, maxime conqueteba tur,millup tïbi fatis longum relinqui fpa tium,qiio Alexandrum pro viribus, & ei quaprejtabat animi contentioneatq; co- pijs.rerundcret.Hoc enim prascipuè cura- bat Alexander, vtdiu noiftuqiie, magnis itiiieiibus confe&is, improuifuni hoftem ofFeiiderct.quem animum etiam adolefcés habuifle memoiatur.Huic itaq; cum Ari ftoteks d'ceret exfpecïadam eife robuftio- rem aïtatem, qua longèmelius & opppr- tunius ad res belhcas animum appl caret: At meruendum mihi eft, inquit , ne dum annos cxfpeclo firmiores,auaacem iuuen- tutem interea mdii prasripi per incuriam patiar-Hunc Caeiarimitatiis.ardiia qua> que quail temere & fineconfilio aggredie batur, imè veto dicebat de ijs conlultau- dum non eflè.quèd adea perficienda ma- ximam vim celeridas haberet Non pratter mittam AEliani lociim de celeritate Ale- xandtün rebus «onficieudis , Varia: kift. lib.io- Alexander Philippi filüis ter cccc ftadijs continuo itinere confèiftis.antequa quietem caperetexercitus, cum hoftibus conflixit,&eos vicit. A'hé^nvJ'pof rpif TtojapAKcricb TtiS'ict.ipi^rif ^wf 'n7rKrov OcPo/ToplWf,yw/UjS*AaV To7f 'ïïoKl^ioif, 'srpiy óU'ttTdiïvcu ■JbSpa.ró'aiS'oy, ix.pórn «■£ Tavi^p^v- SicSeneca i-Suafor. Venit «He dies, Alexander, exoptatus,quotibio- per» eft adefle. Iidem funt termini tui, regni.&mundi. Tempus eft Alexandrum cum orbe, & cum Sok definere. C^uod |
||||||||||||
|
noneram,v!ci: nuncconcupifco,quod ne-
fcio.Qua; tam ferx gentes fuerunt , qua;
nou Alexandrum pofito genu adoraue-
rint?qui tam horridi montes, quorum nó
iuga viilor miles calcauerit? Vltra Libeti
pattis trophaia conltitimus : non quatri-
nius orbem, fed amittimus , &caet.RecT:è
Flau.Vegetius lib^.cj i. in rebus bellicis
celeritatem amplius folere prodeflè quam
virtutem-Huc facit M. Tullius 6.Philip.
Nam cum plerifquc in rebus gei'eud's tar
ditas Sc procraftinatioodiofaeft, turn hoc
belUimindiget cektitatis. Videram eciam
quod idem habet Oratione de Pompeij
laudibus,feu,vt infcribitur. Pro lege Ma-
ni]ia:No(ienim illx funt fola: virtutes im
pe rato ria:, qua: vulgo exiftimanturrlabor Virtutes
in negotijs,fortitudoinpericulis,induftria imperat<J-
in agendo, celeritasinconficiendo , confï- X-
Üum in prouidendo, SccSc deinceps.-Vu-
deillam tantam celeritatem, Si tam incr£
dibilem curfum niüim putatis? non enim
illum eximia visremigum, aut ars inaudi-
ta quidam gubernandi , aut venti aliqui
noui, tam celeriter in vlcimas terras per-
tulerunt.fed har res,qua:ca:teros remora-
ri folenr.non retardarunt. Addo de Alexaii
dro,nullam vimitem regis iftius magii
quam celeritatem laudari a Ctutio, lib.
j.cumeisim audiftèt xegem Datium ca
ptum effe:Inillo corpore pofitaeft vido-
ria (inquit Alexander) & tanta res celeri-
tatiseft prxmium. Cercènatura earexil-
le fuit, vt omnia facilius } quam moram
perpeti pollet.Monemur itaq; hoc lepido
carmine,maxima qu?q; perftci diligétia,
& virium firmitate (qua: duo aperte re-
prajfentat Alce) & arïïdua tam auimi qua
corporis cura & cótétione felicuer abfolui.
Nullus enim eft rcpertus haftenus (uifi
fit a fortuua quadam benigniore ladlatus^
qui abfqialiquo labore improbo,conftau-
tiaque animi fit a'iquam fumrnam lande
cotifecucus- Citacur ex aliquo veterum :
A'hi^a.vJ'pof /Atv Tekjjcav , 'provaii , xsu
ipytt^cMvof, f/.>ht KO.bny.tvof ixiTV)(ft.
id zd.-Alexander (Utdendajflèorandca-gen
do, non Aefidendo, fumrnam celebritatum
confecutiu ei?.Huic conuenit illud Hefio-
dilib. i. tpy-
f*» S"' dva.MKkifQett it r' avpioy, ir r'
Ivvnpiv ■
Ad creu rem differre nocet tè'pHsq; fulurit. Et Lucau i-bell-ciud. Tolk
|
||||||||||||
|
IV.
fofiinittio
'n « belli i'fiitmtio.
|
||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||
|
zó
|
||||||||||||||
|
Tolle moren,fetnper nocuit différreparatis.
Cui afrine illud Ouidiaiuim : Sedpropera,nec te venturen dijfer in horelf; §hei non eji hodie,creu minus aptm erit. Martial- Non bene difiulerts,videtu q$pojfe negart.
ld vnum ex prajceptis Socratis refertur a Xtiwp\\oa^.aartiJ.v»iJ.ovtv[AÓ.Ta)v. Quid- quidagas.proniptiirimèatqiic op time & diiigeiuer age- |
||||||||||||||
|
i. In rebus gerendislibrandaseflècuiuf-
que vires,ea; namqueceleritate pares, Sc contra celeritas viribusgqualis eiTèdebet: aiterum enim fine alteio non mulcum po teftafFerre commodi.imodamna plerun- quemaxima , funeftumque exitium hinc confequitur. Faceflantergocoruina: ro- ces,& ad res gerendas iiigt induftria & ani mi firmitate ferió accingamur ■ |
||||||||||||||
|
In Deo l^tandurru.
e'mblema'iiii,
|
||||||||||||||
|
S P 1C E vt egregim puerum louis alite piclor
*■ Fecerit lliacum fumma per a(ira <ueht . Quisne Iouem ta&um puerili credat amore^ ? Die > h<ec Meeomm finxerit vnde fenex ? Conjiliwn* mens atque Dei cui gaudia prees! ant, Creditur is fummo raptus sidejse loui. |
||||||||||||||
|
COM-
|
||||||||||||||
|
Emblemata^.
COMMENTARII
|
|||||||||||||||||||||||
|
2/7
|
|||||||||||||||||||||||
|
FI N G A r v R forma eleganti & hila-
ri vultu pucr,quem dorfo exceptum, &,vi)guibus retentum aquiia in fublime vehat.Poteft quoqjinfra appingi ("non ta- rnen ex neceflitate) canislatrans.tum quia fabulam flc Virgilius&Statiusenarrent, vt mox fubiungemusjtum ad fïgnifican- dam inuidorumcaluniniam, quifelicibus fucceffibus nunquarn nonallatrant.Qiio ad infcriptionë Emblematis,/» Deo l&tetn dum:\o<:üs iTiihi videtur funiptus ex ver- bis D.Pauliad Philipp.4vbi ait:ycupiTt iv Kvpia <ma,v7<ni , ngl wóxwipu,ytu~ fin . id eft: Gaudete in Domino femper , itsrum dico, ga,udete~i. A D inge'iiofi huius carminis fentétiam
&origniein iamiam me recipio , fi qua;, dam priusvice prxludij, & quafï difputa tionis anticipauero. Viuuerfam poefim asnigmatum efle plenam docec Platoin Al cibiadei.quippè qua; nonfit cuiuisintèl le&u facilis, qcf return veritas quibufda verborum inuolucris obtegatur . Huiuf- modiautem figmenta tribus modisexpli- cari poffiint, vt plerumq; veterum moni- rr.entis deprehendimus:quidamenim phy fïcen,alij ethiceniufpiciunt, nonnulli etia rei Theologica; rationem habent, vti ex doftrina Platonicornni plerique dcxfti vi- ri. Sicenim Homerus, ingeniorum ver- tex,quatuor illa prima «/^««interfe'pa gnantia,^& fefe mutiiö producentia effin- xit fub no.ninibusIouis,Iunonis, Neptu- fli & PliUonis . Admores traducitur al- legon'a,vtcum Pallademcum Mattedi/lï dia & pugnas ciere aiunt, eam nempè aiü- mi panem.quaefit ra tionis expers, in fu~ penorem fefe attollere intelligimus.virtii tique vitium aduerfari: quo de genere eft ea,quam nuncfumusexplicaturi,fabula. Ad Theologicam verö rationem nonnulia referuntur.vtciim coelum fuomotu tem- pus producat, quajque gignat perpetuó abfumens, imaginem quandam intelligi- mus eflê Dei, Coelum, Rheam atq; Satur* nnm fiüosdeuorantem : in quibus Coelus (vel Ccelius) eflèntiam diuinam pra:fert, Rhea vitam,Saturnus autem eiufdem mé- tem, Qua; ante vifum eft opera; pretium admonere , vt mattuiusad noftri Emble- niatis eV;//v3-/oi'deuenianHts, Poetjfque veteres, quantum fieri poterit, ab inepta |
|||||||||||||||||||||||
|
quorundam fciolorum contumejia vindi-
cemus. Eosenim.tale quippiam infabu- lofis narrationibus obferuare voluiffe cre- dideiim, qualepriores illi lurifperiti (vt M.Tullius in libris de Oratote memorat} obferuarunt,qni vtaucloritatemaliquam §htej»ad obtinerent,eamque augerent.artem fuam fine poets, vulgarem efle noluere, hifi cuni Cn. Fla- figmenta uius primus eam propalauit, qui eam ob ■ufefint, remdiftus eft cornicum oculos confixif- fe . Eodem planè modo veteres ilü poeta: fub aliquo quafi velo , certèobfcuro, fa- bulofifqiie ornamentis res fuas occulta- ruut, vtimperitam plebeculam a myfte- rijsfapientiseteconditiorisarcerét. Quod jiUeq.ori£ & Lactantiusindicat,lib i. cap.u.Sc 19. toetïc& c.um Poetasait.quaj verè gefta funt.inali- rati0. quasfpecies obliquis figurationibus.cum decote aliquo conuerfa tiaduxifle,& men dacium non in tattis.fed in uominibusad- mififlè. Qiiamobrem inepti funt, & planè «/usa-ay, qui in Poeticis narrationibus , & figmentis explicandis.ipfas tantum voces, nudaque vocabula , auretiam fimplices yvdfs.cis confiderant,nec ea potius eliciflt, quas fenfnm aliquem abfttnfiorem conti- neanr.'vr qui in picluris dijudicandis colo resaliqiios.aut operum lineas quafdam conipicitint,aut vt qui mercibus inuolutis appofitas imaginum teflèru/asadmiran- tur3nec quidintus lateat,aut inclufum ef fepoffit,animaduertunt. Habet enim di- ramt>0. uinum hoc ftudium nefcio quidlateus & , " reconditum , quod jequè omnibus per- uium & apertum non fit, fed ei duntaxat homini, lngenium cttifit,cui ment diuinior ,
vt Flaccus loquitur» ficuti nonobfeutè aliquot difputatiombnseft a diuino Plato ne traditum-Sed & vthoc adijciam,Poe- tas ipfos Philofophis fapientia neutiquam pofteriores,ant infedores fuifje, prqter a- liosquofdam Platonicoscontendit Maxi- mus Tyrins Hi enim fefe videntur popu- jin pBct& lariauroe, & infima; plebeculajaccommo- philofo- da(Iè,dum fabulofaeiufmodi prodiderüt, phttpofte- quxdiuinis rationibus accommodarunt, riores , rem quidem aperta ratione abftrnfïorem, xnigmatis autem clar orem, aiqtialiter a fcientiaatq; infeitia diftantem , fidem fibi facientem propter id,quod iucundum eft, &admiiacionern , aliaq; non fatis vulgo perfuafa
|
|||||||||||||||||||||||
|
ttio.
|
|||||||||||||||||||||||
|
XI.
|
|||||||||||||||||||||||
|
c*i
|
«*.
|
||||||||||||||||||||||
|
Satnr
|
|||||||||||||||||||||||
|
AndresAlciati.
|
|||||||||||||||||||
|
28
|
|||||||||||||||||||
|
turn,quod reprehendit La&an.D.Augtift.
Deciuit.iS.cap.i3.& ipfePIato I. De le- gib.fub perfona Athenienfishofpitis.nimi- rlim ob infauum p^derafti? flagitium-Sed quia non video quatn fit neceiTe fingnla tam anxiè perfêqui, quin potius ad pro- pofitum fiuem me continue recipere iam tandem par fit. Ageverö, per Ganyme- dem abaquila raptum,animam humanam intclligimus,qua:,vtait Plotinus,tum con derecaput intra c?lum dicitui', cum reli- ctaquafi corporis fécretione, cejeftia men tis octtlo cöiitemplatur quod fanè abfqi raptu quodam fien minimè poteft. Plato etiam in Phedone & The^teto,cttm iubet animam a corpore feiungere, non loco iê- gregandam intelligit,fed monet,ne corpo- ïi animus adhjrefcat -, neque ob corporis commercium a meute fuperiore fiat alie- nusjconetutq; quantum fiéri poteitt.fub- ditam fibianim§ fpecicm adfuperiora per ducere . Conftat autem funtptum Em- blema ex Xenophontis Sympofio.quo lo- ei conctnnè 5c appofitè Ganymedis eru- (J.ÓV explaiiat. Ait enim Deos & Heroas anim^amicitiam multó pluris facere.qua vfum,qui <a corpore percipitur. Tupiter enim quarum formant (cum eflèntmor- tales) amauit.has ipfas moitaleseflèfinit ; quorum verö animas eftamore profecu- tus.hos immortalitate donauit.de quoru numero Hercules, Caftor, Si Polluxeflè dicuntur,cum aliquot alijs,quos Heroas appellabant. Sic etiam allèuerat Gany- niedem non corporis , fed animi gratia 3 louein Olympum fuifleraptum . Cuius quidem rei Sc teftimonium ex ipfo nomi- nc colligamuslicet. Habetur enim al'cubi apud Homerum y&vvvTat S'i r' ö.x.kojv , Utatxraudiendo : & alibi etiam , ttvkivol tpptïi fjLiiS'icx. «»<■, id e&,fa(>ie>itiaple- namexte confiliet Jciens. Exambabiu igi- turhis vocibus,non corporis , fed mentis deliciarum nomen Ganymedes refèrens , inter Deos eft relatus.Sed dum vacat.lmc affetiba verba Philofophi,vt aliquo tandé onere candidatos lingu^ Grqcseleuate pof fim.EV/5t/jK» J's 70i,aiKet.AKia,1xcv >/.v9<> Koyïircu , è( è póvov cLvSrpoToi , oAA« jyu &ioi, \cu kpatt Ti»V T»t *\.vy»; tpiAtetv irtfl^ TThtiovof ilTijV T« t?a/j.d,TK ypnriv Troiïsrra* . Ziór ts yajp 'ócrcov ;Av Svti- rav ê?av py.opipit; (jpay^-H trvyyivó(/.tvot, |
|||||||||||||||||||
|
perfuafa : adhaïc qua; animum ad rerum
exirceutium perueftigationem , &eorum qu? remota funt.inquifitionem diligêtem coucitec. Qua in re praiftanda hifanè ho- mines magnum quiddam efFecere: quan- doquide.it auribus humanis infidias quaf- datn funt commeuti.ij quidem re ipU Phi lofoplti.nomine autem Poete.,rem inuidio- fam ad eam artem reuocariiut.qua: popu- him admodumdemulceac. Sefe enim per- inde habet ergamultitudinem popularetti Philofophus,atq; diues aliquis in eos,qui premunturinopia.Sic aucem videmus na- tura compai'atum, vtqui vitiofunt alicui addióci, virtutem contrariam non fufti- neant, nifi eam fuperinduftus aliquis fu- cus adumbraric. Habetur autent Poeta mollis & facilis, propterq; deledrationem diligitur,& proprer virtutem nequaqua , aut faltem rato cognofcitur.Itaenim me- dici falubre quoddam alexipharmacum dulcialiquoliquoreafpergunt , nedeter- reatur asger faporisaut fucci acriorisama ritie. Eodem planë modo de P hili>fophia illa veterifentiendum, quajfententijs füis figmentorum aut carminumitanquam ve fte cultuque iriagnifico teftis, pnfcorum hominuni animos primum cepitatq; de- limuitïneqj (ecus id quidem , quant diili- ntulaca diiciplina: moleftia adinftitutio- nent Smoriim leritatent cicurandam il- lexit. Neceft autem qupd in diibium re- uoces.vtri ntelius dediuinis tradtarint.Phi Jofophine au Poeta:: quin potiüs itudium vtnïmqtie tanquam inito foedere.mutuö kCe compkcti depreheudas.vt eadem non duieiia putes . Cüm enim Philofopbum ais.Poetam etum intelUgts: & ciim Poe- tam.Philofophum quoq; itinuis. Hxc & ntulta alia Tyrius,qua:huc conferre pla- cuic.uein fequentibus repetere fubindeco gar, quod femel admonui/Iè fatis erit, vt quantum Poetis debeamus, philologus in telligar.itoltrumquc confilium in narratio nibus mythologicts, & Poeticis allegorijs planum diquaudo faciamus. Si enim fa- bulamnudam authiftoriam attexere facis effe ad commenrationes has, quanquain tenues,exiftimalTemus, anfam ridendi.car pendiquehijc, tanquam Poerai'um deliria & nugamenta prxberemus: (nónullienim funt,& fuere iam olim.,qui poecicum hoc itudium vt planè uugatorium afpernen- tiuj & maxime hoc de Ganymede figme |
|||||||||||||||||||
|
neceft*'
|
|||||||||||||||||||
|
<Üaid f*1
Ganyrni; dê intell* |
|||||||||||||||||||
|
Poe t& no-
'■mne, re f.bilofo- fbi. |
|||||||||||||||||||
|
Poett fe
■vulgo fr-
cilius ac- eómoddt. |
|||||||||||||||||||
|
Vnde A*
aumi* blemn-J
|
|||||||||||||||||||
|
Poctica
eadë phi- hfopbiet, |
|||||||||||||||||||
|
öanyme.
Sis frist. |
|||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||
|
zp
|
|||||||||||||||||||
|
ad Deos transferebacdiufna malle ad nos.
Meminerunt huius fabule & alij Poetg.- Virg lib y. AEiieid-fic: Intextusq; puerfrondofa regiu-s Ida Veloces iaculo ceruos, curfuq^fatigat: Acer anhelantifimilts , quëpr&pes ab Ida Sublimem pedibm rapuit louis armi<rer ■vu cu :
Long&ui palmas nequicjl adfidera tendüt Cuftodes,f&mtqi canum latratus in aura*. Statius lib.i.Thebaidos .■ Hinc Vhrygimfuluis -venator tollitur alit. Gargara defidüt fur.genti,et Troia recedit: Stant moefti comites,fruftraq;fm0ntia la- xant
Ora canes ,vmbramq\petunt ,& nubiln latrant ■
Ouidiusnon ab aquila louis, fed ab ipfo Iouein aquilam mutato Ganymedem ra- ptum canit : Rexfuperum IJhrygij quondam Ganymedu amore
Ar fit,& inuïtum efl aliqj, qflupitsr ejfe * Ghiam quod erat, mallet-.nuüa tarnen alt- te verti Dignatitr ,nifi qua poffet fua fulminet-i ferre_>.
Nee mora,gcuJJo mendacibus aerepennts, Arripitlliad'è,%, nuncquoq^pocula mi [eet, Inuitaq; loui neQar Iunone miniftrat. Hisquoq; fuffragantiir & hiverftis: hhto; ó fyj} j)A.9sf int dvTiSiov yavv- Kvavo; iiri £et.v$W pmripA Til; ihivM-
Ipfe aquila adpulchrum Ganymedepi lu- pi ter olim , Ad matremque Helenn. deinde volauit olor. Simt qui fabulam hanc adhiftoriam refe- ~ Qa!iv. rant,exquibus Herodianus lib.i. Licet , m's, L.1
' . . .... mec.e »ar- inquit,apud alioscomperiam pugnam illic ij0Yi^_f^
Hum Phryga, Tantalurnq'; Lydum inter
fe conferuilïe fuie de via ottam , (ïue po-
tiusob Ganymedis raptum . Cumq; diu
^quis viribus decerratum foret,ac permiil
ti vtrinq; cecidiirent,nomen ex ea clade lo
coeffe impofitum.Hicetiam famafertui",
Ganymedem ipfum trahentibusin diuer-
£a germani atq; amatoris manibus.vitaef-
feorbatum.fublatumq; èmedio>pro cala-
mitatis folatiorelata ad louem raprorem
fabula,diuinis fuidê honoribus arre&um.
PaulusOrofms lib.i.cap.ix.Tautalus.iü
quit,Rex Phiygvorum,Ganymedé Trois
Darda-
|
|||||||||||||||||||
|
nfa.-n.KH; /xèv xgï £io?x£pot Htri, Kiyov-
rcu i~t >£ aÏAA.o/' Kgx iyè «Tê pnfju ygi yct- vv(/.ii<Pnv ZraHATot, oKKa.'^jyniii/iK.A Jto cT/oV ei; ohv^irov stnve^üvcu (Jtctp- TVptiM i^ Ttsvopia. tbjjSiïi "pcivyiip »- TTtf HgtófAtipa . ____i yivvVTau S'é t' èuiav
t?to cTs ppttQH R! T/ nS'nat S~z r' ttx.tsa>v.
__ TOlM apsav unJ'tit ei^a; .
eg ar vvvtL[A<pcntpw tktcov xx. wd W£»/z«- tos Svo{x.ct3-$Ht o ya.wfjLnS'vt, Akk' w'JV- yvapav iv Sstóls T6T/pitrreu. Hqc fcrmè Xenophon. Facillimum mihi effec repete- re agalmatis hifroriam,ni(i fallora PJinio, qui fichabet lib.34.c-8. Leocras aquilam fecit feiitientem quid recipiatin Gauyme de,& cui ferat, parcétem vnguibus etiam per veftem.&c- Sauóhus Emblematis hu- iusoriginem ad SchoÜaften Homeri re- fert, Iliad* 4.. cuiiis h?c verba : yctvvv- /j.üS'n; H 7rnpiTH /xóva ja Ati, 'óri o UiV tyv; Tfpyfttj&h vSé, /jlÓvo; <N o va; i%H oIkhiv totoi; /Uh'JW/ ya.vvv?Scu' ts roytzp o TdLvwy.nS'»);. Hoc eft : Gany- medes foli loui miniilrat; quoniam lupi. ter prima efl intelligentiafolius autem in- telligentie proprium efl confilijs gaudere , atj; hoc fan-At Ganymedes . Fabula Gany- medis referturabHomeroinhancfenteu- tiam.vt vertit Nicolaus Valla: Tros ab Trichthonia,fatiM eft de fanguine Trots
ldus,& Afaracus, fimiluq-, Deo Ganyme- des , Egregius forma, r af tut fublimis in atircu Afetperu cxlopofit'M diuum int er honores lJulcher , zit ante louem mïfcerct poculu |
|||||||||||||||||||
|
tt
|
>Wi
|
||||||||||||||||||
|
men fis.
Troisigitur tuit filius Ganymedes , non LaomedontisjVtvideturfeiifirtè Cicero 1. |
|||||||||||||||||||
|
Tufcul-lapfus videlicet memoria (quo 110
mine foleat magiii viri laborare , qui gra- uioribusimpediri curis,cum citant vel au tores,velautorum teftimonia, toto,quod aumr.cceïo aberrant: id quod diligens Ie- cl:or fepein Ariftotelisdepreheiidec libris, pr?!ertim de moribusj Verba Ciceronis hec funt:Ncc Homerum audio, qui Ga- nymedem a Dijs raprumait propter for- mani,vt ïoui pocula miniftrater: non iu- fta eau fa, ciir Laomedouti tanta fieret in- 'uria. Fingebac h?c Homerus Sc huraaua |
|||||||||||||||||||
|
30 Andre^Alciati
|
|||||||
|
Ta.fApil\«',<popsa,KS TTiTaV Alt/AHTlóeVTfr
Tov i§ votfottf TretTipa. Kpóyov ivpvtnra.
A'SdvctToy <&oititrs, »yu ipAva êyKcni- VCLtTTiV.
Aft aquila huic neBar de petra dulccj
quod haufit
Moxroftro Jublinie volant afferrefolebat. Hanc patri altitonans mox regno viBor adempto
Fffe imtaortalem voluil,cceloq; locauit. Phoniutus eam Ioui ellè facra vult, quod volandi perniciratealijs auibus excellat, ItpatPopvi?, inquit, ctvTx o' dtrotMyi T04 HVCU , 6 10. TO O^UTtfTOV TBTOC CiVM
Tav cih\av órtmm. Lege Plinium üb.x.
C-4-& /.Pierium Valerian-lib. 19. Hiero- glyphicwn. Sunt quialióconuertuntaqui lam.-nauem enim intelligunt,cuius infigne aquilaeflètjaut legionem militum,quale- gione rapttis e(Teputatur- Laöant.lib-1 -c- io-Fulgentius Mythologie- 1. ïiecerit,} <awf?3--S-a<,Poetarum eftj nam
huic vronncu dicti funt. Hic ad piftu ram refertiu" ,eitenim piclura bil aliud quam muta poefis ; vt viciflïm poefis loqueus piftura- JPuerum lliacuml\ Ganymedem,abIlio Hom-
Troix cinitaecqui Troem pat rem habuit Uad-S' Troia; regem.-& a Poetis dicittirabaquila raptus,& in cosliim (ublatus, vt Deorum preeficerctur aqualiciilis- Manialis lib 1. Aethereas aquila puerum portate £ auras. Iü&fiim tumidis vngmbut h&fit onus.
Summa per aft'ra.,] Puto alludi ad aui-
mi alas,de quibus Tiato Vehi.] PrxclaraMetaphora:hinc vehi-
culum animi , contemplatio, fidvoiett diapia, Óuune louem.] Iupiteridemeft, quod ■,uti0
iiiuaiis pater , quem coniierfis cafibiis ar» "j, ii' peüamus a luliaiiao Iouem . Ita Cicero 7 lib i-de Nat. Deor. Similimododicitur a Gra;cis ^éyf,qiiod vit^ omnium iït autor» O.7T0 t'h face, Wao.Enndem & A/'<t vocar, quod peripAim /intomnia. Eia'c& plura Diogenes Laertius in vita Zeno.iis. TaBumpuerilii&c] Puerüem limpli- puefilsl
citatem,id ell, innocentiam & mentispu- (;,$& ritateni Deo gratidimam eflè paffim te- ^ p1' ftantur facra litera: . Quó ilhid facri o- 'rc!p. raculi ïefereiidum .- Sinite paruuli ad me veniar.t. Si,Nifi efficiamini fimt par- uuli, &c. Mionius.
|
|||||||
|
Daidaiiiorum Regis filiuni,cum flagitio
fiffimè rapui(fet,maiori conferti certami- nis fc.dicate decinuit:(Ictit Phanodes poeta confirmat, qui maximum bellum ab hoc concitatum ruiflè commemorat.Eufebius inChronicis idem fere fcribit, inqiiiens: Obraptum Ganymedis, & Tiois patris Ganymedis, & Tantali bellum exortum cft,vtfcribitPhauocles poeta- Fruftraigi- tur Iouis fabula , & raptrix aquila fingi- tur-Chalcidenfes tarnen folebant óitende- relocum (quem Harpiguim nominabat) vbi Ganymedesab Ioue fuiflèt raptiis, In fabulamhanc Ganymedis mulcis in'locis iocatur pro more fuo Lucianus , quem confule.fi plura de Ganymedeciipis. Vi- de pranerea Hyginin Artron-poet. Mar- rial. 7. epigram. Homerum in Hymno Veueris. III. A s p i c e,] propriè .- nam inuitatad contempJandam pidhiram , que, non nifi
intuitu &afpec~hipercipitur. 'Egregim. Egregius picior,] Excellens, eximius, qnafiex totogregeektftus.peritus^eTOi jevf/.i'voï ■ Piftores olim florente Grx- cia.rion Cux arcis modö.fed & rerum om- iiium,qux cognitioiie dignj eflènt,peritos fuiflè conftatex Paufania & Plinio . Qiiis autem fuerit hic egregius pictor parui re- fecc inquirere-Nam poteris ha^intellige- re de quodam pi<5tore,qui ha'c Emblema- ta depinxit; nilï malis de Leocra piclore nobiliffimo fieri iermonem,dequoex Pli- nio iam diximus . Auium Jouu alite.] Aqnilx wepippari? ■ Hanc regina a- auium regioam appeIJant,crediditqueau-
auila, & tiquitas eam Ioui tela miniftrare & ful- louu a- men.Horatius 4. Carni. les . Shialem mmiftramfulminu aliiem, Cui rex Deoriim regnum in aues vagas
lJernnfit exgertmfidem lupitcr in Ganymede flauo .
Ha:cin Iouis tutcla ideoeflèdicitur, quia fulmine non tangitur, vt Plinius lib. 2.0 yi.&lib io-cap-3-eftauror. Vel quod (ïc altiflimi volat[is,ita vt nubes transuolet, & contra foüs oriencis radios immotam teneatoculorum aciern, quod fcribit Ari- ftoteles - Siuequod regina ficauiuni , vt cecinic ia OJympijs Pindaras Suie quod ab ea Iouem enutritum arbitrati fait, vt tciracur Ma-roinhis : tiiX-Tetp <T' éx, 7rt7pysHiyas tÜiTc; cirtv cLz^fcoV |
|||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
homerus
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
non ineptè accommodari poteric illud
Ouidij :
Aspice Mdoniden,k quo eeufonteperenni
Vatum Piertjs ora rigantur ctquu.
Huius Iaudes fi pluribus depr^dicare ve-
lim , verear, nelaborem fuicepturusfirn.
inanem.ac prorfus inutilem,cum nihil hoc
alitid videri poffit, quam eum latidare ,
quem nemo vituperat,fedomnes vêne't'an-
to'i & fufpiciunt; Aut etiam cum Arifto-
phane qii^rendum mihi fit,vndenam [av-
ptcLy.eopov, quod,Suida interprete, decies
mille amphorarurn verbum eft.accipiam,
quo fatisdignè eum compellare po/Iïm .
Êius Iaudes, parriam , luminuni orbita-
tem , & quo tempore vixeritCqua de re
muhum auiflores ambigunt) ex probatif
fimis fcriptonbus tetnlit Melchior Gui-
landmus in trad. de Papyro , membro 4.
Confdium,mens atj; Dei, &>c] Mv%- Ganyme-
Koyia,efbqua refpondetad interrogatajin dn nomë qua aduertendum , quam graphicè & -unde^. commode Ganymedeinomiuis vim expri KiZ\.,yéwjy-t enim.vel yavw^cu, Ietoreft: refpondetquehisqu? dixit, Gaudia pr&- fiant-.Si y.i'^ia., conJilia,vnde ydyvvaS-cu {j.n^ari tk A/cV, Emblematis & fignienti feniiim explanat. Dicit enim illam eilè propriam l^ticiam.qua; a confïJijs & con- templatione oritur, & in qua fummum bonum nonnulü Philofophorum colloca- runt. Diftichon 11c explico.Ille, cui Dei confilium atqjmens pr?ftant gandia , is creditur adefle fummo Ioui.. R A p T v M Ganymedis Alciatns tra- IV-
ducit ad eos,qui pia cogitatione,& arden- ti afFectu aiümi.Dei quafi domiciüum pe |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Mionim.'] Homerus.qui Mxoiiius ca:-
cutiensappellaturaMartiano Capella lib. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
as <*■'- i.de nuptijs Philologia:, a Marone regea
quo educatus fertur , ita cognominatus. Therfagoras apud Lucianvim in Demo- fth. encomio, ira de Homero verba facit ; Tr&Tipa. cTs'(/.ctiova. rov At/oV, >< ttoto,- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
A,**»r.
|
/J.0V , >au /J-tiTtpa. * /y.iva.\a7T»v tpa.jtv ï')
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
vufMtpnv Tfflf JVt/aJW . Alii Maranium ,
fine Masonidem dicïum volunt a Meonia, regione minoris Afia:, (tefte Plinio & Pto- lemajq} mine Lydiadiifta , quodinde Ho- merus, vtquorundam fiiit opinio, traxe rit originem.Sedde Homeri patria varia tra- diuuur jmulraq; in hanc fenrentiara fiint coufcripta epigramnma . Adiungam v- mim diftichon ex Gellianis noctibusiib. 3. c. 11. EVtss «óahs £iepi'(y<n wepï p"t'(&v o[j.ïUv,
"S.jj.'jpvct, pVJV, JMAopwi/, <rcLKa.iJ.lv, tot, iLpyos, a.5n v&i Hoc eft :
Septcm vrees certant deflirpe infignis Ho- meri , Smyrrut ,Rhodos,Colophon ,Salamin,Ios, Argos,Athen&.
Sed Phitarcl.us ex fenrenria Ephori C11- ma;i,non a patria, led a genere Mseonium. appellatum tradit. Tres eniin emimerat fratres Ciima3os,Artelleni,Meonein,Di£ï; horum Dium in Afciam Bosoticx vicum migraflè.ibiqueex Pycimide vxore fufce- pilfe Hefiodum. Atreliem in patria^diem obi-jlTe, filiamq; nornine Critheida,fratiis M'asonis tutela: reliquiflè . Hanc Msoii cïini iiigrauida(Ièr,infamiam veritus, eam Pheniio Grammatico in matrimoniiï col- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Mei,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
locauit , qiise non mnlco port iuxta flu-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"es
|
uiumMeletem Homerum peperir,qui Me
|
netrant, tamq, fibiplacentinijs.qu^ Deo
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«0.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
""«fc.
|
lefïgenes inde fuit appellaras. Eins vitam
|
gratafunt,vt inhacetiam vitanonnihil ?
terne beatitudinisdeliciarumexperiantur. Ab hoc non diflèntic Homeri fcholiaftes ad 4.1Iiad.qui Iouis nomine primam intel lupiter Jigentiam.^tyTüC vouv: Ganymedis verö, quid. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
larijfimè prolequitur Herodotus, quem
vide Scnex,~] Aba:tatis peririaiabaucfroritate,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lat,
|
dignitateq; eo quippe pronéflus eft au-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ho
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
eum qui confilijs diuinis gaudeat. tkto
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ftoritatis Homerus,vt non tantum priica:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"et-i
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
poëtica:diuiims auftorapud Gra:cos, ab
Apuiciolib- y. fed & contentione fumma
literarum parens , & doctrinarum fons a
celeberrimis pronuncieturaucToribus.Eft
Ij 9«e meniOTabiJe in primis, quod Palaton
i0 ertis Cröypó-?°fi (ïue pidorjcum Homerum de-
ens fcriberet, illum quïdem veluti vomentem
exprimebat.poetas verö reliquos per am-
bituin adftrttitoséV-CH/US^jt/.ec* «.pvoyAvas,
id eft , qu; reieciflet is,abforbcu«s .'. Cui
|
ydp a Ta.vvviJ.ïiJ'ti; , a>( o vxt t^p ol-
Keïov TG7oïc jj.rt^ecri ydvvucrSca. Hoc pe- ne fenfu dixit Naumachius.vetus Poeta , pulcrum ejfe virgir,e?npurts femper cogitx- tionibu-s deleclari : id eft (iiam Gr^ca per- belle conueniunt huic Ganymedis etymo) ____x.a,Aov
ffttpSeviniiv x.a.9d,po7triv oh y.ehe^^.a.^i
, X^HV- ... ,, . ■
Sed & Grammaticinon modo;quinenam
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Philo- ^
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AndreceAlciati
|
|||||||||||
|
32-
|
|||||||||||
|
Philofophi non poft remi nominis beatos
feu felices,quos ivS'a.i^.ova.f , >§ y.a.x.0.- pUs appellant,non alio fenfu ijs id impo- fitum nomen putant,quam quöd habeat aliquem cura dijs confenfum . Nam & ivS~cuy.ovêïv Ariftoteiis interpretantureV Q)V : n onnulli etiam Qiiapnv. yLinx.di.pivs autem a fJ.it, >£ t'iyai.pa. Locus Ariftot- eft Moral-ad Nicornach.7. Item 10. cap. 4cuiusfententiamSaniftius paulo fnfuis uaftat . Eft,inquit, vniuscuiusq; fenfus voluptas propria.vtauditionis, guftatio- nis,&C- Seditain vnoquoquefenfu perfe- <Sta etit voluptas, fi fenfus il Ie purimmus- fit,& obiecftura illius fenfus fit pi^ftantif- fimum. Fiet h?e res exemplis ïlluftrior. Si auditionis fenfus purgatus eftabnnde, obijciaturq; illicejeftis quidam & dmina Mufica, tum ingenerabitnr fummaillius fenfus voluptas. Sic in vifu . Q_uid pro- deft.fi tibioftendatut vel Apellis, vel Ti- manthis ingeniofiflimè depicta tabula.fi lippus, aut fis captus luniine ? Opus eft denique,vtoculus fit purifllmus, & illius obiecium prijftantiffimum . Vt igitur (na cuiusque fenfus voluptas eft propria : ita & nientis.&c intelle.ft.us , & contemplatio- nis : fimiliq; paftofumma voluptas gene- rarur intelligentie. nofti?,fi ipfa.quoad fie ri poteft,puri(Timafit& def?cata,&fibie- ligat ex omnibus rebus quod fit pr?ftantif finunn,vtpote Deum.in quem contemple tur, & totis viribus rapiatur. Qui igitur fic coüocatintelleftum fiuim.nec vilibus & caducishuiusfqcuU rebus intentus eft, meiuö Ganvmedes poteritappellari Et- eiihn (vteodem libro cap- 8- idem Arift. inquit) fi Dij res curant humanasCficuti curant) profeiftö illud quidemeft confen taneum , vt re deledentur & optima , & qu^generis focietate cum ipfisfit coniun clifTima,qualis mens viderur efte.ijsq; ho minibus,qui eam rem maxime ament & colant.beneficia reddant, quod res eascu- rent illi, quas habent charas, reflèqiie vt prexlarè faifta fequatur. Ergog. Deocha xiflimuseft.idemq; beatiflïmus debet ede: |
|||||||||||
|
ita fapiens maxime eft beacus futii rus.
H?c ille. Addo pr^terea etiam id pietatis ergo: Ganymedei raptusfigmentum non IouishaberefIagitium,fed hiftoria,a qua poffinr ad Deicultum homines inflamma ri. Laudauiauiftores, certè a.Qi'uisovs , Xenophontem nempe& Euftathium Ho- mericum interpretem. Sanè noftri non temere Hieroglyphicura aquil? D.Ioamii tribuere.vt eins in diuinis rebus acumen longè perfpicax Sc oculatum,vr ita dicam, oftenderent. Vt enim aquila,quafi acula, abacuminedicla eft 5 Sc Homero tefte , èuiros é^Cra.7 01/ S*ipx.i7$au\nrovpa.viav 'Xt'Tiuvcov: fic diuus illeoculorum acie in altiifimjdiuinitatis receflum directa, pra: alijs omnibus dsetvSpaiTov arcana vidit, qua Ebioiiitarum nefandam h?refim pef- fuiidedit,& pr^petibu^ pennis euolauit.de que ipfo rerum dminjmim nidopelluci- dasillasgemmas eftiriutiiatiis,qu?poftea oculis hominum cajigantibus veram cer- tamqueclaritatem arïèrant. Sed hicme cohibeo, quöd id eflè videam Theologorü penfum, d vnwn Lactantij Firmiani lo- cnm adfcripfero, ex lib.jcap- io.quiad generaleemblematis huiusargumentum facit: Ad placandum Deum,quem colas, inquit, ijs rebus opuseft , quibus illura gaudereac deledari fcias. Sic fit,vt vitam colentium Deus pro qualitate numinis fui formet, quoniam religiofirfinnis eft cultus,imitari . Totum igitur Emblema innuit ,eum qui forma; elegantis & pra;- cellentis erit,hoceft >abomni fcelerepu- rus,vitijsnul;iscontaminatus,fcd vitxiiv tegritate candens, & lefplendentibus vir- tutibus omnimodè praeditusjquiqj luimi- li fpiritu , & fimplex vti puer , omnibus fuisconfilijs & cogitationibus in Deofö- luro gaudet.dici a Deo raptum per aqui- lamimentem hommis (qu^auis inftar fub limia petit} fignificantem Talis verè in Deola:tabitur,eideniq; incoelis commo- de neclar iïlud propinabir perenne Sc fua- uiffimum . |
|||||||||||
|
Epil
|
|||||||||||
|
Sapientia
|
|||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||
|
33
|
|||||||||||||||||||
|
Sapiétiahumana,ftuItitiaeftapudDcü.
E M B L E M A V.
|
|||||||||||||||||||
|
QVID dicam .<* quonam hoc compellem nomine mnnjirum
Biforme > quod non e ff homo , nee eH draco ? Sedjïne vir pedibus , fummis fine partibm angttis , V'tr anguipes dici , ejr homiceps■'anguü poteB. Anguem pedtt homo, hominem erueïauit & angnis : Nee finü hominis efi, imtium nee efi f era .
Sic olim Cecrops docJü regnauit Athenü : Sic ér gigantes terra mater protuht. Hm vafrum (pecies , fed relligione c ar en tem t Terrena tantum quicfe curet , indicat. C O M M E N T A R I I.
POnïtvh monftrum biforme,fu- D^PauIi ad Corintli.i cap.; » ya,p o-opia,
|
|||||||||||||||||||
|
Derlrït-p Tui nirrp virnm. infprmtv» Cpv-
|
Tlf KQ7[J.X TUTU , (J.OB1CL TCtpci 7(0 ©6»
ïV/. Sapentia. huim mundi flulïitia efi
apudDcum . Vérfiis fuitt Kexametvi, St |
||||||||||||||||||
|
periore fui parce vimro, inferiore fer
Pentem refeicns,circa fcepria,coronas,va lapreuofa, & pecuniarum aceruos occu- |
|||||||||||||||||||
|
patum . Infciiptio funipta eft ex Epift. Tnmerri Iambici
|
|||||||||||||||||||
|
C
|
|||||||||||||||||||
|
Hoc
|
|||||||||||||||||||
|
Andrea; Alciati.
|
|||||||||||||||
|
34
|
|||||||||||||||
|
Epicnr'"
|
|||||||||||||||
|
II, H o c in monftro defignandq verbis
vfus ertobfcuns,& feiitentijs.pja.ne ajiiig-
maticis. ld tarnen quicquid fit, aperta primum foiite;deindeau<ftoris cqnfili.0, Il tarnen po/Timus CQmniodè,illu(trare cona FonsEm- bimur Totum hoc ferme videtutimita- thmatu. tus ex gryphis monifticuis,& difticho quo, dam,qua; in cqllec~taneis epigramm,Gra*- coriim legimus, quasq; huc ailcribemus. SuntautE eis fóipwa.i7rffoKiv7&vpayilib. 4.Anthologie his verbis : A'vfpóSev inKé^vd' iimas;, otvifpap.t y ï-z"?i9ev ivt'ip.
A'viip véripi ffoj$i>) Kzptt^Hf (FcLrsp aio.i- h.pt 'l<T&7T0; .
I %7Tosipióyncu a.vS'pA., dvijp J1' óbroivip,
^ J>iTCU Ï7T7T0V-
X wat■ i)iy dK»p»vo{, dviïp ' «reAêrof
Ad verbum ficefFettur:
Ex virodefceudit equus;afcendit au-,
tem de equo vir- Vir fine pedihus, fine capite autem ce-
Jerequus, IqiiusrucSat vitfijvirautpeditequH,
Equusnon habebat principium, vir; au- tem carebat fine : Sed hnnc natura ludens acri equo f
tinfixit.. xniicuit. Alciatus nofter paucis. mutatis verbis,
fic vertit : Exvirod'efcendit equus ,afcendit autem ■vir de equo.
Vir quidem fine crurièus,& equus f uit fine ■vertice^.
Ham equumpedit vir, & velox equus ru- Hat virum ;
jbJon habebatfinem homo , neq-, quadrupes exordium 3
Sed virum natura ludens acri equo com-
mifcuit..
f$uidhoc Hoc informi monftro, quodnec omninö
monliro formam, hiimanam,nec omninó ferpenti-
inteüiga- nam figurani habeat, natura quidern du-
tur.. plici0quodque necdnni certam appellatio
nemfortiri po/fit, ij notantur, qui.anima
rationis participe a Deoiiifbrmati.terrena.
tantum, fapiunr-& negleclacouditione fui
roeliorc, humirepuut, in naturamq; bel-
luinam degeneranr. Monftrum enim, vt
bic exprimitur, in hominem non definit,
weceftfera: principium: non enim finern
|
|||||||||||||||
|
fpeclant Epicurei homines.propter quem
homini fit concefla ratio,qua miferè abu- tuntur, camq; fpontanea quadam & exi- tiofa ignoratipne inficiunt. Talesfuerunt rigidi illi Philoibphia: fatellires,qui cum perpetiiö dognutis fapientia» \eteris, & fibi parurn conftantis aahajferintj nihil a- liud fpiraruiit j qnam qua: terra» funr,ta- metfi vuum illis videretur eflè ftudiiim cceleftia diuinaq; contemplaiidi; quos id- eó exagitat virfandiftimus Auguftin. li- bris de ciuit.Dei,LacT:a.utius,gu(ébuis,. & alijmulti. Opinor autem hic Alciatum exempli caufa Cecropemappofuifle , nee quidem ab re:Ille enim primus idolorum cultii totam Gra*ciam imbuitipiimus, Io- nem inuocauit, fimulacronim vfum indu xit,aras conftruxit, Si facra dijs fecit (te- fteEufebiojHerodoto, & pluribus alijs) qua: omnia auteea tempora onvninö fue- rantinaudita . Qu_ód verö primus inter marem & fgminam certa connubia dica- tut'inftituille,qua: ante vaga effent Sc in- certajtP/pyj.if, id eft.biformis, eft nomina- tus>Hiucói colligerelicet, mundi fapien- tiam» quam technis&prajftigijs fatanicis inuexere priores illi Principes,ireramfuif feftultitiam.,cum peifpiciunn iit,eam Ion gè defciuifte ab inflitutis illis prifcorurn. j>atni.m,qui leges diuinas a Noeo, &eius meliore pofteritatehauferant. Hos itaqi vafr0Sj& reügionis expertes, quibus tan- tum cura; terrena fiiiit,& quorum Deus, Yenteieft.ex hominum albo reijcim.us . Quiddicam? quonam &c-] Qu% noua
funtj ftupenda , aut admirationisaïiquid pra; feferunt, vtqux acommuni rerum natura funtaliena.deferibiférè folentqut bufdam vetborum fubobfeuris ambagi- bus & rerum inuolucris, vt hic fit ab Al- ciato in monftrihuius periphrafi.. Totum, certè J'ex.a.fi^ov, vti periculof* plenum aleasdoctis vifum , mini quidem. non po- tuitnon videri perobfcunim. Q_u_öd fi. rem acu,quod aiuntiiion tetigerim,tenta- uitamPii qnid hac in parte vires alioqui imbecilles poflent, & alijs tradidilampa- da>vtmaioie tandem indu ft ria diligéiiam aliquam noftram obfeurent. Qua» dum niterea nieditor, fortafsè non male vne. claudamprouerbio,quod hic obfcurè pro ponitur.' Id igitur prouerbium vfurpariit duoecclefia» Chtiftiana; lumina, Nazian- 2CBUS Gregotius ,.&. Chryfoftomus:ille quidem.
|
|||||||||||||||
|
Philofi'
phi. |
|||||||||||||||
|
Cecrop
bifottft' |
|||||||||||||||
|
III
|
|||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||
|
3 f
|
||||||||||||||||||||
|
qtiidem inepiftolisfjc: r»v <w'£iiv sipyuv
fl^oiraipietv,^! Kareo fJLivv<rttV,pedeftrem *n*plexari,bumi%manentem-philofophia. Idem monodia in Ba(ïlium:ai> ay^pavo- *uS*ti( t£ KATta vivivx.è( o /Siot: quorum vita feruilis eft.qualis mancipiorum>& hu mum fpedtans . Sic Chryfoftorausadhor- tatur.humi repëtes cogitationeserigamus.- ivo, Tod; "xa.fji.au /rupofxétnif Koyi<Tp.&s eivop Bafa/xtv. Mitto enim quod depagano- rum ftudio mulciè noftris tradiderunt, quos alicubi Theodoretus %tt[jt.ou$Kitt Xgl i-riya,U{appellat:ideft,rerum cadu- carum & humi repentium ftudijs addi- ftos. Sed Ladtantiaiia quajdam Jucem huic loco affèrent,meo quidem iudicio,excap- j.lib.z.Quos homines (dephilofophis lo quitiu) philofophus ac poeta Lucretius grauiter accufat tanquam humiles &abie ctos, qui contra natura; fux rationem ad veneranda teri'enafe proftemat.Aitenim.- £r faciunt animos humiles formidine Diuum,
t>eprej]esq;premuxt ad terram. Aliolocofic idem . .N£c/>^£^f^'&» es~i ,-velatum f&pevi^eri Vertier cd lapidem, atq; omnesstcccdere ad aras ,
tfec procumbere humi proftratum&c. Paulo poft:non oportet fubümes & excel- fos animosaduocari, atq; interram pre- mi,fed nihil aliud quam c?leftiacogitare. MonBrum biforme.] Duas formas ha- bensj fupernè hominis, infernè verö fer- pentisinec tarnen hominisaut ferpentisna turam aUtconformationem habet. Moii- ftrum enim eft, quod fitcoritra natu ram. Interea, quandoquidem Alciatus nofter in monftro tam informi effigiando prima hajfeiit.yti remnouam &infolentem,pla- nèque lhipendam expiefïurus , nefcio an hnc conferre aufim Libycam ulam fabu- Jam.quam ChryfoftomusDion retulito- ratione . Sed cuni nihil fit innarrando pericli,nonpatiar (tudiofos eadefraudaii. Aitigitureflêin Libya ferarum genus , ex promifcuo belluarnm diuerfigcneriscoi- tu.f^uumadmodum & ferox circa Syrtes imprimis verfari-Monftri faciem z& mu- liebii corpore certè formofo, papillis tii- mentibus, toto peetere ac ceruice pulcher nma,cutis colore admodum nitido , jeli- qii's partibus coiporis horridis, & fquam marum fcabritie afperk , infernè deraum |
||||||||||||||||||||
|
in longum anguem definentibus.Feras cf-
ie omnium velociffimasait, vt nemo fit adeö alacer.qui earum infultusefuigerit o Animalia canera quotquot nada:fucrinr, per vim aflèquuntiu', tandemque oppri- munt;vnnm hominem modo blanditi jsa- doriri , & prseftigijs implicarc. Caetera Dion.At quia fuperiore commentario co» ïiatus fum inuentionem carminis Alciati. niexpifcari, ficuti feci,& ex quodam au- tore vetere:addo & hoc, apud Aslianuni lib-?,de varia Hiftor.antiquiflimum qué- dam virum in Aufonia fuiiTeolim, nomi» neMarem , euius anterior facies hominis eiïèt, pofterior equi: Grsecis eft 'iirisoyLi- yti?- Caufam au tem natura: duplicisin id confert, quod primus cquumafcende- rit. Refertquoq; CceIius Rhodigin. lib. ï/.cap.ji.exconcubitn paftoris, nomiiic Crathis,curn capra , ob idq; abhirco ze- lotypooccifi,natum eflè infantem.qui cru ribus matrem reftrrer,facie veró patrem. Hunc deorum numero aflcitum,conftans tenuit fama,fuitqj Hylanim mimen, Na- parunici; Huiufmodi monftra nullo pado reperiri pofte feftiuis carminibus indicac Lucretius lib. f. Plinlus tarnen nat. Hift. lib.ycap-jdicitjClaudium Caefarem fcri pfiflè natura in ThefTalia Hippocentaurü, eodemq; die inrerijfiê. Nee eftdraco] Obiteradmoneo hic con
fundi virum & hominem, draconem cnm angue line ferpente, &c.quxa;nigmatum lex eft . Vir anguipes.&c.'] videtur de induftria
verbis oblcuris vfus, vt rem abftrufam,& quafi recöditam infculperet potitis quam delinearet . Anguempedithomo, &c.~\ HicGrxco-
rum more non abfumit vocalem , qua; in cajfura hac remanet iutegra,idque ferè fit rei difEcultatis aut grauitatis oftendenda; ergo.Casterum none videtur vfus Ris ver- bis, pedit, & eruclauit, quq vim magna'm habent ad demonftrandam monftri huius obfcOEiiitatcm .-Rem enim turpem turpia verba decent. Ponuntur auteni [hqc duo verba , pedit, eruBaüit, x.a.r' ctvriQsfiv ■ Pedere enim eft, quando apertis cauernis inferioribus Asolus per pofterius pro- montorium flatus emittit,uares ferientes: at anguem pedere.prorfusuouè Seinfoleti ter dicliim, vt fcilicetad monftri infolen- tiam adderet qiicq;genitura: nouitatem. C i Sic |
||||||||||||||||||||
|
y»t-
|
||||||||||||||||||||
|
Moltrum
ex capra & homi- ncj. |
||||||||||||||||||||
|
Hippoeen
taurm .
|
||||||||||||||||||||
|
^fln
|
'*»;.
|
|||||||||||||||||||
|
J?edere &
erudare, obfecena verbas . |
||||||||||||||||||||
|
Pedere^.
|
||||||||||||||||||||
|
tf:
|
|||||||||||||||||||
|
Andrea; Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
Sic hominem euidrare anguis dicicur , vt
rem prodigiofam quoquo modo effinge-
iet. EniAare.mlüleftahudquamefcr-
re,&egeiere,velruc1:audoaliquideijcere.
Iiiuenal- Si bene ruBauit.fi reBe minxït umictu .
Hoc fsre fenfu dixit Catulius ; lapeds Hasfixo curmina rtiBat hians .
Et Liicilius apud Horatium ducentos ver. fus (ta'is pede in vno nichbat. Serpentem quoq;inter fignifïcationes alias turpium volupratum,& mollium tflecebrarum no ta_ni éilf,aliunde didicimus. Necfinnhominiseff, Óv.] Non defiuit
in hominem ,.qnöd finem non fp&flet, cu- iiis maxime caufa conditus h jnio fit.- nee habetfera: principium, quod primo ani- ma rationis parricipe donatum a Deo fit, vt omnibus ali js animantibus exceüeret, flcuticopiofadifputatione Cicero i De Ie gib-profequitur. _ Sic olim Cecrops] Cecrops regionis Ar-
tice rex primus,qui Achenarum arcem ex truxit:hinc Cecropida; Athenienfes. Venit autem Cecrops Athenas ex vrbeAE.fy- ptla.qiuedicitur Sais, atq; vtinquit Cha- rax.Saisapud Asgyptios vocantur Athe- na:. Pautaniasait eum S*wvn, hoc eft.na- tura: duplicisjfuperioti patce viti.inferio- rifere.quód comugiaprirnum inftkucrit in Attica regione-Malim tarnen referte ad idquod ('uperiüs artigi, de luperftirione nimirum.&idolornania, quam primusil- licdicitiirindiixiflè . Lege D.Aug De ci- uit-cap- 8. lib- iS. Iuftin.iib.i. Tzetzes in CafTandram Lycaphr.Cecropem aitbifor mem nominatum, quod ex draconis den- tibusegfefllisfit : vel quod duorumho. minum magnitudinis eilet : vel duarum linguarum peritus.Angyptiace nimirum &:Gr?c?:aut,vteftin fabulis.quod fupe- riores homiuis partes.inferioresaiiteni dra conis habuerit.- quod quide n dkKnyopi- H,-<>f Demofthenesiiirerpretarus dixit , il- Ju'n robots fimilem draconi tuilTe, horni- ni mente . Exiftimat tarnen idem Tzetzes eum optimum cegctne^dffllè.qaittpequi horainumferociratem oiinerrvde medio luftiilent:vef quód prinuis mulieres,que; morefcrarum coibantpromifcuè , /vt eft apud Ioannem Antiochenum) ad certa coniiigia ïeiioca.ritjficque nefandos concu bitus & belhiinos aboleuerit. Nam antea piienera;)tM,3wayrt,-, ideft , vniiis nativ- |
|||||||||||||||||||
|
re,matrem quippe folam noicebant. Re-
gnante verö in Attica Cecrope,ceffanit il- la fenna commiftio, & viris legitimè Ce- crops vxores riinxit. Inde iampueris & pat rem, & mattem nofcentibus, dictus eft ïpfè Cecrops S'ipuiii,quod per illuni pue- ri hoc effent co.nfecuti . Hxc Tzetzes Ce- rrope regiiante primum in arce oliua orta eft, & ex Miuerue, quoq; nomine Gr^co, Athene; nuncupat?. Dicebatur autem Ce- crops S'ipuüs, id eft,duabus naturis , fiue | ob longitudinem corporis: fine idcirco , quod cum eiTet Asgyptius , vtramq; lin- guam fciebat, Grecam & Aïgyptiacam . Primus Cecrops bouem immolans Iouem appellauic; & Cecropia regio abeo nun- cupata.Floruittempore Mofisanno Mtin di 3 <?4/- H^cex Eufebij Chronicis, que, omuia in pre/atione pofuit latius. Aliter Plutarchus in libello De feraimminis vin dicTia^erinde.uiquit, ambigue prifcos de Cecrope fabulatos arbitror , non (vt ali qui a (Terunr) ex optimo rege crudelem & immireni faAum eflè tyraunumjfcj con- tra cum fub initium mornfus ac terribil is fuiflet, poftea perquara humane ac placi- dè iinperalfe. Aliter ruftinus:Ante Deu- calionis tempora, inquit . regem habuere Cecropeni.quem , vt om nis aiuiquitas fa- bttlataeftjbiformem prodidere: quia pri- mus maiem foemitif matrimonio iunxit. DoBis Athents,] Doflvs.metaphora eyi theti. Doftas pofuit proptercelebratifli- mam toto otbe fcholam . Hinc enim ma- gni Oratores,hinc Rhero^es, hinc Sophi- it^jhincclari deniq; legiuia, latores ■ Plu- tarchus huius epitheti vim èxpre/Tit com mentario,7roT8jSoi' èubmouot kp TrÓAtf/.ov,. n Kp 0-otpia.v ivtPo^ÓTipoi Reuen ii^c vrbs, inquit, mulrarumetiain aliarü rna- ter.artiumqiiebeiiigna parens.quarum a- Jias prima reperit, '"q, hicem mi/it, alijs honorem, vim, iue temen tacontulir.Gr^cè vei'ó (Ie: 7T0KKav p/.iv £>) ki/1 oA'mov n to- Xtsi\S% pi'mip >i) rpopof iv/AZVih Ti^yav- y'cyevt , ta; [tiy i'vpctfxi vu i£ cbctpnviMra,, TrpaTfl ■ Tóbï; S'ï ^{jvcluaV- Trpo^Hua. tij .Ti/j.iiv yd^tdb'j^iio-iv . Cicero i.deOratore, omnium dortrinarum inuentrices Athe- nas appellat.Sic idem proFIacco: Adfunt Athenienfes, vnde humanitas ..doctrina, re ligio»fruges,iura,leges ort^.atq; in omnes terras diftribut» putautur.Hxc fuut pra: «lara cettè & antiqua vrbis Athenarum eulogia
|
|||||||||||||||||||
|
ZmBare
|
|||||||||||||||||||
|
Zufebij-
|
|||||||||||||||||||
|
Plin.y. e.
S6. Cecrops
rex Atbe ni'éfium. Cur di-
Bus JV <pv>i?,va- ris. opinio nes. |
Plutaf-
chi. |
||||||||||||||||||
|
lufiirii
|
|||||||||||||||||||
|
TzctZK,
|
|||||||||||||||||||
|
Lam >*'
thenar"'
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.^
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
37
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
ulogU-Sed occurrunt etiam aliorum quo
Ttiiidam non pcenireiida teftimonia. Sic e- nim Velleius Paterculus ad finem i-hift. Rom. Vna vrbs Attica piuribtis aniiis do quentiajquam vniuerfa Grxcia.operibus que floruit, adeo vt corpora gencis illius feparata fint in «lias ciuitates. Ingenia vc- rö foJis Atlienicnfium muris claiifaexifti mes.Apulcius enim ioAfiniaurei: Q_ua- le autcm Sc illud iudicium apud legife- ros Athenieufes& catofillos.&omnisicié tijemagi<>ros.Idem Apolog.i.Apud Athc nienfes catcos Melecides fatuus. Et Iu- ftin.lib. f.Athenas vocat patriam commu- uemeloquentiaj.Lib.i.idem fcripferat, li- tetas cerras ac facundiam, & ordinem ci- uilem , difciplina: veluti templum Athe- nis. Mamertiii. oracione panegyricquam Iuliano didtam volunc: Ipfa: illa: boiiaiii arcium magiftra:& inueucrices Athenx. Valerius Max-lib. 8. 07-Atheoas lociim dodriiixfenililimuun dixit. Q_uid cnim traufiliam cuiti alijsquam plurimis Caf- fiodorum,qui Iib. ii.Variarum, epilr.i y. Athenas fedem efTe fapientium diftas ab antiquisait ? |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
gantM,
Quod mihi reuoeat in memoriam vetere* ftatiias, quibus gigantum forma; obtortis cruribus confpiciebantur, quodq; Lam- pridius reculic in Commodo: eum nempe quos obtortis cruribus effet vbicumq; na- clus.fagittisexlibidinc folitum configerej eosq; dracontcosappellitarc. Q^uod epi- eV/jwv- mythion hexafticho complexus eft Bar- &M- tholom. Anulus in picla Poefi:hunc enim fcriptorem, alioqui recentem , eruditum tameii&acutum, cirarenihil verebor,- Talegigat&um legitur genta,vt nihil altS- Cogitet,at sfernat,vel neget ejfe Dium; Et tstntu, quantü fenfu exteriore mouelur, Commodat adpr&fens.fe,"jel ad id quod adeft . Hoc genus anguipedum mythici finxere iJocti, Quorum gffe&tu humt [fegnu ad alta) rep at ■ Si vacatjlege Pitrium Valerianum Iib.ifi. & ij- Hieroglyphio Horum gigantum Gigatum arrogantia tanta fuit, vtproiierbij lociim arrogan- obtinueritj nee abs re, nam ex facrislite- *"* risonginem fumpfiflc viderur, vbi legi- tur,gigantes turrim conatosftruere.cuius culmenccelosattingeier.nifi Deusconfu- fione linguarum eos ab incepto abftraxif- fet. Gigantum fabulam Homeri (cholia- ftes in hanc fèiitentiamnarrat.'Cum Iupi- ter patrem Saturnum regnodeturbaffet, Deorumq; fibi principatum adfciniflêt, Gigantes Terra; filij fuccenfentes.Tattefi (qua; ciuitas eft iuxta Oceaimmj magnü bellum aduerfus Iouem adornanint: Iu« piter verö ij lis obuiam facftus, in Erebum deiecit,ac patri Satur.noin ipfosimperium tradidit Et Ophioni,qui exteris fuperbia Ophion . pre.ftare videSatur, fuperato monteir.ab eins iiomine Öphionium fuperimpofuit. Miflbs hoc locofacio, qni multimulta de gigaiitibus,quorum ali j,fuiflc negant,qui dam contra,& cettèplurcs, non enim va- cat fnblegere qua; de gigaiitibus tradunt Herod-iuClio- PJin. 7.C. Kf.Solin.cap.f. tantum admoniiidè fateft . Ego quidem facile mihi perliiaferim hoc gigantum 110 , mine intelligi veteribus barbaram Si. im- GtZmta piam genten), qua: fubhominis figura fe- Se"'is lm ritatem exerecret, 3. quibus noneftarum f'*'- reium induAa fuerit ATa^io. , qualcs defcribuntur a Poetis Cyclopes, Lasihi- gones, alijque qni feriiiismoribus v^iga- C i bantur |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
'f tut es
|
Sic & Gigantes ] Gigantes Titanis &
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
1
|
Terra; fueruiit filij : fine, vtalij voluut ,
Terra: tantum fine patre. Fiierunt au tem ftaturxadmitabilis.qiiouim pedesin fer- peutum voluminadefinebantjijq; in Deo rum perniciem nati putabantur.-cum qui- buspugnare aufi , fuhniiie concuflï funt, atq;fub AEtnani, aliasq; infulas detru- fi . Pugnam hanc attingit Pindarus in Ne- meis . Huius figmenti rationem Mytho- logi adfciiintjeamqiietraducuntad homi nes quofdam impios , qui Deos neglige- rent.'autetiam tiegarent:quorum pedesin dracomim vohimina deftjJlè aiunt, quöd nihil'fiiperum , nihil rectum cogitarent, totius eorum vitxgrellu ad inferua mer- genteMacrob.Saturnal.i.oio.Virgilius in opufculode AEtna : Hts natura fua eft aluo tenusjma jiomnts Squdmeus intortusfinuat veftigiaferpens. Multa de Gigantum ortu & pugnis Dio- |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
4n
des
|
dorus lib.4 & j-A poetis vocantiirangiii-
u't'e nei,anguipedes, & ferpentigeax-Ouid.i. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Metam.
___Qua centum quifq;parabat
c Inijcere anaruipedü cattiuo brachia ccelo .
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
£*»«.
|
- Idem 4.Tri(t.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Sphingaq- & Harpyia4,japer.tigenasq-}gi-
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
3«
|
|||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
|||||||||||||||||||
|
bantur, infontcs & probos quofq; impii-
nè ljedebaiitjiiiillam diuini humaniq; iu- ris rationem habebant. Cui videturaftï- pulari Berofus Babylonicus de Antiquit. Circa Libaiuinijinqiiitjfiriflè Enos vrbem maïimam Gigantum , qui vmuerfo orbi dominabantur.ab occafu Solisad orcum. Hi vaftitatecorporisac robore confifi.in- uentis artois omiies opprimebantjlibidini- que inferuiences inuenerunrpapiliones,& inftrumeiita mufica,& omnes delicias . Manducabanthomines, & procurabatab- orfus, in ediiliumq; pra;parabant,& com miicebantur matnbus,rïliabus,iororibus, mafculis, Sc brinis , & nihil erat fceleris , quod nonadmitteieut.contemptores reli- gionum & Deorum . Terra materprotulit.~\ Gigantes terrige
nx dicuntur a Poetis.id eft,terrx fili j, vt vi notninis inrelligitur;y»,:crca>yivo[/.cu> fio , nafcor. vel , Tctpa. ro ix. yn; Uycru, quafi in, ytif ytyivnjJ.4vn Sic canit Or- plieus lib.8.facriferm *V kaMko-i yiyctrra.i iTairu/Aov iv [/.ec- KO-pUriTlV ,
Svix.0, T»{èyiVovTt>,xsu a.iy.cLToi iptLvioio.
id eft :
Nomine gentili Viui hos dixere Gigantes, Quod geniti e Terra , Coeli fint fanguine creti .
Hefiodus quoq; in Theogonia , Erinnyes & Gigantes ex cniore Cceli.cum is .\ Sa- turno filio caftraretur.in gremium Terrse dilapfoprocreatos dicit,his verfibus: ooscu yip p*$a.[A.tyyis- dwiaruSt v aiyut tatsrau,
irdrctf JY£&70 TaJa. "7rtpi7r\o[/.ivav ' iviavTcóv
TftvctT ipivvZi rt Kputiptit, yeyaAtit n yiycLVTcti .
Sanguines, quotquot gutts cecidere,recepit Terra omnes-^eadërurfus voluêtibus annis Horrendas peperit ïurias, magnosque Gi- gantes . A Gigantibus ortum eftprouerbium.ïV rafilitu.Si, Gigdtisfraterciilsts.De quibus vide Chiliades , item Policianum cap. 18. Mifcel- Gigantum prxterca meminitO- uid. ï.Metam.vbieos vocat fiiperum con temptoiesj&anguipedes. Meminit &üb. j.operis einfdem.- & y.Faftorum ficait: Terra feros partus immania monfira Gi gantes tdiditii'Ufuros in louu ire domttm.
|
|||||||||||||||||||
|
Mille manus illis dedit, &pyo cruribut
|
|||||||||||||||||||
|
Atq; ait.Tn magnos arma mouete deos.
Extmerehi montes ad fidera fummapa. rabant, Et magnum bello follicitare' louem.
tulmina de cceli iaculatus liipiter arce , Vertit in autores pondera vafia fuos .
Et Claudianus in Gigantomachia .■ Terra parens quondam coeleslibus inuidx regnts,
Titanumq;fimul crebros miferata dolores, Omnia möSlrifero coplebat Tartara costu. lnuifium genitura nefas, lJhlegraq; retexit Tantaproletumens, ó>w&thera protalit hoftes.
fitfonitus, erumpmit crebri. Sec. Homerus quoq; in Batrachomyomachia, Terra; filios vocat Gigantes: Tnyiviwv cLvfyay ftip.iiy.tvoi ipya. yi- ydvTW.
Terrigenüq; virufimulates faBa Gigantie. Quinta Lunaaliquid aggredi maufpica- tumeratapudantiquos:erateuim hic nu- merus Minerux confecratus, quam lteri- lemelTe conftat.HocdiecanuntPoete na- tum Orcum,Eurnenides,& Gigantes. Vn de Virgil.i-Georg- ^^^.Quintamfuge: pallidus Qrcus Eumemdesq;fat*.,tii partu Terra nefando Cceumq; lapetüq; creat,ftuumq; Typhasa, Et coniuratos ccelum refcinderefratres. Terfunt conati imfonere telio Ofiam , Scilicet atq\ Ofia pondofium inuoluere O- lympum:
Ter pater extmclos deiecit fulmine motes. Gigantum nomina , que, illuftnora cele- krantur a Poetis,fur.t:Cceus,Iapetus,Ty phoiijfiue Typhceus.Aloeus, Enceladus, Tityus,BriareuSjGyges,Anta;us, Atlas > quibus, fi placet iugatuiillud monftrum horrendum ingens, :ui lumen adéptum, Polyphemus in antio . Qui plurade Gi- gantibus defidei'at,adeat Orficinam Raui- fij Teitoris , lib.i. cap.J7.Nata!em Co- miteminMythoIog.lib. 6. cii.&alios. Hac vafrum $~f>ecies. ] i7riy.C&iov, feu
figmenti (ententia. Vafer autem dicitur callidus,aftutus,qua{i valde Afeivmira.u. femper fuiceiusgentis calliditas ac veifu tia.Cicero 3.de Repub.Non fuut in difpu tando vafrijiion veteratores,non malitiofi. Eius diminutiuum, vafellus. Sed relligione carentem ] In qua tarnen fum-
|
|||||||||||||||||||
|
Gigantes
terrige- mt, |
|||||||||||||||||||
|
Quint*^
Lu'na nt* ti Gigatt' tes. |
|||||||||||||||||||
|
Gigatlil"
nominb |
|||||||||||||||||||
|
Tem fi-
Uu4 . Gigan tts fratercu- ias.
|
|||||||||||||||||||
|
Vafer.
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata-i 1
|
||||||||||||||||||||
|
39
|
||||||||||||||||||||
|
fummutn hominis bomim cflfe liquidó
conftat:ca:tera enim,qu? putantureflè ho mimpropria.in caïterisquoq; animalibus deprehenduntur- Religio fola differentes nomines a belluis facit:quam qiii nonad- nuttit.alieims a natura hominis, vitam pe- cudum fub humana fpecie viuit. Laótant. lib. i.cap.j.& lib 3.cap.io.&deiraDei, cap 7.& 8. Terrena tantum qttique curetjndicat.]
Cpncinit hnic Laftantij loco ex j. lib.di- uinar.inftit.cap. ir.Beata vita, quamPhi- lofophi quajfiuerunt femper,& qnamint, fïue in cultiv Deorum,fiue in Philofophia, nulla eft,ideoqtie ab ijs non potiüc reperi- n, quia fiifflmiim bomim non in fiunmo quaïiuierunt.fed in imo- Qiiid eftautem fummumIiiificertum,& Deus, vndeani- mus oritiu'Idemadrem propius lib. 6. cap. i. Nihil fapiunt nifi terram, inquit, bonaque & mala (blius corporis fenfu, & Tolupcare perpendunt. Huius arbitrio vc ie!igio:iem ponderant, fic totias vicse Cax acta difponunt.Haïc il Ie Verum & Pifi- des.aucW Grxcus.fuisde miindi fabrica veifibusaüudere luie mihi videtur , qno loco hi Philofophos,& Proclum maxime inuehitur : A Aa co' aopira.TIpcx.Ae, tTov nttra hóyav
O' wohhèi fipovTSvêx. vitpav Ko^oi'paiJ.ay. Quosfic nuperreddidit Fed- Morellus, Grecè& Latinè dotfhis: Quar.tum valent,it hauriant,nonquan turn habes ,
Sophifla Procle, vocem humi ferpextium Multam intonans i flexuofis imbribus . E a eft huius Emblemacis fcecundicas,
vt inde do&riiia: fruftus vberrireos decer pere, & ad vfum accommodare poflis. i. Sciendum,hiima:iam fapientiam (qu?
apud Deum ftultitia dicicur D Paulo) hic potirtinium reprehendi, quippe qu«e reli- gione caruerit. Vulc atuem Laiflincius vnam cura altera.id efr.religionem cnm fa pientia infeparabili nexu colligari, in ooi- bus hominis officium , & veritatem om- nem inclutam eflë co Hgat. Religioenim, qua: finefapienria (It, non religio, fed fu- perltitio puraodaeikfapiencia veró fine re hgione.meraeft ftultitia , de qua eit iilud Piopheta::Perdam fapientiam fapientum, & prudentiam prudeiitiim reprobabo. & E).Pauli,i.Cor. i.&j.cap. |
||||||||||||||||||||
|
*.. Eft prajcerea hic typus perquam ele-
gans veteratoriim quorundam, quos Ma- chiauellicas non male vocitamus, vtqui impuram & impiam MachiaueUi doifrri- nam mordicus teneant,& ab cius pra:fcri- ptis non difcedanc. Geus omninó Deo, pijsque hominibus iniiifa , vt qua: fic ad religionis omnis na ca contemptum, & ad hominum perniciem quafi ab inferisexci» taca . Quid enim aliud fpirat auc fperat, quam vcindicatur pietati, omniqueadeó virtuti probrofum exfiliumJlaxenturha- bena; fraudibus & latrocinijs ? faueacur compendijs fifci,mi(èraqiie plebecula de- glubatur ? Itaq; iam agnofotis apertius, Philologi Chriftiaiii, cui monftro fimiles fe{è prasftent immanes illi aiïioi, quales aulici quidam fuueftiflïmi, nefandilTimi- que, digni qui in Morboniam concedanr, vel vtSeianus fub Tiberio, autfub Ale- xandro SeueroTiirinus quidam, diguum exitium fortiantur 3. ld porró totum poteft conuerti in pro
fligatos,& perditos huius f^culiec3'e»V,& voluptarios Epicuri aflèftatores , qui ne- gleifta fïiïuri boni fpe,fuas omnescogita» tiones abieceruiit in id modo, quod adeft, quodque prsfens elt. Id quidem ego at- gumencum nonimiitus explicarem copio sè:fed faciuseft vt breuius contraham , ü ftudiofuni quemqueadmoiHierojid com- modiusrepeti poilè a Laótantianis Inftitii tionibus , maximèquelib.i.cap. }.& fe- quent.irem lib.3-cap io.lib. y. cap^ij. & ijs qua: feqiiuntur,vtdeniquclib.<f capi- tib-i-7- ? 4. Tandem ad fenfum Emblematis huc
adduco Laciantiana ha:c ]ib.i.c.i9.Q_uis- quisanimam fuam , cuius origo de ccelo eft. ad inferna &ima proftrauerit, eo ca- dat,quó fe ipfc deiecerit,ideoque oportet ratioiiis & ftatus fui memorem , nonnifi ad ftiperna niti (èmper ac eendere : quod quifecerit.hic planè fapiens.hic iuftiis.hic ccelo, Deoque dignus iudicabitur , quem fuus parens non humiïem, nee ad terram morequadrupedum abieclum , nee ftan- cem pociüs ac reclum, ficut eum fecit, &. gnouetic. Idem üb.^.cap.iy-Deus folus poteft honorare viriutcni, quam qui non appetimr.nec religionem teneur, cui a:cer- na vita fubiacet, profècTrö neqiie virttuis vim Iciunt.cuius prxmiiirn ignorant; ne- que in ccelum fpectaiK.quod ipfi fefacere C 4 putant,
|
||||||||||||||||||||
|
Machtu-
ueüttA |
||||||||||||||||||||
|
*me ro
homo a.
totttu a-
ni>nali- b«t diffc- r«t. |
||||||||||||||||||||
|
fKrnX
b"n>ivbi. |
||||||||||||||||||||
|
Animw
ad fuper-
nit eleua |
||||||||||||||||||||
|
IV.
1« die». |
||||||||||||||||||||
|
Andrea Alciati
|
|||||||||||
|
4°
|
|||||||||||
|
putant, cura fes non inueftigabiles quae-
runt, quia ratio in cojlum fpsclans.nulla eft alia.nifi aut religione fufcipere.aut aai mam fnam inimortalemeflècredcre- Vi- de & lib-4-oi8.initio)& non minus difer- tè in Philofophos lib- 5.ca. S. & de ira Dei cap-n.Sine religione,aut immanitate bel- luis, aut ftultitia peciidibusadxquamur : in fola enim religione,id eft , in folius Dei furomi notione fapientia eft.Hx'c ille-Ne- quefanè homimim appeHationedighisfit, qui hac deftituuntur notitia , quanquam planum fiteos rationis, dodrinascuiufda & humanitatis haud expertes fuifle: nam ca re carnerunt, qua fola dirfèrthoroo a. reliquisanimantibus, ideft, religione , in quacertè noshoniiues fummumbonum cenftituimus- Q_nanquamenirn homofic - -va & exprefTa Dei inwgo.fi tarnen (ie fc jciatatq; profternat, vtopificé Deum loret , in belluarum numerum mericö .iggregandns.Magna igitur anima: cx- as (Itjimó peruerfitas ftupenda &ma- |
litia verius.immifcerefe terretiis & impli-
care, cceleftis cum fit Sc diuini feminis. Qmd igitnr tibicum lordido hofpitio,im EfilogU' morralis mens, qua; perennis asui capax, (ïgiiaculumin teprasfers Couditoris tui , ad auguftiflimam eiufdé maieftatem con- templandam intellec~tu, recolendam me- moria , & voluntatiseligendam arbitrio, procreara pulcherrimè & efticla pispo- tentidigito? Velut vpupx nidulus eft hoc corpus quod circiimferimus , è fordibns concinnacum & ftercore, cui infidetakior illa acnobilior pars , vnde inficitur & fos- torem trahit,nifi euolet fubinde.ac liberio reccelofniarur.Inuifcat f^tidum hocglu ten carnis.fi cubat.necegreditur: adha:ret lentor & inquinat, Ci non quatitinterduni alas,& fefeeleuat- Claufa quidem eft,& in, cuftodia , fcimus ; imö & compedibus fuishiq ftringiturac vinculis, lèd fcirpea fuut vel fcortea non ex ferro vel chalybe: niladamantinum,nil marmoraim c ingit, elu<3;ecur& etumpat,patebit via conanti. |
||||||||||
|
Fida Religio .
EMBLEMA VI
|
|||||||||||
|
Emblemata^.
J? EG AL I refidens meretrix pulcherrima fella ,
Purpureo infignem geBat honore peplum: Omnibus & latices pleno e cratere propinat:
At circum cubitans ebria turba iacet. Sic Baby Una, notant: qua gentes illice forma »
Et fifta ftolidas relligione capii?.. COMME NT A R I I.
|
|||||||||||||
|
41
|
|||||||||||||
|
SE D e A T muiier habitti fnperbo in-
du ta, in regali fella, pateram auream manu teiiens,& potnm quafi libando tur- ba; coram fcdecumbenti propinans.Hanc piifturam emendaitit Pigiioriusivelim ta- rnen ego mulierem fplendidiore ornari ve fte,quam hic apparet: turn brachi ira dex trum corrigi,quod hic riuncum videtur . Interim tarnen non me fugit.hauc mujie- remaliter a D. Ioannein Apocal. 17- de* pingi,quam defcriptionem omnes cajtera; editiones funt lecutx 'm pi&ura.Eius ver- ba fic padïm leguiitur: Et vidi mulierem fedétcm fuper beftiam eoccineam.plenam «ominisblafphemia?, habenrem capita fe- ptem,& cornua decem. Et muiier eratcir cumdata purpura & coccino , & inaurata auro & lapide pretiofo,& margaritis, ha- bens poculum aureum in manu fua ple- num abomiuatione,& imirmnditia fornica tionis eins : & in fronceeius nomen fc ri- pturr>;Myfterium,Eabylon magna, mater foriiicatioiium,& abomiiiatiouum terra: Hïc tarnen piiftura noftra magis menti Autons accommodaca videtur. Q.VAM vartè hoc agalma iionnulü
hoc tc.npore accipiaiu,quamqueobliquis uiterpretationibiis coutorqueanr, & ad uios affeftusaccümmodent, vtpotè odio parriura laborantes.cerrè recenferepuder. Quanqiumenim faltiafide& pudore, a- uoriUTi feütentiasin mediumafFerrepof- féni,i].e cui tarnen ftomachum moueam»iu t'us ellè iinlico veterum homiuum dodri nam potms.quam nouorum placka confè ftari. ld ex D- loannis a.7roKttKv^z&{ 17- & ex Hieremia cap.j i.fumpmm ellè da- tum eftjquodquidem de emeritita religio uis obferuatione, & verae pjetatioppofita Hitelligitur. Ea eft colleftio reproborum, quas meretrix dicittir , quöd Deo rerum omnium aucTrare neglecto,& Wro fponfo lelu Seruatore, impmo , illicito Sc none* |
|||||||||||||
|
cjuodam cultii.id efc,rucatas religionis ri-
tu , impnra; ac formidabili bellua; dicitur infidere . Aureum poculum manu tenet» Aureum id eft.hypocrifim perfèquitur > qua diflï- fotulum. mulatis vitijs,& fapientie fucata>auro,pie tatis vera: praïtextiijquamplurimis impo nit,qui ebrietatepkis quam fannatica cot repti, miferè praxipites in ima ruunt. D. Auguftinus lib. 10. de ciuitate Dei , ita planè hunc locumincerpretarunQ^ije fit iftabeftia.inquit.quamuis fit diligeutiiis inquirendum, non tarnen abhorret a fidc redta,vt ipfa impia ciititasintell igatur,8e populusinfidelium contrarkvs populo fi- deli & ciuitati Dei. Imago vero eius, fi- mulatioeiusmihi videtur: in eis videlicet hominibus,qui velut fidem profitentur , & infideliter viuunt. Fingunt enim fe ede quod 11011 funt,vocantnrque non veracief figie,fèd fallaci imagine Chriftiani. Haóte mis ille, Calix aureus adagi| vice vfurpa- tut a DHieronymorMulta de perfeftio- nedicuntur3ait, vtqui volumen Philofo- phi nefciuiit, fu-b marty ris noniine bibant de aureo calice Babylonis.Origen. de va- na Sc fucataeloquentia totum hoc intelli- gi voluicEos enini,qui apud gentijes, U> quit.eloqtientia; laude floruerunt,peilïmo rum dog'.naïum fërmonesmortifêros , id' eft 1 veneiHim. in calicem aureum infiide runt. Libet lmc transferrc verba Coelij; Rhodig-ex cap-n-lib 8 In fandtis.uiquit, litteris merecriciila; verfutioris typum ha bet Babylon , qiixgentibusau reo poculo infcitiam piopinet , vnde fceleruni mox agmen promicet, & errorum inexpugna- bilisacies . Apud Hieremiam cap. f.i. fic adnotatum comperir Calix aureus Baby- Ion in manu Domini,inebrians omriem ter ram . Suntqtiifèrnionisornatum fic dici concipiant.quo vitijsinebrienrur omncs: qui fic tarnen in Domini Pontificio confti- CU tus. O rigenes; Baby lonis.lnq u it,cal iccm. atneuni.
|
|||||||||||||
|
II.
|
|||||||||||||
|
1,0 ?*«.
|
|||||||||||||
|
4^ Andreas Alciati.
aureum accipe.dogmatum prauorum ver Idem Tertullianus affirmat, deïdololat.
ba peftifera,elaquentia:ciiltu decora.Om Etobhanc maieftatem Deus haud dubiè nino per parabolam a Propheta dici ea, Sacerdotis veftem fieriiu/fitpurpuream, fcribit Nicolaus Theologus . Indicariau- Exodi^.Sed &vnicus faïutis lioftra: in- rem Babylonis regem,iseft (vtinquit Ori ftauratqrChriftus, cum aprofligatismi- genes) Nabuchodonofgr,quigentibusin- litibus per ludibrium Rex falutaretur , numeris propinarit mosroris potum ,'fu- purpuiea vefte indutiis fuiflè legitur: Vc perbè accnideliter , quod Domini fiebat redtè Laétaiïtius purpuram inflgne regia; virtute,flbi arrogantiusaflcribens. Lubês dignitaris affiimpta: fuiflèfcribat, Iib.^de cquidem hnc referrem,qua: in eam ipfam vera fapient. c.7.Hinc Purpara pro fum- rem commentati fuut nonniilli è neoteri- mo magiftratu ponitur a Plinio lib. 10. cis, viri certè eruditi doc~kina:que veteris cap.11. Ecideoimperio Romanoadmo- amantes . 5ed er auctorum recentium narchiam deducl:o,principesipfijqui etia, fluuijs meos agellos tam fape iirigaie vt olim , Imperatores dicébantur (quo- iam non eft animus, ne quis philologus niam Regium nomen Roiiiï iiifanftum rnihi prófuo iure diem dicatrquód longè inuifumq; erat) purpuram pro infigni lm pulchrius fit (vtVarrodicitapud M.Tul peratorio feruauerunt; vtaudor eft Ca- Jiumj adire fontes, quam riuulos con- pitolinusin Maximin & Gordian. & re- Uj feétari. feitBudams deAflèlib-2. Quamob cau- R e G At 1] Adiuncta fuut maieftatis fam & Alexius Comnenus Imperator.ciï
& regia; cuiufdam magnificentias,fignum loanuem F.natu maximum , quem maxi- alioquin alienum a fimplici & modefto mè diligebat,Imperiodeftinaret,&Impe- cultu Chriftiani gregis . ratorem appellare curaret.purpureos cal Rejidens meretrix- ] Turpitudo & im- ceos ei dediflè, fcribitur a Niceta Ghonia-
puritas regio in folio locumhabet,quifo- ta-Plura de purpura infra Embl.9.& 117 li virtutidebebatur . At nulla vitia prx- Peplum.} Peplus,fme Peplum, Graecis , fentiorem inuehuntpenriciem, quam que. ^ri-who;, tt&ttAov, & apud Sophoclem , e ere' fplendoris & honefti vefte teguntur-Sede- mi-7rK(o^d,. Sacrum & folenne veftimen-
re enim in Hieroglyphicis, maieftatem & turn, eximio candore, aureis diftinftum auguftiim honorein exprimit.vt eft a Pie clauis,fine manicis , quod veftitores deo- Veftupur r'° |elatum iib.43. Veftis purpurea, pu- rUm fimnlachris inijciebaiit. Serums ad pwect-i. doris&verecundia; notam , idem lib- 40. H\aA Virgilij: Hierogl. Interea ad templü non &qu&Petttadtsibat
Meretrix puhherrima.} In facris literis Crinibu-i lliadespajfis,peplumq;ferebant.
non femel comparatur ementita religio rradit peplum fuiflè pallam foemineam ,
cum nrietetiice,vt Babyion meretrix non Athenis Mineru? confecratam, cui intex-
raiö.ficut moï dicêttms.Et Ezechiel lea;- ta erat Gigantomachia , & vidtoria Palla-
nam, ideft, mererricem Hierofolymam dis deEncelado.Ad idem Turneb-Iib- 14.
nomiuac.Contra vera religio cum virgine cap.ij. Peplum Troianxinulieres ferunt,
confertur a D.Paulo: Vni vito viigiiiem vt ea vefte Minerug fïmulacnim induaut,
Caftam exliibere Chrifto.Conuenit autem & Deam propitiam habeant.Magtiisenim
hoc epitheton cum eo,quod fequitur,:&'- jn periculis deoium fidem Sc opem implo
ce formele. rautes, eos veftibus etiam ornabant , 1II0
Sella.] Confidera , an nonnihil allufum cultufauorem numinis emere (è creden-
fit perlianc vocem ad illud Suetonij inTi tes . Videetiam Alexandab Alex-Suidas
ber- Sellariamcxcogitauit feJem arcana- tarnen peplum eflèait l^ariov ywetDCHov
rum libidinnm . Cumsetiam mentionem y^j. 7routiXov,o7avTripiTreAcs tk w.Idem
facit Ccel-Rliodig.lib.i4.cap.8. fentire videtur Euftathius . Hinc apud
Purpura Purpureo hortore.] Purpurata veftis or- Home rum jSaiïvwiwhoi, n.a.XKinnrKoi,
ornatw namentum fuit regium, & maieftatisinfi- ihKtsiTmrhoi, Sc TctvuiriTThoi, epithe-
regitu. giie. Vnde fortallê Horatius Tyrannos ta fuut mulierum . Euiipides ramen viris
appellat purpureos.Carm.i.Ode 3;. etiam tribuit, vbi/y.êAa/y.^-ê^Aoi'inducit
Regumq; matresha,rbarorum1& Tyndarum , & peplis Oreftem obteftum
Purpurei metuunt tyrttnni fcribit.Diciturquoq; Bacchus viBpi^ó-Jt
<ZK0f,
|
||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||
|
43
|
|||||||||||||||||||||||
|
n*ot,in Epigram.
»w?è'*«y y vipuy t vt/sfl&ect i vtgpl.
Pcplum primo inftituerunt ex quadara
vi-toria Athenienfes , inq; eo ftreniiorum nucum geftaintexta temploMineruanm- pouieriiiic. Hincfluxit prouerbium:Pe- /"o««£*«*,ab Ariftophanededuaum, de "reiiiio & infigni quodam viro .Texeba- "rmatronariim manibus, intraq; trien- niiirn numini orferebatur.Ancloreft Por- phyriuseoiiditum ab Ariftotele commeu- taruim.cui titulusforet Peplus,inquodu -um exequebatur genealogias, & nauium iHimerum ad Troiam prorectarum , quin & ui (ïngulos duces epigrammata.difticha ^c plurimum, praster quam in Aiacem . Pouitur etiam peplü pro curruum peri- "l'omate ad pulueremarcendum,abHo- ^ero.Item pro inftratis equorum. Dici- tut & velum Panathenaicaj ïiauis , quam quarto quoqj anno Pallados honori inftrue bant.dufta pompa a Ceramico ad Eleufi- Bttiffi . Ertdeniq; peplus getuisfruricisa* pud Diofcorid.lib.4 cap.196.quod Hippo ciatests.Hx.dviov,Kj pwavhnv vocat, tefte Gakno : alijs dicitur (/.iikcov d.vpaS'n;, id eft.papaner fpumeum . Latices.] Latex dicitur quiuis humor,
quod 1ntraal1quidlateat.De aqua, Vtrgt 4-AEneid. Sparferat & latices fimulatos fontx A- uerni .
Devino.idem i.Asneid. Regales in ter menfas, laticemq-} Ly&um. SicOindiusPalladios latices dixit, cum oleiim dicere vellet. Hic vinum facnim, vtapudVirgil,in4. ------.Latices nigrefcere Jacros .
Captiofum hoc poculum, quod errorem
teftum fignifïcat,milinn mentem reuocat elegantem Lucretij locum ,quem habec lib. r. Sed -velutipuem abfinthia tetra medentes
CR dare conantur,prim oras pocula circum Continguunt mellit dulci flauoq; liquore , Vtpunorum dtas improuida ludificetur Labrorum tentu;intereaperpotet amarurn Abfinthq laticem,deceptaq; non capiatur. Cratere.] Crater eft vas rotundum Sc
ai«plum;neq; audiendus eft Nonius, cjui crateram vas vinarium,craterem veroolea num efle dicit. E(Te autem capacius vas, quoin hbationibus & folennioribiisepulis |
|||||||||||||||||||||||
|
vti iblebant,teftatiir Virg- j.AEneid.
Sed magnu metuens fepofi cratera tegebat.
Q^iod & vocabulum Grxcum mon-
ftrat, npctTiip y êkTsa tx upATHV , quod
eft tenere, capere. Ab huius vafis fimili-
cudine crateres inmonte Aïtna appellati crateres
funt foramina illa,perqua2 ignis.cinisque, jEtn& ,
euoinicur, Latinè fauces.Lucret. lib.6.
In fetmmo funt vertice itë crateres , vt ipfi
Nominitant, nos ojuas faucesperbibemus,
éforcui.
|
|||||||||||||||||||||||
|
Crater li
t'uim . |
|||||||||||||||||||||||
|
Crater litium , de repermolefta, fiuede
|
|||||||||||||||||||||||
|
homine litium au&ore.prouerbio dicitur.
Ariftoph-Kpi*T«(3 x.cLX.my TptTtTvp.^iiiav, id eft, Crater malomm,fector litium .De |
|||||||||||||||||||||||
|
Rhodig.
|
|||||||||||||||||||||||
|
cratere item Helena: > lege Ceel
|
|||||||||||||||||||||||
|
lib.ip.cap-j. ^^H____________
Propinat.] Laticem errorisinquoscun-
queobuiosdifFundit & propagat. Propi- Propina nare a Grxcotraiftiim eft,^57r/V«cpoft re quid potum tradere . Eft autem propriè praa- guftatoleuiter viuo poculum alteri offer» re , quxconfuetudo iudeinitium habuic, quod principes Gia;cia:foIenni die,quem QiKoT>io-ia,v vocabant, mifcere aiueis atq; aigenteis poculis vina folebancqu? è ma- nu geftantium fumenresori parumperad- mouebanr,deindealteri, quem vellent.of- ferebant ,ingens hoc argumentum bene- uoleutixexiftimantes : hoc vero t/jqt/- Vhv , id eft , prsbibere dicebatur . Hinc PlautusinSticho: Propino tibi falutem plents faucibm,
Quinetiamiii abfentium memoria idem factitabant :qua: confuetudoad Germa- nos hodie quoq; deriuata videtur,dum in fanitatem aliorum bibendo propriam cor- rumpunt falutem . Hac fuper reaudi fe- ftiuos cuiufdam verficulos . Dum nobifcum agitur bene yproq\falute bibuntur Alteritts plena pocula fumpta manu :
§hiid prodeft illipotus,quë nominat abfens Abfentê,et pro quoplurima vina fluiïtt
Roc&quo meditare animo, non vüa ab a~ micu Pocula pro noflra pojfe falute bibi
Abfurdum eB, talem pbrafin vfurpare lo- quendi. Aft magn abfurdum es7,hocfacere, atq;
pati , Nullafaluspotu: nee verofemper (opinor) Quod multi fac'mnt more iubente , bo-
Wtm eft. Sed
|
|||||||||||||||||||||||
|
^te*
|
|||||||||||||||||||||||
|
r4ter
|
|||||||||||||||||||||||
|
44 AndreaeAlciatï
|
|||||||
|
Seddeturpihocabufu infralatiüs.Propi-
■nare interim quoq; ad alias tes transfer» '.xur.Enniu\> lib. 3.Satyr. Enni Poetafalue,qui mortalibtts
Verfus propirms flammeos medullitus. Terentius iu Eunucho: Hunc comeden- dum,& deridendum vobtt propino. Demo- fthenes eos.qui patriam produnt, t/dox/- yhv twV i%Spo7{,id e&tpropinare koflibut, diccbar. Atcirtum cubitans. ] NuJlum vene-
uum prxfèiitius erronea opinione, que. vbi nieiuem occupauit, hominis animum tan- quaro aliquo Circxo poculo ita immu- tat, vtfe omnino nefciat Ebria turba iacet-] Is enim error,eaq;
peftifera hxrefis non poteft infinuari ho- aninifineapertoanirai delirio. Atquiex- pcrtes rationis, adsoq; dementes moiien» tur rebus externis.principatu jauftotita- te,imperio,dignitate,Sc c^teris huiufmo- di. Isergoeltmentis gratilrimuserror, quem fibi adimi nolunt incauti, y t quem noiiputent errorem eflè . Sic Babylona notanti] Qui notant> neni
pe virifagaces,vereq, pij.Duas vrbes Ba-
bylonis nomiue infigniras reperio ; vnam
Babyion, Asgypti,abaliquibus profiigis ex Baby-
JEgypti . loneantiqiia,vel (vt alij malunt) a Cam-
byfePerfarum rege xdificatam.cuius me-
rninit Stephanus,.Strabo, &Ptolemxus.
Sed altera , dequahic fermoeft , vrbs eft
Me/opota Mefopotamix.Chaldaicariim gentiumca
miét. ptit.fic dióta a Belo , per literarum redti-
Rabylon plicatioiiem & tianlmutatioiiem, vt ait
unde di- Etyjnologicus . Sed vt (acix literxdo-
Ba, cent.i confufione potius dicitur, propter
liuguarum confuiionem eorum, qui tur-
rim xdificabant: Babelemm.Hebre;is cöfu
fio eft Hanc condidit fapientillimus , vt
mcmorant.Medi filius.non (vt voluit He
lodotus) Semiiamis, cüm duobiis anno-
rummillibus eam ciuitatis huius edifica-
tio antecefliflè videturidiligenti Chronico
rum fupputatione . De hac vide Q^Cur-
tiumlib- f. Diodorum Siculum lib- 5. de
rebus fabuI-Herodotuin» Plinium lib- 6.
MuriSa- cap. i6. Htiius vrbis muri intrr miracula
bylonis . orbisnumerantur>quos Semirarhis xmu-
latione Ninx vrbis, aNinomarkoexmi-
&$, poft ipfius obitum ruiiiofos repara-
uiticoclilifens laterculis, & bituminefer-
rurriinaiis.tarx ct3(fitudinis3vt quadrigx
iibi iimicero occurrentes facile pertranli-
|
re pollènt. De Babylone Propertius lib. j.
Perfarüfiatuit Babylona Semiramts vrbê Vtfolidum cotto toüeret agger opus.
Et duo in aduerfum mifit gmaenia currns, NepoJfenttaBo/hingere abaxelatus,
Duxit ö" Eupbratem medium, qua, condi- dit ar ces, lujftt &imperiofigtre Baltra caput.
Turres munifti habebant soo.pluresmu! tóhabituri, nifi aliqua ex partepaludes pro minibus fuiflent. Perambitum cen- tum port; ftabant xree, , omnescum car- dinibus. Eiq; portentofooperi adhibita fuerunt ex omni regno ter decies centen» homimim millia, tefte Diodoro.Plnra de his habes in Orficina Textorislib. 4-cap. 64.Vide quoq; Guidonem Pancirollum, & eins docliflimum Commétatorcm Jib. 1.Rerum memorabiiium . C?terum hoc loco non poftiim tranfire , non temere fub Babylonis nomine, fpurcitiem omnem,& Babfo', tetram Jibidinem intelligi, que. non mo- nli '0»v döcorporum ftiit commiftione, fed & a- cortrf*1 nimorum fceda & fcelefta confpiratione , qualis quq vel I^ua fuperftitione.aut fimu lationecultus , vel deniq; ïicfaiida hejefi committitur Q^Curtius lib . Strabo Geograph.i6. & Heiodotusin Clio, tra- dunt Babylonicis mulieribns morem fuif fe,exoraculoquoda cuni hofpitibus tur- piter permifceii:qui vero adntittebantur> pofito fiipcrgenibus argento , quantum videietur,mulierem abduftam inibat, id- que argeutum Veneii fuiflè facrum Ad- dunt quoq; nil fuiflè moiibus eius vrbis corruptius.nec ad irriiandas voluptates in ftrudius; Babylonios iu viniini & ebiieta tem fuiflè maxime effufos ; feminarum coniiiuia ineuntium iniiio modeftiim fuif fe habicum,mox tanquam meroincaluif- fent,(umina exuere confueuiflèaniicnla, profanato pii'.'ore : poftremó eó adduci impudemia;, vtima corporum reuelare nonembefcerent. Putet foitèaliquis,dam nati infelicisq; pudoris fcotta ifta folita perpetrare, imö nobilirfim; cuiusq; ma- trone decora h"c habebantu r. Q£am per- diri eflènt nioresjd porro abundè argue- rir.quod comitatem arbitrarentur vujga- ti corpoiis vilitatem.Ex quo fatis fuperq; ft apparec,cur meretricem purpuratam Ba- Sa'■ J
bylonem appellat D.Hieronymus in epi- cut ftolis:Cum,iiiquit,apud Babyloneni ver- tr,,c' farer,cflèmq; purpurata: meretricis colo- iius,
|
||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4f
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nas, &c. Eadem figiua loquendi vfus eft
inCatalogo.vbi Romam ait a D.Pecroe- piftolapiiore,ca- ;.Babyloiiis appellatam nonüne.Merninit&locisalijs,vtinElaia, £ap-i4& 47.Sk & Septimius Tertuliian. aa.uerfus-Marcionem,& aduerfus Iuda:os. Poteft huc etiam conferri Ifichij loens lib.f.iu Leuicic. quo difertè ait, quaecun- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rarö reperimus, l.i.de iuintegrumrefli-
tut.J.iin fin. de vacat. man-1 3. de coll- bon.ff Etcaptiosii profallaci atq; damno foj.4i.de vfucap.vt &aliquoc locisalijs. Qjj a m, aptè Emblema hoc noftiis exulceratis temporibusco iiieniar, nimis, eheu,promptum id,verumq; eilè conftat. Eteiiim falfarum ophiiomim illecebrisiu- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quecuku idolorum impiitantur,figuram e(cati,decipimur fpecie recTii-Nim v: pru Vitia vir
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rnerecricis infumpfiife
Gentes /lolidas.] ftultas,& excordes:an-
tea dixh,ebria turlpa,Cti]ket opinionisfal fa:errore-Vel fi mauis deEthnicmntelli- gere, in quos ha;c harrefis maxime iusfibi vendicat. Ec Indxi nationesomnes, pias- ter fuam,gences, & gentiiesappellabant, vtpotè quicultum idolorum a fuisgenti- libusaccepcum non mutaflènc Illice forma.] Illicio & obtentu pieca-
|
dentiamiiialitia.,& temperantiam immani tat'è imi-
tas in volupcatibns afperaandis,&magiü- tanttir . rudinem animifuperbia in animis extol- lendis,& defpicientia in contemnendis bo- noribus,& Iiberaliratem effufio,& fortitu dmem audacia : fic fuperftitioiiem religio imicatur. Vc enim olim apud Grascos nonnulli Philofophi pallio barbaque pro- i'feudofo miila raram quandam fapientiam pollice- pfo^ bantur, femperque habebanr in ore liber- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tis.alias enim non caperet. Metaphora ab tacem & bonefti ftudium, cum ex ijs I011-
aucupiim auibus, quajaliasiliïciunt , vo- gè mulci vitijs phifquam vulgaribus.pla canrurq; a Gra-'cis Tra.hévTptcu- Sicapud neque feruilibuslaborarent; Vtqiie apud Apuleium, oculi ittices. Eft enim illicere, Iudaeos Pharifaei & Eftlei trifti vulru»latis pharif&i. feducere.illaqueare.-hincillecebr^jilliciü, phylaftcrijs, &culcu quodam fucatr - |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
& illeftus Plant, in Bacchid
Magis HUBam tuum,c^uam leButn metuo_.
Vel iüice,abillex.iA eft.finelege. Nonius
enim hanc differentiam ftatuitinter illix,
&iilexJvt illix abüliciendo deriuetur.
Plaut.Pceimlo:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pud imperitum & rude vulgus venaban-
tur fanótitatis opinionemiiraetiam, (quod dicerenos admodum pudet & ta:det, led dicenduni tarnen) inter Chriftianós bomi pfeudo- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nes fuereiam olim , & adhuc hodie funt,
reuera nimis mirl'ci. qui fuispr&ftïgijs, fi- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Cbriftia-
ni. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^uiilhmaUrei tdnt&fuimm ittices . ftaque doeftrina imperitos homines ine-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ulex veió, a quo Iex non feruetur, quafi
|
quibuserrorum quafi poculorailer
rimè & fallaciffimè imponunt.-ijtjjue tan- dem faftiebrij , erronea perfualione tan- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
exlex. Idem : _^^^^^^^^^^^^^
lmpiire,inkonesie,iniure,ittcx,labcs popli- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Inteiim tarnen video&i!lex,abiiiiciendo quam mentccapti.puriflïnios veie Sr firn
nediKi.Plaut. pücis doclrina; fontesafpernantur, & ita Efcaesi meretrix, hBiu ittex . infauientes ad belluas uutg fefe cotos com 'Etjicia.j Non omnino falfa.fed ficTra poimnt.vt minquam poftea decommutan duntaxat.. Qua; enim prorfus falfafunt, domifero vita;ftatucogitent.Hinc pnbli- vt veris oppofita, quiaféfe produnt, non ca:calaniitatis caula , binc malorum om- tarn facilè poffuntimponeren proiiideque nium radix-Cogito faspius ftatum & for- vuanturrficTra veró , vt qua; habeantali- tunre iniqnitatem , cum quaregina Euro- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quid finiile vero.etiam caino.s decipiunt.
Capit.} Decipic& allicit. hiucartesca- ptatoria;-Virg. 1. Georg. -------Neq; ivfidijs noiïu capiereferena ■
Cicero j.Omcex veterum legum formu
«:Nam qaanti verba lila , vti ne propter ^e fidemve tuam captus, fraudatusve firn. E'iniiue fajpejCapere pro decipere.- vt, Non capirur, qui ius ptiblicum fequrcar |
pa;,& mater tot Imperaronim & Ducü , 'Germa-
Germania noftra, florcntiihniailla quon- ni&mife- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
dam & ccleberr'ma,tor iam annis mifèrri-
mè opprefla Iiuftatui.Turbant domeftica bella & externa,confundunt,.fubuertunt, |
ra facie*
ob b&re-- fes . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
perduntomiiia : confliclanrur prouinciaj
inteftinis mocibus,fpa'rguncur paffim di- fcordiarum feminajis lui neditur, ex bel fo vno bellorum feries & cathenajtumul- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
j;i_i^.de reg.itir, ff Saspe etiam,ticulode tus.vt vnda: vndas, ficaüj alipstrudiint,
Minorib.vt I.3.H.& l-iz-hinccaptionem vtinfilum quafi quoddam cótinuum iam, accipi pro fraudatione,fallacia,da!TniOju5 rniferiarunj telaproducta creiierit. Hinc frens,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||
|
¥
|
|||||||||||||
|
*r»
|
|||||||||||||
|
fperandum hts aut capefTèndtil«,qui prö-
ditionis rci.tanquam defertores & transf» ge,,non folüm ruperiint f?dera padtacum ip(b)& facramenti reÜgione ftabilita ; (cd in cattraeiufdem & tentoria,protritisau- dacicalcaneo vi&oriasmonimentis & in- fïgnibus.extrema; temeritatis & impuden tia; reliquerunt exemplum omiü a:uo me morabile? vt quamuis Chrifti nomiue glo rientur,& Euangelica illa fua liberratejcc. lumq; fibi debitum.nefcio quoiure,iacti- tencfidem praterea ac fpem fuam totam, imo temerariam piïefumptionem ac facri legam,nullaoperu tationehabita, Crucis folius ac pafllonis merito,fecuri falutis fci licetjConrïdenter fhlciant: Chrifti nihilo- minus falutarero,puram, &incorruptam do£tiii]am)& legem gratix', velut hume- ris fuis iiuolerabilem.perofi , probris om- nibus nefariè profcindant,argumento cer- tè infignis nequitix . Tu, fumnie Deus > errorum tenebrasgratiat tiiailuceillumi* na,tu qui folus fcis & potes. |
|||||||||||||
|
gensgentem premitagrónim vaftatione,
xapiniSjincendijs , & excurfionibusconti- nuis,nec ratio viciniï ruetur,nec ius pro- pinqiiitatjs:exhauiiuntur arjria,&caute- rium hoc mwuï expilationis & fpolij ad medullam vfq; defcendit,quonerui {ècan tui Chriftianae Reipub-atq; omnis adeo foibctur & exogitur fanguis.vt luridi ea daueris iam potius.quam vegeti corpotis ac valentis viuani rererat imaginem,e!um bisprorfusatq; arida.Cüm interea barba- rus ille Mahometica: perfidia; propugna- tor.Aiïaticusrhöftisycladi noftrxcommu- ni & exitio gnauiter inuigtlct, diripiat rev gnaatq; piouincias , vircsq; iatiüsindies &cruenta tyrannidis faasbrachia porri- gat, & abdu<5tis in capriuitatem miferri- rriam populis liniitaneis,in ipfa Germanie. vifceia paulatimpenetret.Has tibijomea Germaiiia,diffidiorum facesprofanata: re ligioniscontemptas acccndit,& propitia- rorij facriiïcij pedibus hrereticorum con- culcata reuerentia.Qmd enimboni a Deo |
|||||||||||||
|
Non tibi fed Religioni.
EMBLEMA VII.
|
|||||||||||||
|
Emblemata-».
ISIDIS effigiem tar dus geiïabat afellus,
"* Pando verenda dorfo habens my.fteria. Obuim ergo Déxpt ejukquis reuerenter adorat > Pia*$t gcnibm eoncipt flexis preces.
AB afinus tantum pneslari credit honorem Sibiy & int urne feit, admodum fuperbiensx
JDonec eum flagris compefiens, dixit agafo: Non es Deus tu, afelle ■> fed Deum vehis.
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||
|
47
|
|||||||||||||||
|
ï,
|
|||||||||||||||
|
mei in fuggeftn obiter dicriim :
Quidfibi -vult afinus (ergo myfferia por» tans ? lnioSos. videcuf&plp&eflefacru. NóerJta realienum,fi adiecero afinum a veteribusAEgyptijsIapientia;, fortitudi- nis.laboris indefefïi,& frugalitatiseilè fym bolum■■ Qui enim fapientis fitoperam daturus.eum oportet viftu eflè teniii,om- nia ,,qna? in vitam hiimanam cadere pof- funt,acquo ferre animo,neq; ad vllani ex- candelcentiam aut contumeliam fcfecon- uertereraninio eflè paruum,fimplicem & inopem,vt afinus eft,qui nullum in ter car duos & lai£tucam difcrirnem faciat:■nullü deoiq; fit onus quod dettedet:& vbi opus füerit.pro boue terram profcindat.fitcj j to tius humanaïcommoditatis afllduus mini fter.vt etia, quod adagio dicitur, portare myfteriacompellattir. LegePietiü Hiero glyph.lib.ii.vbiplHrimadeafinocongef- fit. 5edne vllum oificiofifllma; fèriututis genus huic btutorum gencridefit, noftris etiam morbis nos leuare,ac eos ad fe reci- pei'e perferreq; natur? ipfius viquadam occulta » minimè detrectat. Nam vt A- pul.lib.de re nifticaaitjfiquisa fcorpione ictusftiperafiniï aflèderitadcaudam con- uerfus.tranfibitinafiiHiindolor, & is pro percuflb torquebitur. Addk& Democii- tusfuam fabellam , qui aic, percuflfum a fcorpio,fi ftatimad afinum quendam acce densin aurem eins dixetit: Scotpius me perenffir;non doliturumamplius, dolore fcilicet in afinum tranfeuntc, qui mox pe- dendo emorittir , vt addit Zoroaftes. F.t hatc quidem.mihi meditanti,fuccutrit ü- la mordax & acuta Cornelij Agrippx de- clamatio > quam de lcientiarum vanitate iiifctipfir »ad£«ius finera adiunxit Afini eucomiura |
|||||||||||||||
|
AS T ï T afinns fimulacro Ifidis omi-
itus,elatocapitc,ariectisauribus, in afinina maieftate, eoram turba flexis geni- bus procumbente > qnem agafofufte non perfunctorièdedolet, vt hicapparet.Vel- lem tarnen ego Ifidem paulo alitereffbr- rnaram, velofcijicetteftumcaput, & ra- mum potiüs vitidantcm quam arentemin dextra:vellem prxtereaafêllum fine Apo» cope.VerfusfuntHexametri ,& Tiime- ttUanibicijVtfupraEmbl- % s 11 S v M p T v M eft Emblema ex Gabrias f*»/ W. apologis.Sic enim ilJe t.
'"itit Qp0*1 ovot v&pnytv «pyypisv tspsTat, * (?7rlp avveurrav ttAs tk d'J i7rpo?x.üvn- Tvpu £' Ï7Titp9eif,.f/jn Se'wv y.t vhvovos, H'KKCiV, i ®i0( <TU, TOV 6i0V £' a.yn(.
Cuius talis circumfertiir translatio : Hu-
tnerts afinus geBabat argenteumfimula-. crum,auod vnusquuque occurrens adora- bat. Superbia vero elatusnolens manere afinus , audiuit: Non es tu Heus ,fedfers lieum. AfFabulatio.Quod oporteat eos, qni m dignitatibus conftirutifunt.cogno- fcerefeeflèhomines . Hi verficuli quo- niam commode (fed riïtpi<ppcb?ix.ais) ïed- dki funt a Gabriele Faerno Cremonenfi* conferam hucperlibenter: Sitnulaerum afellus baiulans argenteum , Cum id tranfemtesflexu ador■arent genuy Sui hoc honoris gratia eftfieri ratusz lamq-y infolenti elatusarrogantie Xlolebat ambulare,. donec aSpero Probï dolatus fufte clunes,audijt :■ Oftulte,non es tu T>eus,fedfexs~Deum. $ E NORIT HOMINEM, Q_v I
11 A G I S T R A T V M GEUIT. Fa- bulajhuius rationem vnodlfticho com»
plexus eft Ioannes Mercerus,Hebrea:Iin- gua:. Doctor regius^<juodab*odem n»n Cc |
|||||||||||||||
|
Quid per
afinifym
bolum zie teres in- tellexe- runt. |
|||||||||||||||
|
Afini en
comium per Corne littm A- grippsm.
|
|||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
43
|
|||||||||||||||||||
|
namq; facris literis in Ifldis colutnna Ii?e
fuiflê fcripta verba : Ego ifis jkm Mgypti Regina,a, Mercurio erudita-.quaego legi- bmftatui,nuU,uifoluet. Ego/urn Ofiridts. Ego fum prima frugum inuentrix.Egofum Ori Regismater.Ego fum,in aftro cantsre- fulgens . Mihiüubafianjrbs condita eft. Gaude, gaude , JEgypte, qu& me nutrifti Cseterum ne illudquidem filentio pra;ter eundQ eft.quod narrat Eufebius in Chro- nicis, rapuiflè Iouem Io Inachi filiam , in vaccamq; trafmutaflè,quo temporeapud Hebroos Patriarcha Iacob regnabat. Plu- ra de Ifidehabes apud Pierium Hierogly ph.lib.39.CeJium Rh0dig.lib.5-c. 11.Na talem Comitem Mythol. lib. 8. cap. 18. Huiusetiam meminit D»Auguftin. lib-8. deciiiitat.cap.vlt.alijsqjlocis.LaiSant, 1. cap. 11.& 1 . quidqi èa fignificetur enar- rat Macrob-cap.io.lib. i.Saturn.& poltre mö Lilius Gyraldus Syntagm. iz. Effigiem] fignum ad fimilitudinem vi-
uamalteriuSjvelad veritatis imaginem fa dtum.tam inpiAuris, quam in fculptu- lis. Dicitur etiam efligia, ficut materies, niatei'iajhixurieSjIiixuria, &.c«t.Plaut.in Rudent. , P*" Dij immortales ,Veneru effigia hdc quidem efi ,
Afranius Vopifco.- ______cuiiute fufcitat
Imago ? cuiui effigia cognatuspatre?
Tardusa/eilus] Reclè , & ad yerilatem,
appoiitè. Sic enim non raro videmns eos prajfici magnis & honoiificis funclioni- bus.vt etiam faceidotijs, qui funt omniu tardillïmi & imperitillimi.Haucafininam tarditatem & iguauiani intellexit Anti- fthenes, cum Athenienfium iudicium in creandismagiftratibus noraturus üiade- batcis, vt alinos adagriculturam delige- rent,quoscum illi negarét idoneosadara tionem.-Arqui, inquit ij Ie, non fatis vobis eft magiftratü eiegiflè,fiiieaptus, (iue in- eptus vir ille fit ad geicndum ? Ex hac ta- rnen nota tarditatis exdpiendi fuut afini Pala:ftini, qui equos ipfos peinicitate pro uocare dicuntur . Et apud E11 ph ra tem Xenophon primo de Cyri minoris expedi- tione,inuentos ait afinos, c.ui equos curiu facilè fuperarent 1'tin do dor/o] Reflexo,iiicu ruo.propter
impofitum■omis. Ouid-4- rVletam. Suflin£t.<zj> pan do 11 on fortiter h&rtt afelk . [Arró
|
|||||||||||||||||||
|
eticomium , de quo homine quid ornnino
fentia,nihil habeo neceflè dicere:nifi quod cum in literasdedamitauit, videri voluit egregiè literatus:qnanquam tarnen non minus apud fanos videatur aucupio vani- tatis dele(ftatus,quam otiosè folersin va- nitate ardiuri infedlanda. I s i D i s] Ifisprius Iodicta,filiafuit
Inachi regis Argiuorum , quam Iupiter amauit, & fortuito eius coniuge Iunone interueniente,vt noncognofceiettu,muta iiitin vaccam candidam . Sed Iuiio pro- pter fufpicionem> aftutè illam vaccam iï- bi dari petijtjquam deinde Argo centum oeulos habenti, diligentiiïimè cuFtodien- dam comniiflt.Tandem eaad Ntfirm per- ueinens,implorato Iouis auxilïo.priftina: form? reftituta,ab AEgyptijs pro Deacul ta fuit.Ifisq; appellata,de qua Suidas, O- tiid. i. Metamorph. & multa Diodonis lib.i.c.z.&alibi, quiait,primos in AEgy- pto genitos homines0 hunc mundum ad- mirantes.vuiuerfonimq; naturam , duos tantum Deos, & quidem anernos credi- difte,Solem & Luna.KcilIum quidéOfui dem.hanc vero lilde appellaffe.vnde Ifidi apponut cornua.Herodotus per Ifidem in telligi Cererem ab AEgyptiis tradit ; vt per Ofiiidem Bacchum. Idem & Diodo- nis fentit , atq; etiaivi ipfius verba fubü- cism.Quidam, inquit ille,lfiridem Iouis Aïgyptii Regis filiam fuifte, eandemque cum Cerei'e eflè.qucE ab O (inde fratre v- sovaccepta,multa coiitulerit ad vfurn vi- tse humane;. Prima enim triticum & hor- deum.que piius incognita honiinibus ca- fuinter c^ceias herbas otiebantur , inue- nfflè fèrtur . Leges quoq; iiidem ftacuiiï'e ferunt.quibus iuftitia e,què omnibus (ér- uarecur, viacq; iniuiiatimore p?na;(ub- latis. Hacde caula prifci Grxci Ifidem kgiferamappeliarunt, tanquam primam legum inuentricem ; & qua: fequuntur. Extat Plutarchide Ifide& Ofiridecom- nientarius, qnem vide, fi plura dehacre ctipis.Addam tarnen quaedam auftarij vi- ce ex eodem Iibro.ïn Sai Pailaios erac tem plum.quam ifim etiam arhitrantu i-.eiuf- ïnodi praHcriptione: ïya &f*u ira.v to yi- yovos, itsw, ov, xgu io-óy.tvov,rju <rov iy.ov KlTThOV iJJV« A7ro9l»1TGS Ó,7nn.cihV-\i . Ego
fufh omne quodfi:ït,efi,erit;mcum peplum
mot-talf. Yi'uclatiit nemo.Nec his multum diilimilia ftint,qi.ia; tredit Diodonis . Ait |
|||||||||||||||||||
|
in.
ijk. |
|||||||||||||||||||
|
MffigM
Effigi*
|
|||||||||||||||||||
|
Ij'is eadê
cum Ce- rercj.
|
|||||||||||||||||||
|
Ifts legi
e;' xi. |
|||||||||||||||||||
|
quortf*.
damt
|
|||||||||||||||||||
|
Pand'11
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.*.
|
||||||||||||||||||||||||
|
49
|
||||||||||||||||||||||||
|
tiii tor h' iyay' «v ent iyav ftv&ipiA
ATeip (f KctTé^iu TavTü Tav Trheiv%pévoYt ideft:
ha per lottemfum afinus vehens myfteridi Verum isla non iam frSiinebo diutius . Interpres affirmat.inde natum adagium , qtiod olim quibus ad peragenda facra E- leuiïiia opuserat,an"no impoiita depoi'ta- bantur. Quadrabit & ia eos,quomm opé fa alij duntaxat eft vfui,cüm ad iplos pise ter moleftiam,nihil interim redcat: veliiti fiquiscibesaüj gufret,qaibus ipfi nonli» ceat vefci. Hue allufiiïè videtur Apule- ius , cum fe fïngit afinum Cererem Deam circumferenrem. 5uidasaiTcribit,Da;mo- neni par;miam ad lapidem molarem re- ferre.quem Grxci oyov appellant,propte- O iot>la- rea quod tniacris molis frumentarijsco- pi* mol»' ronasiniponeie confueuerint Itaq;tor- ru. quebitur eleganter in cos , quibus immc- rentibus lionos habetur.-velnti cüm indo- dis Doftoris tirulus, pileurh,Sc annulus, aliaq; id genus inisgnia tribtiuntur. Ha:c Erafmus. Obuius ergo quKquu ] Qjjjsquis > pro ghtis-
Quiuis-Thoni. Liiiacr- iib-i.de part- E- quïs . nall-autoreft.h^c nomina faspe mutari,vt Quisquam,pro Quiuis.Ciceroad Teiét. Nijivos fortiores cognofcerem.quamquem quam virum. Reuerenter adomt] Adorare.Noniusex Ai0Ynre,
plicat,pro Religione propitiarejrraducit- queabadorcfrumenti genere, quod epu- lis & immolationibus facris pium habeba tur. Propiiè ramen adorare, eft ad osad- mouere,quod iu Deoriim fahitationeob- Qujdpre feruatum.tettatiu Lipfius lib.i Eleft.c.tf. prie. Mulci enim eniiiuis ftates, quod Deos ore profano tangere verebanrur.manum por- rigebant, eamq; adosüium relaram fua- uiabatitur . Idem videtur ïentireTunieb. Adiierf.Iib 18 cap.6.& Jib-xj.cap 1. Vbt veteres folitosfcribitinportis vrbium all qua Deorum fimulacia ftatuere, qua' qui vibes iuibanr.aut indeexiban:, ritu quo- dam religioiiis.tacladextra manu falutar» coülueuerant, roox niamim ad ofculum referre. Vndefalutare Ueos,pro Adorare, Plautus vfurpat iuSticho.- Deos falutatum atq; vxorem modi intro de Uortor domum. Idem,proOriadrnouere,argutè & feftiui
ter pofuii in Amphitnio : Uec Eacchum faiutem hodie,nec Cererem, D in |
||||||||||||||||||||||||
|
Idem T.Faftofurn:
V'nerat &fenior pando Silenus dfello .
Et 5. Vtq^pigerpandi tergt refidebatafelli.
Etnaues pandje,hoceft,inauua: dicuntiir folenni epitheto. Iucrer.lib.J.
Tum mare vcliuolum fiorebat nauibus pandu. Virgilius :
_____ Itpandiis ratibuspojuere carinai,
Ouid.J.Anior.
Currit in immèfum panda- carinafalum.
Dicitur etia dealijs rebus. Vijg i.Georg.
lAncibttf & pandis fumantia reddimus
extti~i. Et Ouidius jo. Metamorpli. aeaprolo-
quens :
Protinus excujfitpando venabula roftro .
Deruiatur autem a verboPai)do,as,quod
incuruare /ïgnificat Hinc Pandiculatio ;
& Pandiculari,dicunrurij,qui totocorpo
leofciiantesextenduntur, eóquod pandi
fiunt.PIaut JMenxch.
Vtpandiculans ofcitatur?____*
Verenda,] honoribus diuinis afficienda-
Onid. 9.Meramorph.de Herenten" ammis
exufto .
____tnaiorque "jideri
Ccepit,<& auguHafieri grauitate verêdus.
Habens myfieria] Myfterinro , Latinè arcamim,fub quoaliquidarcani laret, res
occulta,qua: nefas ell vulgo efferri.qusq;
ijs tantum cognifa, qui ijfdem facris ini-
tiarittu . Piuatur hoc facrorum genus ab Eleufïna,terra: Atticaioppido,in reliquas terras translatiini:ibi enim duoerantmy fteriorum genera, maiora fcilicet. Cereri facra;& minora Proferpins eins filix. Et quia qua in ijsagebantur.facerdotes fum nio ftudio occultabant.faCtumjVtmyfte- iia proarcanis accipiamus. Vide C?l-Rho dig.lib.ié.cap.^.Dicuutur f/.v?vpicc , 'órt ■ JY7{Avi?a.vTa.fT»pHv IVJW.id eft,quod o- porret occludére intus>intiis cuftodire,nec cuiquam profanoexpücare Vel «Vctk f.VHV Tc ?óy.ei- ab obfiguando ore; omni- bus enimmyfterijs filentü fides debetiir, Vide prouerbiiim,yfs/£ my Sier ia, difcede- |
||||||||||||||||||||||||
|
VWdus,
|
||||||||||||||||||||||||
|
^fitriSi
|
||||||||||||||||||||||||
|
Hyfil
|
||||||||||||||||||||||||
|
dl
|
||||||||||||||||||||||||
|
ryf- Alludit autem hoc loco ad pareiniam,
°vit irywv [/.vrnpict. Jlfinits portansmyfte- ria In eum dicebatur,qui prater digni- |
||||||||||||||||||||||||
|
tatem in manere quopiam veriabatur.Ve-
'ati fi quis ignarus titeraium bibliotheca: prxfeclus eilèt. Ariftopha'icsiliRauis: |
||||||||||||||||||||||||
|
Andrese Alciat
|
|||||||||||||||||||||||||
|
yo
|
|||||||||||||||||||||||||
|
ï
|
|||||||||||||||||||||||||
|
nipurgari iujfertts Vafa,.
quafi diceret:Frecor,vr ne potum.necci bummeoori hodieadmoueam, ui purga riiufièras vafa. Vt rectè iuterpretatur SchoppiusI-ib.i Verifim- cap.8 Hincqui Principem (alutabaut, facramipfius pur- puram adorare dicebanrur: quia fcilicet dextram manum.quamprimum ea pur- ptiream vsftem attigidènr.ad osadmoue- bant & fuauiabantiir.I.i-C.deapparit.pr? fcd.rrxror.lib n.&J. fi quis feruum 7. C.qui milit.poiTeod.lib.Plinius lib-iS c. 2. Nat. Hift./?z adorando dextram ad ofcn lumporrigimus. Interim video O ra re, & Adorare,pro fari vfurpatum.quodoreflt. Apul- Milef 8. Singulorum iuuenumge- nua contingensjic adorabat . Er 10. Ad iflum modum (eneadorate.Poftea vtrum- que proPrecari:& pofterius manfitincul ru deoriim fignificando , quia is inpreca- tione fummus-Nam qmim tl 6iav i/Vsp- na-ia. fit h riï S'jéïv, yju it Ta ïvyttrtyoJi, vtait PlatoiuEuthyphrone, precatio , & qua; precationi adiundfoe casiemoni^.atq; ha: poriffirnuni.conuerfioad dextram,fle xio genuum,manusad os relatio.fellioad aram.Sc fimilia,adorandi uomine continen tur; vt in altera prop ril) m nomen facien- di, quod hsc ferè ia agendo, altera i.idi- cendo. Genibus flextt] Aftus fumme, venera-
tiouis Honos cenè debetur magtftratui, eftenim munus pubiiciini; fedmagiftra- tus virum arguit,feq; isgerere debet non jnödö vr licet, fëd etiam vt decet ■ Concipit.preces] Concipere preces, pro
precari tantum accipio , qtiicquidali) di- cant.Sic loquirur Ouidius 8.Metamörph. Concipiwrt Bauci^q;preces,timidusq-} lJhi- l#mon .
Etlib.j.Trift.Eleg.i?- Ijb.<tq-y dsm fro te genitale notantia têpus i Concipinmq; bonas ore fauente preces?
Tr&slan honarem'] Sic pr^ftare beneuo
lentiani.amorëOuid 4-de Pont.Eleg. 10. Sed pr&fiandus amor,res non onerofa voleti, Intumefcit] idem quod Ui met, fupet-
bit, i'iflatiir.fuperborum enim animi in- fbri videntur. Horat.r. Epift.r. . Laitdis amore tumes? , Vlagm\ FIagrum,quo feruilia tergora
ca:Ji foient, ciiius diminut. Flagellum . Hinc (bleiiuia illa feruorum cognomina pailim apud Plautum, Flagrjcrib3,Flagri |
|||||||||||||||||||||||||
|
ciba.Flagrio, Subicuhim (feu vtalii ma-
hint) Sudiculum flagri . Compefcens] Coliibens.retundës. Hinc
putoefïè noftrum Gttmaxncum ,Pafch%ê, ciiius iy.sa.o-iv vix alia voce Latina magis propria explices. Agafo] Ratio fcilicet,&mens domitia ,
qil£ fleiftithabenas, dticirq; cu/n opuseft. Festivissimo hoc Emblemate tria Autor inciilcat. i.Sacerdotes, Epifcopos,& qui rebus fa
cris pr?fiint,e(ie in houore habendos,ob id maxime,quod facris pr^fint,quorum süt adminiftri,Heet mterdum aut vitiis pluf- quam vulgaribus implicati, autiguari & ftupidihabeantur. Hi verö vt fuum mu- nus & officium curare vel maxime de- bent, fic quantam dignitatem fuftineant, ipfos fubinde animo (ecum repu rare par eft. Meminerint tarnen fe homines elTè, nee fibi arrogentimpenfii\s,quód tantum mimfterium gerant, & re rum diuiiiarum curam, quafi humeris impofitam habeat; ne,vtafiiuis audiuit.non es Deus,led Deü ferSjilliaudiant ; Non vobis h^c.fed Deo foli omniseft tribuendagloria . z.Itidem dici poreft de prefectis ïmpera
torum alioriimque principum,cum popu laremaj>plaufum excipiuntaudaciüsqua par eitjinprouinciis, in quibus vicem re- giam obtinent. Sic enim adeo modeftè, tamque circumfpeftè (e(è gerere debent, vtpnuati honoris nomine nihil,ipfiusPrin cipis laudi vel minimum detrahant, & fe interea norint quales funt.Eftenim oper? pretium Tviiv a.Piayct7i, Ti[/.ct>//.tv>if yi- va>Tx.Hv,'o7i u,vSpu>7Toi fWi'-Succu rrit mi- hiexemplum nobile Cornelii Galü Aegy pti prouinci; pre/ecti: isquiafefegeffiiret infolentius, miiltaque flagitiosè fecilTet, ftatuas etiam fibi Iocan paffiisA Pyrami- desinaltum tolli, quibus a fegeftaconti nerentiir ; acerfatuseft a Valerio Largo . cognitioni pr?fuit Auguftus: ignoniinia notatus eft Gallus: vetuitque Cjefar, ne reus prouinciam polteaobtineret.Rerulit Dion.lib 53. Huicpenc fimile q3 narrat Com.Tacirus lib.4. de Lucilio Capirone; qui procurator Afias fub Tiberioaccufa- tus eft in fenatu a prouincialibus , quèd vim praetoris vfurpa!lèt,militnmque ma- nu ad comitatum vfuseflèt:itaque conui- iftus.inexilium pulfus eft . Laudatura Plutarcho Vticenlis Cato, quod qu?ftor faftus
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Pafcbi
|
|||||||||||||||||||||||||
|
.Adorare
facrdpur puram . |
|||||||||||||||||||||||||
|
IV-
Sacerd<
tes hoM re affUiï'
di . |
|||||||||||||||||||||||||
|
Adorare,
pro lari. |
|||||||||||||||||||||||||
|
l'r&fefr,
ac mi?'* slri I'rif>' cipum ■ |
|||||||||||||||||||||||||
|
Concipe-
re preces , |
|||||||||||||||||||||||||
|
Tlagru.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
/
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata..:
|
|||||||||||||||||||||
|
fi
|
|||||||||||||||||||||
|
«&iis,fcribariim,ofKcioriirri,aIiorumque
generiseiufdem,minuerit eam pre,rogati- uam , quam longo tempore vfurparunt: ui (Ut enim miniftros,non magifhos fee/Tc memiiiilTenc. Nonpofllim preterire Io- cum è Panegyrico Pliniano longè pr?cla- nim.-Princeps (air) vt fe hominibus impe rare i:orit, ira fe ipl'um hominem quoque eflècogitet.Itaq; voces & laudatioiies.qije. numiiii folidebentur, tanquam pmidiflï- masailèntanoiiesoderit. He.c ille. 3 .Notantur non modo ii.qui fe indignos
ciiiiüsdigiutatiingeruntjfed & ii, quihis talibus honores, digmtates , & magiftra- tus commimuit Hos deinde autitosafi- nos videas fiiperbire,inflari,& tumidosfè feiactareac oftentare.vt nihil magis . De his lnfit noltro ?uo feftiiiè,nec fine fale vit non hrdoclus, cum quo Luteci^ante an- tios ij-mgeiiii cultum fe ccepiffèait Mi- nos. Sic ille; En tibi ovoivenerandus dycuv [/.vftipia. ,
rerum Sacrarum cuflos ,pr&fidet imnr: fsicru . Ex quo altum fyirans Superis fefe &quat, Óf imos, Obfacra qu& gefïatjerritat ore minax, §htid 'acitu itti!'uuritü fine rudere afellü, 'gjuemprocul afacrts rebus abeffe decet. QjlikI ergo mi rum fi rem perperamagi cernamus,& coiningete id, quoddeafino iuuenta ferente fabulatur Nicander.quod fubinngendo lectori minimè moleftum meforeconfido.Mortales, aiiït, impetraf- feolim a Diis mulris precibtis, vtperpe- tiioiuuentutis manere donarentur.atque ita nunqiiam iu poftcnim ïèniocoiitabe- fcerent, Hanc igitur fimuiac louisbeni- gnitaceaccepilTentjimperitos adeo remm fuiflè>vteam afino vecTandam committe- ren! j qui cum fiti confeclus ad quendam fontem perueuiflet, inquoiêrpensloeien ftos ftatiuam babebatcuftodiam,cumque ibi bibere tentaflet, a fc-peiite prohibitus efc.neq; alia conditione bibeudi facultas il li fadla , quam vt id omnequod vehebac oiuis,anguimercedis iiomine conceiTilTer. Ex to inde tempore omnesangue:, fingu» lis annis abieJta feneclute iuueiielleie.ho- roines veró iénio confeclos emarcefcere, |
|||||||||||||||||||||
|
ac ftoliditatis pcenas luere.quod iuuentu-
tem tanto expetitam ftudio negligenter cuftodifsét.Hinc illaTibulJiquerimonia: Anguibus exuitur tenui cü pelle vetuftas ,
Cur not angufta conditione fumus ?
Apuleius olim.vt ferunt.mentem hominis tegebat fub afinina fpecie : at nunc mul ei funt,qui fub humana (pede teguntafinii; adeo vtnonde Afino au reo,fed de honiinc ligneo nunc benigna fuppeditaret mate- ria. Nam Summa rudes afini rerü fafligia fcandunt.
Maximus hoc Mts tempore venit honos.
Et ni/ifis afmus,nuüü tibi nomen habebts,
Ac omni Sprems deftituerts ope.
Non abfimile eft illud,quo lufit idem qui fupra : Sarcinulu oneratur equus,facra gefiat a-
felltts: Munerapartiri tam malè,Erace,doles ? Hoc fignificat impentos rerum, ac plauè Imperiti rudes admoueri honoribus rum cjmilibus, extollun- tum Ecclefisfticis , genero^os & eUlditos tur. adinfimasablegaricuras. Quifialiqu.ïdo impatientia; a;ftu exciti , noftnihij recalci- trent,& onus detreélent, mox petulantis linguï flagrocompefcijntur : SU afinfM,quëcumq; afinüfors ajpera fecit. Et quos ludos.forruna.facis? imó quotus quisq; qui non defperet , dum virtus no- men inaneeft! AudiMattialemde hoc ip- fo queruIum,9.Epigr. Dentibtts antiquas folitiMpvoducerepeU.es , Et mordere lutoputre,vetmi;/olum :
l'r&neiiina tenes defunctt ruraputroni, In qutliM indignorfi tibi cella fuit.
Kumpu & ardenti madidus cryftalla, Fa- lerno , Etpruns domini cum Ganymedetui. At me litterulm fiulti docuereparentes. §htid cum Grammatica , Rhetoribusq; mihi; Erange leues calamos&fcinde Thalia li- bellos , Si darefutori calceus ifiapoteB . Scd non vltraagitaboafiiios,& verborum farciiias fufpendaro: fiquidem JLatores effent muit'qttampondera plures, Si cuiuis afinofarcina da-ndaforet.
Relictis ergo afinis, qua Dij vocant, ibo. |
|||||||||||||||||||||
|
4n
|
|||||||||||||||||||||
|
%an
|
|||||||||||||||||||||
|
■'* >ndo.
|
|||||||||||||||||||||
|
il *fin°
Urente.
|
|||||||||||||||||||||
|
Qu_a
|
|||||||||||||||||||||
|
D 4
|
|||||||||||||||||||||
|
f2, Andreae Alciati
Qua Dij vocant,eundumj>.
EMBLEMA VIII.
|
||||||||||
|
T N triuio mons e ft lafidam : fupereminet ilü
■** Trunca Dei effigics , petïore fatta tenm . Mercurij esl igitur tumulm: fufpende-viator Sertj Deo, reclum qui tibi monBret iter
Omnes in triuio fumiu, atque hoc tramite vittt fa&imttr, oÏÏendat ni Deus ipfe viam.
|
||||||||||
|
C O M M E N T A RIK
PI c T v R AM liane felicircr refticuit qua: mox eflêm lapidibus obruenda;. Cï-
Pignorius, idq;ex Autoris meute. In tac infuper eaidirilliimim Commentarifl
triuio (iquidem ceinitur aceruns lapidu > Hieronynii Aleadri,in quo ille Solis Paii-
cni fupeiiropofitus Merciirius èyóS^iof , Theologiam, ex anticjuorum&iitentia de
truncusbrachijs,& peclore tcnus. Mittc- ganter aflêrnic .
bant enim viatores lapides adpedes Mer- Hvj vs Emblematis charaé~ter miïii
curij ieJigio!iisgratia:atq;inde erat.quod videtur pene fumptiis a Suida,ex quodi-
-{ironlacrum ilhid efEngebatur pedlore te dicimus Hermas edè Mercurij quafdam
nus.neopera & {umptus fruftracoiifume it3tuas,-quo loco, addticit Meoeclem quen
remr in pa.rii.bus iufcrioribus ejaborand.is,, danijftue Calliftracem in opere de Athq-
ii;eufib.as.
|
||||||||||
|
Emblemata^ T
|
||||||||||||||||||||
|
51
|
||||||||||||||||||||
|
Wen»*
flattt*, |
||||||||||||||||||||
|
i)ieii/ibiis,a varia ponicu adufque regiam
ftatuas eflê.qua: Henna; dicuntur.-vnde Io cum id accepiflè nomimsait, quiamuita; ibi & a priuatis,& a magiftratibusdicatc- efreiitjex quibus quidam HermasHippar cliei, ab Hipparcho Pififtrati dicebantur ; fuiflèq; Hennas faxeas insedium veftibu- lis,& in fanis . Addit deinde ippéüoVipti- ruiriaseflead ftatuas Mercuriales, qua: in vijscollocabantur a viatoiibus Iremq; a- ceruos lapidum Merctirio facrosinobfcu ris vijs, quajq; non ita cognitx eifent per- egiè euntibus. Vnde iiiud Damafceni: *gi ii~Óy.U ipUCUU ZV TcTVyJvCU , Ó fXOI <srs-
p/T'j^Si'.id tïwVidebaturfibi in Hctm&um
in cidiJJ'e, qttuquts in me mei der at. R ec rea t enim viatorem.vbi dubius de via , reperit aceriuim Mercurij . Interpres Homeri iptj.tv.ov vocat , lapidum congeriem , ad OdyJI'/J-vt Xibtvïv cropop , Epigramma- tar.iiis:& ip/xcuov AoeocHefychius.Isho- Bos congeriei ïüiecumuli lapidum, viro- ïum fonium tumulis foiitus fuitconfer- rijteftis eft Paiiianias.Strabo.- Trapd óhw J's TW o'J'Óv flV /e/Vfl' iKtlTipodtV 7T0K-
Xctyts as-Tip ip/J.ciïct 7rsTpov y'lAi,Sct,Tov
rpoyyCxov- Reperio & eitifmodi Hermas impoiii folitas fusiTe tumulis.ad propagan dam defunöorum memoriam. Virg. Monte fub hoc lapidum tegitur Balliffa fepultui
M.Tullms (f.ad Acticum:Hermaï tui pen telici cum capiübus xneis.de quibus fcri- pfifti, iam nuncadmodum deletftant. Sed gymnafijs folitas fuifleconlécraii Herma tlienas.id eft,ftatuas Mercurij & Mincrn; iunótasjidem alibi fignificar Cicero: Qtjqd ad me.inquit, de Hermathena fcribis,per mihi gracum eit,ornamenrum Academia: proprium mea.',quod & Hennes commu ne omnium, & Minerua fingulareinfigne cius gymuafij . Didicimus adbxc ex ite- phano & Hefycb.Gia'cisaucloribus.Mer curium Hodium & Hegemonium fuiflè prifcis appellatum (e'JW xsu nys^óviis ipf/Sii) turn a vijs & femiris.in quibus fta tiiebatur ad viam nionftrandam peregtè proficifcentibus . Pioindc-Herniavdeft , ftatua; Mercurij, & Japidei lignti-.ecipji folebant in triuijs ejig»»ad iudieaiida via- rum difcrimina, quia <wtb Si'ov hctta- <tclv '7rpé.£i\> viyi[j.óviyjK5-%0J . ait Phur- nutus. Viaioresitaq; itatuis folebantla- ptdiini aceri)oscumuIaie;(icenim Deitm |
||||||||||||||||||||
|
putabant honorari, ea fcilicet re , qua: in
promptiieflet&obuiarvel quod ita viam repurgare viderentur.-vel quód eo Japidu cumiilo Dei effigics prarteteuntibuseflet notior.VIpianus,auclorGra:cus, annotat ad oration.Demofth.adueru.is Leptinemi Jïermt, HetmaSjid eft,Mercurios eitifmodi fuifle quadraiigulos, fuperiore parteMcrcurij figuram referentes , inferiusinfcrip~tior.es via rum oftendentes.Qtia de re Gyraldus Synragmare $■ Huc refpexit Iuuenalis, cum ait : trunrna-J!m>nimu.t Mermt..
Hinc quoqj Piouerbia : Mercurio dextro; Mercuriut l/ifrons^rpriLiipa,Kos ipjj.v;Tri- cepsMercurius. Effingebaturolim triceps Mercu- Mercuiius, quia Phyficam, Ethicam , & rius tri- Logicamampleflebatur.- iki quod ccele- ceps . ftis,marinus,ac terreftris crederetur. Ta- lisquoq; folebatin triuijs apponi cum in fcriptiüiie in fmgujis capitibus.quó duce- ret via ha:c,quó rutfus il'a Huiufmodi Mercurij (imulacium primus pofuit Tro clides,aucT:oi'e Philochoro.Hucquoq; h- Ói^i'Lairiiiytpjj.d!Aov,Mercuriale\iq\.\ÏL dïi épjAdUOUi Erafmusexplanatjfumit multum opere, nee tarnen quicquam proficit.Nosaltius fabulam repetamus , vtloco difHcili, qui Eraimum torfit, lucem aliquam aiFera- mus-Didymiis in lib.iö. Odyflèa:,huiuf- modi fabuiam narratex Anticljde.Mercu rius.iiiquit, prarcipiente Ioue, vitam eri- piens Argo lus cuftodi, a Iunoiie alijsque Dijs in Judicium duduseft impactadica, eö quod primus dasmonum ca:de morta- lium eflèt toinquinarus. Conueniunt in judicium DiiiUuiicant tarnen par& a'quö efle,vt Mercuiius didto Iouis audiens ef- fetjquandoqi'idem iiliuseft nuncius. Ab- fulueutesdeijiq; Mercurium acjede, fur- rexeitint,^ ad ïilius pedes niueas atrasqj teflèras, quibus erat veJabfoluendus , vel dan.iiaiidusïlle.proiecerunt. Indemorta- ies vfq, in ha:c tempora in Mercinii ho- i:orem per vias lapidum tunmlumconiti- tuuiit; quoniam Mercuriiiseft viatonim I-kuis- Ethos tumulos vocant ipy.ajxs Kc- $*:$■. Hec Didymus,quem vide Janus h?c nr.i■ raiitem. Qiiis iam dubitabitjoaun U- lum Prouerb.i6.ex hacantiquillimafabii Ja poflèinierprètatioiiem fufejpere?Sient quimittit, inquit Salomon, laf idem in a- cfiiuim Mercurij, iti qui tribuit ir;f:pienti honcrtm.'Qwxd dicat; 'n/eitia eft ïapide» D } Deo |
||||||||||||||||||||
|
■
|
||||||||||||||||||||
|
«ti
|
e>"<e.
|
|||||||||||||||||||
|
~~W
r'Hs
C~C ' *>
mi/f
|
||||||||||||||||||||
|
■
|
||||||||||||||||||||
|
f4 Andreae Alciati
|
|||||||
|
Deo oblèquiiim prxftarc, Japides coacer-
Shitdno- uando ad illius ftatiiamCxcerum ne tran
mmcj filiam quod ad rem pertiiiere videatur,
l.LrcHrij. njc Mercurii nomine olim Dconim nun-
cii , vel facras literas (qua: nobis diuinam
vo'unratem apetiiinc ) iutelligimus.; vel
Prophetas & Doftoresfacri & cejeftis ora
culi nuncios, ei quibiis onhodoxani falu
fis «eternx viara & racionem excipere eft
Serta-j. neceiTè . Serta autem fufpenfa , honorem.
cultiimquealiquem obferiianti?exhiben-
duni die fignjficant.Nec malt: huiiis Em
blematis origo refèreuir ad adagium illud
quod refert Plutarchus inlib. de audien-
do,& incer feptem Grascix fapientum ora
Deumfe* cuIacelebratur.ëVv &eeo. Deumfiquere..
quere . De quo vide Chiliad.
III. IN trinio\ Ttiuium eft locus, vbi tres
Triuiü, pluresve vise diuidiinttir , ancipiteni du-
biuinqi reddentes icinerisigiiarum,de quo multaapud Srrabon.Iib. . Mons eïï lapidum] Prouerbium uibeit,
ipy.ttTov. Mercuriale,de quo iam dictum eft.N^c perperam id accipies pro falebris, xrumiiis, Si difE.cuIcatibus, cjuasiuvitx genere deligendo cuitiis occurrunt . Trunca Dei ejfigies] mutilis & tninca-
tisartubus: nam monet, monftrarq; via; flexusipreimmocus Mercuriiis; quia fa- tiseft admoneri a doclrore , etfi ipfe viam f?pe non ingrediatu r .. Peftorefafta tentu] Nihil praster confi-
lium, quod è candido pe&ore promanet, exigitura prajteptore; reliqua tiiipfe ope re prajfta, quod monet. Mercurij] Iflterpretis & nuncii Deoriï,
deqiia ra plura Cicero inlib. de Natura.
Deor. qui viam reftam hajficanti viatori
xnonftrat: peregrinantibus enim opitulari
alatum illurri Deuraolim. putaruut.Mer-
curü fueruntm.ulti, ficut multi Hercu-
les:fed poete, vnunifaciunt eloquenti? pre,
fidem.Deorum nunci;im,niercatorum &
furum Deum.Vide adagium: Expedit ha-
Mercu- iereplura cognamina. Diftuseft Mercu-.
riusvnde rjus a mercibus, vt ipfe videtur innuere
dicius. apUC[ Plautiim in Amphitr. Aut diélus ,
qua/lmediuscurrens, quod fermocurrat.
iurerhomiues. veliiti medius; eloquentig
namq; pareus eft . Vnde fi quando filen-
tiara.tn m.ultorum conciliabulisexoritur,
dici coiifueuit prouerbiali.ter; Mermrius
fuperuenit. O' (py.itt ifrHTzKii^vSzv ac.
£ nefas forec loqui prjfeute JVfcwuio,
|
|||||||
|
Divftus eft Grjcèe'p^cwf, propterea quod
Grexos (Vt refert Diodorus) veiborum
docuerit interpretationem . Vnde etiam jnterpfe!-
Virgilius eum interpreten! vocat :
Nunc êt interpres liiuü loue rnijjus ab ipfo.
Et paulo poft :
Interpres Diuüfert horrida iujfa f aurat .
Plura de Mercurio confultö omitc mus.
VideCaïfarem lib s.de bello Gallico.Ma-
crob.Satur r.cap. 19. Natal.Comit My-
thol.lib.^.c.f..
Efl igiturtumulus- ] In aliis quibufda Tumu-
exemplaribuslegitur Cumitlus.-Ced vtraq; lus. ledio toleiabilis Tumulus.quafl tumens tellus, pro fepulcro fiequentius vfbrpari folet. Qui veró loco vocabuli tumu'lus » autcumulusdegi maluiit,/aciw,aon mihi probantur.'quia vocabulum,facies proef- ngie aut ftatua hic veram Latiniratem non fapit.Non demiam prius,qiiam quod im proba lectioneobfeniaiiuftudiofis rerum antiquarum conimuiiicem Olim conlue- tudine receptum fuitjVt fuperftitiofi tenie rè oblatos in via lapides {bpitefque , tan- quam nuniina colerent. Apuleius dea(i-« iio; Neq; iuftus religiolam moram viato- ri obiecerit, aut ara floribus redimita>aHt fpelunca frondibusinumbiata , ?utquer- cus cor.nibu.s onerata , aut fagus peliibus coronata.' vel enim colliculus fepimine confecratus, vel truucus dolamine effigia- tusjvel cefpes libaminchumigatus,vel la- pis vnguine delibiuiis. Propertius; Et quicunqifacer, qualts xbtq; lapis .
Xenophon :j&i rit ;xèv i& hpav ,xti fico/Aay,, bt' ctKKav rav Bc-im ii'iv T//./&P, ris S'i wihi5vt> *gi ^vKa. rdrv^cvra,, i§ Snpia, <xé/3ij8cj. . Viator.] quicunque fis hac ii vita hor viatort1
fpes, vt onines reuera funt Plato: vitam homin'1' noftrammodó vi?, modo peregrinationi fimilem facit. Tra,fi7ri^<y.itt, yap o' /Siot Suipende fertal>eo.] Pliiuus hiftori; j)e cofl*
mundi zi-c-t. inter facra tantum & belli- nK gil1' cos honores, coronis nomen fiuiiii vindi flatuts cantibus . Idem 3. c.Et iam tune corong T>eorU& peorum honoserar. Quibus ex locis in- ftppe>i&l' telligimus.coronas ftatuis rebusqtielacris banfftf' olim folitas appendi.Quod fi quis aucto- ritatem,eti«ni aliorum fibi dari poftuler, adferre poflum Apuleium , qui fic 3. de afino.aureo: In ipfoverèmeditullio , iu- quit, Hippon? De? fimulacrum. refidens sdicul?-, quod accurate co 10I lis rofeis, Sc quidem
|
|||||||
|
^uidem tecentibnsftierat ornatum. Et4.
lib. Iamque per plateascommeantem.po- ptili frequenter floribiis, fertis, &iblutis adprecantur. Idemque libro vndecimo, firaulacrum Lun? defcribens: Corona, ait, multifortnis variis floribtis ftiblimcm diftinxerat verticem.Et paulo poft.- Dex- tra proferens finiirram De^coronam.mi- hi etiam Hercules coronam confequenter. Itemq; Nam fibi vifus eft quiete proxi- ma, duin magiio Deo coronas exaptat.Ad hunc veterum ritun» refpexit Ouid. Fafto rum i de Arione loqiiens,quicitharcedus a piratis captiis.iamq; de vita defperans, ~~~ capit ille coron.im §)u& poffetcrines,IJhoebe', decere tuos . Apponam & TertulÜanf locum è lib. De corona militis, vbi ait Pandorsni prirnum a Charitibus coronatam , honoris caufa feiltcec , cum a Düs omnibus muueraie- tur . Vel etiam fuspendcferta,tu qui ftu- dium aliquod ag^tederis , docilem te & amabilem prcjfra : perfolue S'lS'a.y.rpov Sc honorarium tuo dodoii . Q^id enim.'ri- dendo dicere veriun uil verat Befium,qui tibi mor.iïret tter\ inv óp-
6>ïv óS'ov, qui fit tibi i\'cS~tof, quod tribu- tiun olim Mercurio epitheton. Vel recfum iter,ad y.iSo^oii refeto , que; nomen habet ab s £ , id eft , via: Eftq;nil aliudquani reéta vis, & ratio feu inftitutio bene do- cendi . Omnesin triuiofumus] In triuio dicirrj
tur ede ij,qiiidubitanf,quiq; incerti funt
animi,ha;rltantes quid potiffimiïm eügar.
Iuxta Ouidianum illiid,Faftor.j.
Vtftat,& incertus,quafitfibi,nefcit,eun-
dum ,
Cum videt ex omniparte viator iter-
Theognis:ei> rpióS'ea '4?wa.:hi triuio con-
fiHo.vt enim viam farpe pro confiüj ratio
ne poni folemne eft Grsecis : fic ipicfov ,
p'roincertitudineconrllij. Itaq; PJato 7.
Legum , Ka.9a.7rip èv TpicJ'a ytvc/j.tvo!
&cmanet,nead rem nouam & inufitatam
ampleclendaHi accurramus, fed confifta-
nuis, c|uafi ad triuium aliquod veneri-
mus.& Minutitis Felix in Ocla.vt qui re
«am viam nefcit.vbi, vt fit,in pliues vna
diffinditur,ha;ret anxius, nee fingulas ati-
det eligerenee vniuerfas probate: Sic cui
non eft veri ftabile iudicium , Sec. Sic hac
«1 vita tot tantasque fefe cffe runt difficul-
taces Sc falebra; , vc faci lè fallamur 3 ivfi
|
||||||
|
Deus ipfe nobi's reftum oftêdat itenquod
vt faciat,enixè rogandus, omniq; reueren tiasconatu veneranduseft. Tramiteviu.] cturiculo vitje & dectir
fti . Toto difticho eandem continuat ah- K\)yopia.v a viatoribus.TrameSitraniuerfa Xr/tmet & obliquafemita . ORendat ni Heus ipfe ziam.J ni fit ivó-
S'ios K5" oVWo/eY' Allufio ad illud Pinda- ri: A/oV ik -rpooiy.in , ab louts precemio quofignificatiir,conatus omnisnoftriprin cipitim a Deo furr.endiim eflè. Ariftides oratione panegyrica:aAA.' cotTTrtp epitwiv- S~a.po(, Stiv S'ti^a.v70( ap-^ijv, èvS'tv <P>> ti iwhCov ■ Sed,zt ait Pindarus,Deo inü tium ofiendente , nihil erit tmpedimenti. Idem auctor alio loco eandem fentêtiam vfurpauinösoS' </V , pwsv mivS' a.p ot, tl- ^cLVToi apyi<v, ivSéïa. t) utAtvSof tvpêiv 10 'zrpox.eifj.ivov : Deo initium monflrante, ait IJindarns,facilts eftftmita ad inuenieu dum quodpropofitum eB . i.Pr a£ s e n t i quafi aniigmatiomo \y,
nemtir.fa tantum ïtquenda eflè , ad qua? Deus & natura nos idoneos eflè voluit > cum funinix fatuitatis & dementia; fit, aliqtiid inuita.quod aiunt.Minerua fufci- pere & perfequi. Rec"tè dicebat Catoaptid Sequêda Ciceronem,naturam optiniam diicem fe- natura. querdaro.nihilque aliud fuiffeolim gigan tum more bellaie cum Dijs , nifi natura; repugnare-Cicero 3 De fin.commernorat inter piarcepta vetetiun lapientiim , qua; conftat prouerbiorum vicecelebrata:Qus que funt, ait,vetera piarcepta fapientuin , quihibent temporiparere, &fequi Deü , & fe nofcere,& nihil nimis.Sed & D.Pau i.Cor.j. lusadhortatur, eJm vt (brtem vitarq; ra- Epbef. 4. tionem tenean-us , cui nos Deus addixit. Sed quoniam menti hiimana; ea eft innata ca;citas & ignoratio , vt qua viafiteuu- dum planè ignorct.omni pia: vita: cultti, SciummiiTa meute ad tum perfugiédiim eft,qui fê viam , qui veiiiatem.qui vitam eft'efaflus eft; quem qui fequitur.in tene- biis non ambiilat.-continuoqueillud Daui dicum nobis ardenti animo repetendum : yvapiazv /J.01 tLvpttcJ'ot/tv 11'7roptvcrs/s.eu. Vjtende mihi, Dcmincviam, in qua am- Pf- ï 43 - bulem. Certè & Socrates apudPlatonem in Critoue,pergenduiTi ea foltim eflè via , qua Deus nosducit.aflèueiat. Quo perti- net illud Perlïj è j.Satyia.- difrei ejiiem te Deus ejje
D 4 iKp
|
||||||
|
*s
|
|||||||||||||||||||
|
l
|
|||||||||||||||||||
|
Andre^Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
lè fir.opus eft aliquo Mercurio.id eft.pr? na tntp'
ceptorefeudoiftoi'cqui viam doceat-S'iue ilro tf^ enim Philofophiam artingamus, feu Me- eft. dicinam.feu Iiuifpi'udemiam , autetiam Theologiam.vixaliquidabfque magiftro ductore proficienuis.Nam fchola; Philofo phornm plena; fuut aigutijs fpinofis , Sc opiuionum labyrinthis. Medicina inmul- tis fiillaxeft, ipfaq;ré^v» [xattpii, » <Pè wtopa, creaAzpi!, k} » x,pieu ^«AgTif.Per-. petua eft inter Iunfconfultos aitercandi alea.vnde litesimmortales.TJieologia ea, qua; in fcholis ventilatur, quancis fcateat difficultatibus,notius eft, quam vcphui- btisedicatur-Vbiq; igicur pei'ito & ftuce- 10 opus eft magiftro. |
|||||||||||||||||||
|
JuJJ't , & humana qua f arte locaties es
in reLj.
Adde.qnod tam crallacaligo, tamque fu- pina hominum meiuibiisinfïtaiit ignora- cio, vt quid potiilïmuni <requidebeat,qui- uis igoiiet, & nifi adiurus op-' ccelefti, in cettani aliquatn vi.jm fe recipere non po- teft.Dicebatenim ipfeJaJutis inftaurator: Sine n;s nihil quiccpiam efficere potesïis-. Neg vero (umus idonei ad aliquid vel co- gitandom tanquam ex uobis; fed (ïad ali- quid idonei videamurjdeertèex Deo eft, air D-Paulus, i.Cor. 3. i.Videtu e hoc Emblema non male refer
ri poïTè sd ciiiufq; viuegenus & inftitu- tuni,ad quodingrediiiiidiim cüm diffici- |
|||||||||||||||||||
|
In omni
difcifli-
|
|||||||||||||||||||
|
Fidei Symbolum^.
EMBLEMA IX.
|
|||||||||||||||||||
|
QTET depicltii HO N OS , Tyrio velut m amióiu >,
Etmé iungat nuda dextram V E RI T A S :
Sittfc AMORw medio cajia-i, cal tempora cjream Jiofa it, Dioms pulcbrior- Cupidinc^, |
|||||||||||||||||||
|
Con-
|
|||||||||||||||||||
|
\
|
|||||||||||||||||||
|
ErableroataJ,
Conïiittïunt hxc figna fidem ; Reu er ent ia Honoris
£>u/im fouet t alit Amor , parturit% Vent as. COMME N T A R I I.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
17
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
toriimqtic conftantia & vericas.que ideö
parentem haberc Veritatem dicitur, & ea nuda.Ti,quodin paftis, comientionibusq; nihil fucatum efie.aut a veröalienum de- beat: cui adhxret Honos porrecta dextra, tanquam itabiüs cuiufdam, firmique pa- &i pignus.Is Honos purpurea indutus ve fte.quód vetitas facillimè poillt imminui & labefa<ftari,ni(I adiït honoris & reueren tiaequaïdam ratio, qua eadem fulciri op- portune & cum dignitate po/fit.Hoc etia virtutis prxmium,& honeftatisomnis tan quam patrern nutricium, picToresSt pla- fta; nobisadumbrarunt. At locum mediiï occupat hondtus Amor,qui Veritatem & Honorem nexu fitmocoliigat&deuin cit. Nifïenim tanquam condimento ali- quo amicitias & beneuoleutia; mu.tue, cou fbcient'.ir hx-c inter fealioqui diuer(a,vin- culiim nullo pene negotio diflblui poce- rit. PorroiJ mihi in memoriam reuocat , quod Athenajuslib. 13- tradir,iiigymna- iïjsolim vna confecratos Amorem,Mer- curium,Herculem:quonim iIIe fecundus orationiSjterrius roboris pr?feshabcbatur; quibus coniunftis amicitia concordiaque nafci folet. Idetiam tottim referre parelt ad antiquam illam veterum Sabinorum ptshguiationem facrofancT:? rpia.S'oi, a- pud quos.diu ante Chrisii feruato- ris aduentum,erat limulacrum quoddam tripiici freie, cuius etiam nomen triplex , nempè Sa,.Kctus,Fidius,& Semipater,lu'.nl dtibic pi\ïjipuum religionis Chnftiaua; mvlrcrium.repr^fentans.Qupd ab Ouidio defcribitur 6.Fa(tor. Sanè üionyf. Hali- carnlib^.aitjIouein.PiftiumeflTediclum, quem Romani Sanvtnin appellabant, qui & Sagus,Piftius,Sanclus, & fidei tpon(br alijs nominibus efFerebatur. Comicere eft Piftium eundeui fliiilè cum Fidio . Nam vt Tririi Gra;cè fldes,ita wfciot vgi 7rt?cf, Fidius nomiuari commode poteft. Fidei limulacrum antiqui Romaüi in Capitoüo ftatucrCit, tefte Cicerone Offic.j.Q_uiius- iurandum, inquit,violat,i-i Fidem violat, quam m Capitoüo vicinam Ioui Optimo Max.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AL c i A T v s vnïuerfa; antiquitatis
fhidiolïflimus.hoc Emblema defum pfiflè videturex antiquiflïma Sabinorum ftataa,quanumenvnum triplicifacie.no- fnineqjtriplicierrnigebatiir. Sed & hódié inter R omanas antiquitates in regione A- renula:,iiia;dibus Dominorum deS.Cru- ce, vifuur Fidij fimulacrum ica efrlftum fvc edidit primus Iacobus MazochiusRo ma;,anno tjii.) Marmoreft in feneftra; roodum formatum, in quo tres imagines efficta: (tatuuntur- Dextra quidem forma virili,imberbi,feda;tate marura.habitu pa cificojcui adieéhim nomen Honor Si- niftra *eiö muliebris,virginea facie.eodem habi tu.lauream coronam in capire geftas , dim inferiptioue , VERirAsjqua; dex- tram dextra; iungat cum priore imagiue. In hanim duarum medio ingencii pui ru- lieffigiescernitur, cuius fupracapuchoc legitur, Fidii Simvl ACRvM.Gyrald. Syntagm.i.i. & io- Hiftoria; Deor.Hxc quidem eft veteris ilüus iimulacri piftu- l'a, quam eriam Pignorius hoc modo ap- P'ngi curauerat, öifï picloris negligenria locum Honoris & Veritatis permutailèt, & finiftras iungentes,vti & Verftaté vnU tH ptieriliperperam effiuxüIèt.Nuni veró aa Alciati nolh'i mentem,valdedubico:vt e»im pace tanti viri liberèdicam,qua: feu t'Ojiioiifatis artidetmihi Veritas & Amor veitibus indari)cumatitordicat,««i.-3! Ve- »"'?*?:& infra quoq; Araorem vimitis nu |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
VeritM
nuda . Honos.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
H
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"'m
|
fi-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*>»u
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pudiats
amor, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
hor f,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
TMttf
Sabinis.
fr-&figun
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
du
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ni pmgat. Deelt etiam coiom ex rofis
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ainori, quamexprefsè vultaiitor ; vti &
Hoijorem ftautem. Hinc vc Aiciatoillud «miilacrum Fidij obferuatum futdc nihil dubito,(ic idipfum fïio propolito perfuii- ftona mutationeaptare voluillè, egoinfi- öifubfeüij index cenfeo. Fo Ns Emblematis repemiselt.fimii-
jicrumfcilicet Fidij ; his tribus imagini- niis Eides defcribiturrquippè quas verita- fe.tide &3iT!ore nitatur. Veritatem habet , '"am quidem nudam & fimplicem , non comptam fucoaüquo.non vdo teftam-Et qtudem fidesdefinitur; diiftonim conuco |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ikpiter >
PJftim,Sê Ét liS y 6V<-
gus .
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ir.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Fidei fi~
muliïcrü. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%fis de
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
in Cafi
|
!>■'
|
jh
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ik.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f%
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Andre^AIciati.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Max. (vt inCatanisorationeeft) maiores
noftrieflè volucrunt.ld quod etiam con- finnar Pliniuslib.^j. cap. io.Jura dieit: Spcdata eft in qde Fidei in Capitolio ima- go fenis ctim lyra,puerumdocentis.Quo atu Fidei facra facerent.indicacT.Liuius Jib. i ab V.C-qui de Niima Cc irrquit:So- !i Fidei folenne inftituit, ad id facrarium flamines bjgis curru arciiato vehi iuflit, mainiq; ad digitos vfqj inuoluta tem di- uinam facei'e.-figuificantes fidem tutanda, fedemq; etiam in dextris facrat3m eflè. Cicero r.de Legib. Nofttis,inquk, extra portamCoIlinam ajdeni Honoris,&aram ineo loco fuiiTc, niemoria: proditnm eft, ad eam cum laminaeflet iuuenta, & in ea fctiptum , DOMINA HONORIS, ea caufa fuic xdis hiiius dedicande. . STJET] In tab ula dep iet us proponatur
ftans.Redtè veró ftare fingitur.non iede- re,auc defideie, quianuuquam honos de- bet eflè ociofus.autdeiès . DepiBus HONOS] Honorem pro Deo
coluerunt veteres.vt etiam Fidem Sc Vir- tntem.Pliii-3 je 10 Augtift- de ciuit-4.c. *r.&24.Et Ouid-;-Faft.ex Honoris , Sc Reuerenti? coniugio ortam eflèMaiefta- tem voluit . Donec Honor placidoq; decens Reuerentia
vultu Corpora, legitimis imfojuere tbris. Hinc fata Maieftas, qu<£ mundurn tempe- rat cmnem , §lu,tq- die pattu eft edita ■, magnafuii Et PvlaJes Brixianus in Theogonia , lib. i.' Se que dam Ut} Reueré'tia iunxit Honori , Ltfacra Maieftas protinus ortafuit.
Adijciam obiter: Amor honori aJiundtus verecundiam ereat,imó veró ipfamet ve- recundia dici non ineptè poteft Quo fpe- chuillud M.Cicerouis ex LeJ io.-Maximü oriiameufiïm amicine. tollit,qui ex ca tol- lit verecundiam . Iraqj in ijs perniciofus cfterror.qui exinVmantJibidinmn.pecca- toniaiqüe omnium parérein amicitia li- ccntianl. Tyrio amiBu,] piu'purea ve'^e. In figniï
honoris & dignitaris Romanos Patricios , non etiam c^teros vfos purpura, teftiseft Pliniuslib.y-c 3<>.quod tarnen in defuetu dinem ahiiflè qtieritur Iuuenalis Sac.j.Ex Tyio vrbePhcEiiici? conchylia, & muri- cesaduehuiitur, quorum fanguine fit pur |
pura. Pliniuslib.f.eap. 19.N1111C omnis
eius nobilitas conchylio atqj purpura con ftat.Et lib.3 r.c.é.QuarePiiteolanum po tiuslaudatiir,quamTyrium,aut Ggtuli- cum, vel Laconicum, vnde pretiofiifimc; piirpur?.Sic Ouid.i.de Arte.- ___ Tyrios laudabis amiBus. Per veftem aiitem piirpuream,puritatem honeftatemq; fignifïcan, iam diiftum eft. |
||||||||||||||||||||||||||
|
Turpw*
inuetiii'' |
|||||||||||||||||||||||||||
|
De purpure; uiuentione extat Nonni poe
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
tq verficuli lib. 40 Dionyf.
%£ Tuphif ffK07riit£i £i£tvy.(vcL <pt/.pta. MyXu ,
Tlopipvpiv; p-aivSripa,; ttKovTt^ovTa, $0.- H'%/ Kvav dhttpyoi Ï7r' oüyiAKolsriv
iptwrav
E'v^ó/j.u^pV %a,po7rno-i yivHtLst SivKZ' Kov lyhZv ,
Xtoviat Trópzvpz Tttpm^ett èVeToSs Ko'yhis, XeÏKiA tpoivi^cLi S'rtpU 'TTupi , Ta 7T3-
TilMiVU ui&iiPpov oMyhalvuv i'pvScuetro zapot
dyiiXTav ■
Et Tyrizfpecta infeBas veftes concha, turpureis fphndoribus micantes maris . Vbi eanis curfitans in maris litoribus ma dens
Abditum fublucentibus faucibus admira dumpifcem ,
Niueas rubefscit maxillas intra concham, Labra purpurifjans roranti igne , quo olim . [oio
Amosna purpuratorum rubefiebat itcftis Regum »
Idem refeit Pollux lib. 1. de verbis ido- neisad Commodum.-Tyrii feiunr.inquit: captumamore Herculcni nymphe-cuiuf- dam indigen?,cui nomen Tyroj fequeba- turq; euni canis antiquo more,quo domi num ranes vfq; etiam ad conciouem comi -f |
|||||||||||||||||||||||||||
|
ui.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Honor
Deus . |
|||||||||||||||||||||||||||
|
ta ban tur. Qua re c'.nis hic Hcrculeus ire-
ptantem Ccopuhs purpuram confpicattis, perefa caiuncula,fua flbi labra cruore pti- |
Herent"
P*rt*L
inite:-'"
|
||||||||||||||||||||||||||
|
niceo inficit. Cum igiturad puellam Her
cules adiiflèr, deleftata illainlueta tinclu- ra.quam ceu florentem in eius canis labiis afptxiflët,affiimauit fibi cum illo poftbac nihil fore,mii ad ie veftem afferrer, etiaai canis ilüuslabris Iplendidiorem.Quocirca inuenta Hercules animaiite,co!lcCtoq;faii guine.munuspuell? detulir.primus^vt Ty rii didtitant) audior Piinic? infechiiij.Plu rade purpura qui volet, adeat'Cafliodorfl iniüo
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
jonoris fi
cum.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-..
|
||||||||||||||||
|
19
|
||||||||||||||||
|
initioIib.i.Variar. forrtnil. Lazarii Bay-
fuiHi de ie veftiaria, Aiuonium Thylefiii decolonbus, Pohtianumcap. ii.Mifcel. Guidon.Pancirollum de rebus memorabi libuSjHieron. Columnam in Fragin. En- tui,& alios ■ Vide etiam que, fupra Embl. 6.dixiniiis,& que,infra Embl.ii7.fumus diifturi. Eiusq;] Honoris nempe.
lungat dextram] Fidei fymbolum in
dextiis iunc"tisconfpiciebatur,idq; Num? Pompiliiinftituto. Moris etiam fuit, vt fidei faciende, & comparande, grariadex- tras coniuiigerentjquod multis auctorum -ineliorum locis faciie eft obferuare; eft enim dextra Fidei dicata. Vnde Virgil.6. Aïneid. Nee ueriti dominorü fattere dextras.
Symbolum coniunótionis dexnarum do- cuit Gyrald.i.'Syntag. Hift-Deor-Sc poft casteros vireiuditus Casiius Curioappen- dice Hieroglypb, Pierij quaïdam luie fa- cienciï non pcenitenda reculicSed de his in fraopportnniorerit dicendilocus. Nuda VERJTAS ] Fingebatur «Aw-
9«*, vt fcribitin AmphiaraoPhilofïratiis, virgouiueisinduta veftibus. Hippocrates in quadam ad Philopcemenem Epiftola , eam depingit mulierem pulchram , raa- gnam , fimpliciter otnatam , illuftrem ac fpleudidanijctiiiis oculorum orbes pro lu mine nitcbanr,. vt aftrornm & ftellarum fulgorem viderenrur imitari.Nudahicdi- citur,quod quieam coIunt,aperti funtac firn plices,nullo modo fraudulentijautin- fidiofi jaut quödveritatis oratio fimplex elTèdebeat & recta, nonfucata, tecta, aut perplex.j ; autquod in luce Stoculisem- niü agnofet velit.HincHor.1-Car.Od.z4 ____Cuipudor, & iuflit'm foror Incorrupta- Fides,nudaq^ Veritat,
Quando vllum inuenientparem ?
Ventatis, nudas racionem docuit Pierius Hierogiyphicanilib. 44. Sitq; in medio] id eft,|ues7Ti;s;,concilia-
tor, pacificator. AMOR caftui] De hoc amore pudico,,
qui MrréfKSi, diceturin Emblematèvciiius. Spigtzphe.Amor i/irtutu. Cui tempora circumRofaii\ Q_ui redi-
ffitiis eft corona ex rofis texta. quod hic. Ui piftura non exprimitur.. Diones] Dione Veneris mater ex Ioue,
Oceani & Tethyos filia,pluiesenim. fuiflè |
Veneres: Cc ribit Cicero in lib.de Nat. Deo-
rü.Hinc Dione (spe pro Vcnere ipfa apud Poetas, vti etia hic, ponitur. Stat.Sihi. 1. Cedat equuiUitis. qui ebtm tèplctDiones. Et Politiaims in Nmricia : Tiuor &>fandalion aufut
Carpere cum dominam ajjeruit fua forma Dionem .
Ouidmsin Faftis: Hippolyte infeltx, vettes coluijje Dionê.
Et nufus: Terribilè quondafugiens Typhona Dione .
Dici.tur etiam D!ona;a.Virg:j. Aïaeid. Sucra, Dion&n. mettri, diuuq^ferebam . Pulchrior Cupidine] qui pulchrior eft
longè , quam alter lafchuis& improbiis Veneris filius.De duplici Cupidine,& Vc. nereduplïci, maturius poftea . Confiituunt h&cfignafidem\ His tribus
conftiuuintur treserEcientes cacifa; fidei , VeritM,K\ztzv.Amor,nutni\iis patet, feu conciliatoi-.Howtft, qui tanquam fonet 5c fuftentat . Reuerentia honom\ Honor cum fua
conforte Reuerentia Fidem fouet ; nam Reuerenriam, Honori connubio itinclam fupra ex Ouidio retulimus. Latissimvs hoc loco mihi pa- 1 y_
teret excurrendi campus, fimihi mensef- fet,leCtori obuiaiftametce c^edium afFer- re: vela igitur contraho , prx'fertim quia verbaipfa Autoris mentenv abtindè ape- riant. Vnum tamen non prajeereundum , Emblema nimiriï hoc Emblema facilètr3ducipoiIê tis fpph- ad amorem,reuerentiam, fidem, pareuti- catio . bus debitam a liberis.- ad coniugum necef- fitudinem; turn obfequia, qua: prxftanda venitintPrincipibtis.magiftratibus.praïce- ptoribus.a quibus vel fiifteiitamur,defen- dimur,libeialiter educamur. In fide coniu gum honos,amor,veritas:honos ex opinio 11e virnuisjamor , propter officia mtuua, vit«q, hnins communis vfibusneceflJria; veritaSjVt fanclaifthxc coniunöio proeul, abfitabomni tuco & fimulatione , quam imprimis deceatcóftantia & ventas,quod vnumfbeietatis omnis ac concordia: cer- tiftimum firmamentum. De fTde,qu? de- betur principibus viris, alio loco.5anède- bentfexui dominis reuerentiamj obferuan tiam,obfequium,vtmeminerint fe fubefte aliquoiure gentiumjpudore & liberalita- te,non vi parendura.verè non fic"tè,a!U di cis caufa officium raciendum . Fee-
|
|||||||||||||||
|
V
|
||||||||||||||||
|
"'»«
|
||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||
|
ÓO
|
||||||||||
|
Fcedera_>.
zAd £MaximllUnum ^lediolanï 'Duce m.
EMBLEMA X. |
||||||||||
|
TT ANC citharam, a lembi qua forma balieutica fertur,
* Vendicat & propriam Mufa Latina Jibi, Accipe Dux : placeat noslrum hoc tibi tempore munm ,
Quo noua cum focijs fee der a mire paras.
Difficile eft , nifi dodo homini , tot tcndere chordai : Vnafyfi' fuerit non bene tenta fides,
Ruptave {quod facüe eft) perit omnü gratia conchx, llle^pracellèns cantus , inepim erit.
Sic Itali coeunt proceres in fcedera concors Nil eft quod time as, fi tibi conflet amor .
At ft aliquis defcifcat ( vti plerumque "Vidcmm) In nihilum lila omnis foluit ur harmoma.
|
||||||||||
|
C O M-
|
||||||||||
|
ata. 61
N T A R I L
iv7.Tct 11 fitèv iropw, H S'' a.vS'm&v 7ih ts^
A/V TTApli^iTO , iy XTCó TilV WÓKlV '7T0WS
etvTil, 0.XK£ JY OMM &.7ï)(V&ï TiTtLTCU S'ld ir&TW 'ÏTO.pl'CplJt.ivYI gwóPoVTAf T« Ti eS3■^■SI'e5UTfc:s, T CLVTQV , K5" 7ïV/V^yp»« ra.Tn;, kp" rit jjAtik, ei [ttv /2aAn, <ppo-
Vlis-H , H<Ts /2<<Ah , MVUH ' H cTê 'TThvi^a
il ypijy.a.?iv , » aAha oraovv tSv xa/a-
Toc " are öpSrtTAT' a.y pcuutv Ta,v7nv T»» OK/AvoicLV tT!0?>po7ljmV hVcU yHpOVQt
Ti KS" óf&eivovot xj1 ouïiv <rvfj.$avi&v >
ó-rÓTipov t^« ècp^HV r^l iv 7róhH>§ i'v ivï iKÓsa. Hoecex Cicer.lib.de repiib, retu- lit D.Atiguft.üb.i cap.ii.Deciuic Dei. §htïd per Sed hoc loco non eritalieniim.fi admonea lyram 11e Romanos veteres per Lyra: Hieroglyphi- teres in- cum coijcardiam defignartè , vt & veteres tellexe- alij iudicium compoficum,concor diam iu rint ^qualium,recT:am bonamq; inftitutiouem, rationem,amoreni, (êdatum animum , & alia plura, vtcommodiusad concordiam fuadendam fymbolum ab Akiatominimè excogitari potuifl'er. Videturautem fum- pta com pa ratio ex Oto Apolline Niliaco de literis Hieroglyphicis , ih fincoperis, cuius verba fuut: K'v&paTov o-xiviyia, (^ ivariKov j2nKÓ[j.tv<ii ay[A.nvcu Kuptv/ (?ax- yptttpiei . avTtt yè.p iruvi^etv <pvha.TTtt Tav l£iw KpK0-[/.u.7av. id eft: Hominem coniunUum © ■unitiimm (vt fic dicaroj fignificare valentes Asgypti\,lyrampinge- bunt.Hs.c enim continuimtem propriamm feruatpulfationum . In lyra enim diuerfa; chorda: fimul componuntur>&' ad eudem tonum temperatuur: quod prudens& iè- datus homoprxftat vel in fuis afFeftibus rariomfiibijcieiidisjvel in oeconomia mo- derandsjvel deniqjguberuatione Reipub. inqu'bus homines varij acdiueril, cum finguli fint,non poflunt non habere iingu - las de rebus opiniones: (èd fapientis ramen Principis moderatione iu vimm quali har monise eoncentum conueniunc . Ifidorus quidem Cynicus meiitó Nerouem incre- pabat, quodeüm Mufica:artioperam<ia- ret,Nauplij rnala bene caneret, fua verd bonamalèdifponeret,nequefibi vllum iu, vita eoncentum proponeret-Et Diogenes Muficosftuhitia:argucbat,qui lyra; chor dasoptimèiuxta fua; artis leges compata- rent,animum veró minimè componereac. Idei-n Yidens quaidam parumcordatnui aptare.
|
|||||
|
C O M M E
*. E Xprimitvr invtrumentum il-
Ji lud tiHificum,Icli5 Liuto, Germanis £*«*,di6tum. omnibus luis Sdibtis inftru ftum ;iux:a quod libellus cernitur aper- tus, notuüs muficts exaratus.ad defignan dam harmoniam , qiixiu chordis Lucina; j, exarterequiritur. Mittit hoc Emblema ad Maximi-
lianum Ducem Mediolani.Ludouici filifi, quo ptincipi fuo indicat, quanta viscoti- cordia: fïc, fumpta comparatione a lyra; temperato.aut confufo concencu:ea enim conftasexfummis>medijs,& inflmis chor disconcinnam reddit harmoniam, fi tamé ftg/, , eam vir artis peritus aptaneric . Eodem ti,! "'■ quoqj pafto Refpublica omnis varia; ac c"ni ^r/i diuerfae conditionis hóminibus compofi- *<ot " ta,firma & concordi pace ligatur, fi mo- do Principem habuerit idoneum ,qui & confilio, & vfu renim valeat, quiq; bene- iiolentiam, aflenfum , & commune pacis vinciilum inter eines fouere norit. Ea ra- tione pras alijs quotquot vfquam fuere ab omni f«culorummemoria,terrarum Dea gentiumque Romaperftitit,quandiu Prin cipes habuit pacis & tranquiliitatis ftudio fos,eofdemq; aucloricatedignitateq; com mendabües.Cicero de Republica difpu- tansjinr.ucit Scipionem eum.qui Cartha- ginem deleuit.de Rcpubl. verba faciétem, ^«fj^ . quandoiam iamqueperituraprzfeucieba- h'ais\n' tur. Cum enim Scipioin i.lib.finedixif- ^e^et )' fec>yt 'n fidibus ac tibijs, atq; cantu ipfo ^'cer0 ac voc'',us » eoncentum eife qiieiidam re- *», " nendum ex diftinctis fonis, quem immuta tum ac difcrepantem aures erudita; ferre non pöflunt , eumq; coucentum exdilïï- millimarum vocum moderationeconcor- dem tarnen erfici & congruentem .-ficex fuminis, & medijs,& infimis inreriectis ordinibus,vtfonis,moderata rationeciui- tacem confenfu difllntiliimorumconcine- re: & quzharmonia amuficisdicitur in cantu , eam eflè in ciuitate concordiam , ar&iiïïmum atq; optimum omni in Re- pub.vinculuincolumitatis, que; fine iulti- tiaefle non potelt: quod a Ciceronepetitu Cóftat è 4.De repub.Plat.cuius h^c vei'ba: *p«g Oyv , iiv tT' iyè, oT/ iïtt&Kaf i/jl&v- TiuófM^a, ètpri, au oipyovitt nvt s] cra>- Pforivn ófjLoïeüT&t ; Tl <PlJ 'hl i1)^ twsip n wfycia i$ il a-opU tv p.ïpei Tiri tK*Tip&
|
|||||
|
6z Andreas Alcfati.
|
|||||||
|
aptare pfalterium:Non erubefcis.iiiqiiit,
qui fonoslignoaptes,animum ad vira non componas;Éa quidem ratio fuit.cur Pla- to aiimium harmoiiix & coucentus nomi ne appellant: & Ariftophanes fapientem hominem & Gratijs ornatum, optimum Muficum & citharoedunieflè.Nam idem Phro putauit Mn fatum nomen a /^uW , quod fonat idem ac honeftè iiiftituere-Sed & Geta:,populus ille Thracia; iuxta Hun gariam,hoc idem lïguificare volentes.ci- tharas fummit.easq; pulfantes.Icgatioiies de conficienda pace faciunt, vl refert ex Theopompo Athenanis lib- Dipnofophift. i4.Atfepo(ita paulüm lyra,mox refumen da,audiamus citharam. III. HANC citharam] Cithara eft auiiicti Qitbnr». inltrumeuturn in tiiquetram figuram co-
pofitum,plus viginti chordis aptum,vul- go Harpa . In qua fignificatione vfus eft Henricus Glareanusdiligens antiquitatis fcrutator in fua Mufica-Hic tarnen citha- ram pro teitudine,quaï vulgo eft Lutina, accipit.cuius iiiuentionem Mercurio tri- bun n c. Home ras in Hymno Mercurij: doii'ov
Mercurius prior ipfe chelynfacit arte ca-
noram .
Lsmbu-s. A lembi forma] qu« formam habet
■ lembi,nauicula: breuis & cclenimai,cuius
imieiitionem Cyreuenfibus tribuit Plinius
hb-7. Vide Lazarti Bayfium,de renauali.
Halieiithafertur .] ld eft , pifcatoria ,
propterfimilitudinera, quam habet cuni
Halieuü fcapha pifcatoria. Hinc Halieuticft opus,
ciioptii. in quo de pifcibus cractarur : aAitus. 11.
pikatorem löuat, & ahdua , pifcor . Ha-
lieuticonopaiculum fcripfit Ouidius, qcf
tarnen pleriq; viri docti Lucano tribuut,
Liiius Gregorius in opufculo de nauigijs
fic ait; Halias eft nauis maritima, apud
G ia:cos notiffima.ab ipfo, vt liquet, mari
appellata, fcapha fcüicet ■ Smit qui ean-
dem cum pifcatoria faciant,hoc eft,*A/st/-
71X.0V 7TKoiov, certè& a noftris pifcatori-
bus dicitur. In hoc genere reponunrur
cymba? , fcapha:, horia:, lenuiiculi, &c
De HaUeuticisquxdam habet Plinius,lib.
31. cap. z. Exiftimoautem bic fieri allu-
lionern ex vetboGrajco ad Tu'fcum , fï-
quidem Tufci illud inftnimeiitum vocat
Liuto.veluti a Grxco ahttvto, deriuantes.
Pignorius iudicat Italos vocare citharam
|
|||||||
|
Liuto, non modo a forma, Cei etiam a no
mine Lembi.quem Ligures etia nnnc Leu do, flue Leuto appellant. Hinc falfus vi- detur Volaterranusihetymo, qui lib. 3 $ Philologias ha;c habet.- Leum vocaiitfor- taflea leuore,& loco pleclri peuna percu- titur. In quoexcelluit Petrus Bonus Fer- f/r'0 rarienfis. Pulfatur & digitis , inuentono- exceW ftra astate Stephani Hifpani aulici Ferdi- tes. nandiSicilia; Regis, excelleutillimi Lyri- fta: Aiitonius etiam Rota Patauinus ( vt fcribit Scardeonius ) pulfaiido Liutum , in Italia, eruditotum iudicio, vix pareni habuit. Vendicat &propriam, 0>c. ] Vendicet Lyr& '^
fibipropriam quatumuis.inuentioneni ta- tio . men Grascis debet. Sed tarnen Italos id fl- bi vendicare fufpicor,quod apudeoslyr? vfus fit frequens habitus Non erit incó- modum repeteie, qua; de Mufica: prima inuentioue collegit Polydorus Virgil- lib. i.cap. tj. Quapropter inquit Alciatus : Hoc inftnimeiitum , cuius Itali fuut iu- uentores fmalim perfeclores J ad te mit- to,& non aliud,quia Itali Principes coeüt in fcedera AccipeDux.J Aufculta,quid hocfym-
bolo velim . Noftrum munus.] Monitum.coniilium.
Quo noua,&c.] Hiftorias Italicorii bel
lorü &fc-derü tibi comparesex Guicciar- dino,& alijs permul tis^P.louius libtj-Hi ftoriai'um.- lnterea Maximilianus Sfortia, quum crebris rumoribus afFeiretur , ma- ximum in Gallia exercitum comparari , & Regem ipium belli Ducem, fuperatis Alpibus in Italiam primo quoq- tempore defccnfurum , commeatus,arma,equos , tormëta.atq; omnis gene ris prsefidia fum- nio ftudjo parare , pecunias finguhs vrbi- busimperare,muniiearces, Sc Heluetios, ca:terofqj focio"; Principes per legatos ob- nixè precari, ne lê in tauto rerum difcii- mine delerere vellent. Cumfocijs ] Socius dicitur , qui pari Socifd'
confilio > fpe & periculo rem aliqua cum alteroaggreditur. Sic Romani löcios ap- pellabant, quos ita fcdere coniunclos ha- bebant, vt belli & pacis effent participes . Sic quoq; inter negotiatores foei j dicütur, qui iucridamniq; cómunionem inierunt. Cic-pro Q^Rofc.Qui fociü fallit,in viro- rum boüorum numero non habendus. locdera inire.] Pafta & f^dera tribus mo
dis
|
|||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||
|
63
|
|||||||||||||
|
dis comperimus vetcres fanciie cófueaif-
fe: verbis.vtiureiurando : Faftis, vt ma- cïatis viftimis: mauibus, vt his fidem ob- ftringerent. Vnde tria apud eos crant ru- pti fosdeiis crimina:,pcriurij, ara; violat?, & fracla: fidei. Vijficile efi,niftdoclo,&c] Immödif-
ficilius eft imperito Principl teuere impe- rium , totq; hominum formismoderari. Ideo Perfius. Sat.4 Ncionem increpar.Et Stratonicus citharcedus Regi Ptolemxo pertiuacius fecurn de arte canendi difpu- tanti refpondit : E Tipov i?iv , éu gctiriKiu CKHOTTpQV , BTipOV <fê TTMKTpOI/ ■ id eft :
Aliud eft?) Sexfceptrum, aliud pleiJrum.
Vnaq\fi fuerit non benetenta fides . ]
Nifi coeiceantur improbi &fcelerati: ld enim omne ÓAAMj'fl/s/JcaVaccipiendum.Fi- des autem (liiquit Sextus Pópeius lib-6.) genus cithara:, ficdi£a:,quQd tantum in- ter fe chorda: eins , quantum intethomi- nes fides concordet.Virg. 6.A Eneid- Threijciafretus cithara, fidibusq; canoris. Non tarnen temere reperias numero fin- gulari.nifï apud Poetas, eius diminutiutt eftjfidicula. Ruptaue] Si intereat, aut etiam è me-
dio toilatiualiquispatria; neceflarius ci- nis.Addam hoc loco illud pro Alciato; vi deo enim cïï pofife reprehendi , quod fen- tentiam a fine Pentametri vfq; ad par tem fequentis Hexametri protraxerit in illis. verbis : Vnaqifi fmrit non bene tenta fides,
Ruptaucj. Qjiod idem in primodifticho fecir, vbi
principiimi primi Hexametri reddendü eft principio Hexametri fequentis iiuet- cedente Pentametro. Sed facilè Alciatü noftrum excufarepofllimus .prasterqua enim quod hoc apud Grxcos fitfrequen- tiffimum 1 Latinorum quoq; teftimonio defenditur. Ouidius.i.Faftor. Vtq; dies incertafacris ,fic tempore certo, Seminibus iaeJis eft vbi foetus ager,
State coronati plenum ad pr&fepe iuuenci. Idemlib.i.Faftor. tortefuit Nais Lar nomine: prima fed UU Dicla bis antiquum fyllaba nomen erat
ïxvitiopofitum , Quod idem etiam apud Horatium in
ftiophis Sapphicis obferuare licet. lib. 1. Carm.Ode 1. Nette te noftris vitijs iniquum
|
|||||||||||||
|
Ocyor aura
Tollat; Idem lib. 1.Ode 16.
Mugittnt vacac, tibi tollit hïnnitum Apta quadrigis equa; te bis Afro Murice tincla
Veftiunt lan& ïerit omnis gratia, ] Concentus, deco-
rum , fuauitas, Allegoricè, Reipub. mo- dus & pulchritndoabit innihilum. ConchéiA Lyra;, teftudinis . Ex con- Teftudo
chaenim lyram primus conftruxit Mer- q»omodo curiiis, vt refert Liicianus in dialogo A- inmnta . polIüüs& Vulcani, fiquidem cum teftu- dioem mortuam ad ripas Nili inueniflèt, brachiaadaptauit, aciuguminduxit.cala* mospofteaagglutinans , ac fundo quoda fubieclo, nouem deinde chordas fuper ca- lamis, tanquam anfulisintendeiis, meun- dum quid modulatus eft . Sic Italiproceres- ] Principes, primores
Italise ■
JEftprocerum vere procerum corpus habere.
Coeunt in fcedera ] Nota fynonyma .
Coire in fodera,antèjFoEdera iniie: Dici- tur etiam Ferire f^dera-Cicero pro domo fua: Fcederaferiebantur pecuniarü.Virg. .___Haudfitmora , Tharcon
lungit opes,foedufq;ferit.
NU eft quod timeas, Ji tibi coftet amor. ]
S-gov* admodum efhcax, planèque ijs ne- cefiaria, qui fuum impeiium voluut e (Te ftabile & pernianës-Sic Ifocrad Nicoclé: <pvh.&M)V a,o-<pAhtTAT>iv riy* o-ay.a.T0{éi7s r{)v Te 7w <ptKanr apniv , ^ nh w tto- Kitm tyvoiitv, Kj thV 0-a.urS <ppóv»a-tv. <T/a yap titav ^ HTacrScu iij <f~ia.<rd{éiv T«r Tvptt.nii'u.s fia,Ki9 avtis Mvcuto Et Clatidian. Nonfic excubix, non circumftantia pilo-i,
Vt tutatur amor, At ft aliquid defcifcat] Difcordet, de-
ficiat, fialiquis fadiones concitet, aut fe defertorem prsebeat. Vtiplerumq; videmus.] Vix enim vlIa
tam fanfta focietas, qua: non habeat fuum Iudam . In nihilum foluitur ] Antea dixerat,
Perit omnis gratia . Harmonia. ] Fidium concordia & con-
centus , ab a.p{j.i^a , coapto : Plutarchus in libello de vita Honieri , explanans allegoncè Martis & Venens adulte- rium , fic toncludit: Hinc fiet plaimm , quod
|
|||||||||||||
|
"e*.
|
|||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||
|
#4
|
||||||||||||||||||
|
<jtjod & ab aliis {Soctis di&um eft.ex Mar
tis atq; Veueiisconcubitu natameflè Har moniam, ex contrariis videlicet, graui 5c acuto, pugnantibus inter fe proportione debita fiue apta . De Harmoiiia vide Na- talem Comitem MythoLlib.9.cap-4.Fab. c. io ]ib. i Inftit. Orator-& Macrob.i.Sa- turn.cap.S.Laudatur Iuftimatio, Nouella conftit- %.%i£hWTl X&i crv(j.®avesTaVTl,<kp- %?VTc<>vt§ Tay ttpyj/Atvav dpixovia,-c[ua fo luta fequitur drei^ict, Sc perturbatioom- nium Reipub.ordinum. Sec audiamus nuiic , cjuxiiam do-
cumenta lyra nobis cum fuoconcentu prsbeat i. Inter ce_teras huius fymboli (ïgnifica-
tiones, mihi place: admodum ea, qua ra- tio,qua mens, qua iudicium,& recH per- fpicientia intelligitur. Sic enim pleriq; optimi fcriptores (inter quos priiicipatü quendam fibi fuo iure Cicero vendicat) concordiam a corde deik&unt: cor enim animus videtur,eö quod in corde fitani- miprincipatusTvndeconcordes.vecordeSj & excordes denominantur . Alii concor- diam a chordaderiuari malunt,quöd va- tix chorda: cantum vnum faciant. lam veró quia ftudiorum confenfusatq; fimi- litudo amorem pariat, Platoni lyracon- feciatur.Scannumeratur inter ea,qu£ süt amoris monimenta Cum enim in felyia fuaiiitatem Muflcam contineat,non male ïidetur habere quendam cum Venere, Amore.Gratiisfimiliiiidiiiemrquippequ? blando ad fc homines illicio pertrahat.Ce;- terumea fëdati animi iucundagratacjue imago, imö verèlaborum, ftudiorum & penurbationum dulceknimen,bellè fuit inftitutis Lacedamioniorü exprefla, apud quoseratfolienne,vcad lyrx,auttibis>vc alii voluut, fomim aciem inftiuerent: & Achilles nonaüa ratione furibundum ani- mum (èdabat.quam lyra: modulis, vt pla nè mihi Hieroglyphicum iftud mirabüe eflè videatur. i. Huc lubens conferrem , que, de lyra
retulit Stobauis ex Euryphamo Pythago- reOj cap- iripl ivStu^övia.;. quo loco hu- manam vitam cum lyra non inconcinnè confert. Sed ne longior firn a:quo, leöo- rem ad Pieriiim ablego, Hieroglyph. lib. 47.qui hacde re abundè fuppeditat. 3.Addohuc,qu? Diogenes Pythagoreus
difputatapud eundem Stobauim,cap,wg- |
||||||||||||||||||
|
pi QtMTihHat, Regis eflè mtinus vt R em-
publ. lyr? inftar moderetur : nempe, vbi prins fibiipfi imperarit expre/criptole- gis:quippè qui noflè debeat populijquem flbiconimiflum habeat,harmoniam & co« ceutum, ad eam legem fibiaccoramodan-. dam eflè. 4. Difcantprarterea hinc Principes , qua
ratione amote potius & beneuolentia fub- ditos gubernare,qua-vi& armis debeant; fiquidem conftans pax , indubitata fides, promptaobedientia,uon alia claui melius adharmoniam tendicur.quam amore-Pre, clarè Agefilaus,cum rogaretur cur Spar- tanon ongeretur mcenïbus : ciues arma- tos,& inter fe confentientes.fatis eflè ad vr bis prejfidium, refpondit. Dicebatetiam ciuitatem non faxis.aut vallis, fed incola- rum vimitemuniri.quos nimiriim fi iun gat coucoidia , nullus poteft firmioreflè murus . Ad id refpexit Cicero i. Philip. Nonneigitur millies peri reeft melius,qua in fua ciuitate finearmorum pr^fidionon poflè viuere ? Sed tiullum eft iftud, mihi crede.pr^fidium : charitate & beneuokn- tiafeptum oportet ede,non armis-Plutar- ch i'v TTD^ntaoli ■j-d.pa.yyzKfj.Air/, nihil commeiidatius eflè viro ciuili ait, quam vt fuos ciues amicitia mutua , concor- diaque deuinciat , litium Sc difcordia- rum occafionem omnem tollat . Af/^ê- Tcu S'ii Tto voAtTiK'J y.órov iü Tav U^OKCHIMVOV iPyeoV , Ó [/.ili'iVOS ZhcLTTOV
tri tav èiyaMm, iy.óvota,v i^Troiêïv %gi
ipiAlclV TTfOi AKKijhÜi ttLeijolf 0-VV01X.ïl!riV,
'ipiS'a.s Si »^ St^oppoa-uvctf xsu Sva-fJ.i-
VHav i^cupHV 'thrcL<jd,v , SccNec verö a- fpernanda vox eft Agaficiis, qui rogatus, qua ratione Princeps tutus haberiabfque ftipatoribus & fatelütio poflèt.- Si fubditis itaimperaret.vt pater liberis. Qtdd enim Periaudri velAntigoui pr^clara huc re- fponfa conferam ? Horum eiim alter di- (ftitabat.fummaopenitendum eflèiis, qui tutö regnare vellent, vt beneuolentia po- tius quam armis ftiparentur.-alter,amicis fuadentibus, vt fi Athenas caperet, firmis & validis eam pr^fidiis muniret, recTrifll- mè dixitjiiuUum imperii firmius& ftabi- litis eflè pr^fidiunijquam ciuiumbeneuo lentiam.Ideiïiq; pene Synefius;st/vo/a /"*- vu i^ naXiScL fia.&ih.ias iïh ïs-yypcvpu- hd.KTUpioy.licc veromihi tempewie pof- fum,quinadiiciam ifluc ex AratoPhuar- ch.
|
||||||||||||||||||
|
Princf
cuftoW am'f' |
||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||
|
Cocordia
■vnde di- GÏfl,*
|
||||||||||||||||||
|
Lyra vit*
humaan, fymbolü. |
||||||||||||||||||
|
Regiï nor
ma. |
||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||
|
c'h. Vet'amac ftabilem ciiiium beneuolen-
tiam,oprimarn eflè Principis cuftodiam.- iS'ivohv d\ti9iv»>§/Sl/Scuott'üvoid, pvhcLX.- mpiov ttvfpo;a.p%oi)T0f . Grafl'atoresenim & latrones fcfe tiuantur presipiciis & ru- pibns, quantum porTunr: Regi au rem ni- hil iïde Sc bcncuolcntia fuorum fiimius aut muniriiis eftè vuquam poteft.Puicher locus apud 1'lin- Pauegytico, vbiconfert feciiritatem fub Traiano cum Domitiani meticnloib.&impotïiiti imperio.'Quanto (air) iiiiiic tutior, qiiaiito fecui'ioi' eadem domus , poftquam eius non crudelitatis , fedamorisexcubüs.non ïblitudine & clau flJKJs, fed ciiiium eelebritare defenditur? Et quid ergordifcimlis experiniento.fidif fimam eflè cu ftodiam principis, ipfiusin- |
|||||||||||
|
nocentiam.H?c arx inaceefla, hoc inexpa»
gnabile muiiimeutum ■munimentonoueg» re.Fiuftra fe certore fiiccinxetit, qui fe» ptus charitate non fnerit.- armis eiiim ar- mairritantur. H^c Plinius grauillïmè, vtfc;rèomnia-Mcmineram alioqui ex Vol catioGallicano in Auidio Callio, bonos principes il lefos; contra iiii'é occifos ty- rannosfèrmè omnes , tradit Aslian. var. hiuSOccurrebat illud principis cordati et PIutarciio,regum Apophthegmaus:deui- ctis Grecis, cum quidam ipfi coniulerct, vt pr?(ïdiis vrbes cootineret: Malim , in- c\mt,diu beriignus,quam breui tempore do- minttsappeüari.\A eft./vcaAAoc tqKvv y p4- vov èSikHV ypnzóf, iï JWxothï' ohiyo" x.a.kcia-6cu. Sed h?c plufquani fatis. |
|||||||||||
|
Silentium-j.
EMBLEMA XI
|
|||||||||||
|
^V M tacet, hand qmctj&am diffirt fafientihm amens .*
StultitU eït index lihpta^, vvx£ fax. E Irgt
|
|||||||||||
|
66 Andrcas Alciati
Erg» prem/tt lab'nu, digito^ filentia fignet,
Et fefe Pharium vertat m Harpocratem. C'OMMENTA.RII
|
||||||||
|
j_ QEdiat grauis vir > habitu Philofo-
«Jphicoindutus, inter muros fuos magi- ftros libros,qui indice digito fikncium fi- gnando,labiaconiprimat,nonad nares por rigat.vt in hac figura apparet. Ti Bolvm carnisintrafauces claudimus Lincüs fpongiofum.flexibilem.faliuaï&fputi re-
■v/iJs cepraculurn.quiaeris rcciproci allifu.val Jo dentium>& camera oris, ac fornice illu
concauoobfeptus.vocem ftringit inarti- culos & formac verba,vilde pkctri nomc, & lingua:,a lingendo inditum,quia lingic, ]ambit,forbet, & infractionc natura; rao- lam adiuuar.atteniiando cibo & deglutien do. Exiguaportio &fru(lillurn corporis, fed cuius functio fanè multiplex & varia, Hntutj QüJcc]ll'J concipit animus auterfingic, .;£,; , hoc interpretemanifefcat Si eloquitiu ; fi . rabies ïbi occulta, aut lpuma bins circum praecordia bulliens, hoc pratconc detegi-
tur, & cumafperitatequadam verborum cmicat: (i vrenns lafciuiae fufcitenturillic carbones, Je flagrare incipiant, per os ege- Iunturiermonis iudicio,qui referuis ama toria leuitate, mollis, eftbeniinatus libidi- nemfpirans. (^uem charta; pictasoble- e"tant& verlïcolores.alueus.fririllus, teflê- ra,lucT:a, palaïftra, chorea, venatio, aucu- pium, Iuftrum, popina, colina, & talium aliquid.tn ore habct frequei)ter,& teltimo nio linguas prodit morfum animi.Cui de- uotio Sc pietascordi , producjt in collo- quiHin diuina tantum, & qua: ccjum aut fublimia fapiunr,non ludicra , non fcurri- Jia.aut vanitace aliqua commixta. Diftin- gui hominem a caeteris animaniibus ratio- ne & otatione nouimus.-inea velut in rao- dulo fpecie', imprimuntut rerum , per hauc fe diffundunt & communicant: illa matrix eft imprasgnata & granida conce- ptisformis,ha:c velutobftecrix, qua; pa r- turieuti fuccurric.& foetum liberat.Surfb catur in vtero rationis partus.ni/i aperiat clauftra, & educataut foluat oratio. Si ■vitiiim in ptole aut defeAus, talis editur ¥tiq;deformis fcilicet& monftrofusjim- pura enim cogitatio & flagitiofa plcruin- ^ue in vocem ctümpit flmilem.In cauer- nis terra; bmirouwis aut nitrofis colkfta |
||||||||
|
aqua,non alio faporc per fiphunculos aut
tubos falit;nec cor malum,ui(i mala & in qmnaca fordibus erudVac.Si vappa in cado vinarioautcorruptus liquor , perepifto- mium certègenerofus, & qui Fakrni aut Chii vittutem refcrat, elici nunquam po- terit.-qiufeutina Icatet fe,diffimorum aftc- c"hium,qui afpides nutric &bufonesin pc itore , quomodo virtutum rofasaut lilia petorifleium cordis progermiuet.velapi- culaspariat.aut bombvces.'Vix cotinget. Quemadmodum lepra tachjs contagium fpirat, & haJitu inficit, ita voluntas pra- ua,aut affe&usperaculeum lingua;:fcor- piguisictus non fic noxhisaiit vipera;: ve» uemiin eft quidem fub labijs.fèd percana- lem gutturis ex radice vica: , vbi primum emergit, Index igitur mentis hjigua.qu? ftfrxno regitur,fanam demonftrat;£gra, fi efFVsnis & volubilis.Inuadereaüosmor- Ijngtt* dicus rabidocanifimilem.quaj tandem no aèttfitf' taeft pacatianimi'Dilfidioruni femina &; caufas belli fpargere , ftiligincm candori nominis oblinere , & inducere nubeculam IttCcnti fama;,effucirein vulgus qua; fecre to commiila,(uperaddere audtarium cre- fcenti mendacio, di/limulare veritatem & fticare, comnainifci, fingere, dilatarequac iiufquam Sc nunquam , voueie diris, exe- crationibus ferjre , allatrare coeli ter fan- (Suni illud &adorandum Niimen,perin- rijs afTiiefcere , couteftari falfa, deteftari contraiia.nonnècloacam Auetni fpirat ta lis mens,& Acheront^os pureos,& rnanife ftat fe indice lingua? quasmordct.pungit, rmniwiirat.gauwt, vlulat,gninnit,ft:idet, ftrepit.fibilat^onat.fulm.'nat, tollit, deij- cit,colligit,difr.pat,vulnerar,fan.Tt,quado libet.aut quoties interior vis,am mouis di «flat. Miraculi loco eft, qui pareus in his, necdictamen audit.aut vim fequitiir, co- hibito hoc natura; p!ed:ro,& vindtoad im pcrium regina: Prudentia;, cuius iuffu fe moueataut coerceat. Lubricitate feduci- mur interdnm & agili flexu membri hu- ius.elabitiu enim vt anguilla fokt aut mti rxnula, capta ctiam & comprelTa , è me- dijs digitis , &noeet priufqtiam animad- Bemt ratio:iaculum antevolac eclentate, nee
|
||||||||
|
Emblemata...
|
||||||||
|
67
|
||||||||
|
to.velquinoit male Abderologus Jici pe-
teft,ideft,ftulta Ioquens, quiq; nihil nifi nejiias mtgasq; meraseffutiat-Vide pro- tierb, Abderitica mens. & Ceel. Rhodig. lib.30.c4- StultitUesl index&c] Stultitisarga-
mentum manifeftiflïnuim eftlingtiaeftrx natajinterpres eft enim mentis &confiüj . Seneca ad Serenum, cap-n.Vt quifqjcon tcmptilfimns, & vt maxime ludibrio eft» itafolHtifiima: lingua:cft.Nam vtcorpo- retenucs.vcfte fe dilatant.' üc quitngenij aut fauientie, inopes, difïlindunt Ce in ver- bis. Lipfitis in notis ad Politic. Quid vifu- rus fim,nefcio;fed verbofos valde , & vua fapientes, iiondum egovidi. Ergopremxt] Tacendi arten» modum-
que teiieat. Apparct ad id Iuueiialis Satyr. io-alluiïflè: ------digito compefce labellum .
Labias] Plutarchus 8. Sympofiacon , tabrn-t
ptoblem. 6. Labra , quod ijs cibus capia- vnde di- tur.appellarioneni foftita cfle vult.i.^et^c- Bslj. @<imv T»v lèopclv. Scd id fortè nihil ad rem.vt pluribus difputare, an labia,vel la bias fit legendum, nequeenim me moucc Gellius & Apuleius , qui labias vfutpant in vocefgminina. Gellms quidem lib. 10. No£tium,c.4.bis vliirpaiiit labias in fi;mi- nino.Et Macrob.i.Saturn.c.i.citat quof- dam verficii!os,ii) qnibus eü'Cuciirritad labias mihi. Sanè Apuleius lib.z.Deafino aureo;Ecce,inquit, naiiis integer, incolu- mes oculi,(alua:atires,illibats labiï.men- tum folidiim.Idem iib.j. dixh,labias pen dulas. Lib. 1 o.Contoi ta in modum liiigua: extrema labia grandi/Ilmum calicem vuo hauftii pethaufi.' hic enim labia extrema, cft fextus cafus. Eodem.-Labias modicas ambtofio rore purpurances fuauiari.Plaii nis in Sticho: Age tibicenquando bibifti,refer ad labias tibias.
At quid opus pluribus 2 Certè labias,& £#bia &■ labia citra difrerentiain veteres dicebant: r^tbias, quanquam Donatusad Eunuchum diftin xetit.nonaptèprofcdo.vtlabra, fuperio- rajlabia, inferiorafint; & virorum labra» nnilierum labia,& labiasafinorum: quod an verum vnquam fiierit ,ca:teris lelin- quo diuinandum. Digitojjjïlentiajignet. ] Alludit ad il
liidOuid.ex Metam.ix. ^uiq;premitvocë>digitoq;Jilentiafuadet. B 1 Mar- |
||||||||
|
mee impetas rius nifi ex vuliiere iam fafto
cogt)Olch*ir:intercipi ncquit dura in cur- iu cft, & ab arcu meinis iara excufla: O $r , ^raocm ipiculi,qua improuifa es atqj Eu
***4». rls cltatiotf Confultum fit vel hoc Emble rnatcfbparcarélius & nuinite vallo.qiiod natura ipfa circurndedic prouida peiiculi: quid illo firmitis arcendo hofti aut fran- geiido.fi allidit ad hiïc murum ofïêtim Sc retunditur? Praïiuit (apiens olim Harpo- cratesiimitemur, compefcamuslabra, & opponamus digitnm nee reducamus nifi ad laudes Creatoris & proximi commo- da . Nam fiientium autoritatis tantum Sc oniameiitiobtinet,vt hominietiam inipe- rito Sc indocto prudentiaropiiiionem con ciliet,fi garrulitatis vitium nouerit com- s primcre ld expreflït hic Alciatus éx. 7?
^'^Zrn 'rtn.KKaJ'A, 1. Anthologie GrxcorumEpi
re"»«» graramatum.'
<trS.t ut éartui'iMitt <ppoVi[A.uTa.ro( hl
Tïv Acyay iyzpvTTTav ut Tró&ot dl-
ffypÓTATOV ■
Diï tacet indoüus ,poterit cordatus haberi:
Is morbos animi namq; tacendo tegit. Sic veitit Sanclius:
CU tacet indoBut,potmt confultut haberi:
Si celet verbum turpe -velut vitium. Exrac & alterum eiufdem Pallada: :
H' ij.tya.hn vcufwtit tv dvSparoia-i ■>
fia>7Tii Mc/.p7upct. Ylvdayopttv tov o-opoV au7tv pdpuctKov Htifyitts iyx.pa.Tes ixipói-
fJiiVOf .
Quod Thomas Mortisfic vertit :
Refus in httmttnu magna esl doclrina ta- cere. Teflts eritfapiens hic mihi Fythagortu. Nêpe loqui doBus reliquos docet Me tacere, Magnum hoc ad requiem pharmacon inueniens. Hocetiam confirmatie Hebrarorum pro- nerbiajSW/ta-f.inquic Salomon.y? tacuerit, fapiens reputabitur-^ji comprejferit labia j fua,intelligens.Sed de fitemio mox iatiiis. * ' CVMtacct,&c ] Nullum videtu timer
lapietitem doctumue.&infipieiirem vel in
. docrum difcrimen, (i vterq; tacnerit. totns. Amens] «V«,qui mente eft minuta, vel
qui a mente defcendit. Varto.Hic pto ftul |
||||||||
|
Andrea; Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
6i
|
|||||||||||||||||||||
|
act, S'aup/.av ■ i Harpocrates nen efihaben-
dfis Deu-s imperfeBttSyaut etiam infans,vel certi qfti leguminibus pr&ficiatur, fed pr&- fes atq; cenforaliquis nous., imperfeêia & incompofitéi hominum de DifS fententit,. Itaq; & digitum ori admotum habet,qtiod fignumpr&fefert taciturnitatu &fdentij: proinde qui menfe Me/ore ojferunt ei legu- mina,dicerefolent:IjnguafortunaJi>igua , . ^, genius.ldem diiïhis eft & Sigalioti, a ver- Sigalio botrtyzo), quod fïguiflcat tacere . Vnde Aufonius ad Paulinum : Th -velut Oebalijs habites taciturnus A- myclis,
Auttua Sigalion JEgyptius ofculafignet. Vide adugium,Reddidit Harpocratem.Po litian.itiMifcc.85.&alios.Hecliacl:enu5, fed nondum fatis fi ftudiofouun defïde- ïio volumusobfecundare. Addamus itaq; , aonnuilalicet-HarpocratisiigiHrim inan Harpoct
nulis folitum geftar: a qiiibufdarr) ex vete tis H\ ribus, teftes funt lonrgè mulri, fuumque lum ' auflorem laudant Plinium.-incaufaautem annttl^' ftiifle putanevti filentij fidesindicaretur Qua ratinne Alexandrum Magnum exifri mociim epiftolam quadam matiis Olym piadis, conuitijs plenam aduerfus Antipa tri nomen, vna cum Hephaftione legerer, tractum è digito anniilum , oriilüusap- preiTïr, tacitè quidem & amicè.fed reip/a tarnen filentium imperans.Qnod rriihï vi trö reuocar in memoriam Titi Liuij ima- ginem a Patauinisfupra Prxtorïj forespo (itam:habet enim oii apprefliim digitum, cuiusgeftus caufasmulti niulras afferüt, fed qui exalijs doiftiores viden portuiic, conijciuntid ea cóficTrum ratione.quod h Icribendo adeömulta iitcóplexus.vr fcri- ptoribusalijs (ileutiuni vïdeatur indix'if- fè . Sed id ego quidem malimad fingüla- rem hominis tum fapitntiam, turn mode- iiiam conuerrere.vt quimulta fcribendo, longè pluraiu hoiiiiiuim animos cogitan- da infoderit.deque Romaua origine ea non minus prudenter,qtiam fcitè & verecuJi- dè tradideric^qua; fine fabularum permi- fione dici nequaquam poteraiit: vel qua: fï litterat'um monimencis credita extitif- fent.non parum de dignitate & admiratia nehuius imperij.deque nominepopuli re |
|||||||||||||||||||||
|
Martianus Capella lib.i. Verum quidam
redimitiis puer ad os compreflb digito fa-
lutari.filemium componebacEt Apuleius
lib.i.Deafin.aur.Atille digitum a polli-
ce proximum orifuoadmoucns, &in ftii
poremattonitus:Tace,tace,inquic,&:c.Re
fpexit autem ad id , qiiod de fimulacliro
Serapidi .Serapidis auctores refeiunt, ciii prxpofi-
pr&pofi- tus erat filentij Deus Harpocrates,digito
twHarpo lafcia compriraens, auc Angerona ore (era
erates. obfiguato.D.Auguft. Deciuic. i8.cap.f.
Plinlib-J.c.j-Macrob.i. Sat.cap. io.Gy-
raldSyntagm.i. Htic quoq; fpecljtillud
Grarcum Epigramma i. Amholog, quod
monet iudecentium verborum Iiiigu? fïgil
lnm efTe imponendum : meiforem namq;
efïè verborum,quam poflèffiomim cufto-
diam ld autem efthuiufmodi :
A'ffiheov i7réa>v yAasrn rppnyit iirt-
Kpekr&av ya.p [xvSav , il nma.vav <pv-
h&Ki) ■ id eft : In verba lingun. imponantur claujira ta- cendis : Pr&fiat enim lingua,^ modereris opes.
Pbzriiim] id eft, A e gyptium . fumpta
|
|||||||||||||||||||||
|
Pharos.
|
|||||||||||||||||||||
|
denominatione ab infula AsgyptiPharo,
prope Alexandriam.in qua ille natuscre- diciir.Plip.lib f.& 13. cap. ii-Homer-4, OdyfT.In ea turris eft ingens,incuiusfum mitateignis fleri folebat,qui nauigantibus |
|||||||||||||||||||||
|
Phari,
quid. Reddere.,
<3* facere Harpocra %ê,quid. |
de notie pra»luceret:ab buius fimilitudinc
canera* quoque fpeculas in fimilem vfum conftruetcPrjari appelUta; funt Verfat in Marpocratsm.] Apud Catul-
Ium reperiturformula ha;c loqueudi pro- iie.Aid\h:Patruum reddidit Barpocratem: pro eo,quod eft.imponere (ilenrium.Idé- que dixit:JE?faBum me cffeputa hlirpocra |
||||||||||||||||||||
|
tsm.id eftjomnino tackurnura &.filÊrem.
ttwpotra Harpocrates Deus A e gyptiorum,filentij tss . prajfes, ciiius fimulncrum infacris Ifidis &Ouridis,vel Serapidis fait pofifum,di-
gito ori adaioto comprimens labia , vt filétijomncsadinoneret. Verba Piutarchi funtexdifputatioi; de Ifide & Ojuide ; TOV &piX0Kp&TM <Vs Siay öLnAti % VM7TI0V,
xTi yiJ'powm' r/vd vou.i?éov , ÓAAa Tt
nrtp'i Bio>v iv oLvSpa-jtns hoyk. VBctpS ^ a.Tt h^fi 'Jïh&pd-paTx 'apo^ó.mv '£ ampavi~ sih > cfVoT<y ró[AU.Ti Tov S'a.ATvhov ty» ^■pijUH^ivnv , éysp/,v9id.f>£! ettarmt o-óu- JêoAo-v ■ èf ra p/.&tnpn pttivi tSv yl£po7rw . èTriftpovTiï hiyxsiv yXa&a. 7vfy,yK5% |
|||||||||||||||||||||
|
rnmdomini detraxiilèut.Attigimus non-
|
|||||||||||||||||||||
|
nulla de Angerona , cuius effigies ore fuit Ang'ew
obfignatoapud Romanos,vt (ilendum in- «'"-a nucretjiii cuius tutela vrbseflèt^quódque m
|
|||||||||||||||||||||
|
EmblematL»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
6p
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
flfi ptopriuné nomen: ca nimirum fiiper-
ftirionecaptt ,nc Dij tutelares facris qui- bufdam aiiocaréntur . Et ea certè canfa tieratum Valcnum Soranü legimus,quöd rcanum iftud fuiflêt propaiare aufus. Nullus enim eft in litterisadeö mediocri ter verfatac,quin fciat ei vcterum fcriptis, Romans vrbisduofuidè nomina , viium apertuin & vulgate Roma,ap»^H,puella Troianajvel a forti tudine; au tetiain a R» rno,quem Romulum pofteadixerunt: Al terum verö ignotum.facris abditunv, vel paucidïmis cognitum,id namen fuiilè An thufamdidici.Plinius ficlibro 3-capite f. Cuius nomen altcrum dicerc arcaniscaete moniarum nefas' habebatur lam verö <]uia Romani efleut filentij tenacitfimi, vtebantiir prima huius verbi litrera S,que, tricliniorum foribus fuperponierat foli- ta, nimirum vt conuiuis fijentium indice- tetnr,& ne fidosinteramicosefl"et,qui di- fta foras eüniinaret, vt Flaccus ad Tor- quatum cauet. Et hodie quoq; mos obti- nuit, vc indice labijs oppofito literam S, pronunciandojiêu potiüs fibrlando,filen- tium indicamus. D o c e M v R . quanta linguse adhi-
benda fit curtodia.fiquidem ferè nihil di- ftinguatur imperitus a doflo , a circum- fpedro p.rndentique homine imprudens, fi linguam cohibuerit. DiuinusillePlatoin- terrogatus , perquid cognofcerentur ho- mines? refpondit , hommes & vafafigu- lina fimili modo probari, hxc quidein ex fono , illos verö ex (èrmone facile cogno- fci. Eam ob rem facile eft coui jcere, cur quos Homerus,ingeniorum verrex,fapié- tilfimos etfinxerit.eofdem & fileutes ferè, aut certè pauciloquos efTe voluerit. No- Uerat enim lïlétiuni , & parcuni fobrium- que orationis vfum, ipecimen habere gra- uiratis: conrraq; apud (apientes maxime, loquacitatem indieem ede ft ui mix. Neq; enim alio nomiue Therfitern morioneni vituperatioiiedignum arguit,quam quód loquax eflèt.quam quöd obftreperus,im- portunè garrulns & feditiohis. Is enim non propriè loquitur, non veiba facir, vt aJ'j , ièd rumnlttiatnr : Stoa-mi [j.xvof1 «MêTpsêTiif SMAtti. Nellori confulrifti- nio feiii tiibuit orationem melic dulcius ab ore fluersem .' t« v^ua.~o yhdwf [/.s- Ktro; yhVAta» péall ctüdi) ■ rvicnelao argu- tam ïllam quidem , & nüquam a rediice- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
dentera breuiloquentiam: rf£vpAp.iVt
ihKa, fj.ti.Ka. Kiyia( ,eV« i iraMpvQnt Vlyifi graiidem & vehementem , fèd diu tarnencogitabundum facit, autequam lo- qui incipiat.Reftiflïmè di&umeft a quo« dam ex veteribus, loquendiroagiftrosnos habere homines.tacendi veró Deos. Pro- iude laudatui" è-^fj.vSia. Pythagorica, & Spartauus ille Lyenrgus ,qui fuos k pueris fïlentio initiari voluit. Notum eft adagium Grascorum .Tutum filentij pre- mium : Sc illud Simonidis,Locutum fiiit fe posnituit.racuiilê verö nunquam .-quod alij Xenocrati tribuunt- Nee enimomnef eapi*diti (unt virtute , qua Cato, quem Cicero dicit.nullttm vnquam cmififlèveJ' bum , quod emiflfum doleret . Succurric Zeuxidis piftoris ad Principem Megabizu fermo. Is enim Priiiceps cum, animi cau- ia.in piclotisoiEcinam defceudinIèt,& vna cum fuis de arte pingendi difputare ad o- ftentationem auderet: Cüm piimum huc venifti,(inquit Zeuxis) & linguam conti- nuifti, pueri mei nefcio quid de te magni fibi pollicebantur, quippè qni mum cul- tum,tuamq; purpiiram obferuareut: led vbi de arte.quam non tenes.loquiccepifti, te continuo vt tidiculü hominem eilè pu- tarunt.Quidam captiuusciim duceretuc ad Antiochum regem.qui hominem comi tabantur,iubebanteflè prariènti animo.ex- perturum forcailè regis clementiam , vbi ad eius qculos peruenidet u Nulla ergo mihifpes,inquic:alludensadlufcinn regé, qui iocus intempeftiuè iaiftus hominifiiit exitiofus . Meritö apud Pindarum cele- btatur.Thebaiuis Epan>in5das,qui quam quam nuilta iciret, pauca ramen loque- ba-tur Ei ceriè frequenrer vfuuenit , vt qui plushabeant pectoiis.vt ita dicam, id eit,in quibus &c eruditio & prudentia ma- ior,ij minus habeant lingua; . Demaratus cüm in coufed'u qtiodam iilerec, rogatus an id ftcerer ftulnria , an fêrmonis inopia? Ar'jUijinquit.ihiJtus nunquam tacere po- teii Non poüiim tranfireabfque piacu- lo auream Zenonis vocem , qui Athcnis exceptus a quodam Principe , vna cum regijs oratonbusfquod ille (cirereoseru dicis fermonibusobkcT:3ri,curauir& quof dam Philöfophos arceflèrcj folusriliildi- cebat. Itaq; comitei a legatis appcüatus : De te verOjZeno (uiquiunt ilii; quidnam fumusnoftro Piincipi remmciaturi ; Ni- E j hil |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vlyflls &
ratio ve* bemens, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%dua>
Sm.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c"<it.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
;^<
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Megabi-
z,ui reprs henfws k Zeuxide:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
locus intc
pefiiims. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pm
|
ttes
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Laus Ep&
minonda.. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Demar/t-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zeno fe-
nex ititei
pocalu t/t tïtttrntu, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
70 Andreae-. Alciati
|
|||||||
|
hilt >nc)iiit,aliiid,qnam Athenis elTefené,
qui cacere feiat iater pocula . Qu_od non (impliciterdignum lande habitiï eft: ma- gnum enim eft feiiem taeiturnum ede , cüm eaa;tasrïtadmodum garrula.-fbrtaf- fe maius, quod inter pocula, vbi non vno nomiue adloquendum homines prouoca- tur: dcnique quod Athenis, vrbe omniii loquaciflima- Itaqueolim di<fhim eft in nefcio quem>quiquamdiu filuit, tanidiu Hiagmts & grauis habitus eft.-Philofophus hic videi'i poterat, fi tacuiflêt. Pindarus Ifth miorü i. in Herodoti Thebani enco- mio , dicir- i\y.a.v ,xa\Ka.Kt k) to rttraTrec (JLSVOV tïuQvftlcLv f/.H^a pipn . Atq;fr- penumero tacuiffe nonparumgratU attu. lit. Idem in Nem.Od.f.;«e*Te atytZv tok hÓM-iiili <ropaTAT>v avSpanrav voiifax S&penumero filere nouijfe homini fapientif- fimum ett . Ad eundem omninö fenfum occurricex Plutaichoid.inquogloriacur vel in primis Ino Euripidea. nimirum fe fciretrty£v 76 Itttj «", >£ Ktywv ïv' ia- fahif. Vnde Ecclefiaftes j. Tempus, in- quit, eft tacendi,tempus item loquendi , ' Prins dixit, tacendi j quia veritas prins taccndodifcitur, & poftea loquendopra; dicacur. Plus enim quam ridiculum eft , id docere veile, quod nondum didiceris . Aquovitio diligemer dehortans Salomo.' Si eft tibi intetleiïusj nq ui i,reSponde proxi- mo:fin minus autem,fit manusfuper os tuit, ne capiaru in -uerbo indificiplinato,& con- fundaru- Ecclcf.f. Igitur Sic linguamfr&na reit* rationu habena, Ne te confundatfi verba fuperfiua firn dat. DignaprofecT:öiunr,vt animisnoftris per petuó inicribantur illa Philofophorum przcepta , quibus monemur , vt veloces quidem adaudiendum fïmus & accurati , flcad videndum quoq;: ad credendum ve rö tardi,ad iudicandum tardiores etiam, Verbant ad loquendum verö tardiffimi. Qiiia *latnt->. enim,vrPoeta nobilis dicebat, verba alata fuut & volantia, milla vtiqjarce reno.-ari ca potetunt. Non defiuam priüs, quam huc retulero pulcrum cenè Pythagoraj Sami j elogium,quod fcripcum reliquit A- puleiut t.Floridorum.quandoquidem de iilentij laudemihi verba facienri occurrar, quod aliquis ex veteribus longi ante dixs rat,nnUoscettèfbre fapieuria:fru(!tus,iiifï qui a radicibnsfilentiiproficifcantur. Sic igitur hic uoftcr ApuLTot ille docloribus |
|||||||
|
eruditus (Pythagoram inrelligeab AEgy pyth*lK
ptiis,ChaIdasis,PherecideSyro,Anaximan rtcurr>r dro Milefio.Epimenidc Cretenfi, aliisque ienti#^' multis edodhim ) tot tam que multiiu- gis comitibus difciplinarum totoorbe hau ftis.vir prxfertimingenioingenri, ac pro- feclo fupra caput hominis aiiimi augu- ftiot, primus philofophix nuncupatorSE creditor.nihil ptiusdifcipulosüiosdocuit quam tacere.-ptïmaq; apud eurn medira- tio fapienti futuro ljnguam omnemcocr,- cere:verbaque,qua: volantia poetaiappcl- 2Vg<*"' laiit,eavetbadetraétispinnis,uitranuirit .£8(,T*f' candeutium dentium premere- Prorfus, %pMt'r inquam, hqcerat primum fapientia: rudi- ji/yr^f' mentum,mcditarieoridifccre:Ioquitari de difccre:&c- Idem fuitlambliciPythago- rei prajceptum , yhóiysn; irpoTav aJhhti>\> Kpó.JH i Stotf iTrófJiivs;; linguam cobibe prei alt/s omnibus,ad Deorum exemplum . Idem fentic Hefiodus lib. i ipy- Thttvirnt Tiït $>iff<t,vpi{ iv axSrpónrots-il kpifot QtifaKtis, irKttSV S~iyó.(lS Kdt,7* p.l7pcv
htrne.
« S'l KAX.0V ffTtüK » Tttyjt Km ttvTot y.H- lingua bonum eximium eft homini,Jipau
ca loquatur,
Siq; madum conferuet, ineft tune mugnx ■venuslas.
Siprobris laceres, laeeraberis illicopeius. Idem : Paren, lingut maximus thcfaurus. Cuius léntentiam eleganter quidam ex- prefïït: Optimus efthominum lingua tbefaurus,0' ingens
Gratia, qu&parcis mijuratfingula verbis, Zeno Cittictis cüm vidiflètadolefcentcm multagarrie.item : Aures , ftiquit.unewi linguam defluxere:fnbmoncns adolefcen- tiseflè multa audire.loqui panca- Idem dicebat ob id binas habenius aures, os vni cum,vt pluraaudianuis , loqiiamnr pau- cidlma. Id quod Muretus fic reddidit: Vt nos pauca loqui ,plura autem audire moneret,
Linguam vnam, natura dunt dedit omni- bus aures. Sed ad id argumentum copiosè locuple- tandnni,confulto repetequaehabet doclif fimè congeftaPlutatch. commentatio De garrulitate , Sc traftatu delfide & Ofiri- Hcquo locodocec>quid olim Harpocra- tes
|
|||||||
|
Emblemata.».
|
||||||||||||||
|
7i"
|
||||||||||||||
|
res apiid Aigjrptios myfterij habuerit. femper efTetacendutn.mficumtacmirró-
Dc filentij vtilitare prarterea videGelliu rasnocet.ipfoSalornonedocente.Prouerb. |
||||||||||||||
|
Ub.ii.cap.io-Plin.j.cap. .&i8-cap. 6.
ï'toüctbium,Tutumfilentijpr&mium. At ne de filentioipfb iiimis verbofus firn, ia- «am filebo, vb' priushoc mum imprima. |
11 .Qui cufioüt osfuum, & lingu*mfu&,
cuftoditab anguftijs tmimamJuam. Et Proximus ttte Deo, quifcit ratione tM~ cercj. |
|||||||||||||
|
Non vulganda confilia
E M B I E M A XII.
|
||||||||||||||
|
T 1 M1N E quod c*co , obfcura & caligine monftrum
Gnofiacis clattjït D&dalus in latebrü , Depitium Roman* phalanx in prtïia gefiat,
Semiuirofa nitent figna fupetba bouc^j : Nosd monent, debet e Ducum fecre(4 latetc
Confilia: aucïori cognita techna nocet. COMMENTARII.
DEp» ngitvr fignum militare quodani feu rabernaculo collocata,ha(re-
Romanoi'tim.aqinla fcilicer.laurea- que iropoiïra , cuius ima pars prarpilara 'a>expai)fisalis, volauti lïinilisj in facello eft,& rerrannfixa. In.fdi ulaaurcniilla, E 4. imago
|
||||||||||||||
|
Andre^Alciati
|
||||||||||||||||
|
72
|
||||||||||||||||
|
dum ille 'm intimo & fecretiffimo labyrin
tho abditus perhibetur:itaducis cófiliiira lèmper elTetoccultiim.Haeclle. Hinc (a- piens Imperator Q^ Cxcilius Metellus Macedonicus,perciin<ftantibus Tribunis, quonam exercitum huc illue agitaret ? Si purarem.inquir, tunicam meam meorum confiliorum eflèconfciam, eam aóhmim exuerem , combureremq; Q^od argtitü refponfum extolliturenam a Crinitolib. i9-cap-7.EtAntigonus Macedonum Rex Philippofilio multis pra?fentibus interro ganti,ac dicenti: Q^iando caftra mouebi- rnus?Nihil aliud refpöndit, quam, Num metuis.ne folus tubam non audias ? No- tans adolefcentis imperitiam > qui de hoc patrem multis audienfibus percontare- tur,cum inbelJomaximè celanda fint con filia principum Hïc quidembelle dici putat Lipfius,fed vnde rufticulis illis Ro manis Minotaurus ,& fabella hasc iunotue rit.dubitat. Vnde veretur,ne non Mino- taurus.fed Taurus fuerit.robuftum acfe roxanimal.atq; aptum pugnK,& bellico- fis viris maxime congriuim, propter inge niuin dimicationem ample&ens.fparfa fl- quidem in altum areiia,eoq;ftimulo arde fceiisdciinperiocertat.cornilms in prociu ftu manentibus durii aduerfarius accin- (Sbusduello, vt expficat Simon Forcatu- lus lib.tf-de Gallorimp- & Plulof. De fi- gnis milirai'ibus pulehra habes.apud Ro- bertum Valtuiium de ra militari lib. 10. Ioan. Antonium Valtrinum- lib- 3. cap-P. de re militari Romanorum,& apud Gui- donem Pancirollum, eiusq; doAiffimtim fcholia(ten,& alios. 1JMINE quodc&co&c] Defcriptio pe
riphrafticalabyrinthi.in quo réciuiiisfuit Minotaurus.Eft au tern labyrinthus Ifido- ro lib.if.ci-pcrplcxum parietibtis xdift- cium . Ouidvo multiplex donuiSjCXca te- fta,& liniina flfxu ducY» «'"■ errorem variarum ambage viarS.
Virgilio , Lttbor ille domm,&inext;ica!>ili$ error .
Horunt quatuor cdebrantur itaconftru- öi,vt diltolueic eos nee vlla quidem fa:cu la poffint. Primus AEgyptius, m ctiius medio pro numero pra:refturarum 37. erant aulï.iuquibus AKgypti prsfefti fe- peliebantur. Via; erantlongéctortuofa;, Sc fubterraneas,qua:ad domos illas peifof fis cuniculis ducebaur.-cctcrum adeo intri cara;,
|
||||||||||||||||
|
imagoeft Minotauri, bouisniniirum hu-
inanafacie,promifIabarba prarditi. Hanc elegantem piifturam Dn. Pignorio debe- mus,i:i c?terisenim edicionibus omnibus, pro MiiiotauroCentaurus videturexpref lus , Si in ea vexilji fpecie , quam veteres rmfquam agnouiflè teftatur-Porre qui de jmagifie Minotauri plura vo!unt,ab!egau- turad Dialogos A.Auguvtini Archiepi- fcopiTarraconenfïs.qui Alciatum pra:ce- ptorem ita proximè premir, vt non fecun- d«»,fèd alter abi Ho fit-An veroin eadem asdiculacum aquila effigiebantur canera figna prifcis vfitata,vt Lup'i, Minotauri, Equi, Apriidubium me reddit locus Pli- r.ij,queni habetlib-10.cap-4.vbi aliquan- do aquilam folam exercitum comkatam, reliftisincaftriscajterisfignis, lego. Sed ha:c Tetpipyaf.Hxc Minotauri imago re- uocatmihi in memoriam nummum quë- dam,qiiemmihialiquar.do Bolzani often dit Generofus Dn. Marais Sitticus Baro a VVoIcKenftein &c qui intercajterosau reos,ai'genteos, aueos nummos (quorum ille antiquitatis amóre, tantum congeflit numerum , vt iuftum iumenti onusexa:- quare poflit) protulitquenda.cuius igno tum metallum.colore enim cuprum fmii latur, fed duricie etiam marmor vincere videtur: in hoc effigies apparetfemiequi > pedibus folum anterioribus,colloiubato > auriculisequinis, & facie humana,vti hic in Minotauro videre efblitteras in circum ferentia vetuftas exedit Q^uenam hajcfit figura,ego anceps, lubens alios audiam . Quoad epigraphen,hancgeueraliorem een fet SaniftiiiSjquam pro Emblematis ienfu: Nam dicédum fasr3Z,Nonvulganda con- Jilia ducum, Sed nodnmin fcitpo . Dbsv-mptvm videtur hoc Em-
blema ex Iib-i i.Sexti Pompei Fefti,dicT:io ne Minotaurus,cuius hase funt verba:Mi- notauri effigies inter figna militariaeft , quoniam non minus occuIt3 eflè debent coufiliaducum , quam Klit domicilium eins, labyrinthus . Minotaurus putatur «flfègenitus, cim Pafiphae Minois regis Txor dicitur concubuilfe ciim Tauro.Sed affirmant alüTaurum fuiflè nomenadul- teri. Idem & ex Vegeti03.de ie militari, cap.é-haberi poteft:Tutim"rnum,inqiiit il le.ia expeditionibus crediturfacienda ne- fciri. Ob hoc vetcies Minotauri fignum in tegionibus habueriint: vt quemadmo- |
||||||||||||||||
|
Lipstf '"
ieciurf |
||||||||||||||||
|
iH'
Latf*
tbtti
|
||||||||||||||||
|
ii.
Tons ~Em-
ilematis. |
||||||||||||||||
|
mr
ftif'
|
||||||||||||||||
|
Emblemata-j. 73
|
|||||||
|
«at*,vt quihasiiigrefliiseflèt, inexplica-
bilierroreduceretur, Si exitum inuenire «equiret.Ideoq; laby rinthum appdiabat. Portam habebat ex Pario marmore can- didiflimo FeiTus iani eundo ctim quis ad viarum fiiiem perueniilèt, deferebatur ad porticum columnis de Porphyrite la- pide coiifpicuam.qnx nonagenisgradibus afceiidebatur.lndeperueniebaturinaulam fiue ca;naculum marrooreunij pulcherri- Biis fimulacris& ftatuis ornatnm : fed & vic_ feu meattis illi erantmarmorei,aut la- pide policoforiiicibus tecri.quedam ctiam fores adapei'ta: emfniodi edebant- fpnum , ac (itonitrti intus terribileexifteret.Coiv cigua huk labyriutho erat pyramis am- pla,latitudinequaqua verfum quatuoriu gera foliobtinens,altitiidine ofto : in qua p Rexüle, qui labyrinthuni iftum fecerat,
r>tkns. erat fepultus.Hinc vtiq; fumpfit D^dalus
exemplar alterius labyrinthi, quemfecit
in Creta,fed centefimam tantum portionc
In », eius imitatus.vt Herodotus, Plinins,&a-
**««. |jj [xadideje.Tertiusfuitin Lemno. Quar *'«'e«j, turn Porfena Hetrurie. Rex fepulchricaü fa fibi fecit.Gallica magnificentiaexterno rum Regum vanitatem longè fuperante. Moles fuit fub vrbe Clufio.Iapide quadra to,è quo fine lini glomere exitus non da^ batur.Pyramidum in eo fitarum altitudi- nem M-Varronem puduit adijcere, fafti- giatum opus alias defcribentem,& in fum mo orbem anieü,exquoexcepta cathenu- ]is tintinnabula vento agitata Jonge foni- tns refeiebant. Delabyrinthis plu ra vide apud Plin-Iib. 10.C.4.& lib.36.cap.13 Ifi- dorum lib 1 f.cap.i.Chaifaiieuni in cata- logo gloria: mundi,part. n. confid. 7/. u. Pomp.Melam lib.de fitu orb. i.c.9.
f "'"tixu Mc?ifimm] Minotaurum intcllige, q«i
fuit filius Pafiphaes.filia; Solis.vxoris Mi- nois regis Cretenfis.Ea fiquidem in nefan-
dum amorem tauri delapfa fuit, adeoque exarfit.vt pateretur fe incluJi lignea: vac ca:,quo tauroillo potiretur. Ex quocon- cepir, & genuit hotribile monftrum , for- niani habeus partim hominis.partim tau- ti,Venen1; monimentanefandxMinos au tem Rex volens monftrum illud Minotau tier oculishomintim occultare, Uxdalii iuflltlabyrinthum extmere, a:dificiumob fcurum,&inextricabilibiiserroribus clau fiinijin quo Minotaurum abfeondit. Hi- ftoriam lefetunt Hygiii.Fab.4?-Pa]fphat. |
lib i.fabnlof.narrat.Oui'J' 8.Metani.V;r-
gil.ó.AEneid. Diodot. lib S■ Ouid.i. De arte . D&dalus ecclufit coceftum feminc matru, Semibouemq; "virityfemivirumq; bouê.
Phuarcluisin vita Thefei aflèrit, exPafi- phaes & Tauri, c^duxerat Regis Minois, adtilrerio conceptum fuiflfe Minotaurum. Monftraautem vocantur errores nature,. Moftram. Facit enim cafus enortm in natura: fïcuc fortuna parirerroiein in homine: vt cum bonus ahoqui G rammaticus,tameii barba rifmum vel ïblcecifnium loquendo teme- rèfacit. Phyikimonftra vocantea corpo- ra naturalia,que; non habentiuftum fitum membrorunijiieqj confuetam natura: pro portionem partium . Gnofiamlatebru] Inclaufo & obfeuro
carcere labyrinthi Cretenfis. Gnol'us.fuie Gnofut. Cnofus,feu Cnofllis, vrbseft Cretaiinlii- le,,olim Cerathusdida.nunc Candiajquo dam Minois regia- Vnde Gnofus,Gnofius, & Gnofiacus, adieftiua. D&dahts\ Dgdalus (vtex Chronicis Eu D&daltu^
febij difcitur) tempore GedeonisHebre_o- rum ducisclaruit.Athenieniïs fuit.Mitio- nis filius, faber ingeniofiffimus , cuiusin- uenta plurimanaiiat Plin.üb. 7.cap- $6- Vifus eft is fïmulacrafecifiè fefe mouétia. Labyrinthum in Cretafecit,inquem poft occifum a Thefeo Minotaurum,vna cum Icarofilioinclufuseft: vnde cum aufugif- fet , propter uifcrutabilem fugam (vc ait Pal?phatus ) pennis auolafle exiftimatus eft-De quo plura infra . Romana.lPhalanx] Excrcitns Roma-
nus. <bóha,y£, agmen militaie^quo Mace- phalar, dones vtebantur> vt legione Romani. Li- uius appellat cuneum & aciem militarem, connexione atq; teftudine quadrata mili- tum . Continebat phalanx ofto millia ar- matorum. Verba QXurtijcMacedones Phalanges vocant peditum ftabile agmen, vbi vir vko,armisarmaconferta fuiH.Idc lib.j.Alexanderphalagem.qua nihil apud Macedonas validius erat, in froute confti- tuit.Non ignorandum , veteres lignis co- rynisq; id eftjclauis depiignare confueuif fe, qu? ratio militum phalangibus nonii- nis caufam prfftui/Tecreditur , fiquidem ligna vocantur phalangia.Argumeuto eft, quod ex materia compaclas fubftruftio- nes ctiam phaUngas vocitamus:& quena- uibiisfubijciuutur hermata,id eft,fnfte'i- tacula,
|
||||||
|
Andreffi Alciati
|
||||||||||||||||||||||||||
|
74
|
||||||||||||||||||||||||||
|
nifeftat.quidnam fibi veïit Antor.nimiriï priridf
quod nou minus occultacflè debeant con- csfilitli filia Ducum & Principum , quamfuerit CHlpjtd*" olim domicilium Minotauri labyriiuhus: idque vel maxime in bellicis expeditioni- bus oblèruari debet. Yc eiiim momenti plurimum ad viftorfam habet taciturni* tas , ita fcjpenumcro ingentes adfertca- lamitates lingu? imempcrantia. Dion au- ctor eft.Tiberium Cdareni.cuno aliquatv- do apudeum quifpiam perc5tarecur,quid cauf? eflèt, cur fua confilia minimè com- mitteretii$,quibiis tutó fiderepoterat.re fpondiflè:Auc nulli, aut pauciscognicum eflè oportcre Principis confilium . Hinc feftiue.vt omnia.Plautus inMilitc: Nam bene confultum , inconfultum efl,fi inimicufit "vfui:
Neq; poteft,qKin,fe id inimicts v/ui efi, ob- fit mihi.
Nam bonum ciïfilium furrifiturfipijjiml-, Si minm cum cura auttatalogo Icquendi leftum idefï:
G^uippefirefciuerint inimici confdiü tuü, Tuopte tibi confdio eecludunt linguam,& conBringunt mantts.
Atq; eadem, qu& Mts voluifli facere ,fa- ciunttibi.
Siquidem reuelata&aperra confilia , non modo Rempub.toram,fcd & ipftim hand raro proditorem pefliindabunt.Hoc enim modo iufiurandum illudiiiearcana panrlc ret,violans»facilè üioipfüis indicio,& pio priis peribit armis. Nonitaq; temere hi, quiarduis negotiis pr?funf,aninii confuN tationes, neqj intimis etiam amicis com- mittere debent . Etenim a<j(j.^Kos\tpiv i?i%pif[/.ei. . Confultorres efl facra-.yioni- de non cuiuis communicanda PJutarch. trtpi ToKw^pety/jiaa-ovMf e! t« t«V /J-H^i VaV KCUUL (tITKVTtf, WpO&V&Ki&KKO*/ 7»t
yVGxrtat icturic. Qui potentiorum ma-
la inquiruiit,f?pèantè feipfospefliuidant, quailv cognoueriut quod quxrebauc Et- enim quifolis radios, & fplendorem om- nibus apertum diffuiumcjueiioluntintuc ri, fed ad ipftim fblem conuertunt oculo- rumacicm, exc?cantur-Itaqj Philippides Comicus,cum LyfïmachusipG dixiflèt,fe phiUft'', veile de fuisaliquid rebus impartiri.-Qtnd £es Co11'!, vis (inqnit) o Rex,modó ne quidpiam ar ctis ff cani-Qufenim fuauiflïma& vifti pulcher j«fiinf' rimaRegcs habent.ca libcrè ortentari vo- êfjutft' lunt,vtiplendida coiiuiiiia, opes.nmnifi- centiam : |
||||||||||||||||||||||||||
|
racula.dicuntur [cent phalangia.Inde f'or-
fhalanx fan phalangia nuneupata, qua: è trabibus ntiimal. telas contexuntianimal eft (imilc aianeo, dcqiio Ccelius Rhodig.lib-7.cap.16.hanc narrat fabellam . Scribunt Gr?ci,fiii(Teui Attica Phalangaquédam,cui fbret Arach- ne foror:cum vero ab Minerua hoplom» chiam perdidiciflèt Phalanx,& tel?artifi- ciuni A rachne,matrimonio Ce inuicem ob- ftrinxere;indignata Dea , in reptile gemis ■vtrumqs deformauit, quod afoetu deuo- |
||||||||||||||||||||||||||
|
Pbalanx
'tnterno- éittm. |
||||||||||||||||||||||||||
|
retur fuo. Ad digitos quin etiam vocem
liane reuocat Ariftoteles:Nain qua flexus |
||||||||||||||||||||||||||
|
coiiftat,condylus(inqnit) appellatur;qtisi
non fle&irur, phalanx Semiviroq; boue] Alludit ad illud car-
men Ouidii,quodfupra retulimusexz. Artis : Semibouemq; virum,femivirumq; bouem.
Qui quidcm verficulus ex il lis cft , quos Ouidij ar amici Ouidii ex ipfius operibus fublatos |
||||||||||||||||||||||||||
|
lutta.
|
volebant . Qua de reextant verba Senec?
|
|||||||||||||||||||||||||
|
i.DecIamat.hbin huric modum.-Rogacus
liquando ab amicis fuis, tt tolleret tres verfus,petiuit inuicem,vr rresexciperet, in quos illis nihil liceret. Confcripiêrunt illi quos colli vell«nt fecretö.hic quos tu- ros eflè veller: in vtrifque codici'lis iidem verfuseranr.Ex quibusprimum ftiiflènar iabar Albüiouanus Pedo , qui interarbi- tros fuit : Semibouemq; virum,femivirttmq-} bouem,
Sècundum . 'Egelidjtm Boream,egelidumq; Notum.
Exq'.ioapparetfumnii ingenii vironon in dicium defuiflèad compeïcendam licentia caiminum iuonim,fedanimum.Aiebatiu terim decentiorem eflèfaciem, in quaali- quis njuiis eflèt. H?c Seneca. Signafuperba] militaria figna , confpi-
cua.inalcum erefta . Auciori cognita techno, nocei] Confi-
Jium ducis de re dubia vel periculola fï de tegatur ante tempus.nocet ei, qui detexe- |
||||||||||||||||||||||||||
|
Techn*.
|
rit. ttyj», ars,amficiiim;aIiquandopro
|
|||||||||||||||||||||||||
|
dolo,a(hitia,impoftura,cauillatione,frau-
de artificiofa, offucia (vtinqtiit Plautiis) quemadmodum Ars, apud Latinos,qualc eft illud Me ars deluditurarte . Vfunttir & LatiniGr^cadiftione.Teiem.in Ëumi- , eho : Tamfcio hanc technam a ^armeno- neprofeBam, quam me uiuere- Et in Pro- ticrb. Technam hanc in tefiruxifli IV. Epicraphs Emblematis fatisma |
||||||||||||||||||||||||||
|
Emblematic.
|
||||||||||||||||||||
|
?r
|
||||||||||||||||||||
|
centiam: fi qaii aucem fit arcani, id qui-
dem non eftmouendum,neqj vel minimvt
atcingcndum.&c.NotaefthiftoriadeFul-
nio,cuipefltrnèceflït,quóuarcaiuim Prin
cipis Augufti O&auii crcdere vxorinon
dnbitaflèt. Nam
■A-tfli gratl* nullm retegitfecreta periclo,
Voemineo,cum fitgarritla lingtta, gregi,
Nos Germani fic efferimus: Willjlu -vvot -verfchvvigen hitben, So thue es deinem vveibefagen .
Dm bleibt bef tbr alfo ver/Moffen, Als zivaffer in einfib gegoffen .
Scribic O,- Curti11slib-4.de Alexandri re- bus geftis, Periarum morem eflê,vc arca- na regum mira fide celent: vt non metiis, neqj fpes vocemeliciat.qua prodauturoc Clilra:vetus enim difciplma Regum filen- tuim vitc^ periculo fanxerat. Linguam gra- uiuscaftigari,quam vlhim probrum : nee magiiam rem fuftineri poflèputant abeo, cui cacere graue fit, quod homini facilli- nium natura efle voluerit: he,c ille . Huc reponenda verba Caflïqdori ex formula Notariomm.Iibro fexto Variatum; Nou dubiumeft,ait, omarefubieiftos Priucipis fècreturo, durr.nullis sftimanturnecefla- ria poflê committi.nifi qui fucrint fide ma gna folidari . Publicum eft quidem omne quod agimus:fedmultanon fuut ante fcié da.nificum fueriut Dcoauxiliante perfe- c"ia;quc. tafito plus debent occuli, quanto amplius defiderantu r agnafei,Regis c'on- filium folosdecec fciregrauiffimos. Imi- rari debentarmaiia,que continent monu- menta chartarum , vt quando ab ipfis ali- qua inftruiftioqu?ritur, tuncloquantur. Terumautem dilfimulare debent, quafi fcientes nefciant. Nam folicitis inquifitö ribus fepè & vultu proditur quod tace- nir.&c- Leoiniperator,lib.DebelJicoap- paratu : In rebus (ait) occultis & abditis fideles adhibetibi & temperantes viros, & taciturnos,& qui in fuanon aliorum pote ftate fintjCtim fecret^ res ift^.vt fecretio- r« fiantj minimè ad cognofcendum mul- t'tudine indigent.Ono&nder lib-Deopti- "lo Iinperatore, ca.Deconfiliisnoneuul- gandis.fcribit; Stulti incoufideratiq; eflê, temere in uulgus cófiliü promere,&mul titudini arcanü intern peftiuè committere. Improbin.& qui de Repub.malè fentiüt, ««wfniodi obferuat occafiones:quas nafti, 'n hoftes cófeftim tiasfugiunti cü nuucifi |
||||||||||||||||||||
|
allatun, vilde fibihonores & prajmiacoii
fequi polfc rentur- Necfuit vnquam vi- lus exercitus , de qiio pletasqj ob caufas turn liberijtum ferui in hoftes haud cómi grent:vbi prajfertim arcanü aliquod atq; ierium tra&ari fentiunrjTel conferédima num & prejiandi tcpusadueiitare animad uertuiit.He.c ferei]le.C?teiü acerbacertè lex fuifolim apud AEgpyiios,qua iubeba SeuerA-> turijs abfeindilinguam, qui Reipubl.ar- Mgyftio- cana, qux tefta eflê oporceret, alicui de- rum lex. texillênt, vt retulit Diodor- Sicnlus. Lau dabilefuit inftimtum nMionim , quoob- (eruabatur, vt ft quisde Rep- quidpiam fcirei rumore, aliove modo,id ad magi- ftratutii deferrctantea.iieve cum aüp quo quam communicaret, ne indepublicis re bus detrimenti aliquid importaretur . Magiftratus qua: acccpiflèt, vel occnlta- ret, fiita videretur, vel multitudini pro- deret, Eam ob rem Athenis, cüm hofpes veniflfet in officinam touforis, narrare co»- pit vidos eilè Atheiiienfesin Sicilia : ton. forftatimad magiftratum renunciauit: hofpes, quia non £»tisconftante:affirma- ret> ve! quia vrbem totam eo rumore per turbaflèc , vinétus.tortusqueeft , donec certiote nuncio de vero coiiftitiflTet. Rcuc ra mul tum refert in rebus tam magni mo nienti non temere fpargi rumores faifos, vel parum veri fimiles : vnde ex fumma profu iaquela:titia moeror accrbiflmuis, fummaqiiecontternatio; aut contra , ex moerore lxtitia nimia & immoderata;quo nihil vel corporum valetudini, vel publi- ca; fecuritati perniciofius . Referrem exemplum Val. Maximi de Publio Va- tieno, fed obuium eft cuique, lib. i .cap.8. cui etiam atgumeuto belle cóuenit,quod idem fcribitinitio üb.z. Valerius.- fingula enim exfetibere nou vacat. Interea ta- rnen nonprxtermittam, quod habet Am mian. Marcellin. ii, apud Perfas nemi- nem confiliorum fuiflè confeium , prater optimates taciturnos & fidos, apudquos filentij quoque mimen coleretur. Vide Vegetium De re militari cap. 6. lib. }. Frontin. Stratagem. lib-1- cap. i. H.-ec cüm eflèm commciitatus , illud i te rum fuccurrit ex Platonis Thcage: Coufilium Cofdium rem ejje facram . id eft : o-ü/Z/SkAok /e- resfacm fQV Aveu ypn{/.a. ■ Cui conucnit, quod efFertur c Menandri yra(jicu{ : hpov «A« iïasifiv >i avpZwhi*'. Reperitur & in Xenc-
|
||||||||||||||||||||
|
l* «f-
|
||||||||||||||||||||
|
*"l»l
%
|
||||||||||||||||||||
|
Prin
ar- |
||||||||||||||||||||
|
"«m.
|
||||||||||||||||||||
|
%
|
%do.
|
|||||||||||||||||||
|
Andrea: Alciati.
|
|||||||||||||||||
|
76
|
|||||||||||||||||
|
grippa: feruus.CIemeni nomïne, qui Au*
gulti auditamorte, fefe pro domino gef- iitjvarioque apud mtihos rumore fparfo. Agrippa: uomeu mentitus ) is vindus ad Tiberium dolotrahicur > & percontanti Imperatori; quomodo Agrippa fadusef- fet i fertur reipondirtè: quomodo tu Cx- far.Vtcderec iocios fubiginon potuit.nec Tiberiusdeeo fupplicmm fumere palam auftis, in fecreta palacij parte iiifttt interfi- ci, corpusqj dam auferri. Anacliarfts in |
|||||||||||||||||
|
Xeuophonte, « Myofitv» hpèL <?uy./2i>vkii.
Ad lociipletandum veró pulcherrimura thema de non vnlgandis principumarca ïiis.fuccurriit ex Corn.Tacitoloci duoin fignes : Primus eft initio ferè Annaliara , vbi de nono Tiberij principatu agic,cuius tacico iiiiTu cxCus eft Pofthumus Agrip- pa,centurionis cuiufdam minifterioüiun- ciaiuienimcenturioni,vt mos militiai.fa- dtum elfequod impera(Iêc,neq> imperallè fe(è,& rationem fadi reddendam apud Se natum refpondir. Quod poitquam Sal- Arcana Ulft'"s Crifpus particeps (ècretorum com domitf Per'c mctuens ne rcus fubdcrerur , iuxra Jmperato Pe»culofo , fida feu vera proineret, rao- rtsnon de m"t Liuiam, nearcanadonuts,neconfilia t'tenda . air|icou,ni > minifteria militum vulgaren- * " tur, nèveTiberius vim principauis relol- uerer, cundaad Senacum vocando : eam
conditionem cfte impcrandi, vt non aliter ratio conftet,qiiam ft vni reddatur Sed &lib.i.vbide fiditio Agrippa (is erat A- |
|||||||||||||||||
|
Ant'*
|
|||||||||||||||||
|
conuiuio apud Soloneni confopitus ita de ~ (
cubtierat, vt finiitra comprimi pudenda * vidcrentur.os autem dextra , quod fraeno valenciore indigere linguam opinaretur. Rede vtiq; quando non facile tot recen- fueris homines, qui Veneris intemperatja calamitates fibi cóntraxerint, quot ciuita- tes principatusq; arcaiiorumdefolaritenu ciatio. Quapropter loco conclufionis efto, ïilentium omnino feruandum in confilio, quod vim habere vis aut vfum . |
|||||||||||||||||
|
_■ '■■
|
|||||||||||||||||
|
Nee quasftioni quidem cedendutn^.
EMBLEMA XIII.
|
|||||||||||||||||
|
■Emblemata^.
f^ F.CROPIA efficiam quant cernü in arce Le<tnamt
Harmodij \an nefcis bofpes 1) amica f uit.
Sic animum placuit monBrare viraginü acrem More f er x, nomen vel quia tale tulit.
Slwdfidibus contorta > fuo non prodidit vllttm Indicio, elinguem reddidit Iphicrates.
COMMENTA Ril.
LTAec quoq, figul'ainduftri? Pigno quitur. Lactantium Firmianum lib.r. de
|
|||||||||||
|
rij debetur» quam fanè nonpofllim
non cuaxmroperè probare Stat enivn lea;- la ere&a in arce feu ttirricula, elinguisjfu Praquam nochia, Atheniendum iniïgue» depicra ceinitur,ad defignandum, Athenié filim opus eflè. Hoc itaq; polïtu cxpri- 'iiitur primtim ftatua in fuo fitu; apparet deinde in leonina fpecie fexusdiuer(Itas,& l'«gu;edefei5his:qua?fli)gula anteain leeua {j luadrupede & prooa nó itaerarcöfpicua. *%é/ Pe r i T v M hoc totum eft ex PIu- J0S- eft,de ioquacitate . Pulchrum, ii>quit,&
Eeaïna fonitudinis habet mumis Ea erat ttleretrix Harmodio& Ariftogitoni fami- liaris. Erat & coniiu3tiouis aduerfus ty- tamioscoii(cia,& fpem conceperat.vcfce- lïiiia.rem cafaram feliciter: biberat enim eX communi Cupidinis cratere, atque ar- 8'jseinfdéDei initiata, myfteriorum erat cünfcia . Verüm vbi de illis fupplicium ui.ïiptum eft.ad quasftioues vocata.fateri- ^Ue iulfa , imllum ex reliquis conuiratis Prodidit,fed forti animo fuit, referens em *°s ülos nihil feindigmim palFiirös.qui il- 'ani düexerant. Athenienfes atnem encam febraeanses le.rnam .elinguem in veftibulis 'reis coiiftitueruDt: vt fbrtè animal indi- caret inaiiflam animi fortitudinem:quöd ■*''i,- Ve'° 'lnS113 carcKtyfilentij fidem oftende HitSy iet. Euïebij verba,qua; in Latiniscodici- bus haben:ur,fic fe habenr:Armonius, in- T'itille, & Ariftogiton Hipparchum ty- J'aimum iiuerfecerunt,& Lemna meretrix arnica eorum cüm torrnentis cogeretur , Vt focios proderet,linguam fuam mordi- clisamputauit.Ha;cille. Sed vides multa fotruptè legi, nee fokim in Eufebio, fed iiinuiltis alijs aliter Ieguntur ha:c nomi- 1]a)& hiftoria diuerfe narratiu. Qu_am (ï |
|||||||||||
|
falfa relig'Cap. 20. qui omnia confiindit.
Arrianuni Iib.-j.de rebus geftis Alexadri. Stephannm Nigrum,de nimio vita: luxu. Alex.ab Alexandrolib. 1. cap.j.Boccatiiï de claris inulicribus.cap 48.Petrum Cri- nitum , de honeftadifcip.iibi?-cap.8.Au- Ium Gelliun1.lib.9- cap. .2..&lib.17.cn. Paiifan.iirAt'ricis./Uhenaeum Dipnofoph. ij.cap.i+.PIiniuin liby.Qap.zj.idemque prolixius Üb.34 cap.8 Ariftot.lib.i.Rhe- tor.ad Theodeft. cap.41. & 44. Sed ne i« ius vocer ab illis,qui librorum fupellecti- li non adeo fuut inftru&i, hanc hiftoriam paulo alrius exThucydide,c!arim~mo di- ligentiilïaioq; fcriptore peramus . Is igi- Hiftoria tur lib.6 iic au: Qjram ego rem pluribus Harmo- commemorando olteidam.nec aüos Grce- dij& Ari cosjiieq; Athenieufes ipfos de fuis tyran- ftogttcnu nis.aut de regefta aliquidcompertum lo ex Thucf qui. Etenim cum Piiiftratusieuio ui ty- dide_j. rannidedccefiïlèt.non Hipparchus, vtple riq;opinantur,fëd Hippias, qui erat natu maximus,obtimiit principatum. Eratau- tem Harmodius quidam floie a:tatiscou fpicuus,quem Ariftogiton,media; inter ei ues coiiditionis vir.adamabat.habebatqj Is Harmodius ab Hipparcho Pififtrati filio appellatus de ftupro,non modo non expu gnatus eft , fed etiani quetelam ad Arifto-» gitouem detidit.Hicamatorio doioreaffe cirus.extiiTiefcensq; Hippatchi potétiairij 11e vi adolefcentem fibi auferret, protinus infldias tenditad deftruendam pro fua fa- cultate tyrannidem . Inrerea Hipparchus. cum rurfus folücitando Harmodium ni- hilo magisinduceret, ftatuerat tarnen vi nihil agere,fed in loco aliquoocculto-Cül neq; ficquidem proficeret ,accingebat Cs ad eum contumeliaprofeqnendum.Soro- rem Harmodij puellam nunciatam veni- |
|||||||||||
|
Wo p re>adeas Eilium Gyraldum Dia rein pompa quadam ad geftandum caut-
6" oetarum 3. Cum de Hipparcho lo- ftrum.per fuos a miuifteriofuhmouit.di- |
|||||||||||
|
centes.
|
|||||||||||
|
AndreceAlciati.
|
|||||||||||||||||||||||
|
78
|
|||||||||||||||||||||||
|
centes.non permittere idmagiftratti, quia &couftantiores in torHientisquibiifcum-
uidignaeflcc. Quod a;giè ferens Harmo- qiieperferendisChriftian$perfiiafionisno
diiis,& ob eum iTiultó aegriiis Ariftogitö, mine : quandoquideiu leui adeó de caufa
comparauerunt omnia,qu£ ad confpiratio reperra: raulieres efTent,qua:tamfortiaiu
nero pertinebant : operiebautur tarnenfe- mo pro amicorum falute ac fama non mo
fta,qua;dicuutiu' magna Panathen;a,quo döcruciatusintolerabiles parui feciffent,
|
|||||||||||||||||||||||
|
rmathe-
|
|||||||||||||||||||||||
|
fed & fpontanexmorti fefc dedi(Ièiit.Hc.c
enimipfa,carnifice iam defeflb, poftremö linguam fuam commeftam in facicm ty- ranni faniientis expuit, vt expueret & vo- cern,ne coniuratos proderet,fietiam vicla voluülèt, aic idem Tertullianns . Addic Gellius, in honorem Harmodij & Ariftq- gitonis a ciuibtis publico decreto fancitu fuiflè, vt nemo vnquam ipforum nomine a\ vocaretur. Vide Proueibium, Harmodij &*' J' canTilena. Eadem in tormentis paiien.tia, tf « vel pertinacia potiiis, prodita memoria: U** fuit de quodam, qui Ptincipem Gonzaga prodituruserat, & in hoftium manus tra- diturus.quam hiftoriam petas liectex Car dani 8.cap.4o.Derenim varietatc.Exem- plapermulta eadem pene fuut apud Va- ler.Max.lib.J.cap.j.idemq; omnino Plu- tarch.in vita Hyperidis Rhetoris. Hifto- riade Lercna contigit Athenis (vtex Chro nicis Eufebij elicitur) quo tempore apud Romanos Tarquinius Superbus regnabat, Olympiade éj. . CZCROl'IA »'»*r«]ideft,Athenienii, 1 ty
|
|||||||||||||||||||||||
|
tantum dieextra fufpicionem erat eines
eos, qui ponipam mififlent, inarmisfre- quentcs eflTe : & debebantipfiquidem ag- gtedi,opitu!ari au tem fine moraij,qui in- ter haftatoserant.Fucrunt autem non mul ticoniuratijoccultanda; leigratia: & quia fpeiabaiiteos etiam.qui confeij non eflent, qnamlibet paucis facinus audentibus; ta- rnen ex repen tina re, eum arma haberét, libenter fe ipfos pariter in libertatem aiTer turos.Vbi dies feftus adneiiït,Hippiasex- teriusinloco,qui Ceramicus dicmu,cum haftatis exotnabat,quemadmodum opor- tebat fingiilain pompa procedere. Harmo dius au tem atque Ariftogiton ciim fum- ptisiam pugionibtis ad opus prodijflènt, confpicieiuesquendam de coiiiuratis.cum Hippiafamiliariter loquentcm, extimue- runcarbitrati rem palam fadtam eilè,ran. tumq; non fe iam comprehenfum iri.Ita- que eum,a quo fuerant dolore affedi, & per quem omui ftatu peticlitabantur, vo- lueriït primum vlcilci.fi poflènt;atq;quo eranc habitu vadentes intioeunt portas , nactiq; Hipparclium inloco,qui vocatur Leocorium,ftatim adoriuntur inconfultè, ac per iracundiam,prsecipuè alterobama- fuim.aker ob dedecus,feriunt,occiduiitq; Et Ariftogiton quidem haftatosa piinci- piodeuitauitjverum concuriumultitiidi nis pofteacomprehenfusnonleuirermiil- tatuseft. Harmodius autem è veftigioil- lic occubuit. Hax Tluicydides'; kd de Learna nulla mentio.Fuitautem illa fcor- tum Harmodij & Anftogitonis,qu£,cuni conatus de tollendaPififtratidarun) tyran nide fucceflu caruifFer.capfa fuit, & torta tes.njt.tne fidiculis , vt confilia iuuenum proderet: ritricufct fed crnciatibiis , quanqiiam grauiffirnis, titntiain nouceffit.-quinin his poll multos ci'ucia- tormïtis. ttis,animam exhalauit Earo ob rem Athe- nis, vt bonoiei haberetur (non tarnen tan- quam fcorto) animal nominis eins ereiftü fuit, & vetitum in opete Imguam addi ab artifice > vt honoris cauia intelügeretnr . Exempluai Koe conftantiffima: mulieris adfert Tertullian.& in Apologetico,& ad Marryrcs: quö noftri fierent animofiores, |
|||||||||||||||||||||||
|
a Cecrope fic dióta, vti fupra memorani- JKjt
mus ex Plinio. In Atheuarum acropoli; fic Jtfi1 |
|||||||||||||||||||||||
|
enim dicebatur arx Athenarum,dequa He rnfi'
liodorus libriim fcripfit. Tradit quoque Paufauias in Acropoli,qu?olim dicebatur Polis.fimulacrum fuiilê Mineruje,quod è ccelo delapfum tenet fama Propendebat lychnusaureusjCallimachi opus, qui fe- mei olco plenus, etiamfiinterdiu noltuq; luceret,nunquamdeficiebat. Lino Carpa- fioconftabat ellychniii,(iue fl/>v«AA/V>qui iguibus non abfiimitur. Effiiïam] Exprcflam arreftatuam.
An nefcu, bofpest] Speétator , fi fortè
peregrinusignoratione re rum Atticariim |
|||||||||||||||||||||||
|
iabores.
|
r
|
||||||||||||||||||||||
|
Amicafuit] tTcuptt, fêu merctrix.Ami
cus, res honefta eft.fignificatq; eum,cum quo veraamicitiaiundti fiimus ; curn ta- rnen amica,quandoad virum refertur,in- honeftares fit:vth?ceft meaamica.ideft, conciibiiiajego verö eius non ftim aniicus, féd amator. Animum acrem ] (/.tyahó-^vyov 5«-
(AtV.
|
|||||||||||||||||||||||
|
o
|
|||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
79
|
||||||||||||||||||||||||||
|
fxiv, fortem,ere<ftum,Virg.8. AEneii.
Aut acrêdubites in prdiapofcere Tttrnü. 1'lacuit] Verbum Iuris , quoplebifci-
turn intelligit Viraginu] Virago dvTicLvHpa, vel #e-
o'p/V.Symmachus ; *vt» KKtiSiiftTau dv- Jpit, oTt SK T?<iv<tpo( iKntpij» cl'jth. hoc *&:Vocabiturb&c virago,quia exvirofum pta eft.Onid- i-Metam- Ktic vbiperttenit bello metuenda virago. de Vallade loquens,qua; virili fit animo & virtute. Et Martian. Capella lib.é.de cadé: Cdfultutj-j virumpr&fis, hmc dicïa -virago. Aufon-epigr.i. -___ThrejJ&q; viraginu arma retraBat.
ficappellatur Iwturna iz.Aïiieid.
Morefer£\ Leaena;, quas pro fymbolo
fbrtitudaiis & inuicti animi vfurpatur:vi dePierium Hieroglyph-lib.i. Nomen vel quia tale] quod mulieri
huic Lexiix nomen failïèt. ~Sidibiu contorta] Fidcs, pluraliter, &
Fidictila: tormenti genus, quo a tortorc fontes funibus alligatis a tergo manibus torquétur.A Grscisdicitur t3-yaivi3-fj.it, Itahcè,/^ cerda. Suntigitur fïdicul? chor dula»,non etiam vngula:,vtputat Ifidorus 3.Etyni.cap,i7.quolocofcribit, vngolas didtaSiquodeffodiant.'hae& fidicula:, quia his rei in equuleo totquëtur.vt fides inue niatiu.At Val-Maxim-lib.j.capit.De pa- 'Jentia.apertè oftendit, iidiculas eflê funi- culos feu chordulas; Rupit verbera, ait, fidiculas laxauit, ïbluitequuleü.- Sueton. '» Caligula cap.3 3-Q>u'n& fubinde iacla batexquificurum femel fidiculis de Cefo fi'a fua,cur eani tantpperè amarct. Idem "> Tyberio refettjeum Imperatorem exco gitaflè genus tormeuti,vtrepentè vcretris deügatiSjfidicularum fimul.vrinxque tor- Hiento homines diftenderet. De his Seneca üb. 3.Deira.cap.3,Apparattisqueillï red- déduseft fuus,equulei,& fidiculx&erga ^nla.Ammian.Marcell.lib.19. Inteudun- flr equu!ei,expediütur pondera plumbea cum fidiculis Sc verbcribus, &c. f» i. C Theodof-De qtiasftionib.Nullas omninó °b fidiciilas perferendasinconfultisac ne- '«ientibus nobis, &C&1. i. eod.Decurio- Bes fiue ob alienum, fitte ob fnutn debitii **ortes omninó earum volumus cfle p^na ,nöx, quas fidiciüa; & torment* confti- tu-Ut.Extat in iure meutioeqtiulei.vngula «urn, fcufidicularum. L 4- C «1 leg. lul. |
||||||||||||||||||||||||||
|
mai.l-iï. Cde quasftionib- 1.8. C. de ma»
lef.Sc Mathem.Curtiusin 6.de Alexandri geftis, Philotam ait poft fidiculas lampadi bus ardeiuibus tortum fuilTe, Difcrepat ab hac fententia, & cum Ifidorofeiuit Ca: far Baronius, in Martyrologio Romano, zilanuarij.quem vide.vbi pluradeequu leo,fidiculis,vngulis,& cópedibus habet. Non prodidit vUurn\ Nemincm ex 10-
cijs coniuradonis indicauit ,aut manife- ftauit, Xlinguemreddidit] Repra;fentauit,rbr HLlinguu.
mauit,eninxit,Gne lingua. Dicimusetiam eiinguem reddere, quandoalicui faculta- rem loquendi adimimus,etian)(ï is lingua habeat.Cicero pro Flacco.-Conrtcit & elin giicm reddit. |
||||||||||||||||||||||||||
|
>«
|
||||||||||||||||||||||||||
|
s*.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Iphicrates] Summtis Orator, qui ma-
xime fauebat Harmodio , Vel potius ille ftatuarius,dequo Plin.üb-34.cap.8- Patiintia & fortitudo plufqua
virilis in muliercula extiemis etiam cru- ciatibus arFeclajtenacem ridem &illibata, & ad miraeulumcanftantem nobis propo |
ïphicra-
tes, IV.
ConUatlt
min exë-
plum |
|||||||||||||||||||||||||
|
%
|
«>n
|
|||||||||||||||||||||||||
|
uit Non ergo immeritoiUius feminje,
prxfertim korti.mirada taciturnitas apud Athenienles tanta; dignationis fuit, ctim prater naturam mulieium fit coluberelin guam. Vfq; enim adeo fuut loquaces, ob- ftteperae,& garrula;, vt earum verbalibus vadis & caufidicicedant, nee G rarnmatici mutiantjRhetor taceat,& clamorem pra: co compefcat.Hinc intetrogatus quidam, quamobiem mulieres imberbes eireutJre- fpondit, quia tantum temporis filere, & immotis labris perfiltere non poflèiit.quo ufqueeisbarba abraderetur. Non abfimi- lepatientia; exemplum refert Suetonius in Caligula.quod nongrauabor fubneifte- re, inquk enim : Qnö magis uullius non boniexempli fautor videretur,mulicn li- bertina; odïingenta donauit, quöd excru- ciatagrauilfimis tormëtisde fcelere patro ni reticuidèt. Qnasob resinter reliquos honoresdecteciis eft eiclipeusaureus.quê quotannis cerrodie collegia facetdotum in Capitolium fetrent, feiiatu profequen- te.nobilibusqiic puei'is ac puellis,c«rmine raodulato , laudes virtutum eiuscanenti- bus- Apud Ammianum Marcellinum lib. 14. non tam nobilis.quam cruenta narra- turqu^ftiodeijs crudeliffimèagitata.qui in Conftantium nouas res moliri accufa- bantui Inter exteros cmicuit Eufebius qui-
|
||||||||||||||||||||||||||
|
foemiru
curimber bes. |
||||||||||||||||||||||||||
|
Honos tri
b-itUi /:-
batlne.
in torm'4- m fidt. |
||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||
|
8o
|
||||||||||||||
|
quidam nobilis, qiiiitaeuifceratusett, vc
cruciaribiismembra deeilènt, implorans coelo iuftiriam, toruum renidens fundato peiflorc nianfït immobilis.nec fe incufare, necquemquam aliurn paiTus: & tandem nee confciIus,nec confutatus,cum abiefto coiiforte pejnali eft morte multatus.Duce baturintrepidus.temporiim iniquitatiin- fnltans.imitatus Zenonem illum veterem Scoicum.qui vtmentiretur quidam,lace- ratus diutius, auulfam fedibus liiiguam ftiam ciiffl criientofputamineïnoctilosin terrogantis Cypri regis impegic. H« Amm.De Cn.Poinpeioegregiiini quoque faftiim prodit Val. Maxim. Is cum lega- tionisofHciofuugeretur, ab hofte Gentio Illyricorum regeinterceptus,& P.R.con- fllia aperire in flus, ardenti lucernaadmo- sum digitumcomburi conftanti/IImè paf- fuseft.ieq; potius eiufmodicniciatu vita quam Senatus cotifilia profufurum dixit. Cornelius verö Tacitus lib-i/.Annal.quo loei de tormentis eorum agit,qui in Nero nem putabanturcóiura(Iè,demulierequa dam impeiterriti & infra&ianimi fic:Ne- ro recordattis Volufij Pioculi indicio Epi cliarim attineri.ratusquemuliebre corpus impar doloti,tormentis dilacerari inbet. Atillam non veibera,nonignes:iion ira,eo acriüs toi'quentium , ne a fcemina fperne- rentur,peruicere,quin obie<5ta denegaret. Poftero die cum ad eofóemcruciatus re- trahereturj geftamine fejjas (nam diilblu- tismembris nequibat infiftere) vinculo fa fcixjquam peeftori detraxeiat,in moduni laqueiadarcum feUa: reftncto,indiditcer nicem,&corporis pédeie connifa,teniiem |
||||||||||||||
|
iam fpiikum expreflit: clariore exempl»
Iibeitinamulier in tanta neeeffitate alie- nos ac propè ignotos protegendo,cürn in- geimi Sc viri,& equites Rom. fenatoresq; intaifli tormentis chariffima qusq; fuoru pignorum prodereat . Q_u_is ergo iam fl- dem habear verbis Seiiecjctn Tioadcqui- businnuitjtormentortim vim quicquid la tet,exprimere pofle?Sic enim ille; Verheribu-s,igne,morte,cruciatii, eloqui
§luodcunq; celas adiget inuitam dolar, £ pe&ore imo condita arcana eruet. Necejfttas plm quam pietaspoteft, cum exemplis ram manifeltiseuam in (c M infirmiore contrarium elucefcat . Do- cuitnimirum conftans fides labilem fra:- nare ünguam; & quó humana fpes vix in- uenit aditum,eó penctrauit amor.Quarc nonimmeritö Scire loqui lam eft, lam eSl quoq^fcire ta-
cere^; lila magispulchra eft,hs.c quoq^pulchr» magu . Bonus fènex apud Terent.Andria,ièruum kudat de fide & tacituriütate . Huc Ho- rariuslepidè: Eft Qrfideli tutafilentïo merces .
G ra:ci &\t\mi,è.Ki\'S"JVov yip&f int o~iyilf. Horatius ad feruaisdam amieitiam fic: Arcanum nee tuferutaberu vllim "jnqua: CommiJJumq; teges & vino tortm, Ö> ira . Tullius i. Philipp. crimiiiis loco obijcic Atitonio,quod fcripcas ipfiuslitteras.cum amici e(Iènt,poireaeiuilgaifet,cum c^pif- fent interrè inimicitias exerceie. Sed ne quid defideres , vide Senecam epift. 89 &108. |
||||||||||||||
|
Sufebij
cutufda constant &nimttt in tormè- |
||||||||||||||
|
Muiier in
fracii ani mi in tor mentu . |
||||||||||||||
|
Confilio
|
||||||||||||||
|
Si
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Confilio & virtuteChim^ram fuperarii
hoc eft, fbrtiores&deceptores. EMBLEMA XIII I.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
YlELLEROPHON, vt fortis eques%.faperare Chim-xram.*
Et Lycij pot uit slerncre monftra jolt :
Sic tu Pegafeü vcèltn petis xthera tennis, Conjiliofy. animi wonffra fuperba domos*
C O M M E N T A R I l
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ore fordt acre efflaret de corporeflamma"
Vnde & Fulgenriuslib.j. Myrhölcg.Cbi" nuram tricipirem pingi ceftatur, Léoiiem. videlicet in principio , capram in medio dtaco"ein in fine.' qua;ante Fulgentium. habet Bygiaus non vno in Joco. Ex ipfius vocabuh Bellerophonuscty
mo fumptum videuu Emblema, cenuer- fis aliquotlifteiis Nam BclJetophottta, f dixeruuc, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AR M A T v s eques alato equo infi-
dens haftam in monftrum ilIucl Ly ciiim,ChimaTamdicliim,vibrat.Chimaj- rani hac formanobis reftitnit Pignorius ex sneiquis Corinthioriim nummis.qui miri ficc tanien ilkid Lucrei j lihj-illuftraut: ■Triplici cum corpore itvntx^ tritna leo,poflrema Arctcojncilia ipfa Chi- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
II.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
82,
|
|||||||||||||
|
Aadtex Alciati
|
|||||||||||||
|
XsBero- dixenmt, quafi malorum occiforemjTa
■phontes fiiAhspct euim , mala dicuntur: vel quafi ■vnde di- /SniKnpopovTet, fapieiuem confultorem d'i- clui . xerisjquodetiaminuuit Homerus6.Ilia- dos,qui ïpfiim fëvhnipépov civS'pa., conful- tiim virum.nominat.vt vult Fulgentius > lib.j.Mytholog.Fabiilam iuter caneros la tè uarrat Pindarus, Ode JJ. Olymp.Sed quia nuiltieam dinetlè namiit.vifunieft toram eft'varijs contextamautoribiiSjpre^ cipuè vérè ex Homeri fcholiafte in 6. T.ibulx Iiiad-hucaflciibere. Bellerophontes eques de Bellero praeftjiitifliaius, adokfceiis forma: digni- phtntej. tateinfignis, antea Hippqnus dicebatur : fed poft"occifum Bellerum Cotinthiorum Dynaften,ce.pitappellari Bellerophontes. Erac autem natura Neptuui ïïlius , fama verö Glauci-Obcfdem itaqj perpetiatam Argos fecontulit,vbia Prcetorege huma- niterexceptus,hofpitio regio vfus eft. In- terim Antea,vel vc alij maluerunt, Sthe- noboea Ptosti vxor, incredibiliadolefcentis amore correpta.ce.pit illius animum ad ftii prum foIlicitare,& fuicopiamobtulit.il- lehofpitij religionepermotusjcum flagi- tiuin recufaflèt, 84 fceminam lafciuam re- piiliilec, Antea verica,ne Proeto prior Belle rophontes indicaret amores, & dolore re- pulfa: indignata, illum apud maritum oc- culte defert,& tentata: pudicitiajaccufar. Quod vbiperfuafiflèt,quoad poterat regis aniinumin perniciem iuuenis inftigabat , femper ad aurem occinens illud Honie- ricum . Tidvaim, aIlpo7r', » K*KTd.ve iöeAAs- (OtpÓVTHV .
Autmorere , Pratte, aut interfice Bellero
phontem .
Prcetus tarnen verè regioingenio,& vtHo meri vrar vetbo,dy>(,vKc(/.>iTtf>uo\uhipio pria manu Belleiophontem perimere, fed ablegauiteum adibcerum Iobatem, Ly- ci« regem.litteris iili necopinantidefigna tumfacinusindicantibus datis.vt quoquo rnododemedio tolleretur Qj^as vbi per- legiilèt Iobates, quo Proeto niorem gere- ret,varijsexpeditionibtis,aleisq; valde pe- riculofis inuenem obieci:: incolumemqj atq; inuiiftum totexantlatis laboribuseiia fiflècernens.tandemad Chimxram delen dam non tam vocauir.quam coegit. Erat Chimdra. autem Chimaera adeoterribilis,qua: flam mas euomebat, yt proxima qusq; com- bureict,ac igne deuaftaret,& pecora iiitcr» |
|||||||||||||
|
ficeret. At verö Dij cognita illius iiinocea
tia,eius miferti, Pegafumalatum equum, natuni è Nèptuno &Medufa, vel vtalij vol lint, è faiiguine Mcdufa:, dum eiusca- piit a Perfeocaïderetur.illi dederunt Eo equo aftutè coufcenfo (vt Strabo ait lib. 8.) Bellerophontes vectus, monftrum il- lud virtuce incredibili confecic. Iobates iuuenis virtutem & fortitudinem admi- ratiis, rediligentius fecumaiimaduerfa , tandem reperir, meram hac efle fal'aciam atq; calumnian». Data ergo ilü in matri- monium Cadandra filia ( alij Philonoen vocant) ingenerum fibi adfciuit , & de- cedons regni fucceflbrem inftituit Hanc infamiam non fereus Proeci vxor, fum- pta cicina fibi mortem confciuit. Ve- rüm Bellerophontes, quale eft ingenium plerisqj mortalium , tanta rerum gefta- rumfeiicitateelatus , in coelum quoqiie afcendere (uperequo Pegafo ftatuit: qua arrogantiam Iupiter , omnis temeritatis grauiflimus vindex , deprimendam efic ratus, osftrum equoilliimmifir, qui fef- forem ex aere in terram excuffi t, in qua foliim equitate debuerat, non vero etiam iu coelum ferri , quod tot viftoriarum obtentu , & tot moifhisdotritis videba- tur affeftare . Vnde Horatius üb. 4. Carm- Ode .11. . Terret ambuUus Phaeton auaras
Spes: & exemplum graue prabet alet Pegafus, terrenum equitem grauatus Bellerophontem. Cecidit autem in campum Lycia:. quiab huiufmodi euentti Alieuseft dictus.erra- uitq; ibi claudus, mancus, & cacus, do- nec inedia abfurnptus fait. (^uod ideo coiififtum voluut, quia mente obeiraret excnflus.Namex Epicharmidoftrina.fKf op£, K5(i VHS OM.iH , rd ' AKKet 'zaKtO. TvQhd.. Mens -videt,mens audit, reliqun ■veroomnia. aca . Equum autem alatum Aurora dono accepir a Ioue,vt fine labore mundi plagas quoridiano curfu celeiius podetcircumire. Hiftoria refertur ab A- fclepiade.Vide prouerbium, Beüerophon- tvs litteras.Eandem hanc fabulam copiosè & eruditè non modo retulit, fed &ad hi- ftoricam fidcm ieuocaiiitSabellic.;-Enn. i.Non grauabor autem huc attexere my- thologiam Plutarchi de Bellerophonce , deque Chima:ra,ex lib.de virtutib-mulie rü-Huiush^c eft fenteiuia.-Fabulofum eft quod
|
|||||||||||||
|
**&'
|
|||||||||||||
|
tM
roph |
|||||||||||||
|
Emblemata^.': 83
|
|||||||
|
A«ccV tfarowmupti nvpli pévof ttiSo~
pévoio *
1'rima lecfoltrema dracc, media, inde cx- fella-j,
GUi& grauiter patults fpirabat naribut i- gnem .
Hos codem verfus habet Hefiodus in Theogoiia: vndelicetdubitare, vrereorfi prior floruerir, quamuis ego ferè coaeta- neosiudicem, Homerum tarnen aiitiquio rem nonnihil- Ouid. i i.Metamorph. Qupq; Chim&m iugo medijs in partibut hircum ,
IJeBiti & ora le&^audafïrpentts habebat. Vide Homerum 6.Iliad.& Lucret.lib.j'. .Soumis tarnen Chimajram montem cdè chimtra fcribit in Lycia, vnde nodtu ftimidus ignis moni £$. exhalat. Arqj hunc montem monftro illi f;-<e- triformi nomen dediflèjip'emetetiam Ser uiusaflènritur ad illud Viig.s. Aeneid- Horrendum Siridens ~fiammuque ttrmata. Chim&rct-:.
Eft,inquit, Chrmasra mons Lycia;, cuius etiam hodie ardct cacuinen, iuxta quod funt leoi es,media autcm pa(cuafunt,ima verö ferpentibtis piena- Hunc quia Belle- rophon habitabilem fecit, Chim?ram di- citur occidiflè.A qua fententia parum di- fcedit PalfphatusjCiim ait, ante planitiem montis Chimxra; Leonem fiiiflfequedam, Draconem autem retro, ex quibus pafto- res lasderentur. Ad qu?ïoca Bellerophon vbiacceffiflèr,montem occupauit,poftea- que iniedo igni.fere perierunt.Triformis Chim&ra ert autem Chim^ra fquanotattir amoris cur trifoi petulaniia,id eü,KV(jt.' tpeoTOi) quia voki- mK- ptascorporis infultu leo;?ino primum in- uadat,deindeprocacitatem &]afciuiam in ducat , poftea verö posnitentiam & vene- num.Fulgent 3. Pierius i. & 14. Hiero- glyphic. Hefiodi inceipreres itiTheogo- nia Chimajram fenCu allegorico tres expo Httflt RhetoricxpaitestcT/xai'/^Hf.reu iu- dicialeni;-3rctv»5-K/3/)t)if, feu demonftrati- uami?ufj.@thivTiyJiv, iêu delibcratiuam . Ita vtleoiudicjj gemis refbrat.quodexter iet , ac elingues quodammodoexaduerro dicemes confliruit- Chiina.'ra verö , feu capra, prarferat laudationis typum,quia la ftiuit laiins turn qni dicit,tum qui audit. Dracodeniq; obtineat genus <rv[x.l?v?\£v- T/>ccV,quod varium fit in priniis,& iongio ri ad peiTuadendum viaturorarionisjtra- cliu.Monftri huius materab Hefiododiei- F z tur |
|||||||
|
quod in Lycia dicitur euenifle, tametfi
hoc publica fama receptum fit. Narratur
icaq; adetim modum:Amiibdarus,fcu Iia
rasjvti nominatura Lycijs,ex Lyciorum
eoIonia,qua* iuxta ZeJiam etat, venit vna
cum nauibus piratieis,Chimaroduce,ho-
minc bellicofo , CeA ctudeli admodum &
efferato Huius nauis in prora Leonis,iii
puppi Draconishabebat infigne.Cumque
110x2e multum Lycijs intuliflèt, mareque
infeftum habuiffet,vt ne quidem trai jci tu
tö poiTet,neq; vrbes maritime; proiudeha
bitabileseflènt.ineundé quidem expeditio
néfufcepit Bellerophontes,& adextremïi
interfecit, fugientemqjPegafo (quod, vt
conieclcgemis eratnauigij celerritni) iu-
n fecutus:atq; Amazones expnlit,& bellica
^'"iira. virtu te domuit.&c-Deinde fequitunSuut
Wolo- quiaffirment Chiraexarn illam Poetatum
*» figmentis decaiitatam,monteni fiüiTe Soli
oppofitum,in quem Solis radii cum retro
flefterentiir,Sf vehementem seftum in pla
niciem retorqneten t, factum eflèvtinde
fruges marcefcerenr.Qi^a; mali caufa cum
notaeflè Bel'erophonti, excidi iuflït ipfc
piscipitii parteBieamjquajlxuiffima pu-
tabatur, & plurimum folarem acliuni re-
flectebat . Sed quod non ei eflènthabitc,
gratia;, iratus ad vlcifcendum Lycios Ie
contulit:tandem tarnen a mulieribuspla-
catus eft.Noraphis aiuem 4-lib-de Hercu
Ie narrat, fuifieaprum ingentem in Xan-
thorum finibus.fruges depopulantem.qué
Belletophon occiderit. Qjiiod mihi mini
mèvidetur fabuloftim. Hïc ex Plutar-
cho,fed concife. Hiftoriam hanc complc-
Xuseft integram prater Homerienarrato-
rem Palaephacus lib- i, A'Ahnyopuaon-
tem Fulgentiiis i.Mytholog.Vide Nata-
Jjj lem Comitem Mytholog-l b.j-cap-4.
cUtr' B;.llerophon] Sapiens, beneq;
^% ' co,nfultus , quique fit féxMipópat, vel T«
&ÏKhtp& tpcvav 5ic autem denominatus
cft,a Bellero Corinthiorum principe a ie
interempto ,cüm alias Hippowus voca-
retiu-.
Vortts eques] Aiiimimagni, Pegafove-
% ötis.
ra. Chim&ram] Chimajra , monftnim tti-
*prme,prioit' parte leonem ,draconem po- fteriore,mediacapram rtièrebar, ftammas £fe vomebat. Homerus: Wpo&Si Kim, oTTiiïiv JV fpttKov, pisan |
|||||||
|
84
|
||||||||||||||||||||||||
|
Andrea; Alciati
|
||||||||||||||||||||||||
|
schid^a
mater
Chim&r*.
|
||||||||||||||||||||||||
|
tur Echidna.quam nihil aliud eflê volür,
quam -TToiKtAov v*v K&1 toKvhS'» , id eft, variamnuiltiformemq; mentis vim, aut loi)giorcin,& TohvtAiKToy , ideft,multi- piicibus implicitam fpiris artem, Chimae- ra: inftar igniseuomeutem globos . Ca:te rum pro ingeniorum captu, funt qiii va- riè admodum Chimgra; figmentum ad ve ritatem reuocent. Eft qui Chimaeram eflê pntet vitiorum quandam varietatem , ac muUiformem (perinde ac Chimaera efl) vim.-quam perimit Belletophon,id eft.vir bonus prudensque,qui Bellerophon nun- cupatur,velut malonim occifor. Vide de his pluraapud Coel. Rhodig. lib. i3.cap. $. Natalem Cornitem Mythol. lib. .9.03. Satis ftiperque de Chimsra hucufq; nifl me Lycophronis interpres, vt aliquid ad- derem, reuocaret. Ille enfm Chimaeram promubereponit, filia Amifodari, Lycie, prailidis, cuiusfratres duo , Leo & Dra- co, qui cii Lydae egrefliis occupafleut, via tores, aliosq; multos trucidaflènt.Qnp.d aütconcordcs, & vniüi alioru perniciem confpiiautes, triciphébellua illos pleriq; nominarunt: vt quia periti bello eflênt,& infigni corpqris prgdiri robore,iguem expi ranté dixerunt.Hos Bellerophon vicit,in ieclo faucibiis plumbo,id eft,ïèruitutis fig no.Iu priori par te Leo pugnabat , Draco in pofteriore, at in medio Chimaera, eó quod eflet i'nfirmior . Alij ad hunc pene njodum.-Chimaeram (vticolligiuirab Ho mero_) g«ntem fuiflèbellicofam, quam leo nieflefimilem dkebaiu.Ha: ftrcrunt Ama zones,qu?a faciepngnabant valde ftreiinè & gencrosè , quas I'oeta cum Chimgra , hocelt,capra,confert , quiaper praecipiria incedeienrcaprarum in moduro,& in prae ruptis locishabitareiK. Monftrct Zycijfoli] Chimaeram jfallacia
dubiam, fraudem , quanquam variam & fortiorcm:Hoininesimprobos,maieficos, fraudiileiitos. Lyciiaiuem ded iicunnir a ncmine *y;to<r,/«>«*; hi.nc adagium,Homo honiini Ixtm. Eft L.ycia regio minoris A- iie.fïc dicla a Lyco i'aiidionis filio, quam rigat fliuiitis Xaothus,aliusabeo,qui Hifi prcccrfluitidicfa prins Teimi)le,vt tradit. Herodotus. S.'ernere] Peuincere,occidere. Lki,: .bel
li Maced. Cum omni parte caede ingenti. ilcxnztentat.Hotax.x.SatStrauitferrope. ffts, Hiuc ftiages,p:;o iiigeurj clade . |
||||||||||||||||||||||||
|
i Pegafeupcnnts] Pegafiis,de qtto ante di
ximus, diifhis eft, vt ait Homeri fcholia- ftes tf.IÜad. 077 tn.tsnr^nx.n in. tb twV Tópyovo? Tp&yJiAx,id e(i;quod exilierit ex MednfacoUo . Autpotius.vtait Hefiodus inTheogbn.077 riKta.v5 mpi Tmya.syzvt- 7o. id eft, quod apud Oceanifontes fit na- tm . Tradit au tem Palaephatiis,Pegafum nauim fuiflè, qua veAns eft Bellerophon. Nauigiaeuimcum ex altocerimntur , fi fortè remis agi coiuingat,obceleritatem, mobilesque vtrinque remorurrï ordines , procul (pectantibusalatortim p reben tani malium fpeciem . Ad allegonam verö li referamus,per Pegafiim (quem ex Medu. fae.lèu Gorgoniscapite a Perfeoamputa- to procreatum Poctae coniminifcuntur. Ouid.+.Metamorph. Iuuenal. Sat.4.) fa- mam & immortalitatem ïio'minis intelligi mus. Virtus enim cum terrorem (quas ■Gorgouc figuratur} amputauerit, famam procieat.Fnlgent. & Pieiius lib. 4.Lyco- phronis interpres Pegafum proequofabu- lofo agnofcit, totiusq; fabul^- feriem tra- dat.eodem pene quocaueri niodo.fed fub dit <Lhh\)yopi<Lv nh T>if tpvo-mns yvói7ta>(, qu? ad hoc noftium propofitiim rihil at- tinet. Addit etiam,iiunquam fuiflè Pega- fuin equum,quia nullus fe vnquam vidil- fealaium equü fit teftatus;atquia viregre gius Bellerophon iiauem cofcendit.cuius al? velaeflênt, locum &.i3tdm eflTe fabula:. Petu &tbera\ Proueibialis formula,pro,
laiidem cófequerisimmortaleni.AEther, vt autor eft A riftoteles lib- i.de Celo,cap. 3 ami 7« a« Sihv , id eft , afemper cur- reW<7,dicitur,cuius verba fiint:A e therem fuperum locum appellauerunt a femper currendo,perpctuo tempore pofita appel- latioiie.ccelum ipfum,ftella:q; omnifq; iï- dereacompago intelligitur. Non, vt qui- dam putant , quod igr.cus (ït &incenfus , fed quod cu rf,^us rapidis femper rotetur. Confilioq;-ttnimï] cui refpondet nomen
Bellerophon,vt duimus.riusaiuem con- (ilio&animi dcxteiitateeffici, quam viti- bus corporis , infiiiitis exemplis peifpi- cuum eft . Moriftretfuperba] eLhMyofixa>t,$ro do-
lofis fycophanris,obtreclatoribus, &alijs generis eiufdem ; non certè hominibus (quidenim tam natu ras humaiia: coutia- lium'J fed portentis,& natura: erroribus. i. N ui A eft tantadiftlculras,autetia vis
|
||||||||||||||||||||||||
|
Bat-
|
||||||||||||||||||||||||
|
regw
ixuii-
|
||||||||||||||||||||||||
|
Chim&rn
mul i er.
|
||||||||||||||||||||||||
|
Bellero-
phon Chi m&ram ■vicit.
|
||||||||||||||||||||||||
|
m
|
||||||||||||||||||||||||
|
■ IXClA-l.
|
||||||||||||||||||||||||
|
sf&
|
||||||||||||||||||||||||
|
ti"
|
||||||||||||||||||||||||
|
iy
|
||||||||||||||||||||||||
|
ïterncre
|
||||||||||||||||||||||||
|
8Ï
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-.."
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
vis, que_ confilio & magnitudine aninii fo-
piri,& colli tandem non poffit. Qjjaquam enim nobis interdum fit concercandtim cum fortioribus,& fraudum omni genere itiftrudionbiiSjpiignx ramen rainimèeft cedendu, modo iriirrucli fimus firma qua dam panoplia conftantis animi,faniq; iudi cii.Notiusenim eft, quam vc co n firma re neceflèhabeam, nihil tamarduum.tamq; inacccrTum efTe, quod dexterirate ingenij attingere,& tandem aiTeqni non poffimus: imllas deniq; tantas vires,aut etiam frau- dum inuolucra tamintricarajquaideclina- re, aut etiam auerfare nequeat ingeniofus beneque confultusanimus- Qua: fententia certè philofophica hoc lepido figuratu r emblematc. i.Sub hac pra;terea Bellerophontis fabu
la vita: humana; ratio propè omnis conti- netiirjnam neq, aduerfis rebus nimis tnfta ri.neq; profperis& felicibus nimisgloria- vi aut extojli coimeoit, quoniam horum |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
omnium dem'q; modcratorem Denm efle
experimur.Is enim pro fua fnigulari cle- mentia , & calamiratibus iniquè circum- uentosadiuuat.qiiod accidit, dum calami tofuseflètjBelkrophonti; & nimis elatos animos depiimit,quare idem pofteadecoe lodiciturdetrufus. 3 Eadem fabuladeniqueper Chim^ram
ab ira, monftforum omnium turpiffima, propoficaeius ciirpirudine nos reuocacril- laenim furibundos facit eos.qui ralianimi motu exagitanturj oculosq; rubro colore perfundit, & flamniisarmatam Chima:- ram efficit. NuIIuni fanè eftvitium ma- gis vel houori.vel vjra: mortaliiim, vel fa- cultatibiis infeftum.qtiam ira, qu^omnia viio tempore eueitit, nifi Bellerophon, id eft.recla ratio illi moderetur. Igitur qui huic vitio funt dediri, non minus a noftra confuetudiueauertendi funt ac deuirandi, quam teteriimi & maxime perniciofi fer« peutes. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
*«,
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Ira efi
Cbim&rtt |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
%
|
"t>
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Vigilantia &; Cuftodia_j.
EMBLEMAXV.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
F 5 INSTAK*
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
86
|
||||||||||||||||||||||
|
Andrear. Alciati
|
||||||||||||||||||||||
|
INSTANTIS cfttoA(igna canens detgalhti Eoi>
** Et reuocet famulas ad noua pen fa, manm; Turrihus in facrü e f fingit ur area peluk, Adfuperos men tem qtibd reuocet vigilem.
Esl leo fed cuftos , oculis quia dormit apertis > Templorum idcircb ponitur ante fores .
COMMENTARII.
|
||||||||||||||||||||||
|
difcrimine aliquo partita r: ita pro ratione
perfonarum , aliaruroque circumftantia- rum,docT:rinam falutarcm animis iufercre debent. Q_uantiim veró ad leonem perti- sw, netjAEgyptij vigilantem innuere cum vel jjg^ lentjaiu etiarn cuftodem ,leoninum capuc appingebat.-leoenimclaufïs oculis vigil.it, dormit apertis. quocirca non ab re ad fa- craclauftra & fana leones eriguntur , tan- qliam cuftoJes,aic Orus, & Pierius üb. i. Hieroglyph. ex quo cetera petas Heet, fi quid prastereadefideres . Nou poflum il- lud Plutarchi tranfilire.lib-DePythia; ora culis : ó S~t ahtKTpvóvtL mtiio-t&iiffi tw ytipo; 7B cL&éAAavof, éz>8jv)iv <J7rï£i)heoo-ïV cópAV, -fèj Kcupov iiriKQ-ns dLVAToKnf : id eft , qui gaüum in manu pinxit Jtollints, ma- tutlnum tempus, &folis orlum infiantem fignificare W»i>.Apuleius lib. i.Commo dum noftis inducias cantus perftrepebat criftatqcohortis.Ouidius in Faftis gallum Nofti caedi fcribit a Rotrianis.- No Be des. NoBis criflatus céiditur al es , 'gjuod tefidum vigiliprouocet ore diem . _ ; ff
|
||||||||||||||||||||||
|
AN T E R l o R facies, & fores tern-
pli ctiiufdam confpiciuntur , cum duabus vtrinq; turriculis,in quarum fum mitatecampana;,& fupereminentes galli, vigilantie.fymbola: portajlimen verö cu- ftodit vcrinq;leo-Echaïcpiiftura fuamele gantiarn Pignorio tacitèaccepcarn refert. Sed quia plerifq; epigrammaris ftruóhua fubobfcura viderur , eam hncfubiungere iiihil eritabsrc, qu? fichabst.-GaUusejfiv- gitur in turribm facrts, quid canens detfi- gna Eoi injlantu, & quöd reuocetmanu* famulasadpenfa noua-.JEreapeluis, fcili- cet,effingitur in curribus (acris,qübdreuo eet mentem vigilem adfuperos. Sed leo cu- Sios efl, quia dormit oculu apertis, idcirco ponitur'ante fores templorum , Ex vetere Chriftianorü patnim infti-
tuto,&ex rerurr» proprietate; turn etiarn exOro Apolline videtiirdefiimptum hoc fchema.quo vigilantia & cuftodia ïnEpi- fcopo reqiiifitadefïgiiantiir: Depingitur «utcm duplex vigilantia,corporis vna,mg tis altera. Corporis vigilautiam Gallus re- ferr,qui hommes ad iabores foletexcitare. Campana verö.quia mentem ad Deum ex citat,fymbolum iuterioris vigilantia; con- tinet.Cuftodiam autem reprxfentat leo > proforibuïtempli exeubansSanè non ei- tra myfterium veteres galhim editiori facrorii templorum lococonrtitui volue- runt, quopaftoris porirfimiim vigilantia reprajfencaretur CUio fpe&at illud D. Gregorijex homilia quadam : Qmfquis populi fpeculator ponitur , inquit, debet in alto ftareper viram , vc prodeflè poffit per prouidentianv Suntpra:terea,qui Do- ctores facros hieroglyphicè galli nomine vchnt iutelligi, ptopterea quod illiinter prxfentisvitajtenebras venruramlucem , quafi cantando praenuncicnt.Vt verö gaL> lus iiiteruallis aliquot nodlis, modo hos, modöillosexckat, & tempus antcliicanu |
||||||||||||||||||||||
|
i.
|
||||||||||||||||||||||
|
ii.
Vnde de-
duBü Em
blemeui, |
||||||||||||||||||||||
|
Gaf :
tur^' |
||||||||||||||||||||||
|
Etekgantiffimè Pliniuslibio.c.ri, Pro-
|
||||||||||||||||||||||
|
ximè,aic,gloriam fentiunt & hi noftri vigi
lesnoifturni, quosexcirandisin opera mor talibus, nimpendoque lomno natura ge^ nuit-Norunt fidera, & ternas diftinguunc horas interdiucantu.Cum Sole euntcubi tum, quartaciaecaftrend vigilia ad curas laboremque reuocant. Nqc Solisortiim incautis patiunturobrepere.diemque ve- nientem nunciant cantu, ipliirn verö can- tum planfu laterum, &c. AElianus4.ani- mal.hiftorix.cap-iy. o oLhiKTpvav twsvz- bnvtis WKT/insivSissia.. <pa,9i, >§ MipTSl. '»Kio{ S'i dificr^a? èx, av Ttort avTov cT/a- Kct^Ol <p<PlX,a>7clT0S JV icLVTii 1/.S.KKÓV
eV/ TuviK-óJ'i . id id,Gallum gallinaceum
exoriente Luna , vt affiatum diuino quo- dam Spiritu bacchari atq; exultareferüt. Qriens autem Sol nitnquam ipfum faüit > turn
|
||||||||||||||||||||||
|
Gallus
tur facru turribus fiatua- fiir. |
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-/. 87
|
|||||||
|
turn vehementijfimè vocem contendens .
Lucretius4.fic: Quin etia,gaUum,noSlë explaudêtibm al u
■Aurorum clara confuetum voce vocare. Poeticam rationem huius antelucanigallo rum cantus tradit Lucianus in Somn. fiue Gallo,qua mox fubiungemus:pliilofo phica Heliodorus AEihiopic.i.his verbis: *«^' Qv yi-fs Ktttpiv aAiK.rpvóvi( cLfva-tv, «Te, ai hiyof , a.tJ^mn pv<?ix.ii{ TÏr ri? *KtK »*$* npa; TTiptïpap»; iirt Tlic tk *&eS 7rpó<rpi)<rtv Kivisy.tvoi «re i/Vo ^ip//.ó- Tt\T0{> «,U* k} T'ifV 5TSp/ TO H.tVHO'Scu k)
fflTH?6tU Q&TTOV H7ri&V//.ietf TB? tri/fO/- X«VT*f /JY«t> Kllpt/J/^AT/ èV/ T9 é'pj'31' iyHpovTü- Ac veropulchertimtim D.Am
broflj locumexlib-j-cap. Z4.hbri, qnem Hexaemeron inicripfit.apponerenongra Uabor.quöd (ïrhuicEmblemaci valdeac- commodus:Galli cantus fuauis eftinno- &ibus,necfoIüm fuauis.fed etiam vtilis , quiquafi bonus cohabitator & dormien- tem excitat,& (ollicitum admonet,& itec facientem folatur , preffum noftis canora fignificatione proteftans. Hoc canenre, la- tro fuas relinquir infidias : hoc ipfe Luci- fer excitatusoritur , cejumq; illuminat : hoc canente.mceftitiam trepidusnautade- ponitjomnifqjcrebrö vefpertinis flatibus «xcirata tevr.peftas & procelia mirefcit : hoc canente.deuotus afFeótusexüitad pre candum.-legendi quoq; munus mftaurat: hoc poltremö canente., ipfa Ecclefia: petra ciilpam ('uara dilu!r,qiiam,priufquamgal luscantaier.iiegandocontraxtrat Iftius cantu i'pes omnibus redit,.-cgns Ieuaturin cominodum, minuiturdolor vulnernm , f eb ruim flagrantia mitigatur , reuertitur fides lapfisjefus titubantes refpicit,enan tes corrigit . üxc ille:quoexlocofacilè videmus,quid nobis ftatuendum fitiii vi- tx &ftudiorum ratione,cüm vir iliefan- ftiilinius tantum elaboret in eo explanan domyfterio. Fulgeotius quoq;galIum Mercurioattribu.t, ob mercarouim vigi Jantiam . Sed quid prohibetvtilibus quo- °,ue perniifcereiucunda ? Galii natu ram reltiuiilïmè, "vtomnia.expreilit fub xmg- mate Thomas Stigüanus, elegans Poeta * . Gallens,hoc modo : <,'?"»* Se ben nejfnnmi batte,io gridoforte.
'aUo. Ed ho barba di carne,e bocca d'cjfo . St fra Chrifliani-,epur tener mi pofjo. Gom il gran Turco,piti A'vr.a conforte-, |
|||||||
|
Son crefiofo in vn luogce di tal /arte,
Chegiu mipèdon, quand°ilpefo egrojfo.
Efempresi che mifermi, o che fin moffo
Auien, che l'horologio in golaporte.
Son Capitan d'effercito pedoncj, Eper vfarevna mia foggia fgherra "*
L'elmo ho in tefla, ed ingroppa vnpen-
nacchioncj . Sonfenz.it bracciaye con altruifhguerrcLj. ■Sonfen\a der.ti, e moz,z.icointensLone .
1'ortogli fyroni, e v'oco i pie per terra.
Cauo fye/fo fotterra, JPec troüar mia ■veiitura, emiodeBinó,
TLpurflimo vn Rttbin men d?vn Ittpino.
Habetur &aliuddeGallo'■: [ NaturafolersproduBus munerevates, .. Mendxci nunquam vocefutura cano.
Quaprimobttieor folé,bis nafcor in auras; Nee betpifma,nifipofl meafata,fero.
MortUM ancipiti dependet corpus obelo, Cocilians hominügaudia multa gregi.
Hxcfbrfan vltra clepfydram, non tarnen extra rhombiim . 1NSTANTJS Eoi] Lucis aduentantis, tt j
die; redemitis,quem videtur aperire Eos: quod temporis Gallicinium appellattirlj HoratioGalü cantus.H'& autem aurora eft Gra;cis.Ouid.3.Fa(l. Tresvbi luctferos -venienspr&miferitJEos . Aufon. in EidylJijs: Eos Aur» ___ Ter dam inftantu Eoi ra~> ■
Signa canit ferus deprenfo Marte fa-
telles . Sed pro Poefeos fhidiofis pauca fuper h?c aiinotabimus. VocalisH,apud Grxcos Ion- ga eft, Lanniqjcum Grjscas voces huiuf- niodi transferunt,», in e.longum commu- tant.quod Ouidius fecit in carmineiam ei tato . Sed aliquando euenit, vt di&iones G ra;cx , qua; per », fcribuntnr. e?dem & per Ê,enuncientur,quod hic fit.Nam Gr? »'»?, & cè hsV,& e'«)rdicitur.Vnde Properriiis lib. èèt i.vno difticho vtiamque quantitatem eft com plexus.- Siue Ulam Hes~j>erijs,fme iïïa oftendetEott; Vret & Eoos, vret & Heffierios .
Canens detgalliu\ Lucianus in Dialo-
go,qui inferibitur Somnium,feli Gallus , iruiltadiiferit de gallo, è quibtis pauca, quia non fineiucunditateleguntur.trasla- tahuc conieci. Lcquitnr autem Micyl- Ius in hunc inridüm ad gallum: Profecïö -^abula Si olim ifriiifinodi qi'iddam de vobis au- fc Qnüo , dieram,adoleicentuli]m quempiam fuifle P 4 Galiiim |
|||||||
|
88
|
|||||||||
|
AndreasAlciatï
|
|||||||||
|
Cantu autem libidinem coeundifignifïca-
ri.vel ill ud prexipuè dcnotac,quod ante- quam ad ineundas gallinasidonei fïnr.con ticefcaut Q_nod plerisq; auibus vfu ve- nit,qu{ Venens procliuitatem deimnciatr quemadmodum de perdicibus ait Plioius, que, fuperuolantium' afflatu concipiunc , ,( fjpe voce tantum audita mafculi. Q^iid Rifit^
miium inauibus,cuni & vxor quidam fa neatë lax foiis manti abfentis littens miflis feim miei pre.gnat.am faifafueiit ? ófejcunditatem. Gaili igitur concofto cibo.expulfo ia lom no ad Veneris illecebrasexcitantur,cantus que blanditiisad fegallinas alliciunt.MuI torum Philofophoium fuit opinio,omnia, que infra Lunam fuut, cum fuperioribus cognationemquandam,quam Gr^ci a'y/i- TciS-Hctv vocant.liabere- Vnde Ch^rerrion Stoicus, &cum eo Porphyiius , arbitrad fuut, galloa Solealiquid c^Iefteconfern'. In qua etiam opinione fuit Proclus , qui infitum eilè gallis ait, Apollinis mimen aduocare,& veluti propriis canticis aflur- genti fupplauderc. Q_ui adeo pre c^teris animalibus cum fole eft coniunftior, vt hanc ob caufam leo , quianinial maxime folareeft,eiiisafpecl:um,cnftas, vocemq; perhori'efcat, & eorum prKcipuè (vt D. |(', Ambrofius lib-6.Hexaemer. cap. 4 dicit,) njk
quialbi funt.Cuius rei caufam explicanit &a' ,( Ptochis.quiexPlatonica officina prodijt, e iueo libellOjCui titulus»7TEp/ th? fxttyHO.;. Rationem autem huius a mareria (ènfuue aifignare ,'iequimus , (èd folum a fuperiü ordiuis contemplatione.quoniam videlicet folaris virtutis prasfeutia conuenit gallo magis quam leoni. Scd Lucrctius aliam huius timoiisaffèrt rationem,cum degal lo loquens ait: Qui' nequeut rapidi contra confiare leo»es,
Inq; tueri.ita continuo meminere fugai: NimiruyCjuia firnt gailorü in corpore quada Semina, qit& ciïfunt oculx imtnijjajeonu , Pupittas interfodiutityacremq-) doïorem Pr&beut,-jt nequeat contra durartferoces. Alij autem dicunt,gallum e(fe fymbojum colenda; diuinitatis, & diuinum quid prae feferre:Q_i^od verö diuinum eft.omnis hu mana terreuaq; poteftas reueretur. Tanta igitur inrer leonem & gallum difcordia in rercedit, vt etiam (quemadmodum ex fu- perftitiofis Democriti fcriptis tradit So- cion) herbula quidam,qua: leo nuncupa tur,itagallum abhorreat,yc fi püella nou dum
|
|||||||||
|
Gallum,Marti adamattim, atqjhuic Deo
compotafie , coliufirafTeq; & ia voluptati- biisge/Titlè morem . Itaq; ciim Venerem adiret Mats, cumeaconcubiturus, hunc Gallum vna fêcum adduxilïè. Quoniam autem Solem potilfimum metuerec, nefi è fub'imicoiilpexifTet, Vulcano fe prode- rct; forisad oitium adplefceutulum Tem- per telinqueie fblirum, cuius indicio cer- .tiorficr&r.qiundoSol emergeret. Deinde Gallum aliquando fomno correptum ex- cubiasdefemiiTeiniciencem,Solemq; mil- Jo prijfcntiéte imminuiife Veneri ac Mat tiftcurè dormienti, propterea quód cou- fidetet Gallum indieaturum fuiflTe.iï quis iiireruenifTet.Itaq; Vulcanum, a Soleedo- cturr.jeos deprehendiflèimplicitos, atque itretitos his vinculis, qua: iam olim iiiil- ios,fiieratfabricatus.Porró Marté, fimul atq; dimiflus eft , indignatum aduerCus Gallum fuifTe,atq; euminauem tranfnui taiïè.ijfdemarmis, vtin capite pro galea criftam obtinerer. Hancob caufam.quö vos Marti purgetis , cum iam nihil opus , fimulatq; Solem exoriétem ien(iftis,mul toantè vocifetari.atq; illiusexoitum pre. ntuiciate . Hxc Lucianus, & multa alia . , ibidem. Ariftophanes in fabula.cui titulus tl a o'/!l'/^es','eP'^arn iiartatfabellamjimpcraf- "adeaï k ^ictt ali<luan<io Gallum Perfarum a e ga <■ ge,)t[ (quate quoq;auis Perfica dicitur) vnde etiam tiatam geltat rec"tam,quod Co-
lis regibus erat conceilum-Adeo veró for- midolofum & dsmim imperium illud fuiflèjVt nuc quoq; gallis canentibus cun- cli mortales, eeu mul tam verentes.ad ope ra peragenda projlliant . Erafmus iu ada- gio , Friufquam gaïïm iterum cecinerit, caiifas rcddit ex Plinio.Sc Ci cerone, atque aliis,curnociu gallus cautet, quem vide. Sedfas fitIatiusnonnüiilcum gallo cucu rire.feu vt Demofthenes dicit, piKn.ytt0. Ambrofïus Nolanus Cax a;:atis Philolo- Cur eal~ phushaudignobilis, in fuisqiixitionibus lus marie exiftimat,galIorun) antilucauuni cantum .,, 'abinnataquadam filacitate pri>fici£ci.£(Te enim hocannial pr? ceterisgaüinis riedi- tum,ac velut vxoriiira, mirèq; folicitum de fobokpropaganda,aJeo vt vmisgalhis comphiribusgallinis prfficiatur, tantam- que rurbam viiicusmariensimpleat.Hinc aliquando Triginta viduas lapidis temerarius iblu
Reddsdit{heu facinuri] (ohflupëte pur. |
|||||||||
|
Erpblemata-j.
|
|||||||||||||||||||||
|
fc
|
|||||||||||||||||||||
|
diim viro iunfta.fed tarnenqviod tune men,
iibuslat)oret,mida,paffisqi efj|}ibus legu- niuium fegeiem circumeat,gallurr. habcs u'rnanibus,illicó exarefcat. Sed quome, galle.rapis? Et reuocet] Hominesexcitos ad laborem
vocet. Eamuloi manus\ id efr,manuaiios arti
fices,operas,hi fuut l3ctva.u?oi Ti^yircu , rnechanici, feruües. Ad nouct penfa] Penfum.eft manipu-
lus lanat \el lini,è coJo,paidens;metapho ricè,eft officij cuiusq; perfunAio. Onid- i.Amor eleg.ad Auroram : Tu,ne foeminei pojfmt cejfare lacerti, ** Lanificam reuocas adfua penfa manu . Idem de Lucretia i.Faftor. turnen ad exiguum famula data penfa tra, hebant .
Et in Epiiiolis : Neue trahamferua grandia penfa manu.
Virgilius 8.AEneid. -____Eamulasq; ad lumina longo
Exercens penfo. ___
Tmribminfaerts] Hoc eftin tempus.
Apud iios Salmanticx-f verba fuut San- c~hj) multisin nobilium turribus vifitur huiufmodiefEcïus gallus,vt poffimusfa- cilè tafpicere,qua regione vécus inliet.Iu tertngautimihi , cur potiifinunn gallus huicinferuiret negotio?aliquidixere,pio- ptium ede gallinaceorum roftrum ad yentumditigere.Ha:c ille- Magis pia eft illa explicatio,que, cnices in turribus tem plorum,gallos geftantes.eó trahit,vt pee- catores, dum eminus crucem fpectant & gaüum.memores peccati & pguitentia: Pe Ui,& vemxper crucem sbtenix.exciten- turadfiniilera p£niteutiam,& infpeirferi gautut impetranda: gratia;. Degalloin pinnis templi extat lepidum hoccarmen amigmaticum; Excelfo volucru -verfatur in aere quidam, Huicfimilts qu&fit nullafub orbe'uiget.
in medijs huim nat&funt ignibut .tla > Orta efl e flammu,tithera deinde fubit.
Septenos vafio degluberet ore iuuencos, Hancfi corriperet non fatianda fames.
■fèrea peluts] Tnpitppct.fi; jiolne feu tiu- tinnabuli^cuiusinuentionem repete ex 6. Polydon.cap.ij.De pelui area ipfe Alcia tus S.Paierg. cap.i i. üc ait.-Dubitabilior eft alia quajftio,an immodici importuniq; campanarum peluiiim pulfatoics officio |
|||||||||||||||||||||
|
iudieis compeüi poffint.vt ceflent.Etfcien
dum' veteribus non fuiflè hunc rnorem , fed inftar peluium fubricata bax vafa eam panas appellaric^ptaSjquod ex Campano a;i'e conflata; effent; Vnde proucrbi-uni 'm loquaces & obftrepel'os,Dorfo»^«ü quod in Dodona dua; effent column»: in alrera pehiis a:rea,in altera puer cum flagro pel» uim, ventoimpellente, perciuiens; vnde tinnitus in mul ras horas perdurabat. Iti- uenal. Tot pariter peluesjot tintinnabula credas
Pulfari. , Ha:c Alcntns . De Campana: inuentione
& vfu pjura habes apud Guidonem Pan- cirollum,& lautumeius fcholiaften, Re- mm memorabil-lib.i.Tit.9. Ad fitperos mentem &c] Vtgallus cor
pus ad laborem , Ge campana mentem ad Deum euigilare facit:Eftautem tintinna- bulum pixdicationis Sc innitmionis hiero glyphicum,vtdocet Pieiius Hieroglyph. Üb.47. Hinc Sacerdos Mofaicus ad imas tunica; fïnibriasaurea tintinnabtilageftare iubebatur , Exodi 18. vt eorum fenitus quotiescunq; Pontifex ingrederetur egre dererfirc]; ianciuarium, exaudiripodèc . Signiiicabatid , oportere Sacerdotem vo- calem eMè^iunc docendo.iuiiic arguendo, nunc exhortando , fepilTimc veto confo- lando.atq; ea conquirendo opportuna re- media.qua: noftra fragilitas videbituret- pofcere. Efl leoJedcu?tos,&c.] Hoc totü fum-
pfit Alciatus ex Oio Apolline Niliaco > qui libellum de notis Hieroglyphicis Gr? cè compofuit, cuius h?c fiint verba : i- ypnyopóra, yp&ipwTtf , » ygi tp-jh&Hct, KioVTos ypó.pno-1 KifetKnv, iTrnS'ï) s Kim iv TfiTiypiryopéva* , (jlii^uki tv.; o'tpQa.K- y.is, x.oi^.ay.ivoi cTe a.viayÓTa.s tüTïs- ê>« , OTTiB 60* T? tpVhtioTHV <?»/J.C10V . J'lO-
xip xgi ev/j./ScAix.ais , rol; r.hH&poi; Tav
lipüv KiovTct; a>; pvAa.KO.{ Tra.pftkHtpet?!'. Vigilantem & fedulum hominem, & cu- slodem,cum JEgyptij volunt' oflenderejeo- nit caput pingunt, quoniam leo -vigilans oculos claudii-yeofdem cum dormit,apert os habet.-quod quidem cu(lodi& atq; excubia- rumfignum esi.Vnde ö* non abfq;fignifi- cationejemplorum clauftrts leones,qui fint enftodum loco, appinxerunt.Leonem qui- dem 7ra.pa.T6Kei(iV,*.a.v,a videndodedu- itam volunt,quia feraeftperfpicaciffimi vifus.
|
|||||||||||||||||||||
|
Dodontil
as, |
|||||||||||||||||||||
|
<e»Aw.
|
|||||||||||||||||||||
|
Tintinna
bulu pr&- dicatio- nufymbo lum . |
|||||||||||||||||||||
|
Leo vnde
diclus. |
|||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||
|
po
|
||||||||||||||||||
|
vifiis.De quo Ci plura cupis.vide Ariftote
Iem de Hift-anim.& Oppianum in 3.& 4. de veriatione, Plinium Nat. Hift.lib.8.c- 16.qui afferitjlcones nunquam limis ocu- ]is iiuueii:de oculis adapertis 11011 memi- iiitVi.le etiam Cceliurri Rhod.li.13.c8. Templorum idcircbponitur ante f"ores] Etuditè 11011 minus quani diligenter in fuo Copia»cornu Pierius leonis faciem il- iaro.qua» prima vifa eft Ezechielünitian- dorum fad'oriim admonitionem nobisob latam fuiflè tradit.-eamq; a primis vifam, quöd a vita principum foleat totins popu li confenfiis legem fibi ftatiiere. Ponuntur itaq; ad valnas templorum , vel poftjbus fuftiiiendis.vel hyperrhyris; aliquandoe- riam pronaislocoium, vt Deuni venerari primo memiiierimus.Addit etiam,iiipro- ïiao Taruifina: Cathedralis draconem ala- rum vnguibus leonum duorum compri- mi: draconem retorto collo leonis peilus remordere. Ciiius Emblematis eameflè fententiam docet:prauam quidem cogita- tionem cor ince(Ière,fortem animumeam protintiselidereja lania leonem fuo pecto ii fubi jcereapprelienfum leunculiim.' ge- nerofuni quippeanimü fèipfum vincere . i.DvAsfunt Epifcopi neceflari? do- tes,vteius,cui animanim ctirademanda- ta firmiaiirum vt i js,quibus prx(5t,conti- nuo ftudeat.vt nihil eorum eisdcfit.quod fpeiftet ad fidei vera» profedum &augmé tum:nè ve quis a rec"ta via defcifcat,aut fa craedoftrinaïterminos tran/ïliat. Necve- rö eft fatis.vigilanrem eum efle,nifï etiam cuftodem Me fonifïïmum prxbeat.ideft, cum cura & yigilantia , qua» perpetua fit oportet, & etiam neceflèhabeatconiunclia cum moiibusdoelriiiam.qua &fuos infti tuat,& alienos etiam hoftes.atq; erroneos homines forti animo retundat, vera-que & fana» inftitutioiiis quafi hafta percellat. Qüod duplici fymbolo hic ofteHditur, |
||||||||||||||||||
|
fumpto argumento ab ijs animalibuSjqu?
& facrisiti turribus,& pro foribus templo rum apponi tblent,gallonimirum, & leo- ne: quorum alter vigüantiam , cuftodiam alter defignar. 1. Campana praererea pradicationis (Vt
diximus) & inftitutioiiis geritfymbolü . Meminerint tarnen verbi diuini precones, nifi & ipfimétad vocis fuae clangorem vi- nendi rationem infticuetint, atq; ita ad 110 imam illam accomniodarin t vi tam fu a, campanis Ce vel in hoc quoq; aflimilan- dosfore, quasetfi clariffimum edendo fo- nnm alios cieant, ip& tarnen ïibi furda; fint & ftupidas.In quos ekgansextat em- blema cuiu (dam : JEra graui cücios veluti campana fonore, lpfa licet penitmfintfibtfurda, cient:
Sic es,recla docens alios,peruerfafequute. §!uiq; alijsfapiens,non faptt ipfe tibi.
Eoderi,q; planè leuüi Apoftolus 1 Corin- th.13- Si vel liominum (inquit) velange- lorum linguisloquar, charitatem autem nonhabeam ; factus fum ais refbnans, ae cymbalum tinnieiis . Addam de campa- nis 'Tra.pipyoK , vulgarem eflè erroiem , quo Paulinus Epifcopus Nolanus, Diui Hieronymi aequalis, & fanctimonia vita: fpectabilis , primus in fuam Ecclefiam campana» vfum ïnuexiflè creditur.-quaii priori faeculo ignotus ille fueiit. Verius naniq; eft, vinim illum fanclifTimü Gen tilium ïacrorutn abiifuni correxiiïè , Sc ad pia muniatranftulifit, vt nimiriï eius fono exciri poflènt fcniotiüs habitantes ad conciones precationesq; . Caiteroquin ijsdcm , quibus hodie , vfibusdeputaras fuiftè prifcisquoque fjeculis campanas , Hadrianus Iunius difèrtè docet , lib. } Animadueif. cap. 11. Sed ne ganulitatis vento impulfns audiani Aafavttlov >«*■- KttiV, flagellum de pelui. |
||||||||||||||||||
|
toresf'
|
||||||||||||||||||
|
itc»
|
||||||||||||||||||
|
Leonts i-
mago in iialuis té-
plcrum. |
||||||||||||||||||
|
ri"J>'
|
||||||||||||||||||
|
IV.
Huopafto
rvs eccle-. fiafiici munera . |
||||||||||||||||||
|
N«^^
|
||||||||||||||||||
|
Emblemata-..'
|
||||||||||||||||||||
|
?'
|
||||||||||||||||||||
|
N»pe, X5W lAl/AVtiS1' OJTlStiV èLftpt*. 70.^70, Tav (bplVaV.
Sobriusefto,& memineris non temere
credere: h^c funt membra mentis. EMB LE M A XV ï.
|
||||||||||||||||||||
|
Xj E credat , ne ( Epicharmw ait) non fobrim eïla
Hï nerui humanx membrag, mentis erunt. Ecce oculata m&mu > credens \d ■> quod 'videt: ecca
Pulegium antiquA fobrietatis olm ; S>uo turbam oftenfo fedauerit Heraclitw ,
Mulferit (Jr lumida fedhione grauem . |
||||||||||||||||||||
|
COMMENTARII.
E c TE^habet fèmamisocnJataj fed Sobrii vimndum,& non temere credendiï.
|
||||||||||||||||||||
|
R
|
||||||||||||||||||||
|
fimplexilhid quoduisalitid potiüs
|
||||||||||||||||||||
|
D v o hic pra?cepta cuiq; honefti ftu-
diofo tradmmuviimirüm vt fobtietatem aniet, & credulitatem leuem & terne ra tia vitet: quam ad tem duabus (fuomore) |
||||||||||||||||||||
|
lepraifentac quam pulegium : elegaiitius
niultö habet editio Rouilliana. Sanftius cpigtaphen Emblemacis Latina apponit. |
||||||||||||||||||||
|
uotis
|
||||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
||||||||||||||||||
|
pz
|
||||||||||||||||||
|
notis vtitur , nempè pulegio, & oculata
manu:illoquidem,vtibbrietas panio con
tentafignificetunhac verö,qua reriimcer
tarum fides iiiteUigatur.Cicero r.Epifto-
lar.ad Atticum, carmen boe Grxcum ci-
M. Tullu tatiPriuatis rebusmeis.inquit.propterin-
locusvn- firmicatem bonoriirn , iniquitatem itialo-
de petit.% 'urrijodiamiu meimproborum,adriibea
eft Emble qiiandam cautionem & diligentiam: atq,
mattsepi- 'taSicujns inmfurret Epicharmuscantiïe
nraph^j . nam «Ham fuam :
Ntïee , yjuy.iftvaecdiriTHV 'ctp&pa,T&iï
'T et Tav ipptvay.
Ac noftra: quidem rationis ac vita: quan- dam formam.vt opinor,vides.Hoc carmc alij hoc modo citant : N>/pe , xgi iJ.iiJ.va.cro chrisnv etvi'pa, p/>o- y5vra.ra.uTei . id eft.
Efto fobrius,& memineru virumjqui ficfa fiat,non oportere ejfe credulum. Sed quia Erafmus depraiiarum veriïciilum tefta- tur iu adagio : Neminiftdas, nifi cum quo f rins modium falu abfumpferu. fic iile è veftigijs codiciim hoc carmen Trochai- ciim reftituit : Nctae , icpt/ jj.ijj.va.■?o <L-?ri?HV> tosjta vvj pa. Tav Gpwuv.
Nam quod veupi dixit, pro v»<pi, & /J.iK- ra.o-0 , pro f/Jpivntro, dialecTri proprietas eft . Alteram auteni partem idem Cicero- vfurpauit lib- De petitione Confulacus : Quaniobrem,ait,Epicharmion iljud tene- to.ucruosatqj artus tiTefapienua:,non te- mere c rede re . Relatum eftetiam abAl- ciato homo lib.Parergon 4. c. 8. Retulit e:iam id Epicharmium Clemens 4. Stro- mat.& ad infticutum Chriftianum accom xnodat. Sed dehis moxdicemus pllira, in qnarta clafle. III. W-E credtts] temere,vel adeo facile.Con uenitcum Epicharmi fententia Theogni-
dis verficulus: Til?» ypiifJ.ar' chiTtrd,,a.Tr&w S~' ii-cuosra.
i'ifo res perijt, diffifo falua remanfit. Licet nemini fidere fuiuhumauum,omni- bus vero fidere ftulturn . Q_uare pulchrè Hefiodus: Keu x.a.Tiyvnra yihdo-a,; iiriueipTjpa. ■&''erdeu ,
Tl/Tf<f <'' 'eipa, ó[j.af, HS" chri^lM èÓKiJAV etvS'pa.c id eft :
Si quicquam cumfmtre tibi eff ,teftem adijce rebus,
Subridïs, nocuit non credere,credere sêper. |
||||||||||||||||||
|
Seneca epifr.3. lib.i.Vtrumq; enim vitiu
elt,& omnibus eredere,& nulli-Vide par? tniam, Èiduciapecunins amifi. Epicharmus] Epicharmus Siculus , vt
ait Diogenes LaertiuSjElothalisfilius,Py- thagorxdifcipuhiSjPhilofophus & poeta, ComCjdia: inuentor,tefte Suida. Ne nonfobriusefto] Efto ibbrius'.duoe-
nim negata vniaffirmatioin xquiualent. Nerui , membraq; J ecpSrpa., vtvpa, ra.
[/.ipn . Xvletaphor.-e,quibus vim vtilillimi prxceptiilluftrat. Nam pdyti f&vwis <reo- Qpoffiyn, vt refèrtaücubi Stoba;us. Qup fenfii dixit Iuftinus.genitricem tirtuttim frugaiitatem.Sic Cicero pro lege Manilia, neruos Reipub. appellat milites, clafles , vedigalia,quud in his confifrat omnis Rei pub.firmitas.Sic apud Demofth.l'si/fa. Tra xiyx rei^ii/jetTct. Fabius lib.i.mollem educationem neruos omnesanimi &cor- poris frangere.Et Dion in Vefpafiano.-P?- cunias neruos ejfe imperijfemper dixerunt. id cüjVtvpa. ya.p rvis tïytfj.ovftai rel ypi'l- jj.ara. om tori civcu l'hiyov ■ Ecce] Demonfrrandinota redtè iugitur
cum manu ocuiata , qu? credit id, quod videt. Oculata manus] Adagium,quo rei eer
titudofignificatur. Qculatas enim rnanus dixit PIautus,qiia; promifla vclint exhibe ri re.non oratione promitti. Nam oculos habere,quibus videant exhibita.aures non liabere.quibus audianc pollicitationes Ita jena qnardam jn Afinaria adölefcenti an- reosroon'es poIlicenti>cün! üia nihil com moueretur promi(Ï!S,inqiiit : Ghium apiflorepanem petimus;ii7ium ex cenopotio,
Si xs babent,dant rnercem: eadem nos di. fciplina i'timur.
Semper oculata. noftra funt manus,credunt quod -vident.
Idem in Pfennolo: Eme die c&ca hercle oliuum,id vendito ocu Iflta die_j,
Oculata die aliqtiid vendere, eftprarfenti pee 11 na vendere . Vim prouerbi j videtur exprefiflê Teientianus ille leno iaiinio in Adelpbis : ____Verum ego nüquam ade) aftutusfui
Quin quidquid poffem,maüem auferre po-
tiifs inpr&fer.tia.
Huc quoqjallufit Cb^rea in Eunucho ; Ta.rj7.tj nunrpromijj'/i. appareant. > " Et |
||||||||||||||||||
|
id*
|
||||||||||||||||||
|
mM
|
||||||||||||||||||
|
Sobri',
anti»1 bur-, Kerf'
pub- |
||||||||||||||||||
|
OcU
ma»"!'
|
||||||||||||||||||
|
Ocu
die derO' |
||||||||||||||||||
|
f
|
||||||||||||||||||
|
Emblemata
|
|||||||||||||||||
|
93
|
|||||||||||||||||
|
EtPropert.lib.i.
Cui rió antipatet,donec manut attigit.
Idem PlautusinTrucuIento.- Manm -vetat,priufquam penesfefe habeat, quicquam credere_>.
Imo & facie, litter^admonent, nonomni fpiritui ertê credendum. '■ Credensid,quod videt. ] Herodotus : «7« rvyyjim £itSfiï>7roio~iv iovra. «t/fs' lipa. i$3r**.fJMV : Aures fuut liominibus magis iiicrednl?,quani oculi-Proinde lau datur illud Thcocriti : Ne er ede citijfimhni pritts finem -video* .
Cuius fententi; vim teneredebent qui ver fantur iu Rebufp.& negotijs grauioribus implicantur.fed maxime temporibus pe- ïiculofis.Si enim propter amicitiam mul- tornm fucaram vix f ra c ri fides interdum fit habei)d3,perpetuö meminitTe debemus Pychagoric? paroemie^iVf; cuiuis dextram inieceris, qiiandoquidem h om i mini e3 fit improbitas& veriutia, vt non modo fer- mo,fed &frons,vuItus,& oculiipfi perfe, pè mentiautur. Apollonms rogatus a re- ge Babylooi?, qua rationequietus in fuo principatuperduraret: Si, inqiik, paucis fidem habueiis . Nulla enim regibus ma- ior peniicies impendet.quam cum delato ribus facilem ad Ie adi'ciim pre_beut- Plato de Repub-magifttatum optat, qui fit ra. ara. <f~iciTiSpvKM/j.iv<>f, id eft, qui aures obtufas babeat ad rumores & fabulas po- pulares. Addam & id Plautiimm è Tru- cu'ento: Non lau dandus eft is, qui plus. credit qua atidit quam
^lu&vidct^non placet, cum illi plus laitr dunt qua audiunt,.
Quèm qua tident:plurts esl oculatus teftu ".nus,quam auriti
Decem.qui audiunt,audita dicunttqui vi. dei, tplani fciunt.
Qjjod tarnen non probatur Apuleio, ini- tio Floridorum,qui vt inferuiatargumen to quod tiaclat, plus fidei aurium quam ocnlorum ede adhibendum vult. Huius haec veiba.-Non itidem maior meus Soera fes:qui cum decorum adolefcentem, diu- que tacentem confpicatus efTet : Vt te vi- deamjinquitjaliqnid eloquere.Scilicet So crates tacentem hominem non videbat.-et- E.iiim arbitrabatu r homiues non oculorü , |
|||||||||||||||||
|
fed mentis acie St animiobtiTMconfide-
randos. Nee ifta re cum Plautino milite congi'uebat, quiitaair: I'luris eftoculatus teftu vnus,quam auriti decem. Imö huiic verfum illead examinandos homines con ueiterat.-Pluris eft auiitus refiis vnus.qüa oculaci decem - Atqui fi magis pollereiit oculorumquam animi iudtcia, profedto de fapientia foret aquila; concedendum . Homines enim neq; longè didita , neque proximè adfita pollumus cernete, &c.A- pnieiustn aliö fentetiam torquet,vtdixi>. neq; propiiè cótrariumqnid iPlautofta tuit,fed certè dilfimile.Vide Prouerb.Oc» lis magit habendafideSyjj, auribus.Ad rem redeo.M.TulIius in LarJio:Ha;c in fabu- lisftultiffima perfona improuidorü.&cre dulorum fenum.Non minimum commeii darunt ssV/r/ctc quidam ex vetenbus,uon quidem vt omninó fidem omnibus abro- gemus, fed vt nullo non loco circüfpecti umus 1 videamufq; quatenus dextra fit huic vel illiadmotieiida.Demofthenes hac a.7Ti?idLV vnam ait omnibus qui fapifi t con ceffam a natura cuftodiam falutis &fot- tunarü- Sed de his iamiamlatiusagemus. tulegium] Pulegmm Gtxchyknyav,
<rlechoK,ieaglachon:Ciihis vires permul- tas habet Plin.lib.20 cap. 14. &Apu!.Dc herb.virt. cap. 91 multa. Caeterum,pule- gio vith ftomachi tolli.teftatur Diofcori- des lib.3. cap.31. Netvriett 7e , Kffj h]y- y.ii SaiJ.é.yis/jiiTci è^vxpó.TV moTtiaa. 7tA- ptLfAvdHTcu . hoc z(X:Naufeas &erofiones ftomachi in pofca (\A eft, vino, quod aceto &aqua temperatum eft) bibitum lenit .. Dixcrat antè,hanc herbam efie KiTrtWTi- M)v, Sipu.nvtimv, >$7tiTfTiy.nv. id cü:ex- tenuapiuam,calefa£tiuam, & concoHiontt adiutricem . Vide epigramma Gia;cum lib.i. Hf <pei£ahxe. O'u yKnyjwt Kpirav ö ptKdpyvpof, aAKiè
S'iyó.h.Kp duTov dTrorpcLtvei ShifêoyJvv ?o/xdyis<
Quod ita veicir Sansftius,-. Nöglechone Criton,aft fordidus arts odore, Vexatum ftomachum fape dolore leuat..
Antiquafobrietatis\ qua veteres, homi-
nes ftugi,& ïeium paiabilium appeteutes vtebantur. Eit antem pulegium fiti Sc vi- nolentiae contrarium. De vexeriim feuga-r litate lege Valer.Max.lib 4^ c.4. & lib.7. e-i.Na.vt ait Horatius j.Carm Ode if. trinatts illts cenfus. erat breuis ,
Gom*
|
|||||||||||||||||
|
Oculorü
iudicium
prapollet iudicio attrium. |
|||||||||||||||||
|
Eulegik
|
|||||||||||||||||
|
Pofca gd.
|
|||||||||||||||||
|
Frugali-
ttis zetc-~ rttm.. |
|||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati.
fymbolis aphonis plus forcè perfuafit, mo^'L
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
94
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Commune magnum.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Plinitis epift.izdib. 1. de Catilio Seueto: quam alius quifpiam oratione prolixilfi-
Q,iiam pareus in vichi ?quam modieus in ma.Siquidé iroKKaV <&rdvu k$u ptctupav we- viflr cultu ? Soleo ipfumcubiculum eius.ip- pióJWtv pny.a. ygi vsv/aa iristvs^ovToe fumq; lei5lum,vt imaginem prifca; fruga iv^pcinns Kvp/aTtpov nyêlreu : Plerumq; |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
litatis.afpicere-Ipfiiis autem Plinij fruga
litatem habes lib.i.epift. 6. Olus] Ka.ya.vov Olus dicitur omnis
herba fatiua,abalendo, quod veteresole- ribusalerentur , antequam effent reperta; |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
vir,cuius perfpeeïa fideseft, vno verbo vel
nutu Iongas aliorum orationesfuperat # Sicenim fidem fêcir Amafidi Pittacus, cG -P'^'
linguam immelatitia: viclima: remifït,tan quam membrum omnium vel optimum , y/ |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Olus.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
frugesjijsq; vefcebantur abfq; luxuriofo vel peffimum.Sic Anacharfis , deqiioiam -Antf
condimento,vnde prouerbium.To iv Ka.- fupradiximus.cum apud Solonem reper /« tus eft eo geftu dorniiens, vt dextram ha-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
In oleri-
ius piper. |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
y
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
:vt
fignificarec, maiore ftudio & curalingua efle cohibendam.vt parté omnium maxi- me rebellem. Qmd enim vel Scilurifaci- nusadconcordiam fuos liberos adhorran- tisjvel Tarquinij Superbifummapapaue- rum capita baculo decutientis, htic cbm- memorem,cum h?c iam vulgo trita fint? Olim enim cum nondum Platonis opera, vel Caineadis, aut Chryfippi fapientialo- quax eflfe didiciflèt, omnia breuibus ora- culis,aut fymbolis, interdunique ajpw- vott, non minus commode tradebantur , qusepertinerent ad vita; humana: cultiiin & informationem . Sed audiamus Plu- tarchü eade re ftudiosè commentario-sre- pi a£ohto")Ad,s diflerentem : o/cTa', in- qult,ln/|U|So^/»ffls■ ccvtv favïif a. <Péï epci- tyvTlf ix. t7rcuv!si>Tcu , J^ detvfAO^ovreu £ia,<pipóvTa{, as npduKaTor , d^ioóvrav cLvtov tSv iroKnav yvafyJiv tiva. tnrïtv mpi c[j.ovoicit, dva.Ca.{ twi to /2!)/jt.a,,ncu Kec0av 4U^P^ X-vKlXA , >ij Tav aXtpiruv èiwreLiTa,; , jy" tS yhviywvi x.tvno~a.s , éx-TTtuv a/ïrnhAtv ivS~tite.yt.tvos a.vio'ït 077 TO jol; TjyïlGt apKHO-ScU , VJU fjL»
ShctOcu rav imoKvrtKavAv eipih'yi «J óy.o-
voiet StcLTtipHTeL;7ró\&{ ■ Turbam grauem tumidtt feditione\ Po-
pu!um,vel pleSem tumultuanrem, iamqj ad feditionem fe comparanten! . Mulferit] mitigarit, lenierit. Mulcere
enim eft delinire.quafl mollicere, hoc eft, niolle reddere.HincMukiber dföus Vul- canus.quod molliatièrrum.ac mitius red dat.Et Mulfiim.quafï melle delinitum. Emblema hoc frugalitatem & fo-
brieratem fuader,temerariam veröcredu litatem diftiiadetjde quibusdüobusficii dodliiftimo Minoe paulo latiiisdiffundar, facile me veiiiam impetraturum confido, |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
temii & quotidiano viclu nonnunquam ac
cipitur.Hoiatius i.Serm. Sat.7. ji n ti (hu am. es fort e vocatus
Ad coenam,laudas fecurum olus . ___ Et quia «grotantes plerunq; tenui egeut ■vidlu.eos oleribus curatos fuiffe conftat ex Plinio,& Plauto in Capt.vbi Hegio Para- fitum inuitat ad coenam terreftiet»,»?»/- tts oleribus.Cw ij Ie refpondet:Curato &gro tos domi. Inde Heluones antiquitus pio- priè appellati;nam helus,veteresdicebanc pro holus'.Quia veröxgroti naufeabundi valde funt,faftidiofiqj & deiicati ciborum arbitri.hinc poftea translataea voxadho- mines delicatos opiparosq; qui magnas pe cunias in dapes profunderent i non in vo- races, quod hadtcnus a plerifq; falsó exi- ftim3tum . Hcraclitus . ] Heraclittii ifl feditione
quadam roganis a ciuibus.vt concordiain fuaderer,fuggeftum afcendit, calicem fri- gida conipk'iiit, infufani.digito farinam rnifcuit, vna cum pulegio , idque bibit,& hinc difcerïït.-nimirum reipfa loquens,ple runiq; iêditiones ex luxu rerumqj fuper fluanmi vfu oriri.inter eos autem facile conftarecoiicordiam, qui modicisac tan- tum neceftarijs effen rcontenti. Nam " S'ti'mvov yap ivrtKti i min 7ra.poivia.v. id eft :
Vbi coenafrugi elf. ntitta debacchatio De Heradiri facto vide Plurarchnm de garruütate, Erafmum in Apophthegma- tis lib.S.CoinmentatoresDiofcoiidis , in verbo, Glechon . Ccelium item Rhodig. lib ij.cap.f.Vide quoq; adagium, Thym bra viciitaus . §luo turbam, ó>c.~\ In eo nomiullis for-
tafiè a-ztoTHcoVhabendus eft Heraelitus,id e&,tenebrico/usikd certè hac ambagc , 3c |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Scim
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
J
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Taf}
Supe'i'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Heluones
qui pro- prie |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mJ
Mul'f
Muit
V' |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
MagntLj
■via eft ora tlonu non |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^. pjr
|
|||||||
|
be f prasfertim in re ta vtili,addo & necefiaria.
££*l* l' De frugalitate M. Tuil. 3. Tufcul.
*>* Verifimile illud eft qui fit temperans, quem Greo arappovct appellant: eamque virtutem eappoavvnv vocant: quam fo- Ieoequidemtum temperantiam, turn mo derarionem appellare, nonnunquam etia Riodeftiam . Sed hand fcio an rectè ea virtus friigalitas appellari poffit, quod anguftiusapudGrajcos valet, qui ftugi homines ypn<ri[jxiappellant,id eft , vti- les: Atiüudeft Latinis abftinentia,omnis innoceutia, qua: apud Grajcos vfitatum nomen nullum habet , (ed habete poteft è.$K&@:na.v,nani eft inuocentia affeftio ta- lisanimi,quas noceat nemini,reliquas etia vittutes friigalitas continet.-qua: nifi tau- ta efTet,& fi hisanguftijs , quibus pleriq; putant.teneretur, nunquam elfet L-Pifo- nis cognomen tantopere laudatum . Sed qnia nee qui ptopcer metum prasfidium reltc]uit,quod eft ignaui?:necqui propter auaritiam clam depofitum non reddidit, quod eft iniuftitixjnec qui propter teme- ritatem male rem geflit, quod eft ftulti- tiï.friigi folet appellari: eo tres virtutes, forticudinem,iuftitiam,prudentiaïn-fruga litas complexa eft , etfi bocquidem com- nuineeft virtutum : omnes enim inter fe nexa: & coniiigata: funt. Reliqua igitur & quarta virtus, vt fit ipfa friigalitas ne- 5»4,;e cefle eft . Hactenus ille de vi yerbijiiosad
^k'"' rei "otionem veniamus.Reclè Apuleius ,
"'■ fobrietatem dicitefle fapientiajomnispri- iRarium fundamentum,quodiis fe virtu- tum omnium femina continetmam fobrie tas teroperantia: fpecies, prudentia: comes eft.inperfpiaentia veri,falfique,rum in de leftu habendo rernm bonarum ac mala- rumjea fortis ett.qua; voliiptatum illecc- bris non capiatur,& iuftitiam colit.quam i'ile priniüm fertiat.alijs etiam tribuit.A lohrietateitaq; fuam philofbphandi ratio 'iem Pythagoras orfus eft , cum quibus, eei'tisque de caufis abefu cartiium prohi- berec. Qiiod adeo mulris probatum eft, vt pleriq; inde facti meliores.ac cultio- res,fapieniia;latices imbiberunwalij fuper ftitiofe Pythagoram xmulati in totum re pudiarunt efum carnium, Sc animantia nuita.vtimpuracredideruni: quo de nu- niero Eucratita;, deliri quidam hauetici, de qnibus Epiphanius.Sobrietas vittutnm pene omnium feminarium eft.quam vna |
|||||||
|
qui habeat, & caneras etiam facillimè ha-
buerit.Platoin Charmide temperantiam, vita; liominum cuftodem appellat In Gorgia prajcipit.vt qui fanus ac beatusef- fe velitjhane virtutem exerceat. Et Xeno- phanes nihil in homiue nalci maii poflè, qui temperantiam fueiit ampiexatus.Ita- que quotquot lapientesolim habiti funt, temperatillimi pr«dicantur:vt Socrates, qui quod tenui vidu e(Tet,ea pefte feuif- fima tactus noneft.qux Atticam inuafit. Et Plato.apud quem cum nobilis impera- tor Ttmotheus coenafTet, moderatis cibis exceptus,poftridieillifactusobuius,dixit.' Quiapud te, Plato, ccenant, fequenti die bene fehabent. Nominatur& Pythagoras inter fobrios , qui etiam dicebat: Venter pinguisnongignit fenfum tenuem. Idem cum ofFendiilèt aliquem infigniter obe- fum:Nondefines,inquit,tibimole(tiorem carcerem ftruere ? Pnetermitro Gra:co- rum veterum frugalitatem laudatam fa- pientibus,qui fem,el tantum interdiu epu- Iarentur. Ergo Plato delatus in Siciliam, cum nullum ifthicpatria: frugalitatis ve- ftigium obferuaret, admiratus efcinfiila: corruptilfimasdeprauatum morem, qué- admodum refertipfemet in epiftolaqua- damad Dionis propinquos. Apud veteres Romanos, frequentior pultis vfus, quam panis fuit, &eorfi bona; valetudinisquafi quidam matererat friigalitas,inimica !u- xuriofisepulis, & aliena mmia; vini abun- dante^ ab immoderato Veneris vfu auer fa.Val.Max-lib.i.cap. J.Non eft quodfic verbis mul tis augeamus frugalitate Caij FabricijiCoruncani, Cuiij, quos celebrat Tullnis : ha: enim virtutes fuer'e potius temporum,quam homiuum . Probatur, me quidem iudice,modeitia vel Agaficlis, de quo Aufonius,& Plutarchus,- vel Ner- ua: Goccei, boni Principis , de quo Valc- rius Martiaüs.Solemniaolim fuere nipba- Niphalia lia,Iunonis facra, qua; abftemia a matro- facrcLj . nisabileniijs celebrabatur,vt matron^roe mores elfent, quam üeam colerent, qua: easmoneiet fobiietafis,vt qua; fit indiui- dua pudicitis comes.Non tranfilio,quod ludices receptum moribus,vt non nifi a ieiunis iu r0yrü . diciaexetcerentur reorum capitaüum,vt meminerint.ièad remferiam accedere, & in qua de hominis agatur capite , de quo non nifi prudentiilimè, & maxime fobriè coguofeendunv. Idadijcio, Baccho.Deo tefliu-
|
|||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||||
|
p6
|
||||||||||||||||
|
temuléro.tum papaueMum ferulam olim
tributam legimus,erudiio fanè figmento, vc vini vis ob oculos ponerecur; papauer fomnum conciliat.vt mero plenus liii ob- litus,dare fefomnodebeat,fuam vtfpon- taueam infamiam tegat:ferulam vero ca- fiigati.iuis noram, vtintelligant ebriofi,iê pcena digitos citius quam mifericordia , qui fe fponte in id difcrimeu coniecerint. Eadem prudentia fuit apud 1'apientes ve- teres.dum prxfigerent anncim luclus ma- tronis.qua: vitosamifiifent.ne fcilicetan- te anniim poft nuriti mortem properarét ad feciiodas nuptias, ne fieret confufio fan guinis , 1. 8. fF. dehisquinot. infam.Iul. Paul. i.receptar.fentent-tit.vlt.Multa huc conferiipoflèntex Decretal- Pontificum, de p?nitciit.& remilf.fed hoc ftudiofispen fum imponimus. Addoego poftremö.nul lam virtutem ad Nature leges fic efle com pofitam,quam frugalitatem. Inquirenti- businnos fagaci mentis oculo, vitiaqua:- dam apparebnnt obfcurioia & in receflli, qusdam in aperto & fróte pofita,& quafi manu prehendenda.crarTa.fupina ;dequo luxus & largior bonorum profufio, vbi nee ratio fuadet, nee poftukt neceflïtas, faturando, veftiendo , ptotegendo cor- pori,&ab incommodis fupernè deiecto- rum imbriiim , caloris & frigoris, vindi- cando. Non fudandum niagnoperè pro his, nee Oceano diuifa; gentes adeunda, qua; a Solis cubiiibus miniftrent exoti- ca,fi lelegara in vltimas tenarum oras in tempeiiehac,moderainen natur?,& quod diftat feqiianiur, qua: in exceil'u laborat & frangitur,amicarrugaüratis.Nonqua:- rit fuperflu3,imó nee fert, modis quibus expellat & (é exoneretjprouid^coriuptio nis.vtiliterinueiuis . Videmus hoc in cle- mentis, & quicquidcoalefcit eorum con- nexione,in anima tibus,metallis, rtirpibus; excernunt fiquid aggratut , & deijciiint fuperflua.CrepatnubesnimiohiUTiorepr? gnans , rarior a temperato humidoipfo mot'i Sc agiracionepaulatim (e confumit, & milcetaeri Non libratiii diu vaporuro terreftrium denfioribiglobus,nec molem fuftinet flabile fubie&um pendentis mate- riï.viacitur copiajJi cedit ruenti tadem. Hinc nix, pruina.grando, fulmen,rores, nimbi.phiuiajjignica fpedtra.cadentes ftel- la;,qua; purgamemanoniiiconimodè ap- pelles,& proltiuieni velut quandamfatu- |
||||||||||||||||
|
rara: & partu rientis au fa;, quam cogtt ad
egeftum Natura,& vfus Vniuerfi. Deinde ilïiid ipfum,ex quo talia,nonne pars Ocea ui fuir.aut fumantis terra:,fécretione reie- claJExudatinutilismador fcilicet,admix tiis pingui fceculento & vifcofo.de magno hoc & infimomuiidicorporejquemadla- bit fohatq; attrahit,vt vel diffipetradioia iadlu, autreuerberet, exuberante maila, fuba&um & codtunvaliter,eundem re,di- uerfiim afpectu & difpufitione . Sreriles herbxluxuriant paflim & ïvexiagramina, non iufla crefcere pioaocantefemine , fed coafta exire,vniofa: vligini fic quafi exco- land?,& ptugando terreftri vtero^ad cou cipiendummelioiem fcetum. Metallarias intrerous cauernas, vbi fcex impurior , & fordida fuperfluitas inter ramentaaurea & veiiulas defidens ad fëgregationem, ex- trudence vi inttinièca connafcentisprecij, fenfim itura,fe oftentabit.Nec in ftirpium excrementis propellendis Natura fegnior: capillamentaquardam.ciimos, aut floccos pra:mitcuntarbores, & rnufco lèoperiunt ac viridilanugiiie, priusquam germinét, purgantisfe medullx,& inutilem fuccum fecernentis manifefto figno. Age verö, qua prouidè innolhodeniq; &c^terorum ani mantium corpore canales iftos egeftionis fupeiflua;difpofuit , necolleclis velut in cloaca fordibus,exitu inrerchi(b,corrum- pererurfitu& putreiceret? Hucaurium nariumq; quadrifora; port^ faciunt,& tu- bus maior dcfeiendisexcreniemis, & vri- nariafiftula anguftaacbreuior,&fojicul? traiecta;cutis,pui)cT:mis fimiies , finenu- mero,fudorideijciendo,& porca ipfa pre- toria, lecipioci vfus, gurgulio, intraiicis, exeuntis cibi vehiculum: cnmq; velinte- ftinoruni vohinuiia turgent,obftrucT:a in- errante flatu,aut venarum en ripi no.xio fan guine, naturxxmula ars clyflerespra:pa- rauit & fcalpellum apeilioni. Adeo"' vias omnes ac modos difpofuit fednla mater ie greganda: copia:,vtin tenore fuo, menfu- raatCjjOtdinc confifterent & conferuareii turfingula.iie veldefectus noxam,vel ex- cefl'uspareiet- Modus in nicdio&mcdio- crij virtutif titulo & laurea digims:excre- ma laboraut,nec fanafunt, nee ad fanita- tem adminicu'a.qua;abundant prrferrim, fnmentalafciuia;-Sacra FrugaJiras placat, falx inxutias & farculum runcaudis far- rieudisqsfiluefcentisrnali qiiifquiiijs.qu? fola
|
||||||||||||||||
|
Tempus
luflus. |
||||||||||||||||
|
Vrugali-
tas ad le- ges natu- r& compo- fitcU. |
||||||||||||||||
|
pnih
|
||||||||||||||||
|
Nztur/X-j
vbiq-Ju. ffluaex- csrnit.
|
||||||||||||||||
|
me*
fisf' |
||||||||||||||||
|
Emblemata^. 97
|
|||||||
|
foia prudehter, quoufq; progredi liceat,
quid ornatus corporis,quidaliméta,quid ftruiflurx fumptuum efllagitent, fubdu- ftis calculis computat,&r pergtadus vita; ac heuorum fic partituriVt/laxiórcmma- numpotentioribiis, & qui in aliquo fafti- gio eminent, reiinquai; contrahat ca:teris de inferioie ibrte, & iubeat coercere iiani- tatem,comprefl'o paululum ftngenti fpi- ritif. Si confufio in his, vbi ordiimm di- fcretio & dignitatnm?vbiautoritas& ve- Meratio: Vilefcunt «qualitate hac & per- dunt fplendorenijdum couditionis fu* Ji- mites,quifque tranfiliciiSjfupia vires &© pesperambitionisicaiani afiurgit.Corru- ptionis hoc publice.,imo perditionis extre ma: feminarium fit. Ver ut. in proprium finum ocnlos quilibet, videbit quid, aut quantum liceat: a ce:;fu enim &■ ftatu hic tempetand'is afFechis Violenta fimt,qiia: cinn i:n;i,o.l!i:o at.petiiu,& t>,dme iiïuer- fo ik.tiun innam enim au: 'ieiluui.tc,aut vitLmt &■ cpmirnpunt, q..s metas fiias habetac limites.iiitra quos confiftit mode fabili ac deierminata ii1cli\iaiio."e ad ea qua; niitriunt, firmant aut ïèruant.fïne ex celtu , cum menfura& legealiqiiaiqiiam nefas tranfireialiia ilIa.Vis infertur intern peftiuo rerum vfu ac fuperfluo,quibus vo luptatem niortaliiim infania feïlicet cir- cumf.ribit,& miferia felieitatis titülofal- sö indigitat. Onera enim fuut, & corru- ptela-'.qua; tumultuariapbleclatione & in fidiofa-ik confunduntur, vt naturam ve- ty, 'ut in gymm agant , & non foliïm ofren- hk **■ dant.fed opprimant copia-Obuium & pa-
ij^*<$ ubileeft.quod appetit, nee indiget naut- "^. gijs.quibusex alteroorbe tranfmarina ap Portcnrur.-crefcunt,quc;alaiir& furrkiat, 'H omni loco:qtia: faturenr naufeam in a- bundantia,nulla regio dabit; ilia enim ne- £efluare,ha:c defiderio praspoitero.inquo *arietas & notiitas,ëfflagirantu rv ibi natu- talia&gratuita qua; icdanr,hic importu- Haacmolcfta irritant. Venter ad legem ll»tura; compofitus, paruodimittitur , li ^uod debetiir accipitiqui volatilium lauti c'as decoxit,& de pifcium genere feledio Ks.non placatur polenta ac bubiila.extra °tdiiiariaei,im fames vrit , qiiz.uon tam Ca{*iga(]a vt fl|cat> qUam preuocanda ci- oorum delcchi.vt mniori cnpiditate fopi »maiorem refiifcitet.noiio qtiodam & in geniofogulK i.rritamsntu, imo tormcuto |
vetius.Supplicitim eertè eft habercinglu-
uiem,quxBJfi exhauftisiïluis Sc flumini- bus.nefciatpafci, qnae refpuat dom^ftica , inhiet percgiinis & cxoticis.Flammarcon fero & occulto igni hoc tortura; genus , qux.vt podagricus humor , ftiliicidiofo- uuur de meliorc hoc iiicco pbfonioruin. Si fufrbcare vis,tempera, & viue ad regu- lam, quam natura diftat; vbi luxunes ali^ qua & fuperfliiitasjpi'aricindc ac demetc, & cogita , falire per medios campos ruui- lum.qui remedio fit huk inccndio.-piófèi- ri in agris Sc hprtulis.qua; domentelu riê, & corpus natiua virtute vegeteiK , quant terra niferit,^ Fabricator.huius Deus Ne- minem adhuc fames confumpfït,qiii glu- tire libellam panis,& fontanam bibere po» tuit. Adlac& pul tem naicinuu omiies, iunutritaur his a teneris.-qujs ad culinaria officia, & magyricas artes inloleufèiB fto- machum traduxit.^nifi ciuiofi:tas& nait- fej.ï Q_^iJ.5defperatk,vt ego quideni asbi- VeJfWa- ttor,ptiina.magirtw. fuit fbcarij Jiuius ar. /.I ito; uit uhi.ij , quse pra:!cripto,s.continentia; ones folj-ba- tranlllire.Sc polyphagia; lludio.'rimari oïn gmm. nes nuindi.angaIo!.,L.um abieftione quaca & contemptu, vita; , temera^ia perfiysfit. Qui primus concham marin^m apeniit , oftrea,& rubetasponticas.vt cpdacoiHii- uijsiuferretjdefperatumfuifl'e 3c proivcT:; audacia: hominem, ncceflè eft: nee meiio- rem illiim.a quodetrafta cutis anguiliar, fccaucroTua tefta.fliniiatili cohibto (Ütli cet,ac fcorpioni,- & qui fungos prasparare, & carduos altiles doaiit, quorum illi ter ftudinum,afinorum ifti proprij funt.'Qua uis veró in ranis & conchilijs terreftribus nihil, quod pifcis fpeciem reierat,fimilc, cum his ncc officulainfint aut fpina:, iljjê fquammis & Lranchijs careant; extrada funt tarnen ex cauernuüs fuis & lacunis a- nimalcula ha:c,& pifculentoru catalogp, propter exiguam buccellam.qua; ineft «i lis,& ad concitandam libidinem erÜcax,in- fcrta.Vt iam nulhim pene fub cejogenus Tiuétium fit»qupd in vptagirié ventris hu mai:i & cloaca infaturabilé, nouo artificij fumptu Sc precioconfeclri,elixum,frixü, a(latum,fe(5tum,tritum,fartiun,piiliiiku- lis aromaticis maceratum, conditum, to- itum deniq; autalijs fexcentis coclur? for 'mis prxparatum.nondcfcendat. Latum igitur& laxum luxus hicaperuitcapum ad onincm lafctuiam:;icc impunè iam pee G catur ' |
||||||
|
ps
|
|||||||||
|
Andrea? Alciati
|
|||||||||
|
carurhocpeccatum achbere, fed cum la-
bore etiam & incredibili moleftia , quam coqiuisfubit,& iscui coquitut.vterqj laf fu,s,hic vorando,alterin(truendo:ad pa!a- . ma~ tumenim & faliuam prurieinis lingtiaeac lyrici, commodare debet artetti.nec prècepta ha- betaut vfum,(èd niitiirndeliciaiKis,& gur gulionem verfatilem pro magiftro&ar- chimagyro Interea tartten ft rage publi- caéxhauriuntur faltus ac nemora, fonces '& flimiina, acr &a;quor.- nee natura par- tui edendo fufEcit, quia uil fufEcit diuitu menfis . Pullus & ma,tèr iii eademolla ; vtina/m &nidus interdum ,& qua: illum concinnaitt.PropeiniciemlHabeha: adfinc qua; fraeiient: ax faftigio fuprema; inrem- peraiuia; inurtimusjdemittamusnos ad de cliuia facra: fpbrietatis, vbi fïnum fuum aperit natura , & effcindrt quod opus, & quantum. De eredu *Q^joad credulitatem,ea fanè aut ma- UtAttj. 'Urè adtnittenda, aut ftatim repellenda , cum nemöcitiusfaliatuivquanj quiteme rè credit; nemoq; redtiüs iudicat & cer- tuis.quam qui rem exploraram habet. Ho merus Vlyftem, quem fapientidlm.um fa- cit,non alio. vfum pra:fi,dio dicic,tieq; alja tatione terra: maristjüe pericujis euafilïê , quam quöd uenüiii {ccredideric.&calli- dè confiliafua texerit.Hefiodus (vt fupra annótauimiis) non abremonet, vt.neq.ue, fratri quifquam adeö fidetii habeat ,aiu etiam negotium aliquod vel ioco tranfi- gat,nifi tefte adhibito. Nulluseft,q,uine- Iciat ab.inimicisnobis importari; grauifli- ma iricommodajfed.longè perniciofius da nurh abamico creatur faepenumero; quia fit alioqnifaeilè iiiimici efFugereinfidias , ab amico vero,au t eo qui amici nom é men. tiatur, qnis ita prouidècauteqiie fibi ca- uerit,, quiii'interdum opprimatur ? Ni(ï moleftum eflêr, oftenderem mnlto plures abamicis quam inimicis opprefTos eflë : plures vrbes proditione capcas , quam. vi «pugiutaiiplures in veterurrv libris.ipfa- quo vifa qtiötidiana reperiri amicoriim, queftus,qtiam inimicörum accufationes. Ad fymbölum. iftud «TW/'ah obnius po- ■f xheo teftzfeloc0* ■ **! ^ vindicari j *o. C de dosii P06'1'*}uam extrufit B. Ambrofius a Theo dofio, principenimis prc/cipiti aciracun-
do;Etn princepsreferuetafiqnempunien- dum.debet index ad dies triginta difFerre, quö videat, au relaxaripoena pofl'e vidca- |
tur . Occafiouem legis huiiis ferenda: me-
moratSozomen. hift.Ecclef lib-7.cap.z4. extatq; in Codice Thcodofiano. Bene, in- quam,ui(teq; prouifum a fapiente princi- pq,qué faifli a fe poenituit, alioquinquod Iultiiriafms aitl.Imperialis, 15. Cde nti- pt.nihil eft tam peculiare Imperatoris ma- ïeftati quam humanitas, per quam folam Dei feriiatur imitatio . H^c de iudicijs olim faucita. Nunc (ï maioruni in rebus yettf** alijs pnidentiam intueamtUjlicebir aper- cur/, f rè viJerein tutelispupilloriim)& ciiratio- pupi^' nib'd.s adolèfceiTtium roinorum , ad e os nempedefendendos, qui fe-propter a;tatis imbecillitatem defenderenopoflTuut.Cum que intelligerent pupülos ea ellè jetate, vt tucorum opeindigerent adannum vfque i4.exaiïVum in mafculis, if. in foemiuis , nonminprem curam i.mpeudi voluerunt inrn.inoribus.curatornm piudeutia gtiber nandis.ad annum vfq; vigefimum qiiiiufi. Eft enim adolefcentia maxime feruida, & vitijs iiid.ulgeusjtiiliïiicatur &cohibeatut au Aöritate prudentuni.Eleganter Horat. ad Pitbnes epift.de adolefcente: Ceretu in vitiumjleBi,monitoribits afyer: Vtilium tardm frouifor,prodigm &ru , Sublimit-, cupidutq; & ttmatu relinqueri )>emix:.
Plutarch.Ttpi eLfcovm, idem complexus: CLfAf^jm, jjiiv Tnviviot tav viav éhl'jSt- po'jf iiceiinav Tav ivnscutrï S~i$;tL<TKÓ.Xa>v
Xt/1 TTcu^AyaySv i'Wffó-r&s dpi?n?i rdf Ï7ri&V{>in<rH{, üg-vrtpix. tPier/xav Au^h- ertii Non minus erudi.tè Dio Chryfo- ftomus Sóphifta : yjtKarov tlvtÓTHf',, xiu tufiirifov .y&tivóhirov, rj£ vtpoPpoyip ov S*h7cu yjtKivS. Proinde Athenisolim ado Iefcentes Tav xyiqov np'/ov, id eft, rei ha;re- ditariajjfuorumque boiTorum haberent po teftatem.biennio prxficiebantur cu ra; vici na: regionisjhoc eft,anno i8.quo ex ephe bis excedere mos illis eflTetad vigefimum: turn nomiuabantur tatpiiroKoi, vel t$o- i'oi, ScivivKov-oi Tiifxap&s, poft id tres ficbant AH^/a^o^&referebarur ineorurn. numerum,qui fua; omninö eflènt potefta- tis, t$TnvX»%u/, h?reditarem regerepote- rat.Qccurrit huius Emblematis occafione adagiii AmajanqjiS, ofuriis,oderts tanqua amatitmiiKz&c id, quia fallax & lubrica multoriim fides.-& quöd homo fite'y//«- Té.$QXov ^woy,Platoni nempe:& Hefiodus prasec
|
||||||||
|
Emblemata^
|
|||||||||||
|
99
|
|||||||||||
|
p'a*cepit, non nifi teftibus adhibitis cum
«acre effê iocandum:quia f?pe Ieuibus de caufis fratrum ira; acerbioresexiftunt.A- pud Att>cum Pomponium queriturTul 1'us deCneoPompeio, cui praecsterjsfi- dem habuerac, feque ab eo tarnen prodi- tum.Et ad uxorem Terentiam,falso fe p.u - taffe ab i jsamati,quiinuidebat»t:eos Te nó iccutum,qtii pure amicieflènt. Ta&i leiii tateaniini Athenienfesimpetum in Mace donas moliriftatiiebaiit,falfoaccepto tiuu cio de morte Alexandri; fed eos retraxit Demades orator aculeato verbo: SiAle- xandcrhodiemortuuseft, & cras ,& pe- rendie (ïc erit.Opportuuè vir catus indu- xit«T/f/e6C,eamq; oppofuit inconfultofil rori hominum, de fe fuisq; rebus non be- ne cogitantium.Apud PoetamTroianini- ttiis creduli, a Sinone pröditi.qui fuafit e- quiim diuiiia Palladisartefabiicatum in- tra Hij mreniainduceiidiim>Miriim quan tum irulorum agtnen lecum aduehat ni- niJacredulitas. Ea res Pompeium Magnu perdidit,populari & optiraatiim fidentem ftudiojtandemq; defperatis rebus ad Ale- xandria; regem miferrimè profugü.Quid M.Brutum, CCafTium praxipitescgic, quan» de alteratie falfoacceptü nunciü? Similem exitum nadi Antonius &CIeo- Patra > cum illa de Antonij morte finiftrii ^«idjquariquam falso, accepiflet. Qmd 1'irum fïinparuiserror dominetur, cum ctiam viros magnates opprimere foleat ? Quorfum quciela Comicv.PrbDettm at- 1"ehominumfidemï & illud Ouidij. Heu vbipaftafides.vbi qua iurare/oleias? "Tull.item y.Verr. Vbi fides? vbi exfecra- t'ones'vbi dextra; complexajfunt ? No- turu de Brafidjeclypeo, quod in eos tor- IHeri folet.quijciim maxime opus eft,fi- "cm non feruac.Stultum ac periculofiim c>iiuis fidere : at miferum nemiiii fidere. Conditio mifera tyrannorum.ab omnibus ''bi metueiitium,fed in piimisDionyftj , de quo Tuil.;. Tu(cul.& Val.Max.Qn_a: Vetcra&extema vt mi (Ta faciam (notiora e'iitn funt,quam vt in ijs immoremur) ad IJl ld- tandem oracola diuina nobis inv éjrt *?** fuadent }non effe omni ïpiritui creden du>»: Sctentandi Spiritus ars ex.Deofixt : :J*m>cauendum afermento I'harifaorum? f,en'1» ^^^floteprudentes utferpentesl ilud etiam nos non fugiat Ouid.j.Artis: c c't0 "edideru: quantum citb credere Udat , |
|||||||||||
|
Exemplum voBu non leue Procru erit.
Aurel Viiftor.in Valentiniano: Steiinfidis homiuibus, quibus fefe quafi fidiflïmis, pmdentiffimisqjdedcrat.carere, aut.pro- batis, eruditisque vti licHiflèt, perfectus hauddubiè princeps enituiflct.Plaut.Trir numo 5 Nimiumeff difficile reperiri ami- eum.ita vt nomen cluit,quoi rem tuam ere didem,fine omni cura dormias. Hieiony. ad Celaiuiam.de rationepiè viuendi, vbi ■ de obtrec1btione:Eft fanè hoc vitiiï.quod °otn»a-
vel in primis extingui debeat,& flb eis qui tor" >n fefamflè inftitnere volunt.prorfus exelu- tudièdt . di.Nihilenim tam inquietatanimuni, uij hil eft quod ita mobilem métem,ac leuem faciat,quam facilè totum creder^, & ob- trciftatorum verba temerariomectisaflcii fu Icqui . Hincenim crebrx diiTenfiones, hinc odia iniuftanafcuntur.' hoc eft quod fxpede amici/Hmis inimicos faciat,&coo cordes quidem,fed credulasauimas diflb- ciat At contra jmagna aninii quies, ma- guaqueeftmortim grauitas, non temere de quoqiiatn finiftre quid audire: beatus- que eft.qui ita contra vitiumhociè arma-: uit.vt apudeum detraherenemoaudeat... Hic ille.Huiusfanè argumenti iêntentia facileeft in immenfum excrefcere;fed pla- cet exempliloco, verbum fAtfivna-' o.ti- r«V> detudicio hominum prxeipitiae te» merario incelligere, de quibus iionnun- Vidédum quam pronunciatur citius quamparef- quem cS- fet, necdii beneinfpe&iseorum moiihusy tnendet. qui commendantur- Sic Horat. i.cpift.iS. Qualè" commëdeSyèt atqy.it aSpice,ne mox lncutiantalienatibipeccatapudorem- Tallimur, & quondam non dignum tradi~ mm: ergo
§}uem fua culpa premit >deceptui omittt tueri;
Vtpenitui notum.fi tentet crimina.ferues, Tuternq; tuo fidentem pr&fidio,qui T>ite Tbeonino cum circumroditur; ecquid Ad te poft pauüö -ventura pericula ferau i Ham tuo. res agitur, pariet cumproximm ard et,
"Et negleéia folent ineendia fumere vires. Vt enim qui pro alio fideiubet,feque folu-. ttirtt conftituit.teneturex pafli,fcu ftipu- lationis ncxn pro principalidebenti reo > lïcubi non fuerit foluendo?aut noxa com- miférit j ita quialiumcommeiidatnonfa- tis /ïbi perfpeéhim accognitum, & cuius meiuem,verfadlem fortafle.noudetexeric, G i fui |
|||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||||||
|
100
|
||||||||||||||||||||||
|
fuidaiium püdóris ferrc ac pati cogituit.
Grauiter M.Cicero ad Brutum: Temere de altero affirmare eft periculofum. jpter occultas hominum Toluntates.multiplices que naturas.Et Sencca, neminem citoiaii- daiierisjiieminern citó Yitüperaueris. Vi- tiüm eft omnia credere : Vitiurh eft nihil credere- Inter legendiim fefe obtulérunt |
||||||||||||||||||||||
|
decepta credulitate inter epulas,qu? r«ic-;
rendxfiint vel ia Euxiiio ponto, hofpitali numiue contuciite>peregrinus cruoriiiam bitiofa toralia fparfus,& fpumans ïatictati fuperfuity conuinaruiri hortore maximo difperforum . Libro verö vltinio.qui eft 31."de Vakfhte : Mud ferrinon poterat,■: quod cum legibus lites om nes qu^ftiones cómmitterc vetéres velleti dertinatisq; ve- lut leftis iudicibus negocia fpe&anda man dabat, nihil agi contra libidinemfnam pa- 1 tiebatur.iniuriofus alias Sc iracundus , & crirninanribus fine differentia veri vel fald; facillimc patens.qua: vitiorum labesetiam iuhis pnuatis qiiotidianifque rationibtis impéndio eft formidaiida . Seneca^dequo fupta faftamentio , epiftnia 3. non minus eflè vitiofum credereomnibus.quam nemi nidifputat, eodem cum Hefiodi carmine fenfu, rtrtens yj/i «.iri^icu aKtsctv civfpetf. Si aliquem amicum putascflë.cni non tan- tum habeasfidei, quam tibi, vchementcr crras,& verxamicitix vim oondum t;nes. Tu>omnia cum amico delibcraj fed de ip- fo prius.Poft amicitiam credendum eft.an teamicitiam iudicandum. Diu cogita,an tibiin amicit:am aliquis recipiendus fit . cüm iieriplacueritjtocoilliun adijiitte pe- clore : tamq; audentcr cum il!o loquere, ac tecum. Qujd eft cuimecoiam illonon putemfolum? Quidam qux tantum ami- cis committeiida funt;obuijsiiarrant,&iti quaslibet aures.quicquid illos vrit.exone- rantrquidam etiam rurfus chanllimorum confeientiam reformidanr,& Ci poflent,iiec flbi quidem credituri.,internis premüt om ne fecretunijueutrum faciendum■eft.vtrii- que vitium habet. Citatur de credulitate hoc Menandii : O' Tpox.ai.Td.yivda'x.ai! <Te Tfiv i^ireu
0et,pu; A'ütoV menuet eV/ ■, 7ri?évcra,s x.akco(. §luicunq; damnat, remq; no plavl au-dijt* £/limprobm vir,ideo quod credit male . Item illud: M» 7TÓV7& THpa 7r*fl TTtTtVHV OM.
Crcdenda cunltis ejje cuncla neputes.
Ne nimis mulra.vtruniqj verbum,v!ï<pt,Kj l*ipv»tr'ébrtïHyjtcfetrimihi videtur pof- fe ad illud Chilonis generalius , jutiJêc «j/etc, quo innuebat in hominum confue- tudineomni, debere omnia eflè moderata , feïlicet amicitiam non efFufam aut diflblu tam,fed fobriam ac verecundam , cnm ni- mia
|
||||||||||||||||||||||
|
uin
|
lil"'
|
|||||||||||||||||||||
|
Cotiatiui
ereAulw. |
exempla qusédam illuftria de credulitate
ex Amrri. Mareellino Primiim qnidem |
|||||||||||||||||||||
|
dit'
|
||||||||||||||||||||||
|
lib-14.de Conftantio fic habét;Arelate hye
mem agens Conftantius,poft theatrales ju dósatq; Citccn&sambitiofo editos ap pa- ram , gddfern vt; IdOftob. qui imperij emsannum triceffmum teiminabat, in(b-; lentia poudera graiiius-librans,fi quid du- biüm deferebatur,aiit falfiim,pro liquide» accipiens & compertOjiuteraliaexcarnifica tum Herontiiim Magneutianascomite.n, partis exulanmcerore multauit ■ Vtqj x- grum corpus quaflarietiam leuibus lolet ofFcnfis/itaanimiiseiusangufttis & tener, qnicquidiricrepuiflèt.ad falutis fu£ difpen dinm exiftimans fadtum autcogiiatum,iii ' foiuiurn c?dibus fecjt viftoria'1'udtuofam, t*ra. rex Scc.Idem I1b.3a.vbi narrat,quibusdolis-in Armenï terceptus & oppreflus eft Pai'a Rex Arme èi Valëte iiiorum> Valentis iuflu.-qui quöd accepif- epprejfus, fet eum fibiinfèftum.malisq; artibusquid iiisfacere&Tnolirijagentiin Armenia Tra- iano,renujue militarem curaiiti arcauis li- terismaudatiitjVt regemetim quoquomo- do de medio tolleret. Itaqjillecebrofis re- gem Param ïnildijsprimumambiicei Va- lentis Ikteras egregia; in eum volmitatis te flesoftendit, modo fefeconuiuam ei prae- buit,ad vltimum compofita fraude ad pra dium verecuudius inuitauic. Q^ii nihil me tuensmaH)venit,conce(ïbqtK loco honora tiore difcubuit.-cuniqueapponerentur ex- qni(ita!capedia;,& a;des pulfu neruorum, 8? articulato flatiliqiie fonitti refultarenr, iam vino incaleicente, ipfo conuiiiii domi- no , per firnulationem naturaliscuiufdam Trgeiuis egreflbjgladium diftrktum inter» tans j tpruolumine ferociens quidam im- niiEtiturbafbarus , afper, exhisquosSu- pras appellant, confofl'urtis iuuenem , ne exilircpóflèretiam tum prfpeditum.Qw> vifö.rcguhvs fortè piöminës vltra torum, expedito dolo a(Turgens»vt vitam omni ra- tione defenderét, 'perforato pec%)re defor- mis procubuir vi&ima,i&ibus roultiplica- tis'fed'è conciüa.Hocqu? figmcBto nefariè |
||||||||||||||||||||||
|
4
d'1'
|
||||||||||||||||||||||
|
Set)
|
||||||||||||||||||||||
|
cw> ■ ,i,
dulit!" |
||||||||||||||||||||||
|
in * /
|
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-».
|
||||||||||
|
lOt
|
||||||||||
|
ttiiaiiiterdum farailiaritas cöremptum pa
nat. Vndenobis Germanistritttm fètnio- ,5e pronerbiiim : Aller leutfreund, ieder- tnans GecK. id efhomnium amicus.fingu» 'otutn fatuus. Id monitor Valerius Mar- fialisantè caucrat: Si vitare voles acerba quidam ,
tJulli te facias nimis fodalem : Qaudebis minus, at minus dolebis. Queritur iionillepidè Catulhis , fed nou W ftoraacho tarnen, de amici lxfa fidc , liis omniiio verbis ad Alfénum : ■Aifene, immemor atque vnanimis falfe fo- dalibus ,
la te nil miferet, dure, tui -dulcis amiculi ? lam meprodere , tam non dubitas fallere, perfide ?
Nee faBs impia fallaciu hominum cceli- colisplacent,
Qua tu negligis, ac me mijerum deferis in malis ■
£beu,quidfaciant die hcmines, cuivt ha- beantfidem !
Certe tute iubebas aïam tradere,inique,me Iftducens in amorem,quafituta omnia mi forent .
Idem nunc retrahis te, ac tua diBa omnia, faBaque
Ventos irrita ferre , ac nebulas aerem fin is .
Si tu oblitus es-.at Dij memintrint, memi- nit Vides ,
Qu& te vtpoenitent poflmodo faBi faciet tui. Idem alio loco ad «wvsvAf vocat.pertxfus alius amici vereratoris: ■befine de quoqua quicjj, bene veile mereri, Atq-^aliquem fieri pjfe putare pium .
Qmnia süt ingrata,nihil fecifie benigne efl, Immo etiam t&detMdet, obeffq; magtt. |
||||||||||
|
Va mihi,quem neme grauitu, vel acerbiui
vrget, Quam modo qui me vnum,atq\ vnicutn
amicum habuit. Exemplaifthaec adeo mnlta noscommo uent.fed grauius afficiunt noftra,qui ab ijs aiidaciflimèfallimur.qui nobis fecundum Deum animam dcbent:imö iiullos nacti fa mus hoftes capitaliores, magisq; defpera- tos.quam qui noftris aufpicijs, opeq; vna funteuecli: exquofateri vetus illud cogi- lautBenefaBa male locata,pro malefaBts arbitranda. Non prasteribo Iepidiim pro- uerbium , Germauis nobis vfitatum , quod fic fonat : Travv nicht dem Wolffauff der Heyd, Dem Bauren nicht aufffeinem eyd ,
X>em luden nicht bey feinem gvvijjen ■, Vu vvirsi von allen dreyenbfehijfen.
Quod fic vertit Ioannes Buchlerus.de rc litteraria bene meritus : Credere iurati Superos,per & afira colon*, Nitiq; confeientia
lud&i , filuuq; lupo confidere in ipfis Errore complet plurimos .
Irrq; fide, fed cui vide; nam §hti leuiter notis nimium confiditamicit, Faüitur, & cordis dicitur ejfe leuts .
Sed de creduliratis materia longior ef- fet oratio ei multis éxemplis : quardam fatis erunt Dion perijt, quaiiquam fu- fpicaretur infidias fibi ftrui a Caüppo.fêci veritus eftobferuare amicum Schofpitcm. Antipatcr Caflandri filius.vocato ad c?na Demctricilloque viciffim fequentidie vo cante,veritus ei diffidere, a ccena oppreC- fus eft. Sed ne longior firn,legeorationcm Dionis Chryfoft. irepi drattiitf. |
||||||||||
|
C j TIn tra-
|
||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||
|
IOZ
|
||||||||||||||
|
nit" -rctpi0ii9i t/ <T tptt-a ; ii [mi Hm ix. inhirb».
Lapfus vbi ? quid feci ? aut officij quid
omiflurn efl ? EMBLEMA XVII.
|
||||||||||||||
|
1TALIC AE Samius fetf* celeberrimm autfor
■* Ipfe fitum claufit carmine dogma breui :
£htb pr&tergreJfM ? quid agls ? quid omlttx agendum ?
Ham rationem vrgens redder e quemque fibi.
Qupd didicife gruum volitantum ex agmine fertur, Arreptum ge/f aut qua pedtbta lapidem :
Ne c effent, neu tranfuerfas mala flamina rapt ent. gua ratione hominum vita regenda f uit.
~C O M M E N T A R I f.
|
||||||||||||||
|
A
|
S r s T vir crelum fufpiciens.vola- autem turmatim voIitent,& fingulae lapï-
tfltgruotn füblimium intctusrgrues- dcm ynguibus appreheufum geftét; quod |
|||||||||||||
|
q uiden»
|
||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||
|
103
|
|||||||||||||||
|
qiiidcm in hac fïgttta non cxprimnur,neq;
etiam colli & raftri breuitas ctim forma gruum fatis cógruit.Verünv volatusgruü iïtteram A,vel vcalijs magis arridet,u 4** ^vdelineari videmr jcx qua Palamedenv "ttetam T, inueniflè indicat Philoftratus ; & Hieronymus gruum ordiuem litrera- J j_ tum appellat. . Laertivs &Suidasfcribunt,Py-
thagoram prajcepifl'e , fuos auditoresdo- "inra repetentes, huuc verficulum pro- «unciare . lïj iritpiguiri ri<f ïpitttyri pot 5~iOV vx.
ïtipl sTSAgVfltt ; kt>lt. * Cöftatenim omnem humana; vit? lapfum
kpt * potiflimüm eflè:autcüm traigredimurjid
eft, fecus facimus quarn oportet, quod eft
plus quam decet:aut quod omiftum opor-
tuit.neq; fatis confideratè fecimus:aut o-
mittimus quod erat faciendum. Priori erT
rori refpondct ü^A,-*» noipilZwiquótraf-
grejfus?alteri verö,T/J^epE^d ; quidfecii
tertio , Tt pot JVof ix in^écS»; quidfeci
non conueniens ? Erafmus in adagio,<^«5
tranfgrefftisllavtdit phuimum hiiuc verli-
culum;& meritó. Nam 11 fic exercemur
quotidie.fieret vtiq; vtmeliores.imö fan-
ftiflimi euaderemus. Ait tarnen Erafmus >
■*tCf fenefcire,cuiusflt verficulus, qucm apud
V v Homcram non reperiat . Inuenies tarnen
'**»ii* 'Hum inaureis Pythagora:carminibus. Sic
ntt' enim illeibi:»
M« <F Stv9v [MctKetKoiriY gV o[x^.a.fft
wpofftPi'^ciffdcti ,
Tlph rav n[*ipiv£v tpyav rpis ixetsw ""» 7ra.pi@nv > ri «F è'pigauri pot ^ioviv.
Qiiajiiuerpretatus eft Virgilius,(ïue quis
quis fueritaudorepigrammatis de virobo io,his quidem verbis Nonprius in dulcè declinetluminafomnü, Qmnia quant longi reputauerit aïia diet: êj^« pr&tergrejfus ,quid geftum in tempore > quidnoni
Cur ifli fa&o decus abfuit,aut ratio iüi J verficulum veró ita explicauit Erafmus: tapfms vfof quidfeci? aut officij quid omif- fum eflt
Confer Hieroclis commentaiium ad car-
m,na Pythag.& Ariianum diiTertationuni
Epifteti lib-4.cap.6. Refert hnneeuudem
fyüfyto *erui Plutarchus in libellode Curiofira
'lH>tï te,C«enim gniexncumlapillodcpiilam,
|
|||||||||||||||
|
prudentia: fymbolum fuiflè notnm eft, &
Pierius refert i7.HierogIyph.Docétenini probatiffimi au£tores,lapilliimgrues ideo férre,dum in fublime volant,vt illiiis lapfa explorcnt.fupra terramne.an mare volitér, quod ex fonointelliguntjac proinde confi- dendum , an vlteiuis progrediendumfit . Maximus Tyrius difputatione 40. lapilli arrepti aliam rafionem adfert , nimirum qiiödpropter imbecillitatem corporis , a- liasque parum fulras, inftar nauis fluiteut a ventis impulfe: quod cüm intelligunt > non ante ('e vojatui credunt.quam lapidem apprehenderint.firmamentum videhcet va cillaturi volatus.falutisque cuftodiam.Ha rum prudentiam cüm non ignoraret cor- datus homo Deucalion,a diiuuij fluftibus feruatum aiunc gruum beneficie-q 11 anir» quidem fuperuolitatium clangoreadmoni |
|||||||||||||||
|
tus enatauit, teftc Paulania . Non erit huc
|
Gruum
|
||||||||||||||
|
conferrealienum , quod feite Scadhunc r,
lociini accommodatèPIutarch.retulitlibr V° " "*' t^OTipATav £J>t»V QpoVtfJ.aTtptt 3 7&yip-
ffou.it ij ii hvJ'pet fic enim habet: n JTs
yifdvaV fiiTetCohri T« TTTÜffZas wpèf cLl& [aov , in, ivcf yivnf ssvV , oAA«tSto miv» rrhiti t'^vtsveivrtc, «'« t/>oV ku/j.ai^ poui» dinivti^oi/Tou , K5" Totpapv^etTTX- fflV OTTMf fJLiï Xj1 Hf.a,V 'ffpOfftptpOfJt.iVX 70U
Trv&JfAaTof, i! Mtis d.va.wTvoso/Ati'ii ^y.
ts* Ta o-Sf^ctyv/iVxfjiiViP jyu <P/a,Tpct%u- VÓlAlVOV ■ 'éèiV OJH O-wi^S-lV ïltVTXf dvTI'
wpupxt' cyt^ppinv yè.p 'ara x71 Kopvpiiv
h SaAaarct , T«T6 fip&yyjct Ka.r0.7iK' ha, K5« X? Tiv éffiQctveittt pixa-*. Kant Trii^ti,^ ix, dvhtifft 7otppiKt*iPe(.idctt. lUa vero gruum ad ventum aciei cotnmu- tatio, non vnius,fed 0> vniuerfimaritimi genertc eft:fiquidem & sfiumjlucfttsj; con- tra ncttando niti,& eadem de eaufa aqutt, tien omnibus mos tft:cauentquippineven- tut a tergo incumbens, fquamtufubrigat cieatj; atq; ita nudatum &exaïperatum corpus vulneret vnde in ventum, obnixi* que'Jluclibus curjum dirigunt: fic enim a vertice fcijfiflutttts & branchiascohibent, &>per fumma delati minus infefiant ,& borrorem non incutiunt. Hasc ïlle.AUcri- berem alium locum non mi: üscommo- duiii ex eo , qnem fcripfit ïpfemet deani- mal- folertia libro, fed iiidicareduiitaxat hic mihi fatis efto-Ammian.Marcelünlib. l8.de Batbatione gai'rulo quodam nebu- lone,eodcpique proditore: Ignorabat,iu- G 4 quit, |
|||||||||||||||
|
Ik
|
|||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||
|
io4
|
||||||||||||||
|
q.uit, iiotiun Ariftotelis fapiens dicTrum'»
qui Callifthenem , feftatorem & propin- quum fuum, ad regem Alexandrum rnit- tens.d faipemandabatjVtquaRi rariflïmè & mciiiidè apud hominem loqueretur,vi tatpoteftatem & necis in acie litiguas por. tantem. Ne fit hoc mirunv, homines pro- TUtura difceriicre noiiDtinquam & decen- tia . quorum mentes cognatas cceleftibus arbüramuivanimalia ratioiïe carenria.jfalu- tem fuam interdum alto tuerifilentiolb- jët.vtexemplum eft perquam notiim: Lin quehtes orientem gru.es ob calorem , pla- gamquepetentes occiduam, cüm montem penetrare cceperiut Tauram aquilis abun dantem.timentes fortifllmas vojiicres,ro- ftra lapillis occludunt,ne eis eliciat vel ne teflirasextremaclangoremtijfdemq; col- libus agiliore volatu tranfcurfis,proi jciut calculos,atqj ita fecurius pergunt,&c.Ne fcioanhuc conferre aufim Virgilij illud «x io.AEiieid. ____quales fub nubibus atm
Strimoni*. dantfigna grues , at^ue Athera
tranant
Cum fonitutfugiuntq-^Notos clamore fecundo.
Vide Plin.lib.io. cap. i3.Pierium Hiero- glyph- lib- 17. &Prouerb- Grueslapidem deglutientes . ITALICM Samius, &c] Pythagoram
Italicorum Philofophorum fecta: autfto- ' rem fuifle teftatur Cicero i.Tufcul. & D. Auguft.inlib.SdeCuiit.Dti.cap.i Dici- tur 5amius,quia ex infula Samo erat oriiï dus, Demarati mercacoris locupietiflïnii filius, vt quidam aiuntjquamquam Dio- genes Laertiusmulros.ex multorum lèn- teutia, ilJitis numerat patres. Multas per- agrauit regiones difcendi canfa ; tandem Crotoiiem venit, Italiaïoppidum,Tarqui pip. Superberegnantc , tenuitq, Magnam Grasciam cum honore &difciplina, rum etiam auctoritare:multaqi poft fajcula Ge viguit Pytliagore/Hiim noniéjvt nuliialii docli viderentur. Primus omnium /te- riy^ü-^ióuv inuenitjid eft , animarum de corpoiibus in corpora tranfitumjideoque vetuJtcarnibus vefci.Huiusvitarh pete ex Laertio.Plutarchp.Plia.lib i- Gelliolib» j.cap.?.& lib. 4.cap.i.& lib. 17- cap. 11. Pe eoquoq; mnltahabet Ouid-Metamor ph. vlt-in princip.Politianusin Laraia,Ti- SU.s Iiuius übf i.ab Y.C.. |
||||||||||||||
|
SeB&] SecTiafecundum Ciceronem 1. de
Orat eft difciplina, vel certa quxdam di- fciplina: forniuIa,fac"tio,(tudium, ratio vi- tas Propriè tarneneftilla rario dogmatu , quam quis fibi imitandam propol'uitja fe- clrando (vt quibufdam placet) d.i&a ; vel vtalij volunt, a fe&ione, quod pleninqj dogmata k fe iuuicem fintdiiiifa . AuStor] Num Pythagoras Italicas fe.iflej
auctor, vel aurorfuertt, alijs difquirendü relinquo :certè hxc duo interfe diiFerre vocabula vel ex eorum origine conftatjeft cnim auc"tor,quirem acceptam auget, & deducitur a Gra:co verbo«t/£<».Autor ve- rö,quialiquidex fe facit, necabaüoacci- pitideriuatum abdutof. Cl nu fit fuum dogma] Sapiétia: Cux vim
omnem.aut certè pr^cipuam vno hoc car mine compreheudit & circiimfcripfit . Dogmaeftdictio Gr^ca.fignifïcans fenten tiam,edicl:um,decretuni,p!acitum cuius- que [ectasrdicitur «mts S'ox.èiv, quod eft opinari. De dogmate vide plu ra in epift. 96-Seneca;. §^th pSLtergreffui'.~\ quö tranrgrcffiis ?
aut vltraquam decuit , fecifti? quod eft NIMIS. Lege Protierb. ^tt^tranfigreffml Qiiid agts?] vel quidagebas ? fic cuim
Gr^-cé , Ti ' tpt^ct; quilapfus eft in eo, quod PARVM. Quid omittu agendumt ] quid non dc-
cens a te fadum eft?quod «ft peccatumiii bono omifib . Hanc rationemvrgens] Volebat quifqj
fibi apud Ie rationem hanc redderer. Idem pene deSeftioSeneca lib.3.Deira,cap-36. quem locum moxlubijriemus.. Quod didicijfe gruum &>c] Ex volatu
'gruum priidentiam hanc in rebus agendis nobis propofuit, uimiru d; Aio-^óvto-^aji 7x{ Koyio-ij.i( Trotëiv ii' ppovHV 0. f/.nr' op- Vi&tt: vt vereu addifcant homines lationis participes,fi deteriores fe prasftiteiintaui- bitsiuvitasactionibus. Plinius Nat hift. Üb-io.cap.i3.ha:cde gruibus traditrCer- tum eft, Pontum tranfiiolaturasprimiim omnium angaftias petere inter duo pro-, montoria,Criumetopum & Charambin; mox faburraftabiliri-Cum medium tran- fierint, abijci lapillos è pedibusreum at- tigeriiitcontinentem , è gutturc arenam. Idem ait Solinus, & Cicero i.de Nattua- Dcor.Alciatus lib.i-Parerg-cap.iQ.expo- neuslocum Poliiicis,ficait: Mctaphora a gruibus
|
St&**
|
|||||||||||||
|
AM»"
Aut'1'
|
||||||||||||||
|
Dog»
|
||||||||||||||
|
in.
Vythago-
T0t.
|
||||||||||||||
|
Gr»", ,i
|
||||||||||||||
|
JHnsbiemata-j.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
tof
|
|||||||||||||||||||||||||
|
gruibus fiimptatft,qujeiii terram defcer,-
dunt furripiendi alicuius lapidis caufa , quem pede retinent, vttnalto voIantes,eo demillb experiantiuex cadentis ftrepitu,' Jupra mare.an veró fupra terram volitent, vt Suidas,& Ariftophanis interpresin Api busoftendit.&e.Cóntiariuni ramen renet AriftoreleSjCuius he.c funt verba,iu Üb. 8. de nat. animal. cap. il Sed auium grues (vtdi<fhimeft)ex vltimisin vltima abeiit; volant flatn fecundo.Quod delapide nar- rant.falfum eft: Lapidem enim tenere eas fulcimento,quem vbideciderit,accipi vti- lemad auri probationemaiiint. Hxc Ari- ftpteles1. Quod de anferibus Marcelliuus fcribit, roftrafua lapillisoccludere,Tau- riim montem aquilis abundantem , quas rnaximè riment, de gruibus alii malunr. Noftrum non eft de h3C litepronunciare, vc q ii anleres nunqiiam ad pafHonem du- xerimus . neq; gruiim ordfnes ka curiosè infpexerimus :. Huc fbttafle pèttinet ver- bum Gruere, fiue Congruerei agruibus duftum,quod fignifïcat conuenire- Grues Snim Ce non fegreganr,iïue cum volat,fiiic cum pafcuutur,ait Feftus . Ex agmine] propriè:nam agmen pro-
prièJmuUitudinem fefeagétem Jïgmficat. Virgü. _.___Tjongum per valies pafcitnr agmen . Ne cejfent,(3>c&t.~\ Reddit caufam , cur
grues lapidem geftent,&eandem ad huma nam vitani applicat. Mala flftmina ] venti aduerfi & im-
petuofi. r. H v N c Pythagora; verfieulum in pri
misobferuari diligenter, & addifci cupe- tem^biis maxime, qui ftudialiberaüa Ce- ,ftantur,& ex iisfru&um aliquem fperant vberrimum-Permuki enim ex iis peccat, quödnon fatisattenti fepta.vt itadicam, leftionis tranfïliiint, & alüs rebus aniinum applicantesjiion vident fe abfjedereab eo iaudabili & ingenuo inftituto , cui nomen dederunt. Alii funt.qui quanquam labo- t'ofijiion funt attéti fatis.aut adiiciunt ani- ouim ad qiixagunt. Alii deniq; quanqua niulta, & quidem fjepè' diuque agant, ta- °»en innumerabilia, autcertè mul ca pra»- Jermittunt in tranfeurfu , qua:ad inftituti laboris perfecliouem valde conducerent. ied prajftat Alciatum magiftrum audire citius , qui iw fuos auditores adhortatus «t quadan. pre.leaione.ab iifdera primum |
|||||||||||||||||||||||||
|
rogarus.qua praicïpuè methodo in ftudio-
rum curfu elfet vtendum:Pre,eatnobis (in quit ille) vetuftkfimus Italica; Philofo- phiae auiftor f'yrhagoras, qui difdpulos fuos carmineGr?co,quod maxime necef- fariurn adipifceudx difeipline, effet.admo- iHiic , quodquequotidjeeosinore habere iuflit. ld eft eiufraodi.-T^ 'Trapz/Stiv ; ri f tpt!;* > ti [J-oi £iw ovx. êTêAeV^-ii; Et- enim hxc tria non tam praxepta , quam oracula vnicuiq; Lioftrum tem per ante ocu los elfe debent.In primis fciücet^iequaifi re aut excidas,aut tranfiierfus ab inftituto tramiieferaristquod jjs rotingit,qui alüs in rebns.animi intétione occupata.ad fcho las tarnen accedut,vt qui vel amore capti, velarmis rixisque dediti, vel aleje lufuiq; mancipatijvel artibus iJlicitisaddi<5H,fcho laftici tarnen nomen feruant . In hos An- nxus Seneca veteris Iureconfiilü verbis in uehitur:Etiam m3gna,inquir,pars vit? ela bitur malè ageutibus,maxima nihil agen- tibus. Qu^ienimauribusfolis pra;fcntes, men tem aliö iutendunvii aliud agere La- tinisdicuiuur. Alterum eft, vt auédamus adid, qnod aginuis : vtcüm quid bouil nobisfuLluni fuerit, magna vohiptaceaf- ficiamur: (i verö qiud malè vertiflè vide- rimus.in futurum abftineamus . £tenim prajmium virtu.tismaximum ipfa eft ani- mi voluptas. Iifce enim iuueiiibus,qui in fophifticis cauillatioiiibusjvel legum opti- maruni ambagibusdiutius immorantur, redlè quisdixerit:f«J?e quidagm. Cuius rei exemplum in buius anni ledionibus accipiporeft . Fuerunt florente Romano impeno varü ineoium Republ.magiftra- tus,vt Pra:fecl:i prxtorio, vt Proconfules , vt Prïfides proiiinciarnm, vt clarifTimi, vtfpeftabiles.vtilluftres, & fiquaaliasüc huiufmodi nomina: Hjec hodie mutata Reipub formaexoleuerüt, nee vlloin vfii permanfèrunt, fed-vnufqiiifqj iudexeam habetcogiioroinationem, qusfibi vellege municipii,vc-l Principis fui diplomatecon cefla eft . Ideoq; parum refert diutiusiu veterum magiftraciuim nnuieribus digno fcendis verfari Bartolus certè & veteres non vltra tres , aut quatuor Iciïtioneshac in re videntur confumpfïfle.Qu^ód fi quis maiorem anni parten» hoc in argumento tranfigerevelit.huic rede prjeceptum Ty; tliagoricum infufurrabitur.- Vide quida- gas. Supereft tertium , iiequidagenduni; ... omic- |
|||||||||||||||||||||||||
|
ne qux-
dam. |
|||||||||||||||||||||||||
|
i. gg
tranfgref-
/mi |
|||||||||||||||||||||||||
|
l. Quid
agis- ?
|
|||||||||||||||||||||||||
|
lv.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
JC"Ht.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
^.^uido'
mitia a- genium'. |
|||||||||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
|||||||||||||
|
lOÓ
|
|||||||||||||
|
©mittamus;I» qno fanè adeo peceant vni-
uerfi ftudiofijVt vix vlhim fuperfit reme- dium .'Et hxc qnidem Alciatus:cuius di- fputatiouem,& apertam dilucidamq; hu- jus carminis explicationem huc attexere inalui.quam quidpiam aliiid comminifci, aut aliiindè minus opportune conquirere. i. Deinde hoc idemad vniuerfam vitam humanam trahi pofle nemo fanus non 'm» Trtclarus djcat. Vidithoc Senecalib-3.de Ira.cap. SeneM lo- 3 é.cuius verba non piget huc adiicere:Om c*s' nes fenfus perdncendi funt ad firniitatem. Natura pacientes funt, fianimus illos de-
ftuat eorrumpere,qui quotidiead rationc reddendam vocandus eft. Faciebat hoc Sextius , vt confummato die ciim fe ad wdiitnam quierem recepilTèt, interroga- retanimum ïuiim : Q,uod hodie malum tuum fanafti'cui vitioobftitifti'quaparte meliot es? Defmet ka,& erk moderatior> qua; fckt fibi quotidie ad iudicem eflè ve- «iendum. Qiud ergo piilchrius hac con- fuefudineexcutiendi totiim diem.'Qualis ille fomnns poft recognitionern fut iequi- tur,quam tranqiullus,altus,ac liber.cüm " aut laudatus eft animus, aut admouitus, & fpeculator fui,cen(orq> fecretus cogno fcet de moribus fuisj Vtor hac poteftate, & quotidie apud me caufam dico . Cum fublatum cconfpedu lumeneft, &conti- cuit vxor,moris iam mei confcia »totum diem mecum fcrutor, fada ac dida mea remetior . Nihilmihi ipfeabfcondo, nihil rranfeo, quareenim quicquam exerrori- bns meis timeam,cum pofllim dicere: Vi- de Bc iftiid amplius facias, nunc tibi igno- fco, &c. Neq; eftalienum etiam quod re- Atuleim latumeftapud Apuleiu 1.Florid.de Gym deGymne n°fophiftisloqucns:Vbi,ait,mcnia pofita, 'opl'nfiii. priiifquam edulia apponantur.omnes ado kfcentes ex diuerfislocis&officiis ad da- pem eóueniunt.Magiftii periogani.quod fadum a hicisortu ad iliud dici bonum fecerit.Hicalius kcömemorat interduos ... arbitriini deledum fanata fimultate.recó- cüiata gratia , purgata fufpicione, amicos
ex infenfis reddidiflè- Itidem alius, fefe pa- remibus quidpiam imperantibus obedif- fe , & aliusahquid meditatione fua repc- riflè.vel alterius demonftratioiiedidicillè.- deniqjcsteri commemorant. Q_ui nihil habecad offetre.cur prandeat, impranfus ad opus forasextruditur. Nonacquicfco, Ésd Seneca; rcrba produco,qua; rni-hi ccrtè |
videnturnon aliena 4 Pythagoreis,de qul
bus hadenus. Magnam virajpaxtem elabi nihil agentibus.-maiorem male agentibus: toram aliud agentibus. Cci'tè Arrianus dilfertationum Epidetilibro, feite eft in- terpretatushispene verbis: a-jTwctpi^nv; ^^ vbi omifi adulationem ? quid reprehendi ? /j^, num vt ingenuus.'num vtgenerofus ? Si- ^ qnid au tem eiufmodi deprehenderit, fc- ipfum increpat&obiurgac. Quid tua 111- terfuit ifta loqni?an mentiri non licebat? Philoibphi eniiTi aflèrunt,nihil prohibere, quominusmendacium efferatur. Tu ita- quefi nihil cu tes aliud,nul vt rede de re- bus iudices,vbi manè fiirrexeris,Ttatecum loquere: Quid mihi deeftad tollendas ani ni pertiU'bationes? quid ad tranquillitatc animi obtiuendam 2 Sic Horatius Sat. 4. Ser-i-ex perlona fuadocet,quo pado quis feipforjielioreuadat- Inquitenim : j___ Neq-t enim cum leÖului&ut me
Porticvf excepit desü mihr.reüitts hoc eft j
Hoe facies vittam melitts: fic dulcti amicts Qccurramihoc quidam non. ielk,numquid ego illi
Imprudès olimfaciafitnilelHtc ego mecü Cetnprejfis ttgito lubru . Haec prifci illi tenebriones ; Sedquid nos fupernaluce illumiiiati ? quö labirmir? quid agimus?quid non agimus? vbi eft ani musquotidiaiHis fpeculator fui?vbi fccre ta adionuni cenfura ? Age mi homo, ad |
||||||||||||
|
cunas mecum redi & crepundia . natiuita-
|
mat'
|
||||||||||||
|
tis fpeculum accipeiu maimsi?pius,& con xarf1"
fidera generationis exordia.- fubeant defe- dus natura:,corporis inrirmitas,me«ibro rum lauguot: perpende ortum inglorium & ignobikm.de maledida ftirpe&. execra bili protoplafti, tu etiam ( qui in faftigio glorixjiiec ex colluuie vulgi- Vadein pe- netralia & interiores recefl'us,& fcrt'.tare , fi quid lammi ibiaut integrunijviresaiio- rum animantium , robur, ac arnia confer tuis:anfradus fpeda & lubricum vi?, qua incedis.-globum vohibilem.cui infiftis.gy- rum rotaijquxtecircumfcitifluxtiin tem poris,quiad fènium pia;cipirat; curarum iaborumqi turbinem,quo intiolueiisjpro cellani fati deniq; & (ubitum impetum , qui profternit, & cataftiopheu ïmponit huic trag?dia;.Cretani fumeautcalculos, fubduc rationes, omnia difcute qua potes diligeniiaifcnbeprimo numerum eornni, quxbonain te>tum quxcoucraria inuene ns
|
|||||||||||||
|
Emblematic.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
107
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
debitis nimitum ehartah$cmenris;fuppu
tandum, & imifniendus modus vtexpun- gaiitur priusquam fubmittantur haftf,& aiiiftionenturbona : in cambium enim ve- lut tradita fuut & vftiram , vt nummus nummum paiiat.id eft,vt ex vnovitiono- nnm fupptillulet. Q^o diutiüs tenemur obftricli.eö difficilior redimendi ratiojin quaeftum enim obügamur , & in lucrum cedit,quod foJuitur,fi fero folukiii", nee ad praefinitum terminum . Ex aflc vix li- beratiOjvbi mota. Eaeiamus mature & in tempore , dunvin capite confiflit foiutio- nis fummaadhuc,nec excreuit.SittabuIa in manibusadïduè Sc iii confpeclu.nume remus,eomponamus perpartes, partium particulas.particularum partes, in minu- tias Scatomos : exhis incaput denuó 8C madam integram, necalculierrordamno fit,aut feducacMagna vtilitas profectó , imö neccflitas potiits hic arithmeticum e(fe,ac Platoriisaut Pythagora; difcipulü - Mercator ftndiosè attendit, i:e in rationi» bus fubducendis aberret: vbi negotium animas & tehuis agitur, ibi fupputator ofcitet autdormiatilta fit tarnen:res ipfa clamat & improbitas, qua; incrementa fu~ mit in horas.vt torrensab affluxu niuium. Supiiia negligentia in eruendis his fcrutis & area cordis purganda , communis ferè omnium: filuefcit, cultoris ignauia)& in fpinas luxuriat; nemo Falcem immittit,(e» cat.aut ftriiigit .In flpre eft malorum f?- cunditas.vereor neadmaturitatem. O in> furgat Aquilodiuini timoris,& demetat? Venite vos Zephyri cceleftisgratia;, per- flatehortum hunc, vtlilia germinet & flo fculos paradifi.De'abereö falutarecolly» rium,& perunge oculos.vt penetret acies, circumfpiciat Sc obferuet,in hoc enim car Ad lapfum preiedtt |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ns:figuram circuit ibi re!inques,mih,i e re-
de,& otbicularem litteram, qua; nihil (I- goatjhic aceruuni niimerorum vix nume- labilem . Multiplicabis per centurias.in- guam > Stchiliades malorum fummam, ibiintermonadesconfiftes: adeö nihil ua- loris in te, autprechvaut ponderis.Medita- ie hxcSt fac quod mola:.contnnde & con- tete, nee diflipa tarnen & eijceconclufain farinario cordis.nifi nentilata priits & pur gata ratioiris cribro.Itafiet,Tt memoriam tui nunquam deponas aut notinam , qua recente & florida, vanitatisaura euanefcet paulatini,qua:fumat in nobis,& ècloaca peftoris aftlirgit;& fnccrefcent virtutiim plantulas viciffim.ac vera: deuotionis pul- clierrimx- Plurimiïmaiuem conducitir- |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
'?*m
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pw,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
?«3' '"' rigandis iftis nouellis & producendis, di
fri '" feuffio tranfacta: vita:, vt dixi, & infpeaio frequensrvidere maculas & n?uos,qui in- haerent.aut adhierentjconiuniftio enim fub otitur Sc rubor è meliori fanguine,fi vul- nera anima; recrudefcant, & pateat defor- mitas . Qm>d i js contingit, quiin fpecu- lisexploranc faciern,ciïm defeftus aliquis fefeaperit, aut nota turpior, que.dedeco- ratipudoreenim fuffuh" refiliunt.abieifto indice.Sc de remedio cogitar.Simile quid- dam ientiunt, qui in fcrutinio fuaruma- ftioiuim occupantnr, Sc colligunt anale- da flagitiorum . Lateiis morbus & inco- gnitus, infanabilis; ad radicem enim non defcendit remedij applicatio, vt euellat aut purgetfontemmali: Idem planèin vi- tiorum hac cura accidit;dum occulta sur, ferpunt,fenefcunt,negliguntiir.-fanari pof |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 JJ'ceu-
|
fnncdete&a. Fceneratoris facculum com-
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
paiemus confcientiam noftram.quimone-
tam claudit aduUerinam & probam,neu- tra tarnen agnofcitur.nifi deprompta, & |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
adluceminfpecT:acuriofiüs,vndeprecium
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
additur primüm & a;ftimatio:De hoc ge- fumus omnes,& fieut pifcis ad natadum,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
nerefucatoaftiones noftrae funtdf opera,
pt«bacommixta reprobis ; laxari oportet loculuni feu crumenam cordis.vbiabfcon t. dita,& eximi,vt ad Lydium explorentur.
ty'Üo rct Alii cum libello conferunt vel codice ra-
|
ita nosad peccandum proni. Si lux dehi-
tuatabalto, &fubtrahatlucernam aner- nus Sol , qua: ad indagandum ctimen & agnofcêdum pra:fulgeat,iam Slygias oraf tangimus pede.&oberramusin Cymme- |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
ijs tenebris.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Kt
|
'n«r«. tionatio.in quo bona cont inent 11 r & mala
ncanina Nee infeite hocueferta eft talibus |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
»J
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Prudentcs
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||||||||
|
84
|
|||||||||||||||||||||||
|
Prudentes.
E M B L E M A X V I I 1.
|
|||||||||||||||||||||||
|
ï A N t bifrons, qui iam tranfacta futuray, c alles >
SjL^éi retr0 fwnat , ficut <& ante , vides :
Te tot cur ecu lis , cur fin gunt vultibm ? an quod Circumfpeclum hominem forma '.frijfe docet i COMMENTA Ril.
|
|||||||||||||||||||||||
|
u eft rem ctilrii:.-. fuorum hominurn in ci-
uileiTi mutarit: velquod pater Grajca: & Latina: gemis crederetunaurquia Soleirij quem eundem cum Iano volebant efle , cceleftis auias iauitorem putareot,quippè qui eam oriens aperire,occidens vero clau dere vidererur. Sed tarnen id tamcelebre, varÜsqjnominibus decanratum Ia'mbici- piiiuni quampJurimi ad foleriiam prtideii tiamque regis retulerunt, flquidem pru- dentis eft prfterita iioflè,futuris veiö mul to ante prouidere; quod fignificauit Te- rent. |
|||||||||||||||||||||||
|
L. bi.
|
p p i s & tonforibus nota eft Iani
rontis efhgies , fcilicet capita duo |
||||||||||||||||||||||
|
i.
|
|||||||||||||||||||||||
|
coalitis occipitijs,facie vtrinq; virilj pra:-
dira;quid ergo opus pluribtis explicaie ? Svmptvm videtur hoc Emblema
ex Plutaïchi problcmatis, lieer hiftoria de Iano norior fir, qiiam vt Alciatum noftrii velimusadigere, vt alicundècorripilaue- rit. Ianus rex fuit Italia;, qui Sarurnum ruris 'culturam edociiit. H.uuc biforniem feu bicipirem veteiesquid.;ro plafta:& pi- clorescffinxeriiiK.velquöd ferinum & (il |
|||||||||||||||||||||||
|
ii.
|
|||||||||||||||||||||||
|
Jl
|
|||||||||||||||||||||||
|
l*nw cur
biceps. |
|||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^. 109
|
|||||||
|
reiu-in Adelph.
Iftuc eft fapere,non qt ante pedes modo eft
Vidercfed ït illa,f futura funt, l'roïpicere.
De hoc figniento niulti Poeta: luférunt,
quorum alij ad alia ingeiiiosè traxcrunt.
Ouid.é.Faftor.
-___Videt lanus qu& poft fua ter ga ge-
runtur ■
Sed maxime in primo, vbifaciei duplicis rationes alias adfertjcur baculiim dextra, fy clauemq; finiftra teneatjcurvocetuiPatiil (L^S' cins,Cliifius,&alia nmlta.Macrob.i.Sa-
Uuii.Creditnr.inquitjgemiuï faciem pra: tuliflè.vt qua: ante,qua:que poft tergü ef- fent , intueretiir . Quod proculdubiö ad prudeiitiam regis,folertiamque rcferendü eft.qni & prajterita nofTet, & futura pro- fpiceret,fïcut Antevorta & Poftvorta, di- niniiatis fcilicet aptiflima: comités, apud Romanos colüttulQgó fpc&atadagiurn, vpóo-ta f£ oV/Va», Afronte & *tergo;qiwd «ft diligenter infpicere , & praeterita cum prsfentibus & futuris conferre. Bcrofus Babylonicus (nifï tarnen nos fallit Berofi j nomen) lib-3-Antiquicatum fcribit , Noe o fyidè ?''° "owinc vocatum Ce^uto.tribnhtmq;
3 'ty>Ci illi cognomen lanus , a ïain , quod apud Aramaos & Hebrasoslbnat vinum, a quo lanus,id eft, vinifer. & vinofus,quia pri- mus vinum inseint: cuius vi & vapore e- briusefFectus.cum minus pudicè in terra cecidifièt,Cham eius filius,magicus & ve- fieficus (quem poftea Algyptus Saturniï Uiniorcm coluit) patris virilia comprehen «'t, tacitèq; fubmurmurans carniinenia- gico patri iilufït, fimul & illum ftcrilem Perinde atq; caftratum effecit-Neq; dein- c«ps Noe focniinam aliqnam fcecundare potuit. Hiuc orta fabula apud Poetas, licet tempora nou conueniant;& Lilius Gyral dus fub frnem Syntag. 4- abhoc diflèncit. Sed bicipitij huiuscaufam aliam & eadem pene attulit Plutarch.in quajftion Roma- "'s: Nempè quod genere Gr?cusex Ter- 'Habia fuerit,arq; iu Italiam profe&us,fe dibusapud barbaros poiïtis,Iinguam vita;- lue rationem mutauerit. fïc enim fatna «ceptum eft. Vel q«od Italos.qui feri. n's eflènt adhiic moribus , qujqiie iniuftè *»uerent,ad aliud vita? traduxerit & reuo e«rit inftitiuum,itavt agriculturam & ei- Wilem cultiitrj eos docuerit.Sic vero ille : '*Ji rpv lavov ftnpéowrov oiovreu yt- |
civ, trÓTipov oTi rm pip y{yn Ikkdv ix,
'Treppcugicts nv {<aV Woptiri ) S~tct@èLï /e eit nethia.v >{j o-vvotniiffetf 7o7fcèv7Q'0/ Ca.p fiapois,/j.i7i0ttte k} yhaTTetvii: <Picu7ctv, H lxS.Kh.0V 071 Ttif TTipt 7VV l7elKla.lt O.U-
70; ecypiois yju apó/Mit ■^pay.imii i'Bttrtvr
eï('z7ipov S/u a-yvy.a, , ttuto.; yji ysap- ynv yj" <sroX.mvea-$at, y.i7ij2a.^e H&i [ttnx.óff[/.n3,e. Effingebatur pterea lanus lantu quadrifrons, quod quatuornnindi plagas quadri- maieftate fua compkfteretur , vel quod fro7is. quatiior habeatanniis partes,ver,?ftatem, hyemem,& autumnum . Dicitur lanus, lar:i ety- quafi Eanus,abeiindo.Ianusenim pro c?- men. lo &mundo capitur, cuius reimus eft & officium,ferriper ire . Vel dicitur a Ianua, Tt videturfentireOuid.i.Faft. Prétfideo foribtu cotli cum mitibttt Rortt» ï.t redit officie lupiter ipfe meo i
Inde vecer lantu ■ __ Alij potius iaiuiam a Iano diclam voltit; alij Ianum ab hiando diftum contéduut, quoniam chaos ipfe (ït,tefteOuidio: Me chaos antiqui ( nam fum res prifca) ■vecabant.
Templi;m Iani,vt autoreft Plinius, Nu- Templum ma Ponrpilius primusinftituit. Verba Pli- jani. nij funr,lib.34cap. '/■ Prarterea lanus ge- minusa NumaRegedicatus.qui pacis bel liq; argumentocolitui-jdigitis ita figura- tis.vt trecentorum quinquagintaquiiiqiie dierum nota per fignifïcationem anni,tem poris,&a:ui, fe Deumindicaiet . Huius templi portse temporebelli patebant,pacis veró claudebantur. Eiinius : «___Pofiquam difcordia tetret->
Belli ferratospoftes,portasq; refregit .
Vnde ipfe lanus Patulcius & Clufius voca batur.de quo Ouid. in Faftis.- Nomina ridebu, modo naq^ Parulciu-s, idê J.t modo facrifico Clufius ore -vecer .
Hafce porras ter claufas fuiflë , liifto- rijs proditumeft. Primum Nunia;tem- poribus : deinde peracto fecundo bello Punico : Poftremo poft A<ftiacas pugnas, - ab Augiifio confedas. Quiplura de Ia- no cnpit, adeat Macrob. Satnrn. 1 b. i. cap.9.Pierium Hierrglyph-lib.i4.3i-3j. & 48 Vide quoq; adagia,^frtnte ,& o- tergo.&, Alter lanus. Imago lani bifron- tis.fed corona fpicea,in numniisetia nunc confpicitur, tributa Pompeio ob enram aiinonx ;dequaErifius in Numifmatis. Quafimilitudine deceptusTheodor.Ca- tttus
|
||||||
|
Andrea? Alciati.
|
|||||||||||||||||||||
|
IIO
|
|||||||||||||||||||||
|
terus eandem cfrlgiem Iano tribuit. Iib"
vlt-Vanar. leifjon. I A N e bifrons ] Sic Virgilius in 7.
ABtieid. ____laniq; bifrontis image.
Ouidiiis bicipitem vocat. lane biceps Sec.
Tuturaq; eaües.~\ CaIlere,proptiè flgni
ficat callunifacere. Eil aiitemcal!us,fi- uecallum, cutis labore, &opereindura- ta. Hoc tarnen loco figniffcat fcire , hoc eft , calliditate , qua; eft vrbana fcientia , quod ficutpes vel manusex longo labore calliim diicit, ita mens longa experientia 'colligit habirum queudam rerum,in qui- bus verlam r. Perfius . ____Dicendajacexdaq; calles.
Horatuisïn Arte .
Legitimüq; fonü digitis callemus, etaure.
Plautus vtramqj (ignificationem vno ver
fu complexus eft in Perfa.
Magis calleo,qua aprugnum callü ccdlet.
Öuiq; retro fannas ] Alludit ad illud
Perfij.Sar.i. O lane, a. ter go quem nulla ciconia pinfit,
Nee manus auriculas imitata eft mobilis albas,
Nee lingu&,quantum fitiat canis Appttla, tantum ■
Vos o patricius fanguis,quos viuerefas eft Occipiti c&co,pos7ic& occurritefanns.. Eft porrö fanna irrifio, qua; ( vt inquit Hier.) aboccipitio ore diftorto, & labris contradis fit, anteriorum dentiiirn often- tatione . Hinc fubfannare , tali Iudibrio vel fcommate irridere: &. ïanniones dtcuu turfatuiiu didis Sc motibus,quos moios vocant Gra:ci. Cicero libz.de Orat. Qujd enim porrö tam ridiculuni,quam fannio eft! qui ore,vultu,imitandisniotibus,vo- ce,deniq;corpoie ridetur ipfo. Effèauté originis Gra?ca:liqiiet Euftathij verbis ad lo-i r.& ié.Odyff.& colligiturex Ccelio Rhodig. qui ait: Apud Cratinum Sannas fatuum itidicat. Vnde&Sanna, verbum Latinis fiequens,puto,defluxit; etiamfi a Jiariii fonitu Grammatici opinétur didii, Tct te cur oculis , totfingunt vultièu-s?]
Iamim non modo bicipitem , fèd Sc trici- pitem , &cuiadricipircm effidum olim , lil p ra innuimns . An quid] Hec non eft interrogatio Poe
lis & oratoribus familiaris.- nee enim hic dubitat, ant dtibitando interrogat; fed eft modus loqucndi Ariftoteltin pioblematis |
|||||||||||||||||||||
|
peculiaris,qui omma propofïta problema
ta foluitperhaiJcparticiilam,ji».vt& fu pra Eirtbl-1 .monuimus CircumsfeiHum hominem] Prudenrem,
fagacem.qui in omnem partem circumfpe dat.vtoccurrere poffit. H o e ichemate Iani, reprxfentatur ty
pus opximi regis, qui cum caneris prajfit, debet ettam prudentja.alijsque virtutibus antecedere. Neq; enim alia ratione puto Asgyptios ociilinn in fceptro regio fuis hieroglyphicis deflgnafiè,quam vt in Prin cipibiis.fummisqj Regibus maxime,pru dentïam, taiiquam Reipub.vïgilaiuem ac profpicientem oculum eflê debere fïgni- Hcarent. Memüieramus alias Ianïbicipi- pitiiim eö re/a turn a pidoribus & poetis cruditis,quód prouidus, beneq; cordatus Princeps Gnecam gentem cum Latina communione legum, connubrorum , mo- rumqj fociauerit:quod & hiftoria; vererfi memoraut, Nos ad virtutem principis egregiè periti duplicem conferre malu- mus, TiivApwiKiiViiifflTnvTpttTiantKnv , ftudium belli & pacis ; vtex vrraqj quid fitReip. falntare videat,autpra;uideatci- tiiis,hoc eft, fciat qua; in vfu fint, t« tta- pivTtL eiS'iveu, xff2TdftiAXovTct Trpoyivó- 0KHV. Verbum ciféveu , Gtxcisvidere,8c /eire (ignificat. RccTè Vegerius Iib.6. de remilitari.nulhim efTr.quern oporteat vel plura.vel meliora fcire quam pnncipem, cuius doclrina debeat prodeilè omnibus fubditis. Atqui prima illius ratio impen- denda inconftituendis legibus falutaribus, & motibus emeudandis:altera in tutandis fubditis ab omnihoftium externo infultuj quod rede facere non poteft, nifivideat, certoque tenear, quid temporum varietas poftulet, vt & iudicis, fèu principis offi- cium eftjVtres, itarerum tempora quar- rere, quod ait Ouidiiis . Ptudentia: ciui- lis exempla duo ex mtiltis obuia nobis occurrunr.'Alterum in Romanis ducibus, quidomitisplerifqj gentibus, fiioqjiugo fubmiifis, eas fuismoribus viueie permi- fenint: ajterum in Imperatoiibus Chti- ftiana; fidei aflèrtoribusqui prudenter cii ha;reticisfummo iure non femperegerüt; id vtrtimq; fèorfïm difpiciamus. Cum a Scip'onibus Po;ni deuicti eflènt, eos fuis legibus vinete conceiTeruut.- eas enim non pofte tolli funditusccniêbanr, quam cum fumma eorum, quos viciflènt.defperatio- ne :
|
|||||||||||||||||||||
|
in.
|
|||||||||||||||||||||
|
Gullere .
Caüus. |
|||||||||||||||||||||
|
pttf»'
gis. |
|||||||||||||||||||||
|
du»* f
cifi- |
|||||||||||||||||||||
|
San na
quid. Sannio.
|
|||||||||||||||||||||
|
citu^'p-
pui
m/'t"1
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata^,
|
||||||||||||||
|
in
|
||||||||||||||
|
ne:adde, qnód intelligerent, in ijs non mi-
nus «quitatis eflè.qua in Romanisj quod & ipfe teftatiir Polybius. Sic cüm Flami- niiis profligaflèt Mac^donem tyranuum , reliquit Gra;cis inftituta vetera , & fiuit eos tuis videre legibus. Suba&a Macedö- nia Pau lus AEmilius. viöor, leges pattias voluit inra.ftase(iê,aliasqueaddidit etiam nouas,planè neceflaiiasjtanto ftudio.cura que adeó. diligenti,vt neipfe quidem vfus longo tempore experiundo eas arguerit, a.it Liuius . Deuifta per Caefarem Iulium Gallia.idem accepit vidoris beneficium ; in caeteiis agnofcimus facilè R omanis con iieiiiflè.cum iusbarbaris redderent,ijsque maximèjquiferitatemexucran^&ftudiofi honeftatis ciuilis viderentur . Habiierunt itaq; in Gallijs fémpetamicam ac fociam ciuitatero, Maffitieufem.quae tinfta eratlic teris luiniatiioribus. Eo nomine lèmper habueruntfasderatam, Rhodum infulam, eiusque dvTovopïctv proba runt, & naua- lem difciplinam. imitari non erubiierunt. Nihil hic deGermanis , quibus fuos mo- res, quos Corn.Tacitus eleganti libro per- fecutuseft, intactoapermiferunt Romani victores.in quibus obferiiarent prifcc. firn plicitatisimagiiiem.Haïc de prudeotia ve- ^*rf r te"'m Romanorum in vidtos populös.
*J>e, * lam vero non minor fagacitas fuit Casfa-
ilj. rum quqrundarn,vera;fan<fra:que pietatis |
||||||||||||||
|
flum fit,exeointelligeree(t, quodTheo-
dofius Inip.verèorrhodoxus,non fit vfus fttifto iure» fummaque poteftate in hxre- ticoSjSocratetefte.hift.Eccieflib.j.cap.i. neq; coegitcos ad communionemortho- doxorum , fed fingulis permifit profuo cuiufq; aibitratu comm unica re. Sozome- nusitem. Eccl-hift-lib-7.cap.i.narrat.Gra tianum Imp. omnibus in exfilium proptet religionem lub imperio fuo depottatis ie- ditum conceffiflè.legemq, tuliflèjVt quif- queliberè.quam vellet, religionem tene- ret.demptis tarnen Maniclu-eis , Photinia- nis,& Eunomianis,quorum pernicacia nó fetenda pntabaturin hominum ccetibus . lAxc quidem ex bonoium principum in- ftitutis. At mirum videri poflït.quöd Ioannes Papa ï.a Theoderico rege miflus eftad Inftinum Imperatoiem , precatu- rus,vtedi<ftum , quodaduerfusArrianos propofuerat,reuocaret,ijsq;ahoquidam- natis haueticis, liceret fuo more viuere Quod fa&um Ioannis ab Ecclefia proba- turilaudatum docT:oribus,non fanè quod illi fauerent hsreticae prauitati.quam ftijp pitusauulfam percupiebant, lèd quod ad Ecclefia; coramunem pacem conducere id arbirrarenrar. Panlus Diaconus, & Pla- tin- in Ioanue i. Sulpkius Seuerus in vita B-Martini lib-i.Nondefinebat B- Marti- nus Ithaciijm increpare, accufatorem Pri- fcilliani, vt ab accufatione defifteret j ac Maximum. Imperatoren! orare,vt fangui- ne iiifelicium abftineret. Verum de his ia- tis.ad alia Feftinet oratio . |
||||||||||||||
|
'<*,
|
||||||||||||||
|
*" Chriftiana: culterum,in ferendisaliquan-
do fe&ari js,& ijs,qui alienas aborthodo- *a fide opinionesin, orbe Chriftiano diflè- n}inarent. Quodquam confulto,quam «iuili modo, quamcjue vtiliter ab i js f»~ |
||||||||||||||
|
Prudens
|
||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||
|
I ÏZ
|
|||||||||||||||
|
Prudens magis quam loquax.
EMBLEMA XIX.
|
|||||||||||||||
|
XJ OCT V A Cecropijs 'wfignia prxfiat Athenis,
-^ Int er aues faas nociua confilij . Arnnfera meriib obfequijs facrata Minerux, Garrula qtto cornix ccjferat ante loco. C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||
|
I. T*\E pincitvr noftna, nota auis,
!_ in foaplanitie; h,rc enim Athcnien
fibus erant figna gentilitia ■ Epigraphe
StoCKhameri fonac, Prudens , fed infa-
cundm.
II. H v i v s Emblematis characler du-
'1 mile- *-T:"s vidccu r ex mimis aliquot vetüftisj in
,:~.'sfc's. qnibtis cft Minerux fimulachrum cum
iugeiiri vrobonc, fub qtïaeft noctua . Stuit
&alij quidam mimi in qnibusexpreïliim
Palladisgaleatïim caput, a cuins alre-
renodUiainnititur profti'atocarchc-
|
fio : itiita quadrigx cum Vi&oria , lau"
rca circumdufta cum baccis . Fabulam autem noclux Ouidius r Metamorph. Kiert, qux qtiia Iongiufculc ab illo nar- ratnr, brenitati confulens omirro. Hoc tarnen fiimmatim dico,Coronidem è mi- nifterio Palladis propter loquacitatem cxpuliam , incuius Iocum fucceiïït Ny- cïimcne . Eftautcni Noöua Minernc. fa- cra vel propteroculos cxfios, quibus qiii prxditi fui:t,prxftantior;s & acutioiisin- genij fcruntur cflc: vd propter Jticubran- di
|
||||||||||||||
|
O" f
ft*J- |
|||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||
|
ii*
|
||||||||||||||||||
|
quens. Hine Ariftophanes in Auibus "
TK&vkis Opa.; av7rc r' iirthH-^vt Aetü- piaTlKcu,
A'm' èvoiyJ<Tv<rtv ivS'èv, èv Te T»7r /S*« KtLVTtOK
JLVViOTTiViyilTI ■ id eft : NoBua vos riö relinquft Lauriolic&,fedhë JEdibus aderttnt in iffts , inque loculis ui-, du los
Sibifarctbunt. Deuomifmate Athenienfï teftafur quoq;
Plucarcluis in vira Lyfandri, cism de fer- uomeminit, qui domini fui furtü diviy- fjL&TiKa; indicans, ah: multas lub tegulis cubare nocluasjoltendens illicabdjtas pe- cunias,noftuis infigiiitas. Nee illepidè di- cetnr voladè nocttia, quoties res non viii- bus > ftdpecufliarllm inteiueutu confecla creditur Hoc loco mirari hibit,quacau- fa duftus Erafmns, veitit Gixcuro pro- ueibium yh&vKcLi ttf etditvcte, Vlulas A- thenas: cum verteudum fuiliec , Noffuat Athentts . Nam yKeti^, pi'optiè nocluaift fignificarjcé/j/iaA/sf, vlKl.im . Neo; eadem ettnoifluacum vhila , quod exAnftotde liquet ; & diiierfarum lingnarum nomina manifeftaiu: Vlulam vocant Itali Aloco 5 GenTiaiii,H«^«:Hifpani,yï»^'fi£i:Nodua verö '\\\\,Cmetta;\Cxi, Kauz-yhi,Lcchuz,a.. Prajtcrea vlula quamuisinter aues nodur nas nominetur.tolet veiiavi picas; noclua mures,lacert9s,& buiufmodi beftiolas.vt idem A ïiftotejes autor eft . Pliniii s eciaim lib. ïo.cap. il- Ariftotelis verba transte» rensait: Vncos vngues & nodlnrnasaues habent.vtnocliua;, bubo.vlula;. Plurade huiusEmblematis rnatctia quidefiderat, legar adagi3>ylu!as AthenaSiNoftua voltt- nit; NoSiiiét, Luuriotïcs. ; & , Athcnienfeum inconfultm temeritas , Pierhim lo.Kiero- glyph.Gyrald.Syntag.il. Cecropih Athenis . ] Athcnas Ce-
dopus a Cecrope Rege, & Athenieihès Cecropidas appellan, iam in fuperioribus atngimus. Atneliasauté i-joTnt a3nva.f (ne iterumadhuc repeceie cogamur) hoc eft,Minerua)qua; nomen huic ciuicati im- pofnit.Diuus Augult.tS de Ciuit.Dei.c. <>. ex Vatronediuerhim a'oaüjs fentit. vi- de Platonem in Cratylo. Infignia pr&ftat ] Cu r Athenienfes no-
ifhiam pro nhignibus gerant, iam fatis di- clum arbitror Saninoilua confilij] ab effe&n dichur
H fani |
||||||||||||||||||
|
<K & contetnplanji mtinus, quod animi
visdicatur nocturni potiffimum tempo- ris filcntio vegctari Quiaveró Miner- ua Athenarum profes erac, ideo ab iispro fignis geutilitiisfuic adhibita . Nam cum Neptiiaus a Mincnia viftus, non poflet rcgiotie Attica potiri.iracus immific iflis f\j?,8a&ia.v, id eft, leuia ftulcaq; confllia. Hoc Miiierua nonmutauh, fed quod il- li male ftacuillcutjilla in bonos exkus ver tebat. Vnde natuin pvouetbium, yKttuj; iTTTcLro , Noéina volauit: quoniam haec auis facrata Mineruz , &aufpicata confi- Iiiscredebatur.eiufq; volatus Athenienfi- bus erat victoria: fymbolum . Allufic hiic Ariftophanes in Vefpis. TKclu? ya.p npav Tpiv (s.ctyipScu tov Tptt- Tov S'iiTTTiLTt. id elt:
NoBua noflras ante pugnam feruolarat copias .
Refert enim Plutarchus in vita Peridis , 'iii è fuperiore nauis tabulato concionan- ti> noctuam ad dextram aduolafle, ac ma lo infediflè : quod omen errecit, vt om- nes irent in iliiiis ïententiun . Iiiftin. Iib. ij-rei hu'ufce causa Hieroniduci afleri- bit,cui adolefcenti prima bellaineunti , a quilam in elypeo, noftuam in bafta confe difle refert. Quod oftencum, & inconfi- )io cautum,& manu prompcum, Regéq; futurum fignificabat.Hinc fa&um eft, vt Athenienfes non folum in numniis, turn aureis, tnm argenteis noctuam infeuipe- rent, fedetiam in templorum foribus , & mportis vrbis, atq; etiam ia vexillis idé fignum apponendum curauerint. vnde Parajmia^ Noéluas Athentts. Quod idem fonat, acfi dicas, in marefersaquam , in montem Jigna . Iu hniufmodi culcum no- jeacerbè lufit Demofthenes, cum è Wrccre populi Atheméfis elapfus fugeret: nam ad Palladis arcem fubinde re(pe<ftas , 'Ublatis mambus: O Pallas.iiiquir, vrbiü "omina, cur tribus infauftiliïmis beftijs delecl:ans?Noctua , Dracone, Sc populo? ■E* vna fortè caicitatem: ex dracone liuo- tem aiiimamni, ex populo uiftabilitatem ^ inconftantiani intelligens. Alijmahmt teferi'ead uummü aureum & aigenteiï.in T'OinfciiIpcaerat Noctua.Vnde ét in pro |
||||||||||||||||||
|
Noclua
lolauit , TLrafmui
tAxatitr , |
||||||||||||||||||
|
III.
Athent
v?ide na- minat*-. |
||||||||||||||||||
|
t« *'<*». hu
|
bium abi jt, Notlua Laurioticm., quo ve
|
|||||||||||||||||
|
'ut «nigmate vim pecuiiiariim fignifica-
bailr; Laurios ei im Atcice regio eft , non modo aiecalli veiüs, fed & ïiotfuis fre- |
||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
M4
|
|||||||||||||||||||||
|
fani confifij, quiaeins volatus la*tum &
aufpicatum confilium reddebac Athenien- fibus. Nam quod quidam referunt, ver- ba Ma, fani confilijM fabel lam Angeli Po Iitia>ii,qiia:eftin fine Lamia: , de Noctua & caiteris auibus , Sanclio non placet,fuiï tarnen cuiq; efto liberum iudiciiim . Armifera Minerua] Minerua ex cerebro
Iouisaimata profilijt, Confule qua: Ca- pra Embl,i.,de Minerua diximus, Mihi fuccurritillud Anacreontisderofa: T\ohilJ.OX.KÓvoV T d&IVliy
Kopvpiïf hieiwvi tyvs ü eft :1
vt ciim è verticelouisexilijtarmata fcti- to & hafta Minerua. QuidiusiJ.Faft. Credjtur armifera fignü coclejle Minerua Idem i.Aniorum.cleg-fi'. Viuit & nrmifera cornix inuifa Minerua. Martial.initio epigramm. Accipe belligera crudiï thoraca Minerua. Meminit &in Olympijs Pindar.Ode 7. Armata autem fingitiir ( air Phornii- tus) in ipfo ortu , quod fapientia fuis ip- fius prasfidijsfaris ïnftrucla fit ad maxi- mas & difficilümas res obeundas, Deinde artium omnium,& belli Dea, quöd & di- fciplinarum liberalium vfum,&bellorum adminiftrationem fine fapientia manca, & inanéeffe intdligimus. Pindari Scholiaft. Qbfequijs facrata] Noctua dicaram fuif fe Palladi.ieptidiatacornice, copiosè tra- dit Quidz.Meramorph. Minerua Erich- thonium Cecropis fiüabus ciftella virni- neainclufum,& feruandum tradiderat, & ne apeiirent,interdixerat. Qjaod cum ne- glexiilèiit, Coronisfadtum Minerua: indi- cauit, vndeab eiufdem comitatu repiilfa eft , & incornicem mutata. Sic enim con- quericur: ..Miliiaratia. tzlis
Reddirur,vt dccetr tutela pidfa Minerus.,
£tponar poft nochis auem : men paena. vo- lucres
Admonuiffe poteft,ne voce pericula quarat. Cuius poftrema verba m/thologiam ha- bent.Gariulieiiim , quiquenimio lingua: vitio laborant, haud vnqiiam pofiiuit cii fapientibus Si cordatis viris habere com- mercium: quin vbi apud eosaliquideffii- tierint, tandem odiofainfamja; labe afpec guntur, & a comiictiv laudaro virorii ho- neftqrum , & virtute infignium abeflè co- guntiif. De noctua? prudentia Dion.Chry foftomiu dcjctè a«Ierudè OMÜone Qlym. |
pica,qua; eft n. Hocetiamaddere nÓ gra
uabor,quöd Alciatus ïcribat,Minerua; no (ftua meritó confecratam.nempeab Eufta thio ingeniosèad 1, Iiiad-ratioiié reddita: y'A&üna facram tiïe 7H a,^rpnTiip; d%»va., J*l& Tlh TTpOt 70 oiïpti'J TK yXttUC^CV/ 7X.V
TÓTiiTet: quia iiimirum dSpnv Scyhó-v?
coi'idem fignificenr. Pl10rm1tusi11Jib.de Natura Deorü, caufam reddit,quare no- ctua Minerua: facra fit, his verbis, o'iS'z ^pó-Kontf , ^ J) yhecv^ /« tg iusiptt Tav ö[/.fj.a.rav dpctri^tvTcu taóti Tf yKMYSATti£i tïa-yi- id ell : Dmcones &no- ciua ei conjecrcti funtpropter oculorumfi- militudinem, fiquidem ipfa glauca eft. Vi- de Lamiam Politiani |
||||||||||||||||||||
|
Getrrulaquo cornix] Virgines filentiu
decorat,"arrulitös dcdecorar.vt poftea di-cemus,ideocornix, qu^ loquaxeft,ex mi- |
ui*",?
:ljf
|
||||||||||||||||||||
|
nifterio Minerueexclufa.noctua verö aflTci f
ta-VideOuid-Joco citato z.Metamoiplio- feos . Reiecla eft cornix a Pallade, ucuti a Grajcis accepimus, quod ineditationum fit infefta ncruigilio , & nientis agitationé interpellet fiiagarnilitate , cuius ipfa fl- gnum gerit. Sic enim Grxci x,pa{jHV di- cunr, de garrulisj vt cornicuri Perfius in Satyiis. Sed & repeiio cornicem inPalla- dis manu apud Peloponnefios vfitatum Hieroglyphicum,longè (écusquam Athe nis,vbi cornices ad arcem Palladis non ad« uolabant,- cuius rei caufam non a fabulis , fed ab ipfa natura repetit Lucretius. No- ctua, inquit Boccatius, ideo Minerua: eft atiributa pulfa coruice, vt oftendatur, (a- pientem piéemeditatione in obicuiis (ëpo- fita,nofcere,vti & noiftua videt in tenebris; & garrulitateatqj loquacitate repulfa, vt opereagat,!oca,tempii(q; refpicere. Fabu ]a videturex vero traxifïèoriginem.Nam Plinius decornice loquens, ab Arcluri fi- dere,inquit,ad hirundinum ad 11 en turn no- tatur,eamMaienia:Iucis templifq; raró, |
|||||||||||||||||||||
|
Jkmttta
cur Pal. las.
|
|||||||||||||||||||||
|
HoButt
eur Palla di facrtt reieóïiL-> WW/K,
|
|||||||||||||||||||||
|
alicubiomnino nonafpici, ficut Athenis .
Vide Iuftinuni lib. ij-in fine. Memini Ie- |
cé.
|
||||||||||||||||||||
|
geiemeapud Plutarch. Deodio, & inui
dia,intercornices & vlulas perpetuum ef- fH'"ir fe dillidium , quaruni vel occi'arum fan Ai* guinem permifceri quidam negantrvt etia Ti quis confundatjvtrumqueféoifum dif- fluere narrent.AElian-lib.?.t.9,deanima- lib-pelpicuè idé tradit, Iwel S'è « yKci^ êV/V auTM ( fupple Kopavy) woAe'/a/cv , >$ yymap %iri$wh.% v» to7; Mi 7 »> Kap ó)vw% |
|||||||||||||||||||||
|
^■■■■■■■■■■■■■■^■^^■^■■■■■■■H
|
|||||||||||||||||||||
|
■WBHBMIHaBMBHH
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata_i.
|
|||||||||||||||||||||
|
"f
|
|||||||||||||||||||||
|
>)<fê //.e-V tifiipav ÏKtivttV tctvn J^parovn
ü£vi& i"X»v THV è'-ltv t»v yha.ijx.1*. tw- viKdJjTa. érdivri. De hoc inter noduam Sc cornicem ditfidio facit quoq; mentio- nem Ariftoteles lib- 9. de Hiftor. animal. cap.i. Cornix meridie oua furripiensno- &mx , abfumiCj cum non date iiitetdiu noifhia videat. Noftua contra oua corni cis nochi exedit; eitq; altera interdui, al- tera noiflti potencior. Sed die vel castéra; auicula: omnes noftuam circunuiolant, quod mirari vocatur.aduolantefq; percu tiunt. Quapropteraucupeseaconftituta, auiciilarifra generatnulta& varia capiüt. ly Vide AEÜanum & Oppiaiiü.deaucnpio.
|
|||||||||||||||||||||
|
falutem ) niffoccurrerer landatum Eteo-
nici facinus . Is Laced^monijs pixfectus, cum accepiilèt.fuosmïlites ininfula Chio annona laborantes tacitèconiurailè in in- fulares Chios.vtq; fefe difcemerenr,arun dinem manupileóuecircütuliflè: cenfnic ille, non aperta vi ( quod fieri commode non potetat)agendum: fed quindecim de- ledis comitibus per vrbem incedendo,qui primus ei obuiam veniebatarundinem ha- bens.obtruncariiuffit. Cauffam fcifcitan- tibus,nihil aliud refpondebat, quam id ï fefacTuni.quódgeftaflêt arundiliem . Ita- que extenconiurati arundines ftatim de- pofueruut. Imo Eteonkus Chijs conuo- catis , ne vllum quidem de coniuratione verbum fecit , ne metum aut fufpicionem inijcerer.fed peenniasimperauir, quasiuf- fit miluibus diftribui , ne qiiid noui molï- rentur. Ii ftatim paruere. Sic paucorum pceia periclitantibus mulrisoectirfunieft. RemlitXenoph.i- rer'nm Grxcar. Sccra- tes admonebacfuos difciptilos, vt triapo- tiffiouim inomui vita haberent : In ani- mo prudentiam,in vultu verecundiaro,& in lingua filentium . Hinc Catp, Vticen- fis diftus, cum ei etiam nunc puero,vitio dareturtaciturnitas (neeenim cum pue- ïis exercebatur,nec a quoquam audiri vo lebatj ait: Carpant taciturriitatem, im> do vitam probent. Etaddidit: Turn de- müm abrumpam hoc menm fïlentium , cum ea loqui potero, qux funr indigna filentio . Latere plerumque voluut verè probi , & in peftore intimo doniicilium virtus haber,non in viiltu aut fronte.Con tra improbi odiofa gariulitate perpetuö aiires aftantiumobtundunt , imitati fcili- cet ollas & dolia , qua; quo magis vacua Sc mama > eo magis refenantia. Natura enim hoc linguofis iftis infitum , vtnon multa folum loquantur, fed etiam mala. De quibus non malèdicetur jquod qui- dam de lufcinia capta & penuis exuta: Vox es, prxterea nihil. |
|||||||||||||||||||||
|
%c
|
'l,.
|
Vb rborvm parfimonia fapientes
|
|||||||||||||||||||
|
?* maxime <iecer>eotumque perfpicacitas in
('j% "f"''7- rebus obfcuris & difficilibus agnofci ver- fariq; deber. Eo enim prxcipuèdirFertab Jrnperito& ihilto prudeus,rerücj; fciens, quöi pauciloquuS) quodque oculatusin ijs (Ir.ad qua: alij conniuent, veloculorïï tnentis obfcura ealigine cxcutiunt. Eius qiüdem rei fymbolum eit Ncclua , olim Athenienfium infigne , ac Minerux facra . Hh Sed quorfum hoc Emblema, dixerir ali- 'h'j 1ll's > aut quodnam argumenrum habet ? '\t ° Ni mi rum ciuitarem optimis moribus ac *' legibusinftirutam fapientia.confiliorfiatu- f°,rei5ta prudenria firmari, fpretainauiho minum loquacitate.Itidem de fingulisma giftratibas, quique Remp-adminiftrent , «ft ftamendum:qua ratione Demofthenes, a''jque boni orarores , aduerfos habebant demagogos , blandofque concionatores , qui vulgi cnpidicatibus inferuiebant: nee fnÜHis eos infedtabantur quam fophiftas obftreperos optimi quique Philofophi . pettè epigraphes argiimentfi,quod habet ^fa^pnctoMtPrudës-magis qaam loquaxi Poflèm 110 incommodè iiluftrare Fabij e- ïemplo Maximi (qtii quo tempore Anni- oaU'rn iuueniliter exultantem fua patien- t,a ft'egit, multis conuicijs militari lafci- U'a inipedtus, non ponebar rumores ante |
|||||||||||||||||||||
|
¥L 2. Maturaudum
|
|||||||||||||||||||||
|
AndreasAlciati
|
|||||||||||||
|
Iló
|
|||||||||||||
|
Maturandum_5.
EMBLEMA XX.
|
|||||||||||||
|
\/f ATVRARE iubent propere ,& ca f? óf ariër omnes;,
■ Ne nim'wmpr&ceps , nea- mora lor>ga riimü .
Boe tibi declaret cmnexum echeneide telüm '.: Hac tarda efl, volitant (pkula miJïamMU-:
C O M M E N T A R T f.
|
|||||||||||||
|
I- 'T" E 10 feil fagittx circtirnuoluta eft
Sckeneu. J_ retnor3,maturiratis fymbolum . Eft autem Echneis fine remora pifcicuhis fe- mipedalis longitudinis, & quinq; digitos mm crailïtudiois, limaci magna: fimilis , xt aflTerit Plinius Iib,j r. cap. i.Secundum ■»eró Oppianum.afpe&uanguills, forma turbinata.colore nigro , oreacuto , qui & incuruauu vt-liamiis,ia petris viuens.Ari- ftoteleslib.i. de nat. anima!, cap. 14,-ait: Rempram, errore nontuilH: pedes haberc prodiderunt» expesenim omnino eft; fed; Aupmam pinuas feaber psdibns fimilej s |
|||||||||||||
|
h'mc fir.vt pedibns inftarc vidcatur- Pifci-.
c-ultis quidam eft faxis afiiietus , in ct- bos non admittendus.nomen a remoran- dis nauibus adeptus, vtiiis ad iudicioriim eau (as, & amatoiia veiieficia.yt aliqui.vo» Hint. Vide.PIin lib.9.c,ap.ij\. Tr i. ro, vulgo pronerbio dicitur,
matiuandum qiiidem cflè Sc accelerandir, paulatim ramen & pr^meditate, ne nimia. feftinatip& param confïderata, periculo- fa; nene prxlonga tarditas & mora perni- ciofa fit f\mua,fed mediociitas & modus in orajii re fej,»etur ; quod eleganter hac figura.i
|
|||||||||||||
|
Emblemata-j. 117
|
|||||||
|
^ht», %1^5'primitur, & duabus notis hiero-
glyphicisobociilospoiiitur.Telumenim ^ velocitacis,agtlicatisq; indicium ett,vt ex- *"■* plicatPieriuslib.4i.Hicroglyph. Remo- laautem impediiTtentum & tarditatem (i- gnificatildemlib.jo. Alij rem planèean- dem fignificantes,DeIphinum remoraad- tunxerunt, vtPaulus III. Pontifex Mjx. Alij anchoramdelj»hinocopulauerunt,vt d'u»i Aldus Manutius, nobilis Typograplms . [h*ert Reclè itaq; ex his medium conftituetur, e"tit participans de vtroq; extremorum,excef- fu puta Sc defe&u . ld enim omnibus in rebus fummè laudatur, commendatur & pra;cipitur,Ariftotele tefte lib.i.Ethic- & lib.4-Polit Hiuc ühid Ouidij . Inter -vtmmque tene,medi^tutijfimus ibis. Nimia fiquidem omnia ( iuxta Plautum in Poenulo) Hominibiis nimiumnegotinm cxhibent. Quaie femper illud,quod me- dium eft , atq; inter vtnimq; probatur . Martial.epigr.i Cicero lib.4-Tufoqu£ft. Ariftoteles ó.Moralcap.^.fic aic:Ad deli- berandum autem multum temporis fu- munt,propterea quód celen'ter aiuntcon ficiendaeiTe.qua: fufcipimus,lente capien duin condlium . Vnde fumpfiflè videtur S4h Salluftius üJud, quod in hiftoria Catilinx e0j^"** pofuit.-Nam & priusquam incipias,cóful-
\ ^*» to:& vbi coiifuliieris, mature opus eftfa- <5ro Quem locum Ioachimus Perionius diligens Ariftotelis interpres , fic ceufet porfè meliuslegi.-Antequam incipias.con- fulto:& vbi confulueris lente,mature fa- fto eft opus . Qua; quidem interpretatio plenae(t,& verbis Ariltoteliciscogruens. Sed tamc fi verba Salluftij diuerfa difpun ftione legas , integer conftabit feufus.fic : Antequam incipias, confulto; & vbi con- fulueris maturèjfacto opus eft. Vide pro- Uerbium,Fe/?<»# lente, in quod vberrimü copioGe orationis quafi fliuiium congef- fit Chiliadum auror- Videetiam adagium, 11 j Antequam incipias confulto . ^tHri, MATVRARZ iubent] Maturitas voca- *. tur ea virtus, qu? media eft inter celerita- tc nimia,& tarditatem. Nigidius apud Ma
crobium ö.Saturn.cap.8,Mature,inquit, eft,quod neqjcitius eft.neq; [erius,fed me dium qniddam,& temperatum eft.Sic & >n frugibus,&in pomis,!naturadicuntur, qux neq; cruda & irhruitia funt.neq; ca- duca & nimiiini cotla , fed temperata& adulta . Interpretationem hanc Nigidia- |
|||||||
|
mm diiobus verbis eleganter exprimebat
Auguftus Cajfar.Nam Sc dicereinfermo- nibus,& Ccriberein epiftolis folitum fe- runtitfTeSA fip&fins. VeSiina lente. Per -g (ï ». quodmonebat, vtad rem agendam fimul , *J adhiberetur&induftnajceleritas , & tar- e' ditas düigentia;.-exquibus duobus contra f ijs fit maturitas. Sic Poeta Neptunum inducit difcefllim ventis imperantem , vt &citö difcedant, tanquam fugiant;ita ta- rnen fugiaut , vt ftandi mediocritatem in regrefl'u teneant.tanquam mature, id eft , temperarè abeuntes: vereturenim , ne in ipfo difceflu claffi noceant,dum nimio ra- ptu tanquam per fugam redeunt.Hxc ex Macrobio. VideA. Gellium lib. io-cap. ii.No&.Att.Obher iftudaddo,ex dialo- go de Oiatoribus, qui tribuitur Tacito : Maturare huius libneditionem feftino,vc Matur* dimiflTa priore cura, nouxcogitationi to- re-J' toincumbam pectore. Q_uo ex lcco con- ftat,verbum Maturare,non femper ita ftri cH fumi,vt a Macrobio,Gellio,& alijs. Idem Tacitusiu i.hiitor. vbi de Muciano agir.quem pene imperi j focium habuit Ve fpafianusamaturitatem perbellè defcribit, & quidem paucis:Muciainiscumexpedi- Muctant ta manu,non lento itinere, ue cundtari vi- f»aturs- deretur.neq; tarnenproperans,glifcerefa- *Mt mam ipfo fpatio finebat, gnarus roodicas vires fibi, & maiora credi de abfentibus. Idem Hiftoricus lib.4.eiufdem Operis.in duobus principibus confert cum maturi- tate, vel tardatione potius, celeritatem fti- miam & pra:cipitem , ad huncmodum : Doniitianus Mucianusque accingebantur difpari animo; ille fpe ac iuuenta prope- ransjhic morasneiftens, queisflagrantem retineret.ne ferocia a:tatis,& prauisimpul foribus fi exercitum inuafiuet,pacibelloq; male confuleret. Cunilarier] n*p«j/ft))/H,Cüctarier pro CuBati»
cuncrari. Cunitationis pulcher eft apud Ammianum locusimtio 16. vbi de Con- ftantio:Hinc & deinde nee itinera,nee flu mina tranfire polle fine infidijs putans, erat prouidus & cunctator; quod praïci- puum bonum in magnis ductoribus , opé ferrefolet exercitibus & falutem.Sic idem Üb.2.9. de Theodofio folerti duce fub Va- lente Imperatore diutius agens, vt anti- quus illecunftator pro negotio confulta- bat,commentis potius & prtidentia,quam periculofiscögteffibui, holkm pugnacem H 3 & |
|||||||
|
n8
|
|||||||||||||||||||||
|
Andrea Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
& impenetrabilem ia&u telorum , fi forï
copiam dediiïèt, oppreflurus. -Non mihi tempero,quiu exemplurn nobile adiiigatn exeodem Hiftorico , de duobus ducibus, qui fub Gratiano Ce/are meruerusitjquos lubens egoconfero cum FabioMaximoSc MinuciO' Sicitacyj Ammiati. lib.31.Nan- nieno negotium dedit.vimuis fobriaidu- ci. Et Mallobandem iiinxit pari poteftare collegam ,domefticorum comité , regem- que Francorum,virum bellicofum & for- tem.Nannieno igiturfecum reputantefor tunxcafus verfatiles, ideoq; cunclandum eife cenfente; Mallobandes autem pugnan- dicupiditate raptatus , vtconfueuerat ire in hoftem,differendi impatienSjangebatur. Ne quid Ne nimium pr&ceps &c] In rebus om- »*>»«. njbuscommëdatur niediociitas. Vide pro uerb.-Ne quidnimts. Hefiodus spy- MiTpee, (pvh<L?<Ti<r$a,t, Kaipó{ «T ém na- <rtv cipt?of.
Menfuram ferua, modus in re eji optimus omni.
Huic quoq;adftipulatur Venufimis Poeta: £i? modus tn rebus,funt certi deniq;fines. Quos vltra, citraq; nequit confiflere recïiï. |
|||||||||||||||||||||
|
____Sarmatica Ipicula mijja. munt*.
Virgil-n. AEiieid-
Spiculn conuerfi fugieutia dirigat arcu.
Aliquaudo fpicuium fumiturpro fagitta; ferro, & cufpide Curt- Alexander fagitta icttiseft, quasin medio cru re leliquerat fpicuium. Nefcioan huc etiam recle con- tulero,quod d: Cymodocxa nympha Vir giliusin io. vugit Ma per vndas,
Ocytr & iaculo,& ventos iquate fagitta. Sic quoq; celeritatem proferinius nos Ger mano prouerbio:G/e/Y& wie der bol\jvon der Sennen. 1.1 N rebus arduis , &quibus negledis
aliquid periculi efTe poteft , cauendum a nimiaceleritate , atque etiam mora : fed videndum maxime , vt mature non modo fufcipiamus,fed & confe<5temur,quödno bis propofitum eft , nehac vel illac aber- rando parte nos quodammodo pcEiiiteat. Plutarch.orationead Apolloiiium : o~o<pu £i TO /AlliPiV ayctVtt-TSOi XvarcLV Wpiasaf. Sapientesiftud quidem , Ne quidnimis, prater modum celebrarunt. Laudatur&' illudPhocylidis; TTlLVTW [tiTpQI/ a.pt?0V , VTTlptfitfiai '
CtAlC-tV'M ■ eo enim vel maxime nomine Ariftidem vr
be pepulerunt Athenienfes, quod nimis iu ftus ede videretur.Eodê pene modo Ephe fi j Hermodoruni: At vt modum aliquem exemplisetiam imponamus,hoc vntimad- damus ex Liuio: In bello Punico fecundo, Terétio Varroni, homini iuueniliter exul tanti & temerario datus eft collega Pau- lus AEmiliuSj maturus a:tate & confilio , vt föa prudentia feruorem alterius tem- peraret.Sic Fabium Max.creatumaliqua- dobelli ducem memioi,eum quidem cun iftatorem & maturum , vt Marcelli cele- ritatem reprimeret.Id ü placet ad nimiam quorundam ftudiofonim induftriam refer re, fic ftatuo . Praxeptum bic eft rebus in omnibus agendis validiifimum.quo aurea mediocritatis regula commendatur. Sicu- ti nihil magis expedir,quamagrum opti- me colereuta fxpe putaturinutiliffimuro, nimio felabore conficere-Plant? aqua me- diocri aluntur , immodica fufFocantut .< fic iuuaturingenium laboribus ac ftudijs moderatis j contra obruitur fi immode- ratè exerceas . Nam vt plerunque lulci- KÜscueuit ob nimium canendi Itudium , q.u.0
|
|||||||||||||||||||||
|
vmr4
nir»1* M
Urif0, taf*10
|
|||||||||||||||||||||
|
Ichenets.
|
~Echeneide] iwntf, IJ^os , JLatinè Re-
|
||||||||||||||||||||
|
mora,a fiftendis & remorandisnauibus (Ie
appellata,<sri*/i(« t« typt t« v&us- de qua ia feqnentibas oppomniius . |
|||||||||||||||||||||
|
Velum.
|
|||||||||||||||||||||
|
Telum] Telum vulgo id appellatur,
quod ab aren mittitur;(éd proprièidom- «e telum dicitur, quod manu in longiu- quumproijci poteftjvnde lapis,plumbii , lignum,ferrum,fnbhoc nomine continen tur. Deductum a Gtxcot/Tas, yelrnK*, qnodlangèfignificat.Eaiidem fignificatio- nem etiam in G rxco nomine imienire por- fumiis,etenim quod nos telum dicimus, illi /StKos y vocant, d&ro, ra fZ&KKeiV,. quod Telumve eftmittere,feuiaculari. Telum feu fagit- locitatts tam Pro figno velociratis poni,non eft re- fivnum. eens. I taq; Armenij fagittam Tig rim vo- cant , perquandam verbi translationem . Nam velocjllimum animal tigiis; &flu- iiius rapidillïmns noniinis ehiWem.qui ex Armenia defluic in Mefopotamiam, Volitant] ad defignandam celeritatem j
vel volitant, quiafagittx pofteriore fui parte pennatx funt. Spiculü. Spicula miffn manu] Spiculum, eft te- lum miflile, (iue fagitta, ïtcdi&um a fpi-
caruni fpecie. Ouidiusfcrè fic i. de Pon» tojeleg.^ |
|||||||||||||||||||||
|
*&
|
|||||||||||||||||||||
|
me"
taf |
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||
|
iip
|
|||||||||||||
|
^uo mirificè dekctantiir, vt in eo exfpi-
rent, nempe quas, vt aitPliuius, fpiritus dcficiat citius, quam cantus: Ita nonnul- li>ftudiis intentiplus quam par fit,in ipfo conatii interdü emoriuncur.Cxterii nulla opera, quauc| ab illuftri artifice profeda, commendatur, quaeimmoderata fit,vt A- pelles Protogenis tabiilasadmirabatur qui dem.vt immenfi laboris: in hoc tn non Iau dabat,quod mamim ponere de tabula vix vnqiiam poftèt : fignificabat ei nocere ni- miam diligentiamjquam etiam in compo- fitione Ifocratea reprehendit Fabiustadeó modus in rebus, &certi deniq; fines fpe- ftandi funtin omni capiendo confilio, la- bore fuftinendo,aggredicndo,peiriciendo- que negotio.vt quod aic Flaccus . lnfanifapiens nomen f er at, &qum iniqui, Vltra qua fata efl, virtutëfi petat ipfam . Quibufdam certè in negotiis celeritate o- pus eft, mora obeft: hoc enim citat ex ne- fcio quo Plutarch-TlSejWet'ay a.yavavnzpo QcUTlt cr.ptTO.ll èf èuTTVV ï/ictKi O-KÓToV
Certaminibiis iam propofitis, cun&acio
virtutem profundasin tenebras deficit. Ita- queM.Curius Dentatus Conful,ciim de- lectum fubitum coa&us elTet educercne- moque iuniorum refpondiftèt, conieftis in fortem tribubus omnibus, Pollia:, qua: proxima exierat', primum nomen extra- dum vrna citari iu (fit :eo non refponden- dente,bona haftae fubiecit. Quodcum illi nunciatum eflet,aceurrirad tribunal Cö- fulum, colkgiumque tribunorum appel- lauit. At Conful Dentatus appellaiionem non recepit, bona eius & ipfum vendidit, non iam feftinatione pcena:, quam prauie- niendi periculicaufa , quando res.tumul- tusque belli moram dilationemque non re ciperet.dum interim cognofceretut deex- cufationeaut immunitate . Rettilit Val. Max.lib.er. Aliisin rebus probatur tardii eonfilium, vt multó prarlantius: contra nimium prsceps damnatur, vt quod ad- iunctam pcenitentiam habeat Sic Lucian. Epigramm. n ëpa.S'uTnf ^sKi)[j.iy' dpuvav ■ w'JV Ttf- tUiv tiiKKOfJ.tVHV TMV /MTctVOlctV eytt
T- Subhocquoq; fchemate continetur è Ccelefti myropoliodepromptum remediiï contra vim & impetum in vitia rueutis animi , fermt.enim illi fa:peefTre,nicurfu iu pra;ceps,nifi remora rationis & cun&a- |
|||||||||||||
|
tio furgentes motu-s frangat Sc retundat.
Sic enim faciendumeft, quotiesinuitat oc cafio,aurpotiunda: voluptatis fpes aliqua obie&a.cuni ad lafciuia fpedatus in mu- lieredecor & venuftas prouocat, quando laceifitusiniuria in aduerfarium iiicidis , & vindicta; cupidine pre.cordia iam per- celliac ftimuiari fentisjcüm obiicitur de- niq; & occurit, vnde caufam peccati vel anfam quomodolibet a .imus concipere, &inefcari queat, prouocandum mor ad rationis tribunal,& confultandum, anci- tra honoris & fama: iacturam turpinido illa fic po (fit tranfmitti, qua; labes inde , quam deforme ftigma perennis ignomi- nie, expec~tandum,quamconftantiviroin- dignum fic cadere & difflari, velut ad fi- biliim leuioris aura: flofculorum pappi folent in patentibus canipis; in eam molli tiem mafculas vires degenerafiè , vtpro- teruioris oculi iadu lethifera plagam in- flictam cordi, vel eos fufcitatos ignes.qui reftiugui nequeant, querelxaudiautur» & figna probentjdefperati militis notam e(- fe, abiicete clypeum ad fragorem crepan- tis tympani, aut rugiente claflïco: ad Ure pitum blandioris vocula:, aut afpeclum quem pruriensfqmina proiicit, ita kuiter cócutijdeferere ftationem,& dare manus, non minus.Actum ipfum iiituédum ; qua breuis f^pe & momentanetis , & fordes in ipfo,& aculeos poft ipfum, qui ranquam afpidis aut fcorpionis immiflb veneno fan ciaut.Magne, virtutis medicamStum hoc, efficax & falutare inhibendis flagiiiis, vbi morainterrumpit&deliberandi fpacium, nee ad faclum affectus re inconfulta mor fe pra:cipitat: refrigefcit calor& fubfidic fenfim.finó exit cum impetu- Sicut enim flamma.cum matciiam corripit & efFuu- dit fe globo pleniore,coercet minas,& re- primitur aqua infperfa: itaconceptus ifte jibidinis fèrtior, fi frigidam infundatdeii- berans, & attemperer. Vehemens eft inter ipfainitia , & in furia fua, fed compefcit obex,& fiangit vires . Ab iracundo exem- plum habe, cum rabies agirat, & armarc ma mis ad vindiclam incipit, ciim in oculis iuimictis eft, & ad votum perdendi occa- fio, cum furor impellit , & recrudefcens memoriaaccepta: iniuri? . Aifhim eft, (i primum fequatur impetum,fi nó difcur- ratiudicio&r examinec molem flagitii.fe- ueritatem legis, rigor.em iudicisi pcenas & H 4 tor- |
|||||||||||||
|
Andre^Alciati.
|
||||||||||||||
|
IZO
|
||||||||||||||
|
tormeiita.quibus ïuendtim. Qu£ dtim co
gitat, languet ,ac friget mamis interim , defpumatbilis,& hofti parcitur. Similis ratio in ebriofo:dum in yitro fcintillat ge- iierofus üle Iiquor, & vrget Ucis , accla- mant focij.dum feruet opus , dum fumat menfa, dum in circuliim bibicur , & con- trahuntur uoua iura fratcrnitatis & ami- CJtix, Baccho fanciente fcedera , dum cla- moribus omniaperfonant & lactitiasiubi- lo , iam portapanditur ad peccatum , in- tratelibet citatis paffibus Scingurgicari, |
ni reuocent quas adiunfta vitio,qtia: comi
tantur.ratione irtagiftra. Equo frequen- ter excutitinfeflbrcm mmia pernicitas,5e aiuigam impetus fuus (teinir, rueiitem & pronum in verbera , quibus a moderami- ne&mota nullum periculum.n" conti- neant&reducant habenas . Similiter fa- ciendum in hoc ftadio flagitiorum ; vncus inijcieiidus eft rota;, qui fiftat, frauium equo, & remora fagitta:, nc nimium pra- pereut. |
|||||||||||||
|
In deprehenfumj.
EMBLEMA XXI
|
||||||||||||||
|
T A M D V D V M quacung, fugis 5 te perfequor : at num
■* Cafsibm in nofiris denique captm odes . Amplim baud poter is vires eludere noflras : Ficulno., anguUUm Jtrinximm in folio.. |
||||||||||||||
|
1QU-
|
||||||||||||||
|
Emblemata^.
COMMENTARir.
|
||||||||||||||||||||||||
|
121
|
||||||||||||||||||||||||
|
VI «. in ripa è prajterlabentc flueiito
extraiflam aiiguillam folijsinuoluta retinet: folia autem (int iïculnea , hoc eft, lata,vmbrofa, & profundè Iaciniata,afpe- ta & fcabra; hic verö male pinguntur acuta, lauri folijs fimilia . D v c T A eft (ïmihrudoa natura an-
guillas. Pifcis eftoblongus, lubricus, & volubilis .generatiir fcopulonim attritu fine coitu,uneouo, quaro ideo Ariftoteles neq; marem,neq: foeminam eilè dicit, vi- uito&oiiis annis , diiratq; fine aqua fenis diebus Aquilone fpirante. Capiuntur plu timx in beu Benaco hyemato; Plinius Sc Solinus in Gange reperii'i inufitatamagni tudine fcribunt, AElianusin Timauo,alij in lacu Vulfinie'ufi , Plutarchus in limo- fis locisiuxtaSyracufas ingentem anguil- larum multitudinem efle perhibent. Dici- tur anguillaab anguis fimilitudine , eftq; adeolseuis,& lubrica, vtdifEcul ter mani- biis tenen poffït, imö quantofortius pre- mitur, tantocitiuselabitur, tefte Ifidoro, de qua etiani Plinius lib.?. cap-ji. & $7 Hinc hominem, qui fugitiuam rem ali quam nulla conrequendi fpe feftaretur , indicaie fi vellent AEgyptii, anguillam pingebant, quam manus a cauda prehen- deret . Hanc quidam vt caperetdiligeri- ter infèciuus, cü fsepitts ex manibuseius euafiiïèt, tandem deprehenfam in folio fi- culno fcabro , &afpero cautè iniiolutam conftrinxic.Vnde adagio dtcicat|T0 ■&>/<?> riiv êyathnv Folio ficulno anguillam . quod vide. Lege etiara Ariftotelem lib. 6.de hiftoriaanim.cap.16.C0el. Rhodig. lib. 18. c.i.Prouerb. Cauda tenes anguil- lam, Sc, Anguilla in slrigmento. in Eraf- micis& lunij adagijs,& nihil vltraad Em blematis explicatiorem defiderabis. Iahdvdvm] verba funt pifcatoris, an-
guillam capram & irretitam alloquentis . Cajftèusinnofïris] Retibus.vinculis . Ouid. Decidit in cajfespr&da petita meos.
Caffis, is,gm. fignificat rete.quiacaffum id eft, rarum.Caffis, idis, g. f. galeam de- nota t. Vires eluderenoftrat] me cum rifii ef-
fugere.enadere » aftu mihi imponere.Cic. in Catil. Quamdiu nos etiam furor ifte tu.use.lud.et ? |
||||||||||||||||||||||||
|
Ficulno anguillam, @>c, ] Alhifio ai
Prouerb- Folio ficulno anguillam . Cui poteft viderialiud finitimuni quod refer- tur abaliis ; lnter Orci cancros adh&rere; proarctè irreciri, vt nulla pateat erfugu ratio. Allïgorica profopopoeia in IV.
quemiiisdepreheiidtm, & fugacem, qui Fugaxta ob fceleranotatiis femel atque iterum ë dem de- manibus iudiciim fublatus, & pro tempo prehêfm. ris occafione fubterfugiis vfus, 11011 tarnen poffit effugere & expedire fefe, fi tandem correptus arftiori nodoilligetur. Id fa- cilè& commode poteft illuftrari nobili- bus hiftorijs ,de Perfe , Pleudophilippo, Iugurtha, qui Romanorüiufefti'dïmi ho- ftes,dolis, fraudibus1, fubterfugiis vfi , vt vixcapi pofle viderentur, tandem tamea fuccubuei'unt: fed libri funt in omnium manibus. E multis.qujeoccumint, vnum fublegere placet ex liiftino: Hano Cartha ginienfis adeo diues erat, vtceteros ciucs opibus anteiret,is de occupando regno co gitauit,fed interfecto primü Senatu: quod machinaius fimnlatis filiasnuptïis, plebt in porticibus publicis , Senariii fuas in do- mo epulas parari mandauit, vt poculis ve neno infedis fcnatores tec~tiusenecaiet,& ita Renip. inuaderet . Quo tarnen confi- lio nefario per miniftros detedlo.magiftra- tibus placuit fcelus declinati, non vindica rwpericulum enim erat, ne plus negotit exhiberet res eognita, quam cogitata-Ita- quedecreto cohibuerunt, vt modus nu- ptiarum fumptibus ftatueretur. Qup c5- filio prasiientus Hanno, feruitia concitaf, rurfufque conftitutacjedibusdie, cum ite rum ('e proditum vidiflet.munitum caftel lnm cum viginti fernorum millibus oc- cupauit , fed comprehenfus eft ad extre- mum , dum fibi conatur Afros , & Mau- ritanos conciliate. Virgis ca:fus , efFoflïs; oculis,& manibus cturib 11 (que fra<rtis,ne- catuseft: corpus verberibus lacerum cru- ci affigitnr- Filij qnoque cognatiq; qu£- quam innoxii, vltimo fupplicio af&di.. Sed ne (im longior, id & opportune tor- queri poteft in eos, qui fallacis funt fidei,, quiq; crebrö furtim fefubducuut abiis ,. apud quos verum diceie necefTe habeant :; vti plerofque ("hen nimiuni mulros) nor Ft'otni'nes; ftrahac tempeftate Yidemus, qui aliud in: am&idkx; o,r.e: tri:..
|
||||||||||||||||||||||||
|
{&
|
||||||||||||||||||||||||
|
%
|
||||||||||||||||||||||||
|
%
|
»0
|
|||||||||||||||||||||||
|
»»
|
||||||||||||||||||||||||
|
to'll
|
«>n
|
|||||||||||||||||||||||
|
Hl.
|
||||||||||||||||||||||||
|
^
|
||||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||
|
ÏZZ
|
|||||||||||||||||
|
ere promptum habent, aliud in pe&otc
claufum tenent, quod de Catilina Salu- ftiusait; ficque iniponerealiis aflTueuere , vt non vereantur perfii&a fronte pertina cius obiïftereiis, quos fibiiuftè interdum aduerfari nonint . Qjjod & accommo- dari poteft in pertinaces quofdam & re- fra<ftarios,qui diuinis oraculis dcmum in |
|||||||||||||||||
|
noftram fcntentiam pertrahiintur, ciira J.
cos nihil morentur humana- Deniq; vix V($ quifquam adeo verfipelüs fugax & irnpro lel- buseft, quin artealiquailueinduftriaca- piatur,atq; itairretitus in extremiim etia difcrimenadducatur, & infidiarum fua- rum posnas meritas hi3t. |
|||||||||||||||||
|
Terttnn-
ces. |
|||||||||||||||||
|
Cuftadiendas Virgines.
EMBLEMA XXII.
|
|||||||||||||||||
|
"\7 ERA kxc effigies innupta eB Palladü : eius
Hic draco, qui domino consliüt ante pedes. Cur Diua comes hoc animal ? culiodia rerum
Huk data : fic lucos, facra^ temp la colit. lnnuptas opus e$l cura ajferaare puellas
Peruigili: laqueos vndique tendit Amor.
|
|||||||||||||||||
|
COM-
|
|||||||||||||||||
|
M
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata^.
C OM M E N T A
|
||||||||||||||||
|
23
|
||||||||||||||||
|
R I I.
|
||||||||||||||||
|
ST A T depiiffo Pallas.veftcfuccin&a,
galeata, haftam tenens,(cui miror deef feclypeum) ad cuiuspedes draco vigil excubat.quem quia cxterxeditionesqua- drupedem & alatiim exhibeant, l'igno- riusacritet contra nititur,8c ferpentisfpe cie depingi debere contendit. Sic cnim ü- le : Palladis draconem in ea hauefi funt noftri, vt credant fuifle alatum.auritum, &quadricrurem. pelTirnè omnino. Anti- quitas eiiim omnis, dracones ferpenturn vulgarium forma perpetuö exhibuit. Vi- dimus autem proximè , quid Aufonitis in Chimau-a.nomüiedraconis interpreta- tus fitj & nos alibi propofuimus Sardaj iconifmum, in qtio draco, Antiphili ca:- lo infculptus, arcum intendebat, appofi- taadiiertuim fagitta,& pharetra fpirisim plicita , cuiiis hoc erat lemma in altera parte eiufdegéma;: APAKilN GEArE NOT2 ALKIMOSTOSOTH2A0H- NA . vtmittamus , qua; alias annotaui- miis de cnrrii Cereris, de ftatua Laocoou tis, de imagineAJsfciilapn, demalis He- fperidum,de Mercurii virjja,quam Cadu ceum appellamus. Et fanè hanc Athena- gorasdracone & dracoena conftare ind- gniter fcribit. Imö Aroobius , Sclulius Firmicus angiiem & colubrum appellant in facris Sebaziis, quem Clemeus Alexan driiuis draconem . Et draconarii in exer- citu Romanoquid pra;tiilerint,notiim fa- nè eft . Hos tarnen dracones funt quian- gues & ferpentcs non femel vocitent.He.c Piguorius. Ego hac in re auditor tantü . Trns Emblematis huüis mihi dii- <ftus videturex Atticis Paut'aniaïlib.i.vbi 'larrat.fiimilachrum Minerua: fuilfeolim Athenis talari vefte, cuius pedtus obtege- ret Medufa:caputeburneum,cum Vkto- ria^ubitorum quatuor, Schaftain manu: ad pedes fuifle clypeum appofitü , iuxta- qiiehaftam obuolutum draconem.Phidias clariflimi nominis ftatuarius , Palladis fi- rcuilachro Draconem appofuit, que pedi- bus Dea comprimeret, quo fignificabat, virgines & puellas (fuit enim Pallas vir- S'nuans mimen) peruigilicura continen- das eflè , vt ea ratione fit optimè mulie- "ti pudicitias confultinn . Sanè draco fa- cratus.Minerua; eft,& propter acrimo- R'ani vifus vigilia; cuftodixq; admodum |
||||||||||||||||
|
accommodus: vnde ab acuto vifu nomen
apudGraxos habuit, id eft 'j-a.pdn S'i'p Kitr^cu . nam <Pépx.o[jt.cu eft, acutijfimè vi deo:vt$io"(pi{,ferpens,abowTa.ideoq; Pal ladi facer eft,quia vocabulum id 'TTetpa, Tf CrsÓCT* A^pHV , *§ fihiWHV , (^ 7Tipt 7TAV
riav voêïv , factum pleriq; tradunt, pru-
dentiamqjhincinterpretantur , qua; om-
nia perfpiciat,& ante omnesintelligat. Vi
de Macrobiuni lib-1. S'aturn. cap. zo. Ad
nominis etymologiam allufit Horatiusin
Satytis, cuminquit:
Cur in amicomm vitijs tam cemis acutü,
Ghtam aut aquila, autferpens Epidaurius.
Et Virgilius 1. ABneid. indicat dracones
in Palladis tutela eflè:
At geminilapfu delubra ad [umma dra*
cones
TZffugittntJ&u&q; petunt Tritonidis arces ' Subpedibttfq; De&, clypeique fub orbe te- guntur .
Poi'rö quód hic fcribat, veram efle Mi- pa0pifa, nerux virginis effigiem, nee tarnen expli- j>anains eet per parres, fed Draconem tantum ad- iungatvigiiantia; veluti minifttum , non videtur alienum , fi Dea; panopliam fub Qur ar- iecero . Puellaigitut armata virum fapie matcLj tem aduerfus omnes animi perturbatio- Vdïïas. nes fearmantem, & vitiis animo forti refi- ftentem fignificat:velquód virtutem fuis ipfius prxfidijs iuftruftam fatis effeintel ligimus , vti iam didtum eft. Galeam ha- (j^/ê(ï_j , bet criftatam in capite , quod referendum eft ad iudicium , Sc conftantiam, qua vel maxime fapientis cerebrum, arx & propn gnaculum animi, potifllmüm valeat: ha- ftam verö longam, quód oradone percu- H^<*-» tiateminns-.Scutum cryftallinum viri fa- Scutum. pientis magnam folertiam reprxfeutat, quafeipfum haud aiiter intus diiudicat, quam fi infpeculocryftallinoea.qusex- terna funt,c5templetur.Sed illud Gorgo- Caput neo capite terribile apparet, quod formi- Qera0nis dinis 8c terroris iniaginem eflè volüt, qua in c%peo. alii peclori Palladis appingunt, quia fa- piens in peftore teftorem babet, quoad- uerfarios afficiat. Inde enim Tritogenia di£tam eflTe vult Phornutus , quódmalis teri'orem Sc metiim ingeneiet.Pallium tri pallium- plici colore tin<M,quodfapientia fit mul- tiplex,feu quód tefta Scoperta fit, ncque cuüibet feipfam confpicjendam prebeat. Ca:i-
|
||||||||||||||||
|
thtYÜ
|
||||||||||||||||
|
II.
|
||||||||||||||||
|
<tpre-
|
||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||
|
*4
|
||||||||||||||
|
Caiididusin eocolot Cmplicitatem refpi-
cic; aufQus intetnitens, vim fapientix ful- gurantem; purpureus fülgorem penetra- tem.yKtLVKcówts ideó eit, Kg/ pofitpd, xsd yjtpo7n), yjti S'tivas dvfpwri ,c\nod vtil- luiiriseft & confpicua.vt quidam volunt, lic Sc formidabilis Nonenim tam caifios habet oculos, vt acute non videat : cpa. ydp<Ppiy.v ■ vnde & ó<pèa.Ky.iTi; , %guo7r- TihiTi; dida; remplü q>habuit a Diome de pofituoi, nomine i^uS'ipx.ov dSvivtls . Cgteriim alii,& Homerus maxime , tra- dunt eam glaucis eflè oculis & ca:fiis,qua rarione huic confecreiitur dracones,& vlu la;, nimirum ob fimilitudinem oculorum.- acutifTimoeiiim vifu eft draco,& quadam excubandi vigilaiidique vim habet,nec ve natione capi poflè videtur. Dracoiii aute limilem eflè virtutem indagatticem aiunt, qax diligeiitiflimè omnia perfcrutetur , iimemrque ftudio indefeilb : ideoque ab actito vifu illi nomen fadtum, vt iam dixi- lïius. 5ed placet huc , non p raster rem ta- men,attexere, quod perfpicuèdocuit Po ticus Heraclides in allegoriis Homericis; » è <riv <ppO]li)7H fiiTclVOICt, iPiKcliafiv-
rol; 7Toiii/J.cta,n' diïnvi voyti^rrcu o-yi-
S~ovydp w Ssos, ix clKKk tivo{,$ evvéviwt t7rai/v(/.ó( i?tv, oBpnvi ris tstra,, yj/i tidv ra. rols KtisT<na.Toi{ oy.y.etirt Tav hoyto-- (Ark <Pia.9p)H?a,. £10 >; yjiï 7TAp9évoy du- tw êrnpti<ra.v cLtpSopov ydp dè To <ppó- vny.et ,&S*tp/.i& MhiS't [/.iavShvou £vvi- [J.iVOV , iX 78 Tilf TB /(// XlfAMf yiyi-
VHoScU i'oXtt ■ TVTOV [JLiV ydp aTê««C«t- ixtba, Tov "Xfitpiv lS~ico; Koyi<T[j.cóv eïvcu
f/.ine'pa..Q_ux coniuncta eft cum pitiden- tia pccnicudciure apud Poecas Athena , id eft>Minerua,nuncupatur. Eteuim eins no- men non aliundè ducitur.quam ab iiitei- lectu.vt Athena canquam aBpma. vocecur, hoceft.contemplaui-r, & nihil non infpi- cieiisacutiflïmis mentisoculis.Itaqj vügi- nem eam maneredicunt : quia prudentia; vis non peritjiieq; vllafcedan macula po- teft. Adha:c putarur è Iouis orta capite : quem' locum pra,*cipuè rationum eflèma- trem oftendimus. Sc-d hactenus facis.Lege Phornutum lib.de Nat. Deol'. Ftilgent. M y tho log. i.Gy raid. i j.Syntag^ Pierium Valer. Hieroglyph. 14. Natalem Comité Mythol.lib.+- cap.. INNVeTJE Palladu] Hinc TrctpQtvoc
Grxcis perexcellenciam dicla. eoenim no- |
||||||||||||||
|
mine culta eft in Acropoli AthenieiiiTnrn- $
dc& templum Parthenon, cuius meminit fw*> Plinius lib.34. vbi aic: Fecit (de Phidia lo- quens) & ex ebote xquè Mineruam Athe nis,qua; eft in Parthenone aftans. 5trabo : iv wa.p&'ivavi to tS qsnS~iï: ïpyov ihzpdv- T/C9C , » eiStlvd Eiusautem vnginitas pu- ri & incorrupti efle iymbolum , Phornu- usait . Domina] Palladis.-Sapientiaenim rerum
domina Cur DiMcomes hoc cmimall ] fcilicet
dtaco. Huius quidem rei meminit obiter Plutarchus, comment.de Ifide & Ofïride. CuSiodia, rerum Huic data] taquamcu
ftodia: iymbolum. Inde celebresfunt dra- co hortis Hefperidum feruadis pr^feclus, dracoaurei velleris.draco Martis Caftalij fontis cuftos-Cicero Philip. 13.Qui domi- nipatrimonium circumplexus , quafithe- faurum draco. Sic lucos,facraq-,templa colit] Sic inlu-
cis & del ubris cohtur , eo nempe habitu , ji teftisPaufanias inAtticis . Scribit 5trabo, ^*' lucos a Poetis templa Deorum vocari.Ma gis tarnen probabile elt3 luciim dici nemus arboribus denfum,nequaquam csduum, numini alicui, aut homimscineribus con- ftcratü jideoqjcirca delubra, aut circa fe- pulchra pofitum. Sicdiiftum a crebtislu» cibus facrificiorum, qux ibi nocl:urnotcm poreaccendebantur . Alij didum putant per dvriippttiriv, quafi mtnimè lucidus.ob arborum denfitatem . Ioannes Scopasin fuis CollecT:aneis contra Q^intilianumdi- fputat, lucum dici a luca , vocabulo Ara- m$o, quo Hetrufci vtebantur.fïgnificatq; fenem ,& feniorem . Exiftimabantur luci religione quadam efleimbuti, vtpote Deo rum domicilia. Deniq; nnllnserat lucus, vbi nonadeflèt aliquod numen. Qiiod fen firTè puto Ouidium in Ulo verfu 7.Meta- ïnorph.quau j aliter explanétinrerpretes. ------perfacra triformis
UU De& lucroq j f er et quod numen in Ulo,
lurat, Ignorabat enim Iafon quodnam numen
in illo luco coleretur, per illud tarnen iu- rat, gnarus non poflè lucum eflê finenu- mine Innuptas opus e/l,Sic-] PhocyÜdis eadem
eft féntentia. Ua.pS1v1x.11y ££ <p\ih&osi moh.\)KKW»it 9a,Kdftoicrj t
|
||||||||||||||
|
CUttcO'
|
||||||||||||||
|
"Dracones
Ö* i>lu- U Pal- ladi cófe crantur. . |
||||||||||||||
|
III.
|
||||||||||||||
|
Emblemata-».
|
||||||||||||||||||
|
12,5*
|
||||||||||||||||||
|
ior atq; venuftas fpeiflaretur , fl paterent
oculis inpra natura; forrem . Sed nefci" quomodo fupergreditur vna caïteras di- gnitate& forma, quotquot fiiin,cui pra> ter muliebrem habitum nihil muüeiis , fed Cherubini ordinis autSeraphici quem piam conferas, Solis radios a:mu!ante vul- tu.toto corufco,fulgido,florido,leuatoad fldera.in feipfam redeunte , & fubmifl'aa- gnitione fui,toto deniq; fixo, ftante , per- durante : fic flammeus ardor au reis virgis circum tempora lerpens, fic fulgurantes ociililatenrem arhorem,&abditum ignem palam prodvinr. C^n_id ignem? incendium potius,& ardentem pyram de lignis vitx> qua; in cafto hoc corde,nec alibi extra hoc plantantur ■ Vcra vita hinceft, vernans , perennansa fonte vita;, a quo & donmn ipfum,ah fuperi.quam rarum,& fine pre tio? Nihil in horaine viuum.totuni inipi- ce.vbi radix hsec in marcore & vitioremo- ïitur fucciis & medulla,tanquam nouells arboris.fideratiouepercuirx.fub ortum ca nis.exiccatur enim & defluitfenfim cadu cis folijs, occulto morbo Non attollit flos vllus virtutis caput.iuxtafpinam Ve- neiis,qua; premit &fufrbcat: purgatusfit opoitet horrus iiuerior animi ab vrtica hac libidiius,euulll prurientis lafciuix (en tcs,aieola: difpofitx ad meliora lèmina, fl meffis aüqua fperanda feleclior, & in linu cultoris optabili ftuctii redundans. Cur fic defpeftum igitur, quo fine fpecies .. emnis fordefcit? cur pedes conculcant id, c*ft'tatts quod diademate honoris verticem coro cotettiU ■ nat?quod (ertis incingit, a;ui fèriem latu- ris conflanti virore?quod throno ter ado- randsmaieftatis redirnitos admouet? Hoc cine ludibiio fit,& fubfannantium cachin- nis expoluü?0 temporajó mores?Quod lola eft in florum genere.nardus in odoii- feris,cuprefl'us inter arbores, inter gémas adamaSjin njetallisaurum , hoc caftiras in virtutum choro,duplici Iaurea infiguis,ex palma & li!io:Hoc illibati pudoris , illud profligata; Iibidinis fignum , qu? lacelfic continuo & impugnat . O magnum viBo- riam,nunquam caderelquq martyrij triu- phum iure mereatur pr^claro inconcuffx tbrtitudinis teftimonio . Rediergo , Re- gina exul, veneranda & fomiofa caftiras Te,ö fancla pudoris mater,bonorum om- nium vora flagitant. Cur anertis faciem v purpurantemiavUsScrolarura mixtura ?: Sufcipe_
|
||||||||||||||||||
|
Tmttt iiwp
Claufa tibi virgo thalamis feruetur ho-
neftis,
Necfenito hanc ad connubium forti vfq; vide/i .
Forma puellarüferuata parentibm &grè efi. Q^ö fpeAat etymon nominis naupSivo;, quod G rammatici defleftunt a Trttpa.di- W 7* [AXTpi , qiiöri virgo apud matrem manere debeat.quem morem veterum He fiodus attigit i- tpyav. OuTê £-ófj.av zvTojSi $iKÜ ita.pa\ [iii- ripa, y.ifAVH.
Cura ajjemarepuellas] Nó eft arx,ncq;
poffeffio vlla.qua: tam difficu Iter aiTerua- ri poflït quam fcemiua. Stobasus cap. 7j. ex nefcio quo poeca citat hoe (Minos Ale- xin Comicnm allegat) KK è<?iv KTê ?£'/?(> «76 ^pW^ctTA ,
ïï*«Mo S'vrp-jha.KTov iS'tv cos yvvti
Ita Plautus Epidico : ____dociè &fapienter dicts:non
Himu potiftpuduiuam.. quifquam fu& fer-
uare filis, .. Laqnsos "jndiq-, tendit Amor] TvcóftH
Sic-n.difctpulis fuis tenerorum hiforamo mm piajcepit; Sempertibipèdeat hamia. O c c A s 1 ONE hnius Emblematis
fubitnon line mentis aculeo, temporum noftrorum proteruia,& pulcherrima; vir- tutiscaftitatisnegleftus , ècuius gtemio eximium decus venit & immortalis glo- ria . Ha:cCaudi Sc gaude, affiduus tantx virturts cultor , qui mein has. verborum ambages rapis Sc rotas; audite & vos, qui fpreuiftis haftenus) niueum puritatis can- dorem afpergens.animis, tanquani AN- GELOS 111 corpore humano , mirabili . metamorphofi, &diuino planèfatu, pro. ducic. Caitamens viridarium eftdiuini- tatis, &rofetum fragranti'lfimum.cui vir- giiies apicula;inerrantes,fauosconue£tant giatiarum.Cuftodes liios habet non fqua- mis horrentes dracones,fed genios Sccq- leftes fprritus,qui ftipant & iminiuiicano- lances, reuolantes vicariafunctione , folo decore tracti tam tetfi peftoris, quod nee 'maginaria aliqua obfce.uitasinquinat, nifii volubili faltem & aduentitio conceptu , y> pulfat Sc tranfit nonauditus. Specio- lum quidemeft omnium virtutumacre- Serendum agmen,in quibus dar jtudp ma |
||||||||||||||||||
|
lv.
|
||||||||||||||||||
|
ttts.
|
||||||||||||||||||
|
l
|
||||||||||||||||||
|
AndrcceAlciati
|
||||||||||||||
|
I Zó
|
||||||||||||||
|
*4
|
||||||||||||||
|
Sutcipefafces imperij, Sc auitiim foliuiu
ingredere,iiou?iiiaugurationis titulofahi- tata Domina& Imperatrix mundi. Htinc rib: (efto fecura) non inuidebit,qiix Jiliiim tuum prxfert inter cejeftes choros,pareus Altiffirni,quxeft typus tui, aut a te ecry- poiKctius mater es & filia, miraculum v- uaq; in veftro fexu,& velutgemina Cyn- Caftita- thiainter Hellas mipores. A tq.; vt omitta tu exepla tot veri Dei cultui dicatas virgines, inter zn'Ethni- iiicredulosquoque repertig funcin quibus cu, mirum quantum eluxerit pertinax pro- pofltum in feruando tanto viiginitatisthe
fauro, vel (quod non minus eft) vlcifcen- do vioiatum prxu.orat.iunq; Milefias vir- gines feptem ltgimus,Gallico furore cmi- üa vaft'ante, nequid indecensabiioftepate reutur.turpitudinem motte declinaflè.Ni canor viclis atq; fubuerfis Thebis , vnius virginiscaptiuxfuperatus amoreeft , cu- ius expetens coniugium & voluntarios ani plexus,quod vtiq; in illa fortuna debuerar habere captiua inter optatiilima,fenfitpu- dicis mentibus pluris virgiuitatem eflè, quam regimm,& propria interfectam ma- nu flens & lugcnsamator tenuit.Auctores habemus,aiiam item Thebanam virginë , quani hoftis Macedo violarat,dilïïmula(l'e paulifper dolorem,& violatorem virgini- lacis-nix mox iugulallè dormientem , Sc tandem ctim gaudio fequoq; interemillè. Confulto prxtereo Erechthei filias ,qux obcuftodiam caftitatis per quandam exc- Cafïitas chen 7ra.pf)irot, dictx funt. Cxterumin- Virginü. ter virtutishuius clantaresadeopr^fignis, Pata-ui- adcuq; genimis & omni au ro preciofioris, njimm . etiamfï in plerisq; enituit, quas tarnen ve- -teribus prxferas Patauinisj non fanè mul- tas imienias. Caftitas loei & feueritas tan- tum non incomparabilis abijc in prouer- bium etiain antiquis.Qiiisenim non legit vclillud Valetij Manialisex II. Epigra. Tu quoq; nequitias noftri lufitiq; libelli Vdapuetta leges,fis Patauina licet.
Quod ü" quisinuidè nimium folers elt.ac Poetx lepidiflimo credëndum minusopi- natur,is Plinij Cxcilij'ex i.Epiftol.aftipu lationemaudiat, qui vbi vniuerfam Tran- fpadanx Icalix pattem , vt multum vere- «andias & fnigaïitatis antiqux letinentem colutidauir, deniq; ait de puella quadam: Habet auiam maternam Seiranam Procu- lam è municipio Patauino; nofti loei mo- rel, Se rrana tarnen Patauinis quoq; feueri- |
||||||||||||||
|
tatisexemplum eft . Diirantadlinc hodic
in virginibus Venetis prifex callitatis ve- ftigia,quando non niuoperta facie prodeöt vilendx in publicum:velut dift'enr fubin- deillud Hieronymi.'Ilia tibi fir pulchra , illa amabilis, quxpiocedens in publicurh vix \no oculo , qui vix ncceflarius eft,pa- tente ingreditur- Apud Spartanos tarnen diu obtinuiflc legimus, vt virgo aperta fa- cie, at coimelata tmptx in propatulo vilè- rentur.Cuius eam Charilaus reddebat ra- cionem, OTira.; uèv x.épa,ta,vJ'pa.; cJpe-iv id eft.-quoniani virginibus viios fibi profpi
cere,neceflarium fir,muiieribusaute quos compararint, cuftodire. Scribit Tacitus, Popparx Sabinx ratos fuiile in publicum egrefllis, idq; velata parte oris, nefatiaret afpechinijvel quia fic deecbat. Sed & Ho- merus in perfona Penelopes.vtiltpudicam mulierem vix folam in medium procede- re , fed ancillis comitibus ftipatam . fic enitn ille: Oix. oi» , a.f/.tt 7» yt >§ <H[j.®'t7roKQs «Tu' 'i<uovTO. id eft :
Haudfola , aft Mam du&famul& comita- bantur .
Val. Maximus exemplum feueriratisme- morat in Q^Antiftio.qui vxorem repudia uit, quódillam in publicocum quadam libertina vulgari fecretö loquentem vidif- Cez. Is enini ïnaluitoccurreteincunabilis & initijs culpx , quam peifeflum fceltis vindica re.Itidein fecit 5£pronius Sophus , non alia de caufa, quam quod vxor.igno- rante fe,ludosfpeftaflct.Nunquamigitur committendum, vt virgines plufqitam (a- tis eft euagentur,infidiaturenim amor vn- diq; tanquam canis venaticus auidè inhias ferx , loca peiluftrat fingula : nee quid- quam eft eo fexu fiagilius autimbecil- lius. Namque Vt corpm, tem.ru'fic ntens infirmapuettis .
Et, Vtdendovritfcemina. Prxterca pio- cliuem efle fceminain occaflone prxfertim data,vel facr? docent litterx: Infilia, tn- quit Ecclel'-i6-non aduerter,te/efirma cu fiodiam,ne inuenta occafione abutatur fe: ficiit enim ■viator fitiens adfontem os ape- riet,&ab omni aquaproxima bibet,donec defieïat.Siïniji modocap.zj. NÓ desaqtu tud. exitu?n,nec modicHm: nee mulieri v-e- niam prodeundi. Sec. Certècum fit adeo dtfficilis piiellarücuftodia,ftatim vtfunt, auc
|
||||||||||||||
|
C»C
|
||||||||||||||
|
Helt
|
f
|
|||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
127
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
aut ciTc incipiuntmatiirxnuptiii , feu, vt
Iiuis auftores loquuntur > vivipotentes, fuut elocandar,& ijs qua;renda conditio . ld & prxcepit Sapiens Hebranis: Si nbi fl- its: finr,air,erudi illas,& :rade viris corda tis . Quamquam enim virgines niacura: viro nihil dicanr",atq; quodNafoait , PuLbra verecundo fuffundant ora rubore; tarnen intia lèmultaloquunrur, vel tefte Comico verere Menandro, qui hunc affe- ftani eleganri penicilloadurobrauit: ®vydr»p tTnycty.oi , k£v 'oKas y.nS^iv Kcthïi,
fiu Ti /jiaircLv 7Thtisa. Tipt dvTm héy». ideft:
Qu»>iqu»mfile»t pajfim pueü» nubilts, SUendo muit» folit» eBintrafc queri . Quarecircumfpeclè iura pcrmittunt ei, quaeannum quintum & vicefimum ex- cellent, vt polfituon expeftata paren turn audoritate,vinim ducere. Val.Maximus lib. 6. refert exemphim longè prxclarum dePublio quodam Masnio, qui fe pudici- tia; acerrimum vindicem prjeftitit. Nam in libercum fuum,quamquam admodum gratum fibi,animaduertir,qiiod filia: fux iam nubilicfculum dedilfettcum praïfer- tim non 1'bidine , fed errore lapfns videri pollet.Et quidem pccna:grauitate,teneris adhuc puella: (ènlibus caltitatis difciplina ingencrari magiii xftimauit;eiq; tam rrifti exemplo prascepit,vtnou modo virginira- tem illajfam , (éd etiam ofculaad virum fincera perferret. Ofculo enim pudici- tiam mulienim delibati, veteres credide- runt. Hinc Ouidius: Ofctila quifumpfit,fi no & etter» fumpftt, Hte quoq; qut dat» funt. per der e di- gnm er»t Etemm inter adulterij pioosmiaetiamo- xiila enumerantur vulgari illo verficulo: ' Vifui,@> alloquiü, t»étws,pos~i ofcula frclu. Quisenirn alligabitin fiuu ignem, & non eomburetiu-? autambulabir fuper carbo- nesigi,itos,& nonardebit'Vndeaduerten da Apoftolv prudentia,dum de cadibatu a- gu; non enim dicit;Bonum eft vxorem nó fiabereifed, Bonum eft mulierem non t»n- gere.-velut taftus quoq; 11011 citra peticu- lum admictatur, vt quaiillaqueet viroriï anirnas.qua; adolefcentium auolare corda wciat. Poetarum concinunt fabnlx» Mi- pntam & Erichthonium vel in lapide, vel tft terra de aeftu folo Ubidinis efle genera- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tos. At Iofeph, qui Aigyptixtaclum re-
formidauit,ac velut rabidilfimjcanisroor
fum refugit, ne paulatim ferperet vjrns,
etiam veftem, quamea retigerat, perinde
ac fi peftiferum imbibiflet fuccumj-confe-
ftim abiecit.Qiiod autem diftum cft-.Cre . - -
feite,&mMtiphcamini-.neceile fmc pruts A
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tas nu-
ptijs Prtfe rend». |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 r, o r w X
platuare dkiain & crelcere, vt cfïet qnod
mox excideretur . Quod veró air: Replete |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fer^»2-iilliidaltiiis intuentibus prajrnon»
ltratur,iiiiptijs terram vtiq; repleri.at vit ginitate paradifum . Niiptias icimus ho- norabiles,& torum imniaculatuni.-ied ita, vt pra;rtet virginitas,& micanrius vibtet. Argcnti nitorem matrimonium pra;fert; virginitas rutilantisauri radios imitatur Reiftè quidem Verus Imperator, vxorem dignitaris nomen efle,non vol 11 ptaris.difti- tabat.At ilhiltrior femiraeft,qna nos non prjeflorara integritas ducit. Celeftiü igna- ri de maritand:s ordinibus lanciunr,& cenfona nota cjclibesmultaut . Et inlegi- bus Plato, qui vxores abnuant, fupplicio cenfetadmouendos. At id genus domefti- cum tliefaurum quorusquisq; per niomé tanon cupic allifnm obtritumque? Certè vtaliud non fit, (hiltiilïmum eft coinpe- des luaSjlicet aureas,amare. Qji^id? quod veteres nonnifi caftas meines facerdotijs fuarum Dcaruni adhibuertint.Hific Vir- gines Veftales.Iunonis ft cgiuae, Minerua;, Dianx.deniq; ApoUinis etiam. Ex quo & Lyricus Po.'ta . Dianam tcnert dicite virgines ,
lntonjumpueri dicite Cynthium ■ Teutonum vxores,viftore Maiio.vt Velt? ac Cereri dicarentur, a Confnle anxiè con tenderiuuivotoexcidentes, faucibus elifis commor; pra;optarunt, qua pudorisalea fubtre. Tanto fosdiore illo , qui viginti fu- perftes fuerat vxoribusseaq; cui fecundus & vicefimus fuilTer maritus. Huius ranti Cuftodi» thefaurijCaftitatis inqtiam, cuftodiam fci- c»ftitatis tè Poet? (ïgnificatunt per Argum illum, dijpZciUs. centum oculos habentem.vnica; tarnen ili uencx feu mulieri prxfeclumteum ramen ob f?mina: xmulacionem interemptum De quo Ouid. lib. 3.Amor . Centum fröte oculos, centü ceruice gcrebaf Argus , &bos vnus ftpe fefellit amor.
Claiidian. ftc : Argum fam» canit ectena lumine cinctW ,
Corporis excubijs vnamferuajje iuuencum. Et Angerian.de eodera; Argtti
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pt-, *l
tfe«*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||
|
28
|
||||||||||||
|
fabrum iamiamadeoclaiifam & rnum'tam
reddidirtè, quinadeam pateataditiis feli &aduItero.Ëius hsc funt verba : Kou x.Keii$' H Supa. [/.oyKolf- «aVJV h{ rix.T(t>vóyvpAv iias t7roino~tv SvpcLV, </Y «V ytthti ^ /wo'^,»V ix.Mtpyyiai. Sed ea demum cafta eft,q"uam nemo roga nitjatq; eadem continentia; nomen &g]o riam reitè feret, cuins animus nullis enen tibus facilè collabaicit: modeftiam autem Scprobitatem falacitati,oróauii , veftium compolitioui,faciei pigmentis & figmétis, choreis.inanibus colloquijs, & curiofitati longè pra;pon;t.-ac totumdeniq; vita: cur fum pei'petuajintegritatis conftantia egre- »iè peregerit. Sed exulcerata hac noftra anatealiter iuuencula; minorennes infti- tuuntiUi aliosabipfïs incunabiilis imbi- buntmores. Vc venuftula Venufcula ap- pareat, compta , & ad fpeculum compo- fita, matercurat primum : vt proartibus Mineruxarma Cnpidinis traiftet, proacu arcum, fpeculum & fpictilum , pro tela telum exerceat: vt argutula, pica colorc & lingua, in fpeclaculis, in choreis prima Sl vltima : vt blanda & aiïibilis nutus & nidhisamatorisobferuet & reddat; ne pe de , vel oculo aberret ; vt arguti digiti de feneftrts loquacia figna pi'oijcianc; ne denique folcecifmum aliquem commit- tat in tyrociniolafciuia;. Ex fchola ha:c domeflica, ex commmii praxi ornnia , ab exemplis, a confortio & confuetudins.ab autoritate & abufu publico ; vno verbo,a fataliquadam & incurabili dementia . Et quid extali hac plantula tandem ? Lais& Thais fiet: fileo. |
||||||||||||
|
Argut eram pruiens,& htbelam luminu
centum, Centum fed rapuit lumina luno mihi.
Occurrit viri egrcgi j frequens dicT:um,.fe malleferuentium fbrmicarnm agminis , v«l puliciira cohortis.quam vnius fcemi- najcuftodiarn agerc. Reftè itaq; admo- netquod vulgo dkitut.-Mulierpudiea ne folajit vnquttm.tiey, eiiim Dex (li poetis creditur) fibi pepercere, necipfi Dij tan- tum profpicere vuquam potuere, quin a- IHoris technisdelufifuerint Haud igitur fruftra Propertiusquajrit: Die mihi, quKpotuit letlüferuarepudicii? <^«<e Den cumfolo viuerefola Dso ?
Necetiam ea, qua; (êmper domi, & intra parietes viïit,omnino contiuens, cafta, & ' inuiolata; pudicitia; eflè ceiifenda eftjfspc cnim noi vna interpofica perturbatom- «ia.atq; vel vno momento, etiam pottis optimè clatifis, & feris quam plurimis adhibitis , furtum illud dulce committi- tur(3mi(Taea re,qua; nee reftitui vnquam, nee vlla ratione reftaurari poteft . Qua- tuorenim funt, qua: abeunt irreuocabili t ran (ï tu : VirginitftSitempufi-verbiïyviriduq, iuuttx..
Huius cuftodia: dirHculcatem expreftlt eleganter Tibullus: ti&c fecere mctlmjiinc elauê ianuafenfit, £? cocpip. cuftos limini* effe cttrM .
Sedpretiüftgrade j"eras, cuftodia vitïit eft, Nee probibêl claues, & canfs'Jpfe tacef.
Aureos enim hos imbresnonexcludit tur risaiienea Q_uod mihi reuocatin memo- liam lepidos Apollodori feuarios, quibus aic occludi foies repagulis, fed uequaqua |
||||||||||||
|
Au-
|
||||||||||||
|
lx»1" j/
|
||||||||||||
|
Vino
|
||||||||||||
|
Emblemataï
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
izp
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Vino pmdentiam augeri
EMBLEMA XXIII.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
T 't AEC Bacchm pater, & Pallas comwuniter ambt
*■ Templa tenent, foboles vtraque vera louis .
H<ec caput > ï/Ie femurfolmt : buic vfm oliui Debitus ) ïnuenit primas at ille merum.
lunguntur meriio : quod fi quï abflemim odit V'ina > De<t nullum fentiet auxihum.
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
P ID« M bafi infiihmt Bacchus & Pal-
~' las.'ille nudus, hederiscoronatus, pa-
Cl'am Ceiierisj harcgaleaca , fcuco & liafta
rmata,& capite Gorgonis in peiftoremu-
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
monebo, quofdam Deosijfdcm olim cem-
plis & aris f<ii(feculros,vt Ceierem & Ne ptuniim, quö(i abfq; fale cibi pciièoniues _.. . infipidifmcrefeicPlucarcli.-'ympof.^Vt Vymli!tl Herctilem & Mufas , qiiia Eiland rum ]i- 9ld* .ar" terasdoCuic Hercules, idem icilis eft in i°lltt quefciou.RolTi.SijdeuiqjMerciiiiuni inx ta Venerem (taaiere, vtofteiioereBr.raafri nionii Yokl"prace'« niaxinbè orafciciiis iüdi- gere.-kemiii e SnacU» & Giu'ua <n "mme I rent. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
tl.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
%
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
RoDi
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
p'
|
is
|
f uflc veteribus habüos ,
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
*iiti ïllle'ic, notiuseftexM
' "" Deor. |
num gemis deuin-
Tullij übris De |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Ladtatirio & Eafeb. qii-.m vc
°'ifirrnare fit ueceffe. Tamurn cbiteiad- |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
AndresAlciati
|
||||||||||||
|
30
|
||||||||||||
|
rent cpniuges inuicem qiia; vc!lent,perfua
dendoimpetraredebere. Certè leperioa-
piid aiiflorgs quofdam G ta;cos,nominepe
culiari Deos nuneupatos eflè a-vyya.it,qni
bus delubrum commune fuit: ijetiam di-
cli o/y.(a^£Tst/, vtapud Thucydidem.R.o-
De dus waeetijm iiiinfcriptione pijnatascuiufda
avyv&oïs domijs, tefte Fabticio, ); thlat it.iya.Ka
in eodem 9~^pa.7rih,^7ol; (ryvva.(Ti( ^ioii.His que.
ttplo cul- ^'x' 4e ^'Js f&f&lfiXeliiB ad'ungi argu-
t*s tam fane & eruditarn, non minus Cicero- lijs op tacipnem ei ji-ad Actie- de Ca:faic
vicino:Scrip(èrani ad te,quiacognoneram ex tuis litteris,eum rvvvaiv Q^uiriuoma- Jo qukm Sahiti. Tulliana hasc verba te- ïiep, quibufuis non facilia intelleChi: fen- tentiam itaq; ani'gmaticam interpretor . Optatitaque Ca?larem IuliuiH (quiextin ftoPompeip Reipub. veterem faciemin> fnutarat) Q_uirini crvvvioy.aoa tam vt eo- dem tempjojijfdemqjariscolatur Cïfar. atq; Quirinus, quam Tt fimiliter pereat, deqjmedip tollatur CeTacquemadmödü olim Romulusad caprea: pajudem aduo-i tara concione. Virgilius Deps communes appellat eodem fenfu, in vndecimo A«- neidps; In mediosq;focos>& Dijs comunibut aras.
Exempla quasdam attuli in fuperipribus, quibus adiungo quod imncmihi occur- rit,apud Aigyrentes Amorematq; Fortu nam eodem in delubrocoli folitos,nempe ad eoium fignificandam mutabilitatem Scribit Hefiodus in Helicone , idem fuiflc templum Mufarum & Cupidinis , quod ijs fcilicet Ampr comparetur-Et Phornu tus ait i Mercurium ducem Gratiarum, cumq; ijs adiungi,quöd ratipne quadam gratiScari ppprtet, non temere, 3c in pri- mis merentibijs & dignis, nam quieft in- dignus.ad retributionem pigrioreft &ne- gligens- LPcum Synefij longè pulcherri- rnuiti ex epift. i. a me obferuatum, video ad rem facere , quo venufta fimilitudine Poeticani jequat Philofophia?. Huius hsec verba ; 7ra.7£a,f iya Kgym iyivnwa.it.nv 7V( ft.iV <*TS THf S'f/WraTtK QlKotmQldLt,
jyuTiTf o-vvva.ST»T*t sro/HTW/s'- Ait,Poe-
ticam eflè crvyyttoy Pliilofophia;, hoc eft , «ontubernalem! & eins quafl templi con-* fottem, Qjjpd didhim ad fummam Poëti- ca; laudeni,qua?ijfdcm honaribusac Phi- lofophia donanda videatur. Hic ergo nou rmrnerkó fimul iunguntui Bacchus & |
||||||||||||
|
Minerua,ambo eodem patre natijfine ma*
tre ambojbellatores ambojambo duarum prxclariffimarnm rerum inuentores.olei & vini.Videtiu' porro Alciati carmen con fiftuni ex lib.4.Epigram-Gra:corum, m tLya.Kit.it. AiovJm TKnrloyA&nva.r.i<i eit." Inftatuam Betccbi itixta Minerttam,quod. tale eft ; ti7rè 7i <rai , %vvov jyti■Tra.hKa.^r, 7« ya.f a.nov7e{.
>yu KÓtefioi 'xa.pa. <rot S~' èua.S'ov eÏKA iriyax .
H» vrpovrnas , 3>%HVt, Ssw mpi TÏio, (^tTÓKKO. ,
we Aa»,
Kg* y&P ift-o] ■z-ohsjj.av tp!\iov xxéas' oifiV Xsu fj4DÓ7rav «Tê pu»V e'ytyvpo.it.iy B /«f
eA«/it, wjTa.p iyèyKvMpoïiCa7pv<Ttv«[MpliPos %£U fiijv «' eV i[J.oï [t-HTtip oilveu uiri- ta>; . Kvtra, ' iya/AVpov 7rcé.Tpiov,iï J~è x,ópn.
Q^iem dialogilmum fic Latio donatum reperi ; Dicito , qttid commune tibi efi cum tflüx*
de?namque Spiculafunt iUi,fed tibi vinafacr» ,
Talia ne temere Diuos Spefiiintia qutras, Aduena, di^uri quin cape verbapritü,
Bella mihi cur&^um belli gloria,& ijiudr India, tefiatur robore vilia jneo;
Prodeji iüa virts fuccofrondentu olittt, Poculafcd noftro munere Uta bibts.
Per me necgenitrix vüos elipaffadolores; Temur ego folui,fed caputillttpatris.
Nos ( inquit Claudius Minos ) eundern hunc dialogjfmumduplici interpretatie ne expreffimus,quam hic,Le#or optime. reprxfèntamusjvtetiam alioriï Epigram- roatum Gr?corum , quotum non pauca fibi fumpfit Alciauisad fua cudenda Ern- blemata,non vt putes nos cum artifice no bui Alciato certamen fufcepjflè, fed vt in- telligas libera eflè ftudia,& non paru? la* di fore ve) in minimis a:miilari meliores Hoc genus verfjonismultosannos recou- didijCa mente.ne vnquam foras euolarft: fed ex amicis noftris pleriqj vim mihi in' iecemnt, & pntaucïnnt eflèfatius edere quam perdere,ad excitadam faltem.qu0(l aunitnftudigfoium induftiiarn. Hic igltl,t anijnuP1'
|
||||||||||||
|
*
|
||||||||||||
|
Emblemata.»
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
*3
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
ch'nm deducit eLiro Ta RttySv > quod eft s
incondito vlulatu peribnaie.quofurentes Baccha^quas India debellata fecum abdu- xit Bacchus, agebantur : deinde infertam literam k, quoexpreffiofieretimmanioris font ■ Eadem de caufa Iacchus dichiseft , la.K'fêtv enim vociferati fignificat. Communiter ambo Templa tenent] vt
fint ffvvv&oiQtoi, vel o-uy.0eafji.oi, vt Ceres & Neptunus,Hercules cum Muiis, Mer- curius & Vernis, de quibus iarn dizimus Soboles vtraq; -veralouis.] Bacchus Io-
uisex Semele filius, de quo poftea- Pallas ex Iouis capite nata , vt fuperius expofitfi cft-Sufpicor hoc in loco non temere Bac chum vna cum Miuerua cóiungi,& vtrü- que fobolem Iouis dici: vt notet duoprje- ftantiffima muuera homini a Deo concef- fa.quorum alterum ad aninuim,nimirum prudentia; alterum ad cotporis vires in- itaurandas, nempè vinum,peitineat. Htc caput] Miuerua è capite Iouis na-
ta , vtEmblem.i-dictum eft. lllefemur foluit] vt diectur Emblema-
te ab hoc fecundo.in Bacchi ftatuam. Fe- mur,fiuefemen illam partem pedis figni- ficat, qua: a coxendice ad genua vfq; pro- ducitur; dirïum aferendo, ceuferimen, quod hac maxime partc fuftiiieatur atq; fcraturhomo Vallairadiftinguit,vt femen interiorennfiueanteiiorem partem fignifi- cet, femur verö exteriorem feu pofterio- rem : video interim indifïèrenter a poetis vfurpari . Huic Tjfusoliuï] Olea & oliua , fignifi-
cat arborem & fructum eins, oleum &o- liuüm,liquorem exbaccis ole* exprefsii. Virg.3.Georg. ____liquidi corrumpitur v/us oliui.
Et ecloga j.idem :
Craterasq; ditos flatuam tibipinguis oliui.
Oleas inuentionem tribiiunt Mineru?,Vir
gil.i.Georg.
.___Ole&q; Minerua Inuentrix.
nam cum terra initiofuifiètobruta aquis,
emerfitprimum Atticajeius amore dufti Neptunus & Mitierua,deciuitatis confti- tuenda; nomine litem intendenuit : Ioui complacitum.eiusforevrbis pontificium, qui pulcherrimum excogitafièt munus . Tune pomibus & naualibus a Nepttino vibem excultam,MineiU3oleam in Acro poli producente; quoargumentoeuafiiTe fupeiiorem ; &indeinftitutum .oleaftro I i vidores |
|||||||||||||||||||||||||||
|
ammum.non carminaia&o.qua: fierimul
to meliora poiTunt. Sed quocunqj resab- eat,id contentionis gemis fi tibi probatuir, aut non prorfus improbatur,nullum mi- hi palmariiim depofcoliberaliüs. Verfio 'gitarnoftrahxceft: Die, quid tibi commune [eftj cum Palla- de? Nam ei iacula, Et bellajtibi "veiö placet copotationes» Ne temere, o hofpes , de dijs talia fcru- teris» Sed fcito quibus [egonotutnibus] fïmi- lisdearhuic firn. Etenim mihi bellorum amica [eft] gloria: hoc feit omnis mihi Orientalisdomitus Indusab Oceano. At certè hominuro genus donis ornaui- mus:IUa quidem oliua, Ego au tem dulcibus racemis vitis. Q^un etiam nee mater [mea] propter me doloret partus perpeflaeft: Sed fohii ego quidem femur paternum, illa verocaput. Quid commune tibi est cum Pallade ? die age,namque lüi arma &>pugn&,fed tibi -vinaplacet. Mih&c ne temere de dijs fcrutaberis ,holpes.: Sed mage,cu diua quid mihi conueniat. fmlia muita mihi cofetla: fatebitur iftud Omnis ab ~Eois India vidaplagis .
*Aunera nolira hominum gentri funt gra- ta:Mineru& v(<Ji °lea efi,certe vitis amica mihi. Stater ?iulla mei fenfit fafiidia partus: tatris egotfifemur>foluit at illa caput.
*ed quiacouteiitionislitteiariaehic reséft, aSeaudiamus & verfionem Sanftij. S^»td tibi commune efl cum Pallade? cui f era bellcui Et cordi ball&funt? at tibi -vina placet, "e temere,) hoipes, de diuis talia qu&ras: Sed quibus hanc referam , difce mali- gne, Deam. ■Gloria bellorüchara eSlmihi:teflis ad ortit India perdomitum littore ab Oceani .
-" mortale genus nos ambo iuuamustoliua H&c iuuat,at'uitis dulcibus ipfebotris. "ec mea me propter genitrix eslpajfa do- lores Patris ego foluifemen, atiiïa caput. B-ACCHVS pater] almus Deus , cuius m«»erealimur& reficimur- Sic idem di- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
latchm
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Bacchus
& Pallas
cur loue patre na- ti. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Femur.
temen.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
OleO-j.
Oliuum t |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Wo,
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Olea que
modo in- uentA->. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
M
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
i.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
^Ht AICUr Liber Pater > alü Neptunus pater,
Apollo pater.Euftathius Homcricus Bac |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Andfeas Alciati
|
|||||||||||||
|
32
|
|||||||||||||
|
viiftoi'cs coronarc.Quia vero oIeum,olt-
uasfrufhis.ad omnes artes fitaccommo- datum,omnes artes Minerua inueniflècre ditar. Nam piofeAö ïuilla ferè ats eft, qua: non vtaturoleibeneflcio.ficutietiam ignismunere . Hinc proucrbium, Oleum, & operam perdere.pio.fniftraia aliquare cniti Item & aliud, Oleum non vidit .pro- rudi in qualibetarte.Curautem olea Mi- nerua; facra fit, varia; afleruntur caufa;. Olea cttr Oleaab Homero antro Ithacenfiapplau- Fallads tata fingitur > quod typuni mundi haberc facra. fapientibus eft vifum,quia moles hxc vni= uerfa,diuinas fit gernien prouidentia:,cu- ius creditur fymbolum oIea:quam Palla- di confècrarunt veteres, qux ipfa eft pro- iiidentia.Tradunt alü caufam,quöd fern- per vireat, &aliquid femperhabeat glau- cedinisj& quöd oleum nihil contineat hu- inidi admixtum, fed femper fincerum Sc itKiipaiov perfeuerer; ita & virginitas, ait Phornutus.Suntqui fertum olee, afllgnét, quöd arbor hxc pacis fit fymbolum,ideo ^ue arm-i ferri dicuiHur,bellaque fufcipi» quö tandem commoduis in pacc viuatur. Gyrald.Syntag.n aliam habet rationem- Porrö Pailadi olcam e (Te dicatam ex veter rum commenrarüs didici.'eandem caftita- ti facram,qua:qj humanis vfibus non ppl- lueretur, imo qua; Deorum tempus nou accerjderetnr,nificoufiiltö. Inter Grascos auctoies pleriq; afleuerant,oliuamabim- pudicis confitam aiitnon crefcere.aut fin «ftum non ferre : qua opimone iinbuti, a caftis tantum & virginibusiuferi debere pntabant. Inuenitprimmat iüe merum] Prajter
alios plnrimos locuples teftis eft riinius lib.7.cap|5.TibuIlus i.eleg- fiic docuit teneram pain ttdiungere vitè > Hic viridem duro, c&derefalce comam,
Jtli iucundosprimum maturafapores Expreffa incultu -uua deditpedibut,
Idem cpnfirmat Euripides ui Bacchis, curn ait : _____ StfAiMf yóvof
'BiTpvos Jypiv Ta//.' tupi, KHo-nviyKATo 6yn7M{,ó Tra.vtnit TtthcU'Ssapiii SpoTxf aJtw?» oTctv irfaxtSaxfiv iin.-7rih.is pont, vTTva re, AÏtQnv tm KttS' i\[/.ipa,v x.&x,aiv flfapiv, K^'êV «AAo <p4pi*a.X.oi/ Tfiyav . ____Semele fatut ïotum racimi repperit martalibtts
Ac prctalitjinetrorK iüe nukiln
|
|||||||||||||
|
Tugat repletu -jinei liquoribus,
Somnusq-tfit malt diebus fingulü
Obliuio-) net phftrmacum malo aptitis ■
Non minor tarnen gratia lili afino haben- d» elt, quem Nanplia: incolx lapideum erexeruiit, quia pntationem vitiumadin- uenit,quam Baccho , qui vites tantum o- ftendit mortalibus: nam nifi vitiscnltura & putatio inuenta fiiiflst, brem totum id nuuiuserat interitiiruni.aut inutile futu- rum . Cumigitur afinus vitis pampinos Nauplixabrofiflet, farmentoriim pura- tionem vtilem eflfe vitibus oftendit.-quippe cum illa fit arbor omnium cxterarum hu n.idiflima,pluraq; gignat ügna fupervaca nea.tanquam excrementa, lunguntur meritï] Natura; fiquidetu
prouidentia duos liquores humanis cor- poribiisgcatiJlimos co.uribuir.uitus vini, fbris olei ld quod a Democrito pronun- ciatum Grxci fcribunt,cumex eoquxre- retur.^rw «£1" *.vj?o>,i$ y,ctx.pg,iavt{ yi- yvoivTo 01 avSpaTOi. Huc refpexit An- tiphanes poetaj qui bibere& viuereeadem inftatera collocabat.fic; ToS'i gnv-fÏTrt pot ri i?l>7i Triynv, pi/x iyo)
Die mihi quidejl viueret bibere%dice ego , Quïdji qui] pto, 5i quis .
Abfiemiu4\ alienus , fiue abdinens a te-
meto.id eft.vino.GclIius lib. io-Ouid.Me tamorph.ir »,___Gaudetq; mens abslemius vndts.
Varro : Ojiantopere abltemias nuilJeres
voluerint efle , vel ex vno exemplo poteft videri- Diciturautem vinum Temetum» quod attentet i male addiderunt vulgo > quöd attentet mentem, non enim métem folum attentat, (ed & corpus ipfum : & fruicreipropria voxattentandi. Apub in Apolog.Aiiquod veriuseftexcrapula he- luoattentattitJDetemeto Cicer04.de Re pub. Magnam vim habet difciplina verc- «iindixjcarenttemetoomnesmulieres. Phaijins Emblema uil aliud pr?
cipit.quam moderatum vini vfum com- mendat, eiusq; crfeiftus oftendit. Deus enim fine dubio fiugulari beneficiohuma. nnm genus afKcere voluit commonftrata vini plantatioHe.cuius inuentionemEthni ci Baccho attribiuint.Nos verö plantatio ni« vitium primum iiiuentoréfiiifle Noq poft diluuium, ex Genefi nouimus. Eft autera vimira admultacertè vtifillimü « Püiiius
|
|||||||||||||
|
AfJ
ra»*., vitt* ttentf' |
|||||||||||||
|
AbP'
mi*' |
|||||||||||||
|
ry
|
|||||||||||||
|
Emblemata.).
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
33
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Plinius Kb.X3.ait,ViBo ali vires, fanguinë
coloremque homimim, &menterh augeri cii nobilioribuspartibus . Gellius lib.i f. cap.i.ex Piatonis fententia3vintim ingenii fomitcm eflè refert.virtutisqtie incitaraen tum,(i mens & corpus hominis eo flagrec. Quod quidem male a nugatare qtiodam citatum fic emendat Gellius . Sed enim , inquit in primo & fecnndo De legibus , non ytille nebulo opinabatur, ebrietatem iftam turpiffimam.qua: labefacere, & mi- nuere homimim meutes folet, laudauit: ftd hane largiotem paulo, iucundiorem- que viminuitationcm,qua:iïeret fubqui- bufdam quafi arbitris,& magiftris conui- uiorum (bbriis,non improbauit: Nam & rnodicis honeftifq; inter bibenduru remif- fionibus reftci integrarique animosadin- ftauranda fobrietatis officia exiftimauit: redditque eos fenfiro lauiores, atq; ad in- teutiones rurfum capiendas fieri habilio- res.Hxc Gellius.Hincillud vulgo tritum emana (Te fu fpicor: Vinum acuit ingeniü. Commode itaq; a.ya.\{/.iL proponit Bac- chi,& PalIadis,eodem altari ere<ftis,vtni- mirtim figuificetur pmdeutia: incremen- tu edèaliquod.fi Bacclii,id eft.viui gene- rofï.fedmoderati, vfus acceflèrit. Etenim vinum promptiflïmum habetur liberè lo quendi tanquam calcar .- itaq; Sc vino fa- cundiar»'& inuentionem tribuit Plutar- chus.Et Ariftoteleslib.8.denatanim.Pfir tacum loquaciorem fieri putat,fi vinum bibeiit.Adhax ^■nnirn ipfepater numquam nifipetta ad
arma-3 Profilttit dicendn-i. Et Aïfchylus poeta clarillïmus , nonnifi Juter pocula tragoedias ïcripfiiTè ferturv Alcxus & Ariftophanes comicus vino ma- <3>di pangendis iniiigilabant poematis. Qmd plura ? Narratur & prifci Catonis fepemerocaluiilè virtus. Difertosautem vinum facere,ex vulgato illo conftat: toecundi calices quem nofecere difertum. Eomesenim eft.&iiicitabuluni ingenii vir 'Htisqiie,vt Cretenfis ille iaiftabatapnd 9e'Iium lib-i5.cap.x.Pi'?tere3 vinum ob- 1'uionem malorum inducit,fomni author eft)triftitia° folatium adfert,imö taquam *"a vinum eft hominibus.-& qusnam vira cft homini qua: deftituicur vino ? Hinc °lim Bacchoeffigies pueritia: ttibutafuit, quod vinum potiim curas& folicitudines |
||||||||||||||||||||||||||||
|
animiseximeret, hilariratemq; qtiandatn
animisiuduceretjetiam ipfis lenibus.qtio- rum corpusdum permeat.calorem &fpi- ritusanget,vtinde recreatis viribus,qna(i interpolati reiuuenefcerc videantur-Vndc vinum a Deohominibustributiim Plato, ferrbit, quafi remedium aduerfus fenc- <fhuem< ____neque
Mordaces aliter diffugiunt'folicitudints.;
Gjuupqftvinagrauem militiam, autpcM* periem crepat ?
aitHoratiuslib. i.Carm.Od>i8.£tlib.;< Ode ii-iraamphoram alloquimr.- Ttt Sjrem r-educts mtntibu* anxijs,
Viresq; &addx cornua pauperi »
Poft te neq; iratottrementi
Regum apicestneq%milititm armx.
Qup pertinet etiam illud Sapieiitis Pro- uerb.J i. Date ficeram tn<BrentibM,<&-vi~ tiHtn ijs,qui amarofunt animo.Bibant& obliuifcantur tgetlatis fu&, {£» dolorufui ampliut non recordentur . Nam vtgrauis eft Socratis apud Xenophontem (èntétia r Vinum non aliter mejroii medetur.quam mandragora hominibus . Ixticiamq; non aliter excitat.quam oleum iiifperfum igni flammam adauge t. H aud igitur immeiito vinum «.TTcriif óvu<rta>t, id eft, ab emolu- mento feu iuuamine didlum exiftimant, iuxta illud Homeri Iliad. 6. ■ , WMZdn siiKi fftiKrQctt. hoc eft.
luuamen fenties,fi biberu. Sed & nullo magis ftimulo conciratur Mo fica.qaam fuauis viniguftu.Ouidius: Nrr non &> carmina,vintf lngeniumfaciente, eanttnt. Et Tibullus: lüe liquor dotuit'-vetes infiedereeantu . Mouit &> ad eert os nefcia mèbra modes.
Non poflfum pra;terire,quod fcribit Athe- nacus Dipnofoph. 10. cap. 13.ex Polybio, vinummulieribusolim interdiifrum;cau- fam verö adiicit.-fc!? KttSw iïivé.S'vvmov Tiiv yvvcttKct TTiSa-etv oivov.fieri nonpojfe, z t qut muiier vinum biberit,latcat , Ea caufa maxime puto abeodem Gellio fcri- ptum lib. i3.cap.ii.Conuiuarum nuine- rum a Gratiisad Mufasdefinere.Sic vete- res Bacchum Mufis adiunxerunt.quia vi- no non minimum vires ingenii excitétur, qu^ aliquandoin ieiums torpentjmouean- turphantafix^ddatur impetus, fubmini- ftretur fiducia : quam ob caufam laudata I 3 funt |
||||||||||||||||||||||||||||
|
gtes pttt-
rt'is tri- |
||||||||||||||||||||||||||||
|
%,
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
N
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
tnt«
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
H
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
** /.
|
«*
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
t/, e"C-
St *
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Bacchm
eur Mitfu iuncltu. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
«.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea Alciati
|
||||||||||||||||||||
|
34
|
||||||||||||||||||||
|
ditario iure accepifle fatetnr.vttlTetabfte
mins : Adducam ex temperatiore gcnte quendam , qui vinilaudes breui compen- dio, fed prolixaelegantia eftcomplexus; quificcanit : .j Vin,fangue della terrcu), yifli'
Vin pik caro a'mortai,che'l/angue uerq:
Benedetto ilprimiero ,
Chetitroiib.Ver te s'ardifce ingucrrcL*
Bfiftalieto inpace-j;
Difcacciator verneem
De l'humana irifteXz.1),
£ tefor d'atlegfez.z,t>.
Ltquefatto rubin>teneragioia ,
Ch' entrata a' noftrifeni
- Altra gioia inuifibile diuieni Vinum igitur eft,quod robnr& vires ho- mimaddit.eafdemq; mox adimit:vndeSc a vi nomen traxitjacuit ingeuium, liberat cor metu.primum ex tellure gignitur i a |
||||||||||||||||||||
|
fuu: hominum veterum fympofïa : eoque
nomiue Homerum puto fuos Heroas,ip- Camq; Vlyflèra inter poculade rebus Ion gè feiis facere diiïèrentem.quod Virgil. egregiè imitatus eft. Scio quid Plutarchus leiuiat quoloco difputat, Anfitinter po- culade rebus grauibus di(ïerendum:fed lo cum indicaremihi fatis eft. Baccbilides quatuor incóuiuiis requirit:Moderacum cihi acpotusapparatum:fuaue colloquia: vcram conuiuarum benenolentiam; & bo- uurn vinum,quo maxime fenes deleclan- tur Habet enim vinum vim attrahendi amicitiani,& vt Arheusus eleganteidicit, tidetui' ihifjewii/ rt TpottpiKictv . Ouid. Vinapctrant animos ,faciuntq; coloribw aptos,
Curafugit,multo diluiturq^ mero. Si tarnen non fobriè bibantur, Vinaparant aftnos ,faciuntque furorihu* aptos.
Triaeuim funt, quorum moderamen ex- cefifle eft adinferniim accefifte. OJvossItahonpajij h Tnpi nuirpiv ipw), O'^'jripa.vTriiji.TruTih. oS'ovès ê&S'w H'iuc profluxit iftud : Balnea, vina > Vernts corrumpunt corpora, noftrtt>:
Conferuanteadem,balnea,vina,Venus. Plerunq; enim horum exceffus tandem ge nerat filian podagram.quam femel fufce- ptam, nulli vnquam genero elocare pote- ris,eciam ampliflïmis dotatam diuiciis,fcd tjbi perpetuö eritalenda . O fobolem ina- moenam , & fa;pe inemeudabilem ? cuius mentio hoc carmine continetur: Avo-i[JilKviBctJC^a, Y&t'Mo-i[j.ihï;; App»- TivvaTcu 9vy*7iip hvo-t^xüs iroS'ó.ypA.
Quidam fic vertit; Membrifragtts Bacchtts, cttm membrifrn*
ga Cyther&a, Trogenerantnata mêbrifraga podagrti. Sed ne ego Germanus,dum de vino latiüs jne diffiindo.Urgiiis infudirte cenfear,pra: fertim qtiod abfque exemplo meorum Commentatorurn id agam , Minos eiiim fatis breuis in vini laudibus eft : San&ius «ftioq; talimunere fuperfcdet.ne vinofus jjiguatiu, yt qui a paientibus quafi hsre- |
||||||||||||||||||||
|
fole coquitur;& quamdiu ligneis vinculis
|
||||||||||||||||||||
|
,**'
|
||||||||||||||||||||
|
coercetur,nihil horum pr^ftat-Aperiatur Vt»l ^
ergo carceres,&pro(ïliateqiuisiftepoeti- qttM cus;fic enim Niceratus nobiliepigramma tart1" te vinum vocat.quod hucalTcribam: QÏvós tot yjtpkvTt niycts taihH 'iir-tsiS a.oiS'a ■
' xiS'apê'i 'Ttivm k&Kov i TiMtsiTros id eft j
■ lucüdo fonipes vati eft i atrmine Bucchm, Nam perit epoia nobile carmen aqua .
Idem fenfit Horatius: Nidlaplïtcere dw, neque viuere carmina poffunt,.
Qti&fcribtmtiir aqu&potorihw . Martialis: VoJJum nil ego fobrim , bibenti
Succurrunt mihi quindecim Poets.. Ergo Bacche,bibat docliutua mttnera yruHicPH |
||||||||||||||||||||
|
Vel mitius nonnihü .-
Dofti vina, mdes Zythum ,pecushauriat
■vndam.
Vide adagi3j^?o» eft T>ithyrambui,fibibat aquAm.Et.Aqita bibens>nikil boniparias« Sed hoc Emblema cum Salomoue conclii Ao:Exultatio anima & cordu -vinum mo- derate [umptum ; ad iucunditatem ent»* creatum efi,no»ad ebrietatem,qu&te vit11' defraudet. |
||||||||||||||||||||
|
Ssp^^SS
|
||||||||||||||||||||
|
Prudente*
|
||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
13 f
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Pr udentes vino abftinent.
EMBLEMA XXIIII.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
QI
|
VID me vexatis , ramt ? fum PalUdis arbor:
Au f er te binc botros \ virgo fugit Bromium. COMMENTARII.
|
||||||||||||||||||||||||
|
STet oleaarbor ramisfuis,& perpe-
tiio fuo virore decora,ad cuiiis radiccs implantata fit vitis , quqfuruim ferpcn-, do palmites fuos cum olea; ramis im- plicet . Vi DETvR-hic /fttthivq^ttv Supe-
riori enim dfxit epigraromate,e'.im,qui a vinoabhorreat, haudquaquam prndétem euadere'; quod rationibus aiïqi.iot , (I non oninino necelTarijs.faltem ramen probabi- 1'biis confirmari poteftNuncautem pru- dentes a vinoabfunere deberc ponit,. Ac ha;c inter fe fic conciliare cil fucile.fi dica- i»us priidentis elfé vino moderate vti: fe- cus enim fiimjtum, racionem obtiubat , |
curas,vigoremque animi ïtnpedit, vt me*
ï'ito cefleritin V[oncrbiam,Sapientiam vi- no obumbrari,m Plmuis-Saniftuis tiuiliin* male collocatumeflè cenfet,cum epigram ma de virginibus tantum agat,quibus vi- nurn daiidum non eft : liane igitiu difcre- pantiam conciliat mutato lemmate , fic: Virgjnesvino abftinent. Porró hicoliua» Miiicru<e arbor, vitem increpat, qux füos ramos irnplicet,& adruoucat oliuis; eius- qiie coniuneïtionem & focietatem depreca- tur . -Sumptum eft atitem diftichoiicx eo ycnsErn*- Örodtopcètti:- ^ '/ \ bierman* Tl&hhd^c;c-iy.i i?VTiv)@po[/.ii:ri fti SKi
/3srs KAavif ; I 4 Ap/STê
|
||||||||||||||||||||||||
|
'>K
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
i3*
|
|||||||||||||||||||||
|
AtpiTi 7ove /SÓTpvetf irctpSévot £
Quod Iambicisdimettis ficreddidit Po
litianus: §)u!d me implicattspalmites >
Plantam Mineru*ynon firomij ! Procul racemos tollite t Ne virgo dicar ebria . Minos autem fic : Palladis fum planta.Bromij cur meaffli-
gitis rami ? Tollite racemos.-virgoegonó sü ebria.
§>uid mepalmitibus premitttïfum plant* Minerus; Tollite mi vites: vinapuella fugit.
QVIDme uexatts] premitis.infeftatis.
Deverbow*o,videGe!liumlib. i-cap-6, Rami] Palmites.pampini,
5«»» Palladis arbor] Qlea feil oliua>
arbor eft in Hifpania atq; etiam in Italia notiflima & frequentiflima; Germanis ve- ro, & Septentrionalem plagam inhabitan* ribus pencincognita.gaudet enim regione fiibcalidaSc temperata: nobisTiroléfibus ob vicinitate.Ti ItaJiajfatis innotefcit, prae fertim ei parti, qnse lacui Benaco, vulgo lagodi Garda , vmcx( vt ferunt) carpio* nnm pifcinac,3diacet,Huic folia nunquam fleficiuntj femperq; frondet, crefcit lente & tardius,perdurat tamenannis phuimis; fruftum fert vtilillïmum.baceas nimirum oblongas.prunnlis fimiles.ex quibus oleü confïcitiir omnium praeftantiflimum.ied & efui falitae ac praeparatx accommodan- ïur.Ole? antem folia (didhi mirabile) bru jnali & ïblftitiali die conuerti,vt qua: pars coiumfuerat inferior & occultior,eam fit praferri.arq; adocuios & Solemexpeni, proditjSc feipfum expertum dicit Gellius in Ait.noftjib.9' cap.?- Coiitingir autem (vt hoc obiter addam } bruma feu folfti- lium hybernum Sole exiftente in Capricor «o ipfïs Idibus Decemb.eftc]5 diesomniu breniffima. .Solftitium veró xftiuum con- tingit Idibus IulijjSolein prjncipia Caths cri exiftente > eftq; dies anni longiffima . Oliua coronabantur equites, triumphan- tes,& ouantesjgeftantibus indicium erat pa cis:vnde pacifeta dic^a. Oleam Mineruae facra e(Te fuperiori Emblemate diximus, idqjteftaturPliniuslib.iz-cap- i. lib-1<?. cap.vlt.& i7.c44.Martianus Capellalib. ^.Sidon.Quid lib-tf. Mecaraorph.. Virgil. i.Georg. |
|||||||||||||||||||||
|
Adfis, o Tegeaefauens,ole<tq; Minerua
lnuentrix ■
Oleü.inquitPhornutus, munuse(t,quod mortalibus dedit Minerua . Ideo autem Mineruae donumefle creditur,quod fem- pcr in virore fit.glaucumq; colorem pra: fs ferat.Oleum adulterari nequit per aliiï humorem, veriim femperin fua fincerita- teperfiftit.-itaq; nondiflïmileeft virginita- ti-Virgocreditur Pa'las.vt inquit Pócicus Heraclitus, quiaèL<p9ovov £h to <ppóvn(x.ct id e(t,Nunquam confenefcit prudentia,nc- que vllainficiturlabe.Neq; vfibiis huma- nis polluitur olca;vnde non temere Deo- rum aris accendebatnr.Grajci quidam ne- gabant ab impudicis plautatam oleam cre- fcercfrudtumqj férre: itaq; a virginibus &caftisduntaxat inferi volebant. Sed au- diamus carmina,qua;ex Auieuo fe tranftu liflê Perottus telUtur t Olimquat veïïent in tutela fua Diui legerunt arbores-. quercusloui , Et myrtm Veneri placttif.Phaebo laurus, Pinus tfeptunoipopulus eelfa Herculi. Minerua aimirans quare fieriles fumerêt, Interrogauit caufam. Dixit Iupiter ; Honorem fruttu ne videantur vendere. At me Hercules>inquit>qit quifq; voluerit, Oliua nobupropter frutlus efl gratior. Tune fic Deorugenitor,atq; bominü fator'. O nata,meritbfapiens dicere omnibus.. Hifi vtile elï,qf facimus,s~luha efl gloria. Oleum et'fi Iudaeorum regibus vngendis erat olim proprium.vt ait Laftantius lib. 4-de veraSap.cap.7-adeo vt regesilliom- nes Chrjftijideft, vmfti fuerint appellati, (VtPfal.los.Nolitetagere Chrifiosmeos) a Chrifto videlicet, quieft Rex regum,& Dominus dominantmmjApocal-ip. Mos tarnen ifte ad alias quoq; gentes poftea di- mananit > Nam & VlyflTem reducem ab Eurynomeuomi fuas priraum lotum.der inde oleo vnAum fuifle , priusquam per- pulchrè veftiretur,Homerus indicat.Idea autem veteres Reges vngebant,& taquam Aellarum rorecaput liniebant , fapientix fedem oieodignam.quod Mineruaeijdem confecrarnnt.- quamquam vnftionis irtius etiam aliadari poteft ratio^.qno.d Regem non modoaduetfus hoftes , fed etiam do- mi córra fcelera & infidias pugnare deceatj ideoq; par fit,cum oleo inungi, velut ob- Uiftautem & arduum athletam in facris ytiicorumludis,qui Ioui,velaliicuipiam, nurnini»
|
|||||||||||||||||||||
|
in.
|
|||||||||||||||||||||
|
Olea qua
lts arbor. |
|||||||||||||||||||||
|
erf
|
|||||||||||||||||||||
|
ol'U
ir el'
|
|||||||||||||||||||||
|
ït'
|
|||||||||||||||||||||
|
.lolfiitm
yuando cïtingat i
|
|||||||||||||||||||||
|
c/'
|
|||||||||||||||||||||
|
Qlea Mi,
neruA fa- |
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
V
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Biimini, aut ."fonibiis pet infcrias edeban-
tur-Vndeapud Virgilium.- Exercent patriot oleo labentepal&ftraf
Nudati focij.
Stephan.Forcatuluslib.fi.de Gall.imper. & Phiiof. Sed nunc ab oleo adbutyrum (hemdapfus fum) ad botrum . Botros] fiOTpufjBOTpvs, declinant Gra;
ci.fignificat gemmamj amaf.i'oy^x.a; pro racemo accipitur Virgofugit] puella verecuHda & pudi-
ca procul eft abotuni temulentiajabhorret avino. Bromium ] Bromius di&us eft Bac-
chus, it&fè. 7»v£póvTnv,u*tonitru,c\üod dum nafceretur,eftauditiï,vt fabulantur- fëpovTcia .o. tono fignificat . vnde B routes illegigas,Vulcanifamulus dktusfirit.Vel dicitur a 0péiJM,fremo,firepo.limen-Sat-6- .____Bromium commitiere noli.
&ad rem appofitè Theogonia; fcriptor
non inuenuftuSjPylades:
Afirepitu Bromius,p votiferetur lacchuti
<ghthd airis foluat corda, Ly&tts erit.
Repericitatum exEnnio Athamante.- Hts er at in ore Bromins,hts Bacchus pater lllu Lyxu4 -vitA inuentor facra. MiiUa Baccho nomina indita exprefficO- üid. 4. Metam. Tbitraq)dat,Baccbum<fc vacant, Bromium que, Lymmqutj,
Ignmomüq^fatumq; iteriï.,folüq-> himatrë: Additur hts Nifeusq; indetofusq{Thyonms, Et cum Lens,o genialu coiifitor vm, Nycleliusque , Eleleusque pareus, Ö> lac- ckus,& Euan,
Et quapmtereaper Graias plurima gentes Nomina,Liber Jiabes. , JDe Bacchi cognominibus prodita plura fiinca Lylio Gyraldoin hift. Deor.&a Inliano Aurelio,& alijs MviTi nobis prscipiunt fcriptores
& facri,& profani de vini vfu,& eius incó- «nodis,ex quibiis aliqua afFerreopera;erit preciiim. Virgilius inOpufculis : ■Nee Venerts,nec tu vini capiarts amortj, Vnonamq; modovina,Ventesq; nocent.
Vt Venuseneruat vires,fec copiavini Et tentatgrejjusdebilitatq; pedes.
Multos c&cus amor cogit fecretafateri 1 Arcanum dement detegit ebrietas.
Bellum f&pe parit ferus exitiale Cupido : At Lapithat: bello perdts,lacche,graui.
Q«are hoc epigrarn.mateolea>quseit pa- |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
cis & tranquillitatisfignurrijvitem a iè ar-
cet:ex vino namq; nafcuntur plerunq; di- fcordiaï.iixïj&bellajid teftante fapientif- fimo Salomore , Prouerb. *o. Luxiiriofa res eft vinurr),&turmiltuofaebrietas:Qiii cunq, his delec"ratur,iiou erit fapiens-Sed & hoc.prasfercim fceminis,melioriilli fa»- culo fanfteobferuatum ait Valer-Maxim» lib.i.ca.de inftitutis antiquisrVini.inquit, vfus Romanis fceminis prorfus ignotus fuit,neinaliquod dedecus prolabereimir; quoniam proximo a Libero pacre inconti- neutia; gradus ad inconceflam Venerem efleconfiieiüt. Quajcunque enim foemina vini vfum immoderatèappetit.ea & virtu tibusiauuamclaudit.&deliftisaperit.H^c ille.Iuu.enal.Sat. 6. ____Quid enim Venut ebria eurat?
Inguinu & capitu qua fint difcrimin*
nefcit.
Cuiusquidemrei non infeius Romulus, vinofemper eft vfus parciffimo.Qiiodq; antiquitus Romanis mulieribus vinum bi bere , perinde ac fï inadulterio deprehen- fa;,capitalefuerit, fcribit Gellins lib.io-c. i4.vndeinftitutum, vt cognatisofculum ferrent,deprehendédi caufa.quo indicium odorfaceret fi bibilTent Sed & M. Cato refert,Hon foluin probroafFedas, fedmul (ftatas quoquea iudicemiilieres.no minus fi vino vfa; eflètir.quam fi adnlterium ad- mififlêiit . Egnatius Metellns vxorem , quïid vinum bibiflèt,interemit:cuius fadi uec accufatorem, nee reprehenfotem ha- buit.vnoquoq; exiftimanteoptimoexéplo illam violatae fobrietatis pcenas pepetidif- fe, ait Val.Max.lib-i c 1. Polybius etiam teftis eft.matronas liberas vinoabftinuiftè» vt etiam féruos.item &ephebosomnesad aniium vitac tricefimum , quod & apud MafTilienfesinvfu fuiflènoiinullitradunr. Proditumeftab AEÜanOjlib.i.cap-jy.De var. hift. Zaleuci legem apud Locrenfes fuid'c.qua fi quis me rum bibiflèt, nifi va- letudiniscania medico id iubeiite , morte muklabatar. Ex quibus perfpicuum eft , quam olim odio habiti fintebriofi, vina- qnedediti . Oivos (inquitPlatoiaCraty- \o)J^tATo. olnïmf Tov vïsv-iy.'atf/.'srKa.v.. hoc eft,vinum dicitur ab eo, quod exifti- matione ac opinionunv vanitate mentem oppIeat.Et Plutarch.de tranquilütate ani- mi: Vini &carnium pleuior vfus corpus quidem validum. 1 atbleücaqiflrroitate fa- cie. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Romulus
fobrius. Romana matrone viniï non
attinge- |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hi
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ca
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
§}uibus
vinum in terdice- retur . |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
iv
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vinü vn~
de diclii. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
13 8
|
Andrea? AlciatL
|
|||||||||||
|
Veneris vocabulisimbui noluerunt. Dio-
nyfïuslegem primuma Romulo fcripta fiiiflê teftatur Iib. z.de prohibito temeto f? y^ minis.Vinum fiquidem,iuxtaprouerbici, yen lac Veneris dicitur.Ouid.3 .Artis: Turpe iacens muiier- multo madefaBa Lyto , T)igna efl cocubitus quoslibet illn pati. Virginibus deniq; pra:fertim facris , imo &omniadolefcenti, virus & toxicumenx vinum , adhortaturegregiè D. Hierony- musepift.44.Si experto, inquif.crediciu'j moneo pr$cipuè,vt virgo.feti fponfa Chrl fti vinum tamqiiam veiiemim ftigiat: hasc adiierfusadoleicentiam prima funt arma daimonuni ■ Vinum enim iz adolefcentia duplex incendium voluptatis:qnid oleum flamma; adiicimus ? He.cille,& rectè &- nè:Na Venusin vinis,ignis inigne fubeft- |
||||||||||||
|
dt,aiïimum veröimbecilliim&fragilem.
Et Quidius: Nox, & stmof, vinumq; nihilmodembile
fuadent: Illapudore vacat,Liber,amorq; metu.
Ptopercias : Vino forma perit,vino corrumpitur &ttts, Vinofapefuum nefcit amica -virum .
Proiierbium vetus z&,Animaficca,fapien tijftma ■ Au vero eciam conciliabimiis ad epigraphen huius diftichi Plaminiï illiid? Non vinum modeiari.fed vino foient,qui qtiidem probi fuut. Remli paulo ante monitum Polybij cercè graue,/i«3,«'i' Ir/V ê.£vv<LT°v Tth yweuKct >m\i<ra.v olvev,üeti iionpo(Te,vt qua; vinum biberitmuiier,la- teat. Belle confentit illud Vai'ronisex Aga thone:Virgo deconuiuio abducacurideö, quöd maioresnoftri virginisacerba; aures |
||||||||||||
|
In ftatuam Bacchi.
EMBLEMA XXV.
|
||||||||||||
|
DIA LOr
|
||||||||||||
|
Emblemata^. 139
DIALOGISMVS,
D A C C H E pater, quis te mortali lumine nouit,
*' Et docla efftnxit quis tua membra. manu ? Praxiteles , qui me rapientem Gnoffida vidit, Atque Ulo pinxit tempore, qualit eram.
Cur iuuenis , teneratfc etiam ianugine vernat Barba, que as Pylium cum Juperare fenem ?
Muneribus quandoque me is ft par eer e difces, Junior , & forti pecJore femper er is.
Tympana non manibtts , capiti non cornua defunt: J£ups niji dementeis talia figna decent ?
Hoc doceo , noslro qvod abufus munere fumit Cornua , d* infantes mollia Jifira quatit.
$lu)d vult Me co lor membris pene ignem ? omen Abfit , an humanis vreris ipfe focis ?
Cum Semeles de ventre parens me fulmine traxit Igniuomo, in/ecJum puluere merfit aquis.
Hinc fapit hic , liquidis qui nos bene diluit vndis : Jühti non , ardenti torret ab igne iecur .
Sed nunc me doceas, qui vis mifcerier ? ér qua Te Janus tutum prendere lege queat ?
^uadrantem addat aqu£ , calicem fumpfijfe falerni £lui cupit 1 hoc fumipocula more iuuat
Stet intra heminas : nam qui prócedere tendit Vit ra, alacer, fed mox ebrim> inde furit.
Res dttra hxc nimium, funt pendula guttura , dulcb Tu fluis ■ heu facile commoda nulla cadunt ?
COMMENTARII.
A Stat fimulacrum Baccht vitibus incommodicates & damna.qua: temulea-
*X circtimfeptum, forma iuuenili, im- tiam canfeqiuintur.-nam ex immodica vi- kerbijfiuda.rubea, fronte cornuta, capite ni potioneebrietas.ex ebrietate furor, quo hederis redimua,manibustympanum pul nihil vel miienus,vel exitia! ius videri.ne- Ij, faute. dum cogi tan poteft- Deinde fumendi vini Non ex voo loco fumptum eft hoc kgem qujudam prajfcribic, omnibus vti- Êmblema,muIt3enimco!uinec,qiisefpar- lem.Sc planè rrccefTiriam . Bacchus qui- fim aiibi leguntur.Nosom lia fingillatini dem iuuenis emngitur , quodvino hilares diligenteraperiemus, ne quid intemube- homiues fianr,iidemq; annos quafi iuueui ^ur.Argumentum verö epigrammatis ca- les ferueiit,(i fobriè vcantur eo Dei minie- me eft.Bacchics ftatuje prafert ixiy.6ho\f re. Tympanum & cornua eidem Baccho, tfiiKiv per DialogifmujB,quo demonftrat tribum«ur,ad ftrepituni & furorem indt* *>■ ' eandura |
||||
|
Andre^ Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||
|
140
|
|||||||||||||||||||||||||
|
QueasPylium ciefuperarefenè] Alhidit
ad Prouerbium,Se»«» vel nolentè vinum /altare compellit. Vnde etia tritumillud.- Vinum facit vetulas leuiter falire , Et ditefcit pauperem,claudum facit ire, Muttt dat eloquium,furduq; audircj, Cui conuenit illud er Athena?o : Oivof >c#i tppovlovTcLs ii dpptxriiviiv eiva.' HAhKH. id eft : Infanire fttcitfanot quoq; copia vini * Hucfpeclatqiiod Plato De legib. 1. ait.- nö lolum fenem fieri bis puerum,verurn etiam temulentum Perfenem Pyiium au- Vtx.S'ayix.af,fenem quemuis fapientem ho minenTintelligit, qualem Neftorem Ho- merus celebrat in Iliade. Q_u.em tarnen lo- J cum de Bacchi iuuenta non de vi,fedde . J' anate & tempore intelligendum efiê mihi '** faciiè perftiadeo {ait MinosJ cum Ioan. Fratre.viroianè doóto:mirari enim po/fit aliquis Bacchumiuiienem femper videri, cum fuilleNeftoïeannofior. Na & apud Luciauum Iupiter ridet Cupidinem , qui Ce puerum ede iacl:et,cum iic dp^cuenpot woKv tb /«we'TK. Q_uam gernianam ex- plicationem hibens admitto, vt eruditam dignamquequa; probetur omtiium calcu g< lis. DicitiuautemNeftorPylius fenex.a **e' Pylo , oppido in Pelopomiefo in Mefenia verfus occidentem a Neleo condito, vbi regnauit. Ouid.epift. Heroid. Nos Pylon,antiqui Nelcia Neilorts arfttt > MifimutJncerta eflfama remijfa Pylo . J
Porto Kefloreafeneda, iam in prouerbiü Nep1^
abijt,de fenibus viuacibus.Sed non tot an ftnr nos vixiflè Neftorem,quot vulgo creditus eft.facile quiuis cóijciet ex Qujeftioiiibiis Porphyrij fuper Homcrum,cum diflerir, w quid fit ytvtd ■ Eft autem yiviti, fpacium W triginta annorum, id eft,pariendi ac gene- randi perfedius fpacium, quod annorum triginra periodum conncit. Quo nominc fexagefimum attingensannum.duasvide- tur impleflè viue ytviiiSi veró vlrraper- gat.in tertiaiam vtiq; cenfebitur Quod de Neftore cecinit Homerus: 76> <F >ï<Pti JWy.lv yivicu (Aipówwv ix- Qp-JTTGlV
tpQ!d.crd', o! wpóotitv ay.ee. Tpdper »f'
iyiWTO,
évxvKa üyaBiy), (jlitcl /« Tpnóroiffiv ctvctorev id eft :
Huic iam dm quidem dtates tnortalium hominum
Defe-
|
|||||||||||||||||||||||||
|
cafidii[»,qiii vinolentiam confèqui (bleat.
lgneuseft feu rubeus,ad vim' natu ram de- /ignaiidam.quod nifiaqua mifceatur., non iccus acq; ignis pra:cordiaadurit,ebriera- rem & fuiorem inducit. Itaq;ad extre- mum.quotquibusve vini fit vtédum men fiiris praicipit. |
|||||||||||||||||||||||||
|
ui.
|
BACCHE pater] Cur Baccho Liberi
|
||||||||||||||||||||||||
|
patrisimpofitiun nomen (It, Plutarch. ex-
plicatjcspctA.. pa[/.cLÏx.a>v librorquöd tiimi rumbibentibiis libertatem ingeneret.Non milli enim per vinolentiam liberi & fero- ceseficiuntur: aut quia Jiba exhibuerit > autqiiódilleapud Eleutheras vrbem B50 tia:,Éleutherius,id cft.Liber appellaretur. Qituts mortali lumine] Q.uis te Lomi luim aliquando humauisoculis vidit,cum fis DeusfHrc ad fïgmentum . Nam nefas olim fuit.Deos fuinfe homiiies putare. Et doBtt ejfinxit] Quis te picïor atu fta
ttiariusarte fua tam aftabrè exprellit? |
|||||||||||||||||||||||||
|
Prtixite
les. |
|||||||||||||||||||||||||
|
Praxiteles,qui mc,Ó>c.~\ ld Plimusatti-
|
|||||||||||||||||||||||||
|
git inter pluiima Praxitelis opera lauda-
tifllma lib.34.cap.8.0riiïdus hic celebris
artifexexea Italia; p3rte , qua; quondam
magna Grxcia dicebatur,& ub artis excel
lentiam ciuitate Romana doaatus .
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Ariadne
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Rapientem Gnojfida.] Ariadnen iutelli-
a Baccho git,Minois Cretenfium regis n"liam,quaï
t*ft». Thefei amore capta,Miiiotauri necandi oc
cafionemei prsbuit.ealege, vtfe vxorem
diiceret. Sed eam Thefeusin infula Na-
xo,qua2 Baccho facrara eft, fomno fepul-
tam periurus reliquit.cuius raifertus Bac
chus.eam Sbi connubio iunxit.quam in eg
lo raptam, Coronam Gnofliam appellat.
Ouid.8. Meramorph.
Cur iuue Curiuuenu&c.'] Oiiid.3. Faftoriim.-
nu Bac- Siueqtipfepuerfemperiuuenuq; videru ;
ebus. Et media eil &tat inter vtrumque tibi
EtiuMetamorph.
Tihi. enim inconfitmpttt iuuenta,
Tupuer &ternus,tu formofiffimus.____
Iuiienis ideoeffitigitur,quödad iuueniles
annosmolliter traufigendos maxime con- ferat.fi parciüs,&, vt decet,furnatur : vel qnöd hilares & laKos faciat. Gyrald. Syntag. 7- Ltmugo. Lanugine tternat Barba] pilis molli- bus ,'a lana; (ïmilitudine , vt eft in malis cotoneis.MartiaMib.2.. Dum tibi vernarèt tener» languine mals.. Hincager vernans.hoc eft,puiluIans,flo- ridus,viridis,la;tus. |
|||||||||||||||||||||||||
|
A
|
|||||||||||||||||||||||||
|
WÊÊÊÊËÊÊÊÊÊÊma^m
|
||||||||||||||||||||
|
Emblemata-).
|
||||||||||||||||||||
|
14:
|
||||||||||||||||||||
|
&cfecerant,qui cum ipfo antenfimul nutrt
tifUnt &geniti,
In Pylo diu,ina,cumq\ tertijs regnabat. Qnpiu loco Commentator ait: héov órt 01 7TcL\ttioï ta; ytveds t^npiQv tav rpia.- X-0V7&. hoc eft: Sciendum efi,quod veteres geneat numernbant annorum triginta-Ea- dem 5c Ceuforinus fcribitin lib.de dié na- tali.Sc Plutarchus de oraculorum defec"tu- Herodotus in Euterpe. Nam tres vhs- tum progenieseentum anni fuut. Tertio quoq; Odyff. repetit Homerus Neftpris anatem. Huiusopinioniseft quoqj Acron fuper Horatium,lib.i.Carm.Ode 9-Nam qiipd cecinit Ouid-in 11. Metamorph. Viri
Annos hos centü, nunc tertia viuitur itM.
fabulosè potiüsdixic,quam hiftoria: veri- tatem feciuiib: nam ai tin 8. eiufiem ope- ris.Neftorem piimisannis&Tyndaridas, Pirithotim & Thefeum,Peleum & LaertC, aliosq; complures firn ui coijflè, vcaprnm Meleagticum occiderent. Arqui Hclenam rapuerat Thefeus,quamuisfenex pufilla, authore Plutarcho.Praeterea Yiueb3t Laer tespoft reditum Vlyifis,vige(ïmopoft ca- ptam Troiam anno< Deniq; 11e pluribus agam,fic Neftorem ad tertiam e/atem per- ueniflè iurellige. Prima fuir, quando Her- cules Pvlum oppuguauit.Secu[ida,quauii terillud tempus, ScTroianamexpeditio- ncm uiterceflit. Tertia, quando pugnabat 'n bello Troiano. Muneribu* quandoq; meu&.c.~\ Si fo-
briè viuo vfus fueris:nam hic parcere , eft ?«cT«f, non omuino vnQeiv. Vug-ad finem * AEiieid- Munera,hticiamq-> ï)ei .
Scioab aliis legi,d«,pro diei;fed bic fcru pus me nihil moratur In appendicibus Virgilianis: Compedibus Venerem , vin-du canHringe
lymm , Ne te muneribm Indut vterq^fuu.
lunior &c] Duo prajftat vim vfus mo-
neratusjfloiidam a:taré,& virescorporis . Tympana non manibtu] Tympanum
(ait Sanclius) inftrumentum erat ex vna Patte membrana claufum,intus vacuüm, <j»od baculo pulfatur : vti eo folebant in «crifïciomatris Deorum-Huic (ïmillimü cfle videtur inftrumeutum illu<j>quo Ae- wiopes nunc vtuntur in 110 ft ra Hil'pania, ptaecipuè i« locis maritimjs. Eft «juoquc |
||||||||||||||||||||
|
tympanum infrrumentum, quo Taxa hib-
uehuntur,aliononiine ytfa. vos,idei\,gnts. Sic ille . Tympani defcriptiö extat apud Suidam,qui in vetboTympa;za,ü.c fcribit: Indi rubs loco flagella quatiebant , habe- bant Si tympana horribüem qiiédam bom bumedentia: qua; (ie confeiftaerant In abietis (Lipfius palmxarboris.interpreta- tur)ftipitemexcauatum nolas (iue tintin- nabula ex orichalco inferebant,&. os dein- de vafis taurino corio obtegebant, atq; ita tympanum id inaltuni ferebanr, concutie bantqjinacie.Tum qua; ineo erant tintin- nabula,5c malta,& magna,arq;iiitiis ino- perto fonantia , obfcurum & inconditum edebant fonum,mugitui non abfïmilem . Fuitergo tympanum iliud infra lotun- dnm.fupra planum, atq; ibi corio obdu- c~tum,quod bacillis pulfabatur:qualia süc hodieequeftria noftra rympana (Heerpaug gen) quanqiiam etiam ligno cauo ex vtra- que parte pellerr. obdu&am ftiiflfe fcribat Ifidorus, id tarneninftrumenti genus non tam tympanum, quam Symphoniam ap- pellans Tympanum luxurixinftrumen- tumdicitur;a Iuftino.lib.jo.Sufpicor Bac cho tribui rympamim.tauquam hilaritatis flgiium noritlïmum , vel propter ftrepirü inconditum,quem edere interdum folcnt, qui vino funtonufti Plutarchus de Pto« lema:o Iuniordqui temulentus in palatio, tympano complofo obambulabat: Graue, inquitj Ó» calamitofiitnfi Cleomenes oper riretur ot'mm dijjolutum Regu Cykeleij pr&ftigiatom ,vbi primum ille tympanum ppfuerit,& tripudicintium coetits dimiferit. G rascè ita,- S'eivov ydp ei WKiop.iyy\s x,eLS)i- tau y;<)Tpefyvprn [Za.?tké.i0{ a)(OAih etvct/Aé vav , orcty TrpaTov a/maSs^raj, to TU[A7ra,- vov, Kj Ka.To.TmcJrv toV Siaxor. Ouid>4. Meramorph. Quacumque ingredem clamor iuuenïln, & ineL-i
"Exmine&voces , impulfaque tympanapaU mn .
Cmcaua^£ra fonant, longoq; foramint b-uxwi.
Capiti non eonua defunt] Ouid. in E- pift.Sapphus: Accedant capiti cornua>Baccbus erts.
Nam prius ab Orphea in Hymnis /Jsr- K,ipo>;,Ygt S'iK.ipMi eft appellatus. Hoc loco admoneudi mihi funt Philolo- g', Bacchum veteribus Kipeurfópov depi- ftura
|
||||||||||||||||||||
|
Tympa-
num cur adiunBü Bacche. |
||||||||||||||||||||
|
'«U
|
||||||||||||||||||||
|
Bacchii
cornutil qui d fin. »txint<
|
||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||||||
|
l^Z
|
||||||||||||||||||||||
|
oitffStti vouv ey&v Vini effefta quidam
adduximusjcum fuperiore commentatio- neadiungo. Menandri celebratur illud: e noKvf AicpetTSi [ttKp £v&yx.a.tjn $povnV> lmmoderatum merum nos parumfapere togit. Plato i.legum, cenfet optimum fo- re.fi quemadmodum Carthaginéfesolim, miles in caftris nanquam vinum guftet, fed totoexpeditionis tempore aquam bi- bat: feruis nunquam permittatur.-magi- ftratus abftemii nant.quamdiu munere pu blico fungnntur: indices, iique, qui rebus prxfuut publicis, vinum omninö non at- tingant,quo tempore caufis & negotiis va- cant-Ex Eripho Comico citanturhsc , Ae'yoi ydp té a.p'^aüis, oü kakok 'i^eov. Ohov Kiyovo~i 7oü{[y(pov7et(, d TrdTift TIciQfiV ■^OptVHV 01J SéK0VTO,{ .
Inniiit,iuxta vetus vetbum,certè verum.
tantam efle vini vim,vt fenes vel nolentes faltare faci.it. Sumit cornua. jineffufam prolabitur
audaciam. Ouid.i.Artis: tunrpauper comUa futnit,
&4-Trift.
lamferor in pugnas, ©> nmdum cornua
fumpfi; Nee mihi fumèdi caufafit vlla, velim.
Idem j.Amoreleg. 10. quo locofignifi- cat fe refipuiilè,& ab amoris laqueis extri cafle fe,ait: Venerunt capiti cornua f era me» .
Plato Dialogo De impofitione nominumi otvtv diiSum vult, quafi oióvovv, népè J'tei To oifoiaf ti/ji.cL{èij.<&ty.<ïïh$i>.quod Hora tius i.Carni. videtur circumlocutioneex- prellïflè : feua ten e cum Berecyntio
Cornu tympana , qu& fubfequitur c&cus amorfui,
AttolUs vacuiïplus nimio gloria verticë, Addis cornua pauperi . Ouid.4. Faftorum: Mitte pater caput huc ,placata\\ cornua vertas .
Cornua pro audacia Phornutus accipit, quod vinum audaces reddar. Vnde fume- re cornua,proiniolenteifegerere,& arro- gantem fe pra»bere , pratter aüos Amm. Marcellinus vfurpauit initiolib.io.vbide Lupicino, quem Inlianus miferatad Bri- tannos tumultuantes:5upercilia erigétem vtcornua.inquit.&c.AthenjBUs Üb-ij avis K(t,TlivT0SfisT0 9Uy.A, ëTTetVAVhiH Kit-
K»
|
||||||||||||||||||||||
|
<ituin, ideft, cormitum, autcornigeriim:
vel quöd primus rationem bouni copii- hndorum adagrictilturam inuenifTecreda ttt r: vel quöd eius pater Ammon cornutus colebatur. Plato aliam eaufam hiftoricam retulit z. Legum , &pofteum Athenauis Dipnofcph.i.Olini folitierant iu capien- dopotu coriiibus vti pro pociilis.hiiic ver bum x.if>tt<Tcu,\>io>vinumfttndere:lk. Kpó- TH/s, quafi KiptSTii/j.quod a uomine Kipa.1 deflexum eft . Pompeius Feftus ad mora- lem fententiamaccedit,quöd qui temulen ti funt,adeó intetdum truces apparent,vt coriiua habere videantur & Scholiaftes Horatii ad Odam 19. fecundi Carm.ibi, Te vidit in/ons Cerberus aureo cor nu de- corum ■ ait cornua fiacchotribui foiita.quiaebrie tas arrogantiam & audaciam gignat.Vnde quibibit plus nimio,fi fohiatacuta; verbe ra linguaj, liberiusnotum ignotumq; fe- rit,& arcana fiqua tacenda fufcepit.errutit nu!!odele£tu. Cur igittir Bacchuscomn. tus.deq ue primo vfu poculorum.qui è cor ïiibiiserant,qua?damattigimus. Certèa- pud Xenopbontem legimus , Grxcos non |
||||||||||||||||||||||
|
^
|
||||||||||||||||||||||
|
'd
|
||||||||||||||||||||||
|
vi#>
bi, |
||||||||||||||||||||||
|
Ctti'
|
||||||||||||||||||||||
|
Corneu
|
||||||||||||||||||||||
|
nificorneis vfos poculis;& Nicandri iriter-
'VJ' t0CH" pretesnonigiiorariint.cümnondumapud ikt vete- gentcs vafa excogitata effent Nofterhic rtS " fuo more ad mores & Philofophiam refer- re.quam ad hiftoriam maluit.
Hoc doceo, noliro quod abufus &c] Sic
Plinius lib-i J- cap. 1. Vino modico nerui iuuantiir,copiofiore laïduntur,fic & ocu- li.Stomacluis iecreatur,appetentia ciboriï iiiuitatur, tiiftitia; curahebetatur , vrina &algorexpellitur, fomnus conciliatur : Cótra, ü nimius adhibeatur vini vfus,bel luina cörnua cape(Iimus,& in furorem in- tolerabileni ïiouminqiiam ruimus.Nó me fugiebat,vndevini,7* oivu, appeUationem OÏves vu Plato in Cratylo deduceret.quod etiam fu de dien- pra tctigi, ncpe wciptiro ótiiriaf Tov voïïv t'ar. è'is.irti/.wKa.v, quod opinione men tem op. pleat : vel, vt& etymolog- «t« riff övti-
cw(,qo quöd itiaet & recreet.Sed ad hüc locum milii fatisfccerit Phuaichi mohitiï ex 7-Sympof Probl. lo.ciiius ha.'c eft fen- tentia:Q^od verö fummum eft,vt incon fultationede rebusarduisimprudens atq; imperitus rerum fequatur prudentiores, hoc vinum ebriis adimit. Ideö enim Plato vino nomen aitimpofitumeffèou'o^quöd efEciat,vt qui biberint, fapeic fe patent, |
||||||||||||||||||||||
|
5<>
eftr |
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||
|
43
|
|||||||||||||||
|
»C* STSat yj/xri (*tuvó//.tvtf,: Ving in cor-
pus defcendente,afcendunt verba, improbu &furiofa . Molliafislra.] Ebriusadmuficam , vt
afinusadlyram. Siftro ditlci & fonoro iuftrumento in facris Ifidis vtebautur vc- teres. Martial, Hüc qttatiet tenera garrulafiflra manu.
Oiiid. de morte Tibulli . Quidnosfacra itiuant , quid nüc JEgyptia pro funt . SiBra?____,
De Siftro,Pierium HierogIyph.48.diligen
ter euolue. Inftrumentum hoc a:neu fuit, ciiruum ad lebetis formam , vt Plutarch. comnieutario de lilde retulit: circum erat paruaquasdam cymbala feu tintinnabula, & in eins parte fuperiorefculpta eratfelis humana facierin irna verö,figura Ifidis Sc Nephthys. Eftautem fiftrum Graecadi- üio,<rêi?pov, a <rda, quatio, crepitaculum fignificans, vt ait magnus Etymologicus. Dicitur & <rti?pov, per wMolliafiBra, di- xit, non tam ob id , quod fiftra fint re ipfa itiolliafquam quod homines reddant mol les & efroeminatos. Qtiid vult Me colormembns,&>c] Nu
da fiebant Bacchi fimulaera,inquitPhor- nutiis.vt natu ram vini oftenderent, quod arcana detegat.Horat.i.epift- Quid no ebrictas defegnatioperta recludit, Qimde caufa non immeritó viiiiim dici- tur dulce tormentum , quod potentius quam vllusequuleusaut fidicula; fecreta «xtorquear. Vnde Reges dicuntur multus vrgere culullu ,
Et torquere meroïquêprofpexijfe laborant. Rubedo autem colorem fatis indicat,hinc que cognomen Ignigena; habuit . Strabo lib. 13. Habet enjm vinum ( vt refertex Eratofthene Suidas) acquale cum ignero- bnr ; vbi hominem fubierit,conturbateü, ceu Libycummare Aquilo vel Aufterrvn- de quoq; prosit ea , qua; latent in mentis «celïu)& virorum animum in vniuerfum «°ncutit. id eft :o7voiToi rrvpi 7o-ov e%ei f-iVOf , I'vS- AV t't CUlfpCt êA.£»t KV[AOUm
«^ ojct Kl^XtiOStLV «AA @op»{, jyU vójot. *« <Pi xgi HiKpviAtvA ipairi,0'josp9èv ix, e
ivtyw/ ttiLvt' ériyct^t vóór Cum Semeles de ventre parens &>c£t.]
Hunc verficulum cum tribus fequétibus ex lib.x^Epigr.Grarcorum excerpfit Alcia tws,tit,«y 9fw.TetMftich.0n Giscum Me |
leagri fic Ce habet:
Ai vv[J.pcu Tov BctK^oy 'ir ix. Ttvpo; hA*9' Bacchus
ó Kovpot eur nym- Ni'4*f» virip réoptit oflTi xvKtóf/.tvov, phti tem-
Tovvex.it o~0v r^upats 0pó^t*{ ipiKot. »v peradus, cTe viv z'pyvï Mio-yzffdcu , $~ify) 7tup in Kcuó//.evov. Bacchus vt e fldmu puer exilijffet,in vndis Tinxerunt Nymph* fordidum adhuc ci- nere_j, Hinc iunclus Nymphis efl Bacchus grams t at ignem Ardentem capies, hun c nifi mifcuzns. Id Claudius Minos ita olim conabatur reddere: Nympha; Bacchü , cum ex igne profiüjt
infans : Abluerunt.in cinere nu per volutatum. Ideo cum Nymphis Btomius fuaius:fi ve ro ipfum prohibeas Mifceri, capies ignem vtjq; ardentem . Frofilijt rapido cü Bacchus ab ignepuettus, E/r Nymphis lotus puluerulètus adhuc, Cum Nymphts ideo gratusfit Bacchus ; at illum Ni mifcere finasyigneus ttrdorerit. Bacchi natiuitatem & res geftas videapud. Homerum in hymnis Bacchi,& apud Out dium in fine 3.Metaniorph. Extat & Or phei hymni in eundem. Fabula fic narra- 5..,t- tur:Iupiter captus amore Semeles,filia: re ■ * gis Thebarum ,eam grauidam reddidit; na ' '" quare Iuno irata.vteam demedio tolleret, " formam vetula; aflumpfit, eius nutricis , adeamq; accedens perfnafit, vt experire» tur.an Iupiter verè& ex animo illaro|ama ref.idq; hoc modo.abeo aliquid magni pe tendo, nempe velit talis & tantns fecum concumbere.qualis & quantus cum Iuno ne coniuge fiia confueuiflèt.Semele igitur experiri vokns (v t funt mulieres illius rei, prsfertim non2e,cupidilfims) fummope- rè petijt.Iupiter autem Semele iurauerar, fequidquidab eopereret daturum; ideo- que vt iufiurandum iètuaret,illam flagra- ti fulmine occidit adhuc prargnantem.' <n- fantulum autem nondiim maturumpar- tui.ex ventre eius fumens, femori fuo im- pofuit,ac tamdiu fouit, donecmenfes ma. tetnos completer, Ouidij verfus deortu Bacchi hi■funt . ImgfeBus adhuc infans genitricis ab alua
Erij>itur,patrioq; tener (fi credere dignunr efi) Infmpttr
|
||||||||||||||
|
%».
|
|||||||||||||||
|
<
|
|||||||||||||||
|
AndreceAlciati
|
|||||||||
|
144
|
|||||||||
|
fic cóm patria mea minor eflët, quam v*
caperet Philofophum > bonus qnifpiam « fiue DeuSjfiue Geniiis.Atheiias.in locun» fortunatiorem commodioremque me traii ($ ftulit, &ca:r. Torrö Bacclii rmtrices,vites .pil'1' intcliiguntut , quas Lycurgus pcpulit per montem Nyleron : quia confuetu- do fuit afleruandi vini caufa admifcere inarinam aquam . Idem videtur fentir» Athenxiis Dipnofophift. 11. cap. j.quo loco rationeni reddit, cur Nymphxdicaii tur Bacclii nutrices,nempèquodaquaim mifta vinurri augeat,& temperet.Priici art tem ilii Iouiduasnutrices, Iunoni vnam , Apollüiiduas,Baccho plures attribuerür» quödoporteathuuc Deum pluiibusnu» tricum Nympharum menfurismanfuefa- ctumefieac domuum. Referam huc lepi- dum Coelij Rhodigini Epigramma,quod, iiifallor,è Grascoccnfiuxit; Ardentu Semeles audès puer excidit aluo, Ardebatój -vno mater & ille rogo .
Et sbes nulla fu£ mifenfuccurrere matri. At puer inflamis non tamë v/lus erat;
Ogygis occurrit,fed nonprius attigit illum, Succubuit multi. qua Iouis ignis aqu& .
Ignis abit,fednon abijt vis ignea prorfus . <SJ«/£ cutifunim*. parcit, in ima furit.
Nympha igiturprocuUOpuerum ne tangi- to,clamat, QuifquH es;ignts enim ett, niprius im-
brelams. Hinc fapit hic, liquidis ö»f.] Quod C- j>
tiam admonebatPlato.Bacchum temulen Jlsf^.j
tum Deum fob rijs Nymphis temperandU p(fp eflè*id eft.vinum aqua mifcendum . Huc ^'0^' facitillud Plutarch. difputatione, An feni regenda Refpub.Aquam niero mifcemus, quo Deü furentem (vt cum Platoneilhic) fobrio altero caftisatum temperemus- 'f t jP \ fï S / N
(Ci awriV TTAATCOV t7Tt 7Ü /XiyVVfAi IV r7tti0t
IS'cop ixpétms, {Acuvófj.tvov Secv tiipQ
QiO- VnpOVTl !?a)®pOvi£tt?d-M KOKA^ÓlAtVOV'
Idem de philofophis.qiii non minus litera
tis fermonibus condiuiit apparatum coii- uiuij.quam vinum aquadirf.ila dihiit,*^ ÏitT'jv Tals Méo-cus Tov Aióvveov h Tctif Nvupcuf x.zpdvruvTt;:nc minusBacchum Mufis, qtièim Nymphispermifcentss . Huc pertinent Clicmonis verba ad Nauiiclem» iib. f. Aïthiop. hift. apud Heiiodor. rjj y.ot S"oKt\s ^ 7e ScufAovix fxaAtsra. avvti' VCU ,TZV EpfAliv 7B &10VJ7UI avyKA^I"
J^p'Jai/, xgl Kaycov ij^vfffjut, 75^ ttÓti-i o~v
v&tujtiW'
|
|||||||||
|
ir- fiiitur femori,matern4qi tempora coplet.
Pomponnis Mela librödejfitti Orbis 3-cap. 7.de India Ge ait:Vrbium,quas incoiunt, Nyfa cftclariffiraa.Sc maxima, montium \faS Mci'os loui facenfamam hinc prascipuam mons habent,quod iniliagenitum in huius fpe- cu iibetum aibitrantur ede nutritum.Vn
deGra;cis aiitoribus.vt femori Iouis infu tum dicerent,autmateria ingeflTu.aut er- ror-Sic ille. fj.npii;autem,id eft .«zero*, co- xam'feu femur figni(kat: hinc di<5lus cft Bacchus Bacchus a Poetis Dithyr3mbus, Trctpd Ta cur Di- S'uo 9óp£{/3twcu>i& cft,qu"d duabus ianuti thyrabus exieric.hoc eft,vtero Semeles, & Iouis fe- dUtits. more. Quamuisalij Dithyrambum di- ctumexiftiment,quafi Lythiiambum > vt eft apud Pindaium , quod lupiter illum aflinfretfemori, ac mox eo in Iucem pro- dituro,inclania(ïèt:At/37 pi^.ynt,^.tj8i pd/x y,a.. acfi dicat-.Soluefuturum,folue futu- 1 - ram . Vel quod fecreta promens os dithy- ron faciat; nam eidem loquacitatis ratio-
jie picam facram eflè prodidere . Plinius eadem ferè, qua: & Poniponius narrat, iib.6.cap.ii. Nee nou, iiiquir, & Nyfam vibem pleriq; India; a(ïcribunt,motitem- que Merum Libero parrifacrum.vndeori go fabulae Iouis feraineeditum.Haec Pii- nius.PIiornutus autem inlib.de Nat.Deo- ïum fic inquit;Inuituseftfemon Iouis.vt partnsimmaturus ad maturitatem & per g7ft[/.v- fcdionem veniret. Quod viinim pedibns Btoy Q\i<Ti (qnj per femora figiuricantur) calcatum Kovdeor- ad perfeótionem feltiiiet. Primaemmbo. t/t Bac- trorum digeftio& concoctio non eft vfui (hi. idonea:vbi autem pedibus calcati fuerint, promanat viimm, & perfectionem accipe-
re iiicipit. Prima viui concoclio fit tempo- ris ratione per calorem radiorum Sotis fer- neute c;ftu . Secunda fit pedum miniftc- rio per calcationem , qua vitnim è botris clicitur,&exprimitur, quafiid neceflarió femorum vi contingat.Haótcnus Phornu- tus. AfFeram,fi commode pom*m,qux Pht lo Iuda;iishabet,!ib- Qupdomnis probus liber.de Theodoro & Lyfimacho loqués: Ciim,ait,Lyfiniachus pr&terea rögaffet, mim & è patria fagarus eflit propter üio- rum inuidiam ciumm.-refpondifleNequa- quam, fed propter excellentiam ingenij, quod patria minimè capiebat. üicut enim Jemele Baccho grauida cum non potuiflèc perrerrc vrerum,lupiter eam niifjrarus, abortiuumambiillkj&inter Deos mulic: |
|||||||||
|
Emblemata-».
|
||||||||||||||||||||
|
*4r
|
||||||||||||||||||||
|
y&VttytuV. Videris mihifacra rei tcnere
of time rationem, qui coiungu Baccho Mer cttrium,& órationis condimentutnpoculis tdmifies, Ehifdem lege quKftionem pri- rfiamSympof.jHucfacitüUid Antinoi.ni fallor, apud Homerum Odyff p. oivos <fi rpcki /Aiï-.iilS'iï?, 'ós7t «^ a.hku; Rhi.7r7n,o( tb/ /j.iv yjtvS'QViM ,(xn <£'' At- ft/^a, 7rivx
Vinum Udit dulce, quod Ö» alios L&dit, quicunq; ipfum abundanter capit , neq; decenter bibit.
Acquxcaufaincufandi vini, iï_quisdam- Oum inde conièquatuna yetp oivos toSjta, ££ï o S'/óvva-oaroiêi, 70 Sk' cip/.iTpov 7»s foyicos, xyï To Tripdt. TÏ Kcbhas zyovTOS
tpipopcirScu 7"J d.Kpa.Tz ■ 'as S"' ip./j.iTpa, tttvi}, ikapaTipsï f/.iv, ygini'iw yivotf èv- id eR: No?i enim vinum hoc,ncq; Bac- chus facit,fed immoderatus pötus,t& vltra quam decet, t& fatvs efi . C&terum fi quis moderate bibat,hilarior quidcm& iucun- |
||||||||||||||||||||
|
de aiixietatcanimijdeqj nicerticia.Eftenim
compertumjeosqtii meraco vtuntur,rieri
melachoiicos & obliiiiofos.atq; interdura
furiofos.Virgil.
Baccbv.s & ad culpam cmfa dedit; Me
furentes
Cctattros letho domuit, Rhxtüq; l'holumq-, Ut mugno Hylmü Lapyihis cmtere minatê. Ponticus Heraclides Iib.De allegorijs Ho mericis, ü perfpicuè docuit, citans illud ex Iliad ^ cis TTOTi pcuvoftivoto ^iavvroti T/SIivaUj&c.aiteiiim Bacchnm feu Diony- fiitm fj.wo[Mvov appellatum a Toetajid eftjinfanum &fui'entem,quod nimio vitio iiifani liomines fiant.Hinc vereres merum non fincnoxa biberunt, donec Staphylius Sirrheni filias dociuiTet vinidilueiidi ratio nem. Cauerüm quod vinum linguam i:n- pediatjbalbrttiemq; inducat, Romgolira Mercurionon vino , fed laftefacrincaba- tur:quo volebant inteiligere , facundia: quafi Jafteam minimeq; impeditam dulce dinem; quod ipfum 11011 vbiuis, fed in vi- co,quem Sobrium imncupabant,fieri fol- lemtie fuit. Verum quia de vinivaiijs erFeftibus fermo incidit, non puto me le- clori grauem futui'um,fi plerosq; in fafci culum colleclos liucarTeram, idq;ex ve- iierand? antiquitatis moinimentis tradu- <Socarmine,quod foifitan Pacuuij abauus paienti fuo(boii; tnemotix) compofitnm adferam pofteritateni tranfmifitjquodfic fe habet:' .v' ' Bisfex credatis Ejiecies funt ebrietatis .
Ebrius eft primus fapiens: eft alter opimus: Ternusgrande vorat-.quartus fua crimïna plorat :
Quintus luxuriat:fextusq\£ omnia iurat; Septimus accendit ; bis quartus fingula vendit:
Nonus nil celat ,qt hêt fubcordereuelat. Sónia dcnus amat-.undenus turpia clamat: Ut ciïfitplenus "comvtum facit duodenus . Da ligt der Haas in» pfeffer. lm anderen findt mans . Torreiab igne icciir) Horat. 4.Carm«
Connffiabere maximi , Si torrere iecur qunris idoneum ,
Idemqj ____. rneum
Jteruens dijftcili bile tumet iecur.
Vide Atlienaiüm io .Dipnofophi't. cap»9. Plin.lib14.cj y.De Alexandri wnolétia . Sednunc me ilocms, &c.~\ Non fat fuit
K oiiea- |
||||||||||||||||||||
|
:%
|
||||||||||||||||||||
|
i'%J' dior fieri folet. Theocnttis Eidyllio ij.a
%y,P' Baccho dari hominibus lauitiam &doIo- V* rtmair;.. o/et S'ttbvvasos JW mi'péufl yipUA \Kffl
ayjjos-
Apud Euripidem Bacclii verba fiint inte- rit'um minitantisPeiitheo,a quofecotem ui fenferat: Agnofce Dionyfiumfilium Io- ttis, quifi eins auBoritatem Species , Deus efi ■vehementifftmusjdemq; hominibus mi tijfitnus.id eft: yvóxmcu cf'e tov Atïs i\ió- VV70V > OS -TiïipvKiV tV SihH 6s5f £hV07&-
fo; , *£vSpcÓ7roi<ri <T' »7riaTA7o;- quod di-
ftinn eft pro moribus vteininni.-qui enim fapiunt,eomoderate vtuntui: qiiifecus , fui'orem Bacclii fuo non Ietii malo expe- riuntur.Et id explicant duo verba.p^o//.* Ksfi d'y9os, ex ve'rfa Theocriti a nobis ad- duifto.-quoriiiu prioris a Marone vis expli caturad finem i.AEneid-vbi dicitur, L&- f'tix f,acchusdator.vz Hefiod.z.Operü : ^ipd, Aiovvfju Trohvyifito; . Horatius , Ode 14. x. _____mero
Tinge pauimentum fuperlo
rfc-] Pontificum potiore cocnis . Trifti autem homim & mcefto Plaucus
|
||||||||||||||||||||
|
tbriet.ttts
fyecies . |
||||||||||||||||||||
|
'V
|
D'bendum nioner, vrbilem dihtat. Et M.
|
|||||||||||||||||||
|
Tullius 3.difpuc.TufcCaiicem nuilfiin-
l'"gendume(fedicit nefciocui, vt plorare deflnat: ha;c qmdem de altero veibo yip- t**i alceium verój ét^oyiienipe > dicitur |
||||||||||||||||||||
|
Andrece Alciati
|
||||||||||||||||
|
i^\6
|
||||||||||||||||
|
oftendiiftincommoda,& a:gricudincs, nifï
Vivtt quo remedia quidamadhibeantur-Preceptum
moda v- itaqjeftde vino temperatè fumendo,nimi-
tendum , riim vtquarta pars aqua: fèmper immi-
fceatur. Q_uod tarnen prajceptum pro ra-
tionelocorum,tempotum & perfonaruin
ad tviHKeiHV reuocaiidum eft . Prouerb.
Bpifcytbi(are. Athenajus io.cap.8.&lib.
if.capif-
Quadras Qufdrantem addat aqua &c] Qua-
drans eft certia pars a(ïïs;fumiturpro va-
fe,quod tres cyathoscontineat. Si vis (iii-
quit) fumere calicem vini meri, adde il li
tres aqua: partes. Calicem autem procya-
Cytttkut. th0 pofuit.Cyathus autem idem eft,quod
vncia.'iïcq; conftabit fenfusiuxta Heflodi
prajceptum.quoadfrugalitatemadhotta-
tur homines,lib.i.Georg.
KfMiie t' a&vis- Kffi. cb?roppun lh' «3«-
Kaurof
Tpti vJ"ctTO( ■TTpO^iHV , TO /ê TlTApTOV
h/Atv oïvv . id eft :
lotibus ex liquidis femperq;fluëtibus adde Tres, lymph&partes,vini non amplius vna. Hmic miicendi modum nouattigit Chi- liadumauror, in Piouerbio, Bibe quinqy ttuttres,autnequater. quem vide. Neq; Ccelius Rhodig.Iib.i8. cap- J9.quamuis mulra vterq; denini fymphonijs adaqua dodtifllmèdifputauerinr.Eft & epigram- ma G»a:cum Hefiadicae fententias conue- niens, incertiautoris : Vinum ~B*x%*pztpovttptnv, o ^t« ttoKu , [tW vtmifcm . i**W ; , ,
dum, tft yctp n/MTtitaiTiot, vftetvim.
ytuptt KpiVO.lX.tV1i tpin VV^M; VtT&p-
to{ cbuTos, TÏifjtOt *j ^Ct\ct(X.o7{ SS7 f Ï70l/U.Ó7tt70f.
♦5<Tt TOKUf <ZlVt<i<rHlV, ItTiïpctWTCU fiiV tparete j
CctTTTiffiTCU <*' Üirvp ytiTovi Ta QavÓTK-
ideft:
Nee minor efto modus Bacchi, nee largior
Aquo :
Jtinc meeror mentes occupat, inde furor.
Quartus tres fecum Nymphas admittere
gaudet:
Sic thalamis aptus ,coniugioq} venit
|
||||||||||||||||
|
Gaiidetadmixtus tribus Nyinphis quar
|
.
|
|||||||||||||||
|
tusipfe;
Tuncenim thalamis f id eft .ingalibus
amoribus) prornptillimiis. Atfi multtis fpiret,euertetquidë amores, Mcrgeturq; fbmno vicino morti.
Nee nimio ,fed nee mmïmo vino vtere prudens : Inde do tor venit,hine caufa furorts erit.
Gaudet enim Nymphis mixtus tribus ejje Ly&us , Delicijs thalami qua rationeplacet.
Immodicusfifittteneros exoluet amores , Vtfiat morti par grauis indefopor.
Sic autem vertit Vrfinus . Sumere necnimium Bacchi valet optimut vfus »
Nee minimum-.hinc meeror prouenit, inde furor.
Quartus & ipfe tribus Nymphts mifceriev optaty Tune quoq-,fic thalamis conuenit illt
magis. S<» nimius spiret,placidos auertit amores, Atq; fopo.rmorti proximus indevenit ,
Huc facit iltud Bafllij : Nullus ex aqua: M potu crapulani fen(it,iuiiliiis vnquam ca- *' put doluit aqua grauatum . nullus aqua; potoralienis pedibusindiguit, nullius pe- des ligati fuut.nullius reddita:murilesma- nus aqua irrigata;.. Sed ha?c omnia tauti non fuut potatoribus,vt propterea hydro- potajeflè velintr quin potiusexcfamant,a- quam circumagendis rotis molendinatum efTenatam,& vehëdis nauibus,non vt fitim pota tollat; (ïcut Cyclops etiam indigna- bundus excIamat.-^yr/Ae acte riv eivov i<srt- "Xiite vfreop. Et alius:Apagefis,/?*Tp«^o/f iivoyoHv o-t J*fï,ad eum, qui plufculum a- quae mifcuerac vino. At non recurdantur liolidi ifti » primajuos in mundohomines ante diluuium praeter aquam nihil aüud bibifle ,& adextremam feneclutem fanos & robuftosdegifle. Hacegoputo ratione tigtides Bacchi currui iuriftas a vetert- biiSjVtindicarentmoderatü vini vfumfii- rentisanimi faiuitiam cohiberc. Habetau- tem ille fodalitium & fatellitium tale .* |
||||||||||||||||
|
Kamqifolet teneros contemnere multus a~ ¥qther&,tigres,Bacchiï,satyriq; fequu/itun
|
||||||||||||||||
|
In -vino feritas, iurgia,probra, Venus ,^
SieenimZeno Citticus hilarior incomn- «iofaclus,quam vt eius natura ferret, (e- uera illa quidem & Philofophica ,eius rei eaufam quaitentibus dixit,lupintim quar» quam
|
||||||||||||||||
|
mores ,
"Etfomnum morti conciliareparem . Vini menfu ra optima,qu'? nonuimia,neq> minima:
Eft enim dolotis cauila, vel iafani*. |
||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||
|
x47
|
||||||||||||||||||||
|
O" H<rwiivTi{ oi trópot KiKKwpxivot
O'iKeiS't@*,M£kwo <PiTtT*p?osix.trt MfJJèTipif ir' «AA.' vfiptas 9 JV "Ti (Ar
'É'x.Tot S'è KÓifiay ifi^o(jL9{ vTcnrietf'
Ö'yS'oat /e KKnropoc èJ^èeyyctTot^Mf- HÏKttrof «Te fj.&\ii<Lt . «rê k& fiaKKetv ■7rot»v #
<voKÖ{ yè.p Ht tv /AlKpM' iyyèiov %}>Scit V7roffKtKi{ti pa.ro. rout wèfrotKQTtLf. Qrnss verfus fic vertit Ferdüiandus San- dtius.Francifci frater, & laborum comes iucundi/Ilmtis; Tres namq;/ohs bibere er At er es mtri
Suadeo diferttsifanitatts mifceo trimumtfecundum vero amoris ae toch Dulciafoporu doria pr&bet tertius; §{uem perbibentes,fobrijfi dici attent, In teBagreJjus dirigant§hwrtus tarnen. Omnino non meus eShqum eft iniuri*.: Quintus refert clamorl: at ebriit arguit Sextnsdacejfit feptimus; lites mouet Oéiauus:ir& nonus eB:decïmusfurit, Et tela torquet-^uaq; parttü in vafculum JEffufa -vini copiaiuertit virum . Perimiltiè veteribusvino in totum abft - nuetiint, fcd in primis facerdotes AEgy- ptij,quiijdem reges fueiunt : reperio ta- rnen vfos fuiflêvino in Deorum cxremo- nijsjvt tradit Hecatauis,non rem quidem gratam Dijs cceleftibus oblaturi, fed gi- gantiim criiorem.qui in Deos ptignafleiit, propinaturi:fibi enim perfualérant,vitem ex fufoin terram gigantum fangnine pri- nuim pullulaflèi vnde & amentiam,&fu- rorem iiiefiè vino credebant. Vltra- alttcer, mox ebrius > indefurit]
Gallis vereribus non ebrietas modo (ed e- brietatis comes rixa & concertatio a Platö ne i alijsq; quibulHam notattir. Inciiius culpaïlcicietateni Germani nollria Corne lio Tacito vocantur.pariq; & viuolentia:, & contentioiiis appellanrurnomine; fice- nim ille: Aduerüis fitim noneadem tem- perantia ; diem noclemq; contiiuiare po* tando nulli probrum . Si induliêris ebrie- tati, fuggerendo quantum concupifcunt, hand minus facile vitijs quamarmisviu- centur.Crebr£E,vt inter vinoleiitos,rixa: > raró conuitijs, fsepius ca:de& vulneribus tranfigiintin-Ha:c Tacitus.Mcroini lege- re me apud Firmicum Maternum,auflo- rem non poftremi nominis,libello quoPa- ganotum enoies conuellic : Lycurgum K i Thra- |
||||||||||||||||||||
|
»)iiam amamm , aqua tarnen moderatum
diilcefcere. Primus Pfammecichus , rex Afigyptius j men/Is vinum adhibuit, Led certa menfura. Stet citra heminas] H'ptiv», dimidium
fextarij fignificat. De quaita Prifciauus, fiue Q^Rhemnius Palajmou: Atcotylas qxas,ft placeat,dixijfe lieebit Heminas: recipit gemintu fexturiui vnus. Qui quater affitmptus üt Graio notnine Choenix.
Significatautem vltra médiocres monfu- ras nihil adijcienduni, vel fobrijs menfuris vtédum.Neq;enim Grjecorum veterum, bibacitateinfignium.aut Germanorum no ftri huius temporis confuetudo probanda, qui inter coimiuandum potaiido certent. Carolus Magmis lege olim vetuit.De quis alium ad bibendumproUocaret;ebriiimq; in exercitu aquam in pofterum potare có- pulit, ipfetemperantia: pulcherrimum c- xemplft exi(tens,cibi potusq; parciiïïrous. Atq; etiamSparU mos efi laudabilts Me, Vt bibat arbïtriopocula qttuqifuo .
At mme alia lex.imö confuetudo illauda- bilis viget, qua: fic habet: i" iri$i, » aV/- Sv. Sauff, oderentlauff, o tempora?Quis verö Scytha atit Thrax immaniores leges pre.icriberet?Sedhocpanim ett.nifi dieat: Aut bibe.aut hunc canrharum.quatus eft, in-caputimpingam tnum.& ita non raio ex compotationefït monomachia:ficer.im afluefafti (fcumauis,a fuciadi) funt.Do mitius Neronis parer,omni parte vitas de- teftabiüs, documentiim furoris fui etiam hac in re edidit,occifo Liberio fuo.honefto viro.quod potare quantum iubebatur.re- cufaret. Alexander Macedo Promachiim bibaciilïmum hominem,in vini certaminc ■vtöorem , ralenti corona donauit, tribus tantum poftea luperftitem diebus:ipfe rex ad duoschoas, feu duodecim fextarios (ö tegiam & egregiam Jaudeni?) proceffitj tïteri cuiiftijvnus & quadraginta,erfufis ^ifceiibus propemodum /pedante rege Crepuerunt, & potaudo fpiritumcruc}a- Ueiunt. Sed placet Eubuli Comici,quem c'tat Atheuxus, legem conuiualem luie Spponere . Loquitiir autem Bacchus vt wiMrerictpygis. ^pHy^a/j (Jióvote Kpf-rnpcts tyKipetvvija
*°7t év tppovSo-lv TeV /xèv vyieïett é'c* O v Trparov tKTrivvo-i ' tav H ftuJtpov E ' ft ** \ i M "
pwTos, u<yovns 7É-7(>y rpiroy f vryx
|
||||||||||||||||||||
|
V
|
"ia.
|
|||||||||||||||||||
|
IS-,
|
||||||||||||||||||||
|
Germani
a Tacit»
taxati . |
||||||||||||||||||||
|
S
|
||||||||||||||||||||
|
148
|
||||||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati.
|
||||||||||||||||||||||
|
Thracium ideo vites excidi iuffiflè , quia
■vinum in Thtacia infaniani furoremque pararer.-quó pertinere putoinitiuni Odes Hb.i.Carm. Horat. Natis in vfum UtitUfcyphis V Ttignme,Thraaim eft-tóllite barbxrum Mörem, -verecundum&BacckHrti Scmguincis frohibete rixu. E&rieU- Qjia rarione ttiam Aftyages apud Xeno- tuftigilla phontem, cüm Cytnm rogafl'er, qiiam ob tio a pue- eaufam a \ino abftinuifièt intet coiiiiiiian- |
deuorari. Admirantibus mentis fttiporena
vniuerfiSjqui intereos videbaturnatu gra dior:Ego,o viri Tritones.inquit.piajfoi.'- midine infra thalamos me conijciens in imo iacui. Cumqjamplius delirareanim- aduerterentur, dimittuntiir abignofcente magiftratn, commoniti graiims, cauerent in pofterum inuitationem eiufmodi brii- talem.Atilligratias agentes:Si, inquiunt, feruati ex tam procellofis vndis poruim fueiimus aflècuti,inter marinos Deos vo- bis,vt feruatoribuSjin patria ftatuas erige- mus. Hinc non fruftra dicit Salomon > ebrium fimilem eflè dormienti in medio .,, mari. Ebrietatis fosdam ac deformem fa- Ebt' ciem ita fuis coloribus depinxit D.Augu- tU ' itinusiEft blandus dxmon ebrietas dulce go ■ venenum,fuaue peccatiimjquam qui m Ie habet.fe nou habet ; quam qui facit, non facitpeccatitm,fed totuseft peccatum.Et alkis belle , /j.z$»v W&i [j-mpÓTriKtvrat ■AAX.aV'hmc enim ceucolonia.'omnium A3 gitiorum deducunttir. Andiamus Lucre- tianam, vel illam potius expreflamcfïigie cbrij contemplemur : ____Hominè vini vis cum penetrautl
Acris,& in 1/mas. difcejfit diditus ardor ,
Cafcquitur grauitm mèbronï.pr&pediuntltr Crum vacillanti,tnrdefcit lingua, madet mens,
jSant oculi; damor,fmgtdtus . iurgin gh' leunt.,
Ifocrares ad DKmomcum aicbat: Cur» mens a vino opprimitur,k!em facit quod currus.qui fuo& agitatores aroitsrunt.Seu vtalius dicit- fertur equis auriga, nee audit currus hü" bentu *
Pittacusolim volebat ficinusebrij dnplt- ci pceiia piiniendum efiè.tumq-uod fueijf ebiius, turn quod ex ebrietate facinus ad- miferit. Mitius noftrr, ICti, cjui damnuru ab ebiio datum non. aliter sftinw1'?'1 |
|||||||||||||||||||||
|
rotfaket.
|
||||||||||||||||||||||
|
diini,qiiiaraetucrem,inquit,ne in era te ie
|
||||||||||||||||||||||
|
liiixta venenaeflentjcCimenim tu ad nata-
litia amicos adfckiifti, facilè obferiiaui ve- nena mero mixta.Sed quo tandem modo , jliq'ttitille? Videbam enim vos,ait> ncque mentis ïicq; corporis eflTe compores. Pri- miim, q\\x dos pneri facere prohibemur,. ha:c vos faciebatis: Omnes enim clamaba- tisfimul dicebatisq; inuiceni nihil, cane- batis magnocum ridiculo, & cum canen- tem non audiretis, in tabatis optimè eum canere . Et qui&q; veftmm cum de fuis ■vinbuslcqiieretur,rnox faltaturi furgeba tis.cum non modo ad numerum laltare, fed ne ingredi quidem poflètis, eratisque omntnoobKti,& tuquod rexeflès, & alij cjuod ipfis imperares . Ebrietas nimirum cftilla Circe, homines kiafinos» porcos , canes, & leoces conuertens. Quid enim fimilius cani.fuijdeniq; infano & fnribun- do homini,quam cbrius > Qua de re au« diamus mitos Diaboli Iufus > imö Tragi- come,diam quandam^quam quia neq; pro tritam,neq; vulgo notam exiftimo,age re- cenfeamus.Autoreft Timanis.fuillè Agri- genti dorriii quanda,cogiiomento tpiïipn, id eft.T>>re»zc?»,euentn tali.-Adolefcentes aliquot Ülic conueiiisutes, conniuium hi- laiius agitabantjmox, vti afiblet, cum in- caJuiiTent vehementius, ita decuffi mente funt»atqs externati.vt in ttiremi feopina- rentur coiiftitutos.mariq; altiüs exundan: te hiemem ingruere atrocem-Pioinde ve- lut naufraginm veriti, egeftis quae intus effent nauigium fa fturi Jeu kis , vafa om- nia, & quidquid vino feruidis primurnoc- £iirtebat,in viam, ceu in mare feftinanruis iac~bare adoxti funt,accurrentibus bincin- de.,qtjw proieöadiriperent.Infeqtienti die, vbi affuit niagiftiatus, facram iftud coar- guenSjcCim illi necdum fatis edormifièut, isfpöderejfemortis metu praïoptafliqua; 'mnaui effent difpeidere , quaai fladibuï |
||||||||||||||||||||||
|
tnptni. e~
brietatis bisl.orm - |
||||||||||||||||||||||
|
cenfent,ac fi quadru.pes id feci.H"et.l.fed &
fi.S-I.tF.ad l.Aquib Autcafu alix]uo ablcj; fafto perfona: coutigilfet. l-.vlt.iu fi- « '-e admkiift.tut.quod pluiibusdifpiUat Eer- dinandusVafquiuslib.?.. Iliuftr. contro- |
||||||||||||||||||||||
|
nerf.cap.95.num, 31 Iuluis Clar'JS 'lb-5'
Sentent.§.fin.vetf.Prxteiea quairo. Anto- niusGomezius lib-3 - Variaf.ietol.cap.l- num.73- Didacus Couarruuiasw Uem- fi furiofus^e homic-pa-rt-j- mh». J-& *■ lacobus Meuodiius dcarbitr.ludjc-lit'^- |
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata...
|
|||||||||||||
|
49
|
|||||||||||||
|
«ent.4. cafu 3Kf.adquos leftorcm huius
cupidum' ablegatum voio . Hiftoriarum
nonimeiuis prodituni accepimus,CJeome
nem Spartanum apud Scythas vino in iu-
faniam veifnm,quod cü eis voluiiïetcon-
tendere latgiore vini potione Huc refer-
rem prouerbium , Nemo cantat fobrius,
nifiellèt omnium inore.vimqueeius tene-
tent vel mediocritér eruditi.Certè vt qua:
f, ' fupra funt a me adnotara, hoc qualicum-
i/*c"% 1ue auclario locupletem.reperio Thraci-
C' t>ir~ bus in more pofitunvfuifle inconuiuijs
}[ki. pisliari, feque inuicem vulneribus defor-
k'** mare, tefte Marceüino Amm. Qua: verö
\.krlts adduximus de Thrace Lycurgo.l urnen ca
tJ^fe. P'ent ab Epigrammatario Graècoanony-
'. mo ; cuius hoc carmen ex lib. 1. a,viïo-
T/V wor' a.mi'ïsas èivcrpitpov oy.pa.Ka.
(ètL&yo u At tip êLijLTlKivn KKtiy.aTOi i%i7&y.lV.
yjïKio. J'i ïvtpStis , yayAPts Cdhiv , at <*i/ oS'trcuf iiw VHtrafiévoit riy.iS'a.ifjrx.v/Sa.ho!';
mi oj <Pióvv<roi <Lvé.p<rio$ cla. Kviuspya, Ótt/ [Atv dv£oy.éva.v ïePitnv ivppo-
<rvva.v. Tov S~i ya.p a.v Taya. rU S'ia. ^a/xarof, » irpoi Aot^dt vhv9tv, H yotpcj wjS'iq; èVjjê Kvaiv
QuaU'it poeta , qua ratione quisadeo in- confideratè vnam vini altricem immatu- taro Bacchi ex vitis palmite abfciderit: la> bra aurem conitriftus (lic enim qua! funt irnmatura.fum eadem acerba,proindeque labiahebetant,& conftringunt) humipro iecit, adeo vteflèc viatoribus femicome- ftum pu tarnen. Imprecatu r itaq; illiDio- nyfium hoftem.ficntiolim fuit Lycurgo, 3>ipfam crefcentem extinxerit lxriria (is eft Lycurgus Thrax,qui qct vites abfcïu- di curaffèt , dicitur a Bacchohoftiliodio perfecutüs, vt eft apud Hyghnim:) Nam hunc fortè per potum aut ad cantum ve- niflec, aurcu raducluofe folutionem ba- buiflet. Si quis caimine idem roalit, liuc appono: Quis temere hanc vtiam teneró de corpore'
matris Aufus vefana efi dijfecuijje manu-
Sernejamój via mediaproiecitMcerbus Qupd trislifenfu Brinxerit ora fapor ? '
Infefius fit Bacchus èi,velut ante Lycurgo, Vt qui nafcentem fuftulit JEuphrojynem,
|
|||||||||||||
|
Hancqui libaffet quonda,velludere ver/u.
Vel poterat cura foluere corda gmui.
Cui poeta: non bene fano refpondit vit muInfciusPierius Valeiianus, hoc limato hexafticho : K£\o( apisivad,; x,' o'ipoTpóipov oyfO,ica, i>'teYu re. S-'/?V ' ■. < , *\ fanfio.'
O $■ /S*Aê To t?zv[ia.hov r.fj.id'a.i ; yjb-
Khnyara, 7' it'rT&i/.iv i$ ohovs Rha,sèt
o,7tc p/£ws-, O'V Ttiv av^ojj.ivav ïaBio-iv ApponvetVt Tov eTê rh èivo@a.p»{ <Pia, 'Tvcé/s.a.Tas , i! 'ïïpOS B.pYiO. ,
H"auS' om >iy' a.inxTo.^jt KÏKnQi Tpi-
7T0V ■
MaBe animis quifquis vinum hoc immi-
tefercfus , Allifit putri -vile putamen humo >
Ramosifc & planta tota ab radice recidiu Atq; ita glifcentem fuftulit Aphrofynê ■
Namq; aliquispoto hoc vino grauis ijjet ad arma, Aut decoris poter at non meminijfefui.
Huc peitinethiftoiia quam Hyginusre- learius tulit delcaiioa paftoribus interfec"lo,qui cur occi- yinum fibi a Baccho datum cum ijfdem fus. dedifl'et, eoque facliebrij concidiflènt, & fibi venenuni propinatuni fiiiflê putafsér, eumfuftibus interfecerunt. Reperioapnd Tranquillum in Domitiano, edixifselm- peratorem , ne quis in Italianouellaret: quod enim fummamquandarh vini vber- tatem,frumenti veiö inopiam videret.exi- flimans nimio vinearum ftudio aruanegli gi, cohibuitnimiam hominum circa vites vel ctiram,vel libidiuem.Iuffit etiam vine tainprouincijs fuccidi, reliclavbi pluriü parte dimidia.Et hare ferè ille. Sed Philo- ftratusin Apollonij vita caufani eam di- fertc tiadit j quam fupra pofui, nimirum edidti caufani eam fui!se,quód in Afia pr^ cipuè homines vino nimium indulgentes, ftd+rionesexcitaienr Res dura h&c nimium~\ Seuerior h^-c bi-
bendi lex.dixeiit aliquis: dura quidem ijs potiffimum , qui fibi omnia effiife Iicerc voluut. Suntpendulagutturaj Nullus eft , qui'
nonappetat vim delicias, neq; itadiltitr, aut itaangnftis poculisrfacilè enim fluit, & {ponte fuaillabitur, nee opus illud per manicam Hippocratis percolare . Heufacilè commoda &c.~\ Qua; com-
K 3 moda |
|||||||||||||
|
.Andrea: Alciati
|
||||||||||||||||||
|
lyo
|
||||||||||||||||||
|
rnoda funt.vel quse ita patantnr,non faci-
lè nobis ac.iduut: nam fumtoha, tak*,- Kè.,arAua qu& pulchrct. qua: verö funt in- commoda.vltrö veniuut,etiam nonarcef- fica. De quo iirfra proprio loco . Sa f i s multa de viai vfu Sc abufu
his tribus Emblematis palfim attuliflè vi- deor,& lubens hic oratioiiis curfum flfte- rcm,nift eflèt quod vehementer me torque rct. Cum gemitu &fremitu,cum rubo» te & pudorehic tecordor iuclitajnoftra: Germa:iia:,cuius TrohvTroflct. reliquarum natiomim orefcedè craducitur . Trium Furiarum mentionem facitint Poeta:, ego quartam adiungo,&do principem locum in theatro flagitiorum Ebrietati. Hic iu med o Europa: fedem ftabiliuitiatq; adeo fubdidit olbem noftrum, vtqiiamuisalijs quoqjgentibusimperet, Germanosfolos, peflundex calcaneo , & compedibus inie^ ctis trahat inuictos olim populos, qua vult, Babylonica meretrixciï philtro fuo & intoxicatacaüce . Non fauiior peftis vifaeft , non atrocior hoftis graflari; nee Romana potentiaita viies noftras contri- uit.vt hxc . Frax-tuiniam hinc &imbel- legenus videniui',decu(To prifco ilio robu ftatis & fottitudinis rlorejdenigracomiU- taris gloria^quajfolennis quafi Sc propria fuitgentis noftrx, fplendore acluce; con- uerfisiu erfeminatam quandam ac turpif fimam moJlitiem, virtuium heroicarum clarillïmis infignibus.quibusfulferuntata ui pjoauiq; nofhi , peculiari nationisge- nio j conculcatis vidtoriarura palmis» & triumphali laurea de capitibus turpiter abiefta. Vitteis bipennibus, & exarg-nto aut opeie figulino confeftis gladijs itur nunc ad pradia;cantharus> lagena,trulla:, carchefia nunc armant vicosjcoronam au- fert , qui vibrat haftam & quatit fortius, ampborale poculum fcilicer,aut craterem tricotigium.aut orcam balneario labio ca- paciorem . Vexillum fufpenditin templa Bacchi viftorinhac palxftra, cuius aan- qnam /ïccus gurgulioin dolhim ventris trafmittit,quod nee boniscaperet vterus, aut elephanti. Profterni primumintali conflictu &occumbere,probtum haberiir in fummogradu » & dedecus vix Rheni abluendumautlftrifluminibus.Vltimuni arena excedereites tropha;o& aren digna, quam Faftis & Annalib us inferas. Nee lau dem folidam mwetur, nifïqui calceos,- & |
||||||||||||||||||
|
matiilas incniftatas fquammis fuis & con
cretafalfugine,nouit exhaurire , & reuo- mere ftomachofaftidientejiiifi refundateö dem liquoreni in menfam aut cyathum , femicofium iam & innatantem turundij ciborum ac crudis fruftulis, execrabiü tut pitudiae . Quem ex arte tarnen & aulica nefcioqua vrbanicate traduftum morem , non verentur pleriq; Saxonica: cuiufdam vimiris, & Pomerana: nouoinfïgnireelo- gio. O gigantes'O Achilies & Heifloies? O monftraniihiïö vtresïócloacas > Ho- minibusne vos comparem, an bcft;js?imo nebeftijs quidem . Namquis vnquame- bciofas viditbeftias! C^uanro igiturmeliot afinus & canis,imo qiiüduis brutura, (luc efTejfiue bibere necedè (it.modum iiotiit, nee vltra quam eft opus progrediuntur, licet multi cogant ? At ebiiofimerumca- dauer& fcetor funt. Vt bibett haudfniens.vd edat, iam ventre
repleto VerbertbtM cogi beflict nuUapotefl .
Ergo homo deterior long} eft (fateamur o* portel) §tyi bibit haudfitiens, qui vorat ante
fatur. Violentum fanè hoc mali genus,non infa- me folum & abominabile, quod fubucrtit naturam,aoimorum corporumq; lues prg fèntiflimarquod ingenij neruos debilitat, frangit vigorem,& quidquid ineftluminis obfufcatj ac deufa obducit caligine: quod fuccum iuuentutisexhaurit.fugit coloié, perimit formam.vultus facit laruisacdia- bolicis fpeftrisfimiles. Manuum tremor hinc& titubatiojvertigo cerebri, mentis anxietas,rerum obliuio, mors memoria; . Hincjgiaueolentis halitus matutina me- phitis.oculorum tumor Sclippitudo, rii- ga: frontis,pufl:ula; & furfures.nafïmarci- (' pyropi,genaependiila5,(cabies membro rum 8c contraftio,malè confiftens pes.va- cillans lingira,furia: nocl:is,fomni trepida- tio & metus. Omnium vitiomm haec ma- tereftiiurgia feminat, casdesgignit Sc ho- micidia,raptusradulteri3,ftupra, tumul- tus.bclla . Qi^ae poftquam radices altms egitjquo magts euellitur,eó firrnius hx- iet:toxicum anim? & aconitum.quo taaa mens, velut afphaltico bituminepigrum lentorem trahit & glusen igiiauia3,vt ftu- pidis (ènfibus, & vecordi fpiritu ac fter- tcntCjtota lagueac,fibim«ipfa gtaue onas |
||||||||||||||||||
|
Difficilix
qits. pul- chret-i. IV.
|
||||||||||||||||||
|
ei»,
mlfl'rt'
ch/
les. |
||||||||||||||||||
|
Ebriela-
t:s dete*
ftatio . |
||||||||||||||||||
|
ebrh
tü >"
|
||||||||||||||||||
|
Nouu ge~
ma eert» ■mints. |
||||||||||||||||||
|
^■^■■^^^■■■SSsSHi
|
|||||||||||||||
|
Emblemata.)
|
|||||||||||||||
|
ryi
|
|||||||||||||||
|
ac farcina. Non fic fumat clibamis aur
furiuisardens, vtftomachusebrij ; & pa- tentis fepulchri fcetorem libentiiis quam cloacam gutruris feras; fulphur & naphta «ter ronchos efflat titio inferni. Sed cor- nua fumir,& contra me infurgitbibonum &ebrioforumcatcnia;tali fe radocinatio- ne excufans . ~Bixcund.it terra patat,
Hanc arboresq;potant. Et potat &quor aurcu, Et tiina pet at xqttor, Ipfumq-j Lima lJbtzbum : Quid ergo titfodalu, 1'otarc me vetabu r Rectè vtiq; fi madidi ifti gulones aquam liquidam potarent.non refrac\am feu ex- tillatam vite. At diim contra certatim fpu- niantes hauriant pateras, plenoq; fe pro- luuiitorejnftuutum iiatiualefalliinc,fal- Jiinturq; & ipfl crebro . Erubefcat quis- quisparticulam habec Cmx mentis, dege- ne rare in hoc nefas, qua; voluntariaeft in- fai)ia,qua mentis ftatus concuritur.profli- |
|||||||||||||||
|
gaturcorporis valettido, patrimoniaatre»
runturjcuitis vrbum & pi'ouinciartim cxcidiaac mina: comités fuut . Ageduni euigilemus aüquando.viri popuiarcsjabdi» cemus tetrum hoc vitium ac flagitiuin, hanc tabeiii & Iabem,& parum fupererit, quodinnobis carpant , deq; noftra lande decerpanc Gcrmanomaftiges. Ni parueri- tis.alca voce intonabo,o£ÜT«V 7ra.rpiS"o( Me miferü.ipfa fuaGermana modeftiafede Exulat,& litxiis virtutem eiecil auita.. Iuuat eriani velut in fpecula aliqua coufti tutum,vnde non folüm Germani.fed vni- uerfi populiexaiulire me po(Init,prophe- ticum illud proclamare:Va furgcntibus fmnrno maries-t potum inebrinntem feBcn- tur . Huiiisoraculi turn praifentes, ttitn pofterosmeminillè voloPÏura dehac ma- teriaqui cupitiVideat Prouerbium,Vi»#»» caret clauo:Sc,Vinum fenem etiam nolen- tem /altare impellit. Platouem }. de Re- pub-& iS.delegib.&c.PJiiiius quoq; de fu giendaebrietatefufum orationis riuulum exprompflt Iib.14. toto cap.ii. |
|||||||||||||||
|
Grameru.
EMBLEMA XXVI.
|
|||||||||||||||
|
K 4
|
|||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
IJ*
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
f^ RA MIN E AM Fabio Patres tributre corollam»
^ Fregerat vt Posnos Hannibalemque mor<L». Occulit inflexo nidum fibi gramine alauda > Vulgo aiunt ifullos fic fouet UU fuos .
S at urn o Martij facrum, quo Giaucus adefo Polybides tfaófm creditur ejffe Dsia.
HU meriio arguitur nodü tutela falutfc ' Herbag tot vires h&c digitalis babet.
COMMENTARII.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
VI & i venerabües & togati locoemi-
nentiori confpiciunrur , qui alium habitu quoq;pacificoindutum graminea corona donant,quam eius capiti imponere videntur. Iuxta è gramine alauda prouo- lat.Eftautem alauda paruaauicula,qu£in Aimmirate capitis apicem habet;vnde etia galerit3 dicitur.vt teftatur Pli:iius iib.n. cap. $7. Titulus Emblematis Sandtio nou placet. Quorfum cnim gramen.quod ad aliud eft, apponatur pro lemmate, ac non potiusillud ,quod per gramen fignifica- tur?Reponit igitur ille ritulum -.Tutela, &falus. |
erat, quo loco obfeflbs feruafièt aliquis »
Summum enim apud veteres vicfroriajfi- gnum fuit herbam porrigere viótos , hoc eft j terra & alcrice humo , & humatio- 11e etiam cedere. Idem Plin. deelephan- tc lib. 8. Mirus pudoreft , vióhisque vo- cem fugit viftori s , terram ac verbenas porrigit.Itaq; herbam dare, fine porrige- re gramen,eft fefe fateri victum.agnofce- re viclorem , praefidij & falutis auftorern reuereri . Antiquitusquidem,refteeodein, Plinio,nulla corona,nifi Deo dabatur-Sed demum vt in generofis virtus crefceret,& ignauis roipor excuteretur , diuerfa vete- res excogitauerunt corotiamm genera , proutcuiufque virtus non abfqj quadam conuenientia exigere videbatur . Ali? e- uitn erant ex apio , alixgraminea;, alias quernx fine ilignea;, alia: oleagineas, aha; my nea: , alia; laurea:, alia; aurese De quibus librum fcripfit Claudius Satur- nius.in quoearumorigmes, cauflas, fpe- cies.&folennitateslatè coniplexus eft.Sed de graminea corona.de qua hic fcnno,ip- fius Plinij audiamus verba : Corona qui- dem, inquit, nulla fuit graminea nobilior in maieftate populiterrarum principis.pre. mijsq; gloria;-Gemmata; &aureaj, valla- resjmuralesjroftrara;, ciuica;, triuropha- les, poft hanc fuere, funtq; cuncla; magno interuallo, magnaqj difïèrentia. Csteras omnesfingulij& duces ipfi imperatoresqj militibus, aut aliqnatidocollegis dedere» decreuit in tïiumphis, Senatus cura belli fol,utus,& populus otiofus;graminea nnn quam nifiin defperatione rupremaconti- gitHi.ulIi.nifi ab vniuerfó exercitu feruato decreta. Cxterasim.peratores dederunt, hanc Iblam miles Imperatori. Eadem vo-. ca.tm obfidionalisjlibera.iis obfidionc.abo- pnnan-
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
i.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
I!,
Gramen
|
Gramen herbam.que. al ijs eft fan-
guinaria,celebrat,vt tutelajjpraïfidijjfalu- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
quid fi- tisquefymbolum.Exeaenim corona gra-
gnificet. minea ficbat, apud Romanos maxinio in pretiohabita. Sed & proprias quafdam in ca vireselTêexéplo eft alauda, Ma nis auis, qua: nidum gramineis ramulis vallare fo- Jeat ■ AdhajcSaturno & Marti gramen eft coniècratum, ne quis eam in minimis ha- bendam pntet. Poftremö comefogrami- ne Glaucus.Deus ma^inuseft liabitus-His. omnibus tanquam notis arcanis defenfio» nem,faluremque intelligimus-Emblema- tis huius veram fentcntiam repeto ex Fe« fto Pompeio, cuius hxc verba: Herbam |
||||||||||||||||||||||||||||
|
P""fö
ne& A't tOf.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Herbam
dare^. |
dojcum ait Plan rus, victura me fateor.fi-
gnificat:quodeft antiqua; & paftoralis vi- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
ta; iiidiciumjnam qui in prato cu rfu aut vi
ribus coiitendebant,cunifuperatieranr,ex eo fblo,in quo certamen erat, decerptain herbamaduerfario tradebanr. Citaturex Attio : Gandentycurrunt,celebrant, herbam corim. ferunt.
Plinius de obfidionah'corona,d'ari rolkam è gramine teftatiu>quod gramen decerptii |
||||||||||||||||||||||||||||
|
é
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-)
|
|||||||||||||||||
|
^3
|
|||||||||||||||||
|
ininandoq; exitio totis caftris. Quod (1
cuiica: honos, vno aliquo ac vel Immilli- niociue fetuato, praxlarus facerq; habe- turj quid tandem exiftimari debet vnius virtuteferuatusvniuerfusexeicitus?Haïc Plinius. GRAMMEAM Tabio &c ] Corona
graminea (que; & obfidionalis) dabatur ab 1 js,quos obfidione liberanerat, ait Gellius lib.;. cap. 6. Ha:c data eft a S. P. QJR. (qua cjaritate nihil eqnidem in rebus hu- manis fubliniiusducoj Fabioilli, quirem omnem Romanam re^ituit cunctaudo , Jion.pugnafldo. Nee data ciim magiftrum Cquitiim , & exercitum eius feruallèt: fa- tius tune fuit nomine nouo coronati, ap- Pellatum Patrem ab i js,quos feruauerat: fed qua dictum eft, conlènlu honoratus eft.Hannibale ex Italia pullb. Qi^a;coro- na adhuc folajpfius imperij manibus im- pofiiaeft; & quod peculiareei eft , fola a tota Italia data.Sic Plinius lib iz.cap-3.4. & J.vide eriam Feftum- Vndeliquer, co- lollam gtamineam fuillè obfidionalem , 'ion ciuicam, ciuica enim ex quercii con- ftabat. Pafchalis Sc alij . Laurentius Lip- piusCollenfisin Diftichis,deobfidionali : QbjiJJam Pwno feruauit milite Romam §luintus,natiuo gramineferta tulit.
E>e Querna Virgilius : ■dtqi -vmbrati gerunt ciuili têpora quercu* Vitam Q^Fabü Maxinü Iatè narrat Plu- laxchus. Patres] Romani Senatores. Romulus
centuni SenatoieSjOuosad Reipub.ciuain elegit, patres ab honore appellau:t; fiue vvt alü voluut) ab auate, & cura; fimilitu- °ine:horumq; progenies ab his Patricii dicebancur. His centum Patribus poftea a'ü exequeftriordineadditi,ac fimulfcri- Ptifuere vfq; ad trecentos,quos Brutus, Sl'° plus virium in Senatu frequentia or- Siiris regis ca-'dibus diminutifaceret, ele- 8lt) a quo Patres conferipti vocati funt. ^el quod erga Rempub.paterno eflè ani- ^ïo deberent, /ie nominati lJccnos,Hannibalemque.] ld eft , Han-
"ibalem Canhaginenfium Ducem.Pceni, ^Uafi Piiceni, quiaduxerunr originem a 1 uoenicibus.quam tarnen deriuationem ab ajiis vfutpatam. refellic Pompon. Sabüms adprincipinmAsneid. Vregerat mora\ Cuiiftatione.Hinc cun
«ator pro diftatpre Fabius appellatus,de |
|||||||||||||||||
|
quoPoetaé.AEneid.Enniuimitatus, (ie :
Vnus qui nobu cunciando reftituit rem .
Claudianus de bello Getlïico.- Primus fulmineü lento luBamine Pxniï
Comprejfit Fabius.
Auctor de viris illuftr. Fabius Annibalein morafregit. Pugnam eiuscum Hanniba- le pulchre defcribic Liuius lib. i. Dec. J. & alij multi Qcculitinflexo nidum,&c] Qiiibufda
auibus & belluis herbarum quaruudam co guitio eft a natura infita,vt quod arte ma- xima &diügetiobfeniatioie homiiiesipfi fciunt.lia; natura; beneficio fentiat.Q_u_öd autem alauda fiue galerita nidum fibi ex gramine conficiat, ex veteri Prouerbio fic expreflum eft a Caifiano Baflb fcholafti- cojlib.Deagricultura.-Gakrita:, inquit.in graminenidificant.vndeetiam Prouerbiii: EV x.opuS'S Koira. vtuhtn KiKpuwrctt cfypwts.
Ramofum gramë nido occultatur alaudt-. Solet enim alauda peculiari quodam amu- leto fuum luftrare nidum impofitis qui- bufdam ramuüs graminis.ficutaquila cal litricho.cornix verbenacafupina , rurdus myxto, palumbes lauro , vtex Zoroaftii magi i^yia>7roviKav retulit literatillimus vir Belgij decus lnmas,adagio>A!audd in nido latet gr amen. Saturrio, Martiq; facrum] G ramen ideo
Saturiio lacrum creditur,quia Aifchyrion Samiiis in quodam Iambo ait, Saturmim feminadè gramen.quod vocat G ramen deo rum.Sanclius coniectura ducitur, id ideo e^propter viuacitatem.quam huic lierb? peculiarem tribuunt l'oetx : dickurenim ab ijs vinax Si inexpugnabiLe. Cuius opi- nioni conciiiir celebratum in Hifpania pro uerbium: Mas vieio que la gramma. Ma- gis vitiax quamgramen. Marti verö fa- crum eft,quia ex gramine ortus eflè credi- tur. Neq; abfurdum fueikeiusnatiuita- tem recenfere pulcherrimis Ouidij verfi- bus.Faftorurn igitur f.ficloquitur Flora: Mars quoq^finefcK,per noftras editas artes; lupiter boe it adhuc nefciat vfq;precor.
Sancïa louem luno ,natafine matreMi' nerua->, Officiodoluit non eguijjefuo.
Ibatvt Qceano quereretur faBa mariti: Refïitit ad noftras fejfit labore fores .
Quamfimul aifexi:§^uid te,Saturnia,dixi* AttnlittExponit,qtiem petat Maiocum:
Addidit |
|||||||||||||||||
|
Anima-
Hum qu»
rundam folertia . Alauda in grami ne nidifi- cat. |
|||||||||||||||||
|
Gramen
cur Satur no facrü. |
|||||||||||||||||
|
Cur Mar
ti. |
|||||||||||||||||
|
Andrea; Alciati
|
||||||||||||||
|
i'T4
|
||||||||||||||
|
Addidit Ö< citufam- Verbis folabar amicu.
Na,inquit, verin cura leuanda me» eft.
Si pater eftfttétui negleclo coniugts v/u Iupiter>& folusnumen vtrumq; tenety
Cur ego deïp"eremfierifine coniuge mater i JEtparere intaBo dummodo cafta viro ?
Cmnia tentabo latts medicaminaterris, JEtfreta, Turtareos excutiamq; finus
Vox erat in curfu,vultü dubitantu habeba. Nefcio quid,Nymphe,fcire viderts,ait,
Ter volui promitterc opem . ter lingua re- tenta eft; lra louts magni caufa timoru erat.
Verprecor auxilium ,dixit\ celabitur autor, TJ Stygid nomen teftificabor aqu&.
Quod petn OlenijStinquam, mihi mijjutab aruu Tlos dabit,cs~t hortu vnicut Me mets.
Qui dabatjooc dixit.-fterilem quoqtte tange iuuencam , Mater erit.Tetigi.nec mora,mater erat.
Protinus h&rentem decerpfi pollice fiorem ; Tangitur,Ó' taclo concipit iüafinu .
lamq; grauis Thracem , & Una Broponti- lios intrat, fitq;potens voti^Marsq; creatus erat.
Qui memor accepti per me natalu-.Habeto Tuquoq;Romulea,dixit,in vrbe locum.
Quoinloco Antonius Conftantius Fanen- fis.-Huic Deo,inquit,gramen confecratum dicuncquod id ex humanocruore procree tur. Poterit & pl.yfica huius rei oftendi ratio. Nam quoties caftra Iocantiu>feligi- tur adidexpeditus locus,non exaratus; ob idq; fxpins in gramineis campis collocan- tur, quiab agricolis fpernuntur.-propterea qiiod gramen valdt ferpat & piopagetur , humoremq; omnem ebibat,eiusq; omuino tollendi vel euellendi nuUa ratio eflè pof- fït. Vnde puto ab Ouidio,epitheto ad rem accommodato, inexpugnabilegramen, di- öiun eflè Metatnorph. ____Lolium tribuliq^f.itigant
Triticeas mej[es>& inexpugnabile gramen .
Reuera gramen & in nomiüis rattone,& re ipfacuni Marte aliquarn habere fimilitu- dincm videtur.- nam Gramen & Gradiuus (quorl Marris cognomen eft) a gradiendo & ferpendo duci videntur. Adhajc Roma; incampo Martio copiofum grameucre- fcebat;& Martiali prxmiodonabatur-Ho- raf.p1iiic4.Ca1m. Tepergramtna Martij
Campi,tc per aquns,dure, volubiles .
|
||||||||||||||
|
Idem 3.Carm.Ode7-
Quamuu non alisaflectere equumfeiens
JEquè confpiciturgramine Martio . Quo Giaucus adefo, &c.] Id varüs mo- disab Athena;olibro7.cap.i6& aliisnar- ratur-Hic pifcatorfuit Anthenodius,natan diperitiflïmus, qui vel cun&os fui tempo- ris natatores in vndis exuperabat, ait Palae- phatusrnam folebat è portu fpectantibus» donec iam extra eorum eflèt profpeftum f enatare, & diebus aliquot latere. C*jm au- temreditet.perfuadebat fefèin mariuis flu ftibus vixiflè , hiucquemarinus Deus pri- miim eft nominatus.Tradnnt aliieum ali- quandoob nimiam piicium, quos ceperat, multitudinem faiflèdsfeflum, onufqtie in media viaabieciflè.-vnumex pifcibusmori- bundum herba guftata reuixiife , &in flu- uium profiliiflè: quod ctim Giaucus obfer uaflèt.eadem herba comefa , immortalira- tem adeptus putatur.Pliii.lib.9.cap-i 6. SC lib-31.cap.il. Aufonius: Sic Anthenodius Bceotia per freta Glaucut Gramina guftatu poftqua exitialia Circes TLxpertut carptiu moribundupifcibus herbM Sumpfit , Carpathium Jubijt nouus ac-col* pon turn
Me hamit & rete potens fcrutator operti Neros , éiquoream folitus coiiertere Tethytt*> lnter captiuasjluitauitpr&do cateruat. Ad id refpexit Franc.Picus Mirandulan-in Votoprofahuecoiiiugis (mihi enimaliu» agentipridem Ioctis ille occiuih.) N« mihifirmaripojfent mea vota, muligno lmpete depulfo morbilnum paüida tabesl Nü tetrt-s pelii poterit mors improbafucetf ■ Gramine vel Glauci,uelprifca FAonis artet Alius fuit Giaucus Minois filius, de qu° taüs refertur fabula : Giaucus Minois & Pafiphaes filius, cum murem perfequere- tur, incadiim melle plenum incidit, ibiq> exanimatuseft.Quem cum parentes qua!" icrent,ApolIiiiem fcifcitati fuuc depucro; quibus Apolio re(pondit:Monftnim vobis natLim eft tribuscolotibtw,quod (ï qiiis vo bi~s indicauerit , cui rei in agiomonftrutO hcc fit fimile,ille vobis filium redder. M1' nos (brteaudita , ccepit monftrum i 11"5 qu«rere:cui dixerunt,natum eflè vitulur»» qui ter in diecolorem minaret per quare1' nas horas; primo ellëalbum , fecundorU" beum, deinde nigruro . Minos autem ^ nionftrienigma foluendum auguresco11' uocauit; interquos Polydus Cerami fil»0* Argo-
|
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|
&
& |
||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||
|
ij-y
|
||||||||||||||||
|
Argolicusdixit, monftrum fimile eflèifl
agtisfni(Shii mori fine rnbi-Nam primum .iiseft:>deiiideruber,cum permaturuit,
5loef-Tiiiic Minos ait,ex Apollinis refpon- ° ■ filitim mihi reftituas oportet. Quod
°lydus dum auguratur,vidit noctuam in
c^'la vinaria apes abigentemsacceptoaugu n° qusfiuic piierum in cado mellis,regjq; e*tradtum tradidit.Cui Minos inquic:Cor P°ri iimenco fpiritum reftïtue. Quod Po- 'ydus cum negarec poflè fieri,Minos iuflïc '''Hm, fimnl cum pueroin monumeiito in cJUdi, Sc gladiuni apponi. Cum eflènt in- 'l,fi i draco repentè *d corpus pueri pro-
celfit: at Polydtis fibi rimens acceprogla- |
||||||||||||||||
|
dem G laucu m <*/« th mkvv IZUv £, /JV/V,
efTefortè denominatum: quod ipfum non videretur abhorrere a Glauci viuacis fabii la- Sedhuic tarnen coniectaneo vt non pla« nc fum affenfus.fic neq; omnino repugna- ui.Sic ille . Age & nos cum Glauco in con- iefturarum mari pifcemur- Nid adducta fatisfecerint,per me legeFolyhides.xradufto nimirü patronymico a vate illo,qui Glau- co vitam tanquam parens aker reddidit: hunc fanè editio Sanift^Polyidium , non Polydum vocatjvndeauguror abimperit» exferiptore fcriptum Polyhides,cuius afpi- rationis fimilitudo anfam enori literam b, interpoiiendi forte dedit. Si pifcis ifte fri- get, calidam afFnnde, & nobis embamma coxeris . Facius creditur ejfe Deus] Vide prouer-
bium , Glaucus comefa herba. habitat in- mari. Nodis] notis , fymbolis , & quibufdam
quafi amigniatis. J>igitalis.\£a.x,ivKtt>i , vt Ariftolochia
fjAüpa, » fcLX/TVKiTK diifta, a digitorum forma, qui interfciiti funt. q. d- herba lia;c vires tan tas habet, etfi digicum nonexce- dat.Plin.14.cap- 15-Sunt & qui aculeatum gramen voeant trium generum,cum inca- cumineaculei fint.plurimum quini,dady- lon voeant,&c. Addvctis graminis virtutibus o- I'
ftenditilludmeiitö pronota faluris & tu-
telxponi.Sic enim veteribus in more pofi-
tumeratjfymbolis quibufdam analoois té ., A
1 ,. , ' ° Veterum
expnmere. Vnde memimmus quernaco- r 1 1
rona vfns ad; feruatorem ciuium celebran- ■"
dum , quod & ad finem libri huiusnoftri
dicemus- Et cupredï foliis in procerum ac
magnatum funeribtis . Item myrti foliis
ad amorisillecebras fignificandas, myrtus
enim Veneri facra . Sd populi arboris fron-
dibusaddici noftisquedefignandas vices :
& lauro ad vaticinia, virgimtatem, Poeca-
rum. famam femper virefcentem : &pam-
pino ad laïdtiam , qualcm Baccbi munus
praeftatjadhaec ponus ad amorem , namT*
[/.tiktt, poma Veneri tributa:item nucibus
ad pueritia; ludosrperficoadfilentuim cor
darnm , quialingua: folium gerat fimile ,
pomum cordirmoro.ad prud'entiam in ne-
gotiis adhibendani:amygdaload feftinatio»
nem:laftucis,quia frigida: natura; funt.vt
innuereitfiftendbs, aut cohibendos Vene-
reos impecus.Deiiiq;, t)aftimio,,ad-calbrem;
iuteiL-
|
||||||||||||||||
|
fc
|
odraconem interemit. Cum fupervenif-
|
|||||||||||||||
|
& dracxna , vidiffetq; draconem mor-
|
||||||||||||||||
|
,llvirn,herbain quandamattulit,qua tatftus
~raco fpiticum recuperauiuld cum vidif-
etPo]ydus,fimilicer fecitin puero.cumqj
an\bo vociferareucur intus in monumen-
Quidam pr?teriens Minoiiiuu.ciauit,qiii
,0|)umentum. iuffit aperiri. Sed nee lic
j-kam Polydumdimifit.vtabiret in patria,
**''prius Glaucum doceret artem illam
. at'cinandi:qui quidemdocuitartem, fed
.ai?!3m abicurus iuffit, vt Glaucus in os
Puivs Polydiinfpueret. Quod cumfecif-
et Glaucus,artem edodhrn perdidicHajc
* TzetzeinCafTandram Lycophronis, &
*?yg'nio. Idem natratura ClearchoSoléfi
'c.ar.lib.7..Fuic& alius Glaucus, Siiyphi
,us>.quün Bceotiaiuxta Potnias dilacera
,Ms ftiit ab equabus , qnas a Venere arce-
?.tj-vt vejociores effent in quadrigis. Alii
'ter referunc.Hinc nihil aroplfusobfcuri
at's habebunt verficuliOuidii in Ibin :
otniadum morfusfubeas,. vt Glaucus ,e-
quarum
teqymans /alias Glaucus, ■vt alter a-
quas .
*1'> "tohw idê dïBis modo nomen habenti
trtfocent anima, Gnofia mellaviam. abnlaro Glauci eciam habes apudeüdem tudium ij.Metamoipli.infine.Videquo. ^Nara!-ComitemMythol.lib.8-c.;.
?°lybides] Polybi filius.In hocparrony- jjj'c° lehaBfiffefatetur Clandius Minos,,
ipf uP.llll,m bunc, quamquam leucm ,.
V lexemiflTent profópographi ex i. Atgo-
«tic. Apollonii fcholiafte, ciii Glaucus,
«tnrT0^^s ^^( Pleriq; noftra: Aca-
J/V-*. Parifienfis (verba funt Minois> viri
tlvaui,mihi pridenv figuifi.caruin,rolybi-- |
||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||
|
fó
|
|||||||||||
|
lapides filices, priuasq\te verbeiias fecuns
ferrent, vt Prator Romanus his impera- ret, vtfcedusferirent :illi Pra:torem fag- mina pofcerent. Herba; id genus exarce fumptum dari Foecialibus folicum, inde illud Nseuii poeta:: lusfacrumm Ioau in- randumfagmine Ha:c herba ideö magno in honore habita , quia in fummis reipu- blicaenegocijs vfum quendam prajftarevi- deretur. Circa hanc herbam fcnbit Plin. magos infanire, cap. 9. lib. ij. credunt enim fl ea fub canis ortum, neque Lima, neque Sole confpiciente, efFatis fblemnibus collecta fuerit, fe pofTe qua: veliut impe- trare, amicitias conciliare,& quofcumque morbos abigere . Hadenus ïlle de ver- bena Qiubus ex verBis facileeft collige- re , quam delira & ociofa veterum homi- num opinio nefcio quid prater naturam de herbula fomniantiiiin Nos tarnen ve- niam hanc damus anriquitati, qua; in me- dijs tenebris veri lucem videre non potue- rit. Minus ferenda noftrorum quorun- dam fuperftitio circa eam herbam , quam D. Ioaunisappellitanr, quamqueante fb- lis ortum eo die ledam , rituque folemni latam , putant haberevim incredibilem : quam ob cauflam non mnlierculas modo & delira:anus,fed& viri quidam boni,hac fanèparte nihilö muliercnlis meliores , eam geftant, ex eaquafl zonas, & corol- laria concinnant, quam omnium noxa- nim 1 & infortuniorum amuletum certö fore fibiperfuadent. Nosalijs rebus pie- tatem colendam eflè ducimus, & eosqui nxnias credunt eiufmodi,fuomore viuere perrruttimus. Nonergo plurade his, ad aliamaturamusiter. |
|||||||||||
|
iareiuuiti excitandum . Sic quoque gra-
KZ.'amimt men falutis nota erat. Porrö de graminis viïtat. YiitutemultimuItaloquuntur.PliMus ve- to poftquam multa degramine dixitlib- 14-cap. i9.ha:caddit:Suntqui &aculea- tum gramcn vocent triam generurn: cüm in cacumiiieaculeifuntpluiimum quini, J\*JCTWi.<!v appellant; hos conuohuos nari- bus inferuiit, extrahiintq; fanguiniseiendi gratia. Altero, quod eft cLh^m firoile.ad paronychia& ptérygia vnguium,& cum caio vnguibus iiicreuit,vtuntur cum axun gia. Ideo dactvlonappeIlanres,quia digi- tismedeatur. Tertium genus dactyli, (ed tenuis ,nafciturin parietibusauttegulis: huiccauftica vis eft: fiftit vlcera, qua: fer- punt. Gramen capiti circumdatum fan- Verbena. guinis è naribus fluxiones fiftit. Satis multade gramine,qua; tarnen nefcio an conferre aufim cum iis, qua; tradunta ve- teribus de fagmine, herba vulgo nota, vbi- que, vel non fata , crefccnte , qua; verbena Plin. zi.c.i.faciaolim habita.quiaex loco facro,hoceft,arceCapitolinaa Cófule vel Prxtore cü fua terraeuelleretur, ideó fag- men feu fagminea nominata, quoniam è fa croagebatur,eamq legati,feu caduceatores cum ad hoftesclarigatumaccederent, hoc eft.ad ea repetenda, qua; ad ius populi Romani pertinerent, ad feriendum f?dus, bellumque indicendum mitterentur, clara voce verba conciperent, eam geftareiea- que redimiri confuefcerent. Ex ijs Iega- tis vnus verbenarius dicebatur, vt Plin. idem retulit i$. cap. $■ Qua de re Liuius lib. i- Foeciales cum in Africam ad fredus percutiendum ireiuberentur, fenatufcon- fgltum in haec verba fa&um eft, vt priuos |
|||||||||||
|
A
|
|||||||||||
|
Nee
|
|||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||
|
i?7
|
||||||||||||||
|
Nee verbo, nee fa&o quemquam
ladend ujtlj, EMBLEMA XXV IL
|
||||||||||||||
|
\
|
||||||||||||||
|
A S S E Jgjf I T V R, Nemefisj, virkm vesïigia feruat,
** Conttnet & etibitum, duratfe frana man ft . Ne mail' quid facias , neve improba verba loquaris x Et iubet in cnntlk rebm adejie modum., C OM M E N TA R I L
|
||||||||||||||
|
f~\ V o A D piduram , hare ad Saiiiftïj
V^mentem vidctu.r reftituca , fic enim >lk; Hoc Emblema vulgo fic depingitur, *t finiftra manu Nemefo fre.nn.ni conti- Heat adcompefcend.im loquacitatem.-dex- l*a veto mamvs cubirum finiftrx teneat apprehenfum , ne malefacta poffit exerce- K, Sed (ïegoeflèmin hacfententiadecu- bitocompreflTo, non fic pingendum puta- *sn\ Ncmefiujfed vice Ye.rfa»vt£rs.«umha. |
||||||||||||||
|
beret indextra, cnius cubirusfiiuftra pffi* Cm";e>,
meretur: dextra enim aginuis , qiiidquid pishiró. fiueboni, (uiemaü agimiis Nifi rtuftis, obiicias,.fimftrarcimalcfac"tis attribui,dex- tra^m benefaAis .. Sed tarnen his omifïïs , egopotius Aim in hac fenrétia,vt eredam,, cubitumin hocemblemate non fnmi pro brachiicubiio, fedproquodam menfura;. genere, qui ciibiuvs dicitur apud Vitru- uiam &.alio5,Gr£Cc jnjgït L.nfitani vo.~ |
||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||
|
*
|
)
|
8
|
||||||||||||
|
epig*amma defumptum videtur
H' vipscif vpoKÏyn ra mnytï , ?*> Tl yjtKiva . MmV auirpóv Ti toih/, fjLtn' *^«A/* va. hiynv. Vntt manu* cubitunioil ent at,gerit alter* fr&num ; lila modüferua,h&c admanet os cohibe, Nemefis praemo.net & cubiro & frxuo , Neq; immoderatum auidagca<ii!m,iie que effrsnatè loquendum. Men/tra fr&noq-, homini Rhamnufia mon slrat Vt vertisfróenUmyrebm inejfe modum. Etaliudeiiifdem ferme argumenti . H' vèfLinif 7rii%y v Kccré^ei). Tivot Syix-ct; Ki^tii ■ TÏA7iv i^etyyiKKa, [wfiv virèf ri (JLiTpnV.
Contineo Nemefis cttbitum.qua caitfa, re-
quirts ? Pr&cipio cunBu rebus adejfe modttm . Nemefis [ego] cubitum contineo, cuius [rei] caufa? dices . Omnibus mandatum annuucio, nihil pra:ter modum agendum. Menfuram teneo Nemefis. curl inqutt, vt omnes AdmoneS,,quo nihni modus adfit,agat. NEMESIS] Nemefis Nocïis & Oceani filia, vt tradit Hefiodus in Thcogonia.his verbis . T/x.t£ J'i 1$ véy.tó'iv, tgtiy.A 9vhto7&i 0pc- TOÏO-I ,
Nü| ÓAOH . Hoc eft.-
Notie fiata efi Nemefis damnum mortali-
but&gris
Etuipides illam Iouis filiam facit in Rhefo: h.'S'ptbTdct [JLiV O. eT/oV VO.lt 1
èipyoif ropt,Urtov tpSóvov ■
Hxc (vtbreuibus multa complecT:ar) dea indignationis fingitur,improborum & va- niloquorum hominum vindex, eorumqj maluia:,arroganti2epra:fèrtim atq; fuper- bixfeuera vltrixra turpibus deterrens,ad virtutisamorem alliciens. Hanc celebrat Euiipides,Maciobius,Plato,& alii multi, nofq; paulo poft multa de ea dicemus, Sc alios citabimus. Angehnn Politianum hic pra:terirenon poffiim.qui eam pulcherri- mèdefcribitinSiliia.cnititulus Mato.fïcJ Efi dect.quA vacuo fublimis in aerepëdeni Itnimbo fiuccinïla lat»s;fed candidapalAt Sed
|
||||||||||||||
|
cant cuodo^cawhimz correpta. Itaq; il-
la verba ■ Continet & eubitu,m,duraq%frma manu.
lic -iuterpretor.-Nemefis vna tantum manu fimul & cubitum (hoc eft, virgam illam menfoiiarn) & frxnum contiuet; quod de clarat vetfus vltimus; Et iubet in cunchs rebus adejfe modum . Hoc eft , iubet, vt adfit meufura turn fa- dis, turn ditftis. Deniq; (I epigrammata, qua; in Prouetb. Adrafiia Nemefis . ad- duciuur.cum Latina verfionead vnguem examinaneris,nondubito,quin libcs venias in noftram hanc fententiam . Q^iam fi fe- queris.emendabis pkturam . Hare ille. Ab hac fententia non multum difcrepat Pi- gnorius.qui hanc ita reftituit fïguram,nifi qnod hicambas occupet maiuis, dextram frasno, finiftram cubitoj quod tllc vni ma- nui tribuit. jj Nemeseos nomen , vt hinc du- Nemefis cam initiiirn,£tTo tou ve/tt/recv indignari,
■vnde di- fuccenfere, iufie accufare. vi^lTti veró a- tia. ?n^ Lacitios nomen non habetj Plinins te- ftatutiib. i8.cap. i. & Aufoniuseidyllio
deMofella: Tati.A Nemefis non cognita lingtu.
Adrartiaetiamdida vlcrix fnperborum & arrogantinm verboium.T/^af St 'jTipóy- Kav k. dyjtKivcov Kóyaiv. ait Suidas . Pau- (anias Adraftia ayo 7VJiSi!fy ewryy «Vo- £i£pó.7)'MV.i<?iyip » TTttpa, t* ühiv <Wki; dlHH$twifw Tt «j a.va.TrcJ'pdt.nv ■ quod nimirum ipfiam nihil effitgiat; nam diui- na vltio esl ineuitabilu,qu£Jue non potefi effugi. Qno rênfü piuodi&um a Catnllo: ____Vrecefique nofirds
Oramut caue deïbuas ocello,
Ne poenus Nemefis repoficat k te, Efi vebemens den, Udere hanc caueto . Idem Paufaniasiii Atticis, auctor eft,Ne- mefim,fhieRhamnufiam fcelerum vindi- cem habitam.potülinmmque contumelio fis &elatae mentis hominibus fuccenfere , illofque iuftè perfequi & punire. Macro- bius i. 5aturn. 17. eam contra fuperbiam coli fuifiê folitam fcribitriiêc defueré.qui aptid Hefiodum Nemefim Iurtitiam inter pretentiir,cum ceciuit, Aifuti^ viy.nrn , P»^orö'-Neffze/ïihominesieliquere,& ad immortalium ccetus euoiarunt. Hic (x- pemimero pingebatu r cubitum alcera.al te ra manu ftxnum cenens, de qua illudeft in Grecorurncolle&aneis lib.4.viideiftud |
||||||||||||||
|
bW
|
||||||||||||||
|
^
|
||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||
|
119
|
|||||||||||||||||
|
Sed radiata eomam > «f Hridentibus info-
nat alts.
H&c ipes immodïcttspremif.h&c infeflafu- perbu
Invninet: httic celfas hominum coniundt- re mentes
Succejfusq; datum,&>nimios tartarepa- ratut .
Quam veteres Neme/in genitam de Nocle füenti ,
Oceano dixerepatri; fiantfiderafronti, fr&na manu ,paterasq-}gerit,femperqive- rendum
Ridet, & infants obHat contraria cceptis. Improba vota domansAc fummis ima re* uotuens
Mi/eet, Q> alter»» noürot vice temperat aSius.
-itq;htec,atq; illuc vitorü turbine fertur^ Veftigia feruat*] Epigramma Grajco- inm i.ry<a/(ieam obremdictaadeftjfe- ftigiaria,(\\-ix veftigia hominum infequa- tur- Eft & qti?damadproiierbiiiallu(io> tyyqt (xire^env > Sc 'ïyv» J'icÓkw. id eft, veiligtjs infislere,Sc veflfigiaperfequi:qaoi Platoni familiareeft . Continet & tuhitum, duraque frtna]
Hjec temperantiaï fymbola diligenter an- notatPierius Valer. Hieroglyph.Iib.$tf.& 48-Ctibitum hic ingeniosè accipinonin %nifïcationeprirnana>procubitomanusj fed pro vliia,fexpalmoriim menfura,tum primiim animadtierti.citmaüudagens ili- cidi in Iulium Polhicem , qui proeodem accipit iniyvv k) aKivnv , id eft , ttibitum <?> vlnam . Non patiar hicdedifferen- tiiï vjnanim, 8c ciibitorum apud aiidores fontrouerfis aliquid conimifceri, fedad Km dico Triï^yv a fimilitudine cubiti.cum ad rectos angulosbrachium fkiftitur, ac- c'pipro inftrumëto Architeftorum.qiiöd e* regnlis diiabus ad angulum reiftum co- agmentatis, conflcitur , yvó>u.Qvet Gratci "orninant.vt Latininormam . Quam eiïe ^eri/Iimam carminisGixci (n vicaris wn- >?v Kojriya) & huius noftri Emblematis ^ntentiam philologt omnes facilè iudica- biint. Casterum qiücubitiim duobus con- ftarepalntis dreunt , digitos omnino qua- tnor& vigintrcommcmorant.-diciïtenim fcU&iti fpatium id eflè, qttod ab extremis Vnguibus in medium bfacKit angulum por ^fum eft.illud quidem fefquipedak. Pi- ^ores cubitum quartam corporjs hupu- |
|||||||||||||||||
|
ni partem volunt efle. Didici etiam ab
Architeclis.regium cubitum (id menfme. nomen) maiorem communi tribus digiris. Ne male quidfaciat , &c] cui refpon- det frauii fymbolum . vt eiiim frajimm equum ferocientem domat.fic Nemefis ta citis idibus a Terborumlicentia,& fafto- rum impiobitate latwuem coetcet. Huc facit Menander :^ Nil facito,difcitove turpe quodfiet,
Idem : È'pywxovnpav yjip' éktvQspcLV %yï-
Noli occupare in improbufaBts manum . In eunelu rebusadejje modum] In rebus
cuntftismodusoftenditur cubito, id eft,yl- na fèu menfura P R. o v 1 D A profeiftö fuitadmodum
veterum in moribus componendis cura.di ligeutiaciueiqui vtoftenderent fuperbiam Deo praialijs vitijs inuifam eiTe.dixerunt eos»qui hac correpti eiTènt,non modo cei\ furadiuina,fed etiam indtgnatione puniri: ideoqiie proprium ad hanc vltionemnu- ttien adhibuere,Nemefeos noroine nuncu- patum . Colligereeft enim è multis.qua- tuor potiflimum (ait Ficinus)nempè le- gem,iudicium, iuftitiam, Nemefim. Ho- rum exemplum quifq; noftrum infe ha- betjin mente legem,quid agendü fit, quid non,conimnni normaditftitantem, & ho- neflum quidem fcquendnm.eius veró con trarium fugiendum Habet in ratione iu- dicium diftiniftiori quadam aigumentatio num difcuffione difcernens , quod inliac vel illa adionepofltiim eft honeftum eiTe, vel turpc. In vohiiitare eft iufticia, qua; eligat ant profequatur.quod ratio per men tis leges (eqnenaum,vet fugiendum difta uerit. Eft Sc in imaginatione Nemefis,qua; turpibus aftïonibus.verbisqiie fuceenfeat, ac legïtimè indignetur .. Celebreeft,& ad hajcnoftra prarcipuè pertïnens Leonis By zandj icomma^uod in gibboCum efFudit, quroculorum etus rmbecillttatem fuerat cauiltatiis. dv9pa7riKov, e$tt > wa^-sf cm- J'i^en , iiri tx vona. iptpa>y Ttjv Néperiv. Humanam,inquit,affecHonem obijcuycum in tergoferasipfe Nemefin ~ Ariftot. z. de artedicendi, yip.%<rtv proanimtcommotio neaceipit,& pro virttne, i.Moralinm ad Nicomach. niediam illam quidem intet $$ivw xgi ivïxcuptK<tx,ï&v , id eft,«»««- diam
|
|||||||||||||||||
|
IV.
|
|||||||||||||||||
|
i.»i
|
|||||||||||||||||
|
In mente
lex. In ratio-
ne iudi- c'mm . In -volun
tate iufii titt-j. In imagi natione Nemefn. |
|||||||||||||||||
|
\
|
|||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||
|
iÓG
|
|||||||||||||||||
|
ces Iuftitia; flliam,exabditaquadam sêter-
nitate ttadmit omnia defpectare terrena Hsc vt reginacaufarumj&atbitra rerü , hsec difceptatrix , vrnam fortiu m tempe- rat,accidenttum vices akerr.ans, volunta- turaque noftrarum exorfa interdum aliö quam quó contendebant e xittï termiuauSi mulciplicesactus permutaudo conuohiit. Eademque neceffitatis infolubili rennacu- lo mortalitatis vinciensfaftus tumentes in ca(fum,& incremeiitorum detrimentorü- que moraenta verfans,vt nouit.nunc ere- ftas mentium ceruices opprimit &euer- uat. tmnc bonos ab imo fufcitans ad bene vinendum extollit. Pinnas autcm ideó il- li fabulefas aptauit.vtadeflfe velocitate vo- lucri cunctis exiflimetur : &' prstendere gubernacnlum dedit,eicj; fubdidit rotan», vt vniuerfitatem regere per elemenca di- fcurrens omnia non ignoiecur Sic ille: quietiam lib. 2,1. Quemabima fortead- ulque iubendum Imperatori pene elatnm, ideoqiieintolerabilem ,humanorum Ipe- datrix Adraftia, auretn ( quod diciturj vellens.monensque vt caftigatius viueret, ïehuftantem praïcipitem tanquam. è tupe quadam egit excelia. Andiamus etiam Artemidoium,quilib.i.Nemeits,ait,(ém- per bona eft viuentibiis fecundum legem , Scmoderatishominibus, & philologisjat veto contra leges delinquentibus , & his quialiquibus infidias ftrutint,3c magnas resaufpicantur. Nam impedimentoeftê, & obftare his qu? inconfbkè & praster ani mi noftri fententiam fiunt, Nemefim vo- camus. Q_iiidam produntjquod Dea ha;<: bona quidem in peius vertac, mala autem in melius. Plato Dialogo 4.de legib. Ne- mcliii iudicij angelum appellat, dicens : I.euium volatiliumqj verborum grauiffi- 111a imminet peena Nam omnibus pra;- pofita eft Nemefis.-iudiciiangelus inuufce modi infpector omnium Cuius feuteu- tia proximèacceditadnoftram teligioné- Nobis enim exdiuinis oraculis vcrè per- fuademusjfupremum rerum omnium op' ficem iiihil laterc,nihilqiieomnino ïmpu- nè reliaquere.-quippe qui, vt cecimt Or' pKeus, 'mirt' i<bQpq.,*gt ttavt' uyAh, jyu 'jttVTci {ópclCiVH .
Idem ïragic- Seneca.-
'Domïnaretumidut, fyiritiu<os gerei
Sequitur, fuperbos vltora tergo Dei-u Quisque |
|||||||||||||||||
|
ïism & feruerfamUtitiam: definitur ita-
quein Rhetoticis, K-jirn iiri 7u pcuvofjit- va 'ifitt^iag i'J yrpetyHV , dolorob eimfeli- i it-:im,quieafit indignw, c\x\o& ita velirrl apsitius explicari Opponitur mifericor- dir Nemefis,id eft,indignatio:funtitaque qu'odammodo inter fe contrariaJ, fed non ramen propter foat ptopter res fubiectas: bonum enim bono nunquam contrariuni cft. Mifeticotdiaeftajgiitudo exalterius mi(èria,iniuria laborantis;& is quidem af- fecTus nafcitur ex opinione mali, non cu- iuuiis.fed eius tantum,quod vel dolorem, vel interitiim afferat: dolorem quidem,vt {ïquis vir minirnè malus pellatur in exi- liimi,& ab amicis deftituatur,aut adiierfe, fortuna; cafu aliqno concutiatur : interi- tum, vtfi quem iunocentem torqueri.ve- xarive videamus. At Nemefis profpera fortuna improborum excicatur.In vtraq; dolor quidam eft ;Nam mifericordia do- 'lemus innocentis afflicli infortunio ; Ne- mefi dolerrms felicitate hominis improbi . Q_ua inrepleriq; falliuitur, qui eandem eflc Nemefim atq; iimidiam putant, pro- pter aliquam motiium fimilitudinenv. Differen- Nam inuidia ntillum inter bonos & nia- tia inter los difcrimenponit, fedbonis alienis cru- Nemefia ciatur.feu illa dignè.feu indignè accidant: ■:;> h:;ii- & inter jequales ac fimiles prxcipuè re- liïam . gnat. At Nemefis asgrè fert tantum ia- dignos & improbos opibus & honoribus florere: qua rationelaudabilisanimi com- motioeft,vt virtusexiftimeiur,& in probis tantum viris eft. Cunt enim a:quitas po- ftulet, vtmalismalè, bonis euemat bene , certè vir probus & iuftus maxime gau- det,cum iuftitia feruatunvt cü fceletatos homines.ficarios.grauatores, prazdatores, aliosq; id genus de medio tolli videt : fic neq; minus gaudet quando virisbene'me- ritis aliquid optimè iWceJit. Qua- Omnia paulo poft exemphs illiiftrabimus. De |
|||||||||||||||||
|
//ir
|
|||||||||||||||||
|
*>
|
|||||||||||||||||
|
LOCtU ex
Ammia-,
.0 .
|
Nemefi fic Ammian.Marcell-lib.14.ad fi-
nem:Hsc & huiufmodi innumerabilia vl- ttix facinorum impiorum,bonorumq; pre; |
||||||||||||||||
|
vniatrix aliquotiesoperatur Adraftia.atq;
vtiuam femper>quani vocabtilo duplici e- tiam Nemefim appellanms . lus quod- dam fublime numinis efficacis, hiunana- nifn nienrium opinione lunan circulo fu- perpofmmï,vel (vtdefinmnt aüj) fubftan tialis tutelageneralkpoteutia panlibus pre fidens fatis.-quam Tbjeologi veteres ringen |
|||||||||||||||||
|
Emblemata-».
|
|||||||||
|
itfi
|
|||||||||
|
Qjiisque teftura cupit fub velo filentii,
quoj egitcum motfu aliquo & metu, Sucmingeritpatrataobfcceuitas, & relin- ^"itpaft fe. Latebra: quzruucur & di- uerticniojHox & vmbra:,qua:miniftre, (Int ^ fctuiaut flagitidiiuita; teftes. Lucida Sous facies omnibus fufpeda eft, & a dis rmido,ne reueletac prodat-Sed oculum muirnim qtiis fallat ? Magnus eft & acu- Cus>penettansno&es& nubss.cuius aciem Recabylii terminent atu catdines orbis. "rajfente tarnen illo.nulla nos libidinis fpe Cles non pol luit ■ Modo claufutn fit cu- "''fii&obferata: fores, ne tertio pateant.iu calorefuo traufeunt inceftaconcubia, fe- pofuo cum veftibus pudore ac metu.Cum lncambio fedet yfiirarïivs , & pauperum uidores lingit fallaci $c infïdiofo calculo ; ciiiti multiplicatis lucris panem deuorat e'uvicaris anima;, & ad oila deglubitiniu- "O ams aüclario ■ qvianjo totus iii rafura 1*ltrnmaria,devendendoccElo& anima de- "bcratjboiius tameu haberi viilt&benefi- "Us, in congrerfibus, quii nemodepreheu- d'toculansinfpexftoi'inbebraifmoillo fe,- Jterarorem aperte malum . Qm fadioni- "Us claudeftinis coufpirant in caides,&la- lrociiHameditantur , autbonis alienis, vt vultur autcoruuscadauerijinhiant : qui ^agicjs lècretis imbuti coureflèrant ani- ^am facrilego fcedete cum defértoiibus at,ge|is, modo recondita fint, & inclufa in ^dyto pedoris, puios fe uidicant fceleriï, * Ptoculculpa- Ergocxcum (ibiDeum ^"gtiutifti tales, nee videre quid agant. tri'atis,quibus hor perfuafum . Ditrimts 11101 intuirus.quem nee aton-.us fugitjvej ^P6* return in toto hoc ambitu, videtada öccoiicepta,notat,& tandem eruir quocun %. 3up 'ci'iniofepofitacuftodisanimisfLangit ''* %ef ^itla"1 caütocutisé', & quicquid ïnfcti- '% ptlU" atcan' ptofert, iudicat.damnat. Ex- reniuittir pleriq; completo iam facinore , orfuni aliqiiem ac dolotem intrinfecum, «rbautur ac trepidant, & qnod fadum , «tpiinduni velleut& infedum ; obuerfa- renimaiiteocu4os & pungitfuturonim cuiona, feueïiras iudicii, & rigor pcena- *»ra.^trta vindidam indignantis Dei fë in tl«riilè,fecreto ficet flagiyo, tacita medi- at>oiie pr^fumttnc ■ O aculeum mentis , ^uamaltè infigerh > o du ram Ncmefin , Jj«am pertinaci mfequexis pede ? Pweèant ^c.autfubeaijtj dum in apparatu propo- |
|||||||||
|
fitum fceiuse(t,& in via , fubiiftec frado
impetu velut iniedo frauio . Aft nunc pro- roiffi fidem foluamus,& addndis aliquot exemplis rigoiem Nemefis ioftendamus. Prodeatergo impius iJIe Nero , qui poft NeroN:- multa imptoba & fcelerata facinora tan- mefincx dem fuani perpelTus eft Nemefin. Is euim pertus . . matre interfeda, iudicium non efFugir eo- rum,qui prehendinö pomerunt,cuienim fenatuscoadus fnerat allèntiri, huius fta- tua; populus nodu culeum fufpendit;pa- lam etiam vocesaudiebantur,his concepta; verbis:Wero matrem interfecil; quas mul- tiad Netonem deferebant,non tam vtafFeï rent iuteritumdelatis,quam vt Netonem apud Netonem accufarent. Tandem poft miferam j impiam , & indignam omiiinö vitam,a fenatu iudicatuseft.vt nudus per publicum duceretur,furca eius inferta ca- piti.virgisadmortem vfq;ca:fiis, atq; it3 prajeepsde faxo daretur, vt retulit Xiphi- linus,& Eutropius Paffus eft etiam fuam, certè vtatrociffimarn.fic iuftiffimam Ne- mefim Seianns,magno quidem.fed fallaci s&anus honore fub Tiberio ladatus.adeö vt impe- ratori pro collega haberetur;fed & Liuia Drufijfilij Tibeiij ab eodem ftuprata , & Drufo vencni potione per Eudemum me- dicumextuufto, quód deniqjPl'xtorianos militesq; alios multis ac magnis largitio nibus ilbi deuinxiiIèt,eoque in piincipera coniurallètjTibeiius hominem nouapetca vi,fed paulatim depredlim itreiiuit, cum- cjue in fenatu acenfauit . Crimine patefa- cto,Pattesitacenfuerunt,vt Seianus capi- te inultaietur, eius corpus in Gemor.ias proijceretur, in liberos etiam anmaduer- téretur.-qua de re multa Dio-libjS Corn- Tac.in ;.VabMax-9. cap.Deinipiobè di- dis & fceleratèfadis.alijq; multi Dema- *fem*.- di pellimè ceffit.qui dum funeiibus necef- a' faria venderet, optaflè dicebatur vt in hac artefua grande maiusq; folito lucium ob ueuirctjitaq; damnatus cft,quiaid votum nifiex mala roentcpedimoq; in Rcmpiib. animo proficifci uidicatum eft'adeo ld lu- crum nou poflèfinemultorum motte con tingere . Retulit Seneca de betiefic- 6, 5ic- , , Theodoto pieceptori Ptolomaa AEgypuo rum regis fna lingiiafuit exitiomam cum Pompemm interfici perfuafiiïec.quia mor tuos nonmoideredixiHet , imó veto fc(e iactallèt Csfate Iulio fottiotem^in Afia tandem aM. Brutodcprehei.Ais, meiuas L poènas |
|||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||
|
i6z
|
||||||||||||
|
pccnasluit, vteftapud Plutarch. De Ne- Vide etiam Petrum Crinit- de honefta <?j*
mefiidem PliitarchusdifputatioiieDeijs, fciplib iy.eap. fi.Natal. Comit. Mycho-
c]uiferocorripicitura nuroioe,multaciu- log- lib. j.cap.19- Prouerb. AdrnStinNe
ditècollegitjvc & Gyraldus Syntagm.i j. mefis .
|
||||||||||||
|
Tandem tandem iuflitia obtinet.
EMBLEMA XXIIX.
|
||||||||||||
|
2f AC J DAE Hecloveoperfufum fanguine fcutum;
Sl£0d Grxcorum Ithaco concio iniqua dedit,
luïlior arripuil Neptunm in aquora iaclum Naufragio, vt domimm poffet adire fvum :
Littoreo Aiacis tumttlo namque intulit vnda > Qua hoat, & tali voce feputchra feritt
Vicifti TeUmaniade t» dignior armü . Affeclm f as e ft ceder e wflim.
|
||||||||||||
|
COM-
|
||||||||||||
|
Emblemata]
|
||||||||||
|
COMME NTARII.
|
||||||||||
|
i,
|
||||||||||
|
eivróv <r' iKKctKinfa. ToV <t£iov éattl-
i'iürnv.
typto nou 7iKtt[A.avo{, 'iytit fóxot */« x.iS'öU ■
Minos (ie vertit ReftèNeptiinus iudicium tulit, meligs qHam Minenia ;
Et iudicium Grxcotiim odiofum [ioi« qimtn] oftendit mare»
Scutiim in littoribus ciamat,& mooumeii tumagitat,
Ipfum tevocans, [ó Aiax] dignumfcuttf bellatotem :
Exurge ö fili Telamonis, habes fcutum AEacida;.
Mquior eft ixdex Neptunta Pallade longit Et mare iudiciü Gr&corum oftêdit tniquü t Nam monumentum agitat fcutum , &<te in littore clamat,
Vnum te appellant dtgnum, Aiax o bont, fettto:
Eia agedum Telamoniade,fcutum excipe Achillts .
Verfio Sanftij Ge habet.- ludicio pulchro Neptunws Pallada vieit, Arguit & Graium iuïlus feeffrdgia Pontuit Nam elypeus reboat Pelagi delatut ad vndat :
Bufta quatit, dominum potiorem vocefa- luians:
Eia age iam Telamon, elypeum iam cernis Achillts .
Hiftoriam de armisAchillis multialiter Hiftona intelligunt,aut iiarraiit,qiiam oportewios de armn ex Q;_ Calabri, qui Paralipomena fcripfit Achillts, ad Homericam Iliada, lib.4.& j.carprim eandem adducemus. Achille itaq; a Pa- iide occifo, adijt GrxcorHm exercitum Thetis,Achillis mater, propofitisq; pra;- miis eos inuitauitjVt eer taminibus filii (ui funus celebrarent. Porró certaminibus confecl:is Thetis Acnillis armain medium protnIit,iMiorFereiida,qui inaflèrendo A- chillis cadauere maiorem in Troiaiiauaf- fetoperam. Aiax Telamonius,& Vlyflès (ibi inuicemarma petunt. Conftituuntur iudices aliquot ex captinis Troiams,idquc cófilioNeftoris.ne fpefruftratus vel Aiax, vel VlyiTesGtxcisexitium ftnieret.Qua- re Aiax in rabiem & fnrorem asftus inoues Gsxcouim fa:iiit,exilHmans fe Vlyffi,ca:- terisq; proceiibtwnecem admoliri - Scd L i poftea |
||||||||||
|
T N littore marisvifitur tumulus, afFa-
* ori opere extrufttis , latera feiientibus "aris vndis,quibus clypeusinnatat, &ad furnulutn adnatat. Emblematisepigraphe et Hefiodoerutaeft, lib-i.Geotg. r____ lm <Pè J-rip vQptos ta-yu
£ t Tihosi^iKttfd.. hoc eft .-
fuftitia ven emergitfuper iniuriam tadem Prodiens. Qjax verba non commode i ïter- Ptctatuselt Chiliadum authec iiiProuer- "o., Malo accepto fstprtftultm, fine quod Rtoperauter admodum componebat; (iue . ^uod fbrtè in exemplar incidit corriipt». ('t. Nam legit u0pioi>, ptovfipto?. ii 'ï^ At p A R e T id (umptiim e(Te ex dtto %ttf otis Epigrammatibus Grxcis lib.i.tituio **f JV>cwi/:prirnun)q; (ie habe c :■■ "sr-triS-' dyihKtio; Ti/C tKTopoi aiy.A Tiv- <nty > KApTld<P)li £a.VelWV Hhi KetKOKpIflM.
v&v»yx <Pè Qo.ha.asd>, KtLritTTrAei,^ irApa.
Tvy.$QV
ÜAVTOfVilKTlh' COpUISiV, SK l&tZKV! . ^elida elypeum non &quo cejfit VlyjJ'es
ludicio, plenum fanguints Heclorei.
$ed mare naufragio detraxit;ndq-, natado Is tumulum Aiacüjion Ithacampetijt.
Clypeum,qui Hectoris fangniné biberat, Laertiades Gra:conim obtinuit iniquo
iudicio . Naufrago [Vlyffi] autemniaredetraxit, & ad tumiilum Aiacis nataiuem deiecit,nó ad Ithacam.
Quem elypeum Luertiades aiudice Graiü, Hcctoreo ipar/itm ftpe cruore,tulit;
*i'stuft■ctgium pajfo mare ei abttulit,adójfe- pulchrum Aiacts pepulit fluBibus,haud lthaeam.
^uclius hoc modo vertebar: Hecloreo elypeum Pelid&fanguine tinSlum ludicio T>anaum falfo habuit Ithacus.
^er mare difieBus ,diuulfa puppe fepulchru Concutit Aiacis, littont non lrhac&
HUod auté (eqiiitur,Alciauis ipfè expreC- «t.fcd mufa paulum fufiote , addiditque Poftretnó éirttMiSiov ■ *«A.« 'zsiTdS'tim S'ix.a.-rtv tcAv fjLtihtov d%vn; ,
Kg* Kpio-'v ixK vvov evyipw a,7rt^ei^i 5-*- Kttiret, -
t-r-rif ét' diytctholei /Soa, Xffi <r?l[xa, Tl- |
||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
i<*4
|
|||||||||||||||||||
|
poftea faniori mcnti reftitutus, pndore
affectus ob ea, qux patrauerar,fïbi mor» tem confciuir. Troiani iraq; indices Aia- eem armis fpoüarunt,non Grxci, quam- uisOuidhisaliter videaturfeinire, lib. 15. Metamorph'&Sophocles in Maftigopho- 10 , euro inquit: Nuv S*s M/ra KTpSS'cu (pcoTi irctvrxpyaippévitf èVp«.£«p . id eft : Nunc vero arma ipfa Atrid& homini ver- futijfimo tribuerunt. Illud tarnen poteft accipi velut abirato homine diéhjm , qui temere in principes Gi'xcorumdebaccha- rur,quaiïipiifpontedederint,non iudices. Hocautem deiudicibiis Troianis prajter Calabrum aflèriteciam Homerus ]ib. 11. OdyfTin fiiie,vbiiïe loquitur Vlyiïès ; O/h ' aI&vto; -^v^n nKa.f/.a>via,fio, NaVp/p «per»*» Kt^oKa^ivi] êivuctt vIkds Tm(Ji.iv sya viKtirtt J'ix.a,£o(jt.evof is-apo. vwal , TiV^sriV a.(j.tp' h'yjK~]Q{ ■ t9»Ki H 7TÓ7-
via, /xiiryip .
ïlciïfif /e Tpaay flx.tte'd.v ^ vraK^d; *Bnvn ■ id eft :
Sola autem Aiacts anima, Telamoniadi Seorjum Jiabat iratapropter viBoriam , §}ua ipfum ego -vici litigans apud naues , De armis Achilln .-po/uitautem veneran- da- mater.
Tilij autem Troianorum iudicauerunt & Pallof MinemA-j,
Pindanis etiam in Nemeis Ode 8 idem vi- detur (entire,diï inquit: KovpJaif/yapiv 4-it<po7} OJWavT S^tLvcto) Sipa.7rivo-a.y. id eft : Occultu enim iudicijs VlyJJem Danai pr/ttulerunt.Comrnunior nihüominusob- tiniutopinio.quod Achille fraudulenter a Paride interfedro , AiaxTelamonisriluis, poft eum fortiflimus Gr?corum extiterir, tumquia multa pra»clarè gefllc, tnm etia quia fibi iangiiineiuu£rus,& frater patr u- elis fuir,& eins corpus liberartèrjideoq; at- ma Achillis & fetuum fibi dari a Grarcis periir . Sed Vlyflêsiha aftutia & eloqueii- tiaiudicibus GraxJs perfiiafïr, vt fibi po- tiusat'ms,tamqiiam magisemcikodaren- *ur;quod& faftum f\ur. Aiax veroimpa- tiens repuffa;,prxii'3Ciindia, illataq; iniu- ïia fibimetWc proprio mortem intulit: quod elegantilTimè deicribit Oiiidius lib- 13. Metamorph.Sed quia hoc loco proptet hyperbaton conftifa Aonnitó] fyntaxis, ea fic eft ordiiianda : Neptunu-s iuflior arri- tm; fcutum Ma ei da (perfufam ftmguinê |
|||||||||||||||||||
|
He(loreo,quod coneio iniqtt* Gr&eorum M'
dit Ithaco) ialiü in aquora naufragio>&(' , 1 [ >'
MAC1DJE] Achillis,ab Asacoauo»
Telamonis & Pelei patre. HeBoreoperfufum [anguine fcutam] I"*
dicit.propterea quöd Achilles Hecloren* maximum Troianorum ducem interfecif' Cretenf' Üb. 3. de bello Troianp, & Dart3 Phryg.deexcidio Troias. Ithaco] Vlyili,ab Ithaca patria.
Coneio iniqtta dedit] Qiiod fcutuP1
Vlydi adiudicauitiniquus Grascorii co"' fe(Tus Referturvel ad fuffragia & ft' uores.ve! ad ipfos indices, Ag3memnone0' & Menelaum,qni concionem aduocaranb ad ferendum iudiciiim de armis Achillis; Fuit ergo vel i niquiis con/èiïus & iudicij? procerum; vel iniqua coneio ipfius Vlyi' ^t1'' fis , quam repete ex Ouidii Metamorpb" 13-Triaenim fignificarc Coneio , notate* Verrio Flacco GelliusIib.i8-o7-Locurn> fu22cftumq; vnde verba ficrent.Item c?" turn populi'Et orationem iplam, qua; a>' ceremrad populum . |
|||||||||||||||||||
|
Aliter se
ttt Oui- dim. |
|||||||||||||||||||
|
lufiiorNeptunpti.} Aqua marina fnit aS'
quior Aiafijqnefcutum & armailli abr«' |
2>
|
||||||||||||||||||
|
pta leddiderit. Tacitè videtur alludcreao
idquod pollea dicee, plus ineflc pifcib"5 marinis humain'taris & ftdei.quani hom1' nibus ■ Seneca Declamat.i.Controuerfa' rum 7.O maiia iattioïa iudiciis, o mitio' res procellxpane ? Sic Ouid.i.TriltiiitiJ' eleg-4.vbi poeca fuos labörescum Vlyl"3 laboribus comparat: Cumfyminor louefit tumidu qui regnati>> vndti : lllum Ncptuni, me louti irapremit
Idem j.eiiifdem operis elegia vndecima-' Neptuniq; minor quam Jouu ira fuit ■
Apnd eundem.DidoAEiiea:: luftior efl animo ventmt&> vnda tuo.
In qi.ibiis egocorapararioiiibns video H1 perboleiK&quideni mari nihil eft impla* cabilius.In Epigram mare Grstco fit coifl' paratiojnter Neptuniim & Palladem, C\C- Ka.hi 'soo'dS'aMl fiKctrev irohv ft«AA<' AStivtif . hoc eft :
Mulihmelius iudicauk Neptmus qua** Pallia .
Igitur expone, Neptunns inftiorfuit Pal' J lade & cjeteris, hoc eft, maremeüus mdi' ^ p canitqiiam fapientia. Porrö NeptunuS ,/' dicituïa naivJo, paulüm prirnH htteriS ^. imniutatis,autho« Cicerone lè.J-de Na- tura |
|||||||||||||||||||
|
Itê opinio
samunu. |
|||||||||||||||||||
|
gynttKUft.
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||
|
i6j
|
|||||||||||
|
tura Deorum.
■Arripuit] Verbum celeritatisad homi-
'uim eieuaiidam fïdem.eamq; ciuii Neptu "Md eft.maris ;quitateconferendam Imó veto quoduis genus bellua»üitcrdum mi- t'us eit homi:iibus , quam ipfi homines 111 fiios . ■ In aquora, iaBunt ] Proieftum in mare
ptempeftatis , qua; Vlyffem naufragum «cit. X>ominumfnum] Aiacem , qui domi-
Hiim quidem iure , poft Acbillem mor- tliUtn,animo retimierat.-poflfeffionem verö ttUnimèjquam Vlyflès eloquentia: vitibus ^btinuerat. Uttoreo Aiacu tumulo] De Aiacis tu-
Tiulo in littore (ito alibi dicerur- Aiax au- tem,vt tradic Sophocles in Maftigophoro, dictus eft a particula, <£;, ai, id eft.He» , »eu. Verba Aiacis hax fuut apud Sopho- clem: ii , ai , t/V S,v 7ror' cn§' aft érró- yv(/.ov tvvoiïuv ovo[j.a rolt ifJiolt kako1(. «oc eft: Heu,heu, quu i/nquamputaretjtc toeum nomen men muln aüaturum cogno tientum , Pindarus autem longè aliam tttüus uomhiis affert rationem, coiififta lonillepida fabelia; cuius fenfus carptim «oHcausexOdey. Ifthm. talis elt.-Tela- tt>onem Hercules belli focium adiunxit, <]uodin Laomedontem Troia: regem pa- tauerafXapta Tioia.occifoq; Laomedon- {e,Telamon pro concione Herculem celc- Wauit. Hercules veió cum facra Ioui fa- terefjlic pro Telamonelousfupplicanit: 'Hpiter pater,iam (a?pe measaudiiiifti pre c«;iiunc te oro,pater, vt huic virofbrtem Prolem ex propria vxore trtbuas,amicum- qtie metim forcunatum reddas. Hxc vbi dixit , auium reginam aquilam magnam lupuer è cceIo demifit. Hax tamquam vates aliquis oraciilum promens dixit : Erit tibi filius, vt petis, Telamon, quem Aiacem vocabis ex vifo alite, viribus prac- ftantem, belliqj fudoribusfumftispopulis fdmirJiidum. Vocat autem Pindarus hoc ll*lQco#jZTov,aquilat; vade aittf dicitiir. Qu&boai\ Immurmurat, & quafimu- 8'tiim bouis edit.metapliovaa bobns fum Pcajnam BoojaSjmugircfignifkat.a verbo prajco /Soda, quodeft damare : vndere- b°o,& boatus Voce] KATtf%j>tl?ix.aï,pto Ibnitu.
Vicifli &>c] wpoftVTroTroiia, mar is ad Aiacem:iicfehabeiitfata qtixdam iudicio- |
|||||||||||
|
rum,Tt non obtineancaifl poft eorfi mor-
tem, quorum fuit ius. TelamonMe] Aiax Tlemonis fïli. Pa- Te'amo',-
ter Aiacis Telamon didtus eft a loro.vnde -vntie di- fcutum propendet: nam ■nKa.p.ov cingu- Qut^ 1-iim latum, vnde pendetenfïs aut fcutum fignificat. Affeclusfiu efi , &c.) i'^iiyKC/f ie i-ïïi-
fi'jSiov ,ad quodilluftraiidum fuccurrit AÉlianiexemplumnobile ex lib. 15. var. hift.de Macareoquolam faceidote Miry» tenenn", (èd quia libet eft ui omnium ma- nibusjiion adfcribam.^^^w.inquam,/^ eficedere itiftitU. hoc eft, 1* 7ró.bn tX /- Kcttos-vpH. vth ciuftitia;nomenaccipiatur etüm pro veritate, qua: perpetiiam feiu- ftiriae coniitem prsftaredebet. Alluditur Ormonis autem , niflfallor, ad oraroriosafFeclus, vtt' qui iïepe veritatem rerum opprimunr,aut peruertunt,adeo nihil tam horriduni, aut. etiam tetrum,quodnon fplendefcat oratio ne,& tanquam excolatur,vt olim dixit ar- tis hu ius mirusartufex Sed tarnen ad iu- rifperitorum placitum reuocada funtom- nia hominum iudicia, imó Sc confilia.Ve- rirati opinionem prsepollerej & plus vale- re quod agitur.qiiam quod (ïmulate con,- cipitur.Quod &Tullius i.Offic-non mi- nus generaliter videtu r dixiflè.'Efficiëdum eftjvtappetitusrationi obediant,eamq; ne que prajeurrant . Di occifïAchillisarmisinter Aiacem IV»
& Vlyftêm coortaeftnobilisilla, Poetisq; decantata controiierfia:qu? fanè Aiaci ce- dere coaAus elletaftutus & vafer Vlyflès, nififua eloquentia tanquam fafcino ali- quo iudices Grxcos in fuam iententiam pertraxiflèr. His tarnen armis iniuria & dolo partis, nondiu potkus eAmalxfidei poflèflbr.Retnliteuim Pauiauias,ea Vlyf- Locus fi naufragio ablacaad Aiacis tumulum ad P^«/^" nataffejficenim in Atticisille: Dicunt Sa- »" laminis accola;, florem in ea regione pri- mum poftmortem Aiacis eflè viïumj can- didus,& purpureus nonnihil.lilio minor', &caule,&folijs. Littera; in co iunt, qua- les hyacinti.is Hiftoriam indici;, quod de armis inftitutum fuit, audiiii ab AEolen» fibus, qui inftauratum poftea llium inco- luerunt.quiquearma poit Vlyilïsnaufra- gium ad Aiacis tumuliim eieóra dixerunt. O (Ta genuum.qua; medici molas vocant, difcoadolefcentis pentathli fuiflè paria o- ilendwunt.Idautem Deo volentefaftum L 3 colligit |
|||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||
|
j66
|
||||||||||||
|
S*é K»vif svyyiva» mS'vAV^ipiV . id eft f
N.ee patueris Jitus occulit congenitoru0 inclytum-gratium .Occurrit interes Sene' ex corda-tus fermo ex epiftola 79. vbi a5 virtute, qiije- ('tios honores fuumque ptC' cium 1100 obtiiKt.nifi apud pofteros.difp1' tat:C>wamdiu,inqiiit)videbatiirfurere Ve , mocricus ? vix recepk Socratem famS' *j/i' ■
Q^amdiu Catonetn ciuitas ignorauitjrc J/ry fpuitïnec intelléxit,ni(ï cüm perdidic.Ri' J> rilij innocentiaac virtus lateret, nifi acee ^u pifletiniuriam .. Oum violatur, erFullIt« ^.^, Numqttid nou forti fuqgratias egir,& ei1 jjff* HiHTifuurn complexus eft?de hisloquot; uK quos illuftrauit fortuna.dum vexat.Qii.3 multorum profedlus in notkiam euafd6 poft iplos ^ quammultos famanon exc^T pit,fed eruit?nuila virtus latet, & latuifl5 non ipfïuseftdamnum; veniet qtii cond'* tam & l^culi fui maügnitate comprefla'* dies publicet .■paucis cat^ eftqui popiil11 aïtatisfna; cogitat. multa aunorum milü3' multa populorum fuperuenient. Ad'Ü'3 iefpice,etiamrl omnibus tecum viuentibus> filentiumliuor indixerit, venieiit qui iï')s offenfa.ilne gratia mdicsnc Et ha;c qu1' dsim Senecas verba de veritate iniuria ve' igtiauia hominum qtiodara occlufa temP0' re,fed tandem tarnen fuum decus ebtincT}' t«.De itiftitia verö.numiJiis certiffima ii,r tio life-i-iii Rufir.um- Claudiaiius.quol0' co,, prouideiitidm dininam fatetur ex'."' quod tandero-Rufcius fcekfis pcenas o1' gniflïina» culiflet. Cic. pro Sextio.-H'.i'1'' ego reditum repudiarem ? qui ita flor*;' fuit, vtverear ne quis wefhidio glof' putet idcirco exiflê, vtita redirem. V'" Comment.Manutij fbl.ijp.b. Abftulithunc tandè Rufinipcenu tumult*1* Abfoluit/fc deos.-'mmno ad culminu w* Iniufloicremffe queroritoliuntur in altfi^'' Vtlttpfxgrituioreru»nt. Erigireigitur vos,qnikiiq«orum viol"^ oppreffi in fqtialortiacetis ; nametfi efle niat Teriratem fupprimi, iniuftum in'' prasferri, tarnen Dens veraciflimus&^. qui(fimus omnia temporis progreifiij v 0 ctiam poft moftem vindicabit,redtntegï3, bit,&reftirtict-:&,(qiiod adagio dici foleC{ kifpicietjetu" ferö, pellem Iupiter Ide0^ ctiam Peum. laneos habcre pedes *?«<* Ethnici credidertint, vt qui ceKUS.vïüd' &vltor,licec admodum tardtis, nobisl1* iam noiifpetantibus,.iuiuftkia: StuuuJ-1*- lagsexiftaf». |
||||||||||||
|
eolligithic Erablematographus.vt alludat
ad vulgatum mifcrorum & affli<Sorum conqueftum.Iultuia vcrumq; laborat.fed tand;me!uèlatur:& quaquam prematur, non opprimitur tarnen.Cicero pro Cluen tio: Multorum iniprobitate deprefla veri- tas emergir,& innoceutie defenfïo interchi farefpirat . Erpro CceIio,exclamat,ma- giiam efïè vim veritatis,qua; contra homi- num ingenia.callidkatem.folertiamq; con traque iklas omnium infidias facilè fe per feipfam defendat. Idem in Sextiana de- fenfione.- Alia qnxdam ciuem egregium jniqui iudicij procella peruertit,ca;teriaut lepentina vi perculfi,ac tempeftate popu- lari, per populum tarnen ipftim recreati fuut atq; reuocati.aut omniiió inuulnera- ti.imiiolatique vixeiunt.At veró qniièna- tus con(Iliüm,qui au&oritatem bonoriï ,, qui inftitntamaiotum neglexerunt,.& im- perka:aiu concitata: multkudini iucundi eflè voluerunt.omnes fcrè Reipublica: pc- nas aut prasfeuti morte > aut tu.rpi exi-lio pependerunt . Penxuilcis fanè exemplis. confitmaripöteft.plezosqi; iudicum iniqui tate,aut etiam populari ritmore , vel aiio, naododamnatos , deq; honoris gradu ctc- ceiliife.qui tandem vitafunéti, ce-ctiiiïmis coniediuisinfontes,& abomui obiecto-cri mine immunes dcprehenli, concitatam de fe opinionem non modo non abfterlenuic,. fed immortali gloria tandem douati filhc, Opportune ergo i Liuio diftiim eft .■ Ve-. ritatem laborctrc- f&pe>extingui nunqiuim,. Etenimq.ua? falia funt,. vel uullo cértè lar borante delentur temporis 3]iqwo traftu : -veraautem & iufta.violetitis hominum in, iurijs iuterium cedunfoièd tandem emer- gunt. Rede Menander : E'V ffCLVT.i J?H KCUpUTO (PlKCUOY £/7W/!{$-
7H¥, ttt-Tot S'ÏKfuot(/.vpiw ax. iv£ix.w
XpaiTMiti9£w. nh S'tKt]VTi (TVKKctCaa- Tèpere orrmi quod iu/iit efl, -vincerepar efi: Vnus vif iuflia infinitu non iuftu frifiat,Deo & 'MJlM» ddiuuantibm .. Sententiam veto Alciarinicarminis ctim- hoc Menandrimonofticbo comparo: SyttS'iTraif $ai TW ciA>ïd&av Xjiavofi Xempru inlucem tandem "jeritotè trahit, Qjwnuis preclaroiom hominum mona- jnenta fïtufqualeant.eouim tarnen virtus «ullis vnquam ïasculis oMauaii onminó poteft . Hucfbrtè nonincommodè ilkid |ijd.a;ijex; Q4s 8, Olyrng. K*;r«.ty>vVm |
||||||||||||
|
Verit(tf,tt
ists premi ifir , non opprimi-- |
||||||||||||
|
.f'fmpftf:
emni&a- |
||||||||||||
|
Emblemata^
|
||||||||||||||||||
|
\6y
|
||||||||||||||||||
|
~*m
|
||||||||||||||||||
|
Etiam ferociffimos dornari.
E M B L E M A XXIX.
|
||||||||||||||||||
|
T)OMAN V M poBqudrtt eloquium&icerone $eremj>to>
IX perdiderat pa.tr i<e peftü acerba fut, Infcendit currus viclor , iunxiifa leones, Compulit & durum colla fubire ïugum t
Mdgmmmos cefiijfe fui* Antoniut armüy Ambage hac cupens fignificare duces»
COMME'NTARII
|
||||||||||||||||||
|
TRivmphator cultu regio 'fe-
deat in curru triumphali,quem leo- nes fiibiugati & hipati rrahant. Fermara ai,tem currus triumphalis lubens vellem *° aliquoaccuratè niihi dcfciibijccitè que_ 'icpoflta eft.no placet,ob varias rationes. 'tveró hacinparte pichiraiiiuetur.iion- "«llaexprobatisaiuoribus de rriumpho» ^'atenus huic rei inferuimitjafrerara. ie- |
||||||||||||||||||
|
natu itaq; triumphatori obtu'am procedcït
te vfq; ad pottani Capenam,poftea in Ca- ^'f^' |
||||||||||||||||||
|
'riüpkii.
|
||||||||||||||||||
|
pitolium fe conferebant. Currum prxce- *
|
||||||||||||||||||
|
debant tubicines, & buccinatorcs> fpoÜa ,
ftatusejtabulajjfimulacravrbinmexpiigna taflim, arlTia, donaria, nïiniftii facrificio- rtim.Pone feqtiebarur reges & dnces cum. überis & vxoribns , itemq; ali j hoftes ca- pti,manibtis poft teiga ligatis. Quod ele- L. 4 ganto-ï |
||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||
|
ganterexprefllt Ouidius,4.Trift.
Ergo qmnis popuius poterit fyeBaretrium- phos, Cumqi ducütitulis oppida capta leget f Vinclatfo cnptiutt zeges ceruice tenentes, Ante coronatos ire videbit equos ?
Jih quiSidoniofulgetfublimis in oliro , Duxfuerat belli,proximtts ille diici . Hic lacus, hi montes , hic tot catfella, Ut amnes, Vlena fèr&cétd'is>plenet cruoris er#t.&c. Sed propius ad rem . Tandem ip(ê crium- 'Currui phator quatuor candidis vehebatur equis, formu-ix ipfeaureo infidens cufxu,qui nou bellica- runi,neq; ludicratum qua inga rum, fed turris rotiuida: inftar conftruftus crat, aurogemmisq; mitificè cejatus,vt Plutar ch.in AEmilio, Appian. in Libyca & Mi- thridatica , Zonaras de triumpho Camilli tradiderunt Habes currus fonriam.videa- Uahitm mus triumphantishabitum . Hic purpu- tr'mmpb&, ream gerebat veltem , aurointertextam , tis. jnteriusverct tunicam palmatam, dextra manu ramum è lauro, (ïniftra fceptrum
eburneum tenebat,&in regiafellaeburnea refidebat. Vides quam non refpondeat hare piitura.Addo.quod eodc ctirru aliquando vehebarur triamphatis vxor & libetijimo &carnifex,tefte Piiuio lib. x8 cap.4& M- dato lib. 18-c i.qui ait: Q^uod veto acar- nifice triumphantes contingebantur , id eratindicio.vtad tantum faftigium euecti mediocritatis humanas commonerentur- Sed his talibusinnoftro hoc curru ybi lo- eus? Totum triumphiapparatum qui di- fcere cupit, adeat prater citatos Dionyf. Halicari>af.lib.t& .Valer. Max.lib.i-c. t.Iofephum de bello Iud.lib.7. ex neote- ricisGuidanem Pancirolhim de rebus me morabilibus, Anton. Valtriimm de re mili- tariR«om.lib.7.& ante omnia Raberuim Yalturiumdc re militari lib.ri.Sc alios- j j^ E P i G R A P H e N huius Emblema- Ynde 'ent t^s>^t'am ferocijftmoi domari, videtur mu
t-t infcri- tiiatiis Alciarus, è primo Annal. Comel. p^0 j Taciti.vbi fadta Augufti praeclara pauds co-mpleclitur, dequemutatione retp. Ro- manos agk:Po(itoTriumuiri nonune,Cou fulem fe fereiis: vbLmilitem donis, popu- Jum annona» cmiftos ocüdulcedine pelle- xit . infurgere pa.;latim ,inunia fenatus » i\)ag»ftratuum,legum in fetrahere, nullo aduetfante:cum ferocidtmi peracies ,aut profcnptiouecacidjfiènc. Tellishuiusi»i- |
itaria: poteft videti Plinitis, qui (ie lib. 8- W1 ^.
capiif. Primus Rpmx lepnesad currurn 0* ^ iönxit M.Antonius,& quidemciuili bello i^.jf cum diriticatum eflètin Phariahcis cam- pi'"'. pis, non (Ine quodam oftento tempoium i O1' p- gener»fosfpiritus, iugiim fubite illopro- »'*.'(( digiofiguificante.Namquod icaveftuseft /o»'" cum Mima Cytheridefupramonftraetia illarum calamitatum fuit. De Ciceronis vita.faftis, & caufis interitus, quibus M. Antonius erna ad necem poftulauit.fqua- rum potiifima h?c fuicquod Cicero,curn fibi, è re fua, maxime opuselTet, feruire tempori non potiierit) plenidlmè agit Plu tarchus. Nam huius operis breuitas tan» ti viii prxclara facinora non potis eft co» prehendere,iuftiimenim volumen defide- rant lila tantum referemus , qua; lucis nonnihil huicemblemati poffiint afferre. Caefarem in Senatu confoflTim accipimus a ciuitatis Romana; principibus,qui tyraii nidem perferre non poterant; qui tamei' cüm aleam periculofi/fimi & funeitiffiro' confilii fubii(Tent,lógè aliter cecidit quarrt puta(Tent;tyraimum enim de medio fuftu» lerunt, atipfam tyrannidem toUere non potuerunt. Statim enim perturbatis re' bus, & omnium confternatis animis eau' . p^ dem poténtiam nefcio quo fato M. Anto- 's " niusoccupauit,quanquam moiibus & vi- "'^' tas inftitutodi(ÏImilis,afiiscjj partibus C* *' fare inferior:cui aperte omm coiitention.e animt reftitit M- Tullius » & pletiqueaü' nobües Romaui. Eam quidem quam non modo ante prasfentiebatjfed platiè experie batur infanam M.Antonii rabiem,non dif- fimulauit ip(c Cicero i.Phüipp. cum ait Doletis tres exercicus populi Romani in- terfeftos ? interfecit Antonius.- anftoritas huius ordinis afflida eft ? afrlixitl Anto- nius;de(ïderatisclarilliroosciues?eosquo- cjiieeripiiit vobis Antonius; cunniadein'q; qu? poftea vidimus (quid au tem mati nol» vidimus?) ü ie&è ratiocinabimur, vniac- cepta referemus Antonio.Et deinde fubie* citïVerfatus in bello eft , faturauit fe fan- guinedidimilimorum fui ciuium.Itemqf j.Philip.ait, eum in hofpitisteftis Brun- dufii fortiflïmos viros,ciues optimos.iugtt lari iuflïffe, quorum ante pedes eins me*- rientinm fanguine os vxoris ïefperium fuifleconftabat. Certè Pliniuslib. i4-«p* ii.Antonium fanguine ciuium ebriurn,^ eum fitientem nominauit. Aclionibus ig1* tat
|
||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||
|
16'9
|
|||||||||
|
*!».Philippicis a Cicerone in fenatu habi-
tus excanduitAntonius,vt inde omneni, jjUodaiunt.lapidem rpouerit, quo Cicero ** raediotolleretur . Iraq; compofita in- er tres Romanorum duces pace, Lepi- *Urr»>Antonium,& Ca^aretn Auguftum, triumviratusinuaditur}fit,ciiihim profcri POo: vbi Antooiiis ea conditione auuncu- JlIiH fuiim profcribi pafliiseftab Augufto, C;c ^ Cicero fibiabeodem profcribendusrra Kjn's etetur. Quare Cicero cum toradomo ^ ptofcriptiis Afturam primo nauigauit, ^ox Circeios,in terram poftea defcendit > n°ndum ornni fpedeOclauioabiectajAftu ram pedibus remie, Hinc filiis fuadenti- °«s Formias tranfuerfisitineribusprocef- Jitïquo cum appüliflèt.corui infaufto vo- «tii ab inraufto appulfu arcere voluifle v'(i fuiic.Hinc leéticadelatus eftin proxi- ^ftam viilam fuam , neq; ibi diutius com- ^orarieft atifus.coruis iterum omniagar t'tu infeftantibusjrcuerfusitaqj in Formia luirijv t nauim cofcenderet.cum in altum proueftus eflet, ventisque aduerfls agita- tl»s, & vita:& fugaeeumccepit tsedium . ^■cferebatur igitur lec"ricaadnauem,cum Popilius Lxnas (quem aliquando Cicero "1 Senatu capitali iudiciodefenderat patro "ttti- ni,s' Cllm o'0'-30 militiim Antouii obuiam *<4tt 's occurrit.Seniit Cicero eos ad catdem mif- fos,continiió le&icam deponi in (fit, hicq; finegemitu barbam fibi lauia manu (qui iios illi fuifle dicitur) demulcens venien- tesexcepit, atq; ex lefticaprominensca- putimmota ceruiceamputaiidum Popilio pta»buit. Iiiterfectus eftergo annosnarus luatuor &fexagintajcaputab Antonioin- c«r duas mainis in roftris poficum fuit > 1uo loco orationes in Antonium Cicero «abuerac Nee cohibere lacrymas potui.c lotaciuicas , cum refcifliim Ciceronis ca- P"t in illis fuis roftris fpeftaret; necaliter ad illud videnduiri, quamantèadaudien- diim concuirebatur.Valer. Max. lib-j-c 3-multa,Seneca 7.Coutróuerf.i.& Suafo- riar.iJ.capite.Appian.lib^-belli ciuil.Seue J«S Cornelius fatum hoc planè funeftum 'tadeflet: Abftulit vna. dies &ui decus, IBa^luH»
^onticuitLatis. triïiufacundia linguê,, VnicafolLicim quondam tutela falu,:^ ^Sreg'umfemper pcttrïs. caput-Me Senatm vindex,itteforiJ.egum>rituiq3tog*.qs Public a voxfmti &ternu obmuttiit armu> |
|||||||||
|
lnformes ziultus, Sparfamfy cruore nefando
Cttnitiê,facrastfe manus,operumcfo minifircts Tantorum,pedibm cuius proiecta fuperbis Proculcauii ouans:nec lubrica.fata,deosq^ Refj>exit,nullo lueth&c Antonius &uo-> &o Quemadmodum autem in abfcifTum Ci- ceronis caput igiiominiosè fasuierinr M- Antonius,& vxor eius, recitat Crinitus de honeftadifclib. i.c.8.Quamquamad Em bletrraris explieatiónem (fubiungit Clau- dius Minos) videaniuradduxifie,qua: ftu _, F diofocuiq; fatisfaciant:tamen adijciemus, , ? quod non panitn fortaiie conducatadma- , teriam feu fontem carminis hiiiüs expla- nandum.Si enim locus ?ft conieftura; 110- ftraj dandus (in quo tarnen nihil ciiiquam velim prxiudicatum) videtur id Alciatus duxifTe potiusex Autoniana: 1. M. Tullif loco, fed (vt plerifqj doftis videtur) cor- rupto, qui fic habet.- Vchebatur ineflfedo TribumiSj&c.fequebatureum rheda cum lenonibus, comkes nequirtiroi. Nonnulli hic legunt, leonibus ,quod non probatur criticis,&ijs,quimaioremprobabilitatem feclantur, quiqj cenforiam virgiilam in fcriptis auctonim meliorum fubinde ad- ferunc . Quo ex loco fuum videtur Em- blema confinxirtè Alciatus, Sc,lemibus, Ie- giflèpro lenonibus.-adhjec non reclè tenir porum rationcm habiiilTe.Si quos moueat Pliiüanus lócus, quem artufi, nihil certè moror> cum nihil prasfraetè hac in parte aufïmaffirmare . ROMANVMpoBquam] Eft & in hoc j j y_
Jhyperbaton,& impücatus verborum con- syntaxis. textus,queni fic dignncnns:Poffquam M. Antonius,/>«/?**acerbapisitri&fu& ,perdide- rat eloquium Romanum Cicerone perem- ptemfcendit currus viBor &c. Romanum eloquium] Kctra, rmi^o-^iv ^Uquen-
Romanjeprincepseloquentix vocaturCi ti& parës cefOjVtetiam difertusartifex Reipiib-,ad- cicero . miniftrandxa D.Augiiftiiio.Plihius fenior eum fic lib.7c.30- falutat:Sahie,inquit, primus in toga triumphLim.lingusq; lau rcammerite.&c.Lticanus maximum anto rem Romanieloquij appellat. Eximiam laudem Ciceroiiisvideapnd Plinium loco citato,& lib. ji. cz.Item Ccelium Rho- dig-lib.ij.cap.j. Perdideraf] ideft,perdidifl"et, de medio
fuftuliflet. Martialis pulchro epigram- mate comparat fcehis Phouini, qui Pom- peiumoccidit.ciim fcelere Antonij, lib. j. Epigr.
|
|||||||||
|
Andre# Aïciati
|
|||||||||||||||||
|
170
|
|||||||||||||||||
|
tutti. ïdem i.in Antbn. vt Heleua Troii-
nis.fe ifte Reipubl caufa belli.caufa peft» atö; exitiifuit. Et Philip-p .Tetram & pe« ftireram bellnam iie inclufam & conftri- dato dimittatis.cauete. ApHleiHS A/ïm aureijdc foi'oribiis Pfycha;; Sed iam, ait, peftes illas.ceterrimffque furia: anhelanteS vipereum virus naiiigabant- Idem lib. 7. Verüm fbrtuna meiscriiciatibus infatiabi- lis aliam denuomihi peftem inftruxit.Eo- dem fchemate dixit idem Apuleinsj- A- fxnijde mulierequadam:Sed omnia pror- fus vt in quandam c^nöfam latrina in eius animum confltixerant flagitia . EtArno- bius lib.j-Concra gentes.de Ioue loquens; Vtcffèt, ait, criminum fedes, malédiclo- rum ir.ateria.iocus quidem expofitus , m quem fpurciti? fe om nes fcenarum cojlu- uionibusderiuareot &c lunxitq;leones] Praiter ea,quïe de itm-
ctisleonibus adducla fnnt, legimtis apud PUitarchum^hac pompam non fuiftè turn primumab Antonio vfurpatam : conftat enim iam olim Annoni Duci Carthaginet» fiiim malècefliilê.quod leone pro hun en- to vfus fuerit ad ferendas farcinas.puUurri que in exilium eo nomine,quia id tyranni dem portenderevideretur . Quod obiter mihi reuocat in memoriam hieroglyphi- cum Emoi_i.it.ae Ferocia». ybi Bacchuscurru trahitur a tigiiduni pa ri:cuius animalis effigïès indonutam & et- fetatafn fxuitiam arguit ■ Sed ad rem. I» Antiocht numo videre eft: leouem ferè hu- mi procumbentem>& fuperuolantem no- &uam:quo fignificatur,vires cedere fapic tia;. Leoeuim roborishabet hieroglyphi- cum:no£bua vero Miiieruae. Referrem Sc leones fubiici magna» Dea; vehiculo fuifle 'folitos, eofqueSolis traherecurrum > &d ha;c non fuut huius claffis. Certèin Fau- ftuia; vetere numo Cybelc turrita feil* Leoniua:infidef,qua:orbem iutM tnanum & gemi teneat, cum inferiptione , M a- tri Maqn'ae .Reperio apud Hero- diaiiuni in vita Seueri.Iulianum Elephan- tos quos habebat ad pompam inftitutos , conatum aiTiiefacere, vt feflorem pateren^- tur:quod&ab aliis tentatum non raro accepimus . Sed de Antonii leonibus iam fatis, ft tamf-n admonuero idoftentum a Cicerone ipfomet prajuifum, EpiftcJ's a" Attic.Tu Antonii leones pertimefcas, ca- iie:nihileftillohomineiucuiidius,&cquC Jocurn
|
|||||||||||||||||
|
Spigr. z4-
Parfcelus admi/lt PharifsAntoniiis armi's,
Abfcidit ■vultus enfis vterq-yfuos.
lÏÏud kwrigeras ageres cü l&a triumphbs ■; Hec tibi 'Romn caput cü loquererk er ai.
Antonij tante es~ipeior,quacaufa Photini, . Hicfctcinus dominvpr&ftïtit,itte fibi. Falliciir tarnen Alciatüs 111 tem paris fup- putattonc, q'U-od paulo ante innnit Mi- nos; nam ante mortem Ciceroms Auto- nius iunxeiat leones.vtex PlutarcliOj&ex Plimj verbis citatis patec. £tex Cicerone ad Atricum lib. lo.cum inqiiit.- Tu Anto- nij leones pertimefcas caue .^Et in i-Phi- lip.Seqtiebatur rheda cum leonibus, (ie e- nirn legendum, non leonibus, vti videtur. legifie Alciatüs. Patri&pefiis acerbafus. ] Allegorica ne
farij hominis , Reiquepub pernicioft ho- ftiSjdefcriptio , quam fa:pè orationibus v- fiupatjvt CatilinaiijSjPoftreditum , pro Sextio idem erator: vtcüm Cloduimali- quando te tram & in,manen, bellnam,fa> pefuriam.laspiuspeftem appellat- Sed Sc Gabinium atq; Piicuiern.duas imperii Ro mani peftes memini nominatos eaderh ora tione Sextiana. Sic in Politic. Plutarchus Reipubl. hoftes Ariftiona, Nabim.Catili- iiam, pefteSjmoibum & vomicam patriae appellat, id eft , viff^(Attf^ anra<?n[/.cb Tri- Maf. fic VirgiJ' Ainj. Harpyias peftcra &iram Deorum:& ix. ____Turnt fe peftis ad er/Lj
"Fertq; refertjifonans.
Non mihi ternpero, quin & haic adiïcia , in eorum maxime gratiam , qiios in poli- tioiibus literisinftituimus.-quicquid le- thale.noxium & damnofum eft, id peftis nominefolereappellari. verbum enim,pe- ftis, Tra.pti.To TTiGHV. vnde ducla vox an- tiqua,peiTun.. Perniciesetiam a pernecaii- dodicta. Salluftius:Etfi certa peftis adef- (et, manfurum potius, Sed. Catullus feip- him alloquens ita deamore fuo.- ■Me miferum afyicite-.&fi "vita puriter egi, 'Eripite hanc pesïem,perniciemj} mihi.
Idem ad RuAim.- "Erip;ufti,heu hcu, nofirs, crudele venenum Vit&, hcu heu, noflr&peBu amicitii^
M.TuJliuS 1. in Caiilin. Hocaurem vno interfec~to,intclligohaiic Reip.peftcm pau lifper reprimi.& ibidem: Atque delebitur non modo ha;c tam adiilta Reipubl. pe- ftis , verum. etiam ftirpsac femenmalo- |
|||||||||||||||||
|
Alciatüs
notatus
|
|||||||||||||||||
|
Veslis
fatru. |
|||||||||||||||||
|
Peftistty-
mon Ó» vfus. |
|||||||||||||||||
|
P<fJ
rul"
tci'
|
|||||||||||||||||
|
WÊtWBBÊÊÊÊÊBÊKÊÊÊÊÊBB/BBÊBÊÊÊÊÊÊÊÊtU
|
|||||||||||
|
Emblemata-». 171
|
|||||||||||
|
**%i m f«pra quoq; tetigimus.
'«gaw. ] Nolim prartermiiTum quod
«otat Pierius48.Hieroglyph.iugo feruitu-
tem fignificari,& Fatigationem. vnde vivl-
gatum illud: Subdere collo, iugs., proeo,
h 'u£i> T10^ c''c'nnis ' "' leruitutem trahere, a
'"ec^ "obus fumpta metaphGm.Subiugiim mii-
tere > caftreuiê Verbum eft, dequo Liuius "b.3.Tnbus,inquit, haftis iugum fit,hn- "Vi defixis duabus, fuperqjeas tranflierfa "*na deligata.-fubhoc iugum Didator Ai- ^iios mrfit.Mittebantu r auteni fub iugum boftes difcindi,ereptis omnibtis armis te- % e ''ScI> vt fcribit Fiftus.Hiiic etiam verbum
*%«,J " Snbittgare. Noftro tempore fub iugura,.
^iuod GrxcumTI a;imilatur, snittiuitür |
|||||||||||
|
ges tegens ingenij fui effigiem. & % Vix.
pueris dignasarnbagesjfenes & confhlares- fallenda: fidei exqiiirere.& id quids trans- latitiè, proprrè veró ambages -fuut fleius & mxandri flnmimim. Claudianus icaque, Aiquóris ambages dixit , fic fepe apud Cornel-Tacitum Annalib. 1. Proponitvr immanitas facino IV. rishtuufce Antoniani, vel potiiisinfoleiitix Nihil ta pliifqua nefariannfani huius liomiuis inga- durum tos leones ad ciirrum ÏHtigentisJlt hoc qui quodfxa.* dem certè fat nobis iutclligi dauirViullam gi n'oiof~ èflè tantam vin3,autfirmum animipropo- fit, fiiutn>ïiuHiustam pre/tadam voce & fen tentiam ,qua;-noncoerceri aüt edomari qüeat. Quoties enim vel libertas, vel vir, |
|||||||||||
|
«ï.quipicatis manibus rem jïiueniuju ante- - tus opprerla, & quafifópitaeft tyranno-
quam aroktatur;hontameiï<difcindicon- r,um violentia 3 Vltró fefe mihi ofFenint ducuntur fed a carnificeüK eiusparanym- excmpla longè nnilta de ijs , qui indigna* phis lidoribus ftridmv cindi : qui dum &immerita extjudi nece amuliis iam au vno faltu hociugum, tranfire cegütur 8c teadisainiis.defSderiuiTi foinobis relique- conamur.farali iieau irretirihaerent, & è runt,. vt eoruxn non poiïïmus vel fine la- feneftra canabiua profpicientes rniieran- crymis,vel iufto dolore meminitlê Vice dum exhibeiit fpedaculum, cum fauiss &: verfa nemo vfq; adeo ferox, immanis, po- vita: dilpendio,& corporjsfiifpendio. tens.feu etiamaftiitus eft,quin ab alio.etfi Magnmimoscejfijjê]ïiaic kxc fimile; fiunfeiaore umdem domari,,vinci,& iupe-
AcciülludexNónio;. raripoflït. Nnlium eft ingtnikm tdntum ,nequecor i. Notatur pranereahoe fchemate info- Jrroiran.'
tamférttm, lentia&fupbia.quajfémper & a natura vi fiaviüt/-- slnpd non tabjtfcatur lingua ^mitefcat: dorias-inelt.vtexclamat Cicero in -oratio-'^ car
mulo.. nepro M. Marcello,quem vide. Seneca in mes. Ambage hfre.'] Signis & mutis demon- Troade :
. ft'ratiombus eiüfrhodi'. Leones ènim iiui- Viéförferoces impetus frimos-.habet. ''Md X'c' vcfignifi<:aretfe.&rtifl:mos-quofqi\e RecitatPlutarchusin LacoJiicis.Archida- " fub iugum mifiïlè . LeoanHieroglypri. tmm 4gefilaifiluim>puftcoi)flidumapud H^ fortitudinem,iobii-r,..&alian»jlta.fiRnat: Chatroneam habitum.cum a Rhilippore- ;'. quade rePier.ValemimsIib. r.Ambages ge Maccdonum vidore litteras accepilfec aiitem primaria fignificatione pro verbo- acerbius fcriptas , hunc in modum refcri- t»m circuiru,& fententiarum aliorfum pfilTe: Simetiaris vrnbram ruamjuudqua tortarumdu£lu accipi folet:at hicquan- quarn reperiesillamfadam maiorem^ua. 'urn conijcio,fchema,vel pompam.autfa- eratante vidoriam- Grauiter admonens 3 ftum infolentem arguit, qtio tacitè quid non effe prudeiuis ob fortunx fucceliuro fibi veller.innueret Antonius.Scio quidem intumefcer* , quam ipfe fit nihilo maior . aP;id audores frequenter fumi pzTctyopiT AÉqHiim autem eft,. vt homo fe fuis , &: Kaf pro verborivmcircuitu-, qualisincri- propriis bonis metiatur potiusquam ex? minibus excufandis aut velandis adhiberi: ternis, qua; fortuna cum libet ,.dat, cum, a°iUHinqiiam fokt. Liuitisa. Per.amba- vifum eft, eripic.., v JBk M^ M&
|
|||||||||||
|
GifltMraï
|
|||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||
|
l?
|
|||||||||||||||
|
Gratiam refeïcndam_j.
EMBLEMA- XX X>
|
|||||||||||||||
|
A ER 10 infignis piet at e ciconia nido,
■*■* Jnaeftespullos, pignora grata fovret, Taliayt expellat fibï munera mutua reddi, Auxilio hoc quottes mater egebit anus.
Nee pia (pent foboles fallit, fed feffa parentum Corpora fert humeris, praslat & ore ctbos.
CO MM E N T A R I f.
|
|||||||||||||||
|
IN fummitate tefli', turrtculaeminente
depiftiiseft nidusciconiaram, vbi cu- ' bantes ciconie^ ab al tera fui generis aduolan te, cibuniq; roüro ferente nutriuntnr. Ex OroApolIii e Niliaco Iibro pofte-
riore de Hieroglyphicis traftumemble- ma.-vel ex D.KafïÜo Magnohomilia 8df f%a.iil4Zpov>aim inquit r lam veró pietr.s |
|||||||||||||||
|
& obfequium ciconiarum erga fuos fenio
confeclos patentes , fatis profedo liberos nofhos beneuolos parentibiis atqueobiêr- uamiffimosefricere poteir.modó meiuem adhibére velint. Nemo enim prorfus eft, qui natura; fenfu prudentiaq; fïc deftinia- tiu, vt non mediocri pudore eum exirU- metdigimm , quisquis quod ad virtutem |
|||||||||||||||
|
atw-
|
|||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
173
|
||||||||||||||||||||||||||
|
««net, (juit feabalitibusiftis.milla refta:
^"onisviprxdins.deprehédi infeiiorem. "* genitorem per lenium deflnxn pen- 'arum degrauefcentem fnismet penniscir J*mctatufn fouent,& abundè victiini/lau i e<Ii'nbmhiifh'antes fubfiduim eciamei,
jP'uad fleri poteft,inipfo volatu prseftant, '"\Hfim vcrinq}iuiseum fubleuantes alis. tc*q; adco viilgatiim eft , adeoq; notum ., vtcIu'dam hariim ipfaruni alitum norni- 1e vicariaru gratia: didrionem appellent "■VTiTTiKctpyatriv.Haftenus Bafilius.Orus ai'tem Apollo fic: Parenris amatorem (1- S'nficarc volentes Algyptij,ciconiam pin Sunt. Hxc enim a patentibus emitrita 'l0nfeparatur abillis,vetum ad vltimam |
||||||||||||||||||||||||||
|
ftuni nnmv(JLiKa; , vrapud Virgil. 1.
ecloga:
Nee gamere aeria cejjabit turtttr ab 'ulmo .
& j.Palum'bes eadé ranone diciitur aerie,.
lnfignu pietate] Petrouiiis Aibiter:
Ciconia etiam grata, per'cgrina bofkita , Tietatictlhrix, gracilipes, crot.ilifiria, Arns exul hyerrm , titiilm tepidi temporis. Hincjn minimis Adriani fciiipta eft cico- nia cum infcriptioiie.P ietasAvgv- s r a . Reges enim antiquitus fiimmo in fceptro Ciconia; geftabaiueffigiem,inimo Hippopotami,ait Suidasivtadmonercrur, pietatem plurimi efl'é faciendam.fxiiitiam Sccrudelitatem cohibendam atq; compri- mendam ■ Crinit-lib- 4. cap. 1 j Non patitu r autem ciconianos vltra progredi, prius- quam Ioannis Ma!lara;,ciuis Hifpalenfis, Sanftioamiciftimi.cwmen apponamus, in quo ciconia: pietas extollitnr. 13 eft lui- iufmodi: §hii legu JEne&pietatem in fata parentts , Cüq; humem olim dulce referret ontu :
Laudas antiquos fratres ,exarferit igne_> Cü grauts JEtna,fuos qui eripuere patres.
Mirartsquando hinonu templa faeerdos Afcendittgnatvs xieSla duobsu anut.:
Uon animum extolhs cum parua ciconia nidts , Aquibus altafuit-, conuehit ore dapes
None titas cirdens exuritflama mtduüai , Antipelargias cumpiafaBa -vides?
Ghu ratione carent ,Junt nojiro cxempla labori, Vt difcat grates reddere,parq; pari.
Elogium hoc, infignapietate, AEiieje fuo Poeta pnnceps initio 1. Ameid. tribuit, quodrepetitur ab hoc noftro iil Emblema re.cuius inferiptio, l'ietasfiliorum in pa- rentes . Verbam , pietatis ( qnod obitery inde dictum,quodqu£e ineafimul, quafi penitus , & in penerralibiis recondantur . Tullius vfurpat id vocabulum fxpe , led maxime ad Lenculum, perquem fuerac abexilio retiocatus.Sic enim i.epiftol.ini- tio:Ego omni officio, ac potins pietate fa- risfacio omnibus,&«.Idem epiftol.y-lib. 1. eiufde.m.'Periiicuud^mibi tua;littera:,qin bus intellexi te perfpicere meam in te pie- tatem . quid enim dicam beneuolentiani , cumillud ipfumgrani(Iimum,& fauiSif- fimii nomen pietatisleuiusi-nihi videattu ? Ciconia] Fuitciconia (vtad fabuUsnos
conuercamusj antea' pulcherrjma pucüa Ti'oiana,
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Nummtii
Adriani* |
||||||||||||||||||||||||||
|
v'qjfenecram permanens, parentibns vi-
"-"irrt fumcit. Idem inlibi'o priorede cu- Cllpha in hunc modum fcribir: G ratitudi- fisrn fcribentes cuciipham auem pingunt.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
^°la enim ha:c caeterorum animalium pa-
tentibus iam fenio cófectis gratiam refert: *i cjuo enim locoab eisnutrita eft,niduni ''lis conficic.ac pennas vellit.cibumq; fiif ?eit, quoufqj renatis pennis per feipfos lam pa rentes cibum parare poiïint, Vnde yuiina fcepcra cuctiphain/ïgniunr . Hxc 'HcCucupha auis qua; fnerit, fiquis fcire "efidera^a Pignorio inuiratur ad MéTam *fiacam,ad quam ille comnientaruim fcri Pfit. Non eft vtiqjcicuma , qua: videtnr ^flè nycTicorax.vt apud Antonium Libera 'em. Extat inChiliadibuselegantiflmuim Ptouerbium, AVTi-srlKctpyêiv, vbi pulchra ''gunturex Homei'o,Euripide,Aiiftopha ll6> Plinio., caiterisq. Addam nihilominiis ^Uod Ariftoteles de ciconia fcripuim reli- ct lib. 9 fe nat.animal- Ciconias.inquit, seiutotum feneAotem inuiceni educare vulgatum eft. Sed funt,qui meropes quo- ^ueidem facereconfïrmeiit, vicemq; red- d,jVt parenres non modo fenefcentes, ve- rum etiam ftatim , ciim iam daturfacul- tas>alantnr opera Iiberorum,iiec patrem, aiu matrem exiré, fèdin cubili manentes Pa'ci labore eorum, quos ipfi genuerunt, cn,'trierun:,edticarunt Sicille.Dehocar- gumenco nonmilla eriam exPlatone i-A.1- ^Diad.peras licet.PUn.io. cap. i^.&Val. Max !ib. j.cap.4.Athen?o,Homero Iliad. 4-Ifidoro lib.de nat. aiiium, item ix.ety- ^ologiar. cap. 7. Ariftophane inauibus, Ailiano!ib.iy.c.4.&alijs. JERJOmdo] alro, exfubieao adtuiv- |
||||||||||||||||||||||||||
|
Zpigrarr,
ma de pie- tate cico- nimum. |
||||||||||||||||||||||||||
|
f%
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Tiet as un-
de diila . |
||||||||||||||||||||||||||
|
de- c ::■:-.
&ia-i« |
||||||||||||||||||||||||||
|
**.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Andres Alcjati
|
||||||||||||||||
|
74
|
||||||||||||||||
|
tiunttir parentura fpemeflèinanem,fedijs
fubueiiiunt cibando,geftando & fotiendo. hinc prxclara verba ynpo&WHV, yiipoJg*' tpêiv, y»poK*fA»¥. Omni b v s ijs,qui humanitatis iu-
racolunt.abipfaomnium magiftra natura perfuafum debet eflèquantum parentibus debeant, nifi tarnen omnem humauitatem fibi detrahi patiantur Siquidem non ho- mines moioarcano aliquo fenfu pietatis in parentes.fed & animantitim quaedam, a quibus abeft ratio,admonentur , Ciconix euim , vt eft apud Solin. cap-43. Polyhift. quantum temporis impeuderint fcecibus educandis,tantum & ipCx a pullis fuis in- uicem aluntur.Itaq; ha; & pietatis,& gra- tianimi fymbolagerüt.vt videre eft apuJ Pierium lib. 17. Hreroglyph- Pudeatnoï hacin re mferiores , aut etiam deteriores aiubus efl"e . Atqtii par eft eo lubentius Sc alacrius natura; nos reddere quod accepi- mus,ninunim vitameorum conferuaretti tarique, qui nobisauiftoies vitxfuerurit: & quo nobiliot eft noftra conditio.eo afïe- clus debet elTe patatior ad humanx vita; officiaobeunda, & pietatem omnem exer- cendam . Nobisenim state iam afFedtis, & imbecillioribus fiftis, itidem liberi fa- cient,eamq; rependent pietatem.quam pri mum 111 parentes exhibuerimus. Nee ve- rö eft quöd pluribiis has narur? leges có- monltremus , quandoquidem oirines 110- rint,poft tria illa^qua; ad diuinum culcum fpe&ant pra;cepta,primum rerum huma- narumdecretum eflc, vt parentes ipfos in honorehabeamusreui & fpem certumque ptxmium vita: loiigioris adiecit fupremus ille legis auctor Deus, ad excirandam ho- minum tarditatem- Hefiodus huc alludcs, 1. tpym,kc\\\vL kripium defcribit abeffe- tlisliomiiium fceleratorti.qiii probrocon tunj sliaqj arHcient parentes , eosque fenio affeclos non fuftentabunt./z^Ver.inquit f perdei hocgentubominum, Zzijs oAeV« <5" TouVo ylvot ivQpairw i'/ ynpdu-KOTTctf d,T<[jL>icroii<riT4K)ia,f, [jA^ovtm cT' apa, tkV yjthtiaoïs CugovT 'i-xiiosi »■■'■««>
eyiTXioi jiy££ Siwv 0-7TIV tiS~itii > Met
li.iv aïyt
ynp'oVTtaïi TQMVfflV «TO Qpt7r7Vpt<t,a0liV )£tpo£ixgt.
'Ei. hodiequoq; miijti funt,qui non ingra-
tifudine l'oliim., quod eft maximum om- niura
|
||||||||||||||||
|
Troiaua,nomiiie Antigone, Laomedontis
fiiia, qua: cum fe iaftaret forma; pulchri- tudine Iunonem ftiperare, a Iuuone in ci- coniam conuetfaruit. De qua Ouidius 6. Metamorph.
1'inxit & Antigonen nafmn contendere
quondstm
Cum m.igni coforte louu:quam regia luno In volucrem vertit,nec profuit llïon Mi, Lzomedonueptter jfumptu quin candidu pennu,
Ipfii fibiplaudat crepitante ciconia roflro. HucallufilFecrederem V'irgiliumin illis vetbkjSpret&q; iniuriaform&.neque expo- nenduni ibi,<p*,pro ideft.vt aliqui putat, qui omnta fïinul coiiiungunt,videlicct iu- dicium Paridis, fprecaj iniuria forma;. Sed hoc curiofuslectcr diindicet. De ciconia Nofcopulus tript tr^sJW ■ wéxttpyoe ^coof', a,p' i &vTnrihófy*>9t{> sw( rav iirt- s'ct/MVcov yé.piv, i<p' av iv i'-z-n9oy, ;yu ax- Tli'tS'iVTCóV, <Pld ?ï)V TMV TTiAApyaV TTpOi
lis icLvrav <nct.7ipcis In ynpetriasPi, x.t>
<Piy.ovia,v>£) dvTi^ojtv TYi;yivvn<Tias au- T<iin$a.i/a,Tpo9>lf. Inuejles.) Impuberes.& quibus propter
teneram xcatem ntilla pars corporis pilat, air Nonius.de hoc verbo multa dofte For nerius Selection.i.cap.z9. Pullospignora..] Appofitio. Liberi intcr
virum & vxorern tanquam vinculi & clia- ricacis mutua: habeutur pignoia.Ouid. >. Faftorum : Inquefinu natos pignora chara tenent.
Sic Nouella Valenciniani delibeitis:Itaq; libercus, qui ciuis Romani piiuilegium flicric coivequutus, fiue vnicum pigiius , fiue plures cniuslibet fexus habeat filios, cum mori ccEperit,foboli Aixomiies pro- priasfimaiuerit.facultates fupremo fecu- rus dimittataibitno.Claudia. i.De raptu Proferpina;, vbi Pluto queritiirfe priuari f'pe fobolis : Asi ego deferta mterens inglorius aula
Implacidm nullo folabor pignore cureu ? Et pau!ö poft de Cerere.' ComèdctSicultsfurtithfua.pignora term, Idem 3-eitifd-opens .■ ____reuocal tandem cuBodia chari
1'ignorvs.
Taliaq- expetlat &C.} Sibi virem repen
fum iri fperat,cum fuer'it arrèda *cac'c,&. alieno opus liabuerit ('ubfidio . Kecpia fyem&c] nee pullied»catipa-.
|
||||||||||||||||
|
Jfj.
|
||||||||||||||||
|
Vitgiliui
explica- tiu. |
||||||||||||||||
|
InmTtis
|
||||||||||||||||
|
Liberipi-
inortuj. |
||||||||||||||||
|
f(Si *
|
||||||||||||||||
|
■■BHBHDHBHBHBHI
|
||||||||||||||
|
Emblemata-».
|
||||||||||||||
|
i?T
|
||||||||||||||
|
Onirn vitiorum , vtinquit Fabius, nomen
l"iid facrum violare non verentiïrjfed etia Pugnis Sc verberibusin progenitorés fuos **uirenonerubefcuut;quibus tarneniufto vei iudicio & lege talionis, 'proprij Jiberi *ePendunt vices . Hinc quidam, cum a fll'o raptaretur,cum ad ianuam pérduchis 'vtzttaif./srdvzcrda/ ÏKthtve , ?jiï ydp civ- T°r s ajcvV-S-cu 7ovTra/Ttpct y.i'xPis tv to.0- ^*' id eft: Defenefili, nam & ego patrem "zftenu-s. Aliiis fe excufans, ciir patrem Verberaflèt: Etipfe, inquit, patrem fuum **rberai$it, & ille rurfus fuum.quin & fi- ''uni oftendei]s:Ethic,ait,vbiin virum eua «tit.mequoq; flagris cqdetthoc cnim gen llle nobis eft . Qtiis autem feret,fl filium patri cauiam necis pra:ftitiflèaiidiat?Por- teiitum atq; monftrum eft certifllmum , «flèaliquem hunianafpecie Sc figura, qui tantum immanita'te beftias vicent,vt plo- $, Peer quos hanc fuauiffimam lncem afpe- 'l ^frt XltïK eosindigniflimè luce priuaritf Sed
Q'*» vbi eft illa natu r? vis (ait Caffiodorvariar. rj "V epift-i4-lib.i.) qux amplexu copulxde- ft'natur ad pofterosjferarü catuli fequun 'Qr parentes,a cefpite fuo virgulta non di- *crepant,propago vitis propria; feruit ori- S'ni;& difcrepat homo a fuofufus inicio? Qiiiddicamus illabeneficia j qua: vel ex- ttaneam perfonampofTuntobligare? Nti- 'rinntur a partuilis:ipfis laboratiir : ipfïs diuitif c5quiruntur:& ciim fibi vnusquis lue credat abundare quod poffidet,cüm a Patribnsadhuc qu£ritur,proaltera potius state peccatur . Prohdolor? non merebi- '^useoriimafFec'him, proquibüs fubire ,ronrecnfamusexninmJ Maria ipfa lauiis ternpeftatibus excitaragenitoris cura non tefugit, vt peregrinismercibusacquirat, Inod propria: fdboli relinquat.Aues ipfa;, jjuarum vita fèmper in efcis eft , naturam »«am extranea forde nonmaculant. Cico- |
||||||||||||||
|
nia, redeuntisamiiiugicemunciatrix, eij-
ciens triftitiam hyemis,Iejritian> vetnitem porisintrodueeiis. magmini traditexem- plum piecatis. NamciYm parenteseorum pemias fenio coquente laxauerint, nee ad proprios cibos quasrendos iJonei potue- rintinueniri,plumis fuisgenitoruni mem bra frigida refouentes, efcis corpora lafta refkïutit, & donec in priftinum vigorem alis grandxua redierit.pia viciffitudine iu- tienes reddunt, quod a pareiitibus paruuli acceperunt. Ideoque uon immeritö vita longa feruantur,qui pietatis officia non re linquunt.Ha&enus Caflïod.Hanc natura; legem , quod pleruniq; a fceki'atis qui- bufdam natura; monftris violaretur, iura ciuiüa coiifirmarunt,vtlib.j. Siquisa li- beris, fF.de liberis agnofcendis; & de alen- dis liberis ac parentib. C. vbi refponfum hoc legitur Anronini Pij: Parentvm Necbssitatibvs L i b e r o s SvCCVRRERE IvSTVM E S T.
ea tarnen alirrrcuta pra^ftati debent promo
do fa$ultatuni:& flnon pre_ftentur,captis pignoribus & diftraclis cogetur qtiis fatis dare fenteiuia; Solon vnus è feptem fa- pientibus, fiquis pa rentes nonenutriflèt, eum céferiignobilem ftatuit &óbfcurum. Nam vt Cicero quadam oratione fcriptu tietasuir rcliquit.quum pietasfit virtutum fuuda- tutu fun- mentum,patrem filius vr Deum vereri de damen.' bet & colere , neq; enimraulto fccus pa- tum. rens liberis eft . Quid autem potiffimüm rationebeneficij deuimftus filius, Scplanè auftoratus parentibus debeat, Ariftoteles irafinitlib.9.Moral.Videtur quoqj paren tibus alimeuta maxime fuggerei)da,velu- tihoc debeacnus, quumq; vt fimus ipfi argumentum prasftiterintihoueftius quo- queeare ijlis mittuasoperasreddere,qua nobis ipfisallaborare : honor ir«m impeu- denduseis quemadmodum Deo |
||||||||||||||
|
"'S»
|
||||||||||||||
|
Abfli-
|
||||||||||||||
|
Andrese Alciati
|
|||||||||||||||
|
76
|
|||||||||||||||
|
Abftinentia.
EMBLEMA XXXI.
|
|||||||||||||||
|
\J[ ARMORE AE in tumulis vna Bat par te columns.
Vree ui , ex alia cernere malluu'wm efi.
lm bate forma monet ditfum fine fordibus effe, Defunffum puras atque habuifie manu* . CÓMMENTA Ril.
|
|||||||||||||||
|
ASt A t tumulus operofa ftniftura
ereftus,in ciiius priore facie vtrinq; infculptaapparet columna, quarum dex- tramalliuiium feu pollubrum.finiftra ve- ro vrceiim fuiiiner. Accurate & planc ad mentcm au&o'ris hanc reftituic picturam 1'iguciius, fit ciiira coliimnarum raentio in epigrammatcquarum iiikil appaiet in reliquiseditionibus . Epigrapheii autem non effefatis pk*nam,& aigumento carmi nisaccommodatam cenfent Minos & San- dtiusshicniiitat,Abftinentiamdicum. II- levci'ö recluis , Abslinentm a mttneribm |
|||||||||||||||
|
capiitndit.
L e G ï Iulia icpetimdarumcauetiir»
vt vrbaiiimagiltratusabonini forde feab' ftineant, neve plus doni munerisve acd' piant &c.Vide Alciat.Iib.; difpunft.cap- 9. Sic locutus eft Horatitis 1. S«rm. Sa" tyra 4. MagntM vterq; timor latronibut: at bent fiqttis
Et viuatpuris manibu4,contênat vtrumfi Vcrum quantum ad fymbola propofita fpe&at, malluuium & vrceus integrita* tem iudicis , & a rouneribuscapiiindis ab' ftiuentiarr»
|
|||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||
|
177
|
|||||||||||||||||||||||
|
ftinentiam repraefentam. Maiiimm ffqut-
dei« abluendatum geftusolim fuit tnno- Ceotia;qiia;damapei'cadcmonftratio.Cüin en'm q\iis fe infontem & immunem a cri- ^«lealiquovelle tindicare, fed nec vllum *J' eo admittendoaflenfum pra:buifl"e,pra> te'itibus quibufdam nianusabluebat.vt ex ea'nanuum munditie puritatem animide ''araret.Huc quidem fpeclat illud regij ■*■ lalcis j Lauabo inter innocentcs mnnus 'w*«*:idemqiieeft intelledhim a peruerfo "oftrj Redemptoris iudice Pilato , cum accepta aqtia manns abltiit, innocentiam Pjofeffus,crimenqueiii Iudaios reijciens Hlïydamiotauic t'ierius Hieroglyph 35. ~°mmodè fefeobtuiitlocusex lib.Arifte? r^iptorisGrsci , qui elt de legediuina > ^ll'cemblematinonparüaccómodus.IlIe 'jC; ÏTrtrptAnitriwJV, yjutsto t/W "x&piv ^OVl^olXiVOt rdt y/tflf ) TO TMVIX.O.VTA
\v^(°VTcu fiig-aQQVV cTe , 071 jJLApTX/piOV 5s^ Ts fj.\]^iv eïpyia-S-cu kax-ov . <na,7A y^P ivipyc-ict^tenayyHwv yivttc/x-, jt&- *** ^su ïf'tms /AtTa-BipivTti farï r»v £1- ^■tnnlyn»t$invdKvdreit&» ttavta . ideft, nterrogctrwit(Iudasosintelligit) cuiusrei
^■Hfn mantis abltterent -jotnfacimi-.figni- flC'ïrunt illi idfieri in teBimonium & ar- Su»ientum nutlius [celem perpetrati :Nam ? odper majius omnes conattu foleant ex- ?etiiri , ita pttlchrè &fancïe ad iusiitiam ■^*n'a referebcmt. Apud Aigyptiosper o'iem Sc aquam.vt que. cominerentur thu 'blilo Sc phiala,maculas, labefve deterfis
. utajque optiniè didicimus fignificari Pl'd quafdam geiues fuiHrio erat in vfu, tilf?U' Pt0^etl«ebaiitiit funus.quiapollu .. aberentur, aqua fparfi folebant igneni tio ecl,'vtqiii fibi periuadercut.purga f.!!lernua fieri.Inaquapuritatem hanc ill e!^lcCatulIs>cCimait:
,T ludibet quipuriter lauit dentes. ^onmi|!afu]napui caffiodorum praxla eo °nita' I11* ad ïd maxime faciant, ex ePift 8 tlUivoIct'lib-9-cpift-is»-6c Iib.11. nei, jSl Aqualis, vas terreum aut x-
dam a?Ta(luain excipiendam aut haurien 4m ttoratius in Arte : |
|||||||||||||||||||||||
|
Nomiulii pehiim a pefuendo diftam vo-
lunr.alij a pediim lotione :iude pelluuiü , vasiii quo pedeslauantur ; malluium ve- ïö.in quomainis. Hncformd\ hgc defiguatio fymbolorii.
ImdiBum-] Iudex,vt vult Varro.iun-
ifto verbo dicitur.qui ius dicic. Iusdicerc ipfotum eft magifttatunm , Cicero pro Flacco.'Qui anno ante iusdixerat- Idem ad Atticum;Quippè ius Laodice? medice re cüm Roma; Plotius dicat.S: lo-Antor niana:Quicüm Praitor vrbauuseflbt.vrbe camit, ius nondixit. Illud tarnen paulo ?«* dict- diftindius eftexplicanduiTij 11e mihi diern fo. dicant iuris ftudiofi-Didicimus itaqueex Vlpiaiio,!. Ius dicentis, ff.de iiirifdic.omn. iudic.Lus dicentis, hoc eft, Prxtoris, ofi- ciumeflelatiulmum ■ At non modo Pra:- torem intelligimus iuris dicentis nomine, fed & pradêtftum vrbi, vt ff. deoff. prsf. vrb-l.i &,Deinius voc 1-i.praïfidem pro ui'iciai.l.ciim hi §.fed nec mandare, ff.de tranfacTt.& jedilem curulem, qui certis de caufisiusdicebat.l. i.de sedilit-edicTt. fuit tamenmagis vfitatum,vt ius dicentis ver- bOjPraetor appellaietur, velut iuri dicun- do prsalijsconftitutus.1 i.§.populo, ff. deorig iur. At de vrbis Praïtoreid modo intelligimus: alij enim qui creati funt Re- pub.augefcente.iusnondicebant, fed tan- tum de capitalibus qusftionibuscognofcc bant,qua:ipfisobuenerant fotte.vnde Qu^ fitores appellati. Nelongior firn, ita fta- tuo.alium fuiffe a Praetore iudicem, & a. ius dicente : quod planum eft ex M.Tul- Üo.z.in Verr-& pro Rabirio Poft-Itaq; di ftinguimus officium <Pra:toris,& ius dicen- tis.-vt ftipulationem etiam pr^toriam a iu- dicialiitametfialiquando iudicis & prseto- ris nomina confundantur.Etenim tempo- ribus Imperatorum (quo antiqua pene omiiiaobfoleiterunt vna cumliuguas Ro- mana: puritate) iudicü nominequicunqj magiftratus ét maiores appellari cceperüt. Sinefordibus] fuiffe iS'icnov KptTirv ,
iudicemincorruptum, & a muneribusca- piendis alienum.qualis ab Horatio defcri- bitiu'4.Carm.9. Vindex auars. fraudis , & abfïinens
Diicentïs cidfé cuntta pecunia &c.
Sordesauté proauaritia & nimia parfimo *»'"»" . nia poni notum eft. Horatius i.Ser.Sat.3. Si Keq; auariti&-,neq;fordes,ac mala, Iuflra, Qhijciet vere quijquam mihi. M Hinc
|
|||||||||||||||||||||||
|
2fe
|
|||||||||||||||||||||||
|
r'«««,
|
|||||||||||||||||||||||
|
Amphora coepit
fm> wrrente rota cur vrceus exit? |
|||||||||||||||||||||||
|
Malli
|
|||||||||||||||||||||||
|
finusaH **] pollubrura>vas, Iebes, feu
«ium R cnus ablue»<las, quafi manula- '^yhus in libello de vafculis fic ait: |
|||||||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati,
|
||||||||||||||
|
i78
|
||||||||||||||
|
ni largitione,pr&al'us omnibus,mitndiw fev
uare Deo,nobnque,& legijnanus, nuttum lucrum contingere, neq; maius, neq; mi- nus , neq; captiofum quiddam contra [ub- ieJiosfacere negotietndo,fed contentum ejfe folis afifco tibi minisirata, & tam per te quam per eos, qui circa tefunt, purum eis vnditfi feruare ius. Suetonius in Tuo ait, PonciScatuni maximum ideó (e profeffus accidere , vt puvasferuaretmanus, fidem -Mr pra:ftitit. Puritashxc manuum reuocat Sf mihiin mentem ridiculum cuhifdani ft- ■> ftutrijqui cum de iudicis iniquitate & in dementia apud vicinum conquereretur vicinus monuit vt mamisiudicis perunge- rec (largitionibus rem aggrediendam iütel ligens) idq; exemplo curruum perfuadés, quinifiaxes habeaiitprobè perunftos.non niriftridore& ftrepitu promouétur.r^'Ê'' fchmiertiderfahrt . Mouiti memor , ills die conftitutaad tribtinal comparet,acce- pta fecum axungi? copia,qua,dum aduer farius rem agit,illeiudicis manus Sc vefte non peifuniftoriè perungit,vel hac ratione iudicem (ibi leuem & clementem faclurus- Sic fanè fit, vt plerunq; caufa cadas, auc difFeraris.nifi iudicum vngas manus, non quidem axungia, fed linimentoex chryfiti 8c argyriti piajpaiato, fïquidem facile Caufl&perduntur,quéL paupertate geruntur. Inueniütur& hodie Stratocles & Dromo c!ides,qnorum fermo omnis,cum de Rei- pub.negotio aliquo capeflèndo.deqj tnbil nalibus colloqueieiuurjeiar.vt Ce inuicem ji ad au ream meflèm inuitarent Notumquo 1*^ que eft iniquitas iudicis ülius, qui cum ab riff vna parte faccum glandibus refèrtum, ab altera veroporcum donoaccepiiTet,vnicui quevióloriam pollicitus erat:cum vero il le,quiglandes atculeiar, caufa cecidiffet , cum ludice expoftulanitj fed refponfum tuht,porcnm faccum eueniile,& glandes deuoraflè- I argitiones huiufmodi Cet- mani non inconcinnè vocant JieelKiechel s qtiafi <\\cas,placentas infernales , ad Sty- gium focum a dajmouibus excoftas, vnde &originem ttaxiflè probabileeft Jl5arn ,n Romana hiftoria prorfus later, quis om- nium princepslargitione graflariadortus fit,tefteCoelioRhodig-lib.i5.cap.i4'Hl qui talesplacentas deuorant,tandem ocipll a Tattareo bavatluodeuorautur O me- liota Deus. Bonis
|
||||||||||||||
|
Hinc fordidi,tei]accs,auari,& qui ex rebus
viliffimisqux'fEum captant.Itaüs Spilorci, Tacconi,Lefinanti.Germ. spaerling,Kif- fenpfenning , die ein lam vmb den balg fcbinden ■ Defwiffum] qui iam officio fuo viuen-
di fuucluseft, & finem impofuit Vttr&ma- Jritras babuijfe manus] x,ct$cr.pct; yji- nus . /o«t? , vt dicunturin Nouella. 8 Hl puris manibus vitieie dicuiuur, quiptueatque
integie vitam traiifigunt; qui ncq, dolo. neq; aftu alijs .nsgotium faCeffuntsqui de niq; fuut (vthic Alciatus intclligit) aJV p/a^KTo/j.i.a munerib' accipiédisalieni. |
||||||||||||||
|
IV,
|
R e p r ae sentantvr iudicis
|
|||||||||||||
|
jequiffimi & incorrupti notï.quibus poft
jnortem vel maxime celebretur.Siqiiidem vrceolus ve] aqualis vna tumuli parte.mal luuium in airera depicftum, arguit fepulti hominis in admini^randa iuftitia a;q ui ra- tem Sc imiocentiam . Qua; virtutes vtiu- dicem quemquemaxime commeiidant.fic abeoli abfcedant.non iudex,fed impius & inhumaans carnifex habendus eft. Recla- mant enim aduerfosiniquosiudices,& di- uinas 5c humaux conftitutiones , qtiód in Repubbbeneliberaliteique inftituca nihil debeatincorruptinsobfetiuri quam judi- cium, quodlingua fajpiusquam nummis peruertifolet. Quamobrem non iniuria Cicero dicebatjfe non intelligere, cur qui fentétiam pecunia corrumpit,per;adigaus fit.-qui autem oratione, laudem ferat. At prxcipuè iudicis eft nee muneribus,nee af- fèvSibiispriuatisabajquitatedimoueri.di'- betenim ipfe perpetuó meminiflè Deum haberefe iudicem.cuiusoculum nihil effu gere aut preeterire po/lit. Et ne quid hic jiotadignum tranfïliam, verba Iuftiniani, quxintegra reperiuntur in primo Codi- cis,ticulo de Hiaudatis principum,huca<l- fcribam.digna quidem illa.qua; literis au- reis pafiïm confignentur.-JV/Vo/iw <ri ko,- d&pas 7ra.pa.Aa./y,0a.vo;'TO, Tm ipyjiv, yj/i S~óo~ia; a.-7ró.T»i "X^pi;' '^P^ T^n' <***w K'J.Qa.pd.1 a-^&vTuv Ket^etfdf tpvhajTjnv Stv Ti «j 'ynpis . iiy-tv >(£« Tp vóy.a tas yupoLs ', yj/1 fj.nS'l- VÖiCt^TiT^a-l KÏf'tPzï , fAihf, /XH^OVOf, pifi
Tê ihó.TTovos,a.hh'a.px.Ho-^a.1 i*.i\iois7ois
Tctpara <S"iif/.oo,in croi %opnycv{/.éiioif , vjt* JWts <ra.-J7* S'tttTZTap mpi ai KaSctpov wjtoIs 7ra.vTA-yóbiv <pvh&T7HV to JV- K4-I0V ■ Oportet igitur te pure fufcipientem hoc admin ijlratioiw munus.procul ab om |
||||||||||||||
|
Emblemata.*.
|
|||||||||||||
|
\79
|
|||||||||||||
|
Bonis a diuitibus nihil timendum.
EMBLEMA XXXII.
|
|||||||||||||
|
XVNCTVS contiguo Marïm rnibi par iet e > nee non
Subbardus , noftri nomina nota fort,
■AEdificant bene nummati, fataguntque vel vltro ObBruere heu noftrü vndique luminibus,
Me miferum: gemins quem tanquam Phinea raptant Harpyix, vt propri/s fedibus eijciant;
Integritas noslra-, at que animas qudjitor boneBi) Hls nifi fint Zetes , hts nifi fint Calais.
COMMENTARII.
|
|||||||||||||
|
j^o iuueiiescapite.tei'gore, &pedi-
. bus alati, armis profeqiuuitur auo-
tes Harpyias.monlf racapite virgineo,
-a)Vncispedibus,extremkate in angué
feunente. Harpyiarum a Zete& Calaiin
mg.3^-^tarl'ï imaginem exantiqtiis monu
IS ltllcliosè nobis reftiruit Pignoriiisj
|
|||||||||||||
|
fic enim extabar in antiquagemmaexcifa,
eiusgeiieris,quod gémarij vocant Cameo. Significat fibi rem elTè cum quibufdani rabulis forenfibus,'maiis vici- I ! niSjfuasxdesita a!tè extnieiuibus.vt offi- Oecafeo cerent luminibus (uaruni xdium.-atcjue a ICmble- qtiibiis fic impommèfaiigaretur, vrolim math ■ M 2. Phineiis |
|||||||||||||
|
._-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
i8o
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Phineus ab Harpyijs.vt pariï abeflèt.qnin
proptijsxdibus expelleretur,iii(I fuccur- rifTct animi pro'oitas & incegricas. Phirtei aiuem fabula lic fe habet; Phineum Arca- Vnèul.'Ui dia; regem vxorem duxifTe Cleopatram , de j>hi- Borea; &Orithyixfiliam cradunr, cumq; nee . a'teram nomine Idasam , Dardani tiliam, liberis nouercam {uperinduxiffec, eiusne-
lario fuafu filios ex Cleopatra fufceptosex caicauit.Qua de caula iraci Dij, ei quoqj oculos fuftukrunc, & immiferunc Har- pyias,quae cibos & menfam eins diriperéc, Sc tiupifliinè fceiarencHic Iafonemcum Ai'gonauctsvellusatueum petentem fufee pit hofpitio- Cuius beneficij niemores Ar- gonauca;Zecum & Caiaiu.Boiea; & Ori- thyiajfiüos, alacos iuuenes ad pelleudas Harpyias miferunt.Illsex Arcadiaaima tos iuuenes fugienres ad infulas liocas per- uenerunt.Et cum vlcra tendere vellent,ab lrideadmoniri,vt a Iouis canibusabftine.- rencconuerterunt fuos volatus-Hsrccon- ucrfio,ideft,Suophe,nomen iufniis dedih |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
de casteris .
Nomina nota] Benctioti in tioftro foro,
vel vc locupleces, vel vc pragmatici & fa- ctiofi homiiies. Siefeind beKandt als wie der boes pfenning . Benenummaüj Horatiusi. Epiftol.
At bene nümatü decor at fiuadela,Venusq\ Cicero i. in Rullum .- Non minus bene iiummatus,quamegregiècapilIacus.Am- |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
mian. Marcellin.lib. i4.Siadaliqiiem bene
iiurumacum,rumentemq; loculis honeltus |
#
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
aduenafalucacufnincroieris . Sanftiushic U,
Difplafiafmtim cflfa dicic, qui fir, quando r in medio diclionis eadem confonans gemi- nacur-Nam numus,& numacus, fimplici m.debetit fcribi, cefte Ariftotele üb. j. de morib.inquic enim: Scd introductus nu- museft exiiifticuto, quauinopia; ac iudi- geiicia: prxlldio fiuurus . Obeamq; cau- fam nomen duxic,quod non a natura, fed a.vó[j.<l>,\&e.R.>\eg<ï,immws (ïc oitus, inno- bisq;id ficvcmutetiu.reddatnrq; inutilis. Satagu?itq;] nitütur quantum pofTuuc.
Vel vltro) Etiam f na iponte, nuiio ftio nijiK,,
iure nullaq; anieiiiiuna prouocati.Argui -nf turiniuftus& violentus diuitum animus, a quibus in primis eft cimendura , quippe quineq; uisneq; bonum,fed nee xquuni colunc.Qj^a raaone ptito diftum iPlaco- ne j.legum.-valdè diuiteshomines nonef- le bouos.Referc Plutarc- ita quendam di- xiffe Sy 11e; »loiianci:QtK)modo virbouuS eflepotes,qui Cam magnas opes poTideas > cura nihil a patreaccepeiis?Tales quidem exeorum fuuc genere, quos nocat PlaucuS in Pcenulo.-S?' nihil fit litium, lites (erunt- |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
■Geruim
notatus, |
Hxc ferè Seruius 3 A Eneid.Sed f'et'è tem-
per ille in Coi'mographia fallinu.id c,od |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
diligens ieiftor poteric iurelligei'e muk.s in
locis. Phineus igitur non Arcadia;,fed O- dryfia: rexfuit,vt ex 4.Val.Flaccicontrat, vbieius narracur hiftoria mulcis veiTibus. Odrylia ponó in Thracia eit.cefte Plinio, & excenditur vfquead Bofphorum Thra- cium.vbi tnncerat Phüieus.quando Argo- nauca; Colchos pecebanc;indeq; Harpyia: fuerunc fugaca:,noiiab Arcadia.vc Seruius »arrat.Ca:tera sxVirgilio j.Asneid.Oui CÜ05.&7. Metamorph. petes. Vide etiam Valïlaccum 4. Argonaut. 1VNCIVS contiguo &c. ] Vicini mei
Malius & Subbardus, qni iunctum habéc parietem meis asdibus.Dicitiuautem con tiguum iilud, ciiiusextrernicas vel fuper- ficiesaliud tangic. Fariete] Proceleufmaticus pes, conftas
fvjatuor fyllabis b.retribns,hie vice daftyli pofituSaqualesvérfus patlim occummca- pud Vugiluim.Yt Mdyicanfji^aq^ intexüt tiblete cofia>,"Et,
Inrit parietibus fa*l&,pt$ï$q,fiib ip/os.VA, Mos!iia,quiq- imospulfiab.M ariete muros. Verüm commode , nee iufoiemer accipi verba ca Ha po(limt,ytpariete,(ibiete,arie- Se,iint trifyllaba.uempe vt wpariete, rlit- teraapplicettvr vocati prascedenti, Sc i.pro 4c.ima fiat coufonajiSj iCjmonolylUba;& fic |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
&
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Obflruere noïiris luminibus.] Obftrue
re luminibus vicini i[y.7ra^i^eivT» ó.To 4«. eft itructuramaliquam iuxtaeiusaidi fichun face re , quxlumen eidemeripiac OUtruereenim luminibus, verbum anti- quum iuris. vnde Cicero pro Domo fua ' Cum illenegaret,inquir,primó fe lumini" bus eius obltVuclurum niinabacur. Ideifl in Bruco: Vt hocum concifis fententijs (ie Philifto ScThucydideloquifur) incerdurö etiam non fatisapertis cumbreuitate,tmï' nimioacumineofficit Theopompiiselatip 11e acq; alcicudine orationis fua:,quod id* L,füx Demofthenes: fic Caroiiis lumini" busobftriixit hsec pofteriorum quafieX' aggerataalcius oracb . Quod diclnm * Cicerone per metaphoram nemo nou vt- dec,pro eo quod dixiflèc fine cropo; impe' dimeiitQ
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
.f
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
III.
CiliguU
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblema ta_j.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
18
|
|||||||||||||||||||||||||
|
m?"t°mir1neofationis Catoniana: himi
*vwereutur . Huc refero Alciati verba:
* commentarioad cic.De verb figuific. 1.
i9.Fingejinquit:CöncediC lei volcnti Laii >
*dihcare, v.t viciniirri ad proxima: lei
''ditioiiem cogere poiïk,an eum quoq;
feifj ''T1' 'alULlrn «edificium perfecit,
t aadere illi aliquid defiderat, puta hor- -v ampliare, velknplimium! qua in ie p^ egoimpeterer , negabam adiuuari . A.,tn enim ornatirs vrbis ratione ita con- ,!],t|)ni eflfct, & qui ciues ad expolienda p-JJ^aincicarepcur, ineoqui iam perfe-' o ft' c r^riplocum iionhabebat. Paulo r 't ita : Velum cum non tam iuri meo lllam iudicibus dirfiderem , tranfegi, vt ^"pmum Ca illud Hefiodi, /x>>> S.V "t Columella, nonfolum deboue dici-
'led etiam de omnibus partibus rei fa- <
ilacis,adeó refert non haberemalum vr
/;<ll'm-H?c Alciar.Vide adagium,Offieere
^"t'bus.ScAliquid maliproptervicinu
i« D 'n'^~ Bndxum ln Anuotat.prioribus
wtnifta qusm tanquam 1'hinect raptant
|
|||||||||||||||||||||||||
|
quafi ciiiüsaufugienS.Ce!a:no,a Kfa&iVJu
quod eftniger.Sïu qui per tres Harpyias, auaritianijiouidiam & fuperbiam intelligi velinc Opinorautem hic Alciatum de in- dufti'iaduarum tantumméminiflc , vtad rem fuam,ideft, duos vicinosaccommo- datet-IJle quidem i. Pra:termiflbrum air, Harpyias ira tonantis aduerfus Phineum impulfas a Poeta fingi, quöd quxcunque maxima oiianturmala.ira: diuina; foleant afcribi: & Theophraftus hafce tem pefta- tes,fterilitates,& alia genériseiufdem.qnf non vitio terrs, fed cailitus proueniunt, a.7ro raS'Alfj.ovof tLitia.i appellat, id eft , caufam Deorum numine vrgentem Plu- tarch. lib. de vfura vitanda, Harpyiarum fabulam torquet iudebitotes, qui grauen- turajraalieno : tolerant enim ac luftinenc tanquam Phineus Harpyias illas pennatas pafcentes, &c- ut o p/revr dpvrvlctt Ttvat j7roTTipitt jSóiTKonit Si piiira de Har- Barpyis. pyis reqiiiraSjConfule Syntagma tf.Hifto- rigidiex- ria: Deorum Gyraldi- Natalem Comit. aUores . Mydiolog lib-7. cap.^. Integritsu no[irti,&c.~\ Accommodat fa
bulam- Proprijssdibuscedere cogar, & hisexpellar, hi'fi mentis iiitegritate & ho- neftate vindicer, meq; tuter,vtolim Phi- neus , Zere & Calai adolefcentibus for- tiiÏÏmis. Hts. Hififint Zetes , &c] Verba Orphei
fubijciam Latinis verfibus; Agnoui duplicem Boren de germine Fpica, i §l»os peperit nubens lUifi adftuminis undü Regis Erechthei diuum genus Orithyia, Shti plumis etia'm circum talaria fufis Corpore Dijs fimiles Zetes , Calaisqm vo* labant .
Pindarus in PythiisOd.4.Strophe 8. TuiV ,ö&37Aêl»Y cLvé/AUV
&TCLV KÓ.KMV Ti TTCLTÜp féopttlt t avS'pa.t <5PTê/>o7s7 vana. tti------
ypiMVT&t a.y.p& 7rop<pupt'oit- id eft:
Animo ridenti velociter
Ornabat rex ventorum
Zeten Calainqipater Boreas,
■: Viros,, qui alis in ter go Mouebantür ambo purpttrets.
Boreamautem vencum eileSeptentriona- Zetes & lem nemo nefcit, Clll'us filij dicimtuiZe- Calau , tes&,CaIais,fietis ingeniosè vocabulis.Ex ad quid nominum etymononeft dubium quin Ion relata ne gè multa peti pollint, qux quafi nos ma- rain:i->. M 3 nu |
|||||||||||||||||||||||||
|
&
|
!tn
|
||||||||||||||||||||||||
|
a«s*
|
|||||||||||||||||||||||||
|
^frPyU.] Hefiodum fecutus.duas tatum
acPyias ftatuit.Vugil trium meminit , i)oapUm nomil" AelIo.Ocypete, & Cela:- ■ 'J'ngumui- volucres monftroia: , facie ^ cS'Oea , vnguibus vultures teferentes , SiT'!)7* *?'**&"'' a diripiendo ditftaj.jnde Sed ait' *V,r*K'T'XKf S'a.iiMms'tïva.t. fis i?Uoniam nobis propofitum.fabulis ip deb 0r'cas en3r rat'ones adijcere,li0n v'
jja'tuta realieimm,fi explanemus, quid Yi^Py^rnm nomiue incelligatiu Sanè vt no "umiiiis iudicat, Harpyia rapacitafêm apuHCBVin<ic Haipax,& harpagare verbum rua llautmn.Has ficdefcribit Virgilius £.A*neid. frof"e' """focru-vftleusyfoedijfpn* ventris
Ora'T"IS'vnCéi1> manus,etpallida/emper
Tzn?tlmns >deo virgiiies fingi, qu.od
gaP>naomilisftetiUfcat, nulluisq; fufru- l'utuu° UCJ:esProptcr cclericacem , qua fe- latirp/ " raPiunt:K«mis opens , quod veró SlUccluid at>'i's xru'fcaïiMf èft-tres ci,ifjC!ll°niamprimo aliena expetunmr, d«uru w-iuUafio' & Poftremo abfco"-
Aclio t' K e.ni no,"''ia è re facta :
Ocvn *ncl"am iKav a.hho,tottè$ alienum.
/P«e,ab CKv;,velox, & Tréro^Al^olo,
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Sm
|
|||||||||||||||||||||||||
|
4.. v'rr
|
|||||||||||||||||||||||||
|
V
|
|||||||||||||||||||||||||
|
t&
|
||||||||||
|
AndreaeAIciati
|
||||||||||
|
temdantnare progtauiflïmo crimine fit
iam olim habi rum : ergo male ceilicAr- chia: quöd Archilochum interfecuTet:Cae cilio Metello de Dalm3tis citra caufara triumphantitAttaloregi Afta:,quodinfori tes amicos ojjcidiflec. Virtus enim & ani- mi dotes virurri pnidentem a quorumuis iniurijs&moleftijs egregie noueruut de- fendere,liberarc,& vindicare-Siquidem vir prudens & fïbi & patria; fufficiens conful- tor, teftePlatoneinAlcib. i- Sic enim viri boni fajpenumerö ab importunis dommis deuirbaiiturfïne vlla legum & houefti ra- tione.nifi ajquanimitate, vel potius numi- nisaliquo pr£(Idio,& qnafi ariete vindicen xai- Demofthenes in Calliciem: royctKt- iróm^ov iS*\v, $ ynrovos xorafSJwu ■ss-Kio- J ygJCTS tu>«V : id eft, Nihil moleftius ejfe lF,ytê potejl, quam in vicinum malum & aua~ fyr$ rumincidere, Qu_ö eciam illud Pindati i$ non male quadrabicex Nemeor- io.X«As- #r va, f'spit ètvSpciTTOiiriv g^c/ahV Kpi&ó- VW. Periculofttm ejl contendere cum poten tioribui. Reitè ThucydidesiTpoY Ttssdïv- yiiTova,{ 'umi To aLvri7TAKov igÜKivSi- pov x,a,9i<ra,Tcu.Ex vicints malum bonuni' ve proficifcitur. Themiftocles cum pra> dium quoddam veniere velIet,hoc quoq; prxconem addereiu(fit,GT/>£ Ay&Sis Zyj* yttroveti, id eft: quod vicinos etiam habe- retbonos. quafi vicini commendatione fu- turum eflet lougè vendibilius. Cato quo- quc fenior admonebat eos, qui agrosem- ptnti eflênt.vtanteomnia ammaduerteret, ne malum haberent vicinum. Cauebit er- go prudens, ne ilü fit falfuginofa vicinia. |
||||||||||
|
' uu ducant ad cogmtionem rerum vberio-
rcm,&quidem magis apertam-Certèmi- hi placet fcholiaftis Pindati acumen, qui co loco £nTM tas ^etiirnv, nernpc ay<tv tbc, quöd nimmm j?e/,interpretattir; «.&- fr&h vcrö,vc qui k&kSi; dleov, quia/«»;>«r flet ■ Coiifi&a credittufabula,proptet ni- miam velocitacem illorum.qui ad Boream habicant; viidc hi psincipes ad Argo venc- runt ■ Ac ad rariouem phyficam non vfur- pat Alciatus,fed ad mores conuertic, quö faeilius ingeniofis homjnibus fuumid car- jncn oftentec. Integritm noftra, atque mimm qu&Jitor honefti ,
Nam »«*.*/$ fortaflê otsTï kakS, quo animi defignatur iutegritas:animus au tem quajfitochonefti.eft ille £riTH?,k fyiTéïv no roenhabens.quodg^we fignificat. Idem ■video pofïè obfcruari facilè in Homericis nominibus permulris,5cijs perfonis , qua: a Platoiie inducuutur: qua? nomina inccr- dum tocius difputationisargumencum im plicant. IV. OïTENDix Emblema,quantusthe VittinH' faumsfit vitae-innocentis confcientia , vt
gr& the- quajinfultiis& iniurias maleuolorum ri- füHrw. deat;& quaniuis fïactus orbis labatur,in- nocentcraferient tuinximpauidum . Eft enim hxc inftar muriahenei.qua quis fu- ftentatuSjtion cget Manriiaculis.necarcu, ad recundendas infidias iniquorum & vio- lentorum horninnm . Itaq; rogatus Bias, qua; vita metu careret.'innocens , iuquit, & eius qui fit fibi beneconfcius:nam om- nes animum innocentem amant Sc charum habcnt,vt cftapud Findar-adeö vt iwiocen |
||||||||||
|
Signa
|
||||||||||
|
Emblemata
|
|||||||||||||||||||
|
183
|
|||||||||||||||||||
|
Signa fbrtium_>.
EMBLEMA'XXXIII.
|
|||||||||||||||||||
|
D I ALOG I S M V S.
C^\ V AE te caujfa mouet volucris Saturnia, magni
^^- Vi tumulo infideas ardua Arifiomenü ? Hoc moneo, quantum inter aues ego robore prafïo » Tantum femideos wter Arijt omenes.
Injïdexnt ümidx timidorum buila columkt; Kos aquiU intrepdis figna benigna damtti.
COMM.ENTARII.
1 f , ''P^chro'magnifico fumptuere&o ] ib ro 3. fumptiim pulcluc e ft semulatas ,
|
|||||||||||||||||||
|
* fdet rcgina auiiirn aqiiila,expan{isalis,
ti- &"■' fimiIis>notafortitudii)isJftreiniita- Ö'r .'"P1!' anilTli Eduio Rouilliana T> »*1nro>»iculptam habet epigraphé, |
quo fub nomine Ariftomenis Jmperato-
rem CarolurrrV. celebratjalluditqueaper tèad aquilam,quam in icutohabiüt, & Aquiln, imperiali fteromate, qua: fbrtirudiuis 110- tro ftem- tam pra; fefeiat. Ea enim vt dignitatc ca:- mate lm teris auibusantfceliit: ita ille Priucepsa- peratom. |
||||||||||||||||||
|
loments. hoc eit ï Dijs manibus
|
|||||||||||||||||||
|
ii.
|
|||||||||||||||||||
|
Hoc
|
|||||||||||||||||||
|
ex ejigramniatwi Gr:ecörum lios & forticudine & (plendore nominis Ion
M 4 gè
|
|||||||||||||||||||
|
184
|
Andrea Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||
|
tix.av a-ajj.a.i'iyn ywyïvèi irbhtyji-
Cur aquila ad tumulum hunc volitas,dic! nunquid ab aflns Hic habitare Deum forti aliquem in- tuita es ? Imb anima extinSti fum diua I'latonu , Oljmpum■" §iu& celo.fed corpus terrigenum Attic* . . habet. His non abfimile eft illiid Marulli de A-
gefil"ao: Nuncia magnanimi velucru lotus , ede
quid vrna Inuiéii roftro cudis Agejileï? Ipfa int er volucres quantum caput effero , tantum Mort ahs omnet ceder e Agefileo . VOLVCRIS Saturnia] Aquila.quan* di- xetis Iouiana ; nam & Iupiter dicitur Sa- turniusa Saturnopatre. Virg.in 4. Nee Saturnius b&c ocuIm pater accipit s.- quu . Sic apud Homerum mulrisin lacis k^ovi-
i'ris. Cur autem aquila Iouifacra , dixi- niusfupra Emblem.4- Ardua] fublimis, eieöa, emineiis.
Magni Arïfiomew] id ei>,Caroli Quin,
ti , queni uomine Ariftomenis appellat. A'pircpivnf, optima; mentis hominem fo- nat,aic Pindari fcholiaftes.Et'Paufanias in Meflèn.eum Graïcorum omniömoptimu Apollinisoraculo iudicatum refcrtjquod &alieubiconfirmatD.Hieronyimis- i'ed Ariftomenis hiftoriam , quoniani multis eftincognita, paulo latiiis quim pro ope- risinftitutonarrabimus,quam credo legen tibus non foie iniiicundam. Scripfit illam .Rhiaims Renafus Gra:cis carmmibus» in quibus Ariftomenes ïihilo fuit ignobilor, quam in Iliadeapud Homerum Achilles. Paufanias in Meflèniacis, Rhianum fecu- tusjatiifimè commemorathanc hiftona; nosantdm multa prsfeindentes, qtiod ad Ariftomenem attuiet.piofeqiiemur. ïlie- runt ïguurinter Meilènios & Laceda:mo- nioscertis decaufis acerrima odijbellaq; plurim3jin quibus ?qao Marte pugnatiim eft. Tandem poft continuos viginti annos in bellis exhauftos (vt Tyrthaeus canu) MefTenijs deuidis tales legesimpofuerunt Lacedsemonij. Primum iureiurando eos aftringunt, 11e vel vnquam a Laceda:mo- nijs deficiant,vel alias noui quidpiam mo iiaatg,r. JCeiude vt de omnibus frumentis» ~ qu« |
||||||||||||||||||||||||||
|
gè antecedit.-Haec quidem Minos,fed non
immerito cnm Pignorio dubitamus, quo- modo Alciatns potuerit celebrare tiimu- ]um Caroli V. cüm Carolus obierit anno i/^ Alciatus.vetöanno I5JO- Sed Poe-, tis aliquando licitiim eft etiam viuis tu- Hiuloserigere,-pra?ierrim ijs.quosin Deo- rum numcrum inferere properaiw . Epi- gramma eft Antipatri «f wiS'pwss , quod hnc adfcriberenon piget : opvt Aio< KpoviJ'cto J'ta.KTopt , 7Zvy*,piV yopyot VTTtp (JLiyiKa Tuy.$ov dptfo-
fxévut;
jeyyiKKa fAtpÓ7tiósiv , a§' tsvtKiV 'oasoy apiïOf
oiavtov ytvójjLa.v, tóotov ó'tT' ny.iBém ftihtvnol i'dKoltriV ilfltS'pilTiari 7TlkHCU '
a.[/.^tf cf1' , CCTph?0tf t/.l>S>pÓ,ri 7ip7TQ~ [AtQa.. hoc eft :
Nunciafare loutiypr&pesfy volatibut ales,
Cur metgni ad tumulum fidu Arifto- menu ? Mac bomines moneo : volucrum quantum optima viuo, Tantum bic bercas optimus in ter er at. Stiparintpauiddtimidorum bufla colübtt,, Aft ego delecforfortibuivfq; vim .
Auis Iouis Satumij nücia,quam obcauf- fam ftas Ferox,fut>magni tuniulo Ariftomenis? Nuncio hominibus, quod quantum prx- ftantiffima Volucrum fiim , tantum hic femideo- rum [Aiit-] Pauida: quidê pauidisaffidebutcolumbée, Nos autem interritis viris deleftamur. fareage gdfedeaslouu ales nitciapernix Magnauimi tumulum trux ad Arislo- ments } Nimirum quantum alitibus fum robore pr&flant, Tantum femideis pr&llitit ille virts. Sic buftu pauidupauidas decet effe colübtcs: Nos vero intrepidufigna fuperba furnm. Antipatri exftat Epigramuia certè nobile in PlatomSjdiuüiihomiiüs,tumulum, cn- iusanimam ad fepiilchrum è ccelo alla- pfam in fpeciem aquila: dicic: tüiiTt, ztirtt #él3i)x.a,t vwip tmpov ,u tt- raV, fiVs istpówra. Oiav oinov i<ïï09X.o-7riH{ ; 4Wv ('P' riA«T»W iTrom&ptrHf is |
||||||||||||||||||||||||||
|
fmble.
znatufis |
||||||||||||||||||||||||||
|
t</
|
||||||||||||||||||||||||||
|
V'/,.;;
|
||||||||||||||||||||||||||
|
ï'liHonis
utmulus. |
||||||||||||||||||||||||||
|
■f
|
||||||||||||||||||||||||||
|
>!''
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
|||||||||
|
l8T
|
|||||||||
|
^nae agriculturacomparantur in homi-
'Uim alimoniam.dimidiam partem in Spar tam ferrent. Decretum item eft,vt ad fu- nera regum, alioiumq; qui magiftratum gefl*eruiit,tum viri ex MeiTenia.tum mu- lieres, pii Ilis induti veftimenris accedant. I'aq; tantis oppienr arrumnis Meffenij , cum nihil humanitatis in pofteium a La- cedxmonijs fperarent.fatiuseflè duxerunt nacie cadere,aur tota Peloponnefoéieftos fugere,quam hxc p3ti. Decreueruntita- que deficere-Vrgebanteosnon leuiterado lefcentes quidam, rerum quidem bellica- rumimperiti , magnitudine ramen animi prxftantes, qui in libera patria mori mal- lent,qnam alias beatoetiam feruitiofrui. fy» Inter hosfuit & Ariitomenes, cxteris no» V"*2» bilior.-Nam cumeius matte Nicotelea Ge k-y^n nium airt Deum ferpentis fpecieaiïtt rem habuiiTejputabatur tarnen Pyrrhi.aut Ni- comedis filius.Hic florens e;tate,excelfoq5 praeditns animo magiftratus ad defeftio- nem folicitat.-confeririirprxlium : vifto- riam neutri manifeftam funt confecuti. Ariftomenem vero plura facinora edidiflè famaeft , quam de vno viro credi poffit, adeo vt finita pugna regem etim elegerint; Fuicenim oriundus ex genere Aïpytida- rnni.Cüm regnum detreiftan*êt,eum exer citusimperatorem defigna runt. Qui vrter reret Lacedxmonios, profeétus nodu La- cedxmonem, ad templum Palladis Chal- eixci clypeum fufpendit, cui infcriptum i\ut,Ariftomenes de Spartanu De£ dicauit. Lacedxmonijs redditum fuit oraculum, vt confiliaruim Athenienfem acciperent. Athenas itaq; mittunt, qui oraculum nun- ciarent,& virum peterent. Atheiienfes veió cum nollent nee res Lacedxmonio- rutn crefcere.neque Deo refragari , Tyr- thxum Iiidim3giftnim,qut & ingenio mi Miniè valere piirabatur,& alrero pede erat claudus,Spartam mittunt Profeiftus eó Ty rthxus, magiftratibus & militibus ele- S'aca & anapxftica recirauit carmina,qui- bus eorumanimos adbellicam laudemex- £itabat. Itur in be]lum:Anarander Spar- Unonini rex erat; Ariftomenem regiona- ale* MelTenijs oöoginta felecti comita- 'antm.qui contra Alexandrum & princi- pes Lacedxmoniornm imperrerritoanimo 'ïineutes, vnlneiaq; excipientes , audacia «tempore Auaxandrimilites fugabant . «osvt iofequereutur alijs Meflèriiorum. |
|||||||||
|
prxeepit Ariitomenes,ipCe autem faclo
in aüos impetu , qui maxime refiftebanr, ijsdemque vi iepullis,ad aüos rurfusdt coiHie'rfus.'Cum hosquoqueabfque mora pepulifteti alacriiis iam in eos, qui adhuc reiiitebdnt,irnipit,donec totam Laconum aciem pertiubauit. Cum veró non fine turpitudiiie fugerent,& vim fuftinerenou poflent, hotribilius eos , quam provnius hominis furore inlequebatur: Ibiue py- rum filueftrem in campo enatam curiii prasterveheretur Ariftonienes, prohibuit vates Theoclus; ad hanc enim Caftorem & Pollucem dixit fubfediflè. Ariftcmenes autem cum effr?natèferretur,pyriim pre terlapfus fcutum atnifit; quoddumqus- rit,multi Lacedxmoniornm fuga faluteni quxfierunt. Poft acceptam cladem, cum eflet animus abieCtus Laconibus,iieq; iam amplius arma fumere ftatuiffent, Tyr- thauis recitatiselegisperfuafiteis,vtarma non abijcerent, fed bellacapefl'erent. &ri- ftomcni autem Andamiani reuerfocoro- c^t'rum nas& fmgesinieceruntmulieres.caticum ^« huiufmodi concinentes: -2 .' ln medium cam^um Stenyclerion, tytugtt t
montit Spartanos fequiturfortts Ariftcmenes . Ariftomenes pofthxc Delphos eft profe- öusjcumq; ex Bceotia rediret, in templo Trophonij, retielante Pythia,inuenit fcu- tum, quo accepto maiora continuo eftag- gre(liis:namq; obferuato vefpei tino tem- pore in oppidum Pharis Spartanorum per uenit, indeq; occifis,qui repugnabant,pra» dam ingentein abegit, Initinerc autem, cum quidam Lacedxmoniornm grauioifs aimatursB mi!ites,& rex Anaxander iirue- renr,in fugam eos vertit, & Anaxandrum eftïnfecutus : fed iaculoincoxendicegra- uiter vulneratus recepmi cecinit; non ta- rnen prxdam fibi, quam abegerat, extor- que'ri palTus eft . Poftquam è vulnerecon- ualnitjcum velletinSparram irrumpeie, Hclenar prodigijs & Diofcurorum tiöcttl eft prohibitus. Virgines deinde , qua;in Ariflome honorem Diana; in Caryjs faltabant, per nesvirtï- infidias cepit , quarum patres opibiis & nes cubtt authoritate vakbanr-Perduiftis his in Mef- {êniae vicum quendam,nodlem illam qnie- nit, & militibus & manipnJaribus virgi- iHiBi cuftodtam demandauit: Ibipetulan- tes adolefcentes ad violadas virgines imptï kbantmyvTgebantq; propojïtü velrenueiv- £5-
|
|||||||||
|
AndreaeAlciati
|
|||||||||||||||||||
|
86
|
|||||||||||||||||||
|
te Aiiüomene.tanqnam Spartanis viris fo-
luni inferreiitiniuriam . Et adeo res pjo- ccflit, vt cos»eretiu Ariftomenes quofdam eoruni interficere. Deinde virginesilla:- fas magna pecunia redemptas dimifit. Eft in Laconica AEgila, vbi templum Cereris eft, ibi feftum celebrari a mulicrrbuscüm {citet Ariftomenes , illue cum militibus- iuuitrSed cum mulieres non fine niiminis auxilioad defenfionem proueherécur.mul tos Meffeniorum & gladijs , quibiis vióli- mas fecabant,vulnerant,& verubus , qui- biis affabant,transfigunt;Atiftomenem ve rö facibus percuffum vitfum capiunt. Vc autem viiiculis elaberetur,Archidamia Ce reris facrificain caufa fuit,qua:eum illa no£tedimifit,non largitionibus corrupta, fed eiusamor8correpta:Excufauic autem fiigam, tanquam peruftis vinculis Arifto- menes euaferic. Tertio belli anno , cum pradium effet committendum ad foffam inagnam,& Arcades ex omnibus fimulop pidis Ariftomenimififfent auxilia, Arifto- cratem Arcadum regem, & illo bello du- cem Lacedxmonij pecunia comiperuut. Ariftocrates accepta peennta primo Arca- das celauit quid eflêt faclurus; cum veto ad manus iam effent venturi.eos perterre- fecic, tanquam & anguftijsforentcompre henfi,& II vincatnunrecedendi copiam nul lam fint habicuri: Sacrificiainfuper inau- fpicatafuiffeaffeiit-Quemlibetigituriuf- fit (ibi fuga confulere, cum primum ipfe fignum datet. Cum vero intuliffeut fe iam hoftibus Lacedasmonij,& contra nite lentur Meffeni j , fub initium pugna: Ari- ftocrates fubduxit Arcades; Itaq; finiftru cornu , &c medium agmen deftitutum eft praffidio. Ariftocrates flagitium flagitio addidit.fugit enim per mediam fleiem Mef fenioruin- Quare Meflênijscadebant ani- jni, & Arcadum tranfcuri'u etant pertur- bati;& quidam eos,vt manerent.fupplici- ter brabantiquidam cóuitijsaduerfus eos tanquam proditores , &iniuria (unt vfi. Lacedijmoni j deftitutosauxili js Meflênios facilecircumdanr,fuperant,fundiint . Ex Meilènioruin vulgo multi ceciderunt, ex principibus etiam non pauci- Ariftomenes, qui in illa pugna magna cum lande pü- gnauetat,fed fiuitra, propter paucitatem, collegit Meffemos palaiues,quibus perfua fit, vtmedlterraneaoppida defererent , & in Iram inontcmcomniigrareiic.Hiinc ita |
|||||||||||||||||||
|
?,
|
ue in locum cum fccontuIiilcftt,cos ob»
dione Lacedjemonij cinxerunt, quibuc |
||||||||||||||||||
|
Meffenij per vudecim annos reftiterunt ;
nee lolum reftiterunt, fedmultisincur- fionibus in agros Lacones exercuerunt,iu- rneiita abigendo, mellêsq-; Laconicas com burendo : captiuos infuper fub hafta veu- debant. Fecerunt & itruptionem in op- pidum Amyclas no<Su,cepitq;illas Arifto rneues,& diripuit,antequam Spartaiü fup- petias ferre poffent. Deinde cum totam régionem deuaftaret.obuiam factus eft La ced^moniorum manipulis,& duobus regi- bus, commiffoq; pradio vulnerainter pu- gnandum turn aliaaccepit,ttimcaputeitis lapide eft iftum , adeo vt tenebrse oculis iJ^t ofïunderentur Proftraro eo Lacones fre,- .(''., quenres accurrunt.viuumq; capiunt. Ce- " é peruucitem exeiusmilitibus circiter quin A> quaginta. Hos om nes Lacedacmonij in * Cseadam (Barathri id nomen erat,quó La cedxmonij nocentes pri'cipitabantj abij- cieiidoscenfuerunt. Cxreri Meffenij de- iectiin Casadam continuo perierunt, ArJU ftomenem autem tum quoque, vt amea > jf deorum aliquis coiiferuauit : Aiiintenim Set^^l' aquilam volatu fe fubmififfe.alisq; illum pet $' fuftiniiiffe.donecad finem Barathriperue pë' niretillaffus. Hic iam Ariftomenes,(ciens bi$ fataleeffe hominibus vt morerentur > ob- uolutuspallio,forti Scimperterrito animo mortem expectabat. Tertio autem die poft,cum ftrepitum feiitiiet, facie detecta vulpeni cadaueta corrodentem confpexit» quam tacitus fiuit ad fe accedere,eamque vtacceffitcepit, &altera manuchlamy- dem mordendambeftisobijciebat, ne 1«; deretur ; fugere volcutem fequebatiu apA prehenfacauda pertenebras: cumqjinlo- ca tranfitu difficiliaeflet peruentum,a be« ftiaeft auuUiis.Tandem iSccauernam quan dan- aeprehendit,& peream luminis fplen dorem viditjtunc vulpem dimifit, cauer- namq; latiorem tr.anibus redd,idit,domu- que in Iram montem incolumis euafit.Ex tempiö Laceda^monijs eft per transfugas nuuciatum.viuere Ariftomenem;huic xu- mori non plus fidei eftadhibitum , quam fi mortuus fuis viribus reuixiflê diceretur. Dam hscaguntur.Coriiithij Laceda:mo- nijsmittiuuexercitum ad expugnandarrj Iram. Ciiius rei cüm Ariftomenes ellet faftus certiorperexploratores,iio(fte fopo rafecuros &palautes, nee excubias agen-
tes |
|||||||||||||||||||
|
Mulieres
Ariftome
■ nê cttpiiït.
|
|||||||||||||||||||
|
Tgluhitur.
|
|||||||||||||||||||
|
'Ar'tftöCYA
tet prodi- lir, |
|||||||||||||||||||
|
ata_>. 187
ctïItoMeflènij. quodfieaanefceret.fntu-
rum erat exoraculo, vt tota Meflêniafub mergeretiir;finveróidconferuaretiu', fo- revt regionem aliquaudo Mefl'enij reeu- perateiu, ld ciïm certö fciret Ariftome- nes,oracula noftu afportauit, Sc in montc Ithoma defodit, vbi maxima erat folitu* dojlouemq; & leliquos Dcos.qui Mefle- niam vfq; ad üla tempora feruaueranr.ad- hibuit cuftodes. Pofthrc nodte quadam procellofacuftodes defeiuerunt praefidiaj id cum per paftorem quendam inrellexif- fent Lacedxmonij, eadem noifte per tene- bras inuadunt Meifeniorum arcem. Q^ipd cum percepiflYt Ariftomenes , venit 011 rr> Gorgofilio.TheocIo vate, Maticlo Theo^ clifilio.&aliistnoctu quidem nihil memo riadignumab vtrisq;eftgeftum-Ortaau- tem luce.cum inuicem fe afpicere poftent, Ariftomenes Meftènüsoraculum propala tiitjqui in extremam defperationem addu- fti, in Lacedajmonios quo quifque potuiE modojimpetum fecerunt. Meflènia; itenj mulierescorreptastegulas & faxa.aliaque in Laceda:moniosiaculabantur,fed imbriu Scfulgurum violëciaoculos Meflïèniorum obexcabat: quas omnia Laceda;moniorum animos erexenint. Mefifenü tarnen con- tra fatalemneceffitatem totis viribus age- banc.Tres itaq; dies contra Lacedsmouios fteteruntjSc totidero nodles, prodijt tan- dem Theoclus vates, 8f Ariftomenem fic eftallocutus; Qmdfiuftra Iaboras ? capi Meftènaim prorfusnunc fatale eft; vidifti caprificum.Apolloprjdixit.mihicommu nem cum patria mortem Deusintentatctii teipfum reliquosq; Meflènios ferua. Hxe cum dixiflTetinhoftes irruit, quos fic eft allocutus: Atqui non perpetuö lajti Meftè- niorum opibus frueniini, Pofthsec irru- Theocli ptioneinhoftes faiSa mu)tosoccidit,& ip- vans inte feinterijt. Meflènios a pugna auocauit ritus, Ariftomenes.quibus prïcepit vt fe feque- rentur » fi quem ipfe tranfitum prasberet. Congregatis igitur vxoiibus Sc liberis, in extrema pattepofuit filiumGorgum, & Manticlum vatis filium , ipfeinprincipio ad hoftes conuerfus capitis natu, ac motu hafta; fïgnificauit fe tranfitum petere- La- cedaimonij ex Hecati vatis confilio aditum patefecerunt, ne rabiofi hoKiines,Si ad ex- tremam defperationem perduti fupramo dum ferocirent, Meflènios abeuntes fu- fceperunt Arcades allaüs veftiineutis & ei |
||||||
|
tes Corinthios trucidat, vna cura duci-
bus,fpoliaq5 diripic. Qux reserFecit, vt Spartani credereut Ariftomenem viuere. Lacedxmonij poft ha;c quadragintadie- rum indncias cum Ir? incolis pepigerunt, 4. & ipfi quidem domum reuerfi feftum ce- '"»»1* 'ebraruntj C re ten fes au tem fagirtarij per
ttrtft ^eflfeniam paffim vagabautur.Ariftomeni >4'**»■, 'gitur ab Ira propter inducias longius pro fefto , & fecutè vaganti, feptem fagitta- *ij infidias ftruxerunt: & captum loris, qua; in pharecris habebant.conftringunt; duo vero Spartam proficifeuntur , Ari- ftomenem captum nunciaturi, reliqui A- gellum Mefleiiix vicum petunt. Habita- bat ibiquaedam pueüa cum matre, patre Orbatajh^c nocte prjeterita per quietem vi- derat leonem vinclum , & vnguibusdefti- Uitum a lapis in agrum earum eflTe per- duiftum.ipfavero vincnlisleonem exolue- bar, vnguesque reftimebat; & fic lupi di- fperfi a leone funt vifi , Tune autem ad- <lu6to a Cretenfibus Ariftomenejintellexit ■virgo.re vera fibi offer ri, quod nocT:u au- tea apparuiiTet)& qniseflfet,matreminter ïogauit. Vt rem percepit,Cretenfibus vi- ticm infudit liberius.qui cum fniflent in- . ebriati.pugionem ab eo abftulit.qui maxi- h YfZL m^ fomiiQ erat oppreflus; & fic A riftome-
ht 'rit ll's vmcl1'3 refeciiit virgo.Ariftomènes au- r> '. tem arrepto gladio Cretenfes interfecit. Hanc poftea virginem diixit vxoremGor- gus Arirtomenisfilius;hoc enim modo pre, Riia perfoluit AriftomenesptieJla;pro fer- üata vita. Vndecimo autem obfidionisan- *>o fatale iam erat tum Iram capi, tum Mcflènios fedibus eijci.-babebat enim Ari- ftomenes huiufmodioraculum : G«w Neda chruiuagas ex te caper haitfe- , rit vndtu, ■Wtt «o» ego MtffenM tuear,pi fatapropinquat,
*■ (Neda fluniiiseft.cuiusfontes funt in Ar- p^dia, Medeniamq; ab El«is difterminat) Timebant itaq; Ariftomenes & Theodus ^ates (quibus datum fueratoraculum) ne £?Pl'i ex Neda biberent. Sed cum vatcs Theoclus iuxta Nedae ripas ambularet, confpexit caprificunij qnasfummis folijs ïadebat aquasjhanc Graïci Olynthum no- Wniant^efiènij Tragiim.id eft,caprum. vnde vates conïecit, id voluiflè Denm fi- fürtare' inftatecl'iam fat"1" Meflemjs .
*? «gnificauit Ariftomeni.reliquos Mefle flK>s celauit. Habebantnefcio quid inoc- |
||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||
|
88
|
|||||||||||||||
|
lora cum corpore exuffit: Tertio capta
Lacederaonii pe<flus diflècuere caufa viden di.hirfutumq; cor repertum eft.Idem nar rat etiam Crinicus lib.ij.de honeft.difcip. C.7. Vide Plutarch-in vita Romuli.Sc Val. Max. in fine libri 1. cum agit de Lynceo: fed in omnibus codicibus inoleuit mendii, legendum enim eft ibi pro Athenienfes, Lacedxmonii.quodclarius eft,quam lon- giori indigeat probatione.Vide etiam Cce- Iium Rhodig. lib. 17. cap. j.meminit quo- queDion Chryibftom.orat.jj.ferèinitio. Quantum inter aues] Collatio parium. J$'
Semideos inter. ] Semidei funt Heroes * illuftres, & nobiles viri, quiquoniam ad Deorum immortalium naturam quam pioximèacceflèruntjab imperita plebecu- la,& Poetis ipfis (qui vulgarem opinionem velis remisqueconfectatifunt) innumero Deorum relati creduntur: Tales fuerunc illi,quos al tero parerite Deo.alteromorta- liprognatosexiftimabat.-vt Hei'cules.Ai- neas, Acliil!es,&c.Hefiodus: Zltif X.pOviS'nt TToiwi S'lKOUÓTifaV K&1
cLpetov
h'v^pciv iïpóav Shov ywof , 01 Ku,KzoyT&i lupiterSaturnmsfecit iuslius & meliut,
Virorü heroü,diuinü genut.qui appeliantur Semidei . Ouidius i.Metamorph.
Süt mihi femidei filueftria numina Tauni. EtStatius z.AchiII-Regcs femideos appel Jat. Lucianusin morcuorum dialogis fub Tioplioiiii perfona:Hvpat, inquit, èriv ö (X.11T 'é/^pcoTTOf isi, fx\hi ©soV , a.A\a. xgi 0-uva.upÓTzpov gV7. id e(ï:Heros es7,qui ne~ que homo ett,neq- Denst&fimul vtrumq; eft. Mitro qiiaïl'lutarch. deoraculorum defeAu difputat, quxq; Diuus Augufti- nus ïo.deciuit.DeijC.ii.aliiq; certèmul- ri retulcrunt de Heroibus . ^f \ Infidemt timidét,&c] Columbampro ®> ^f
trepidatioiie& timiditatisfymbolo poiie- K°$P re vulgatiiTïmum fuitantiquis,nam & no- "" men illi apud Gra:cos Tpi'ipav,\\oc idem fi- gnificatrdeduciturenim a rpiav, quod eft trepidare. Homerus enim fic : A/ <Pè Êórm/ TprtpaxTt -ttikhmiv 'i$y.a,$' ó/x.o7cu - hoc eft :
H& pauida grejfu fimiles abiere columbu* Ouid.i.artis: Vtfugiunt aquilds timidijfima turbo, et- lumbti,.
Pierius
|
|||||||||||||||
|
bis , te tram infuper cum eis funt partiti.
Poft aliquotdeinde dies cum & Meflènii & Arcades expeditionem occnltam duce Ariftomeneiii Lacedeinonios paraflènt, AriftocratesCquem fnpra dixinius pecu- nia a Lacedxmoniis corruptum,) hoc con- £lium Lacede.moniis patefecit. Hoc cum Arcades intellexiflèut fnunquam enim ne- que Arcades, neqtie Meflèuit proditorem putanuic AriftocratemJ eum lapidibusob ruerunt.infepultumq;diniiferunt. Rur- fus Ariftomeiiesetim quinquaginta Mellê niis Iram montem inualït, muïtos ibi La- cedsmoniorum tiucidauit.illoriimq; triü phum vertitin luftum. Reuerfus in Ar- cadiam fiiium Gorgum,& Manticlum va cis fiiium cum exercitibus dimifït, terras & fedesquïfitum.Gorgusin Siciliamper tieiiit,&ZencIim vrbem occupatam Mef- fenem nominauit-Manticlus infulam Sar- doamcepit, habitauitq; Ariftomenes Del- phoseft profe<ftus,quid ei refponfum fit, non dicicur.Cum filiadeiade fe in infulam Rhodum contulit.poftea Sardisad Ardyn Gyga: fiiium . Cuniqjad regem Aphra- ortem animo deftinafletiterjniorbo corre- ptusobiit. Neq;enim debebant Laceda> monii vlla jam clade poftba:c ab Aïiftome neaffici. Mortuo Arutomeni Damagetus ac Rhodii monumentum ïdificaruntillu ftre,& honores ab eo tempore decreuerut. Ariftomenem item contendunt Thebanis in Leuclrico prselio auxilium tuliflè poft mortem,& in caufa eum potiffimüm fuif fe,vt cladem acciperent Lacedxmonii. Hec exPaiifania. Quibiisaddimus feftiuum Marulliepigrarnma : Viderat armatas vni dure terga cohortes lupiter;& Martem credidit ejfefuum .
Mox vt Ariftomenes notts proeul agnitm armtt, Xtfulfit voluerts auxilittm apex:
MaBe ait,o iuuenu,fite mea bello, tulifsêt^ No» alia cotlum tune eguijjet opts-
Dignume!\ relatu quod Plinius lib. il. Nat.hift.cap.3 7. de Aiiftomene fcriptum reliquit.-Hirto corde, inquit, gigm quof- dam honiines proditur, neq; alios fortio- ris ede induftria;,ficut Ariftomenem Mef- feimim , qui trecentos occidit Laceda:mo- nios; ipfe vulneratus & captus femel , per cauernam latomiarum euafit.angultosvul piumaditus fecutus: Iterum captus fopi- tis cuftodibus fomno.ad ignera aduoliuus |
|||||||||||||||
|
Ariftocra
tu pcena. |
|||||||||||||||
|
Aïiftome
*« mors. |
|||||||||||||||
|
AriHome
r/es corde hirfitto pr&ditm .
|
|||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iSp
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pierius Hieroglyph.Mb.ii.id fcitè perfpi
cueque declarac. Eft enim columb3 auis «mplex Sc fupra modü pauida^ita vt pro- Ptergenuinum timorem in fummis locis ^'dificetiadmoduru falax, fcetui continuo 'Jl'dulgetjeac]; nihil fcecüdius>maies more "niinarum oihs etiam incubant & foueiit, °o ha;c Veneri facraeflècteditur. Aquilae °diofa,de qvia re Varro plurima . Scd co- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lam olim rernm fuccelTum profpéiarum
portendiiïè) fic enim Iupiter omen opti- mum cepicjcum fibiadtieiTus Titanas pro JquiUe- ficii'centiappaiuit Aqiüla.Pra;termitto lu men» bensqu? prolixa funtinXeuophontiscom niencaiiis. Certè Aquilam aüi referunt, Gordü.pauperis alioqui viri, in curru per totnm diem fefTualTeivnde regnum Phry- giae fiüo Mida: praemonftratum voluut . Ciim Hieroadrnodumadolefcens eflêt,& mediocrium homo fortunatutn,primo bel lo,quod vuquam inii(Tet,Aquila fediteius elypeo , quod prasfagium regni fuiflè cre- ditur.TarquinioRomam migianti Aqni- la pileum è capiteabihilitjvndeTanaquil vxor vaticinioriim perita regnum Üli por- tendiconiecit. C.Marius puer Aqui'a; ni- dum cum feptem pul lis in agio reperit j cuius ominis ratio fujit feprem Confulati- busoftenfa. Celebratur& Odauii Csfa- ris Principatus primüm Aquil?olknto no tatus . Cüm enim aliquando in via Cam- pana pranderet, Aqiiila ex improuifo pa- nem ei de tnanibuscripiiit,& lei iter dein- de reddidit. Nee prxtermittendum quod legitul' de Alexandro Maceo'one , quo re- censnato , Aquiiaeduxineulmine domus pertotum diem fedilTedicuntur; quod o- men turn primüm captum fait duplicis Imperii,nempè A(iatici& Europxi- Sed ha:c dum colligo, ferè non fentio mihi ad reliqua pergendum. Vide Pierium Hie- roglyph. 19. Carol i V.laudescelebrat(vtClau l y
dius Minos ai'bitraturj quem quam aptè Caroiffs cum Ariftomenecomparet.fatisconftabit, , lAtii fiquisgcftaCaroli cum hiftoria Arifto- l*uAlttm* menis fuprafusèenairataconfeiat.Q_uare non multus ero in enumerandis eins lau- dibus,ne mihi contingat id,quod fophiftas cuidam.qni cum appararet recitaie übïü,, & Antalcida; percontanti.quodeflèt argu- mentum,refponcli(l"et,Herculisencomiu : Quis,inquit,illum vituperat: Supervaca- neum exiftimans in eo laudando fumere operam.quem omnes vnoore prxdicarët. Hercules autem apud Spartanos religio- fiirimè colebarur,vt& Caroltisapud G-er manos; vixitenim is inter homines, vt vi- inis laudabiHs fuerit. moituus veró fejis iudicetur |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%i
|
t»,
|
himbina ümplicitas in prouetbium abi jt.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
BuBa,] Sepulchra,Uimulos. Iuucnal.
Satyr. 3. "^.mmmmfortimdttm eidbufta cad&uer.
Quidius Faftorum f. Compofititfc nepos bttfttt fiabat etui.
Et Virgilnis :, «____ femiuftüty fernunt Sujla .
Cicero in Pifoiiêm : Quotum egoflirori nifi ce/fiflenijiii Catilina: bufto,vobis duci bus.maftarus eflTem-Mortuorum cadaue- ia olim cremabant.Sc cineres,quosreligio- sea(]eiuabant,buftadicebantnr,qua(lcom bufta. Cicero tam6 3 .Delegib.buftum pro |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jnonumentoaccipic, vt & Suetoiiius pro
fepulckrp - Nos AquiU.. 1 Aquilam Romanornm
(lerum dominorurn) infigne fuirt"e,qiiam Piiirimiauftores referiint. Neq; veró id |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'Wccaufafachtm conijcio.nam vetufti qui
°,ue aquilam auium principem vocitabant: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
&
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
vt Horatins proinde dixerit,ei Iouem per
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'tiifïn'è regimm inaues vagas-Obferuabant
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'1. enim eins auis pi^ftantiam virium.eani po
"tam,concinna.Ti, intrepidam, ftremiam, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|iberalem:qua; adiuncla perpetuo fortem
dcbcnt Principem comitari. 5ed & aqui- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'Uionafohoniines regios appellarunt , te-
"ibus Platone & Plntarcho.'ira vtPerfe. ad regnnm nemini aditum libernm concede- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
s
|
tent,ni!ï quiea notajinfignis elfentjacq; Cy
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tlls üle, quem aquilino nafofuiilè memo-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
V
|
fabaiH.Pyrrhus etiam Epirotarum Impe-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pcor, Aquila: cognomen fibi datum a fuis
kibcns admifit- Cum enim militeseum Aquilam appellafleut : ri ydp , inqiiir , k f-iKKco Tol; U/J.iriflOli 07rkOtS, OKTTTip &KV-
"f'-poii, süpófj.ivti . §htid iieri,non debeo
vyfr;s armvi, tanquam altspernicibw, in
Imö veró apud ThebanosA-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«He fu^x vtfocra;aues colebantur , vt apud
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^yptios CroebdiliJbeSjCynocephal
ononaufirricqiiidem tranfilire, Aqui- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
H
|
fe
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Im
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
m&<^i$mithm
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
&%tw
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||||
|
po
|
|||||||||||||||||
|
Suftine & abftin^.
E M B L E M A XXXIV.
|
|||||||||||||||||
|
"C" T toleranda homini triïlü forturnt ferendo eji,
"^ Et nimïum félix Jdpe timenda f uit. SuJiine (Epicletm dicebat) & abfiine. oportet Mttlta pati' , illicitü abscj^ t ener e manus.
Sic ducis imperium \jinctm fè,-1 poplite taurits In dextro ; fic fe continet a grauidü .
COMMENTARII
|
|||||||||||||||||
|
taurofic ait: Hominum Jubia: & inftabi-
hs temperantia: fignificare volentes , tau- rum pinguircgenu dextrmnligatum ; ü( enimiioncoit. Alciatus vt hocob oculo' poueretiir, evp/SoMK-ov adiecit.nëpe tau- rum roboris excelfi.patientiffiniurri&a0'- itinentiflïmum animal . AEgyP"' en'm facerdotes cum fortem & tempcrantem figni-
|
|||||||||||||||||
|
AVaccis grauidis,& armentorum gre-
gepafcuo bubulcus caurü refptcien tem legregat, in quem verberibiis fauiire videtur . Et quamnis epigramma de po- plite vincto dicat, tarnen hoc loco illud nonexprimittu'. Svmptvm eft EmblemaexOro A*
pollineinlibelIodeHieroglyphicisjvbide |
|||||||||||||||||
|
ii.
'Vaart
fymbolü |
|||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ipl
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
gBifieaife veüent.taiirum valecudinis in- jpfc ét ra. vmpéj$VTitega& Ktpetdvol o
egta; pingebant. Oneium enim & Jabo^ 8iot, iuH s'f Qt&vrtigiertku . to. JV a-f/j-
l|ni omnium patientifiimus elt.au-umnas upa, ivH [j.iv x,vi£u. épS,- H ü; sV oï'kii-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
piet, TO, 'Ml-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
l«ö)Iibet
|
treccat.inftatq; open herili quaii pctra. ta pt'yira. 4h x} J'sv
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sed Sc abftinens eft.quippe qui oluto, I-st/wttb Céhia,; (pthitt yup o
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^0lt vaccsconceptumcumillanoncocar, ÖsoV ra. C-mpéyovTa wdvTce. koKmv
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vt 'deni Orns [ib. 1. Hieroglyph- & BIL-
ll,llslib.S.cap 4/-Vide Pierium Valer.jib. 3-Hieroglyphicon.Sed vt paucis,quemad |
Alexidishoc laudatur
zavivTu^viTtf, aseoiZB,TparfozSiv dei Ti JVX y^uy.ihi vr&évHV nyj. port una quamuisftt tibiprolperrima, Semper aliquid timeto, diffidens ei . JEpicietu-s.] Stqicusfuunatus Hierapoli Epittettts-..
Phrygi*,t'enuis & claiidus.cuiusquidem. morum & vice, tanta fnit admiratio>vtlu- cerna eius fidilis tribus drachmarumroil ]ibus penderetur . Circumfertur eiusno- mine Enchiridion mukisparadoxis refer- tiilïmum,quodeius auditori Anianotri- buitur : coutinet libellus ille quafdam di- fpurationes admodum ytiles& fuccin<ftas ad perturbationes animi cohibendas. Hüc Politianus Latinitatedonauit- Dtios Epi- Aetide fe yerfuscitat Auhis Gellius lib, i-cap.i8.qupsis fïc Latinos fecit : Serum EpiSietmfuerS,qui corpore metnciu, Pauperieprejjiti,chams eramfuperis .
lÜicitis abfq; teneremanus} Tmefis. id,
eft, teneremanus abs illicids. nam abfque hic noneft vnadidio,fed dua;,conflata5 ex pvxpofltione abs , & copulatiiia que , ne quis fallatur- Suadet itaq, contineudas ef- lemanusabillicitis, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
m Patientia & Abitineiuia dua; vir-
tl|fes funt pra;c?teris vtiles,ficiis oppofi- a duo vitia.intolerautia nempè & inconti- n.eut'3jiïraltö omnium graai/lima: & exi- maxime dicebantur Epitfteco (teftc . ejliolib- x7.c. 19.J nempècüm au't in- '"tias.qua: funtferenda.,) non toieramus , ecI> ferirmts; aiu a quibiis rebus volupta-
''ousquenos teuere debenuis , non tene- J*11^. Itaque,inquir, iï quishxeduo ver- 3 cordi habeat,eaq; fibiimperaudoatque
^feruaodocuretjis eritpleninq; impec- .^abi;iSj vitamque viuet tranquilüiïmam . ^eibadno hjc Akebit}aj>é^ov xsu thriyx. Pa-tere &abftine . De aduenlsajquoam- 100 perferendis.quxdam Laftantius 6. c. *?■& Plmarcluis confolatione ad Apollo- n,lim j de abftinentia vero exemplalongè ^'Itafuntapud Valer-Max. lib.4.cap.j- J^ide quoq; adagium , Suftine &abftine. J**riusqj verbi vim expreilit Horatius/j.'. Vinden auar&fraudis, &> abftinens
^tcentis ad/e cuncla pecunia, Confulq; non xmiut anni, Sed quoties bonut atq; reclus ludex honeftum pr&tulit -vtili, & Rei e ei t alt o dona nocitium Vultu,m |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sic dueis imperium ] id eft, duc"k>ris,
AEgyptncüm indicarent hominem mode ftum » & qui facilè polTet a male faclis a- uenijtaurumgenudextroligattim pingen bant. Si enim dextro genu;conftiingatu 1 |
Tauri
fymbolo qmd fit gnifice- tur. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
<Ttoleranda homini&c-] Aduerlafof nianfuetum Ce pra:bet, & vincula confe-
,lll'a viro forti coleranda eft.Huic refpou- quentem^.Pierius eodem hb.} |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Poples.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
.} verbum axiyz. Adhortatio eftad pa-
(A?t!afn,cuiCimiieiüud Virgiüi j.AEnejd. "^&dqnid erit ,/uperanda omnis fortuna f er en do eft . rT'fKimiumfelix, &cs.t.'\ Pi*bjiimirnus
j- tHiia cum blanditur, captatum venit:
, lienini maxime timenda eft,ciim val- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
foplite.} Popjes, genu eft curuattu'a >
pars genu oppofita. Lucanus.- ____nifipoplite lapfo
yltima curuati procederet v»gula tauri ,
Sic fe continet a grauidis.J Huc perti- netegregium Ariftotelis verbum a.ii[j.a,- yih£,Ae. tauiodiétun),qui fèoiTum a vac carum coniorcio & grege pafcicur, id eft > |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
A't ty. $■<
yihti,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Profperaputatuj. ErgoidemPublius abarmentatur
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
D v o B v s his verbis,dvé^n yjr/a.7rz~
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Verè :
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
£0.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
na vitren eft,qua cum fylendet, fran^ ^a.Philofopho Epifteco famiHatibus., tota philcfo-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
gitur ,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
bcne viuendi ratiocpmpreliendi poreft.Pri phia eti-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ïiorati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^ . "ai)iim hoc et vulgo tritum: Sapitt* mo fiquidem ad patienriam adhortabatur.
tefü ?£'t'ltte>'ingensPinus, quo vldetur qua quifquedifceret turn aduerfos fortu- |
Qeti duo-
bus com- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
: ad illa Herodoti, ia Polymnia 1
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
na; cafusjtiim etiam laborem ?q»o animo
per.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
preh enff
%eyl'is
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
pz
|
|||||||||||||||||||
|
tus eft apud Solonem dormieos, vt alter» ^if
manu pudenda.altera osobiignaiet,court* nciitia; & filentijfignaexprimens . T)ü° enim fuut in homilie membra,qu? non nii1 admodum difficulteredomari pofTuntjli" ^ gua nempe & genitalia. Itaqj quod Aitf" charfis toto anatis fuse tempore bellutf1 voluptatibusindixerit, ftatuis eins inferi' ptum fuiflê legimus, yKaosmyji yitrpod r&ttupoiav KpetTHV- Q^iarecum facet* dotes AEgyptijfrarnum libidinibusimpo' nendum eflê fuaderent,viri genitale man" cohibitum & rep red urn pingcbanr.Refef' rem qua; de Alexandri Macedonis conti' neiitia ab hiftoricis memorantur, qui nit* ptammulieiem attingere.neqj Darij filia5 captiuas videie fuftinuit, led hxc funt J" ore omnium-Huc facit illud Horatij: Non poffidentem multa vocaueris KeBe beatum-rettius occupat Nomen beati, qui deorum
Muneribus fapienter vti,
Duramq; callet pauperiem pati , |
|||||||||||||||||||
|
pèrfereitfluiM : altero , eflèab omniluxu,
ponfllmuiTiq; venerco pra:cipiebat abfti- nendum . Qua: duo pra:cepta duobus hi- fce verbis cojnprehenfa,(ïc Horatius illu- ftrauit: Qui fiudet optatam curfu cotingere meta,
Muitii tulitfecitjj puer,fudauit & alfit, Abflinuit Venere & Baccho. Iraq; duo praxipuè nobis hoc emblemate proponuntur>tolerantia & abftinentia. i. In tolerantia conftans hominis animus agnofcitur , quando fcilicet malis nou ce- dit.fed contra audentiorexfurgit. Vnica fiquidem cóftantia hominem ab hominum communifjcedifïèrentem maximè,&Ion gè nobiiiorem facit:quandoqiiidem,vt do ctè cecinitPrudeutius, omnibus alijs vir- turibiis , & focietatem & auxilium fuum fottis patieiuia mifceat; virrusqiie omnis viduafit.quam nonpatientia fumet. G ra- nker ad huncfenfum Horac i.Carm.j. JEquam memento rebus in arduis Seruare mentem,non jecus inbonis Ab infolenti temperatam L&ticicLj. ___ Exemploelt Soera tes, quiea fuitajquani- tnitate,vt abeuntem domo, & redeiintem eodem lêmper vultu fuiflê dicebac Xan- thippe,morofa vxor. Stoici ergOT/JcYTW ïuSi/^/anuducebaiit fuis difputationibus, Tiiva.vtthywcria.v.HfftTKVdTrctSittv. Ethuc fpeftantSeneca; confbIatioiies,& ferè om- ïies epiftol», quibus tolerantia & fobnetas eruditis aculeis inftillantiir. z. At quantü conducatabftinentia, quan- tasq; habeat vires.pleni fuut auctorum li- bri.plena antiquorum niomimenta: iame- iiim late patet, vt per oronia omnium vir- tutumdomiciliaferè locum fibi fuoiure vendicet. Hincapud La&antium triplex ftatuitur virrutisgradus:primus efta ma lisoperibus ab{Hnere:alter,a verbis malis: tertius.a rerum malarum cogitatione.No turn eft illud : Efi virtusplacitis abHinuijfe bonis .
Cui non male conuenit Ciceronis illud Offic.i .BenePeiicles, cum haberet colle- gain in prjetura Sophoclem Poerani.hiqne de communi officio conuemflent, & cafu formofus puer pratteriret, dixifletqjSo- phoclcs : o puerum pulchrum, Pcricles? At enim pre;torem,Sophoclesjdocec non Co lum manus .(ederiam oculos abftiiientes liabere. Anacharfis Scythaeogeftu reper- |
|||||||||||||||||||
|
VOtiUïa
|
|||||||||||||||||||
|
1'eiusque letho flagitium timet,
Nonillepro caris amicis
Aut patria timidus perire .
Item illud aaiyy fie : ,____&per obflantes eateruas
|
|||||||||||||||||||
|
■ TLxplicuit fua viclor armct-i.
Nifijd piimum conferre mai'is cum illö
j.Catm-j.
Iuftum & tenacem propofiti virum
Non ciuium ardorpraua iubentium > Non vultus insiantis tyranni ■>
Mente quatit folid.i ■ [f f J
}. Ex confequenti hic inculcatur quoqu6 pfl
continentia coniugalis, taurus enim, vt # J1' ceteraanimaJia,poft inipi^gnationem cun1 compare non coit, folushomo in taleni libidinem prurit.adeo vt S'iv.a.'ïïha.sK^ muüer affeftet concubitum quam mas,» vterogerat.vt refert Coslius Rhodig- l''3' i4.cap-4.tuncenim femen conceptum iie' uos mouet,& inrleardor coiifricationisiu" nafcitur . Videant igitur maritiquomo' dohacin parte niulieribusmoremgerant-_ Laudatur continentia Drufi . qui iè \xoi* feruauit integrum, quamdiu verlatus ei' in expeditione Germanica . Et Pefceniu5 Niger ignarus rei Venerea: fuifTedicitur» nifi-quantum libcris procreandis impen- deietur. Claudian.i.de laudibus Stilico- nis.quo loei laudat piidicitiamTheodofii. Hincfuit ut primes in coiuge difceretignOt Ordi-
|
|||||||||||||||||||
|
Abjiinen
tia-i. |
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.'
|
||||||||||||||
|
m
|
||||||||||||||
|
Qfdirifyvirumnoit tuxuriante iuuentct, poftconceptum fcetum mulieribusiungi,
*e« cumlege thoricaflocum faedere vellet. cumquöd venter tiimidiis non fubigariu'
Uouiiis fcfe loens offert D. Hieroiiymi fine perictilo ■ turn q«od non fu^cipienda;
'duerfiis Ioiüniaii. InconceflTum maritis proIiscaulTacoeatur.
|
||||||||||||||
|
In adulari nefcienterïu.
EMBLE MA XXXV.
|
||||||||||||||
|
C C I R E cupis, dominos toties cur Thefialis ora
lJ Mtttet , & vt varios qn&rat babere duces ? Nefcit adulari, cüiquamve obtrudere palpum; Regia quem morem Prinapü cmnü babet.
Sed veluti ingenum fonipes dorfo excutit omnem ? J£ui moderari ipfum nefuat Hippncomon.
Nee fettire tarnen domino f ai : vltio fola elf, Dura fcrum vt iubeat ferre lupata magis .
CQMMENTARII.
JjIngttvr generofiis eqmis cnm bus , quafï infeiluiisimpatieHs.excurere
. uiuequite , habini &apparatu eqiie- nimnr- 1>"iue.m equns eleuatisanterioribus pedi Ex Vlpiano Demofthe is inrerrre'-f.rii |
||||||||||||||
|
N
|
fioi!..ai
|
|||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||
|
i<?4
|
||||||||||||||||
|
ftoriam primi huius diftichi petitam fu-
fpicor . Verba eins non piget adfcribere: 0.fyiUtt( ÜTTÓywÓiTlS Tts hpiLX,KZX{ SiTTei
Aof , irvpoMVJin QzTTctkuv^. hta xgioï
T4TH Treurt■ [J.M <pifovrti\oJv tUv Tvp&v- viS~a, ol QiTTcthai , f£ z'^opoOvTtt TT <Pèi nroièiv , /s.iTi-tzi y.^ctvTo eït a-up.y.ct\)Av ■TÏv tpihKnrwav■ tïTa. ihSav iaêtvoii^s- /SctAi ris a.Kt'JtiS'As z'k tTk TvpavvitPot. k} UTTip t«t« "X^piv diira c/xoKoyovvTis ol Sm&hoi , J'iS'aKct.yiv avtu .viy.tr1}at rretycifiZfYjiï Tctyp>')y.ci7& T« ix, t« Ai- yAvoiv Hifi Tntdyopéïf. cLtitoi dzTT&hol ivo[/.i<rSno-a.v , ■n.J'/d to riv ióarova, Szt taKov ovTo, , ar fj.na'Htiv: >!irnu TntoTrarvno-icbKa ko,- Aif/.O) , tV «UTjT Tjl* rntlpcLTcL^H ATTO «9»-
Vtucov Trpos httKtfcu/xayiist [AZTtiO.Z&V-
70 , a;tp»7iv ö frsKvMJ1»}- 'd eft : Aleucu quidam ex Herculis familia Thejfalus,ty. rannide in Tkejptlia potitus efi;deinde hu- ius etiam liberi . Ghiam cutn Thejfali nee ferrepojfent, &>qu':Je verterent, non habe- rent,philippi opem petierunl. Is cum ve- nijfet, Aleuadas tyrannos expulit, Cuius beneficij nomine gratumfuutn animum de tlaraturi,vfumfruciumPagafarü,portorio rum item ac mercatuum uecligalia Mi con cejferunt, Perfidi autem exijlimati funt, ■vel propterThejJalum Iafonem,quem Me- dei. fregijfe üdem confiat;ztel quia bello Pe- lopannefiaco , cum vtraq; acies iam tfaret inprocinclu,ab Athenienfibus ad Laceda- monios defecemnt,vt ait Thucydides. Ha- ctenus Vlpian.Iiiiiafcinir autem plerunq; poptilaris rebelüo , vel ob iniquam magi- ftratusadminiftrationem , vel intolerabi- iem Principum tyrannidem. Extant apud T-Liuium Dec4.Iib.9- orationes, quibus mutiiis conuitiis fe lacerant Philippus Theflalorum rex, & ipfi TlielTaü coram Jegatis, quosSenatiisaddifceptandascon- trouerfias milèrat. Verba Liuiiexoratio- neTlielIalorum li£C funt.-Nequicqtiam & illum victum,& Ie liberatoseffe, vt eqml teuacern non parentem fraanis afperioribus caftigandum eflè. Thilippus fic clandit fuam orationem : Infolentet &immodicè abuti Theflalosindulgentia populi Roma jii, vehiti ex diutina fiti iiimis auidè me- jam haurientes libertatem Itaq; feruo- jrum modo pr*rer fpem repentè maiitimif forum licentiam vocis& Ungiia: experiri, & iaftare ftfe infeftatione & conuitiis da- |
minorum Nee vero hic tfanfire pofltim»
equum redtè cum populo,non quouis.fed ferocienti, & qui|iiiiï difficiilter fr?no pa- reat,fe(Torem cum principe Comparari.Di dici enim ftgnato aquohieroglyphicè ho- minem defignaii ferocem quidem & ani- mo inuiclo j fed qiii tarnen obfequaturra- tioni'. Eft 'enim equus animal ferox & fu- peibum, fed quod homiuis leges fubeat, 8C quas non egrediatur,vbi paululum arTuC' nerit:vt quodait Horatius, Non equitem dbrfo,nonfr&nüpettat ab ore. Sic Virgilitisin Georgic. Sed tarnen 'udem olim curr&fuceedcrefueti Quadrupedes,Ó> frma iugo cocordiaferre. Idipfum & obferuatur in Caithaginis hi- itoria:cum enim vrbis fundamenta iaceren tur,capiitacriseqiii repertum,& hinc gen tem fore bello egregiam prfmonitratom eft :cuius oftenti ea (ignificatio fuit.facilern vicl:u per f^culagentem . Addam& hoc, apud Onirocritas & fomnioium coniefto resjcaput equi,a(ini,canisj(i in fornuis ap- paruei'itjferuitutem lïgnifican'.De quibuS iam fads. Nunc ad hittoriam redeo , (in» quit Claudius Minos) |iiam me nou fta- tim eflè nactum ftreor,fed renèaliud ages tandem reperilTe. Cum enim iam horiini commentariorum, non quidem perpoüen dorum , fed fcribendorum me fatietas ali' qua tandem caperet> qitippè qui ad fludia grauiorafeftinarem.mihiq; pérroiil ta nó- dum fatisfacerent.quod o.vhnüiójficuti rn' hi propofuer3in initio, confilium anilons detexiilcnon viderer.maximeqj trium vel quatuor Emblematon , & huius ipfius in primis , opportune de üs verba facienti & ftudia humanitatis recolenti (tres an- te annos,nifa!lor, vna cum virodoiftim- moRoBERTO Vvidio, Torno- doren/tjGlareani Loritiquondam audito- re, qui per fèptennium hac in Academia Pariiienfsdiligenter& eruditè docuit) mi hi venit in tneiuem ,quod alitid agens ab homineamico acceperam,huius Emblema tisoriginem viderihauftam ex Diod-Sicu- li lib.i(f.adannumPhilippi4-Sicenim pe- ne Diodorus : AlexandruiT. Phereum ty- rannum interfecerunt Thebe vxoteiiifqs fratres Lycophron & Tiilphon.- qua ex re fibi gratiam popularem pepererunt Hi tarnen in apertam tyrannidem prolapfi,ix- uitiam tantam exercuerunt, vt Principes Aleuadï JnThcflalia nobiliflimi in eos co» iurarint
|
|||||||||||||||
|
■l»cus t
Demo/lhe nis inter- prefix. |
||||||||||||||||
|
»
|
||||||||||||||||
|
Lotus ex
Liuio de-j Tbejfalis. |
||||||||||||||||
|
■J'
SI1' |
||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
ïpf
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
'urannt. Quód verö id per fa non pof-
j?ot, Philipputn Macedoniumin fuiauxi- jjum aduocarnnt.-qui profechis in The/Ta- uam.tyrannis deuidtislibertatem huic po- Pl>lo reftkuit. ThessALIS ora] Regio Theffalica, id
e^»ipfi Thellali. The/Talia regio eft Gxx- Cl* famofa,montibtis & ciuicaribtisclara. Stiabo lib 9.Gensinquietogeiüo &c- Fla- Jjuis Vopifcus in Saturnino de Gallis ne- *c'oquid tale fcripllt.-Saturninus, ait ille, °riuudusfuicGaliiSigenteomnuirninquie l,Tima,& auida femper velfaciendi priuci Pis, velimperij. Toties dominos mutet] Reges,feu tyran
'10spotius. Hiftoriam paulo fnpraexDio "oroSiculo lib.iS-Si Vlpiauoretulimus. Obtrudere palpum] Prouerbium Plati-
'iuun»,pro eo.quodeft , artedoloq; falle- te> fiueadulari Hinc Palpones dicuntur 'dulatores.TranslatioabequifonibuSjqui ^ractarijs equis celmatmum plaufu,vel «jngua: palpoblandiri folent. Lege Chi- 'iad.GrauiflimaiiJ offenfam tulit Vefpafia liis.quöd Neronicantantiautdifcederet, aut obdormifceret, vt eft apud Sueton. in Vcfpafiano. Regia quem morem &c ] Htic pertinet
°ratio Maronitartini ex Linio,loco paulo 9otecitato:Itaq; dominariafièntatores rc- S'QSjhis folis loqui & inSenatu,& in[con- Clonibuslicere.-eosomneshonores & cape- teipfos,& daie aiijsioptimuni quemque, luibus libertacis, quibus kgurn ctira fit, a,it exulare pulfos patria, aut inhonora- tos.& deterioribus obnoxios filere.Occur "texemplum Conftantini Manaffis.delm P^-ratore Michaele ab aflèntatoribusmife- r^ perdito.-In fabulis eft finquit ille) vena t0remil]um Ac~ta:onem a rabidis canibus Profera dilaniatum:fic ceitèciïm Michae ,eniflipa(rent aftèntatores quidam impro- '■>«rFoeminati,omninoqtiemalè feriati , in 3ll°d exitium miferum , in quatri maloriï .."nam eum non coniecerunt ? Curtjus .'} Nondeerat talia concupifcentiper- 'lclofa adulatio, perpetuum malum Re- fjll"i>quorum opes llepms aifentatio, qua j 'ls euertir.Paterculus ï.hiftoria; Rom. ^ei1ePpte Augufti Caio: Necdefuit con- latio hominum vitia eins afièntatione
'ituim.: etenim femper magnxfortunx
c°mesadeft adulatio. In&e>iHfu finipes] Equusliber, genero-
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
fus.velox & fupetbus , (ie di&us a fonitii
pedum, quem quafiad viuum verfuex- prelïit Virgilius: Quadrupedante putrem fonitu quatit v»
gula campum . Hippocomon.~\ Ab equis ornandis feu
componendis, vtetüm Hippocomiusab equis infttueiidis fucato colore,robur iua- ni fagina mentiei)tibiis,an Q_uintil-Alcia- tus noftcrin annotatiotiibusiu Hb.ii.Cin 1. ïionpatimut ypocomos, vbi legendum HippocOmoSjid eftjftabularios, qui equos curant. /Vto? eniin equuni fignificat, ko- /^e«,nntiio>curo . Exiftimo autem fuiflê nuinus pirblicum eorum, qui inidageban tur, vt de prouincialibusacceptos caufa publici ciufus equos cura fua alerent. Hïc ille-Forreilli funt, quos Itali vocanc caualIarici.Germani Rofbereiter. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
lu.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Hippoet!'
men. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
><X
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
%,
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Clemêtia
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Nee Jiuire tarnen domino fat] Clemen
tia pnncipem maxime decet.nihilq; debet principu, eflè ab eo tam alienum, quam nimia cen- fura; (ëueritas ; quod fi cogaut iura & le- ges infacinorofumaliquandofa:uire.idef- ficere debent,non quidemperfönaj.fed vi- tij odio. Lupata.] Fre_na afperrima, quibus e- Lupata.
quus ferocior coercetur, a iupinis denti- bus ita nomina ta,qui dentes in^quales siit» Ouid.i.Amorum : Aïier equus duns contuniiturom lupatis.
Claudiau.i.de raptu Proierpina: : Terruit orbu equos prejfis petrere lupatts. Et Panegyrico de Probiui & Olybrij con- fulatu : __ lugaferrea n etiit
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Cornipedes, rigidnq; docet ferftire lupatts .
Plutarchusfcribit ,_difficilee(Teconfi!ium dare regibus; non enim regium putant ad rationis praefcriptum vitiere, qui regiam |
Trincipi-
bm conju lere diffi- ciltj. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
CS
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
maieftatem velintinefFrxnatalicentiaralie
Jio fefe arbitrio permittere.feruilearbitran tur. Quarefuismoribus viuunt,feu ve- rius>pro fua libidiiie faciunt omnia Si ve- rö fint paulo moderatiores,ne il quideni interpellatorem ïquoferuntanimoi adeo Regibus infitaeft quafi petpetuum,ac ver naculum malum,ignorantia. Si bene atqj ex officio admii)iftrent,id tottim fibi acce» ptum referri volunt: extraneos confulto- res in focietatem laudisadmittere dedigna tur . Vnde illud, Magno conslare regum- zmicK bona confdia. Eodem ferè fenfu , nifi me fallit aninius , fugillat Galliaium N i populos |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
X
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
||||||||||||||||||||||
|
ipó
|
||||||||||||||||||||||
|
niagis vero caftigataltertim,& cogit fimJ
lem fierimeliori:fic virprouidus, &ciui- lisficultatis peritus,bonos ciuesbeneSciis demeren.maïos autem non continuo per- dereconatur.fed de alimento quidem mi mis ei profpiciec,initituet veiö, & vrgebir eü vehementius qui rationi&legi obftite- rit.Plutareh.inirio Deüiftitutinne liberali: Qui equia primis bene domiti amiis,fiiis nonobieqiuuitur feflbribus ? Qui autem indomiti perftant, nonne cetuice duriiTi- mi,& animis feroces euaferunt? Idem De difctimineadulacoris 8c amici.ex C:unea- de aitïDiuitum & regum fiüos nihil redtè iiequebenedifcere,pra:rerquamequicare.- quod his aflentetur pra:ceptor in exercita none literarum , femper ea probans qux pner admiferit, cedeus ar fubmittens CcCc plus quam pareft. Certiifimtimennn eft, fxpè sb equofefforem deijci.qni equitan- di fuerit ignarus.Haïc ferè Plutarch G rav ca ftudio.ls pene omnibus ad manum efle fcio,vnde Iatius nondifFundor. i. Taxatur pernicies regum,adulatio.que, plerunq; inaulis Pnncipumfedeni liabet, & vcritati os obltrucrenititur: nam reges DOnfaciiè patiuntur /ibi moties atuictilas mordaci radere vero, vtPerliusait Sat. i. Ittió quotusquisqjex auiicis eft, qui vel hifcat pro veritate contra mendacium ? De hoc Principum ïolenni vitio Tacitus lib.i.Hi(tori3rum,ii!f)ratioiieGalba;l>ifo- nem Liciiuanum adoptantis: Irrumpeta- dulario.blanditix, peffimum veriaffettus venenuni . Suadcre priucipi quod opor- tet, multilaboris. HaicUIe. Marcellinus vei'ö Ammianus palfim deadèntatoribus Conftantij ïmperatoris.luliani virtuti lau diqjdetrahentibus, fed maxime ad fïnem lib-ié.ita fcribif.His tot ac taübusprofpe ro per,-Iris euentii , in patatio Conftantij quidam Iuliaiium culpantes, vt princeps ipfedelectaretur, Viclorium fine Victori- num ideö nominabant.quod verecunde re fèrens quoties imperaret,fuperatos mctica bat (xpe Germanós . Intcrq; exaggeratio- nem iuanium ladduin, oltentatioiiemque aperte luculentium , inflabantex vfu Irn- peratorem fuopte ingenioininaium, quic- quid peromné terra: ambftumagebatur» felicibus aufpicijs eins aflïgnantes QiL° circa magiiiloquencia elatusadulatorum, rune & deinde edidis propofitis.arrogan- tei fatis rnute^iaicbatar, fe folimi.cum geftis
|
||||||||||||||||||||||
|
popnlos Lampridius in Alexandiö Seue-
io,quo ]oci ait; Verüm Gallicana: gentes, vt Ce habent dura: ac retrograde , & fatpe inperatoribusgraues. Idem dicipareft <le Be]gis,quodperuicax,& fuperbiimho mintim gemis,& vix vnquam fins priuci- pibus morigenim. Hxc vetnsferiptorde Beigis,fortaflè veiè pro Cao tempore. I. Discant hinc principes qua ra- tione fubditos regere & raoderari debeaut, ne imperitis return gerendanim accidat quod equifoni , qui dum equum aÜoqui violentum moderari nefciat, nee cum ik opusaut fr^nojvt liftatjaut calcaribus,vt incitet ad curfum.aut modum teneat,ex- entitur facillimè,feq;exeiusmanu equos eximit: Eodem modo Princeps importu- BUSj&in fuosphis asquofauiieus, vel etia omninó xegni adminiftrandi proriiis igna rus, vulgi animosin (ècoromouct. Eam obcaufam dicebat Ariftippus , benecetlli- rum Regi & Priucipi, fiequitandi artem primum reneret.-ecenim fi alias difciplinas difceret.id quidem homiuum opera & vi- giüjs effici.fjiu tarnen fxpenumero verum dicere ne quidem audenr, vtquod fcimit odiofum eflè principibus.qui cum delique tint, argui nolunt . at equitandi peritiam Princeps non modo ex homimbus, fed ex equo didicerit,qui adulari nelciat, vt ho- mofee certü bladiri.vt paraficrisaut fcur ra Si enim vel ipfe Princeps eqiuim , vt decet, non rexerit, erratum ftacim equus >iudicabir,fuumcuiefeflbrem, quicuuque fit,deiiciet. 5erio itaqjpriüs ars ha:cad- difcend«principi,autfefe indignum repu- tet, quüntanto dignitatis gradu fcdeat. Quod praïceptumalicnbi a Plutarcho li- rerisconfignatum memini ad luuicferme fenfum; QjJii equos domant, ijs primum adblandiuntur.ac molliliïmè trawant, vt afftiefcant fr^no: lic popularis multitudo Jenitateretinenda& excipiendaei, quidiu in p3ce regere cupiat. Huc refpicitgra- uiter dictum a Scipione Africauo maiore, quo regi Antiocho pacem cum Romanis inirecupienti exprobrauit, non effè tem- pus »quandoquidem rexipfeperpertusef- fet lupatum & hippocomonem Qyme- tiam Stobxiea pertinent, qua; rctuht ex Epideto, ferm.44- Quemadmodum,ait, bonusequorum domitor non bonos tan- tum puUos alit, feroces autem famelicos laieieiubeitj lid anibos u ifjtHjnutnt, |
||||||||||||||||||||||
|
I V.
|
||||||||||||||||||||||
|
fhtW
|
||||||||||||||||||||||
|
Iquitadi
feritin> qua ratio neinprin cipibits ef ft debet. |
||||||||||||||||||||||
|
'f
|
||||||||||||||||||||||
|
j4'
|
||||||||||||||||||||||
|
Se -ptonc
card.%t;L-j |
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||
|
IP7
|
||||||||||
|
geftis non affuiflêt,& dimicaiïè & vicifle,
« fiipplices regesgentium erexiflè aliquo tles fcribens : & fi, verbi gratia, eo agente 'Jtóc in Italia dux quidam egiflet forticef contra Perfas.&cxt.Tam Iongè exulat ve *Icasabanlis principum,vt non immeritö tVXerit5quisquisiIlefuerit)autorAlphabe '■aulici.' t ''ï«. '*a&ttus adulari & mltiriprimtu in aula.
^fe^ A'itigomis rex AfiaiaHquandointer venan
' 4um,mutata verte,reliftis comitibus,erra oiindusapudagreftes homines in vili tu- guriopernoiftabat incognitus, de fe ipfo tanquamde altero percontatus aftantes , ernniaquaj feceratmala.abillisaudiuit. Manequ?fitusatq; inuentus.cum veftem fUatam & regium ornatum vidiflèt:Date, «ïquit, purparam, quam vtprimum in- dtii, verum de me, nifi hac node , audiui Dtinquam . Tale efhquod ferturde Ludo- Uico VI. Francorum rege, qui faspedi/fi- OUilato habitu turba; feadniifcnit,vtlibe- ras populi voces & iudicia de fe excipe- ty», tet,quo facilius & fuis,& Reipub-medere
?Ve; tllr incommodis.Nöta eft Aiexandri Mam
* l»a:a; Imperatoris q'uerela;veritatem,aie- t>at,regum auribusminimèeflèperuiam , iu tanta quidem adulatonim türba-Ogra We regibus incommodurn, rertim veritaté *ix,ac ne vix quidem ipfos percipere;Ion- gè verö grauifllmum , quod fobriarum admonitionum minime fint capaces , fed taiiquam aduerfus incantationes,ita aduer fiisbonasadmonitiones obturant aures,& °bdnrantcorda, folis adulatoribusfaciles & rnotigeri. Inaulis enim Principum wf«tt« 'o KÓKcti; èi( ;r<* 'Tra.vray, £tv- 1%, °' a-VKotpavmt, o KdKonhi rpha. Ktyn.
7' Subit Imperatoris Augufti augufta con-
«flïols mortuo Varo, idcirco iiipramo- «Um dolere fé!aiebat,quod non eflèt,a quo ^etum audiiet. Quidam non inconcinnè «ac de reratiocinatur Habunt, inquir, Ptincipes nonnulliapud fe ferninam qtian- «am VHltu forHiofiflimam , quam magni |
||||||||||
|
faciunt, induuntq; vefte longiiïïma ad ta-
los vfq; defcendentej ha?c altero pede ple- rumq; clandicat, nonnunqiiam vtroq; c- tiam:quo fir,vta:geriimè ferant.fi veotus quifpiam fpirans veftes, quibus ha;c puel- laj vitia teguntur,quandoq;attollit.Qua- reinftituere permultos,qiii non fecushiw iufmodi ventos buccis plenisabforbeant» atq; Charybdis & Scylla marinas aquas » Sc qua; in ijs funt deglutire confueuerunt. ld explicans fubiungit : Principum vitx conditio,permultis expetita,potentia pru- dentiaq; vtitur,& magna autoritate exor- nattu.-quam veritas denudare & imminuc re,adulatonim oia obtegereconfueueröt. Nam regnat nunc tpiKaKoKAKin.,vt nuilüs ipvKsKt ■ meiidacionim & calumniarum lues,velut Kamo. oblöiiium omnino ede videatur- Et ita vitium- ipfiex ftultis teddunt infauos , ex infanis fohmne iufanabiles-Habet illaSiren, adulationem dico.cautionem can J noftr? fiiauiflimani; ftimus cnim <pika,v7oi,& quisq; fibi Surïê- num agit. Longè fecus Dauid egit, qui prolixè defcribit, quos & quales in aula fua ferat. Non erat ftipatus, vt nunc fit , magno agniiiic aionum.negonum , ganeo- num.gnatonum , balatronumj quos Cott- ftantinus tineas foricesq; palatij appellate folebar.vt Anaxilausopuni vermes,Diogc nes-cancs tegios . Heliogabalus alligabat eosrotsaquaticéEjVocans eos amicos Ixia nicos. Doceat adulatores reprimere Si- gifmudus Imperator,quicum aquodara fupra modum laudaretur in faciem , & diis pra:dicaretur fimjlis.illi colaphum im pegit;dicentiq; Cur me casdis Imperator? refpondit, Gur roemordesadulator ? De adulationepra;terea& pernicicfis blandi- tiis plurima habet Cicero in dialogo de A- micitia,vbi poft multa fic ait:Scitum enim eft & hoc Catonis, multö melius dequi- bufdam acerbos inimicos meieri ,quam eos amicos,qui dnlces vidtntur . illos nam que verum fa;pedicere,hos nunquam.Vi- de quoq; que. infra de adulatione dicemus. |
||||||||||
|
N J Obdn-
|
||||||||||
|
i?8
|
|||||||||||||||||||||
|
Andrese Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
Obdurandum aduerfus vrgentia.
EMBLEMA XXXVI.
|
|||||||||||||||||||||
|
VI IT1T V R in pen 4m p/tlrna» & confurgit in arcum«
Slupmagis ér'premitur , hoc mage iollit on;ts :
Fert ér o dor at as , belUria duieia, glandesy Slffeü men fits int er prïm ut habetur bon os .
1 pucr , ér reptans ramis hos colUge : ment is Qui coniJattta er il, prx mia digna f er et..
C O M M E N T A R I f.
|
|||||||||||||||||||||
|
dam eius fïrmitateni,YCqtisrcontra pon-
dusnitatar . H v i v s Emblemaris prirnariiis ty-
pusinihi videcur,nificoniefturafallor,pc- ticus è Quintio ati&ore Graeco , quiedi- tum quendan» locum & admodum afpe- rum, difficilemqiie afccnfii rradit.cuius ui fummitate palma confurgatilücq*virtl1ï infidcat,niniiriim ex montis afperirate va- rios & dirHcilcs laboresrex palma ver© tf- |
|||||||||||||||||||||
|
PA 1 M A arbor efl in Ind'c.3 fiequeiis,
frondibus perpetuö virenribns, qua-s etiam nunquam amicrit. Coma eins cft' n cacumine,& pomum non iutct fol.a,fedin ter ramos habet. Foliacul trato funt mu- crone latciibus in ft bifidatis.Ponium pal Hiatcftoblongum.non vt «lui» orbicula- ïum . Hxc igiturarbor huc appingenda jeniCjCiikls ranunonniluJ tnftexi- puerum adha^eiucaiXiia-ura ragiant.ad fignifican |
|||||||||||||||||||||
|
f.
atlfot!■■►
|
|||||||||||||||||||||
|
ij
|
|||||||||||||||||||||
|
7/
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||
|
ipp
|
||||||||||||||||||||
|
potis diutumitattm intelligens. Nullus
enitncO,qiiiviicucem aliquam polfita,fle- |
||||||||||||||||||||
|
pud Leoiiic.Yat-hift lib.i.cap.<58.
NJTITVB inpondta] videtiirnitiaduer
fiis impolitum force fïbi onus Confurgit in arcum] Caufam arcuatio-
nis feu fornica.rionis palmaj reddit Plutar- chus in libeilo de cauiis naturalibus, pro- blern 3 2 .his verbis.-Cnriiiter omues arbo res foia palma contra impolitum onus af- llirgu i Vtrun» quod iguea & fpuabilis facuitas.quamaxime pollet, cum tétatiu Scirntaturjlèièexercens magis ac roagis eicnt ? Anquoniam pondus ramos üibitó vfgens , aerem qmnem» qui in his eft, op» preiiiim cedere retro cogat,qui demde te- fumptis paulo viribus, aduerfus onus a- ctius rutfus inftat i Au molles & teueiac virga: in\petum nonfuftineHtes,ciim omis qiue{cii-,p3ulacim feerigunt,& fpecicm , quaii contra illud afliirgant.prasbent? Èeükria dHlcia.]>a{/4.uAT<t vel rpttyn-
fict,T«t.Uititqj omniaea,qux|ècundis men i'isapjoai folent.Gellius lib. 13. en.Lo- ens eft elegans aptid Ioann-Salisberienfem (auóVorem quidem non inepturo,& quem non a;grè intet opiimos fonalfe haberc- mus.fi meliote faïculo floruiilet; in Poly- cratico lib.8.cap.7.5ignificai)t be!la;ia,ait, omnegenus menfa: fc:cunda2,quomani ibi foleat appoai quxpulchriora fuut & deli- catiora.Vtitur autem hoc nomine M-Var to: Bellana,inquit,ea maxime mellita süt, qux meliita nou funt. Quod fortè eo re- femporeft, quod vtemigranorafunt ea, qua; necellitas appetit,quam qua; nrjtatio gula; inuenit. Hasc ille.Addam Sclocum Arnobij aduerfgentes lib.7.nam & his vet bis BellariaiigiiificatiPuImentorum varic tatibus,ait,afficiiintiir Dijccelites, vt fie- ri mos eft poft ccenarum ditium & locu- pletum faginas: fruftillaha:c paruula pro liiauibusmateolis fumunt,non quibus fa- mem fedent, (cd vt palatis admoueant o- tium, feqjipfos plena;appetitu voracita- tis inftigeni.Sed vereor ne quis ha;c prater rem cougefta dicat. Odoratmglddes) Odoriferos dadylos.
Fniclus enin-, palma; ob digitalen! longi- tudinem daöyli dicuntur Hic non pof- (uni nó ]atiusaliquantomedincundere,& dehuiusarboiis mira natura aliquid non ingratum (vt i'perq) afferre . Sciendum e- nim palmas inuieem maritali quadam co- pulaconiungi.maresq; attrahere ad lé fj- miwasjiicqi hascongrei!um,quantumcun N 4 «1«- |
||||||||||||||||||||
|
11;.
Zalm _
curin ar cum ion ■ fttrgat . |
||||||||||||||||||||
|
per pet
|
||||||||||||||||||||
|
I11'> nifi multis laboribus dtuqUe
|
||||||||||||||||||||
|
'ls- At temporis diuturnitasnuUo figuo
"gurari raelms poceft, quamcoquodan- " & meniis habetur fymboium . Huc fa- ■ c|tiHud Quinci}iani:L)eUMC in aduerfa nt- jf'ttQ , "jqui perueuit ad fummam.icandenci cir
»' caima, labor eft Aufam quoqi prjebei» Potuic Gellius in noctibus Atticis.i'b- < c.
-'cuiusha:. funt verba.-F'-rhercie.rem ai- ö»irandaio Anftoteies ia 8.Probiem.^ Plu *»rchus iii8.Sympoiiac-dixit;Si üipra pai *as,iiiquit,arboris liguiim ihag.ua poude- 'a imponas, ac tam grauueï vrgeas , one- ïesque vtraaguitudo oueiis fuihaert nou ^Ueat, noudeorfum palma cedit.ne: intra fledcitiu:(èd adueifus polldus refurgit, & furftmui.itur, recuruaturq; P.oprerea, inquit Pliitarchus, in eercaraui bus pal- Ulam fignnin ede placuit vi»ftorias, quo- «iamingeaium entfmoii hg>;i eft , vc vr- genubuSjOppriiiiencibusq; iioncedat.Hje Gellius. Commode huc mihi lefe orFert locus Pliorimti Grsci kriptoris, libro de natura Deouim,cap.de Mulis.vbi aii,Mu fasex vetetum feiiteutia ceronari palma, ob nominis fimilitudinem, eoquod Phce- fiices primi credanrur lltteras inueiüllè. Probaoilior autem ratio eft,qua; ab eofu- intunquod plautauaje teuella lït, quód "fitlefkaiquod petpetuö' virens.-Aibor h^c dirhculter fcahditttr fructusq; refert fua ü^s admodüm, vt uou abs re Mufs coro- l)is vtancurè palma confedtis .' G<zca fi "Uis malir^pponamirêipsti'owi'Ta/ £i$oi~ *'x.t,ïf p.év Tivif v>i*.i£t9h J'ia. t>]v 0/j.w- *'J[-».icLV, ó,7ro rav fatviKw cPojceÏV ivpil- M«t* tïvcLt Ta. ypo.ij.fAU.Ta. ■ ms /êVvAo- y^Tipóv ssv, J^ieL TOTpupepov <$ svtpys; *b *ri^y;i/ tij S-uT<tva.^a.Tov yju yt.VKVKO.p- ^'^tb tpvTV Netcioanad palma; natu- rarn alluferitSalomon inCanticis, cap-7- Clim inquit; Afcendam ui palmam , & ap- Ptchei>dam fruitus eius . Sanctius certè . lllIHum iuterpretuiiijquid literaüs fenlus pSi'ficet indicare teftatui.üe palma vide |lll\mm lib.i3.cap-4.& lib. i6.c.4i-P!u- **c^-8-Sympofiac.Ontm ApoHinem lib. ^biloftrati Icones Ub. f. in Paludibus . ai'te oramaprouerbium, Palmam fer- j '^Uod fi legeris, nihil erit amplius quod «hderes . ciu autem eadem palma fit >«otisc fymbolura & premium, vide a- |
||||||||||||||||||||
|
Seilaria
|
||||||||||||||||||||
|
Palma
admira- da natu- |
||||||||||||||||||||
|
Andre^Alciati.
|
|||||||||
|
200
|
|||||||||
|
cere lieer, manuum nutu aliquo modo fï-
gnificatjad illam enim refpicit,& in illam ex toto léamanter inijcit.eamq; quafiam pledtitur. Medelaigitiïramoris eft,vt a- gricola frequentermafculam contingat,& mantis fuasamanti admoueat,& maxime vtflores ex fpatha mafcula: decerpens .in caput amantisimpotiat, ac veluti expetiti coucubitusgratiamfaciatjhocnamq; mo- do amorem mitigat, & palma ipfa exhilaj ratade cajtere optimum ac pulcherrimu ,^i> fructutnfert. Cseterum fine niaribus non Pf ,f gigiieref?minas,fponte edito nemore,coi> itn / firmatquoqj Pliuiusl1b.ij-c4.imo vero Pff fff circa fiiigulospluresmutarein eumpro- ftr ' nas blandioribus cornis.-illum ereiflis nifpi »" duiTijafflatu vifuqueipfo, & pluresetiam reliquasmaritare. Huiusarboreexcifa'vi- duas poft fterilefcere f§minas,adeoq; e'flê Venerisintellecl:uni,vt coitusetiamexco- gitatusfitab homine ex maiibus flore & Janugiiie,interim vero tantum pulueteiti fperió fceminis. Qtja» ne quis fabulofa Ju- fpicetur , huiufmodiamoris & coniugiie- xemplum id genus arboris in Italiaan o- .J1 que dedit. Cuius rei celebris teftis eft f IouianusPontanus.Alphófi Iunioris Nea Po» ^ politani Regis eo tempore prxceptoï» & »«" epiftolarum magifterj Philofophus, Ora- tor,ac Poeta infignis, Sc quem fabulas pro hiftoria,de re maxime fuo tempore oiDiii- bus confpicua.fcribere puduiflèr. Hic igir tnr duas cejebrat palmaSj marem vnutn Brundufij, foeminamalteram Hydrunt'_* qua;diu fteriles permanferunt,donec fc'1'" cetpaulatim fuccrefcenteSjiiondum altera alteram contueri poterat. Vbi vero tan- tum adoleuerunt, vt fefeinuicemconfpi- cere potuerintjlongo quantumuis rnnlto rum ftadiorum traclu diflldenteSjf^tifica- recoeprrint. Sed cur non ipfum audiir>uï ,, Pontanum f Ve V
Brundusij latti longï -viret arAua terft* ^(ii | ■
Arbor,ld.uma.K vfq-}petita locu: mu
Altera. Hydmntinis 'in faltibus aintila, ^,
palm cl.j, lila virum referens,h&c muliebre aecuf* Kon vno ereu-erefolo,Ai£lantïbtM agrK Nulla loei facies, nee facialu amcr
Permanfitfmeprole diu,finefruclibtis ar-
bor
Vtrac[\frondofi: &{me fruge cotnts .
Atpoft!| pamlos fuderunt bracbia ramos.
Ccepere & caelo liberiore frt*i:
frondojiqi
|
|||||||||
|
queadnieipoiTint,aufugere , fed vltró ra-
mis ab vtraq; viciflim contra ad ofculnm quodammodo exporreftis.maiiifefta dare mutuidefideiii figna,quemadmodum ele- ganter oftendit Philoftratus in Imaginib. & Galenus tangit,Iib.6-de loc.affect, cap. 5-Narratquoq; Ammian.Marcellinushb. 14.11011 tantum maritaripalmasipfas, fed & fexus facile poflè difcerhirquiii & ferai- nas generare feminibusmarium illitas.eas- que muUioamore deleftari-Atq; hoc inde claret,quod contra fe vici/Iim nutantes ne turgidis quidem flatibus auertantur.Et fi ex more fcemina maris non illita fuerit fe- mine, abortus vitio foetus amittuntur in- cempeftiui. Addit &iIlud:Si quaf?mina, cuius arboris amore pradufa fit, ignore- tur.vnguentoipfius infici tnincnm,& ar- borem aliam naturalitei odoris dulcediné concipere.hisq; indicijs velut coeundi qua damprodifidero.Soleiit itaq; cautipalma ïii.nef^niiiix aut fterilitatis noxam incur xant.aut friiétiim,quemaliqiiaiidoimagi- ïiatioue libidinis (vtita dicam) concipcie confueuerunt,ante maturitatem amittant, ataordinare vtriusq; fexus palmas,vt ma ïeseoialteminteniallo a f?niinis diftent, qiiopiiluis ventorum flatibus a foliïsma- iculorurn fublatus,in ferninarum folia in- cidat, idquefatisadfcecunditatem & fru* ctus maturitatem facerecompertum eft . Sed mirum di&u , quod fi qua procul a mare abftiterir, vt neq; puluis neq; aura , odorueeiusad ea permeare poflit.excogi- tauerijnt coioni funem amare religatum adfceminam vfq; pioducere,atq; itaquafi maritali vinculo copulatam,mafculi virtu teclanculum funem irrepente,fcecuiidam fieri,qua; prius in ea ftetilefcebat folitudi ~Diopha- ue.Diophaues quoqueautor Graïcus Flo- nu loctts- rentinum citat, de pa Ima; amore in Geor- gicisitadiflcrentem: Palma,inquit,amat, & quidem ardetiter.alteram palniam,neq; pruisdefiderium in ea cefl'at.donec ipfam amafiam confolari contiugat.Videre eft ip fam arboremincuruatam,& non ferentem proprium pedamentum , neque jFnitlum producentem. Atq; hoc ipfum agricolam nonlatet,nouitenim quodamet,quam ve rö amet.igiiorat.Quapiopter multas pal- mas contihgens,rurfusq;ad amantem re- grediens,eamq; manu attingens.quafi ofcu lum riiutuóminiftrate videtur. Quam ve ró ipfa defidere^affectionHm, & fi ica di- |
|||||||||
|
Emblemata»*.
|
|||||||||||
|
zot
|
|||||||||||
|
'Wdojiq; apicafe confyexere, viriq;
'■"■afui i/ultut, coniugts ille fan : fttofere et ^ianilum venufitientibut ignë, °pt*tos foetut fyónte tulere fuct->. rnarunt ramosgemmts,(mirabile diclu) *>npleuere fuos melleliquente fauos . Vups elegantiffimos verfits propterea hic minus dubitaut, quod videam "lrliiftoricam fidem attrioiitam nontan- Jjj a Ioaurie Pierioiri Hieröglyph-fed & ^elchiore-GuilandinoinTfaa.de Papy- to> memb.}. plu ra depalmarum natura Cog«itu iueuhdiffiftia & admiranda diffe* le'Ke,atq; Platonïs, plaiKas aiiimalia aflTe- 'eMis; fententiam defendente. Mijas inter.yiiiATpoipn^io, inter men
*as.' :■ 'B.eptiws. ] nifens & confcendens > p.e-
M'enttsqui confitttittserit,&c\ yva;/.» ,
^l'sè compleclitur totins Emblematis £en- *e'itiam . Eam illuftremus lieet exemplo fi°bili, vt Emblema perfequidemlepidïï, 'cceifione quadam fiat illtiftrius. Admira- Jj'üs Q.Jabij Maximi conftaiitia omni laii ^atione fii'perior venit in mentem.Is cum Pecuniarn pro captiuis Annibali numeraf- *ct.fraudatusea pnblicè,tacuitmenim pa ÏC|itibus,fic neqjpatria; cpmmuni pareuti Pll.tabat efle aliqua occafione fuccenfen- jjfth. Cüfm fibi diftatori magiftrum eq'ui liiro Miriutium iure imperij fenatus ?qua ^''^qnanquam queri poflèt, filuit tarnen . ^ultisiMnri'js,contumelijs,probrislacef- *|tlis,iii eodem anifni habitu permanfit.In pHo gererrdo prouidus.rumores , qui dé ** temere a fuis fpargebantur.quöd cum "'itiibale huieiiiliter exfultante nonconfe- 1*t*t manus , aut contempfit, aut elufit, 'dco vt fe inui&um aduerfiisiram,fpem, ^Uimqiie praftiterit. Dignus ergo non r°a palma Fabius, qui nifi fe imprimis l\°Sqne fortitudine inuiftoq; robore ani- j?1 viciflet,Anmbalem potewiiïïmurR no- em vix etiam pugnando retudiffet.Con- anti«exemplahabet Val.Max.lib-3-c8. ^«CASioNï palma arboris, qua; Potidere preflra non fle&itur , ièdattolli- *,''^cuiusfuauirfimi fruftus,nempeda- /" > cum voluptate fecundis menfis ap- FomitUlUatj jjjj^jg & difficultatum per- jP^ l°nem ficadhortatio,ex quanemperfi- ls Vlüitatem aliquam nöri minimam per ptuii. Nulluscftc«tè,<jni eniditioiüs |
|||||||||||
|
aut fama; latidem maximaro aflequi pof-
fit.uifi primCim graues&moleftos labo- res pertulerit. ld velim fymboliim bene natis adolefcentibus proponi,qui aliquan- do ftudiotum liberalium difficultate non minimum deterrentur . Si enim fructum studiqfi maximum literarum, cogitatione intimp- deerren- que fenfu deguftarent, hac vna grata boni tHr iai,0. fpe.moleftiasquantumnisacerbas deuora rumdi&- rent.Sanè rebus in agendis propoflta fem« ctl[tati- per debeteflèconftaiitia> quaefit xrurnnx itu,- cuiusuis firmirfimum condimentum-Bel- 1 Ie huc conuenit hoc Senéce^ i i.de Ira:'Mil lefunt,inquibus peftinaciaimpedimëtum omnettanfcenditjóftenditq; nihil eflè dif- ficile,cuius fibiipfa mens patientiam indi- xerit. Et deinde: Nos non aduocabimus patientiam, quos tantum praemium ex- pecliat ? Palma; porrö fymboliim poteft tribui palmxs
Ecclefia; viiflrici,qux aduerfus tot tyran- fytnbolu nos paganic? fe<fta;,& Iudaicxfuperftitio- vicirie» nisaemiilos tandem aliquando triumpha- Ecclefi&, rit. Vt enim concitati fluftus ventorum turbine ad cautem allidentes cum fremitu refiliunt, nee continuo licet aflTultu per- cuiïtim (ternuut aut penetrant: ita liuoris ptocellaagitatus D§mon,quantumuis im péïu feratur & furoremaximoin hanc pe tram,retunditnr tarnen vfq; &frangit vi- res Vano conatti. SicHilatiusde Trinirate lib.4-Habet hoc proprium Ecclefia.dum; exercetur,floret: dü opprimitur,crefcit: diim contemnitur.proficir; dum cajditur, vincitiduir.arguiturjintelligitur. Quid? SanBós quod natnram quoq; palme arboris habet Crux pal facrofancta Crux,augu(tum fcilicet,&a- m&natu- doradum illud tropha;iimjquod fummus ra habet. dux nofter, & ïupremus Chriftiana; mili- tix Imperator fiiishumeris impofitum 'm alcoCaluaria; verticeiats;; in ipfo vmbili- conationum omnium acgencium, expu- gnatishoftibus triumphans erexit. Hax enim dum cedic ponderi,& cacumen fub^ mittitcalcandsfimilis & proterendx pe- dibus.fefórtiusdeniq; relibrat,& inardua pafllsfrondibuscontra nititur Ha:c nul- 5. Critfts lum torment urn formidat Sathana;, nul- vu. lam rnachiilam (aiuientis fortunse , nul- lum arietem oppugnantis mundi, nul'^nt phalaricam libidinis, nullarfi catapultarn, iniuri?,nullos teiicationum pyrobolos.nui lam vimjiiullum impetum.Fulminet ini- raiciiSjtonec, yerberet, iaculetur, fodjat» puuftita
|
|||||||||||
|
iv.
|
|||||||||||
|
20z Andreae Alciati
pam:bhn xxfim, cominus, etninus, eludec florem ac maturitatem germen la&efceiis
ittus iïjic patma, & diuinum facrofaniSas pei'tingeiet.decuteretur.lllifos tarnen pk" Crucis ancile,faluumq; rutabuur & inui- rosq; ad huncfcopulum,&fa<ftovit?<iai» <fhim nulucm.Qui cnim fic arrnariis,con fragio aupillïma morteconfumptos, cui- g0' renuiitarioiorum magorumq; fêraliailla denti vUipiiis exemplo, repcrimus . Cutit arcana,&cxecrandas artes,& ftygias con- deofioraiiqua nnbes peuduhshumoribu* airationes : non formidat occulta carmi- fefeconglomerans, lucernain Ulam orbi* mim murmura.nec Cokhicos iucc.os.nec Selem fabducit ad tempus» caligantinfe- philtra vim Dijs faftura, nee Plutonica norah<jc,& fiiblatus vulgocredmrrrmo* voluinina,quicquid recóditarum vtrium vbi refolura in ptuuiam rnat£ia,aut i;» cipirentjiiec Acherontaros ritus,membra- ventos diicuffa,facicm demió apem.Uim' nachartaque contentos, nee pratftigknum at velut recens prodmfto.noua quadam a« quidquid abinferis, tutiis eft, teöus eft , jxicenitate inttientiiim oculos permuket inexpugnabilis eft.Si patenti chafmate cc.- fuauiter ac recreat.-Ita fpleJor Crucis poft lum dehifcens erriicantem flammaminab- ecclypfin illam , Sc tnrbulentiflïmara to- ditooitcntct,fi terrificofragorc crepentfa uantis paganifmi procellam , ciim verfu5 ftigia orbis ,.fi repentinus ignium fulcas in no&em totus putaretur& eitincius, diuidat aera , fi conculla refultentfunda- perrumpens tandem impietatisnubem cl» menta terra;, fï cataract mant, fi rauca normultó emicuit,&infulgorepulchri- Yentorum alTibilent murmura, fï lapides tudinisadmirabili, vt iam radios fiios ac glomerentur.fi fulmen incidat Scerumpat c^leftciubar nonin vnanialiquaro prouin flamma:, fi fpe&rum occurrat.aut triftior ciamaut rcguum,non in eas folüm partes aliqua nochirni phantafmatis fpecies,/! terrarum & climata.quibus vniuer.fi mui» cruenta app3teant Solis & Lu na; corpora, diambitum generaliiliaac trita partitio- /i prodigiofa: deniq; in nubibus & inioli- nc compledimur , Afiaminquam, Euro- ra: figurxj Crux inclaniatur in defperatis pam.Africanufed fubaxemipfum,& po- rebus omnibus.Quodcunq; in nos telum lum noftris veftigijs obuerfum.vltra me- finiiholibratum udereinuoletjquexunq; tas AEquatoris,Capricorni,& Oceanijor» procellainopini turbinis feriat,Crucis pr<j gèlateq; proijciax. Ibidepadlus tenerde tendimus fciitum,& plagam aut retundi- hoc facratiflimo ligno ranuifculus,iam in mus f'ubitè, vel minus penetramem exci- truucum exit, pandentem brachiafubca- Jlduerfa- pimus intrepidc. Reperiuntur tamenad- dentem & nafcentem Sokm , jambentem ryCrucu. hiicexea hominum colluuie multi , qui cono fidera,bafi demiflfa ad vfque confinia np folüm reuerentiam omnem <Sf.eviltum, Tartan.vbi piacularibus flammisabinhe/- in nefcio quem impietatis atheifmum pha rentibus labeculis luftrandi wj manrs, ri- uaticofpiiitudeuolutijfubfurari impuden uulos etiam diuini fanguTuTs.per canalern ter, fcdipfisetiam damnatorum flammis gratixdealto falutifera: Crucis tubodc- inaudita blafphemia deuouerc ïa^tilegè fluentes ,cum fpe potiunda: beatitudinis prajfunuint.Apud quosiuterinfamem (u- nobifcum participant,& per nos Pereant fpeiilï laupnis furcam , vbi infelicemani- igitur a facie terra; omnes inimici Crucis» mam difogucuueperpofticacoiporismo cuius Uudes non capiunt orbis catdiuesi rieusei jcit,& noltrani liane, iu qua fponte cuius nomen iiiclytum fit & gloriofurtt cgredientem paternis manibus innocensfi- cunctis gentibus.Hanc Maurusadoret ac liuscommeiidauit.Dihil relinquiturdiftri Scytha.Thrax&Tartarus.-riuic lu«as fuas minis. Impoftura; huius feminarium fait Oriens,aquilas Occidens fubmittat: huic fcbola Islebij apoftate.illecruciarij huius tiaraPetficacedat, & Romanamitra: huic (vtfic dica) belli antefignanus ac prodro regum poplites fe incuruent, Scad ofcula iJ** mus, duclorc Diabolo; cuiusafflattl pk- piocumbant magnaresmundi- Qnjs mihi m>> riq; ex alto Romani cardinis folio poten- dabit.vtapprehendam ramos tuos,ö klix > tifIïmiCa;laresebnj,pronuilgatisfangui- palma,& coraedaro de fnuftu amarit"^'' narijs edidis,& publicata contra Crucem nis?vt moeroris decerpam flofculps > & ,n makdiclioDis fententia, in tcnerani adhuc fafciculum my rrha: colligam ? Submitte nafcentis Ecclefia: (ementem immamtatis cacumen.eia fublimis arbor.'inflect?Tron- fua: fakem immifcrunt, vt-priusquam in des tvias.ó fpeciofuro geinaen & floridurni o nobi-
|
||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||
|
203
|
|||||||||||
|
o Uobilij planta & iuclita: finc,vtcoiitin- qtiaijdo plangent yniuetCx nibus terras ad
8am manu & attipiam de te tamufciilum: confpeftuni apparentis fïgiii tui, ego fub
s meos CTirantaci Ittpitis glo- vmbra ramorum tuorum ptotecti!s,ex vl
'pforiimlo.cuiusbaKamicico faporeigna tricibus flammis atduus hinc abripiat in
H1 'pititus torpor totus immiitetur, vt cü campos illos beatorum , pcrenni Maio ac
'udex tiemendus ,quiin te pependit, vin- fempiternis delicijs zternum vernantes.
'"Mttirus farculum per ignem, in nouidi- O fiat, fiat.
a' tuba & tempeftate valida defcendentj |
|||||||||||
|
Omnia meamecum porto
EMBLEMA XXXVIL
|
|||||||||||
|
\_JVNNVSmops, Seythicify mïferrïmta accoU Pwti,
■* Vflut perpetuc liuida membra gelu ;
Qui C er er is non nouit opes, nee dona Ly£ÏY Et pretiofa tarnen Slragula fsmper habet»
Ram tnurïna illum perBringitnt vndi^pelles : LumiKd fölapatent, catera cpertus «git.
Sicfutem baud metmt*fit ventos temnit dr imbresz Tum apudi. viros% mm apudd, Deos.
|
|||||||||||
|
204 Andrea? A lciati
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||
|
jnortalibus (imilis moderatio & abftinStJ*
alieniforet:Profec~tö nonbellorum tatun» peromnia fcecula terrisomnibus continu» retur: heq; plus hominum ferrum & a'* ma, quam naturalis fatorum conditio ra* peret. Prorfus vtadmirabilevideatur hoc illis rmturam dare, quod Grajci longa Ü' pienmmdo<3rina, prarceptifqne Phüofo" phoruni confequinequeunt,cultofq; mo* 1 resiucult* barbarij collatione fuperar»!
tantó plus in illis proficit vitiorum igno* ratio,quantó in ijs cognitio virtutis . £t haecquidem Iuftinus. CjUiem locura inte- gium.qniapiïlcherrimus eftafqïibere m* lui.quam truncatum . Hinc enim Akia- tus,vtopinor,hiateriam traxit Ijmblema* tis, vti iam dixi: cuius epigrapHe;, Omni* mea #w»*«/wft>,exapophthegmare Biaa tis,fententiam complectitur, & quafi an»* rnam ingeniof* piftur?,quam fubiecit ocii lis. Bias enim Prieneiifis.qiu inter fepter» fapientesnumeratur,, cuius (vtinquit Ci- cero in paradoxis) cum patriam Prienem cepiflêthoftis.c^teriq; icafugerent,vtmul ta de fuis rebus fecum afportarent j c^iB* eflèt admonitus a quodam , vt idejrt ip» . faceret.'Ego vcro, iiiquit,racio,namomnia N meamecum porto. Hoc tarrrinfignedi-
&nm vt nobis oftenderct Alciatus , depi"' git Hunnum feu Fenniim pellibus coopd tum.njhil'qj preciofi geftantem: vnde fit» vt & fdgora contemnat,& latrones 11Ö pe' timefcat,nam,vt iuquit Iuuenalis , Cantabtt vncHut cordm lettrone ■viator"'
Genus hoc hominum üc defcrjbi ab bi' ftoricis recentioribusanimadnerro, ne vel minimum ftudiofï haueant. PannonesinJ' tio eam terram tenuernnt, Pa;ones olimdi öi: '.nde Huiini habuere, gens Scythica\ Mox Gotthiexinfiilis Oceani Germanif' profecti:poft Gotthos_ Longobardi; noiiif' fïmè Hungari ex alia Hungaria Scythic' egreffi; qux non longè a Tanais ortu e*' tat, & Imbra hodie dicitur: mifeja adh»1' regio.vtpotè qua» fit fub c^IofrigidilfimO» Duci MofcouisB tribtitaria: non tamenarf* rum,argentun>ve,quibus omnino carentj fed pretiofas animalium pelles fabelloril fcifmorumqiiependunt homines. Non a- rantjiion feruut.neq; panes cotificiunt:fe> rarum carnibus & pifcibus vefcuntur; a- quam potant, fiib tugurijs ex virgultis con-
|
|||||||||||||||||
|
IV x r A mare Scythieum riipes emi-
net.in qua caiicrna vel «ntrum confpi- citunvndeprodeatvirvndiq; prxter ocu- los,peIlibusuidutus,qiii tarnen hoc loco «o itadepi£hishabetur,fed ld editio Liig- dunenfis eleganter exprefliim habet , vt probèmonet Pignorius . Cornelivs Tacitusextremo de
moribus Germanorum.Fennos ita defcri- bit: Fennis roira feritas.foeda paupertas.nö arma>noii equi.non penatesj victui herba, veftitui pelles, cubile humus. Sola in fa- gittis fpes, quas inopia ferri otfibus aipe- rant.idemque venatus virörparitérac fe;- rniiiasalit. Paffimenimcomitantur, par- temqtie prajdas petunt. Nee ajiud infah- tibus ferarum imbiiumque fufïugium, tjuam vtin aliqiioramorum nexuconte- gantur. Huc redeiintiuuenes, hocfeniim receptaeiilum.Id beatius arbitrantur.qiia ingemere agris, illaborarë domibus, -fu'as alienasque forttinas fpe metuqj vërförc -. fecuri aduerfus homines, feeuri aduerfus deos.Harc Tacitus. Quibusex verbisfaci- lc colligo ab (Vlciato fumptum Emblema tisexemplar.Eadem pene defcriptio extat accolarum ad Nilum apud Ammian Mar cell.lib.i 4.11011 longèa principio.NeC non Emblema hoc a Iiiftino hiftorico petitum efle, facilè quiuis dixerir, qui Seytharum defcriptionei?i,quamretuIitilIelib.reuol nerit. Sic ênim:Scythis inter fe fiues nul- li.-iicq; enim agrum colunt,nec domus il- lis vl la,aut te<frum,aut fedeseft, arnienta &pecora femper pafcentibus,& perineul tas folitudines errare folitis. Vxores libe- rosque fecum in plauftris vehunt.-quibus, corijsimbrium hyemisqjcaufa te&is, pro domibus■vtuntur .Iuftitia gentis ingenijs culta, non legibus. NuUum fceluS apiid eosfurtogiauius:quippèfine tetfromuni- mentoque pecora & armentahabeiitibus, quid faluum cflèt,(ï furari liceret? Aurum &argentum perinde afpernantur, ac reli- qui mortalesappetuiit. Lactc & melle ve- fcuntur Lana; ijs vfus ac veftium igno- tus.-& quamquam continuisfrigoribns v- rantur>pellibus tarnen ferinis autmurinis veftinntur. Hqc coutinentia illismorum quoq; iuftitiam dedit.nihil alicnum concu pifcemibus. Qiiippè dmitiarum cupido ibieft,vbi &vfus. Atq; vtiuam i'cliquis |
|||||||||||||||||
|
ii.
|
|||||||||||||||||
|
Typtts
Zmble. rnatts. |
|||||||||||||||||
|
n
fr |
|||||||||||||||||
|
Lócw è
luflino hi slorice . |
|||||||||||||||||
|
$"'*>
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||
|
20JT
|
|||||||||||||||||||||
|
«oiitextis m»r Jenfas filuashumiles habi
«ant:vodc fic.vt horoines filueftribus feris
«ornnioraines, veftimentis fe non laneis ne-
H"e Inlas induanr, fed pellibus nuper auc
Upo.autceruovrsovedetraais . Nullius
.P'^aut auri.aurargenti vfus: lac&mel
cipati]ifrequens: contra frigo ra & rigo-
.rlllis pellibusmurinisq; corporacora
lföHirmMefe Hunnoseofdem facit cum
armat's,dequibiis lib.i.Sarmat$,inquir,
oSi aigenti maxiraarum peftium igna-
j*v'Ce renini commerciaexercent, atque
, '^uitiam hyemis admodum affidua:,
j-e^er{isin hiimiim fedibus, fpecnsaiic
.(?°1"a habitat,totiim braccaticorpus,&
'hqiia vicJent etiana o*a vcftici. Ouidius
e"'e% etjltttö arcêt malafrigor* bracets,
|
|||||||||||||||||||||
|
arms-vi frigoris. & Fefttis Pompeins lib.
14-ait, primtim nomen indeaaepiflè tri- | gus,quód fruttusnempè ac virgulta per urat. Locvis Pompei) Fefti, vbi ptuinam deriuat a pérurendo quia virgulta & fru- gesperurat, fuppeditauit etiani mihi» cu- r& veibum.quod a cor vrendo dcflectunt, & illud EntiianutiüC»^!»^ leunJ[o,qu&. nunc tecoquit. Amm. Marcell-inictofe- rè lib.17. accipit vt hic nofter: Etquonia aeris vrente lxuitia.cum difcriminibus vl- timis laborabatur. At //sTuteojs/ftw? fxpc reperias,vtapud poetam aüosu; uonrató: qualia funt ha;c: Vritur infoclix Dido , totafy vagatur
Vrbefurens . Et , Vrit atrox luno < Sueton.ii)Tiberio:Vrebat iufnper anxiam mentem varia vndiq; coimicia. Setieca e- pift.3.Qujdam obuijs narrant,& in quas- libet aures quicquid illos vrit exonerant. Marcell. lib- io. Perfuga; vjebant luliani virtutes.quas peroragétium diuerfarum fama celebrioreffundebat. Idem ad finem eiufdem libri:Super his vrebat eins anxia mentem, quèd velut patefacta ianua diui- tis domus.ii tituspiopofiti reuerteretur ■ loquiturde Conftantio abexpeditione Per ficaincaifum reuertentcLib.iz.vbide Iu« liano bellum inPerfas meditate.-Yiebactu heilandi gemino defiüerio . gj«i Cererts non nouitopes.] qui vfum
panisatq; vininonhabet.Sic Marcellinusr In fua vita viclu funtafperi, vt neq; igni, neq; faporatis indigeat eibts,fed radicibus herbarumagreftium, & femicrtida cuius- uis pecoriscarne vsfcantur. Ly&i.] Bacchi.id eft»vini, ajwo tv Xuhv
ficdiiSi, quèd hominum membra& ani- Sacchtn- mos difloluat, vti norunr omnes. Ly&us. Stragula] veftimenta,pallia,pelles, qui-
busvtiturpro veftitu : alias ftragulafeu Stragula. ftragulx (vtrumq; ejiim dieitur) pro le- «florum , & aliarum rerum opertorijsac- cipiuutur ■ Terilringuni] vndique cingnnt, totutn
operiuiu>& quafi incjudunt. Murin&pelles.~\ E murium pellibus. Am Peüesmtt
mian-Marcell.fic:Indumentisoperiunt tin yine.* teis, vel ex pellibus fïhieftnum murJuirj confarcinatis. Nee alia illis domeftica ve- ftiseft^lia forenfis: fed femel obfoleti co- loris tunica collo inferta non ante deponi- turautmutaturj quarn diuturna catie in- pajinulos deijuxit defruftata-Hxc ilje.Se |
|||||||||||||||||||||
|
ld
|
ra1; de toto corporefola patent.
|
||||||||||||||||||||
|
^f. de Tri ft.
|
|||||||||||||||||||||
|
_
|
|||||||||||||||||||||
|
°V.W Vt non timeas,pojf» odijfe,videndo,
t Pellibus & longa corpora tefta coma ,acilè luie poilèm aggererc uobilem eiuf- Qem gentjs defcriptionem ex 3 1. Amr |
|||||||||||||||||||||
|
^arcellini.ab initio ferèsfed itudiofos ad-
j fctetfiffc fat eib Vide Val.Maximum lib. V 7-c"J"& Alciatumlib.S.Parerg. cap,z6.
fr^NNVS inops] Inopsdiciturfineope * a«X'lio-Virgil. i.Georg. dt%; inopi metuens formica fenefia*
Scythiciq, miferrimm accola PÖti]- Pau- fCt0U ceCr'mils habitator iuxta mare glaciale Cl)k ' 1 y«kicum. Sic enirn differunt accola & 0c°la,vt accola dicatur, qui ad locum ali- 1l,ei»,hoc eft.iuxta locum habitat, vtac- '°Ia Padi.accola Rhenklncola vero , qui Phini locum inhabitat. V, ■ ^fl^perpetuo zdu.\ Vrere etiana frigo frv» «*eft V.^.GeV
--RoreéipenetrahilefrhiMadunt.
&Lucanus./ J * r- l^stnt mantana niues_____
£ Ouidias j.Triftium, eleg.z.
vA*f mcïelaZ° terra^periculapafiü
Vfli4 ab ajfiduo fricore pontus babet . Eod, m hb.eW . J * e ~-ajtricto terra perufia gelu.
^&Faftor. 1. " & osdct!egpmos tenertsfementibus attBus,
*ie noua per gelidas terra fit vil* niues. Vijauquamtarnen verbum iftud , Vrere, promoleftiamexhibere, accipi metapho- ncffls & quidem n0Dt(UÓ ,am eft.Cor- ■« iactusiib. ij.Amhufti mulcorom
|
|||||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
||||||||||||||||
|
ZOÓ
|
||||||||||||||||
|
fe.qniq; in fè vno ponit omnia:cni auteiB
fpes om nis & ratio , & cogitatio pendet ei fottuna, huic nihil poteft eflè certi,nihilq> quodexploratum habeat, peimanfuruit* fibijUevnum quidemdfé,ait M. Tullius- Huc pertinent quae Seneca difputat epift- 14. quo loei comparat forum* & dottri"1 na:bona. Circumfpiciendum nobis eft; quomodoa vulgo tutieflè poiïimus.Pri- mum nihil inde concupifeamusrrixaeft i» ter competitores. Deinde nihil habeamuS quod cummagnoemolumentoinfidiantis eripi poffitrquam minimum fit in tuo cot pore fpoliorum-Nemo ad humaiiHm fan- guinem propteripfum venit , aut admo- dum pauci:plures computant quam ode- rint. Nudumlatro tranfmiitit: etiam in obfefTa via pauperi pax eft.Ad philofbphia ergo confugiendum : Ha: litera: non dico apud bonos, fed apud mediocriter milos, infularutri Iocofunt,&c. Adijcioexfrag- mentis Pettonij Arbitri: Cöfonuere tttbtt., iugule slat dim te ferrwit Barbara contemptit. fic lege,conteniptn,pto contemptui.non vC
in vulgatis, contemni. Idem incarminc» ciiius initium, ' Orbeni iatotttm viclor Romanu-s habebctt.
legitureiufdem argnmentij/Pfti^H. Arma placent miferts, detritaq; commt' dn luxtt
Vulneribtu reparantur: inops audacia tu- tu eft. Salluft. Quoniam egeftas facilè habetu'r fi- ne damno Qms autem nudo veftimenta detraxerit?Non abludit Iuuenaüs, quan- quam non fine fale Satyrico : ____Ittres licet\&Samothracumt
Et Diuoriïarat, contênere julmina pauper
Creditur>at<i; Deos,Dijs ignofcëtibut ipjis . |
||||||||||||||||
|
neca in epiftolis meminit peltieularum vu!
pium Sc miirium ,'qna: ad arcendum £ri- gus comparara: eflènt. Has Armelinos at- que Zibellinos quidam putant,fed nodum fcio an reftè . Hodie quoq; è Scythia fri- gidiflïmisq; regionibus Iautiffimas pelles murium afFerri Megiftanum luberno cul- tuijvel puerifciHiiti&Tunieb-lib.if -Ad uerfar.cap.ij meminit- Atq; liarum pel- iium vfum etiam Chinenflbus famiiiarem efTe.teftatur Ioan. Petrus MafFeius lib. 6. hift. Indic. dum Chinenfes veflimenta per hyemem preciofis murium Scythoni- corum pellibus , quas vulgo Martas vel Zobellinas vocamus,caIoteadmodum fua ni,& ventisimpenetrabili denfitate fufful eire ait.quibus tarnen haud fcio an non & cuniculorum pelles in Batauia fua meritö exajquandasputatit Hadr. Iunius . Simt quiopinantur.murernillumperegriuum abHieronymo quandoq; dici Mufcum, qiiiin delicatiorum vfum habetur . nam HHifeum,ideft,Jwu3,Jti«i', murem paruum indicare.Sed hoc odoris genus piifcisfuif- fe incognitum.Hermolausputatj nee mu- fcum dici,fed mofcluim. Sic furem baud metuit, &c] Tutus &
fèciirus agir,ex fe beatus eftjneq; fiuum, neq; temporis iniurias metuit. Hoc fchemate fignificatur, animiim
hom inis. pende re non debere ex his.qux ca duca funt & fo>tuita,vtp»tè qua: follicim dines & cruciatus innumerabiles pariant, fed ea tantum debere efle fatis , qua: beni- gna natura fit elargita, vel quïeabingenio proficilcuiitur. Vel intelligit paitperta- tem vbicuuque terrarum (etiamfiab om- nibus pene miferrima cenfeatur ) eflè tu- tam & fecuram Sic fanè nemo poteft no« beatiffimus eflè, qui eft totus aptusex fe- |
||||||||||||||||
|
Chinêfes
peüibut *timtnr, |
||||||||||||||||
|
IV.
Animits
ab exter- ne mini- me pen- dens . |
||||||||||||||||
|
Pauper-
ttu vbiq; tutu . |
||||||||||||||||
|
Coaeof
|
||||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
|||||||||||||||||
|
207
|
|||||||||||||||||
|
Concordiae Sy mbolum
EMBLEMA X X X 11 X.
|
|||||||||||||||||
|
f~* ORN1CVM mira int er fe concordia vit& eBy
^-^ Mutua ft at fa Mis intemerata f des .
Hinc volucres h&c fceptra gerunt> quod fciücet omnes
Confenfu populi Ftantj., caduntfa daces:
£>uem fi de medio tolla* > difcordia praceps AduoUt, & fecum regio, fata trahit.
C O M MENT A" R I
|
|||||||||||||||||
|
diligunt. Neqjid genus animalis videat
quifpiam licenter mifceri & temere. Quin hocquoq; di<fritant>qui lesiftiufmodical Ient,altera extinfta comparem viduam de gere. Casterum id quoq; audio.veceres in nupti js poft HymeiiJeum cornicem inuo- care>fignumque id coiicerd«edare ijs con fiieflè, qui liberum quxrendoram gratia conueniflènt. Tum qui fedes auium & cum focietatcm coietint,maiirnofeoperc ■yolatusobferuantjinaufficatumeflecapta tibus
|
|||||||||||||||||
|
av1
3
|
|||||||||||||||||
|
■A
|
|||||||||||||||||
|
\
|
|||||||||||||||||
|
208
|
.Andreas Alciati
|
||||||||||||||||||||
|
videtur pertinere Horatianum illud, OJe
3J.Iib. 1. Iniuriofo nepede proruas
Stantem columnam: neu>populns freqaens Ad arma cejjantes, ad armcts Concitet, imperiumq; frangat. Hiccolumna: nomine , fcpprrum Pnnci- pis, ipfumqj adeö ftatum regium, popu- l^oniniumque Reipub ordiuum concor- dia fundatiim fignificat:qua: nifi fernetur concordia.omnia peil', m eunt. Elegans lo- ens Nazarij PanegyricoadConftantium." Perpetidit fecum excellens prudentia tiia, eiq; feniper pietas tua applicataomnes con cordi? commoditateSjillam eilè fundamen turn ac radicem otij, bonorum ciuium ie- minarium.quietis publica:fegetem, & al- mam pacisaltricem.Videtur ifte panegy* riftes non obtcurè alludere ad nomen p«- oihiat, quod inditum, quia rex fit 0*<rit heti. Dequo Minos adhucpuer ita Juut' Cur docti {ZeLViKtia. olimdixere Pelasgi? Ne'mpe fédtrit A«s rex bontdhaud du-
bie efi i Stantq; caduntq{\ Multiplex verbid-
re, fignificatus eft ex Nonio; Stare.id eft . confi(tere,erigi,prominere, fidem habere, valere,con[tare,fixum eflè. Sic apud eun- dem cadere,ruere,occidere,euenire.Iii pa- negyrico Maximiano & Conftantino AA. difto: Dijimmortalespi'obare volueruut tibiinnixam ftetiflè Rempubücaro.cü fine te ftare non pollet. JOuces] Reges, & qui imperium in fO*
pulosexercent. Quem] confenfum .
Bifcordia pr&ceps aduoUt] Difcordian»
Deam cohiere pagsni homines.quam ean- dem cum Ate (de qua poftea) pleriq; vo- luut. Vide Gyrald.Syntag.i. Re~Ufata] Regisau t Principismorte.
Alludic'ad iila faniigerata verba, qus P°"
fiiitSallaftiusinIiigurtba:Coiicordiapar uae rescre(ciit,difcordia maxima: dJlabu
tur.Quoi &euangelicai litera; teftantuf- Sic fubditorum atqjipfius plebeculx nr- ma concordia, &-tranquiIJa vnaninntas , Reges ipfos, eoruroq; RempubJ. egreg' & diutiirimèconferuabit.itixtaadag11" Concordia fulciuntur opes etiam exigu Princuïm fummorum i»"
non aliundeftabilimentuin capir. quaiD popnli confenfu.concordia, &beneuoleiv tia. Itaqiprudeiiter&proiiidefaciu" > |
|||||||||||||||||||||
|
tibus augutiadic«nt,vnius tantum corni-
cis obfeqm'um.Harc Aslianus.Orus Apol- lo in Hieroglyphicisfereidem haber.-Mar- tem,inquit,& Venerem fcubenres.aut nu- ptias,geminas cornices pingunt,marem & rjminam : quoniam hoc auimal duo oua parit,exquibus raarem & familiair gene- raii oportet Si autem eueniat.quod raró eueiiic, vt duo roares generentur, autdua; fjniina; , iugati mares cum feroinis alten cornici nonadmifcentur. Itidem neq; fe- mina alreri mari,fed diflbciati foli degiit. Ideo vnica: cornici occurrentesauguran- tar futurum,vtviduali vitafibi viucdiim fit.Sic ille. Castetum cornices haberi pro concordia: fymbolo pia:ter Omni tradit etiam Pierius Hieroglyphic. lo.Iuuenalis Satyra r. Vt coliturpax,atq;fides,vic7oria,virtUf,
Qu&qtte falutato crepitat concordia nido. Q_uem Satyricilocum fcio a plerifq; non decornice (quod pro concordia: notahic ftatuimtis) leddeciconiaintelligi. Solent cnim ad id Ouidianum iftud addticere ï lpfafibi plaudat crtpitante ciconia roftro. Sed cornicis^mago videtur in Fauftin? Au gufhenummis cum infcriptione Con- cordia. Sceptrum autem virgam re- giam Hieroglyphicum regni eflè, ex lite- ris facris tradit idem Pierius lib.41. Vide adagium,Cornicum oculos configere,ci\hi$ cxplicatioiiem non admittit nofter Alcia- tuslib.7Pare1g.cap. 17.qnem vide.Porró prodigiofacornicum viuacitas in prouer- buim abijt, Cornicibta viuacior . Vilde Hellodus: Ter triafecla hominu tranfmittit garrttla cornix .
Ec Fan flus : Longaq; producat -jiuax cSfrcula cornix-
£od£ pertinec,quod Pbilofophus ille mo- riens cornicibus inuidilïè longaeuitatem le- gitur,quam natura negaflèt bomini De concordia prasterea nonnihil agit Ouidius ï-Faftor ibi.- Candida te niueopo/uit luxproxima têplo,
Qua fertfublimcs alfa Moneta gradHt. MVTVAflatq-yillu &c] Hic veificu- ]us in alijs editiombus fic babebat: Inq; vicem nunquam contaminata fides. Qnam autem icquiniur,correxit Baithol. AiHilus.vt aliosquofdamlocos, quos po- ftea indicabimus . Qucdfciltcetomnesl&>c.'\ Huc,nifallor,
|
|||||||||||||||||||||
|
Corntces
fymbolü cScerdi* |
|||||||||||||||||||||
|
sf
|
|||||||||||||||||||||
|
Cornici-
bwt viua cior . |
|||||||||||||||||||||
|
III.
|
|||||||||||||||||||||
|
tfy.
cofj
d
rit?
|
|||||||||||||||||||||
|
è
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||
|
zop
|
||||||||||
|
^ui flabilcac fitmuni in fubditos imperiii
tutai'i voluut, ciim motuum omnium & «ditionum caufas prasciduut, nialunfqtte a uiis aniari, quam timen . Faro populi coiicoidiam & confenfum, tegix potefta- tls^conferuatricem iuc proponit trypflihi- *■<*< » adbibita corniciim , qua; fcepmfm Juftinentiimagme . Ëx quo hfeminiflè de- ^ot imperium fuum penderea populari confenfuj ..Quod'uï.fit moleftuov cxem- P'isliinc inde eouquifiris confkmare, tan- K 'Ummodó repetam qua: auctor ipfemec in Hl e* "j° I j.Cpmmeiit-De verbor.fignific.attu-
'% _ lit. Principio renimomnium,uiquitjiion diuina iuflione,fed ei populi coiifenfu re- ges affumpci fuut: quod & poft Romaui 'öiperij ©ccafum feruatnm ruit, cüm Cs- lokis Magnus a populo Romano Augu- ftus eleöf&Scil, & a Pontifice Leone facro "leoinuiichisiquod ius populi liodie Gre goriaua lege in feptepj Germanix Prima- tes transja.tuweft.Sic & Franci Chilperi- co eiecto , quèd tegno non efiét idoneus, Wpiruim -TravKi'KTtKu confilio fubftitue- rünt. Et cüm Pipim pro!.es a maioribus degeneraflét, ruriiis Ocionem, moxeius ftacrem Róbertum,& deinde Roberti ne- Potem Hugoiiem ad fumimim faftigium 'uexerunt . Is Hugo eft,qui.vulgó Cape- tlis dicebatur.vndeoriundifunt, quieria- "iini Francorum rebus nioderautür"- ËV lUod de maximis.hifce Regibus.nimirum Romano & Ffaneo.drclurn eft, idem & in 'nferioribusobferuatum fui/Te, qui hifto- *'cos legerit.depreliendet, vtmerito cen- learn diuina lege eum iuftum Principem efc> qui ex populi confenfu regnet ; quod * Ariftoteles tradit.qui veröinum'sdomi "'tutjenm tyrannum eflè.Vndecum ma- ê'ia regna non ex fubditorum confenfu , led per violentiam primo conftituta fint, '"erito D.Auguft.De ciuit. Dei 4-magna 'atrociniaeffe dixit, addu&o etiam pirata; |
||||||||||
|
cuiusdam exemp!o,qui comptehenfus, &
,ante Afexandrum Magnum addtidus, cti (ineri6garetiir,qi;acaufamare haberetin» /eftiirn i Quid tibi,iuquit,vtorber« ter- rarum habcas infeftum ifed quia idego exi guo nauigio facio.lati'ovocoivtii quia ma* giia clafTe, Imperator-Haéreniiï Aiciatus . Q_uoties autem veteriim monumenta per currimus,farilè obferuamusquam fluxa, & momentanea fit l'rincipum potentia, qnanquam fubUmis& altisnjra radicibus putetur. Hienim uifi precaiio,& qualï popivlari fiirFragio imperaiiT,nempe quo- rum nifi moderatum fit imperium>quam 'ciriflimè corruic. A'E-liauus refert Thry- Hiftwia. fnm inügnem tyrannum ftios adeó torfif- Thryfety- fe.vt legem tulerit.qua nerao neqjptiua- ranni ex tim.ueqi publicè inuicem colloquiaut mi fiLlismo . fcere lèrmones auderet. Quod euro fub- ditis moleftiflimum Sc odiofiiliirjum e(Tet, qui iiütü oculorumjmaüuumqi geftu ani- mi fenfa cogebantur exprimere , id etiam voluit e(Teprohibitum,vt moleftia: dolo- rem adijceretintolerabilem: quifpiam eo- rtim locum piiblicura petijt, qui rnultis IachrymisefFufis.aliosetiaad fletum pro- uöcauit. Id cum refciiTèt tyrannus.in fb- rum'itatiHi venit, quó etiam id.fipoiTèt, » populoeriperet.ikudi neinpè libertatem . Giiies commpti arma regijsfateilitibusex torferiMit , & fuum tyranuum de medio fuftirleiunt. Eanden) fortunaj mutatio- nem fenfit Amafis AEgyptiotifm Rex. Anmfida Cum enim plerofqj ex uiisextremo fup- fatum . plicioaffeci(Tet,alios fortunis ipoliafiet,& in om nes infolentior atque fuperbior veiii- ret, imperium eins aliquanto toleratum eft.donec Aclifanes Aithiopum Rex ineïi irrupifièt: tum enim pdia occulta ernpere, cumq; multi ab eo deiciuiflènt,regno tan- dem pulfuseftjtefte Djodorolib.z.Plura obuia funt. |
||||||||||
|
O Concordia
|
||||||||||
|
Andrea* Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
210
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Concordia.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
E M.B L E M A XXXIX.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
T N bellum cïmle dnces cum Roïna f ar ar et ,
Vtrtbtis & caderet Martïa terra fuis :
M&s fuit in f artes tarmü coeuntihus eafdem> Comunctas de x ir as mutua döna darcj. feederis hxc fpècies :jd babet concordid fignttm > Vt quts iungit arnor, imigat &' ipft manu* C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ipfius Autoris vetb's ,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
BIN
1 hat
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
G v N T v R duo viri belli duces,
itu militari dextias iungenres. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
i.
Pitinr&
emenda- tie . |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Coniunttiis dextras mutua dona dar
|
, nifi
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Dexrra; enim doiiati non potuerunt
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hanc piifturam lieer omnes editiones fic
habeaiu,non tarnen placet '"anctio, vtqui dextrasconiiiniflasauro velargentoelabo- raras ve] depifhsintelligat, idqueex locis Taciti colligiputec. Vnde non viuorum hominum maimscoi)iuncT:ionem,{èd quan dam vfitatam fidei notam pnigi vult. Cui &ego pedaneus iudex (ub(cribo,indm5lus |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
metalloaliquo effigiata;. Quid? quod *
gnorius pignoie contendeie p31** |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Alciatnm,cumhxcfcriberet, refp"
eam aiinuli fpeciem.quidextras ïmP |
lid'tas
a- |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
cxhibet, quiq; in frequent! vfu 3P»
iorcsnpllros.nuncapuj nos (vc'f ._ quaeq» lepudiauimus) vix. acneV\*j^
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
|||||||||||||||||
|
zi i
|
|||||||||||||||||
|
demextat; Itali appellabant olim, Annello
difede . NoftriGermani vocant, Uctnd- '''«'-'t'.apiid quos adbiic frequensirtorum 'Qnlotum vfas , quibus plerunque uoiii 'Ponfife donant.&qualesiii illicicis amo- tious Nifa afuo Mopfoaccipit. Hoc au- femcarmen videtur efficliim incommen- ^t'onem muneris,vt& Antonius Quercn §Us > polirifllmus noftri farculipoetauim , ""numusfmaragdi lufit elegaiicxffimiscar, jJ^uibuSjquaeadducirPignorius, vt labori ^o tumultuarioauótoritatem concilienc. *a fic foiian: : <Juemfulgore tibi rutïlum viridante Smu
ragdum, l'arutt noHH\mitto mttntra ad kospitiü jj "u'ncne in-grtttztn.1 fubeat obliuia Lygdi; iJulcher Hyla,digitu inf'ire marmoren . ^f quoties ocultiflexi teres incidet aitri ' Xficlufo radians circulut in Lapidtj,. **'<: tecum:$iio Lygdu-s Hylam bonus ardet arnortj, ïtullum aurnm, nulla efl lucida gem- ma, magu . , M e doemt Alciatus ipfemet Annota- j'ouibus.qiiasiii Cornelium Tacitumedi- l'lc>vndènain materiam fumpferit Emble- '"atisjnempèexeodeni Tacito,]ib.i.& 18. I^ibus oftenditur.dextras coucordi? figua *'tl'o cittoque deltinariabexercitibns fa- ntas. Nee veróafpernor quod libris Ge- 0,aliiim dierum nbtat Alexander N'eapoli- t,niis,nerapè Mariuni, cüm in Romanos j^xima clade fauiiret, quos fèruare vo- juic, dextra porre<fta autfaUuedatainco- 'l>mesfeciiTe. Tacitus ra Iib-i. Annalium, ?' de morte Germanici agit: In rauere ami ^'■dextram morientis contingentes.hic ge- tllseft datae fidei Germanico.qua pollice- antiu- familiares,eiusfemortem vlturos. dem paulo antè.-Ab rege Parthorum Ar- atianolcgari venere,mi(erat amicitiam ac Q5'l(is>& cupere renouari dextras-Hic fe,- VU renoiiattim ihrer principes Germani- u«n & Artabanum fignificatur. Occurtit Jempltaitv Valerij Maxex lib.6.cap-4.de jj^lS popilio, qui Iegatus ad Amiochum -ja. . >'^ö«cè"ni promptoa!iimo& ami- f mo,v«ltu dextram Popilio porrexif- tab'l'i1"06"1 ei ^lam PortiDere lloll,lr» ftd
did^enatllfconiultum continentes tra- ramr^'f" poft all1l,am breuemmo- «11, atr,sfecijret'popiliHS manus eius tan- 5 am fociJ appteheodit. Cajfar.i.De bel- |
|||||||||||||||||
|
lo Gallico, tei.dere manus , petendje pacis
figuum fuifTeGaliicummemorac, vbi de Bellouacis.Item 7- Geigouiorutn mulieri- bus,qnJE,pedore nudo prominentes è mu- lo paflls manibus Romanos obteftabatur» Signum item fuilTè deditionis eodem lib. traditur>vbideHedtiis,qui manus tender re.deditionem fignificare, & pto;e<1:is ar» mis mortem deprecati dicuntur-Cum ijs» qtiq addiijXt è CornelioTacito locis,»elim addi hxc ex eodem lib-i8.Hi(r. Ccuurio nem Sifenem,dextras,coucordia5 infignia, Syriaci exerciais nomine ad Piauoiianos ferentem.vaiijsartibus aggieiTlis eft.Dex tras hic pro quodam vfitato fidei fyrrtbo- lo depiifto in auro.argentove.au t alioqiiö-; uis metalloaccipi patet.Quo fenfti hic lo- ens alius Taciti fumitiu Iibi'o Hjftoiiarii primo , vbi de tnitio principatus Vireüij : Miièrat (au) ciuitas Lingonum vetere in- ftittuo dona legionibus, dextras hofpicij infigne DVCES] Imperatores fuos,quibus exer
cicus eflènt committendi. Viribws &caderctj Signiricatbelliim cji
uileadque videtur ex Horatij Epod- 16.■ imitatus: /: Altera iam teritur bellts ciuilibzt/, &tas,
Sun &ipftt Roma virïbtaruit.
Itaq; confuitor illeapiid Antiochum An- nibal tebus omnibus maturo iudicio per- penfis ait.-;Ron>anos muiquam nid armis iuis vinci poilê ; nee Italiam alicer quam Italicis viribus fubigi. Martiaterra] Roma, vel quod fuerit
ftudijsafperrima belli: vel propter Romu lnm Marris filmm.vt fama tulitja quo o- riginem traxit, fic appellata. Lege T. Li- uiumin principio totius operis,. Ouid. 3. Trift eleg.7. Dumyifuu vi&rixfeptem de mötibus orbê ProSpiciet domitit.Martia Aoma, legar.
Martialis lib.f. Epigram. Pulcrior & muior quo fnb duce Martia Rom*-i.
Alio quodam loco Martiam turbam , pro Romano populodicit: Credemihi ,nimium Martm turbafapitv SicSymmachnsIib. 1 Epitrolar. Abexor- tu pene vrbis Martix.&c ' CoeuntibtMeajdem\ Synasrefiseft, figu-
ra,qua: fit.quaudo dua; vocalesin vnicam fyllabam contrahuntur- Editio Stocxha- meri habet,^«/"^ew. O * Coniwt-
|
|||||||||||||||||
|
Bextrt
innSupr» cócordia. |
|||||||||||||||||
|
III.
Bellum, cf
KiltLi.
|
|||||||||||||||||
|
4h
|
|||||||||||||||||
|
*
'4:'*
|
|||||||||||||||||
|
Romx ter
ra Mar-
|
|||||||||||||||||
|
AndfCce Aleiati.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Zlé
|
|||||||||||||||||||||||||
|
CenimBas dextras] Dextera fidei dica-
w eft.vt mox dicemus. Virg-6 AEiieid. ____Nee veriti dominorü faliere dextruf.
Plinius lib.l l-cap. 4J. Inert &alijs parti-
busqnajdam religio: ficut dextera ofculis auerfaappetitnr, in fideporrigitur. Dex- tras iungere Graci eleganter vno verbo « ld habet cöncordiafignum] Concordia
dicta eft,quafï cordinm coniun&io. Qj^a: coniuiiiftioquia reipfa nequit fieri, vtfci- licet amicorum corda ipiaconiungantur, id fit per dextrarum apprehenfionem.dex trxenim parti potior cordis visincumbic, & ipfadextramanus eft cordis potiiïima reiniftra- Hoc Emblemate Akiatus iiidicare
voluit prifcorum morem.quoiun&isdex- ttis fidei & concordia; fignum exprime- reiit;eft enim.vtdixi> dextera fidei facra, vndein pernuiltis veteribus nummis dua; xiianiisiniunifta: oftenduiitu r additis iiifcri ptionibHS,Fi<&*e;wr«>#«w.-nonniinquam etiam&idesRomanorum.]!or:a(fe luie per tinetillud Pytliagorai.Ne cuiiiis dextraia porrexeris, ue fcilicet quanpiam temere in interiorem noltri amicitiam admitta- nms. Et verö poetamillius antiquitatis ignarus.ex dexcra fideqiie,ait niniinim f5 dus & concordiam per dextram fignifica. ri. Viderat hoc longèamè Xenophon lib. j.De iiiftitutioiieCyri.-K*» Tpuctvim , ott TXl ÜpKX ( H£ti Teil (Tê^/stV ê'JW* if4,TtJ*ci'
tra. Huncquoquemoremattigit Arifto-
phaiiisfcholiaftes/s^-os- s'-Wav'sh kcu rvv- $>ÏKtti{@e/2ct.ia.t{7cK S'tfytu S'tJ'óva.ix.K- *.nKoi{- Ouidius 6- Metamorph- Vtpignmfidei dextrets vtras^popafcit ,
Interfeq; data* iunxit.
Ciceread Atticurr>:Vbi font iüqdenf^dex tra;?Idem 2. Philip.Dextia;, qua?fidei te- fteseffe folebant , perfidia fuut & fcelere violatx. Dextram in fide poriigi ideo ait Varro» quod omüis veterum autloritaè dextera; aianus virtuteconftaret. Auctor eft PlutarcluiSjFlainiiies rem ditiinam ma nu ad digitos iimohira facefe. confuede , fymbolicè figiiificantes , (idem turandam «(fe.aceius fedemindexttk eflèiacracam. Qua; de dextris difputat Coeüus Rhodig. Jib.12.-cap. 1 ^.Sacriuspro ridiculis habet. letè cianflüeram qua: luftiims ds. Daiio |
|||||||||||||||||||||||||
|
moribnndo retulit 1 r.lib- Is errim rex por
refta manu expirauir.quam vnicü pignu* fidei regise dextèram feferendam Alexaii dro daredixit. Sic conqueritur AEneas Virgilian.i.AEiieid. ____cur dextrs. iungere dextram
Non datur J
Quo pertinet & ïllud ex vndecimo Ab-
neid.
Orémttspaeem , Q> dextrds tendamta in-
er mes .
Cicero eiiam pro Deiotaro : Perdextram ipfam , quam hofpes hofpiti ponexifti . Fuitenim & hofpitij fymbolum apud Sy- ros & Perfas.Hinc& Romani Principum bene de Republ. meritonim ftatuas pede- ftres & equeftres itaerfinxerunt, vt dex- tra porreAa, fidem in Rempubl. oftende- rent.Itaq; inipfobellijfeu tumultus ciui- lis claffico, neamici cuni inimicis abfque difcriminepremetentur, iiiterpolituin eft eiufmodi fidei facrameiitum. Hoc de fym bolo Pierias Iit>.3 f. Mos illedextrasuin- geudiolim fuit apud P3rthos, vt qtii dex- tris complcxis.tanquain Dijs pixfentibns & arbitns,pacla' faiicireut.Ideni Mediob- (èruaruiit & Petfae,aui dextrx fideiq; pi- gnorecoiifirmabant,lïquid ratum cfle vet Jent. Certè apud nos Germaiios adhuc hodie folennis eft vfus.vt vel mutuó fe fa- lutantes.vel certiquidpiam promittenteSi vel etiim fïiigularem amorem & fincerarn fidem demonftrare volencos,dextram inui cemporrigant. Sed& quidquid hoc mo- do inujeem ftipulati fuerint.hoc inuiolata fide.non feeus ac facrum iufïuratidum di- IigentilTiniè obferuant .adso vt Gertn/tna fides in prouerbium abierit. Hoc etiain a- pnd D.Paulum 2.ad Gatat.videteeft:Dex tras,inqtu:,dedetunt mihi & Barnabï lo- cietatis, iScc Hanc fententia:u Canoniftas adducentes,lungeie,aiunt,dextras folet el- fê fignum confaederationis.quo vtebantur atitiqui cum iiiuicem conf^deiabantur Nee abfq; mylteiïo iam olim, & hodit: 111 Caiholica Ecclefia eandem confuetudt- nem obténiari videmus in fponfa!1'n,s > vt quos animorum candor, cafttis amor , Sc fpötaneus confenfus perpetuo& coueor- di mitrimonij vinculo coniungere decre- uit, hos omnino etiam dextrarum copula pubücè corroboraret. |
|||||||||||||||||||||||||
|
Dextera
fidei fa-
cra->. |
|||||||||||||||||||||||||
|
Coctrdi*
iinde di- |
|||||||||||||||||||||||||
|
£
|
w
|
||||||||||||||||||||||||
|
IV.
Dextr/t
concordit
fignum. |
|||||||||||||||||||||||||
|
T>exterit
testis fi- dei. |
|||||||||||||||||||||||||
|
<&tö?<të¥$ <&&> t^^
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Cencordia
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Emblematas.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
213
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Concordia infuperabilis.
EMBLEMA XL.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
VeSGEMINO^ inter fuerat concordia fratres ,
Tanta fimul pïetas mutua » & vnw amor InuiBi humanis vt viribus /tmpla te ft er ent Regna , vno dicli nomine Geryonü. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
C O M M E N T A R I
|
r.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
f_ E R Y o N i s effigicm exprimic ho-
fe "J0 corona & habitn regio, rriceps , fiuiff !IS»& totidem manibiis, qnarum tt rsomues 'vut clypeo in lituntnndex- tja rVCl°' vna hallam, alreragladium.rer- imao. PtllIm>gerunc. Appoüta concordia; fl0)j^,vtci'ii>on dellt prndentia', defen- & »-">erm!T1» '"'uriartim vlrio cominus |
||||||||||||||||||||||||||||
|
riè funtiiiterpretati.alijsad hyemem.aüjs gin. vti-
ad tempus,ahjs ad Lima*mutauonem tri- ri#->- pücem id trabeiuesjalij ad Cophiftam triCï lingnarum peririï referuiit.alijad tresinfu las Hifpania; copiofilfinias.diias neaipc Ba learides & Ebufin , qnibus imperauit Ge- rvonrPaiephatns man tilt ad Trinaciiani.i. tricipitiam ciuiraiem in Euxino pontocon uerrere: fcd qnia ha*c parum adnoftrum inftitutiim facere »identiu,i js omifBs , de ftatcrnaconcordia id inteiügimus ■ Vnde fons'Em- liquet Emblema defumprum eilc ex v|:i- hlem/ttts- O 3 nio |
||||||||||||||||||||||||||||
|
'**
|
^
|
E *-Y o N
|
.ceientas.robt.r,
|
|||||||||||||||||||||||||
|
runt * " " * M velercs falcm finxe-
PiccmCll,a,em hic deP'ft«m ^amus, trici- ^nmamirn.tripcdemjqHod va rij va |
||||||||||||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
||||||||||||||||||
|
214
|
||||||||||||||||||
|
cpidi fratrum ampte,verbum MplioniSes
vfurpauit.npn fine aliqua prpuerbi j facie: Cl MoKloviS'AI , 7HS ófttlplKUS £ih7CV 70
^ctu/za, ïsf Koivavlit- o*v[L<papiov iyvcifirt ï
Molionid&, Homeriei poematu mïraculü > quospericulorumfocietas coniunxitr. Plu- taich- <H!ifl tpthAS,iK$itt{..&ct,VlJ.d.Q<TtV i£lV ?)7T0V H 7«V tAoKlOVt^Ci iKHVXf <?V(J. tpvwroï; coj/j.etai ytyovtvtti faxSvritt'
Nonaliter quam Molionidas iüos admi- rantur, quos coalito corpore concretosfuif- fe exiflimarunt. Hi vafta corporis hipIc Augia: regi Elidisa»xiliares,pppielTi fuut ab Hercule atqj interfeftijait Pindains-In terpres Homeri ad Iliad.A.quatemas raa- nus tptidemque pcuIps illis tribui a vete- ribus adnptac Horuro nomina Eurytus & Creatus. tergeminos] Lucköhs lib y.
§hiidve tripeftora tergemini qmq; Geryo-
n& "vis, '
Virgilius 8.A£ueid. __^maximus vltor
Tergemini nece Geryonii^olijsq-yfuperbiiS Alcides adcrat ■ Sic Tergemini & Trigemini fratres dicun-
turHoratij& Curiatij apud Liuiü i. ab Vrbe.quod eïISöTViJopattn editi. Inuiitihumanuut viribus] Vt cu viuci
npn ppffent ab hpfeibus etiam fortiffimis Amplatenetêt R'gna] Duas fcüicet in
fulas Balearides & Èbuün: vel Trinaci'ia in PóntP Euxino, de qua -Pala;phatus. Vno nomine Geryonu.] Quamciua tres
eflênt,vn% tarnen nomine nimcupabantur. Geryon vocabulum prifcum , agerade- riuatuni,qupdeft aduena,vt interpreratur Hieronymus ■ Nam Geryon fiJius prifci Hiarba; Numidxfuitjquamuis Hefiodus inTheogonia eum filium Chvyfaoris fa- citjquifuitfilius Medufse.inhanc fenten- tiam : ' Ediditat Chryfaor fibiGeryonea trifaucê*
Herculu antefucs iüum i;ts inclita taaros Perdidit,atqi anima claua deponere iajfit. Qvndquid fit, adueniens clailè in Hifpa- niam.Gsrypnae, id e(t,aduena: nomen ha- bnit.Sed qni Geryonemliyemern interpre tantur jdiftum volant a,7To tb yapvftv, qd eRfrimere, quodpropviü eft hy«n><s- Concordia, vuiculurn i"c^ltl"
mïtatis & pacis-tot tantasque vir« habet, vt vix vinci aut domari ferè queat.etiarrm pr* fe ferat nefcio quid pufilltim aut de- |
||||||||||||||||||
|
no libro Iuftini Hiftorici, vbi haec verba
]egUMtur:In alia parte H'fpaniaï, & quas ex infulisconftat, regnum penes Geryo- nem fuit. In hac pabuli tanta lajticia eft, vt nifi abftinentia interpellata fagina fue- rit, pecora rumpantur. Inde denique ar- menta Gerypnis,qua; ij lis temppribus fpla: opes habebantur,tanta;fam£ fuere.vt Her culem ex Afia prasda: magnitudineillexe- rint.Porró Geryonem jpfum non triplicis natura; (vt fabiiüs proditur) fuiflè ferunt» fed tres fratres tanta; concordia: exritiffe, vt vno animoopnesregi viderentur. Nee bellum Herculi fua fponte intuliflTe.fed cü armenta fua rapi vidiiïènt, anufla bello re- petij(Te,Sic ille.Huius de Geryone pegma- lis permulti meryiinere , vt Eunapius Sar- dianusauftor Grxcus.vitaSophiftarum : Luciaiiusiii Toxari, ipfopenè extrenio : Arnanus de Aierandri ge/lis lib- l. quo loco fententiam retulit Hecarei Abderitx deHercule& Geryone : Natalis Comes Mytholog lib 7. cap. 1 .fub finera . Ceel. Rnodig.lib.6cap.7-&lib.zocap.S. Silius Iralicus lib-13. Qhtalu Atlantiaco memoratur littore qtton durn
MonHrü Geryones immune tricorporu ir&, Cm tres in pugna deatrt varia arma gè- rebant.
Vna ignes J&uos, asi alteraponèfagittas ~Eundebat,validamfundebat tertio, cornü: Atqi vno diuerfa dabat tria vulnera vifn,- Videetiam Plijiiumlib.4.cap. 1. & Pom- pon. Metem lib j. cap. 6. Ouid.j. Meta- morph. ____Nee me paflom Iberi
forma triplex monit.
Huic armenta Hercules abduxit, ab Eu- riftheo iuflus, vt eft apud Ifocratem in en- comioHeienas-Talisquoq; depingitiuHe rilusapud Viigilinm . JEt regem hac Herilum dextrafub Tarta- ra mijt,
Nafienti ctti tres anima* Teronia mater , (Horrendum diBu ) dederat, terna arma mouenda ,
Ter letho ftemendus er at: cui turn tarnen omnes
Abslulit hic animat dextra, & tot idem e- xuit armu.
Tales item fuiffè Moliones , aut Molipni- /desobferuo ; fiquidem D Gregprius Na- ziaiueous,n hoc obiter adijciam,pro con |
||||||||||||||||||
|
Geryo cur
triceps & Pricorpor, |
||||||||||||||||||
|
Sf
|
||||||||||||||||||
|
4i
|
||||||||||||||||||
|
JHerilus.
|
||||||||||||||||||
|
^
|
||||||||||||||||||
|
MoUofli-
dcs.
|
||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||
|
Zlf
|
||||||||||||||
|
wlCjiiempè vbifingulorum liabemr ratio.
Vt enimlapides quidam infula; Cycladice, (tefte Pliniq) integri natanc in aqua, fradi 'oucidiintiiifiindum: ita Refpublicx di- «ordijs pefliim eunt, &quam ocylfimè c°llabiintur:concordi veró pace ligate. ma «ent Sc pctduraiit. Q^od aperte docuit ^cilurus üle Scytha, ciim moribiiidtis êx tclorum ffifcïculo crailigato , & poftea fo- 'Utoinuictam concordiam filijs coramen- dauit. Nam fratruna inter fe concordiam "ixit Antifthenes quouis muro firmius "lunimcntum . Qmutilian.declam- j j r. «c vnanimi fratrum amore:Membra her- clè inter fefitiiüs pugiiaBerint,& fiquain nobis naturageminauit, diuerfos c?perint cffe£t«s : iiam quidaliïid eft fraternitas, luam diuiflis fpititus, &qux ad tuendos 1!<>s concelïa funt.multiplicata eö quidem *eliciüs,quód diuerfls etiam confiftétibns 'ocis eife idem.ac plu ra fimul obire pollï- 'tius.Hoiat.lib-iepift. nnti.ttmpriq. columbi ,
^raternn anima quicquid negat alter, &>
alter.
ïdemeod.lib-ad Iulium Florum: ■tihirumqup lotorum vinitvsyindigni fraternum rumpere fxdu*. Nobiletraterna: concordia: exemplum no ''s reliquit Eumenes rex,qui infidtis peti- tlls a Perfeo.credebaturextinclus.Cum is ^iirnor Pergamum eflet perlatus, Attalas ciusfraterimpofuo fibidiademate,duc~ta- 1«efratris vxore.regnum occupauicCa:- tctum cum audiflèt i]lum viiium , profe- *«is eftilli obniam vna cum fatellitibus, V^ftam geftans. Eumenesautem amanter 'Hum amplexuSjdixit in aurem: Ne fefti- ^esdiicerejpriusquammemortuum vide tisjnec ptsterea per omuera vitam,vllam oftenfi animi fignificationem vel diclo vel iac>o dedit: quin etiam moriens fratri & vx°rem & reginim reliquit. Cuiusanimi {«ernor Attalus.ciim mul tos ex fe liberos habeiet.iHjlkini tanien reguoedurauinfed juio Eumenis.pofteaquam adoleuiflèt.ad- "Uc viuens principatum tradidit. Vide Plu 'arch. nipt yiK&S'th.tpiót.s. Simile concor- ^'^exemplar exprimitinconiugibns Oui d,»s8.Metamorph. |
||||||||||||||
|
Sedpia Bauctt anus,panliq\ itate thil&mi
lllafunt annis iuncli iuuenilibutjtta Confenuere cafa, paupertatemq;ferendo üffecere leuem,neciniqua mëte ferendam'. Nee refert dominos illicfamulosve re grot, Tota domus duo funt,ijdêparentq; iubètq; Gü Xerxes expugnatis Thermopylis c ru- delitet tra£tauretAftum,& hac fama per- territiclafliariicogitarent de repetendado mo, idque pleiique Luaderent:folus The- miftocles obftitit, dicens , eos vniueribs hoftibus fotc pares , difperfos veró pe- rituros: Tanta fiiit viro ia vnanimi mi- litum concoidü fiducia. Vnde etia Agefi- laus LacedamaoniorunvRex, cum a quo- dam percontarettu.quamob caufara Spat ta non cingeretur mcenibus?oftendit ciues armatos & vnanimes: Hi, inquïdns, funt Sparta: ciuitatismejiia. Sigiiificans, Ref- publicas nullo muuimenro tutiores eflè , quam virtuteciuium confeutiétium. Eam ob rem etiam finxerüt veteres Geryonem GeryS car fuifle tricorporem , aut tricipitem , quód tricorptsr. vna cum fratribus.qiios duoshabebat,tan toamore tantaq; fideauium traduxit, vc ij vnonomineGeryones dicerentur;adeo- quevuicam regianimam & voluntatem in eflèïquanquam tres eflent, communis ia- clabat opinio Nó poftiim hoc loco fubti- cere,quod mihi oecurrit ex Politicis Plu- tarchi,quoloco raonet,eum, quifit infir- mocorporis habitu,induftrium fibiprofo cio debere fumere.vt quondam Nicias La machum. Siquidem proditum eft memo- ria; , hisartibus Geryonem admirabilem fuiiTe,qui multacrura , pluresque manus atq; oculos haberedicebatur.vnico tarnen animo atq; confilio regni fui fines modera- retur . Hoefere Plutarchus. Caeterum aiunt Geryonesab Hercule vinci nunqua potuifle, nifi feparatos & a fe difiunclos . ex quo perfpicuum fit.quam firmus & in ui&us fit vnanimus ille animorum & vo- luntatum quafi nexusatq;confenfus:Vni- uerfiquippè concordesinuiftijqui fingu- lidebiles.&nuljius funt roboris.Sicenim, vt Philofopkiloquuntur.Vmta virtusva- letior eft feipl'adifpsrfa. Lege Pierium Üb- Hiersglyph^ï-cDetricipitio. |
||||||||||||||
|
O 4
|
Vnum
|
|||||||||||||
|
Zló
|
|||||||||||||
|
Andrea? Alciati.
|
|||||||||||||
|
Vnum nihil, duosplurimum poffen
EMBLEMA XL I.-
|
|||||||||||||
|
AE RT AE genitum, genitum quoque Tydeos vnd %
Hac cera exprejsit Zenalü apta -manos. Viribm hic pr<estat, hte pollet acumine mentü, Nee tarnen alterios non eget alter opcui ■
Cmm duo coniuncli venittnti vicloria certa e ff: Soltim mens hominem , dextrave deïlttuit. C O M M E N T A R I L
|
|||||||||||||
|
PR o f onitvr tLy&Kyia,, in quo
fint eipre/Tx,& mutuó coniunclx ef- iïgies Vlyflisjhabitu ducismiliraris, in a- ftu Ioquemis;& Diomedis, habicu itidem milttaii)galea,hafta,& elypeo arniati,quo rum alter prudentia&cQn(llio,a!ter firmi tatevirium conirneiidabilis Cur autem hic Vlyiïï catulus attiibntns?anob fagaci- tatem figmficandani? anqtiod poft varios tct«res inpatriarn ledtix actnc coguitus |
|||||||||||||
|
fuerit J EdirioLugdniienlïs viro armato
fenem, barba & tunica ph lolbphum>maxi mumcodicemgenaiitemjOpponit.NeciJ' meo tudiciOjmalè . . Emblemati s huins typ»»1» °°~ * lj
feftjo apud Homerum Iliad. * q110 loCO ?ms \ vnacum Agamemnone& N'enelao Ne nemif{ fWcoiiftiltatdemittendisexplcratoribiis in Troiaiiorum caftra Hanc in ft prouin-
ciamiccipit Djcmedes,aiiiininiagM v^>il tair.£n
|
|||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||
|
ZIJ
|
|||||||||||||||||||
|
«men ei focius aliquis vna profedturus
anuiugatur. Eins hax verba j
^P j ifi' ÓTpvretH.pctJ'iit yjiflvpof xyn-
**<jW £v<riMviuv fvvcu épttrov iyyvt
a aKKof,
r-fKhoy S&hTapri,'>Z)Sa.ptTdt,h£®7tpovi?cM> °^7i JV ip^ofAivt», x.a.'nt Tpo o rovi- vóns-iv, , ^vas KtpS^o; e» y.oü/yo( $'ihnp re vawy ,
""^«Tê ai fipóosav Tivóot, Kittt)) H T6 //.«T/f . id.eii ,;
"eftor, me mouet cor,ge7ierofusq1ahimtis , rtiu hostiüfubire caftra,quèpropefunt, "* roianorum : fedfifit aliquis vir, qui me fe quc.tur ,
*&4iar eritmihifiducia, &audaciut erit ■Etntibut -vna duobus-.namqi bic ante il- lum cogitat |
|||||||||||||||||||
|
Nonne Vlyflès.ait iliexum Diomede de-
liguntur, veluti confïlium & auxiüum , mens & mamis,animus & gladius?Attigit etiam Claudianus,cnm fic cecinit infexto Confulatu Honorij i Nunc mihi Tydiden attollant carmina, vatum v
Quod iunBofidès Ithaco patefacJa Dolonu Indicio,dapibusq-}femul, religataq-}fomno Thracia,fopiti penetrauerit agmina Rh&fi, Graiaqi rettulerit captas ad cajlra iugales. Et Ouidius in oratioiie Vlyffis; Deniq; de Danaisgs te laujiatve,petitve ? Atfua Tydides mecum communicat aclat Me prabatt&focio femper confidil Vlyffe * ~Esl aliquid de tot Graiorum miüibus unü A Diomede legi,ne.c me.fors ir e iubebat. LAZBXJB genitum] id eft , Vlyflèm , III-
Laerta; & Anticlex filium. Fnit enim Laet Laertes tes pater VlylIisjVtliquetex eadem oratio ne Ouidii: Nam mihi Laerus-pater ei7,ArceJïus illi,
lupiterhuic . VlyfTes res fnit Ithaca; & Diilichij infula- Vlyjfes.
rum,vir multiicius,& aftutus admodum, imö Gra;corum omnium callidiflimus.fa- cundiflimus,& ingeniofi/Iimus .egregius bello,confilio,& laborum patientifllmus j ideoq; in Troiano bello multa prudenter perfecit, cuins nomine tota Odyflèa Ho- meii confcripta,&paflim de illo facit men rionem Homerus,vt in i.Odyff deeoÊG catiit: Oppida multa adijt,fuit huic fapiêtia nota,
Cöfilium,variosqi dolos qui nouit&>artes. Vt refertStrabalib. i. Virgil. in AEiieide padim etiam plarima de eiuidem virtuci- bus eximijs &fapientia. Horat lib- i. e- pift.'i- Genitumquoq;Tydeos] Diomedem.Ty
dei & Qeiphiles filium. Tydeus filius Oe- Tydeuf. nei regis AEtolix.pacec Diomedis.fuit ma gnusbellato-r, pa runs tarnen corpore. De quo didum fnit illiid peruulgatiim : Maior in exiguortgnabat corpore virtus.. De quo fatis multa Statius,pr;ecipuè iib. 3'.Theb. Diomedes au tem luiius filius ecia Diome- eum alijs Gr?cisad obfidiojiem Troix pro des. feftus eft.vbiadeo 11 remiè fegeffit.vtpoft Achilleni & Aiacem facilè palmam obti- nnerit fottiflïmi:plurimas fingularespu- gnas aduerfus infignes Troianorum prin- cipes habuit,& interaliacum A Enea nobi- li Tioiaiio congrefllis, Veneiern Aïneam pro te.
|
|||||||||||||||||||
|
%<
|
|||||||||||||||||||
|
tliter vtilefit:filus vero quanqunm in
|
|||||||||||||||||||
|
teüigitt, ■■
^arnen eitardior animus&confiliunJjm becillitts . ■ '
|
|||||||||||||||||||
|
m
|
ieadaghuir,Duobuspariter euntibtfs, v-
|
||||||||||||||||||
|
'' pofttema pars horiim Homéri verbo-
'Hmfic redduntur: ^ mihifi qrns aliutveniat comes,illefu~ turus
°}imen,fueritq; fimulfidUcia maior, 'duo coniuSïi veniant.Dein hic pier iüo, ' %d opusfacïo,-uidet.Atquifolus ö>■vnus °stantuisperfyicitlt,tamen est mïsfegnior iUi,&.■- ■ :<■■
^tofilium tenue .
llItarchi difputatio, erna ciuilem homi- *fn iiiformat.huc facic,'cüm ica dicic- *v i ^ 7'S ipya^ïïSyi'aitpti.Vnti'i yji [jLiyó.-
J1 ^pèj^ti , Aviat i-rrl 'itivtt) to^avta Jtrrév, Htd'<7rpr,uihiT^aj( toV^/asc- as T^li J'ij iTctpóv yi X.Z/XlVgT'é[/.ctV7oVi
*£ =M,f^> '.,', " s «f bttht' O'^venosiyaQtioio A#.!W-
Cic ^ ''
til res ^'luxproponiturjnagna quidem
l at1> iUuftrts,fed ardua & difficilx, la- *>iit m "peruficium tibi amicum ajju- ad: '■ ^P'^'des: Quyd fimïki aherum *bl' n-*r "*^f'*>*nqi«E j j** tandempajfim r. "ofttdiui Vlyffisi&c.Eunicm Home- ikd,°Cllm Apuleiiisde daerrioUto Sociatis Pauit, & brcm'bns verbis «|>licuit: |
|||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
||||||||||
|
2l8
|
||||||||||
|
protegeinem pereufïit.-quapropter illain-
digLuuanuiltaseimiferiasattulit, vxorcm eiusetiatti adulteramfecit. Qua re cogni- ta, Bonus-homo domum redirenoluic, vc idem Homenis-De VlyflTepte,tere3& Dio mede malta eleganter Dift. CreeenMs, in fex iilis libris , quos de bello Troiano fcripfit. Hac cera] Has in cera effigiandi artes
non ignoro antiquiffimas eflè.kd an ad il" lud perfecfaonis faftigium olim peruene- rint.quo hodie faut, dubitare me faciunt infignia hac arteelaborataopera.qua; paf- fim me viderememiui, quibiis fanè ad vi- tam prasterfpiritum nihil defuiflè vel Io- uera lapidem iu raflès. Zenalis Zenalts.] Qnisille fuerit, adhuc clant- meeftèfateor ingenuè: pntoequidem no- men ede cuiufdam egregij piftoriSjqui ?ta te Alciati non minus celebris fuit, quam Alexadritempore Apelles,aut Lyfïppus, alter pi&or.alterftatuarius.-nifialiquis nu litefle nomen quoddam ficlitium.Sed hé; dum in hac obfeuritate cum Minoe vacil- lans hitirerem , Incidiffiraam facem nobis induftria Pignorij (vt folet in his talibus} prxtulit,rlc enim ille: Bernardus Zenalis Taruiiinus , acutus pictor & architeclus, fcripfit de Piétura.tefte Ioanne Paulo Lo- matio,qtiieiufdem non (ëroel meminit. Bonauentura CaltiIlioneus:Quatuor pra; terea orbes eodem in marmore confpiciuii tur,ex quibus teftiraonio Bernardi Zena- lij Architeftoiiicesperitidimijiiofter Alcia tusexiftimat, aquas ab Agonalibus vel a- litindelabentes , per cuniculos exorbibiiï infilientes.copiam earum indigenti pnpulo fubiTuiufhaflê. Viribusbicpr&Jlat] Diomedes valetcor
poris viribiis . Hic pollet acumine mentü] Vlyflês pol-
let confilio Scperfpicaciïate. Nee tarnen &c] Alter alterius ope in-
diget. Cum duo coniuncli ö>r.] Alluditad il-
lud Honieri lUaA.H..?iiv TitPó' ipyo/tiva, Solum mens hominem, &>c] Confilium viribusdeftitutum pariim conducit: con^ tra veró corporis robur confilij expers ,fa- cilimè ü prajeeps ruit. Ifocrates Paramefi ad Demonic pa/xn <Pi utra. [/.iv vpovwito; apéhwiv tLviv H taijtih wAf/a) ro0{ '{yjivrns 'iCxct-ifi ' xsu-ta-ptiv <TÓsp.a.ta. lm &7K0VVTWV èx,c<ry.wi,ieus J^&TiM 4U* |
||||||||||
|
üocEr Emblema, nihil egregium »
nihilq; magnificum perfici belle poflfe, m his potillimüm, qua; bellica negotia refpi- ciuiit, nifimaturo confilio coiiiungantut corpoi'isvires,ideft,nifi iuuenum robuö^f» rum viuacitas.fenum & eorum,quï valeac experientia,duclu regatur- Non enim Co- lum viribus.aiit velocitaribus,autceletita- te corporum resnaagnaïgeruutur,fed con filio,ratione,fententia.Proinde Sophocles: yvaftcu /xèv ipyavTóvêv évbpmiroK Tf>»-. Hominumauidem rationibus opera fiunf
ac enutritiritur: fed ensres conjilia effece- rttnt>non manuum rebur . Huc refer pro- uerbium«if «?»/>,««* thip.Vnus vir,nul lus w'r.quo intclligitur quantum confewt mutuum auxilium in rebusarduis,& aho qum difficilibus . Quamob caufani apud AEgyptioS;Mercutij gemini fimulachrii (ie effi&um confpiciebatiir.vt alterum fe- nilieflèt vultii venerandum, alterum fl°" rente iuuenta:vtfignificarenteum,quiK.el pub.munia obire rite velir.cutn.aninupru- dentia vires habere d^beie cóiun»5tas>qiio<» alterum altenus egeatadminiculo ^rifto- teles 8.Moral.Nicomach.^VTÉ /w"e>Xa" fxivtf , >$ydp votiffeu , x&ï mpó^tu ^*' rórepoi. &c. hoc eft; Pariter autemfi *** iter faciunt,&> maiora mente concipere,& plurtt conficerepatemnt. Qjiod perfpicuc declarat Salluftius initio Catilinarij bell» Diu magnum iiner raortales certafné_iulC» vinecorporis,an virtute animi,res nulita* rismagis procederet. Nam & priufquant incipias,confulto,& vbi confulueris,rnatu rèfacTroett opus. ita vtrumqj pet & """" geus.alterum altenus auxilio eget. le8 Phitarchi difputationem pukherrimam» An femgerenda Respubl-fit.Sed occurr» mihi Hefiodi iftue : . , « xhumv ydp irKnóvav /MMTH ^Qav
iTibtjW ■ id eft , .
Plus augere potefi multorü induftn* V:
idemq; Homericum ex Uizd.fA- ____nhlóvav « T/ tpyav cipivv0*'
Qiiid verè .Euripidcum hoc fries prxter-
eamexPhceniflis ? V , < ~ «èltt- ^< $> «.vip* SW1* "f*'
ludex Heracüdis , , uia; yèLpyppat ijswit P&X!' :■.[.
In id quadiat elogium de Fauno AboJJ»1 |
||||||||||
|
er*
|
||||||||||
|
nul'
|
||||||||||
|
Emblemata-).
|
|||||||||||
|
z ip
|
|||||||||||
|
RUm rege, quod in i. retulit Dionyfïus
"alicarn.etVHp fj.t7a.ToO <Ppa,?ipi\sxc/i o-uvi T«f. vir <& impiger & confulfM .De Mi - 'hridace fic Paterculus:Confilijs dux^mi- 'cs manu.idem Pacatus panegynco Theo "ofijjduxconfilio.miles exemplo.Sed pla Cet admodum quod fuic memorias piodi- 'Urnde Lslio & Scipione.quóruni amici- lla non miniis quam confilium de rebus ^agius celebrabatur.Itaqjqui gloria; Sci- P'oms imiidebant, dicebant eum eflè egre- giorum facinorum hiftripnermnempe Las "Hm illius collegamgeftorum.-Scipionem praeclara qusdam gerere,fed Laelij confi- hjs.Tradit Iul.Capitolin. Antoninum Piii Oec in bellicis,necin ciuilibus negotijs ali- <juid ftatuifle , priüsquam funipto ctirri virisgrauibus cöfilio;dicebat enim gcjuius. effè vt tot & talium virorum confilium fequeretur ipfe, quam vt tot pra:clari ho- tlines ab vnius confilio penderent. Vicem diiotum fuftinere difficileeflè dixit Iurifc. i'U. fi plures. §.nam difficife- f£ de paft. t>ifHcikeft,3it,vt vuusduorum vicem fu |
|||||||||||
|
ftinëat.In hanc lèntentiam pujchre Arifto-
teles iPolit. Tarnen Au'fonius in Tmrjii- lis hoe eiogiodohat'Antilochum > Confilijs bettoq; bo>ms,c[u& copula rara efi . Quonomine celebratur Trajanus apud Plininm Panegyrico, ciuitas Athenienfis a Peticle,idemq; Pericles a ThucydidcDe confiliojdeq; viribusad res maximas vna gerendas coniunct:is,adduxi nomiulla, fed addoifthsec ex decjamatione Quintiliani 517. iriter pijecipuas vires cft, Imperato- *n*perM« rem nón pugnare aliquando- Sic extrahi- *M&mi- turhoftis:ficimpetusfubitospartisaduer lttw mH~ femora fnngit: fic incerclufós commea- ^ert{- tibjUSjin deditionem vemrejfamecogimus. Itaq; hercjè legimus militem robuftum ,, legimus iuuenem.* Impeiatprem facimus fenem. In ïllis enim vis corpoiiim, & ma- niis fola fpeclaturiin his,con(ilium > & ra- tiona: bona piocedenüs setatisjin locum virium fubeunt. Ipfum pia:terea nomen Imperatoris fatis fignificat, nonexigere, manurn ipfuis.lmperator enim debet prae- eip.ere.Sed de his fatis |
|||||||||||
|
Firmifllma conuelli non poffen\
EMBLEMA X L I I.
|
|||||||||||
|
Andrese Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
zzo
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
(~\C E ANV S quamuis fluttm pater excitet om nes,
^-' Danubiumy, omnem, barbare Turca, bib as: Non tarnen irrumpes perfraclo limit e, Ca/ar Dum C ar olm popalis bellica figna dabit .
Sic facra quercus firmis radicibm adïïant, Sicca Heet venti concutiant folia.
C O M M E N T A R I f.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Idconuertittir ingeniosê ad celebres ilias <Jtf^ #
vLftorias.quas Germani Principes deTur ffffl $
carum exercitu retulerimt.Cürn éiiirn So
Iymanus treceiitis millibus armarbrum .
Vngaria niaiori ex parte occupaca, A"-
ftriam, ipfamq; Germaniam toto conatu
inuadereftaninlêt, tfé>vienna , clariilima
Auftrig vrbe.obfidenda cogitauir.quod im
menfoapparatu circiter IdusSeptemban-
no i j'i9-agg['ediconat(is eft: cuius minas
&imperum, quanquam maximum, ciun
Germani non itaputarenteiremetüédurirj
vrbe vndiq; obfe(Ta,taura fortitudine refti-
terunt, vtTurca; mukoties reiecl:i,vix ad
oppugnationem vel fuftibus adigi poiTênt.
Sic Turcapermeiifërn integrum cótinuis
oppugnationibus Viennam fruftra tenta-
uit,poft«die Id-Odob. re infecta ingloriuS
difcellït, & fugienti fimilis in Thraciam
redijt.miiltismillilnisex üusamiilis. De
haCöbfïdjone lege omriino djifcurfum Pa-
rutat,lib--r Difcu rfuum p'oliticorü,quos
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AS T e r procera quercus valictts fiiis
nixa radicibus, ciiius laciniofa folia hincindeimpetus ventorum decutiat, ar- boris trunco immoro, vtprobè hic expri- mitur. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IL
E ons Em-
blsmaiK.
|
F e R. e totum hocmuruatus eft Alcia-
tus ex Epigtammatequodam Crinagora: lib.i. Antholog. «V pa^r- quod Carolo |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
V.Imperatoriaccommodat:
OW Sr cox.ttt.rl; <itSLo~&r tsrMi^^vpctr I- ojj*' Sr yio/AArln piïvor Awcbrrtt vrfa
VdfAniiJ*' oasor @hó.^H <T$éro;, cL^pi Ki fjjftrn S't^iè. 9»yuairm x-cu9a.pt 9a.piTA.Kin . Outch ym.\ipau fyrof /fCtt ty.TnS'a,pi- neut (?3.?iv pvKhay £' dvek ^i*s9 &ri[AOi . Oceanus moueat licet oës vndiquefiutlus , Et potet Rbenum Teutona terra fuum j JNj» cadet imperiü B.om&,tjuo têpore C&far Pr&erit^ atjifatutpublic» faBa reget. Sacra Ioui quercus nam f pc radicibui buret. Et tarnen aridulcü huic f capit aura comas. Non (ï Oceanus omnem imindationem ex- citaiir, Nó (I Gèrmania totum Rhenü biberit; Romajvel tan»Hum labefaeïabic robur, donéc;manebit Caefaris dextraad imperadum ftrenua. Sic & facra» Iouis quercus firmiter radi cibus Stant,exfblijsautem ea ,quas fimtari- da. decutiunr venti Oceanus quanquam ipfe omnes commoue- rit vndas, Et Rbenum ebiberit Teutona terra fuu; Bomatamenstabitimmoto robore,dextra C&farts Imperio Brenuadonec erit.
Nêpe louufacM Quercus radicibus h&rent, Sicca licet ventn pulfo cadant folia . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f ac/olut
t rapie |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jralica lingua 'eleganailimè conferipfit.
OCEANVSpater] Quamuis videantiir
|
"X
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fliiujj omnes in mare cogi, a mari magno Oc'^fr
abfumi.Dicirnr Oceamis«To ükutiitoc , vn^e |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
a velocitate- Qjjod videtur innuêre Pom
|
#»>'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pouius Melain piincipio-j.cum inquit:
Tanta vi femper irnmiiTum, vt fltimina e- tiam vafta retroagat,& ant terreftria depte hendat animalia,aur marina deiiituat-P01 roPacrem Neptunum , vt hic Oceantim patrem.qui aquam fignificef.a quacuncla onuntiir.dici palam eft ex Lucilio : i'ater optimii diuum, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vt Neptunus pater.
|
0'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Erfuit doftrina Thaletis Milefij, quiom- Oct""^
nia exaquisgenerari exiftimauir. Plu taf- tut i ch.in vita Homeri, vbi illudHomericiif11 iiü*5' adducit: , ai'Kjdirof, t' -óifTTtp ysvéffs, navTtati ?*'
T-JX.TM . .'
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
/
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Idem Homerus :
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sl'Ki*yc'f7i
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||
|
22,1
|
|||||||||||||||||||||||
|
"Barbare Turen] Ha;c verbamagnam in
irannr hyperbolen,idem enim fonantae (i dixi(Tet;0 baibareTurca, etiamfi tot ho- minum milliacongregares , quot dicitur olim Xerxes Perfarum rex habuifle, a cii- ius copüs flumina ingentia exiccara tradit Herodotus;nihil quicquam proiïceres, (i aduerfusinuidtum Ca:fatem arma motie. res:imo iam omnibus notuni eft,qualiret aliquando falutem fuga quaefieris , idque prarfra\Ltis pontibus, ne a Cxfariatiis cape- reris. Sed haec non fuut noflri inftituti,& Caroli Imperatoris inuiLti/Hmi trtumphi 5c parta gloria, magna defiderant volumi- na . Vide Pantaleonis Proibpographiam . Intelhgititaq; nofter hic audtor innume- rabiles Turcartim copias in alto mari naui gantes.Danubitimque Gerrnanie. fluuium nobilifïïmum numerofo fuo exercitu ex- bauriemes . Alluditq; ad exercirum Xer- xis.quem Gi'aici vt numerofilTuniim face- reiitjfluminaexhaufiflefinxeruut- Non tarnen irrumpes] vijniagnoq; impe
va non penerrabis in Germaniam . C&fardurn Carolu-s] Quamdiu pr:eerit
Imperator Cai'olus expeditionibus bel- licis. Sic facrst. quercus] Sacrx fcilicet loui,
nam Gi'ajca verba fichabent: 'iia y^ hpat fyvas S'pva, hoc eR.Sic ét> louifacr& quer cus. . Caufam curloui fit facrata hscar- bor,fupra innuimus,& Aleiatus ipfe in fi- ne libri refert- Eft autem appofiriffima comparatio.Licet ventis hinc & liinc per- flantibus èqueren fi'oiides decidant aridf» ipfa tarnen immota fedetarbor : üc impe- rium firmis hajretfundamentis aiiguftum & ftabile.tametri pleriq; hinc auocentur, ain peieatin bellis Turcicis.Huc pertiuct Virgilü collatio lib. 4.. Aeneid. qUam vt AEnea; conftantiam oftenderet, ab Horae- ro fumpfit.teftc Macrobiolib./c.6. Ac velut nnnofum valiio cü robore qiierciï jilpini Boren niic hinenücflatibus ïttinc, Eruere int er f e certanl:it firidor, & al te Conüernunt terram concujjo ftipite fródes. Ipfa h&retfcopulu, Q> quantum vertice ad aurai
JEtheriasitatiim radice in tartaratendif , Eademquoq; qua:hoc Emblemateconi- paratio allegorie legiturapud Lucaimm, lib. i. fronior in magntim populus , pugnatque
tnin*r,i Cm;u
|
|||||||||||||||||||||||
|
Mater Tethysinquarn , id eft.mare dici-
ttr: vt Platoni prima illa rertim omnium
^^"a.Qua ratione Pindarus,ay/sw /weV
vp cecinit. Simile illud Virgilianum 4.
^eanüq^patrê rerum.Nymphctsq; forores.
Cicero Acadetn.i. Priticeps Thales, vmis exieptem, cui fexreliquosconfènfiffe fe- tu"t,ex aqua dicit conftarc omnia . Quo pertiiiein'etiam Homerica ifthaec a mulris pcantata , quibns Oceani patris vbertas '°"§è latèque patens oftenditiir : fc § °i/ >&i TTd,mt 7ror&yj3i >yu 7rS.ydt. 9* *■ ( KAxSA
*«< vrdLtrcu Apnveu xgi QpHttra, itirtit
VlUOXITt
Sed & Catiill.Argonantieis:
(~>ceanttsq!pater totü qui ampleclitur orbë. Vjaid fi per Oceamim patrem dhtoyopi- **? intelligamusTurcicnm Imperatoré, "la celericate, fuoq; (vc ita loquar) homi- 'Him.vd potiusmancipiorum examine, & 'naudua mnltitudine toti Europas, orbiq; Chi'iftiano,vt magnum &immenfumma- reca:teris fliuiijs belhim indicentem , du- «ömqjminitantem? Videtur prajtereahic alluderead iltudex 1. Metamorph. Oui- ^'j.vbiloquiturdediluuioujterrasmiuo: illum
^teruleus frater iuuat auxilistribus vndts, ^■Onuocat hic a-mn.ee
&anubiumq{\ Danubius fluuius Ger-
*Bauia;celebris f qU; & Ifter dicitti r , tefte |
|||||||||||||||||||||||
|
«Il Md
|
|||||||||||||||||||||||
|
Quercar
loui fa- cra* |
|||||||||||||||||||||||
|
ka: A
defn |
pouio Mela lib.i.cuiushajcfunt ver-
|
||||||||||||||||||||||
|
pertis in Germania fontibus, aHo qua
|
|||||||||||||||||||||||
|
""it.nomiiicexoritur. Nam per imma-
^'amagnarumgentium diu Damibiuseft: ^euide alicet appellantibus accolis Ifter jacceptisq; aliqnot amnibusingés tam, tai6011"11^11' '" no^rum mare decidunt, ftii""/^ N|lo'«or , totidem qtiot ille o- s>ied tribus tenuibns, reliquis nauiga- lon»"'Cffl"ic,H3EC >lk.Exo>itur verö 110
m^°e a fll»a Hercinia»èfonteliropidi(fi- m 'lnatrio arcis Donavvefchingeii, qua; Vbi f fedes Comit«m a Futftenberg; tnr(i!mpt0 "liti0 -etiaro p3(ra fuPerabili>
tor lm vei'usorientem ad Ponticii mare a«nmbuV T%t[i fexaSima »3'i'gabi!ibus
£t jlic f Pniliquam mari immifceatiir. CUrÉbra £&£*$'?* atl or:ri P«P«ou
|
|||||||||||||||||||||||
|
't? «■
|
|||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
||||||||||||||||||||||||
|
22,2,
|
||||||||||||||||||||||||
|
i. Exhibet humana? -sr^tac; typum , mm
quoad perturbationes, & anguftias, qua; maris flu<ftibus'comparantur;tum quoad breuitatemSc inconftantiam , quam folia aridaarborum reprasfentant Obferuaui non rarö apud au&ores litreratos,vica; hu ius noftrajperturbationes, tumukus, ela- des.marinis fludibus comparari, vt apud Grajcos & Latinos faepe, iu factis veró li- bris fajpillïmè. Sicpoeta: Diluuia ex illo tatvaflaper aquoravecli . Idem nubem bellidixitalioquodam loco. 5i quisautem cauflam requirat, cur aqua pro vehementioribus ajruninis accipiaiur, prompta ratio eft,quia peri ula, cafusque reliquicorpus foleantexvna partealiqua labefaftare : led aqua vniuerfo ftatim cir- cumfufacorpori,ipfum obruit.eique fefe tuendi confilium omneadimit.Palam quo queeft homines foli js e(Te fimiles.indeque Homero dicuntur {t.ivvvSéLS'iQiyCitoperi- turi.Sküt Iliadostf-ijdem cum folijscon ferutur,quorum alia ventushumiitemit, alia virefcunt tempore verno Apud Plu- tarch. Euripides : oS't oK&s , iS'i 0i@d.iof, d\\' i<p{\^if»t,
k' fifjLipA piet, TcipLiv KoSéiMv v~\aQtv, rei ' ifp dvco . ___.
Sophocles Aiace: arfpaTosi?} wveJiAetti§
<rx,iA (jlÓvov . Nempe& in facris litteris homo dicitur vmbra.puluis.ventiiSjcinis , flos.fbenumjad inconftantia & breuitatem vita: defignandam. Sifte te mihi paulifper hic,mi homo;non teducam in Alcinoi vel Hefperidum illos faeculis omnibusdecan- tatoshortosjin ateas florum fulcienteaere penfïles , ventis impofitas, vbi diuinitatis jemtila fupra viresfuas librauit fetemera- rijs alis humana ambitio . Pratum ingre- dere vernis menfibus.cui riuulusaqu? cul toris man-bus induclus paulo pinguior in natat : theatrum videbitur verficoloribus aulaiis diftiinflum.apotheca genetibus aro matum vnguenrorumque fragrantiflimis refertajtabula (dicam verbo) diuino d:gi- to pigmentis omnibus & lenocinijs colo- rumdifcriminata.quibus palatia iplaftel- latiorbis tacita mente couferas.Qind non fpedlatur ibi pro voto & affeiftu ? unó fu- pra votum &arTectum , quod rapiat, fu- fpendatjigetac vinciat feiifusPLultrama- tutinis horisjcum formofa mater Aurora, rubsfeéte celorofeisquadrigisinuehitur; lu(lra,inquam,ac perluftra.qualiter fe (ar ge»"
|
||||||||||||||||||||||||
|
Ca terrorefides, vt cü marepojfidet AuiTer
Flatibus horrifonu > htmc aquora totet fe* quuntur ;
Si rurfum tellus pulfu laxata tridentu JEolij tumidvs immittat fluctibus Eurum, §hiamutsiföa nouo vêtum tenuerepriorem Aquorc,nubiferoq\ polus concejjerit Euro, Vendiatt "jnda Notum ■____
Ghtercus Etaduerteinterea, quercus nomine figni-
|
||||||||||||||||||||||||
|
p/l
|
||||||||||||||||||||||||
|
ficaii in Hierog|yph.fortitudinero,diutur
nitacem,imperium firmum & piiucipatüj vt docet lib.f i Pierius Valerian. Firma radicibus adftant.] Huc fortè
«on ommnomalè illud referam Seneca; è lib-De prouidencia: ld inquoq;ait,folidif fimumeft, quodexercuic. Noneftarbor. folida , nee fortis , nifiin quam freqiiens: ventus confurgat.Ipfaeiiim vexarione coti ftringitur,& radices certiüs figir.Et id ex Epiftola i6<j. Libanij Rhetoris (qirem Ji- brum Grajcè (ï haberem.eó libentitis vte rer) Ea,inquit,meneminimè quidem com jnouerunt.Neq; enim vetufta, & iam fir- rois rauicibus atbotad tertam rle<fti,vento etiam maxime furenti, facilè poteft . Siccafolia] arida,& alias ad cafum pro'
ria.Typus humana; vita»,vc dicemus i. 1 N N vit, ea vix confici poflèf aut labefaótari.qua; firmis radicibus ha:rent, quajq; vellongo temporisdecurfu,velin- fignialiquavirtutefamam fibi pepererunc imroortalem.Ex induftria autemquerciii Ca:faré Caiolum V.comparatanctor, vel quia Ioui facrataeft-Ouid.lib^.S^ralö- ui quercus . Vel etiam quia a veteribus in- ter felices arbores prima recenfebatur.Me- juiiiit Artemid.defomn-inrerp.lib-z. cap. 2j.Crinit.Iib.io-cap-6. de honefta difcip. Sed & ipfins arboris qualitas quam maxi- me ad rem facit,eft enim procera, ramofa, & valida,crafliore caudice,slandes produ titopcimas ,quibtis prilcifrugi homines locofrumenti vefcebantur: teftaturid O- uid-i. Metamorph. Arbuteos foetusymontunaq-jfraga legebSt ,
Et qua decideremt patuia louts arbore glandes.
Multahacde re Pliniuslib. n.cap I.Ra- djan tem eins lauflimè circumiacentem terram amplectitur:fïc valido robore qui- btflius tempeiUnbus, venrorum turbini- ~bus, cceliq; iniuriis egregiè refiirie. Vide adag um, lncus maximanon metuit slre- pitus . |
||||||||||||||||||||||||
|
quid.
|
||||||||||||||||||||||||
|
¥,
|
||||||||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||||||||
|
Carolus
V. cur quercui collutus
|
||||||||||||||||||||||||
|
ui'
|
||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||
|
"i
|
||||||||||
|
gems luBiimprtnièm obuertant teueri flo
ciilii&imprajgiiaci iam noifhuno roris iiicco fatifcant paulatim apejtis tunicis,& Calycem rumpant, falutantesaitorcm So- lem iiouellialumni, & oftentantes diuitia- tum quidquid habent.Stupeuda rtsverè. A erge & iuambula.concipe figu ras, pidlu- ras,ida;ani tötam ae fpeciem,caulem , fe- *^eii>folia,filameiua,cinnos, finguia:carpe d'gitis de contemptiiïimis vnum» & con- . 'iaera,nondeeruiu argumenta diuina: po- tentia; ui tantillo corpü1cuïö,qiibd fic per *eclèab{bliiwm, v: vel ApeJlis ingenium Ptoiiocec.Eigq patenti fubccelo,in medijs r**tu Can,P>s>fcena nobis ingens panditurmira- * t)S 'l'lornm Dei, ne remotius & tanquam in * 'eceflti fepoftta,cau!am prasberentobfiuio
fiis.Nonenim vr pafcatoculos folüm , & aPplaudatdirFufiodorisflamine , emergit formofum ïllud germemfed vt magnes fit animorum,& attrahatad cultiim &agni- l'oiiem Autorisdunim hucchalybem hu- ^anicordis. Nunquid aliudetiam? Ru- *nina & dtfquire, primus afpeóhis anfam dabir,& fubijcier arcatmm ; non opus ri- ^a'i altiüs & eruere, Vidifti primo cre- Pufculofri rgentis flofculi decorem?PatiIó *eriushortuliim repete, fqnalorem vide- bis & mortis faciem, vt fubita caiuicie,flac 'itx j cidis membris & languentibus, capita de-
\tt'?~ Pi'ata gratiam omnem amifetint diarte. Ve neres,& hemerufix.quarum vitamdies v-
na cum Solé naïcentium & cadentiurn inj - choat & clauditVbinec reginis ipfisexeo §cnere parcimr,rofis & lilijs,qua:pr3:erni ner>t alijs forma , priuilegium tarnen ini- ttuinitatis non habenr, tridtioenim expi- t3w> pofito diademate , qui cnrfus aitatis iongifrimus,[lec ratus tarnen,ingruentibus juinde periculis ab inclementia coeli . O lapieiitem & fahitis prouidum,qui fapere "Ucit ex his talibus.Sc prouidere fibi3CIa- *panc fine voce;docent&erudiunt finefen 11 ac mente ; pra:enntac monftrant viam
Paruulajiitaeparcicul? Vniuerfi hiiius.mo *leudum efiTe, nepotibuscedendum ac na- ■ Clturis poft iios,eadem iege , vt & ipfi ce- «ant regulari (èrie,fercY& ferió decurren- e . taugente quidquid fatum vnquam &
quarr>;hoc vnum . Etanguftis terminis
E'«endi fpaciacircumfcribiihocalterum .
0 cxPomPericulis,qua; prima: canfxco-
öiuajhoc deniq; tettium.Etin triadehac
|
||||||||||
|
fitali (numera vtut vis,inuerfo,conuerib,
triangulari ordine) quodlibet primü eit: in natiuitateenim periculum moriendi,& inmorte ipfa.mortalem nafci medicinaeft mortalinm,fi ir.eminerint.O itenim terq; fapientem , qui fic fapit v vt neceftitateni mortis ex floribus,& poft hanc floridasil- las palmas prxmiimniquam defituricon- templando fajpius, floi'entibus fertis redi- mitus,triumphans tandem poifideat. Hoc pio difcüïfii prxuiit mihi Reneten- . diffimüs'& dbaifimus P. Nicolaus de j'T,us
OddisVcelebèrrimi monafterij S.Benediai AeQMls- Nouelli apud Parauinos Prxful vigüan- tidimus, cum aliquando (qua; viri eit bu- manitas) me ad alloquium & colloquium inuitafi'et, & fimul iucundiffïmo profpe- élu.hinc ad prasterfluemis fluminis ripas, inde ad amceno virore ridentes campos,o- culos & aiiimum pafceiemus. Cuius ego verba excipiens.in has prorupi vocesrFeli^ ces ergo ter & amplius, qui conciiinandis plantariis & hortorum cultura labores fuos confecrant.ii medius fiditis vitam eli- gunt natura: maxime congmam,cuius pri ma femina ab iifdem initiis vernante ad- huc & iuuenefcente mundo,quem in viri- dario paradifi formatus Genearcha ftirr pis,raftris & ligombusexetcuit, princeps hoitulanus, imprefifoad id operis diuino ductu.rationemagiftra Multas,vt video, habet commoditares hec vita.fèu voluptas fpeiftetur,feu neceffitas. Abhaoinuentio artis & modus colendi, compellente fame Vt'l'tót & cuftodiacorporis fouendi.tegendiex v- "gncul- tero telluris fubafta; laboribus & edomitij tum * folertiinduftria. Qniid enimeffunditilla nifi rogara & precario.quod cedatin vfum noftrumde meliori fucco? filuefcunt paf- fim agreftia,& in copia pullulant, quibus cicurandis.vt ficdicam,&in i>atnr?mitio rem geniurri ttaducëdis,ftudio certè opus & folertia.Cui voluptas fe comitem admi- fcuit,nonea folüm qua: initifantifed qua: deleclentetiam & blaiuliuntur fciifibns , viam oftendens imieftigandi-In quibus tan ta varietas,oriiatus,&elegaiuia,vtnecocu los faturare colore , nee fragraiuia nares valeant.inadmirationem fui pertrado, & iniiaturalibus his aliquid etiam fupra na- turam fublimius& purius conteinplantc fpeiflatore. |
||||||||||
|
Spes
|
||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||||||
|
224
|
||||||||||||||||||||||
|
Spes proxima .
EMBLEMA XL III
|
||||||||||||||||||||||
|
1 NNF M E R I S agitur Refyublica noslraprocellu,
■*■ Et (pes venturx fola falutis adeB
ISlon fecus ac nauis medio circum aquore, venti
Quam rapiunt, falfis ïamïfc fat'tfeit aquü.
JVuodft Heiena adueniant, lucentia fidera-, fratres , Amijfos animo s Jpes bona reftauit -
COMMENTARII.
|
||||||||||||||||||||||
|
Reip. Chriftiana: Principes poteiitiffimi»
Carolus Quiiitus Imperator, & Franci- fcus I. Galliarum Rex: quo loei nonnul- li in certam fpem veniebant,f?dus aliqu°<* firmum & ftabile,pacem(^; inter eosconl- poïlcum tandem aliquando & fancitum "iri.- vt eo tranfa&o hegotio rixarurn om- nium & contentionuni, tum deniqi fallaj mm opinionum in religione Chriftiana ta Jonge lateéjuegraflaiuiiim om nis occafio tolleretur, |
||||||||||||||||||||||
|
NS;
|
i s in medio mari ventortim tut
ibus,& flucluum procellisagita- |
|||||||||||||||||||||
|
ta,velis vndiq; expafïs penclitati videtur,
cui dti.-E ftellx.qiia: Diokuri appellaiitur, fuferne imminent,fpembonam tranquil- litatis atfaturas ■ S i quid iioft'Xcoiiieflcira: dandiim ,
fufpicamurid ab Alciatofcriptum fuiflè, quo tempore ad Niceum colloquium,ma- |
||||||||||||||||||||||
|
ii
Tèfm Ni
|
||||||||||||||||||||||
|
eet co o- omnium fpe & votis expeetabancur
t^Uij , Dit
|
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
2,2
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
f
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
tolleretiujant certè magna parte kies ifta
unareBur . Comparat ergo Chriftianam Rempublicam cum naui ventis & fludi- bus hincjc illincagitata.fïc vt parumab- «tjcjxtiii in£anis S£ fuientibus aquisobrua- tlir,ömniumq; fpes penitus cadat.nifl tam craflfa; caligini & rempeftaci Deus Opt. Max.aliquidlucisimmiferit, quó bono- furr» virorum,totiusq; populi confternati anirai recrëentur. Sunr veró qui hic per CaftoréSc Pollucem intelligi velint Sum- mum Ponrifïc.& Imperatoren!, aquibus Yiimimi voto ad mecaai eandem collimaii tibus bellonim ce(Tatio, turbatiomimque optatafuit quies. Dï eo regum cóueimi, quem iam attigimus ,excat Epigramma ïani Lafcaris,quod fic habet: Ham Martis caHra , an Venens tentoria falgent Argento atq; aurolafi &re micat jiceres.
Et Marre grata & Veneri, Venus uuren,: fermm Mars amat: mprecio cfl tfe quodq^fito.
Httora nd Oceani fummi cit coiitge vterq; QonueniuntRegcs.Regia teBa vides :
Conueninnt alacres ad, publica eommoda; Ttirca Europa excedentfinibus atq- Afi&.
Eximij Heroum,Led&a -vtfidera nauti , Vosferuatores terra fretxmty colit.
tNNVMERIS agitur] Reipnblica: fta-
Uispluribus iiuerturbatur afflidionibiis . Et fpes &c] Sola fpes eft , qua; fbueat
miferis modis oppreflbs. Hinc interroga- tus Diogenes,quidnam in vita eflet extre- em ?Spes,dixit. Ronfectuacnanu.&c-'] Rempublicam
n»tti comparari ab audoribus , notius eft ^iarn vt mulcis piobecurj quofdam locos t3'Henattulifle non eritabs re.-M.Tullius Epift. ad Cornificium u.lib. rede nauis "orn-ne R.emp.defïgnauit. Confcende, in» cltlit)nrbifcum,& quidem ad puppim. V- n? nauis eft iam bonoriim omnium :quam Ibidem nos damus operam, vc redam te- ^amus.vtinam profpero curfu . Idem in ^Honem non fiuegrada vfus eft eademal- ö°.na:Non tam fui timidus,vr qui in ma
r^misturbu.ibusac fludibus Reipnb- na-
,SiibernafTem, faluamq;in portu col-
fce " »ltontis r-urnubecuiam pertime-
rem AHosegóvidi ventos.&c. Et pro
*> »nih' * aailsIatl01iem m!rc variat:
1"» ahqua naue cum meis amicis |
|||||||||||||||||||||||||||
|
nanigantih.ocaccidiu'et, vt multiex m;ii-
tis locis pra:dones clallibus eam uauem fe oppreftii ros mini tarentur, nifi me vnum fibi dedi(lênt,&c. Ctim verö in hanc Rei- publ-nauem e'epcis (euatui gwbernaculw. fluitantem in alto tempeftatibus fedirio- numac difcordiarum,armata: totclafl'es, nifi ego vnusdedituseHêin, incurfura; vi- derentur, depugnai'em potius cum fum- moi nondicam exitio , fed periculo certè veftro,quam nonid mus pro omnibus fu- fciperen». Horat. i, Carmin-eodem fenfu & fchemate : O nauK,referent in mare te noui
Flucïus, &c.
Praïter Stobxi loctim cap. 44. Sc alitim quendam èPlutarcbi Bruto,quibtis Rem publicam naui comparant,fuccurrüt duo alij è Panegyiicis Maximiano didis. Prior is eft Pacati: Statim igitnr prxcipitantem Rempub.refrasuafti, &gubernacula flui* rantia recepifti:omnibus fpes falutis illu- xit,pofueteventi,fugeremibes, fludusre- federunt.-& ficubiadhuc in longinquiori- bus terris aliqua obuerfatur obtcuritas , aut refiduus vndarum pulfusirnmurmu- xat, necefle eft tarnen ante tuos nucus di- lucefcat,& fileat. Alter verö eft Mamerti- ni:Neque,inquit,cum Reipubl.nauem Ce,- cundus a puppi flatiis impleret^falutarem maiium gubernacuhs addidifti,&c. Alia e- nim'longiora fiint,quam vt huc transfer- ricommode poftint.De naui quacdam Pie rins dofte collegit libro 47.qua; hic com- niemorare nihil attinet. Circïim] Circum.hic aduerbij naturam
induit, vnde & fuo calii priuatur. Tatifcit.] Deficit, & pene obruitur vi Vaiifet.
tempeftatis & flucluum.Virg. i. AEneid. Accipitint inimicum imbrem, rimisq;fa- tifcttnt.
Vbi Seruius fïc inquit:Fatifcunt»abundati- ter aperiuntunfatim enim abundanter di- cimus.vndeaffatimjid cft,afFariJn hifcür. Quod fi Helena aduenitmt &c. ] wj-
pi<pptL<Tis eft geminomm , qui Caftor & Cnfiar é Pollux aPoetisdicuntur,&Iouisex Leda Pollux. filii.Iupiter.n.in cygniformam verfus Le damcomprefllt, quaspeperit duo ouaj è quorum alrerogemini nati fisni,Caftor & Pollux:exalteroverö Helena- C^iia; fabu- la ex didione 7roKnsr»fit.a- öa'ta eft , vr ait Athenarus lib1.cap-17.in Dipno'foph.'qui aflerit uov, id eft,»a«w, idem apud vete- P res |
|||||||||||||||||||||||||||
|
»tf
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
'^en
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
^?
|
lt-x.
|
||||||||||||||||||||||||||
|
*V
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
at*
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
»ii
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Andre^AIciati
|
|||||||||
|
Z2.6
|
|||||||||
|
tcs qv. od V7ripo»v fignificaflè.id tfcfuptria
rem thulnmttm,cccnaculum , vel cubicu- 'um, quale tribuit Homerus Penelopa?, Odyfl". I. Atq; ideo nati exouis , quiain fuperiore parte domusfiierint naci.Hi v- biadoleui(I*nt,matc piratisliberarunt,ea- quedecau/Ia propitij nautis olim crede- bantnr■ Feiunt.fi hotum aleer appateat, tempeftatem portet>dere;fïambo,ferenita- ïisniia, tem.Dehis fic Plinius lib.2.c.37.Vidino- fturnismilitum vigilijsinha*rere pilispro vallo fulgorem effigie ca, & antennis naui- gantiiinijalijsq; nauiiun partibus,ceu vo> cali quodam (ono infïrUint,vt veluctes fe- dem ex fedemutantes.- graues ciirri folira- riae venere,mergeutesque nauigia: & fi in carin.-eimadeciderint, exutentesigemina: autera falutares, & profperi cuifijs pia> nuucia:, quarum aduentu fugari diram il- lam ac minacem, appellatamq; Helenam feruut ■ Etob id Polluri & Caftori id nu,- men aflignant, eofque in roari Deos inuo- cant. Hominum quoq; capita vefpertiuis horis maguo pre/agio circumfulgcnt.Om rriaincerta ïatioiie , & in natura; maieftate s «bdira Haec Plinius. Seneca Natural. j:,(i?A^. Qu^ft.iibLfojArgumcntum tempeftatis
nautx putant.cum muite; tranfuolant ftel Ix.-quod fi figuura ventoïiim eft, ibi venti funtjid eft iiiaete,qui medius inter Luua & terram eft. In mag na tempeftareappa- tent quafi ftellae velo infidentes , adiuuart fe tune peticlitantes exifiimant Pollucis & Caftorisnumine-Cauiaautem melioris fpei eft, quöd iam apparet ftangi tempe> ftatem,& definere ventos. Sic ille.Solet& hoc noftro tempore id fplendoris fiue Iti- mi»is nautis apparerc inter procellas & tem peftates.-quovifo bene fperaretncipiiïc iiautae,idq; vel D.Nicolai.vel S.Thermi» fiue D-Hermia: nu mini tribuunt.Sed (abf- queSandorü iniuria,& bona pioium nau- CaTiorts tarump3ce dixerim) res eftnaturalis, vt ?4> FoBtt- communis Philofophorum coïiièufus pro , *r eau ft* didit. Nam hic ignis fit in infinia aeris re- ïh-.licn gioneexfumo pinguiore , qui ftigiditate aeris nocluruicogituratq; deiifatur.Iucers ditur autem exconcurfu duarum contra- riarum qualitatum,qua; inter fê pugi'iat .- Vapor enim calidus eft , & aer nofturuus /Vigidus. Concurrmit autem tantifper, donec bacagitatione vapor iucendatur.Fir g»:ut<atucm piïis, aut antennis nauiuni , ji.tof ter faam graukatera.Ybi ftmtifjgei mj |
|||||||||
|
tet,donec incendij materia fncrït aoftini»
pta. De Caftore& Polluce vide Plu tafch. ï.DecretorumPhilofophiccap- 18. Dio- dor-Sicukimlib-j. fiïb finem cap. . La- dane.lib. i.cap-i. Val.Maximum lib-1 c. 8.Theoctit. eidyll.i/.rhidarum Nem^o- itim ode 10 Senecam in Herc. Furent. Nat.Comit.Mythol.lib.8cp Videquoqj Homerum &eius interpretes lib. liiados 3.in illó verlu : Kstropa 9' /tW/*^«v , <£%■«£ è.y&§iv Horacius i.Carmi'i.
Hicam & Alciden+puerosq; Led*,
Hunc eqms, iUumfnperarepugnu Neiilem? quorum fimulalba nautis Stelltt refulfit.
Defluitfaxis agitatus humor , Conciduntventiyfugiuntq; nubes , Et mincx (fic Dij voluere) pont» Vnda recumbit. Lucentiajidera] ItaHoratius i.Carrn. Sic te dm* potens Cypri, Sicfratres Helen&, lucida fidera ■
lutelligit Caftorem & Pollucem geminos, J, quiaüas Diofcuridicuntur , ideft,Ioui$ pif
filij.Horum fabulam eleganternarratO- uidius in fiue j.Faftor.bis verbis: ' u Abftulerdtrapttt* Pbceben.Vhoebesq; forirè ï*>.ft
Tyndaridi fratresybic equeSfille pugil T>i°\
Eellapar*nt,repetn>itqi{u(ts & frater , & rüH1' idtM, Leutippofieri pnéfm vterq; gener . Hts Affior vt repetanrjttii vt reuder e nolinf $uadet,&ex caufapugnat vterq; pari Effugere Oebalidt curfupotuere fequentes » Sedvifumcehri "jincerelurpefuga .
Libsrab arbovibtts locui efi , ajïta are» pu' gnt ; Confiiterant iüo mrmiaafidit loco» teHora. trttiettus Lynceo Caflar nb etlfe % Nan expeSiato vulnereprejftt bumum »
Vltor adeft Pollux,& Lyncea $fomt haft*' §tu£ ceruix humeros continuata colt -
Ibat in hunc ldus, vixq > eft louii igne rt-
pulfus j
TeU tumi dsxtr&fulmine rapt* negat.
lamq; tibi Pollux ccelum fublime patebat:
CumMea,dixifti, percipe verba, Pater -
Quadmtki das vni.ceelum partire duobus:
jyimidiutrt toto munere maius erit ■ .
Dixit>& nUernnfrutremftatione recepttt
Vtile fetliciti fidus vtrumq; rAtj' ft-<
Sed obitet me.rn.iui legere »e apufl r«llu » |
|||||||||
|
Emblemata.'
|
|||||||||||||||||||||||
|
2,2/7
|
|||||||||||||||||||||||
|
ftellam fignificare laetum ac profperuai.
ldq; ex Ateio Capitone,au<a;oriracem fecu to ipruiliiauguris. Luce<netia:u feu !u- s<l,i<l eftpar.pro fpe accipi fol.emue luit.vcapudM.TulI. i Philippica; Lux ^Uaidam videbatur oblata , Sec. Euripid- tem^jaf HKH i(An( x,<tKt>l( lux ven.it meit toalti . Nam 3c Varro de imgua L3ttiia t. teftatur.lumé profiufto omtue veceribus fuitfe-Exquoiltud Virgihi: .futiittiiLfraanre i tntonuit l&num->et Ue ccelo l&pfa g vmhnu
Stsllufticê ducês mu.lt n cum luce cuettrrit. Sidera] Sidus Latinum vocabulumeft,
tdeo per i. & non per y. fcribendum.vcfa- cluiit imperitidiceciam C5(iderare,De(ï- derare. Eftautem (idusconglobatio mnl- tarum lteIIarum,quod aliquiconftellario- «era dicuiK.vt Tauriis.Oiion. Qjiatiniis aliquando fidus proftella poiiatrujContra Macröbij prasceptum . Non eft alietiusanimtisabillaallego
«a.qiiam fupra tetigimus , vt (cüicet per |
|||||||||||||||||||||||
|
nauenproecilisagitauirn Refpublica tu- Cafto;
telligatur.per lucidi fldera SurnmusPoii- & Fe cifex,3t Chrf tiaiu Tï-rtus Imperator , fra- eist tce* iiempe for.Tiofiilïma; Helenaï, Eccle- fiaïCjtholicaj.qaa nihil fpeciofius.-hi ete- niio iiifligian:i turbine Reipub. Chriftia- na: (pem nobis addunt non modicam , Eft aiuem uobis ioaduerils arapiexanda fpes Sftii proximaSt firiiü tlma, q iae sec Lil/t, nee ftuftracur vrnquan*;de qua Pfal.5>. Spereuc mtequi tiouerun: rtomeii tu iim.quouiatrt non dereliqniftiqu*r?nfes te Domiiie. De hac clamat Ecdefiaft.t.Refpicue filij na» tiunes hominum , & fcitöte , quia nullus fperauit in Domino,&confufus eft. Quis eiiiminnocauiteumin die tribulationis,& defpexit illum ? Haiic vas elecflionis ad RomjiT^.inctilcat: Gloriamtir,inqiiit, it> tribula^fliibus , fcientes quod tribulatio pauenciamoperatur.pariemiaautem pro- bationem^probatio veró fpemjfpcs anten} non eonfuiijic. |
|||||||||||||||||||||||
|
Sin*
|
|||||||||||||||||||||||
|
K
|
|||||||||||||||||||||||
|
ft
|
|||||||||||||||||||||||
|
%
|
|||||||||||||||||||||||
|
■tor
|
't*
|
||||||||||||||||||||||
|
In Simtilacrum Spei.
EMBLEMA XLIV.
|
|||||||||||||||||||||||
|
DIA-
|
|||||||||||||||||||||||
|
2,2,8
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||||
|
D I A L O G I S M V S.
f ~}V AE Dea tam Ut o fulpeclans ft dera vultu ?
v^>' Cuïm peniculis reddita imago f uit ? Elpidy fecere manus. Ego nominor UU , J>ua mifteris promptam Spes bona praïlat opem .
Cur vindis tibi palla ? Jjhtbd omnia me duce vernent. S>uid manibm mortis tela refrafïa geris ?
jQuod viuos fterare decet, prxcido fepultis. Cur in dolioli tegmine pigra fedes ?
Sa la domi manfi volit antibus vndtque noxis> jifcr&i vt docuit Mufa verenda fenis .
J^ut tibi adeH vohcris ? Cornix fidifsimus ofcen; EB bene, chn^nequeat dicere , dicit, erit.
guj comités f Bonus Euentus, praceps^ Cupido. J!>ui pr<eeunt ï Vigllum fomnia vana vocant.
Qua tibi iuncla aft at ? Scelerum Bhamnufta vindex, Scilicet vt Jperes ml> nifi quod liceat.
C O M ME N T A R I I
|
|||||||||||||||||||||
|
j /~\ Vod attinet ad pitfturam ea ad Au-
V^ thotis mentem ficexpiimenda fue- rat. Muiier viridi palla iiidura fuiido do- lioli infidear.vultu ad cejum eleuato.arciï fraftum manibusgeftans: citi cornixappi- &3 ftet,& pr?ceda:Cnpido,more folito nu dus&a!atuspic~his;tum Bonus euentus, habitu fimplici.dextra pateram.fiuiftra fpi cam & papauer oftentans. A tergo vero a- ftetRhamniifia , fr«no & cubitoarmata . CorreHio Hic ramen picloris focordia cornicem re- puHTA . legauit,quamde(ïdero,vci etiam Spei ere- clos ad fidera vultiis. Doliohim noftris moribus depictü Pignorius cenfet aiquius fuiflè teftaceum exprimendnm , quanmis & lignenm ab antiquitate fit, vt idem in Commentario de fetuis pridem anno-rauir. |
|||||||||||||||||||||
|
ciboj:ium,id eft.vasinfloris fimilitudine,
ctim hac infcriptione Spes p. r. Q_ui- dam etiam Spem Deam viridi indntam pal laeffinxerunt, & fedentem fupiadolium cnm cornicerquidam etiam ciim Nemefi, &c.Ha:cilk.VideSyntag.i. E x varijs locis aptè concinnatum eft
hoc Emblema,quapropter fingula percur ranuis, vt vnicuique fuam explicationem adaptemus, vbi pnüshue adfcripferimus doclirtïmi viri B. Dardanij epigramma in Spem,vt.fi fieri podït.cuni Alciati Enible |
|||||||||||||||||||||
|
mate conferamus-Elt autem eiufmodi:
|
H;:
|
||||||||||||||||||||
|
Tu ,qu&fuftentm tereti vefligia ligno, ' %f>
TLmeT>eaïitnnoBro saguine. cretatVea. ^
Vr.de fatatEc&cttrerum caligine.ltecqua Qtfi Admouit nutrix■obera?Credulitas ■
Ecquinam a tergoplaudunt tibi? Gdudia. Die quvi ' PMidulofemperteprtitoreiTimor.
Sufpicuinter.te cur codum luminelTtmdê Hinc dabitur vota meta fuprema men-
W0re,age,q -cultus deturpat caufaferetios. JExcrucior,quoties irritcivota cadunt .^
Cur buculo innixa es .2 Dumtafcit °Pntt mentem Céctt->
|
|||||||||||||||||||||
|
Mik
Spei.
|
Hïc ad mentem Alciati: interim non me
fbgit,Spem,(Deam a Ronianis cultam aj- |
||||||||||||||||||||
|
dein fbroolitorio asdificata) aliterquoq;
pingi iolitam:namaitGyraldus,eamfe vi- diflè piclarn in Adriani Impcratoris atireo mimi/mate . F?mina fuit ftaris,inquit,iu- ftiiiiE Iaciniam finiftra manu nonnihil at- tollens : dexrraiii cubitum elata pateram pi'oferebat, in qua xepofitum erat veltui |
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata.7
|
||||||||||||||||||
|
ZZp
|
||||||||||||||||||
|
C<c« meam,irrcppt curmfeneS* mikt.
Quid titubaspedibmtRerum eft spes lubri- ca:f&pl S<Hod puto ctmplebTnlabitur è manibiti, "Uic ver»Emblemaci,vt&4<f.infia,mi- ri»n ni occafionem dederit Marullus.qui l'b.j.Carm.ita icripfitde fpe& Nemefi ; Qu&nam hictamfemper qua lata eftt Opti ma rerum Spes bona . Qualateri itrncia ? Potent Nemefis. Üuxmagu an comes eft ? Vindex magu. Vndedua'aits Tèpla eademiSperes nenifi quodlicèat. Et hiiic licet videre quam mniimè pudiic- tit clariiïimum Yiryni laudatis aliortira Veftigijs, & quidem nonfemel, infiftere, quod nefcio quibus iiimium delicatulis teligiofumfuifTet. SVSFECTANSftdera vttltu] Videtur
hic verfïculus exprimeregeftus- fperantiii, s qui femper ccelum iiitiientiir , quoniam omniabona è cceiis,atq; a Deo ipfo bono turn omnium datote proueniunt. Hiuiis expedlationis fignuni exprefsè norauit ré- gHisPlaltes.Pfalno.vTpa. tis iq>5a.h[/.if M* (ï{ ra. o f»,- Z$iv «£« b 0o»dHct yx. Leuaui octilos meos in montes, -vnde veniet auxilixtn mibi. Et i n. wpis vi ipa. tkV i?J)a.Ky.K;/j.x rov Ka.T01x.ev7a. ivru ipa,- y>- Ad te leuaui oculosmeos,qui habitat Peniailis reddita imago] id eft.penicil
v> depidta&expreiia-Peniciilus/vel petli- c'Uus,fiue peniculum,picT:orum eft inftru J5?unini,ex caudarum extremitatibuscon '^um.quaü dicas,panium penem . Plin. 3 T.lib Arieptopeniculolineani ex colbré üt)xit fummc. cenuitatisper tabulam . 'Elpidij fecere manus ] Ntillusextitit,
1l|od fciam, pidor autftatiiarius hoc nó-
,',ne , fed eft nomen è re fiditium , nam
^iS'ios d->ro 7$s ihTrii'tii, hoc eft, a fpe,
quam depiiixit.iiomenhabet.
sPesbona pr&ftat opem.] Alluditad Pro-
'e ro .Spes feruat afflutos. &, Spes aluntexu tes bona dafvires ,animum qtioque spes
Zona firmat :
SeA '?ere 9e V*4' iHt morituruser ut . oii o cmini legere roeapud Plutarchu, enn Kom*aram flu'flè bona-'Spei. Cui J".v"6'.1" & verficulus è Comedia quapia: |
||||||||||||||||||
|
Hareexplicatius dixitOttiditis i. dePon-
to,E!eg:7.^ Hdc Dea.cum fugerentfcelerattts ütumm/t
'terrdt, In Dijs mtiifafila rtmanfit humo.
Hév'facït,vtviuatfcjfor quoquecomptde vinftus , Liberaqiaferro ermafuturaputet.
Htc facit, i/t videat cum terras umdiqut nullas , Uaufragus in medijs brachia iaF.tt a^s.
S*pealiquëfolers Medicorü curareli quiti Nee spes huic.vena deficiënte ,cadit.
Carcere dicuntur claufi fyerarefalutem, Atq; ali^s pen den s m ciuce vota facit.
Hec Pea quam muit os laqtteofua colla li- gtntes , Kon efipropo/itapajfitperire neecj.
Spei quoq; commoda deicribit eleganter Tibulluslib.i.Eleg.vIt. lam malafiniffem letho,fed eredula vit& Spesfoiiitró' melius crasfore,sèper ait.
Spes alit agricolas,{]>es fulcis credit aretïs Semina,qu& magno fmnore reddat ager.
Spes etiam -valida folatur cópede vinéfum, Crura fanant ferro.fed canit inter opus.
Spesfacilem Nemejin fyondet mihifcd ne- gat ilia, Hei mihi.nevincas durapuella Deam.
Curviridis tibipalla?] Palla veftimenri PalléLj.
gemis eft ad terram vfq; promifliim . Vi- Qurviri- ridis autem colör eorum eft proprius, qui di ueHe fpc aliqua ladantur: nee inimetitö is fpei induta~> fuitdedicatus.fimilitudineducra a fegeti- ijes . bus,quasquando virides videmus, (pera- nuisillas ad maturitarem peruëuiras.H^c fubindicat Alciatus in emblemateillo de cöloribus:' Nos sperafe docet viridu, Spes dicitur ejfe In viridi, quoties irrita retro cadit. _
Quid manibusmortv. tela,&c.] Refra Iractute
daniortis tela non temere Spei tribuun- [a m-or- tnr, quod viuos etiam in extreiiias milè- ff~s\ riasadactos foletur & ree reet, vt enim ha- bet Adagium;v5E^ro<-o dum anima eft-, sfes eft:$t Theocriuis: ©a./33-«v ;yii c/aê /St*TT£, t*^' kvpiov taJtr' et/xeiVOV,
vóvtii .■'■
XfJ £i\j; a.hhaKO. (J.iv ixihH ai&fiof , «A» Mko. ' u«- hoc eft :
Videre,Batte,decet,melius crasforfan ba. bebu,
P 3 Spe-
|
||||||||||||||||||
|
Ju
|
||||||||||||||||||
|
&
|
||||||||||||||||||
|
ss.
|
||||||||||||||||||
|
"H-
|
||||||||||||||||||
|
*s,
|
||||||||||||||||||
|
Andreae Aleiati
|
||||||||||||||||||
|
23°
|
||||||||||||||||||
|
Sperandü eft viuis,»S elt ïpes vttafepulth.
Nxncpluit,ó> claronunc lufiter tthere fulget.
Quidam Rhodiusob intempeftiuam li- benatem a cyranna iniectas iu caiieam, in qua more fera; alebatur, ad cruciatnm ig- ïiomiiiiamq; amputatis natibus, ac fceda- ta viiloeribus facie,dim a quibufdam ad- mo'iererur, vt iuedia fibi dolocum finem alique.ro qujererst.his rcfpondiu At ciin- öa homini, quoad vimt, fperauda fuut. Q^isdum commentor, lubens adijciam Farnerii,pra;clan certc homiuis difticho, quod ille vtraq; lingua.eademq; fenteritia fuggeffic: '-.-,. ËWi^yiipoTpapos (aÓuvh Tpi$H 'Modi HfeêTctl'Sü^ê Qd.véil> » JW , ili/StoSy.
Intm alitpeölm nofiruipes viuida: qua fi He£titucir,dumm eft viuere, mala mori.
Ammian.Marcell.lib ^i-quolocide bello planè cruemo& mifetoaduerfus Germa- nosagit;& cum omuia ca;(brum corpori- bus opplereiitur, iacebaut iuter eos qui- dam fèmiaiiinies fpem vita; inanircr vfur- pando. ApollodorusComicus huc refpe- xit.cnm aitjtioii oporterc animum abiice- re eum, cuialiquidaduerficecideiit, fed fetnper expeftandum eflè melius . «i/JVtot' a&vu.Hv Tav Kttws <znpa,T0VTa, ctvfyts, T*/?sA7/tt)/« Trpoo-i'ox.a.vdéï..
Quod' 7jiuas ïperare decet&r.] Sic or-
iinorPracidofepultis i[\nti,quod decetfpe- rare viuos.-vt illud, quvd> (ïc ia accnfaudt caiu.iioiicamiin^ia. Pracciderc veró hic amputaie.vel denegare fignificat: & dici- mus, fpem alicuius rei prascidere , id eft, auferre fine pra»cludere,vt apud Ciceran. i- Verr. Cur in dolioli, <&(.] Ignauix ha» nota
eflè poteft.Nam (eiè d um fperamus, defi- demusrfèd maliu hoc ad fabulam refèrri. quam tradit Hefiodns de Pandorajprinci- pioferme librJ, qui tpycti§ >itu*pctt inicri- bitur. Cumeiiim Prometiieusignemfuf- fnrando louem orfèndi(Tèt,caula fuitmun do-tantoram ïnalorum : fabricatur virgo Pandora , fortiffima & gratiofiffima, cui Hnguli Dii dona contulerunr.vti Pallasfa- pie»riam,Vei)us decorem.Mercurius elo- queuriam &c. vnde & nomen habuit, <w*v enim omne,Si £cipov donum fignifïcat.Mit ïitur ergo Pandai:a in tsrrara,doliun» afFe- |
||||||||||||||||||
|
rens Epimetheo fratri rromethei, omni
malorum &motbqrum genere refertum . Hoc cum apetiulTet.iniiumetabiliacalami tattim genera tnmprimurn hominesinua- {ètunt>Y(ia taiuum fpe in dolii labris rema nentdid eft,in iplius ore pyxidis conlifteh te.Sic enim Hefiodus; «M* yuvn yjjptart TriSu [xiyit TrcafjC a.- i<rx.(S,d>.tr. crj>9pd7roicrt £'ilAiis-ATq Kvftit,
Kvypa.
(livn £' ciuróSi E'a.wV eV *jöpiix.T«/« cfa'/wo/o-/
èvS'o»ipLiyyi Triv* Jto yjihiJiv, «JV Su- p&Q
e|eW« . hoc eft, .Tr.trtne.ti ah -jrnet,
Vum Pandora leuat.totü exiliere per orbi Curarum infefls. effigies.-spes/ala remanfit Intus, & e labris imafub parte refedit. In adagia-M^/o aceeptoHultusfapit. nar- raturharefabula,fed concisè, & videtur innui Epimetheum apeniiflè pyxidem (fi pyxis vocandiim eft vas illud, quod om- niamala continebat, & noiidoliumj cum ipfa Pandora in domo Epimethei vas ape- ruit.Certè verba HeGodi nonindicant,vas illud poflê Latinè dici p/xidem , ^ ecA.A.4 yvvi) yAptosi Triiïu fxiytt. ^af^d^i- Kzo-tt,. hoc eft :
Sed muiier tnanibus magnum opercuturp auferens.
VidePhitarchumin eonfolau'one ad Apol loniiim.Mofchopulus in Hefiodum,Saty- rosdicit doünm dediflè Epimetheo ante Pandorae aduentum . Origenes aduerfus Celfum lib 4-hanc ïidet fabulam.Ridicu- lum , inquit, eft, quod de doliodicitur, quod olim viuerenrhomines abfq; rnalis, Scgraui dolore, & morbis moleftioribus , qua: Parcxmotta!ibiisdederant:(èd f?mi- namanibusmagnum dolii operculum au- ferens.difFudithominibus, & curas atro- ces partita eft j (bla aiuem ibi Spes in tu- tiflimisdomibusintns reliftaeft fubdoli Jab ris^nec extra eno!auit.H?cOrigei!.My thologi tarnen Pandoraro , ad humaniun corpus referunt, fcemineo nomineexpref- fum,quöd catnis imbecillitas minimoex- folui poteft. Noxu] Noxar Dea; fingimtnr,, quaiho-
«ninibus mala iuferunt, eotnmqüe mentes pertiirbant, vt canit Hefiodus- Jtfcr*i vt dacuit. &c] Hefiodus ab A-
(cia
|
||||||||||||||||||
|
Spet et ia
in tnori- bundis |
||||||||||||||||||
|
tr&cide-
|
||||||||||||||||||
|
loeus ex
Heftodo. Fabtila
de Pando |
||||||||||||||||||
|
0f'
|
||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||
|
titf
|
||||||||||||||||||
|
Emblemata.^
|
|||||||||||||||||||
|
ï<
|
|||||||||||||||||||
|
T v s A v c r t TI, dextra pateram.fïnï-
ftra papaueta tcnens, vt apud Pliii Et ii> Seueri numo eadem Boni Euentus fpeda- tur emgies.figu ra ftolata.ftaute.dextra pa« teram cum frugibus, (iuiftra fpicam & pa- pauer tenente.Circunifertiir libellus Bar- tholortm Marliani,qui infcribttut Topo grapkia vrbts Romae.vbtlib.s.cap.s. haec verba reperiuntur : Templi Boni euentus Templii veftigiaquadrata 5c oblonga (pe&: nrut, Soni E' inter Minetuae & S. Eullathij plateas Co- ueKtut lebarurautcm euentus.vtomma profperc fceliciterq; euenirent. Quare Varro ad Fuiidaiuam fcribens.ipfum iiujo auu.Cu- ius limulachrum erathabitu pauperi^dex tra manu pateram,(iniitta veto tenens fpi cam-Vide Alexaiid. ab Alexaud. Dier. ge- niai.lib 4cap.11. Qui prseunti] Haec verba milu viden-
tur poflèmeliuslegifine interrogatione, & ad fuperiora referri, vt intelligas Bonü euêtum & Cupidincm Speieilèanteambu- lones,quietiain vocantur fomnia vana vt- gilum-Seddehocliberum eftoiudiciuro . Vigilutnfomnia ~jana xiocant] Hoc ex Sfesvigi-
Platone fumptum eft, qut dicebat to.{ tK- lum fom Triset,? éyptryopÓTav dvBpcoTrav imput <T- nia-i, ïcu. hoc eft: Spet effe vigilantiumfomnia. Et QjiintilianUSlib.fi cap-j. Spesiiianes > & tanquam fomnia qu*daro vigilantium. Quo videturallufi/lè Maro in Bucolic. ____an qut amant,ipfifibi fomniafingütl
Nonenim eftqui vetbis poflit facilècon»
fequi,quam varias in animo patiantnrima ginafiones.qui vehementer aliquid fpetat. Atqi hisinanibusfimulachris perii)deaffi- ciuntur,ac femet ob]eftant,ac fi iam tene- rent.qua; fibi pollicentur. Pindarus in O- lymp.it. ____eu yt (j.tv^ aViPpov
xóxh' tLvw, ld £'civ x.a.7*>
4-êt/jT» {JLtrAfJLÜVltL TifJLVOI-
oau, KvhivfovT iKiti&if id eft:
Spes etenim mortalium, multa furfum,
deinde veró deorfum vana mendacia fecan tes volutant. ételerum Rhamnufia vindex } Neme- Rhamnu
iïs,qua: etiam Rhamnufia di*fta,qu ia eius fia vndt ftatuam ab inclito ftatuario Agoracritofa- dicia , bricatamcoluit Rhamnus, nobilis Attica; pagus, tefte Paufan. in Attic. De Nemefi Pomponiu.s Laïtusin Romanarum hifto- riarum compendio ficait:Virgo& victrix Nenjelisnumen fviit, quo quiex malefa- V 4 dis |
|||||||||||||||||||
|
fcra Boeotiaj vico.Virg6.EcIoga:
■ i Muf* ■Afcrto quosantefeni .
§5«« tibi adest iiolucris ? Cernix. ]
XJt-od vocem edar,Cras,Cras,cörnix Spci adifigitur.proptcrcaquod femperqui fpe- ta»u animi pendeantin futurum tempus. O/êè»] Ofcen dicitur comix, quia voce
aiigurium prajfagit.vtdeea Virgilius: S&pefiniftra cauapr&dixit ab ilice cernix. Otmiesnamq; auesorecatuq; aufpicium facientcs, prifcis ofcinesfueiuut vocatae , ait Varro.erimt.lib.il.cap.vlt.de honeft. difcipl.vt& apud Horatiü lib.jOde 17. Ofcinem coruum precefufcitabo
Solis ab ortu. Ut bene cum tocqüeat dicere , déciterit]
Videturhocimitatus, & quidem mutua- Uisex Suetonii Domitiai;o,qui fic ait:An- te paucos,quam occideretur, me«(ès cor- nixin Capitolioelocuta ett:IVa/ aó.vKt, rt.sABr.id eft: omnia reBep'ocedent. Ncc defuit, quiofteutum fic-Jnterpretaietur : Üluper Tarpeio qu&fedit tulmine comix, ÈJi bene, non potuit dicere,dixit,erit,
He.c Suetonius Tranquillns in fineopetis. t>e foriuna inmeliusmutata,ii.AEiieid. Virgil. Muita dies,v»ritn% l&bor mortalibta &gru
^■ettulit in meliuf:multos,alterna reuifens *-ufit,& in folio rurfum fortuna locaüit. Sed ad rem propiiis.ex hiftorijs ecclefiafti- c»smeminimus, Athanafinm , vimm fan- ^Uni.a paganis fuggfilatüm, quafi magi- e,s artibus dedirum. Illtim ergo excipien- tes ludibrio,audita cornicula. pofcebant , qnod omen illud efl'et?refpondit:Auisdi- ^'ticras.ctas, pronunciatenim,vobisrrifte "eIuliano infortunium . Qviod verum coi)ftitit, nam paucis poft diebits relatum c" de ca;de Iuliam nuncium Qui comitesJBonut I.uentUf,(3>c.'\ Duo
«i-Spei comités vana quidam phancafma- ta ingeriint, ne plus taedij adferarexpecta- *"°» quam ferre queant miferi mortales. 0|>' Euentus fimulachrum dextra pate-
*att,»uniftra fyicam ac papauer teiiës,ïcul- |^m Rom*f\iiflê fcribit Plin.Übro 34.C. £-* 36-c»j. s. t-,i Euëtus.& Boiiaefortuiie, ^muiachra m Capitolto ex Praxitelis ope- .,^%Gyr^d.'S.y ntaem. 1 Leei de vetexi damV 'at-e W»»Hs Titij , vbi quod- damflrai»«ktummie Boni Ev'SN. |
|||||||||||||||||||
|
c«*.
|
|||||||||||||||||||
|
» ^ £.
|
|||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
ZtM
|
|||||||||||||||||||
|
(tia-Roma; templum huic Deae pofujtiu
Capitolio.vtindefuam vrbem poflet vlei- fci-Hxcille-Vide qua:fupra Embjem.i7 de Nemefi accuiruilammiis . Vt Iperet nil nifiquod liceat] Quxiibet
enim fperarciió eft cniuslibet.ïtaqj üihoc prascipuè illud animo fijiim haueat , Ne quid nimis. FortuuaïjVt y^iwix nofcenda eft nienfura fua:-Nec vero fapiunr.qui af- mtsfpiiant.plusq; animigerunt,'qium vi rium habeant. |
|||||||||||||||||||
|
Sf-mfis ftis de!iiK|uebauryptm'tba«Htr.Vnde vi&o
éfHod nu- lesNeméfin nonfruftrainuocabant. Ro^ mm fut- manienim femper iufta moiiere ariwa;cx- rit . teix natioiies odio & maleuolentia liuore- <pie quod imperium tanta; vtbisiuftitia
angeretuntelaiiipopiilum Romanumca- j>ieban6.Nemefis,quam pleriq; exiftimaue reefte vimforruna;,alij filiam Ioftittar.alij \imquandam eflèintercceleftesdifcnrren tem, prima rerum femina, qua; fatprnm & fortium vtres temperat, atqjemendat, rebus humanis trurinamadhibens.è cejo- cjue terrena defpeftans,noceiites punitibo- nis prarmia largitur. Et cum fir velociffi- rna.quia ditl noripermittit impios prxeflè atq; graffari.alata Sngitura veteribus , & ciiis pedibus fuppoiiirur rota >cnra citifi- fimè difcurrat. Sed tandem rraultirudine fcelemmandignata, cculos iam diu a re- bus humanis anertit, & curi geritrice m remotiore parte ccdi vftra terratum re- ■giones non reditura renafcentem vrbem «xpedac-Rhaninufiaeftappellata ab Rha nunte oppido A ttica: regionis, vbi tcplura * fijmilaeruai habuiu&ab Adra(to>Adra |
|||||||||||||||||||
|
f'
|
|||||||||||||||||||
|
E L i G A N s eft Spet dtferiptiö per
DialogifmunijCukis nempè viies& adiuia |
|||||||||||||||||||
|
<fta conueiueiuillimis iymboüs explicat.
|
■J
|
||||||||||||||||||
|
Eaenim hominem lanum reddit, & tem- spet
per melioraexpeclantem ad moitem'yfq; QeU cornitatur, Eatarnen fiiniportunafit Sc jmmodera.ta, vjtricem Rhanunifia fecum aduocatj qua: vota plus acquo ambitiofa fac'iat irrita..Sed quiahyc fmgillatiin fuis locis ta£afunt.plnra de hts addere fliper - fedeo. Qui plura de fpe cupir, adeat Stc» banim ferm.io?. &. ahosj nos ad puiairn properamus vltciius:. |
|||||||||||||||||||
|
In dies meliora.
EMBLE.MAXLY
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||
|
a33
|
|||||||||||||||||||||
|
U OST R A nouo mihi fetigeri fnis obtulit dnno %
^ Hm% clitns ventri xema, dixit, babe^.
Progredttur femper, nee retro rejpicit vnquam* Gramina cum pan do proruit ore vorax.
Cura viris e adem efi, ne (pes fublapfa retrorfum Cedat, & vt me lm fit* quod dr vlteriits.
COMMENTARI I.
|
|||||||||||||||||||||
|
PO R c o terraro roftrofufTodieti.cui
a(Tcript.iim;fic ViTim v s , aftet 'ufticus.qtïi Verfus du as col una nas fymbo lt'm Caroli V. habentes, Piv$ V l- T R A , mannm extetidat. R v s T i c v s quidam Alciati cliens
Katendis Iamiarijs porchium capnt pro fttenis»btulit. Hüie fibi Emblematisar- gumenram iiaftus Alciatiis.ex natura luis (quidum filiquasorereflexocolligitjlèrni pet vlterius: progrediens, nunquam retro *fpicit) nempè vt nihil procraftiiiandome. Uara fequarour, neque temporis aliquam psttkulam fipamus effluere, quod non pertineatad aliquem progreflItm,& reime üiisgeietidaïoccafiouem . Alluditautem '^extreitvum (vt ne in minutulisctiani otiofnm deprehendas) ad fymbolur» Ca- r°ti V-Imperatoiis,quodeft Vlterivs^ Epigraphen \xzxx,lndies meUorit. videtur attigi(Te Tullins uit legibtis: Ego-aüimi pcDdere fbleo,aic, cum quidorfus tradu,- 4°taltovneq; tam Êtcilè iiiterrupta coute- *°»quam abfoluo inftktna. Non.abhidit *-orru Tactriu imtialibrideOratoribus ; *iüiuslibri editionem matrtraiii.vt dimif- 'a priore cura huic noua: cogkationi toto Peftoié incunrbam-Ha:c iljew R o s T B. a] Synecdoche ntimert. Ro-
'tuniautem nó fr>lumde auibus dicitur,
'ec* eciam de alijs animantibus,. Sc de ipfo
boTrtine.P;3ut.Menjecli.
~P:"i tnenjamplènwhomini rofiriï delïges,.
^oftra capnrlira dixit Var.x Je reruit.c
5-CuiHim Pliruuslib.8.cap.4.Suum. Cice-
'° i-de Diuuiac- A (imilitudine autern. ro-
11 aniunipats !>auis exporrecta &acu-
'nata, ex ane ferrave in prora eminens,,
■ n,m appellatiir; hinc naties .rolt rata:.,.
SUaetiamjerataiJicnntur.
.Not{°*nno\ Kalendis l3nuari),cruodie
.hodle «re-las mittécli obthmit vfus.
Se?&nJ"*l ptopriuni ?orci epitheta,
|
|||||||||||||||||||||
|
ietiger,Tel letofus.Virgil.it.Aïiieid-
Setigera fxtum fnu,intonfamc[; ttidenter» Attulit: , -j Dictinturaiitem fet? a fue,qnal4fueta:>& SeU.
funt'pilïcra(fiores,rigidi atq;ere<fli, qua- les fués habent. Er licet leonum & equo- tnm pili propriè dicantur tuba:, tarnen e- tiam nonnunquam fete, vocanmr.CioTu- fc.^.Inhoc medioapparatu fulgeutem gla dium è lacutiari feta equina appeiifum de mittiiubet.Dicuntur item feta: de homi- lie. Oiüdius: Barba virosjjirt&q; decent in eorporefet* .
Plautus Cafina: lta quafefetu labrn tnihl copimgit batbx.
Setasdenlum pilotum & barbitii horro- rem vocat;vndeetiam, batbafeto'a. Cliens] Cliens e(t correlatitrutn patro- cliënt-.
ni:nam pattonns eftdefenfor eau fa:, cliens veró defenfioiieindigens.id e(V, litigator » qui patromim fequuur,vtab eodefenda- tnr iiiiiudicits. Xenia.] %ivi£, miTiKrahofpitibus dati Zeniit->.
folkaxcjua: veró remittebanuir.apophote- ta dicebaiwii r. Hinc Martialts duos poft re- mos epigrammatum librosXenia , atque Apophoret3appelIailit, quod inliiigulis diftichis defcriptafint munera,qua: mitti fokbant, & difticha ipfa pto rnuneribus, hoceft,p.to. xenits &apophoretismi(Ta. Hic veto intelligeftrenas, amicorum do- Stnnx- naria,qiv? Kalend.Ianuant vlttQ.cLtroq.ue exhiberi lolita. Ex L. Pomponio;Pi<fbDri- busafHde,,(ï quaventuraell aliaftrenaftre nuë-C^uo loco aduertimus ffreiiam a ftre: nuitatc dki,. vt apud N-oniiun.. lam quï- dem Kalendasanniaufpices antiquitas fa- cranit.quibus&ftienxdoiurentnr. Quï mos h Tatio regepofteds trafm.in*tts,eunï yetbenas felicisarborisexlucottrcnas no- m anni aufpices ptimtimaccepiffèt, vt vi- dere eft apud Symmacbum : quod- atgLj- naentum lam.iiids fuit viris ftrenuis eas de. hul
|
|||||||||||||||||||||
|
ti.
|
|||||||||||||||||||||
|
Jl1
|
|||||||||||||||||||||
|
■"%,
|
|||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||
|
134
|
|||||||||||||||
|
feRhetora fingeret, aut fperaret nefcio
quid.iniuqiiam tarnen fèproueheret: ina* nicertè ac fupina cogitatione.imö vxcor> dia planè delira.Nam,quod Seneca epift»- la t3-Imerc?teramalahochabet propriö ftultitia, femper incipit vuiere. Ad id tra- duci poteft quod Senec difputatde Bene- fic.lib.i.cap-ié.quö loei ait, vitam fem- per inchoare.moleftum: Idcad fin. epift. tfj.&pulehrè paulo auteepift.63.No in- coucinnè illud Horatii : 't'iiumdi reSfequi prorogat horÜ
Rujlicui exfyectat du defluat amntt. . Certè ne pluribusjpiito generali fentencia cmblematiïintelligi TwivHi^epiitv, hoc eft.felicem diei luccefliim,qua voce Cice- ro vfus ad AttictiiA 9.Contrarium eft ada gium,Mandrabnli in morem res fuccedit: cuicotuienic illitd Maronis i. Georgic. Ornnia. fatK in peittS TUtre . W(
Quid fihocrefefamus ad ftudii Philofo- M
phici afltduitatem.vt Plutarchus facit di- t^' fputaxioiie de profe&u morum ? Sic enim ille: iy ra pitoo-opêiv <sx.t?t MyifDs^Kf-- kh^* irfaKaTÜf ,i^è ?npty^.o(.\n philo- fophando & virtutisitiiierenullaeft cefla- rio,nullaperpetui progreflusintermilfioi Contra» miferè Sc nonnunquamimprobè defipiuntj qui fuis itamalè rebus profpi- ciunt, vt quo magis xtate prouehantur, peioreseuadant: Sicuti Menederaus per- multosAthenas ftudiorum caufa profici- £:i dicebat.principio fapientes,demde phi- lofophos,poftea Rhetores,tandem idiotas. Qui itaq; fe meliorem iu dies facit, quarl feipfum vincit:qui in deterius afbit, vind fe ignauè permictit. Qiipd Plato 1. De Ie- gibaiteflèturpidimum.- rirTóLrSiu *i/toi» x.é.H.i?ov. In varijs Calliodori fbrmnl's
multa fuut,quibus hic locus commode po teft exornari. Alacriter,ait,incumbei>duM eft inchoatiSjCÜm ia exfpe<ftatur aliquid, quo 110$ profeciftè gaudeamus : fpesewm erficieudi laboris t^dium adimit:mag'i»'n queillicium&incitamcntum, (inobis per fuadeamus id perfeclum iri, quod percu- pimus.Cdem lib-8. Natura ipfa boni adhi bita perfeuerantia pratliatur j qtiian»«fl.uS eft.fiquae lande digua mdicantur, in«P'a- mus , quam quod conlultö eft'nccpt'"" perlèquamur. Jllicitum
|
|||||||||||||||
|
beri.&obvirtutemelargiendas.ExeocoI-
ligimus, occafione munufctili a ruftico cliënte dafi, artificem mgeniofum Alcia- tumegregiatn fentenciamcaptanrè)& ratio «cm arripuidê philofophandi. Ventrihabe] Profopopoeia ruftica ru-
ftici hominis . Solebaat au tem pro Xeniis plerunqj mittilauta obfonia & delicatio- res cibi; qtiod ex Apiileio colligo : Mittit mihi.inquit, xeuiola porcum optimum , & quinq; gallimtlas,& vini cadum iara x- tate pretiofi.Obireihic noto.prifcis Italis canies fuillas in magnis deliciis fuillê.pra: fertim VHluam fuillam.VndeMartialis .- Te fortajjc mavts capietde virgine ptrca , ' Mematernagram de'fitetiulua capit. Lucanis qtioq; Itatiaspöpulis Lucanicas , genusfarciminisex porcina canie,a:ccptas referimus.Quoniodo veró h? fiant.lingua Isalica tibi dieetipfè poreus inSphingem mutatiis; EJfendo ftato iwvitafan del corpo,
Dopo mort e pigliai la pelarelln^i. Hebbïgia Ie budelta dentro al corpo , Ed hora ho il corpo dentro a Ie budella. De Ie quali tntrar debbo a v» altro corpo,
E ifuindi girmi afittermnea ceïïa. La oue fen\a Sol m' afciugherb , Perch'efca ad ingrajfar chi m'ingrafso w S'ed patum abfuit, quiii me poreus extra chorum faltarefaceret.De carne fuilla plu rahabesapud Ceel. Rhodig-lib. 15. cap. Progrediturfemper] Hinc occafïo capta
ta Emblematisj&fltallufioad fymbolum Caroli V.Imperatoris, Virniv s. Gramiria ] Quifquihas , furfures, &
alia. Orepando] Roftro reflexo.,recunio.De
voce/wz^»*,diximus Emblemate 7. Cara vim eadem efi\ Itidem debent cu-
rare homiues.ne fruftrentur lua fpe,rebus quccipitts . Vtmelim &c] id eft, eTei/Ti'par a.yi.H-
vovar Pertinet hoc prajcepwm ad fc-
duios & diligences , qui temper in meliits proficiunt, qöïi procraftinaut ,non ditfè- ru'.it.neq; moras ne&uiit, &diutius con- fuUando (ibi mera fomnia miginit:defld£t inrerea.fpeq; vatia (èfe la<flant;vt ille apud Ma«ialcm,qiij.£è nuuc cauflïdicum.nuue |
|||||||||||||||
|
Carnet
faillt in delicijs.
|
|||||||||||||||
|
Mnigm»
Lucani* |
|||||||||||||||
|
IV.
/* dies meliora. |
|||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
|||||||||||||
|
*1T
|
|||||||||||||
|
Illicitum non fperanduna^.
EMBLEMA XLVI.
|
|||||||||||||
|
QPE S fimul & Nemejisnoftris altaribus adfttnty
^ Scilieet vt ]}eres non » nifi quod liceat. C O M M' E N T A R I I.
I^Agini s Spei & Nemefis fupe- Tiiv y.h h' iKirify > tm <f, fmfttifty
, "oreEmbiematefcitèexpreffimus.ea:- ^f* j.et^ & hup appingendaï, Spes fcilicec do- Qw>d Re eleganter reddidit Politianus :
^ttifldetvs.pairainduta vitidi,arcufraifto, Spemfimul &NemefimpoJitadicatEunur
c°rniceafTècla.Nemefis veróaltera fre- |
|||||||||||||
|
l!J\>alteramaMi cubitiim tenens.Defide
fh' ^ormam dolioli, arcum fraftiim > *JC ctli'n integer apparec) & abientem 11, t0»'ucem. '"''» fiiD °C ^m'5'etna &re >dem eft Cl,m
Vi( 5^et'0re44Videtiir autem Alciamsallu tu i^ ^P'gtamma Gra;cum,quod habe- clai r / A:l"*}oI..w e'XT/<f**,fcd diuerla , i "lainam Grxeum diftjchonirridcn- ^?conclüdir. |
|||||||||||||
|
Scilieet vt fyeres omnia,nil haheat.
N e M e s i s] De Nemefi.que; & Rha III.
nu(ïa»& Adraftia,deq; eius origine, liniu- lacro.acdeniq; contumeliofornm & elatae mentis hominum pcrfècutione & puiiirio - ne fcribit Patifanias in Atricis>& refert Leo mede varhiftor.libi.cap. iS. Vide ada- gium,.RA<*»»#«/ï«Ne»2f^,pra:terea, qux fupra.abündc' difta (lint. ïtostmcdi.aribus\ Ijfdem aris funt (o- Aharcj*
catx- Altate.qtiafi dicas, Alta ara-Nam aa-' ticjui in £cdificij5a terra ele.uatis facra fa- ciebant
|
|||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||||
|
%^6
|
||||||||||||||||||||
|
ciebaiuDijsfupcris.il] terra Dijsrerrc-
|
Iud vuigo Italico:OCtfarco nulla.ii &'
Aut Caifar , aut nihil : qui tandem niorte mifera interceptus, vaticiiu locum in«°* nit; fed non quem fpe magnifica fibi pr0" pofueratltaqjdeeo ficluuc Sannazario*1 Aut nihil, autGzfar vult dici Borgt* ' quidni , Citmfimul &> C*f*r,pojfit & ejje nihil t
Idcmq;iiieundem : Omnia vince&xs.fyeraeas omnia C&far: Omnia deficiunt, incipis effe nihil. .^
NonpoiTuinuonart'erre,qu?Plato de 5p" P'
fentiatlib.13.fua: Reip'D'ial.i. Qni nul" l" lius.inquit.iniuria: (ibiconfeius eft, hti'C iucunda fpes femper adeir.optima fene&u tis nutrix, quemadmojum Pindarus aic Qmcurtqj videlicet iufte fancleq ue vitarn exigit,dulcis cum fpes comitatur,cor riu- triens.feueiftutemq; fouens.qua: maxime hominum volubilem gubernat aiiimuffl» Ha:c Plato. |
|||||||||||||||||||
|
ftribus, ineffola Dijs infernalibiis. Altare
fuperis tantum confecratum erat.aratam fuperis quam infeiis. Scilicet vt Spsres &c] Verfus ifte ferè
idem eft cum vltimo Emblemaris 44. Rectï & verè Pindarus Nem. 8.
Kecsac ' i'KiriS'av x,a.vvoy Tihot Va,n& ij/ei imbellis etientits. Q^o fpeclat Horatianum illud ei 4^ Carmiii. Terret ambufttis Fhaethon auaras
Spes,&c.
Meminimus in fuperiori Spe cum Nemcfl vnaexpteffatn fuiïïê.exquo intelligt Iice- retjiiihil ni(ï quod fas &iuftum iit.quöd que fieri facile pofilt,expeftaiidurn,(ibiqj fingendu mede. Nam valdè eft infolens 8c temerarium ambire,qua: nequeas aflèqui, aut fiafTequaris.uoii tarnen tueriaut fetua lepoiGs.OccurrkexempIum Ce,faris Bor gia; Valentinoruni Ducis, qui audacius quamaliquis alius eiufdem conditionis , Impenimaieftatemfibipollicitijs, milita- |
||||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||||
|
Spet cum
ÏSemefi. |
||||||||||||||||||||
|
Ctfar
Borgi* ■ |
||||||||||||||||||||
|
Pudicitia l
EMBLEMA XLVIL
|
||||||||||||||||||||
|
POR*
|
||||||||||||||||||||
|
Emblemata./.
|
|||||||||||
|
2*3?
|
|||||||||||
|
T)OR PHTRI O, dominifi inceïkt in tdibus vxor»
X>eJpondet^ animum, pr*% dolore perit. 'AhditAtn arcanis natura eh cattjfd : fit index
Sincer<e hac volucrü certa pudicitU - C O M M E N T A R I T.
|
|||||||||||
|
Vl J Pl,a,icitia;fymboiii,
nJb- abAriftoteleincer fciffipedas comme-
nJ'for j^atur, cceruleoq; eflè colore, criiribiis
Ongis,roftroqj iuxtacaputpurpureo,ma- &n'tiidiue galli gallinacei. Eorum etiam, 9Ü* pedibus apprehendir.feruar fruftula. , odjentismore bibit. Quinqj digitos ha- JjMnterquosmedius eminet. Alexander fvndius in i.de Voluctum hifton'a , Li» r^am eflèauem dicit, & inter Lybicos Jreos mimen habere.Pliniusait.Porphyrio °'lis mqrfu bibit: idem ex proprio genio jj^nem cibum aqua fubinde tingens.dein- ^e pede ad roftrum veluti manu affèrens. "-audatiflimi in Comage.Roftraijs & prae j,U, longa crura rubent. >fth- ^thenabvs lib. 9- Dipnofoph. fö H j*P'12- de Porphyrionehxc habet: Pole- * **« Aa* 'n J-eornm > qua? ad Antigonum & *'% * ptiim fcripfitjPorphyrionem auem re- Cl't>in quacunq; domo fuerit enntrita, v- ïotum pudicitiam mire feruare , & eiuf- modi prasfenfionem habere in adulterijs, J.1 fi tale quid cognouerit, ftatim domino *J§nificet,fufpendiovita:fi[iem imponens. £ddit pra»terea, h3nc auem non prius ci- llni furoere,quam loco commodo reper- ,°»vbi paulifperdeambulet.Poftea puinere c cpi)fpergens lanat,'& fic demum cibum paPu?' Ailiannsquoq; lib. I4cap 3 f ait, 0rphyrioncm muliebris pudicitiaeobfer- fuf°rem c^~e' matr'sci; familias aduIteriCi {. Pcndio fuo indicare. De hac aue vide e- i rf11 ^PP'anurn-Nicolaus leonicus lib. j e yar.hift.cap.17.late profequitur Por j 71Ionisnaturam . Fit etiam in Leuitico n-r?cfuementio.cap. 1 t.Hifpanis ha:c a- ^j ,^n^t Calamon , vtmonet Antonius p.^'^nfis in Quinquagenis, c.3 j.Ioan- 0C.sTzetzcsChil.9.(jcait:r gp oppjpioy cpviova.ya.v iiTiïpyii vappov, Vtfi/i" auu valde eft temperans,
Hui *? "Jideat meretrici,fiatimpereat. Us rel ca»flaeft in abditis natura:arca- |
|||||||||||
|
nis:tantumque licet hinc colligere.jquam
turpe,quamqj flagitiofum fïtadulterium, cuius atftu vel clanculario auis eiufmodi vita priuetur. Itaq; quantum ad id argu- tnenrnm pertiner, liasc adhiberi poteft pro - certaj & illibata: pudicitia; fymbolo. Incïsht.] polluat fe adulterio . III.
InceftiiSjVel inceftum, eft flagitium in af- Incsfius . fines admiflTum. Non.Marcel.Sed & pro quacunqne übidinofa pollutione Sernius accipit.^eVa^pudoris cingulnm.quo fpon Cx ornabanturjper translationem fumitiir pro pudore ac legibus connnbij.Hinc dri K£5"oy,pro curpi flagitio Gra;ci accipiunt. Iilrifconfulti inceftum fumiuit pro impu- dico , & turpitudinis flagitio iu propin- quos admiflb,l. vit.fF.de ritunupclncefta lnceftar*. re etiam dicere pofliimus, funere pollue- re,auctore Virgilio «.AEtieid. Pr&terea sacet exdnimütibi corpus amici, Keu nefcUytotamq-jncejlat funere claffem, Defpondettfranimum.] Animum defpon x>eaonde
dere, apud Ciceronem nufquam legi Bu+ re an^ dsusopinatur: vfum tarneneius loquen. mHm di formula; apud Varronem,LHiium,Co- lumellamnotat: apponit Plautinum id è Menxch,Pater eiuspoftquamperdiditpue- rum,animum defpondit. Abdita in areantf A Cauflam occultam r»rr* ..
philolophi appellant, vt cum quasritur, Ca/r^ , curmagiiesferrum?curfuccinum paleam trahit?i'dinnatura; arcanis elTedicütjquia eius ratio reddi non poteft . Sinceréi] purx.fimplicis.Si fine fuco: & Sincerus.
in hac figiiificatione per i, Latinum feti- bendum eft. Qviod (i pro integro & illi- bato accipias,per y fcribitur, quia prarpo- fitioni G rxca; a-ucc^WjOriginem fuani de- bet. Nam qui diuidere frucïum alueorum cum focio volunt, fïmiil cum cera mei partiuntur ; quod fi mei tantum fine cera confïgtient.fraudem focio faciiuu, neciu- tegrè aguut . Synceruniitaq; quad fiinul euro cera . Pioisyi deteftaiidum eft adulte- iy,
rij crimen,Yt quod animalia rationisexper Jdx Ite. na riam .
|
|||||||||||
|
238
|
|||||||||||||||
|
Andrea» AIciatL
|
|||||||||||||||
|
tum.vt porrecto vltra Taygetum m5«*
collo bibat ex Eu rota . Cumqj ille ridenS dixiflet: Fierinon poteft vc tanciis bosi"* ueniatur: Et quopa&o.inquit Gerad^s» 5parta:exiftat3dulter,iu qua diuitia;, Ae' Iitia:,& corpoiisafcitidus cultus probt" habeutur.'contra.verecundia, modefta, *e obcdientia; magiftratibus debita: ob êrti** tio,decorilaudiq;d»ntiu 1 Pmdenteri"' tellexit Geradas, ibi non pofte 'ïafci vitia » ,Jl vbi noiiadmittunriu viriocum isminari3' ff' .ff? De fosminarum pratcetea prifcarum p"; i»''' *J> dicitianotumeftillud Argei.quiquibu^'3 f»f/ nonfuas,(ed aliorum quoruuJan vxores cfi prxdicaiitibus: Perdcos. mquit, de bo>'' & honeftis mulizribus nihil temere loqu^ dum eif> Ced in rotum quales lintoporcet ignotari.prxterquam folis marids,qii^ buscum viuunt. Taminfïgnis eratap"* prifcos vugiiium & vxorum pudicitia,vI easab alijs.quim a parentibus.aut fuisi".1 ritis conipkijgradus aliquis ad impudiC' tiam haberetur: tantaqi cautione confule" batur illarum fama:, vt parum pudica h«" beretnr.de qua rumor,quamuis vanuSjOr' ri potuit; fed ea demum fumma matron*' lis ptidicitig laus haberetur.fi muiierade? domiconclufa vineret, vt nulluseffet,flul deea vel benevel male loquiportèt.-propte rca quod hpcipfum, matronam verfai'"," fabulis, trahiqsperorahominum, pro^'' tutionisgenus putarctur.Erenim C[mUa'. datalienam vxorem.videtur habere co$ai tam cuius laudes prajdicat, quod ipf1'3'- aliquiddetrahit pudorif^mineo.QijiJ'? turdicendum de noftri temporis maft0' nis.qua: fine mariris interertè gaudent i"° num coiuiiuijs, qua; curfitant adaJiellJ' rum ciuitatum dies feftos & emporia,'ll,f duciuit choreas ex viris & f?minis altef" mixtas, qua:in balneis 'corpus nudiin' "#" ftendunt quorumiibet virorum ocul1'' Penitiora tangam cum Horatio, non »ü moilu: . Sit'itqwu Eiinuchi imbeües,& moUia f'r
Oftula deleéiant,& deSjteratio bxrb& > Et quod abotino non eft cptts, Proh pudor; Ha; tarnen i-enelopx & r .. crecia; haberi volunt Hinc ego nou"5 rufpex Porphyrionum raritaiem aU£.. ror.vt quosmuiiebris petulantia ad ifl' ftum fufpe idium ada^os, è rerum a»ta raexulare fecit. |
|||||||||||||||
|
tia ad indignationem moueat; nam qttod
de Porphyrione aue allatum eft miracu- ]TKn>eiusquoq;3pudalios fïcnientio, fed neotcricos, quorum ftudium 5c induftria laudo.-(êd veteresiu primis habco. Firmi- Cus Maternus (quem alias citauimus.au- ftotem certè pium Sc doctum) fcribit.a Jeoiieoaftiflimoanimali leseiiam r^minam iugularii quae cum pardo coierit. Apud Aiiftotelem Sc Pliniumexemplaquaïdam alia leguntur,quibus eadem natura: vere- cundia oftendicur. Non eft alteuum quod Nouelia ti.Iuftinian.fcribit.eos qui ie pol iuunt nefario coitu, ea facere , qua: bruta ratiouis erpertia deteftantu wvpirrm art (/.HV , iirstit, Tokksi Yjl Tav ikiyw A7T0-
<r»irau £rvW. Vndenonimmeritè apud dUie-rlas genres grauidïmèiiiadulteros Sc ad.nl tcras anirnaduerfurn eft.Solou fuis le- gibus Iratuit, fascfle deprehendenti mae- chum interficere in ipfoadulterio. Zaleu- cuslcgera rulit, vtquisquis moechus aut adulterfueritdeprehenfus , erntis oculis pceuas lueret Aigyprij adulcerij coimu- dam virgisad plagis mille ca:debant,mu- liere naribus mucilata : noueraiit quippe (apientiflïmi Legumlatores immoderatam Sc iüdomitam faeminei fexus ambitionem a libidiae& voluptatibus.non tam (caeri- tatepoenarum quam forma: turpitudi^e Scinfamia detereri.Aliquaudo tarnen adul terium in viris caftracione Sc virilium ab- fcilfione punittim legimus; vtea pars pce- nas iueret.quajpeccaflèt. Vnde raeritö a Martiali ridetur , qui vxoris Ciix niaeeho naresprxcideratjqua tarnen corporis par- te nihil fueratpeccatum : Qutt tibi gfunjit naret abfcindere ttteschoi Nö buc peccatum eft parte ,/narite, tibi. Stulteygd egiftiinihil hic ttta gdidit vxor, Cumfit fuluafui mentul» Deiphobi.
Lycurgi temporibus tanta erar apud om- nes vxorum pudicitia.taiitiimq; aberarab " eafaciiitate.qua: poft iiiuafic.vc priuseftèt incredibüccrimenadultcrij a;>ud Sparta nos inueniri .fcrturque dilhim cuiuldam veruftiiiïmi Spartam Gerada:,qui rogatus abhofpice quodam.quid p£iiarumdarent apud 5partanosadulteri?ueqjenim videre Ie quidquam fuper hac re fancitum a Ly curgo: Nullus,iiiquir, ó amice, apud nos adulter eft . Qmrii ille fubiecidèt; Quid jgiair,(i exiftatJDabic, inquit,bouemran- |
|||||||||||||||
|
fan* <*
dulfero-
rupi.
|
|||||||||||||||
|
Adutteri
caftrati ■
|
|||||||||||||||
|
Pudici-
tin Spar tmorum |
|||||||||||||||
|
I#
|
|||||||||||||||
|
Emblema ta_>.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'19
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
In vidoriam dolo partamj.
EMBLEMA X L V I I I.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
A I AC 1S tumulum lacrymü ego perluo VirttUi
■* //<?« mijera alp e ft t es dilacerata coma* . Scilicet hoc reHabat adhuc , o// / A G><w0 Vi neer er: ^ frf«^4 Bet potiore do lm. COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Camerarius. HoGei j. Epigram ma t^o
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'Uu di(cincta,mcefta,mmufo
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hia, mar>v>oreoinfidet, crinem fi
tlunti! '^^^on*fican<lu»1 v«tó Ai: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
bi dila-
cisefle |
Gr*corum ftimptum, tit.ët iïpaett. Eft
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
enim retraftichoi) Afclepiadis .*
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rn>ii)cifa»apparent litterae» D. M.
£ c 1 s , Dij.s Manibus Aiacis. |
k $"' iya <* TAo^tw apna, -ar«/>* Ta» {
Kt&nfieu èttctVT&f Tup/.jSu KtipAfjcivd 'TrkOKti.fAVf,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^1.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ft
|
* Poroi ?''acios Homerica; #. cicaturqi
triWi lyr'oalicnl>i Quod epigramma |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
plor, ^ Vl»iul"°.8c i"'vUtatUI^^W j UI!t
|
d £oM<ppav abr&TA, KpHoisy iyjë m-
Kprrtu ; ------.v..-..,^. »..v- Vrfinus fic.vqrtebat:
icejadnj onutt doftjlllmus % DilaceMa semM^ifu mifer#Ma*beUi f 7>ïTm ■
Canfideit xias»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||
|
24°
|
|||||||||||||||||||||||||
|
DiUcerata comas.] Signum dolorisgr»
uiffimi Sic Ouid.de Tibullimorte : Venit inornatas dilacerata comas. f
Asfchyli fcholiaftessWeps-wj o-yvWJ ydp Toh Spnvaua-i tiKKhv tw iM?a,x 'TciycLt. Et ne quid prajteruolet.quod ad materiamilluftrandam facit, illud puta- |
|||||||||||||||||||||||||
|
Confideo ad cineres hic Telamoniadi,
Icta dolore graui,mihi quidfraus caüida quondam ludicibusGraijs ante loc at af uit.
lila ego mifera Virtus huic aflideo Aiacis turn ulo,dilaceratis erinibus ,
AnimCi dolore magnofaucia.quod Gr^cis Fallaciarummachinatrixfraus,respra:
ftantior me iudicata eft. A4 tumulum fedeo Aiacis, miferè obmtet luclu, Atq; comas, Virtut,dilacerata meas:
Victa dolore graui,tp Graiüiudicia vnam Meme fulletci poflpofuere dolo.
Eiufdem omnino argumentifequitureo- dem 3. lib. Epigramma Antipatri, quod fubiuLgimus: Sifpt.ce. irctp' AidvTHoy è*TÏ fonnttlV ®v[M@a.pm dpird (jt.vpofjt.cu èfypïévct.
a,7r\ÓKO.[xot, irivózasa., S'id.Kpio'iv otT' 'TTtKa.o-yar OiiK aptta. viKtj» iKKa/xsv»■■ ecAAa JV- Ko< .
Ti-J^io. FjLv Kifynv K'xtkhiot, üpiTivos
dK/AOf
K 0-x.oktuv [uiSw £.(/.{&{ tpiiptiSct.
SanJtiusita reddidit : Aiacu propt er Rhceteo in littore buBum Affideo Virtus,nec leuis ira mea eft .
Dilaniata comas, lacrymans, quod mouit Achiuos Non virtus, quando vicerit arte doltts .
Arma vel b&c dicant Pelid&fortts, inane §hiid volumus verbum i'f ofcimus arma
virum . AIACIS tumulum] Tumulum aiacis
in littore Rhe,teo fuiflê conftat ex epigram mate iamiam allato,& vult Q^Calaber : Eü fuiiTè prope Sigamm Troia: pronaon- torium ponk Pliniuslib. f.cap. 30.& So- zom.hiftor.tripart.lib. z.cap.i8.Scd &de Aiacis interriti Herois apud Ilium iniien- tis oflibus, cuius genu patella pueriüs di fci magnitudiiiemfacilè jcquaret', fcribit Paufan. feab homine fide. digno audiiïe , qui confracta verfus littus eins tumuli par te,marmis fliidtibus.in ilium vifendi cau- fa fe penetrafle>& omnia diligenter perfpe- xiflèaflèuerauit. Nolim praftermifTum , quod notaturafchofiaftisquibufdam,Aia cem (dequo hic) nominatum ab at, ai, &e»,^#,notadoleniis,{èii!amentancispar- ticulai& tiid(fiv, lamentar» eft. |
|||||||||||||||||||||||||
|
mus'adijciendiim.GefturalamentantiseX'
preffit Lucan.lib.i.in Martiamatrona : |
V
|
||||||||||||||||||||||||
|
PnSlauam condidit vna
Supremos cineres.miferando concita vult* Ejfufat laniata comas, concujfaq ,peHus Verberibus crebrts, cineresque inges~t*fi't pulcbri ,
Non aliier placïtura viro . Cumliac ftatua Virtutiseiulantis conK' ro illud Horatij ad Auguftum i.Epi«" lib. 1. ■Romulusé* Liber pater, & cum Caitore Pollux,
Poli ingentiafaZla.Deoruin têpla recept7* Plorauerefuu non rcsfondetefaüoret» Optatum meritu. Placet illud Petronij Aibitri Satyrico :
Pellitura populo viiïus Cato,triftiori!le Quivicit,fafcesq;pudet rapuijfe Cttoni ■ Namq; hoc dedecus esl populi .tnorumq»1 ruinnLj:
Non homo pulfus erat.fed in vno viila p>' teftas,
Romanumq; decus-.quttre iïigdita ^~om, ' Ipfafui merces erat,é>fine vindicepmda^ Porrö Alciatus imitatus eft hoc-Otiiaia' mim 4.de Ponto, 13. VenitadalbentesitlabefaBa comas.
ludiceGr&eo. ] ld eft , Agamerflno'1^
quem prauum Atridem vocat A»'011, ' Epitaphio A.iacis,quod etiam huc n°n m, lè refèrripotuiflèt. Vide mnna'ludat:a Proucrb. Gruafides. Sc, PerêrAcan'?tm niam male audiebant Gixciciica ti Si probitatem.Sedis poftremó Ioc«s .^ vidcturaltiore quadamconddera»011 digere:namcumdicit, Hoc reftabnt adhuc , vt iudice Gr&co Vincerer
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Epigram
ma Anti- patri . |
|||||||||||||||||||||||||
|
III.
Aiacis tu
nwlui. |
|||||||||||||||||||||||||
|
Rem exaggerat ipfa Virtus kchrymar
plena,a iudicis perfona.Eftemm vO^ |
|||||||||||||||||||||||||
|
fimum.virtutcm a Grxcis ipfis,a
|
dum.eic
te- |
||||||||||||||||||||||||
|
id omnium miwmèfuitexpe£ran
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Aiax vn»
de dittus.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
aam.opprelTamacdefertam *u,1(em ,
ti,quo etiam cxteris alijs M«omb"'|u^
luceant.Atquifi id a Baibans pt«**,B* |
|||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.*.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
24
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
clTetjfereiicfiW! quidam autrideiidum dc-
«iqjfuerat.De hociudicio videqux fupra Embletnate j8. diximus, item Ouidiurn '3-Metamorph. Et latuis habetur apud Creteuf. lib. . de bello Iroiano, propc Catifajlet potiore dolui[ adeo fracidalen
'fcdolod fuperiores (int ïncontrouerlïa |
||||||||||||||||||||||||||||
|
ritnum in foro.fepulcrum deièrtifTïmum
in littore Dyrrhachino reliftiim eft , &c. Hen» i-deOratore vbiagitde Rutilijcaii fa,qui CMarij Procóful aptiblicanorum iniurijs Afïam defenderat,inuifuseque(rr! ordini. pe'iesquem iudicia tune erant, in exilium puliliseft danviatus repettinda- rutn Sicitaq; Cicero: Cum eflfet ille *ir |
||||||||||||||||||||||||||||
|
/cl .dolusfit mejioris conditionis quam examplum.vt fcitis,innocentia:>cumq; il-
'Ufttim & jeqiium . lonemo neqj integrior eflèt incmitate.ne-
Prosopopoeia eft Virtutisad que fan<flior,non modo fupplex iudicibus
A'acis tumuhim inlideiuis , & magna la- elTe noluir, fed neorriatius quidem aut li-
cfr-rymaiiicopiaeiulautis,proptereaquód berius caufam dici fuam i quam fimplex
"liiiftè lacafïc a Graicis iudicibus fenten- ratio veritatis ferebat. EcpoftrNuiic ta-
''sdearmis Achülis Vlyili , non autem lis viramirTuseft.diiin caufa itadicitur,vt
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
«fc-
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Aiaci.cui debebanttir.adiudicatis.Qjip in
telligi datur.quofdam viros bonospleriï- 3«emiquörurn iudicumdecretisangi, & ll'iuftèdefijoiure deturbarijnullis tarnen condolêiitibus aut opem , vel confilium Prasftantibus.E miilris quasocóurriuulo- C|s ad id illuftrandum , apponam vnum |
||||||||||||||||||||||||||||
|
fi in illa commentitia Platonisciuitate res
ageretur, nemo ingemuit neqj inclamauic patrohorum;nihil cuiquam doluit:nemo eftqueftus: nemo Rcmpub. i.tiploraaic , nemo fupplicauit.Cxterum nefcioan con ferrehiic poffim opportune adag. quo di- . .
chut.èonos viroseffe UcrymnbUes iïaciks 'T0"1 v
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
^fff,
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
t(% ^'" ai,caltenim ex M Tullio, qitibus claro- euira funtad mifericordiarn viri boni pij- ,Cpm'
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
*
|
virorum oeneq ^^^^^^^^^
cafus miferos &iiidigiiam fortunam con-
cern ur. Sic pro Sextio: Ha;c audiuimus de clarirfimorum virorum confilijs & fa- ^is.hscaccepimus.hxc legimus.-neq; eos ltl laude pofitos videmus, qtii incitarunt a'iquando populi animos ad feditionetn , *5" qui largitione ca>carunt meutes impe J'torum^iit qu< fortes Sc claros viros , & **ne de Repub. meritos in inuidiam ali- 2'Uiu vocaueruut: leues hos femperno- .r'homines,&audaces,&roalos,& perni-
c'°(os ciues putauerunc- at veróqui ho- tllrr> impetus & conatus reprelTeruut, qui 'ftoritate.qui fide.quicoiiftantia.qui ma
o'utUdine animi confilijs audacitim refti- eniivt; ijgraues, ij principes, ij dtices,ij
ll&oreshuius dignitaris atq; imperij fem
P*f habici ftmt. At ne quis ex uoftro, aut 'luoriim prsterea cafu liane vita:viam
re«itnefcat, viiusin luc ciiüute, quem y'idern ego poflfum dicere, pra;clarè vir e Repubi.meritus.L- Opirniusindignif-
^e coH;idit,cuiusmoninienturn celeber
|
que.-vtde Heraclito palam dk.Sic AEneas "'**
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Vitgil.faiur lacry mans. Dido contra dti-
ritiem eidem exprobrat, i'n 4
Nutit fletu ingemuit noltro ? num lumin/t-
flexit ?
Et Horat inOdis Plutonem illachryma- bilem facit.- Nonfe irecmtt quotquot eunt dies Amice, places illachrymabilë Plutona .
Ex ea cercè perpulchfa thefi polTumus & alias quafdam a re non alieuas fubijcere: idprimum ex D Hieronymo.ad IulianiJ; Difficile eft prertam in malis innocentiara non dolere,& in hoc ipfo,fide non pericli- tari, quia videatfe iniullèf ifti.iere quod patiatur . Sed hoc grauius, quod puterur indigmim.iniurias prof!cifci,vnde nafci i« ra debeantjVtin L.meminerint.C.vtide vi, N:chodie id rarum,vtfraus,iniquitis.& perplexa litium ftraragemata prasualeant, aJquitas incerim-& probitas obfufcetur, Sc vfq; adeoopprimaturi vt virtuti ipfi ai)ü fleudidetar frequentiHima. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
In frau.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Q^
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
\
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreaj Alciati
|
||||||||||||||||
|
t^z
|
||||||||||||||||
|
In Fratidulentos.
EMBLEMA X L I X.
|
||||||||||||||||
|
T)A RV A lacerta, atrU Bettatits corpora gutiis
A Steltio, (fui Utebrat, & caho. bulïa coli t, lnuidix, praui/% doli fert fymboU piEtm. Hen nirniam nuribut cognita \elotypis .
Nam turpi obtegitur faciem len/igine quüquis, Si/ cjuibus immerfut ftellioy vi/ta biba/ .
Him vinditïa freqaens deccpta peHice vino, gluam forma amijfo flore relinqui/ amans.
COMMENTA R I I.
|
||||||||||||||||
|
Eins motfus hominem facit ftupidum,i*"
ró tarnen interficit. Sancliu1! embkr"3^ epigraphen emendac. In freniAttlt»t0S V inuidos. .
Plin i vs Iib.i9.cap.4-tradit: i
lionibus maliim medicament»!» n«i |
||||||||||||||||
|
AD defignandum hominem fraudu-
lentnm & inuidum pingitiir ttellio, quonulluffl animal frauduIentms.Eftau- tem ftellioferpeuslicertx fimilis, circulis t]iubu{'dam]& velut luceiitibus guttis ia modtini ftellartjm depiftus. Rotc visie. |
||||||||||||||||
|
I.
Stetiionis
liefere*
ftio. |
||||||||||||||||
|
Stel'
|
||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
||||||||||||||||||||||||
|
-43
|
||||||||||||||||||||||||
|
Nam .inqu'tt, cüm ftellio immorcutiseft
^1'iOieornm quibibeiint, faciem lentigine podiicit.Ob hoc in vnguento necant eura 'nfidiantes pellicum forma:.Alciattis libro *«Parerg<an, cap.4<£. id copiosè fatis enar- raC- Sic enim ait: Crimen ftellioiiatiis no- ^en fumpfir a ftellioue , lacerta ftellata : quodanimal malèapud veteres audijt.fiue ^^ïia inuidum (cutn enim eodem, quo an- guis modo pellemexüat, eam confeftim deuorat.taiiquam vtilemeflè procomitia- 'is morbi remedio noiit.idcircoqj homini °Us praripiat.vt Pliniiis lib.8.cap.j i.atte ftatur) (iue quód ex co malum medica- fnentum fiat, quomiiliercsdecipiuotur . Nam cum mortuuseft in vino,faciem eo- tiim quibiberint,!entigineobducir:ob hoc U» vnguento eum necant, fiqua:miilieres Pellicttm forma: infidianrur.Qua ex eau f- fa verifiraile eft piimö proditum id iudi- cium : Anqtiiain id anima! vcrfusfit, vt canit Ouid.Metamorph.j. v___duripuer oru, &> audax ?
Vilde & impudentia: eft fymbolurn, Gne-
Ccq; diciturrtwcoAaaof, quia fit a.?x.iX£f Tijraipïif , contatlu aïper &dnrus. Hïc Alciat.nofter.Sanèidem Plinius lib>. jo.c. lo.nullomcflèanimal dicit, ex opiuione eommiini, quod fianduletitius imiideat komini.-indeq; ftellioimm nomen in ma!e- ^iftiim translatum ferunt Quocirca & Vernis irata, Cupidiiiéfilium probrofo &. ttialediconomineStellionera voeat , apud Apuleitttn lib-j, Milefiac Pleriq; volunt ftelliones eofdem efTeac tarantulas , quas Gra:ci av&XttfccoTcL; nominaut. Quia ve- rö ex proxiimo Alciati loco meminerinuis riraims ftelliopatus.de eo hajcpaucaobi ter:St,ellionatus ijsobijcitur ,qui aliquid t*(>lofecerint:& vbicunq; nomen propriil deficit crimiiiisjftellionatusobijcitur, ait 'Ipian. Locum auteni prajcipuè habetin e°> qui rem forfc ali) obligatam dilliniula *a°biigatione percalliditatem diftraxerit: Ied & in eo, qui merces fuppefueiit, vel COrtuperit,quiq; impoituiam fecerit.Fe;- n* ftellionat'us milla eft a legibus confti- fllta,quia nee Iegicimum crimen eft- Vnde j^a illa illufio , de qua apud Trebellium ^ollionem in Gallienis. Cnm enim qui- dam gemmas vitreas vendidiflet pro veris, «bripi qnafiad leones venditorem iuftït, «nde cauea caponem emitti, & perCu- «onsm edici: Impofturamfecit, &paflus |
||||||||||||||||||||||||
|
eft . Quem Ioeum ex Capitolino etiam
Lipfius adducit !ib. de Amphitheat-c. 9. De crimine ftellionattis vide plu ra aptid Anton.Gomezium lib.3. Refolut. cap. 7. CuiaciuKilib. 10. obferuat.cap.róM'rofpe rum Farinac.in praxicriminalilib.i.tit-j. cap.9-11.3 3.cum multisièqq. PARVA lacerta] Quod ftellio lacertas 11 }.
fit fimilimus.fedmulto ea minor . Steïïatiu corpora- guttu] In tergore ha-
bens notasin modum fteilai'um . Verrins tarnen ab eo dicit, quod vermis ftillet ci- bo.potiiis quam a ftellarum fimilitudine, quiaeius corium vaiium eft.Hellenifmus hic cft:u inida pedem, hoc eft, fecundum pedem. Gra:ci fsepe hanc prspofitionem KATO.M eft,yéc«»^«/«jOniittiint.Imitatus elf au tem Ouiduim.qui dicit: varijs fteüatus corpora guttu.
■ Steliio qui latebras] Virgil. 4.Geoigic. ., Supe ignotw adedit Steliio lucifugu congefitt cuhilin blattti . DeStellioneliccamtOuid.j. Metamor. Metamor Dü bibit illa datS,duri puer oris,&> audax phofis Stel Conftitit ante I)ea,rijitq; auidiïq; vocauit. Honis . Ojfenfa eft:neq; adhuc epota partejoquetitè Cum liquido miSïaperfudit diuapolenta , Combibit os maculoi-.et qua modo brach'm gefit,
Crura gerit,cauda eft mutam addita mem bru :
Inq; brmemformam,nefit vu magna, no- cendi,
Contrahitur,paruaque minor menfura la- certa e/f . Mirantem , flentemq; & tangere monSira parentem
T-ugit anü,latebraq; petit, aptumq; colori Nomen hét, varijs ftellatta corpora guttis. I.t cauabufta colit] Ouidiu$3. Amor. eleg. 8. Mors tamè e templti in caua bufta trahet. t> > 1'rauiq-. dolt] Doli maii, ad differentia ,"
, ,.. .-" . J r . . ' ..... mailt", . doli boni,qtiielt lolertiaquxdam, callidi-
tas,& ftiatagemainhoftes adhibitiim,Do-
ltim malum SeniillS defin'it machrnatio. nem quandani alteiius decipiendi caufla , ciini aliud fimulatur.aliud agitur. Labco atitem omnem fallaciaTn>calliditatem,ma- chinationem ad circumueiiiendum & de- cipiendiim alterum adhibitam, cenfetque fine dolomaloaliud agi poflè,aHud fimu- lari.Hac de re Cal. Rhodig. üb.H.cap. Q^ i Zelotypti
|
||||||||||||||||||||||||
|
>*m
|
e»
"ta.
|
|||||||||||||||||||||||
|
H
|
||||||||||||||||||||||||
|
\
|
||||||||||||||||||||||||
|
h
|
||||||||||||||||||||||||
|
'oi.
|
||||||||||||||||||||||||
|
«$5
|
||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati.
|
|||||||||||||||||||||
|
2,44
|
|||||||||||||||||||||
|
Zelotypis.] gntot,xmnlatiq feu inuiden
tiajTUxoftforma. Hinc muiier zelotypa , qua; forma;aliena;inuidet. Ea zelotypia: opinio permultisnuilieribnsanimum de- dit viros quoquo modo tollédi.de medio, vt hocetiam adijciam prxter rem. Nam Cic.i- de Oific. refert Alexandrum Phe- reum ab vxQreiuterfedum propter pelli- catus fufpicionemSic Antoninum Verum LuciHatLernnia: vuos omnes vnaexcepta interfecerunt,-& Demetrius Antigonifi- JiuSjNicauor, alijqj a fuis fosminis iu-ter- rmpti. Deniqicumomnia perueftigaris, colligecccum.quöd vindicta nemomagis gaudetqiumf^mina-Ouid.i.artis.- Sed ncq;fuluus aper media tam feuta ia tra efl, TSulmineo rapidos dutn rotat ore canet:
Toemina quamfocij deprenfa pellice leili Ardet,& in vultu pignora mètvs habet.
Inferrttmfiammamq; ruit,pofitoq; decere Terf.tr,vt Aonij cornibui sela Dei .
Nam turpiobtegitur] Syntaxis obfeu-
ïior fic componitur: §^ut,squu vina bibat, quibusfit immerfusjleliio,oblegitur faciem turpi lentigine . Lentigine.] Lentigo, macula fubrnfa,
aut nigricans in facieauc manibusad len- tis fïmilitudiuem Pellice.] Pellex , quafi irAKhaJc, httaK-
A«»/V,ait Gell.lib^.cap.jvel a pellédo, quód vxorem legitimam è thalamo pel- iar.vel quod vinim pelliciat- Paulusin 1. 144.de verb-fign. DigeftisexMafurij Sa- tint fenrentia pellicem pro ea funiit,qna: citra marrimonium cum aliqus confue- fcac,domiq; retineatur.-additq; vulgo fic accipi,qua; cum eo fe mifceat,cui fit vxor. Cxterüm an admittere aufim diitindio- nemliififconfulci indufta lege interpelli- cem,amicam, concubinaat, nondum fatis iiquet. Sed prarftatandiie Demofthenem oratione aduetfus Nexram, egregiè no- mina rSt '7ra.Kka.Y~~K,r!i's iraupAt, rji ins yvvcuKot diftingueiitem : ait enira : 7a,([j.tvsratpa,!lidovHf even eyofMV tas «Ts ■VTAhhAKAi T~S KA&' il/tipAV SipA-
<7TCt Af ToC (TeÓfJtATOf TAS S~è yvVCUKAf TS TTAtS'QTrQieidtyAt yvno-ias, iyt/ TW iWW
$i>'/\AKA 'z-ifnv i'yeiv ■ Amicas habemus Tjoluptatu caufa : pellices feu concubincu
famulitij ö> cur* quotidianAgratia corpo- ra vtimunvxoraautem ducimusvt'legi- timos toü:imus üviros,fidamq-} rei familia |
|||||||||||||||||||||
|
rti cujlodiam habeamus.
Torms. amijjoflore relinquit xmans] 5<J-
lenne hoc ferè eflè folet in amore meretri- cio.vtcum forma; flore pereat etiam amo ris feruer-Quod non iiefciuit meietriculi illa apud Terentium Heauton- Quippc forma impulfi noftra,nos amttoret colunt;
H&c -vbi immutata eB , illifuum animum alio conferunt .
Hinc Socrates dicebat.formam efle modi* ei temporis tyiannidem . Deformitateni autem nihil magisacceleidt.qiiam viniitn, in quöftellio furFocatus.cbibuum, vt do- cet exPlinioAlciatus; nee dilTimnlar do- clillimus Turnebus.cuius carmina ex Epi thalamio Ffancifci Valefij adduceie non grauabor.ficeuim ibi: Sic qu&pellicibus nupu infidiantttr auartt, Quasforma pltts effe dolent,medicatd propinant
Pocula,gttMata lentigine fieüio qu& «* lnficu,vtvariofigneturtergore vulttii Difcolor, & machlts liuefcant ora po- ortU.
Proponitvr ftellio , fraudis 8?
malignitatis nota , vtpote qui non modo
hominibonafuainuideat, fedetiam vini-
lentia ioficiat.Vnde nonimmeritó ftell«tlS
circulis maculatur:Vjdemus enim inplc
rifque animantibuscertas quafdam notas
e(Te malignitatis a natura inditas.vt cauea-
mus, ne quidindenoxx damnive contra
hamus. Vulgo enim fertur,cauendtini efle
ab ijs, quinotis quibufdam infignesfunt-
Diciturqj non rato eum.qui pedibus claii
dicat, & animiquadamciaudicare parte :
quiquegibbo fit deformatus.aut ftruma. *
autaliquogeneriseiufdem vitio,ca;teris in
feftiorem eflè,& magis verfipellerojfi q<»*
tarnen vulgari hominumopinioni ciatidu-
Vitiofum corpus vitiofij natur? imaginen
efTe. Quod Hemerus in fuo Therfite coO
flrmauit, qui vt defoimiorerat.ita etl.^|_
turpior.Ioquacior, & feditiofior defcr' -
tur.Sic Cicero pro Rofcio Comcedo eaiui
latur Fannium Chxream exhabitu corpo
ris:Nonueipfum capur, & fupercilia ïlW
penitus abrafa oleremaIitiam,& clatnita ^
calliditatem videntut? nonne ab im's -
guibus vfq; ad verticem fnmauin» f» 1"
coniedruram afFert honsini taciw corpo
figurajex fraude.fallacijs.rnendacijs con
ftaretomsvid«iu? qui idcirco capue k
1 fuper-
|
|||||||||||||||||||||
|
Turn
|
"/
|
||||||||||||||||||||
|
cara
|
|||||||||||||||||||||
|
iY'
|
|||||||||||||||||||||
|
Zentigo
|
|||||||||||||||||||||
|
FeUett.
|
|||||||||||||||||||||
|
/
|
|||||||||||||||||||||
|
lig»''
tU' |
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||
|
fapercilijsfisMpereft rafis
vin bomhabtre dicattu. Lufit eodem pc- l,c.fcliematc Martulis iii Zoihtra : Crine ruberjiiger ore,breutspede, lumint lufcttt: i **&*- **' mignttn prtftas , Zoile.Jl bonus et.
\it ^ In fraudulentos taks Sinones porró mul-
ta SiTiKtk congsrii póflcnc, (êd patica ad- duxiflefaiFeceriC/vVillud Tulliaimm pro Codctn ComccdoRofcioiA^Bquè perfidio- lutn ac nefarium ell fïdem frangerc , qua: y'taiu coiitiuet;& pupillum fraudare.qui V1 tutclam peruenit;& fociutn fallcre,qui 'u negotio fe conïunxit.Plinius Secundus; *ides iraproborum leuis, & tam infida ^Uatn ipfï.Iu Anchologia Gr?corum hoc c,rcumfèrtur - <pdL\nav ,
«fvip » T«c K&Sr&paLy ^■(u^ofihn Qi- Kntv. nrónurSa»
|
||||||||||||
|
iyfipèv iya KHmv nplm @*pCi/, <s< ?mz
Ka,ép»
7HV èbro rif/ piKiett rrhtv tyjtv o.S'ikh. fciücet amicum finiulatum deciinare non po(lumiis:cum,qu'. aperte nobifcum exet eet intnïicitias, vrtare non ita «grè poffii- mus. Etquid homine fabdolo 3c duplici potefteffê perniciofius? Scneca Tragic. Hippolyto in fallaces,& finuilatores .- Vbi vultut ille,&fitl<t maieflas i>iri, Atq; habitus horren f, pri/c.i, & antiqua appetens ,
Morttm^fcniumtriBe , & afyedugmueT O vitajaüax, abditos fenfus gerts , Animisfypulchra. furbidis facietn induis. tudor impudentem celat.audiuem fjuiet : Fietas nefandum vera .fattxcesprobant, Simtilantj; mollesdura. " Poteshucadijccreeiempli cauflTa ,quod Marcdlin.Ammian lib. I j. initio , & de Mercurio perfïdilfinio afsetatore.ibidem- Nos ad alia feftinamus. |
||||||||||||
|
Dolus in fuosv",..
EMBLEMA 1.
|
||||||||||||
|
1TI-LI5
|
||||||||||||
|
CL 3
|
||||||||||||
|
Andrece Alciati
|
||||||||||||||||||||||||
|
z^6
|
||||||||||||||||||||||||
|
ALT I LI S alletfator anasy & cxrula permis»
** AjfuetA ad dommos ire redire Juos ■> Congeneres cernens volitare per aera turmas> Garriti ia illanim fe recipit£ gregemy
Pr<etenfd incautas donec fub retia ducat : ObBrepitant capta , confcia at ip<fa filet'-
Ptrjida cognato fe fanguine polluit ales ». Officïofa alys, exitiofk fuis.
C O M M E N T A R I L
|
||||||||||||||||||||||||
|
ftix gentis proditores applicar..
|
||||||||||||||||||||||||
|
AVc v.p e s in infidijs latitanr, ex-
panfis fuis tetibustanates, aues vnli quecognitx, ttunratim adtiolant, prxda fiitii rx Sed fpienem exerceo nafurri cri- fpante cachmno, qnotiesartiffcis coutem- plor fubuikacem in expii'ruendo hoc reti, cancellos verius dixcris O cxcx & ftoli- dxaues, qnas.talesi clathutaiiniiJia: de.-- ci-piunt. A'ici A T v s lïb 9.Parergwn cap.ir.
(ïc aic:In Milire Plautino viriosè legittir,, jPalefi?io,cumle&endum {it,Pa!fUtrip,no- niet! verer3tori) impoitoriq; fëuio conue- niens.Vnde & wcLhiurpte*, quail allecta- tricesaues Ariftoreji hbro de hiftor.anim. 9. tur.ttires vel colunibx,qusealuntur,, vt alias alüciant ,.& aucupes ad congeneres capiend'as adïuuent. Qj^od &.in comrni- cibu.s fieri coufueuit , icemque anatibus : . dequibus(eftemm aucupij gemis valde , iucmidum ) nos quandoque lic catraine. lufimus : Altilis atleBntór anas, & cctrnla pennas,. AJJUetd ad dominos ire redire fuos,
Congeneres: cernens volitare per. aerfk tur- mas:, Garrtt, in iüarumfe recipittf] gregeft , Iraantas donec pi-atenfa. in retia ducat ; ObsJr:j>ita->'.t rtlui ,cc-rf-ia at ipf.i filet . .
FerJida.frazjLtrix cognatifa.-iguinisales,., OjficinjA 'ilijs;, infidiofafuis ..
Hxc £,;ciatus.cuuis verfus ideoailcripfi, cpod paiicula quxdam in his imrautarra fint A ndidigms mihi rclatarr. eft , alè in JTïontibus Vcrnnenfibiïs haiutiviodiau-/ cupes,.q>ii '-aks anates in '"tribus , vt co- Ihtnbas. Uur qHecnrneuoiaHi,nonprias- doiiuiro iédeiinc, ax£ alie.'iis. conxiura: , adeo vi fsEge tridiifVant'qua-rridüo domo abiiïH. Ex lunc fuiiiluudjiiem-Alciaxtio ai |
||||||||||||||||||||||||
|
\'
|
||||||||||||||||||||||||
|
f
|
||||||||||||||||||||||||
|
ALTILIS anas] Anaient a natandi a(-
|
||||||||||||||||||||||||
|
p-
|
||||||||||||||||||||||||
|
fidiiitatediclam vult Vatro f- de lingua
Latina. Namiuxta paltidès parit, & fra- tim x partu aquas petir . Huitis auis pe- ftustaiiturn Scceruixoüm gulijdabatufi niuic tota voratur.Martial. Tcta jnideponatur an0s,fedpe&oreta-Ktiï, Et ceruice fapit c&teï a redde coquo .
Di.itiirautem altilis,quod alatut domi » |
||||||||||||||||||||||||
|
ii.
lacu; Ai
ciati . |
||||||||||||||||||||||||
|
veLruri.vtgalliiix &c
Aüe&ator] ab allicïend'o. Legialicubi,
|
||||||||||||||||||||||||
|
morem tllè auc'ucibus, exoculatam co-
luiiibam in reti ponere , qnx fubfulcans- ftrepitu cxterascolnmbasad fepelliciat. Ea Grxcisdicitur,^-*^£UTo;«, aTTcthl'J- fiv, quod eft decipere,(èdncere, fine in la- qneum illicere. Vide adag fedens. colum~ é/ï.Arift-Oteles lirj^-d^èïirWr.'ariiié^apiT'' .ait:Palurnbum aJleiftucóni (quxdomie* ca:cataï;aliiiuti 1) prins, rrjaij quam fem'- hamoriturl A iiitophaties; in Auibnsd& coltimbisToqnens. Kut tTrctvctyKct^H waitvftv fifepivttt. hS'iK.rva, jdeft :
JZtcogitpcileutrid agere alli^atasin reti . T.Vide enam-adi^Mar,Pulchrèfa/Utvulpê-- CarfHlape-nnis] cani coloris ve|l (iibcs»
nericij. Ire rc-dïre.] Ire^pro abire,vtalfudat3a
verba.lufriiiiani,in'§. Cerüoriim ^aoqife,. ; Derer.di.ui"rione,in Inftitnr. in filiiafliire & redire folent.& paulo pofr:lr.ijsamma: 1'ib.us qux ex confuetudiiie abire Sc redire loienr.Marti.Tlis 1 z.lib.epigram. Atq~inter men f ds ire,redire/uat.
■ VirgiliHï 6-Aïneid. ltq;rediiq-vtamfotiet ,___«»
Congeneres turmas'] EiufJeitv genens
anaces tiumatirn velautes.
Game
|
||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||||||||
|
M7
|
||||||||||||||||||||||||
|
""«'re.
|
||||||||||||||||||||||||
|
pwrit] Gariïre.quau' ineptè ftrepere.
Cicero lib.i.deOrar.Nam &fsclis mul- |
||||||||||||||||||||||||
|
tilegij.veletiam hanefeos,aut fedaialicti-
ius, vr (écurius rnagisque impunè ouicu- |
||||||||||||||||||||||||
|
t'santègymnafia inuenta fiuit , quamin lam.id eft.hominem fimp!icem,minirneq;
"!sPhilofoplugarrirec(xperiiiit. Nonius, malum abonini Cjitninc carn fcelefto.taro Etpcopriumeileauiitm quidam putant'; <pe abominando alienifïïroum maiftenr, ""icaues garnilxdicuncurcaiiore & hila .v.dcertè quocunque tandem modoexter- rcs. ViigiJ.4,Georg. minent:(ic vt infonsillemifellus hacafper G*rrul* ejuumtignis nidttmfu^endit ki' fus Iabe (tametfl coro vita: tempore virtu-
|
||||||||||||||||||||||||
|
tipietatiqj uoniendederit) humana; focie-
tatis penucres,& peftis habeaturab impe- rita multitudiue , quas vt in vitium plus quam liceatcredula, itaob iiiconltantiam maximam,qua: ilji familiariseft.ad virtu- tesipfas inuertendum fic prompta & pa- rata (it,vt,quod ait FIaccus,finceruna aui- dè cupiat vasincruftare.Sed vt paucis con traham, hocgenushominum vtexitialius & magis aueriandum , fïc & prxier c^te- ros alios, fn quos leges ioleiitammaduer- tere,digi]ifTimum qui inexreras terras ab- legentur, aut certè vt calumniatores me- rira pcenaafficiantur. Quodcnitn vnicè docuic optima illa omnium magiftia natu- ra,hi tollfliw, & improbitatei.jiquiorela- befaftabaiu.nimirum vbi contra (utiiri fan gumem in(idianttu,& inaninias-fi.iasfrau dem molinntur.vt Ioquimr Salomon. Id frodito- torum tamen torqueri melius fortaflêpo- r*s t&- tefï in patrix proikores* quales fueree/ tri&. QthtT-TrifyvTtfapud Gra;cos,apud Olyn- thios Laithenes.Talis fliirMetiusilleSuf fems dux Albauornrn, pugiuedeièr.tor in |
||||||||||||||||||||||||
|
rundo
, in illarumfe recipitj; gregetn] fe focia
'"'sadiungit. trttanfa incautas] Donec eas cogat in
P^ratas ab auctipibus pedicas . Perfida tognato &c] Sefe obftringit fce
'ere perfidias lougè grauiflimo,quod,pro- "3C j &perinfidias admortem pncipitet liiigeneris aues. i Hac ïlmiUruduie (cuius facilè fub-
'ntelligititu; apodofts J prodicorum ani- 'ttiun fraudulentum aperte arguit: qui m aniatoeilèamico ac beneuolo fefepro
fiteantmi^ irtc'autis & improuidis faciiius 'Oïpoiiaiitj'eo faiïè noceurk.'res,quó &r(u- ,'iores.habendi ftint. Sic eiiim plerumq; ''ifontes K incaijrqs in ignota diferimina , vd ad ex;rfèmum vfque vita: pericuhm 'dducuiu S: coiripellunt, fedporiffimiïm cum vel vifa; confuetudine, & familiari- t;>te , auc etiatn obleqüij aliqiu ïpeciefu- cataeos tenent irretitos.nodisq; tam tena- c'biis ilfigatos.vt {èfe hinc nequeant excri c3te^. Qwo de genere funr ve£pertilicnes |
||||||||||||||||||||||||
|
'Juidaw.lc fceleratiflimi fycophaiir? (quo bello Romanorum adiierfus AlbaBos,qui
l'l'm numerus quantum his temporibus fua;pr0c1itionisp?nas<leditabequisdifcer |
||||||||||||||||||||||||
|
accreuerit,diciiion.poteft) quii viros incul
Pata;vicx,iïmplicesplanè, &ab btnnifa- *°alienos.in difcrimen & prxcipitium rra "ttntj nullumqj non niouentlapidem, vt, Süod eft iu prouerbio.in laqueos inducat: 1liam ad rem cuniculis quibufdam vtuii- 5llr»cüm impirigunt uopieh deteftaiidi for |
||||||||||||||||||||||||
|
ptus.vt lib.i-Liuius nieniorat.Tu quoq;
ö.fcelerate Iuda, Chnfttim Dominum Sc Magiftrum tuum (voluiflcs modo) & no- f*rum,nefario ofcnloprodidifti- O impie- tatem. Sic faspiflirrtè Impiafuèdulci mtüevenena latent ■
|
||||||||||||||||||||||||
|
Q^4 Malt-
|
||||||||||||||||||||||||
|
2,48 Andreae Alciati
Maledicentia♦
EMBLEMA LI.
|
||||||||||
|
ARCH1L0CH1 tumuh infculptas de marmore vejpas
Ejfe ferunt, hngua eerta Jigilla maU. COMMENT.ARII.
|
||||||||||
|
Etalibi.-
JE/ agentia verba lycamhen
O lidiusin Ibin : , ïojlmodofipergesjn telmihi liber lat»W'
Tinéïa Zycamb&o fanguine tela i*«l1' Poüthrms in Nntricia : Tirftarrtm effiifiis in irttrri»
Ore Lycambiadas rxbiofo oc eiderit ambta Arckilochus. , Hinc proucrbia , Archilochi* editia. Vl°
conttimeliofïs & mordacibus. Arcbtl°e patria.pio maledicis . Archilochw» ,er ~ re,Archilochum ealcare.pro eo><lno{*. ' maledicemia deleftari. Extatepicaph1"» Archilochi.ex quo Emblema h°c <*elum- Ptum videtur,üb. ;. Epigram.Grscot, * Zul"* |
||||||||||
|
STatvatvr tamnliismarmoreus,
in quo vndiq; vefpae, infecli genus irt- uifum.oberrent. Quarouis cxteraieditio-
nes habeant aduolantcs & anolames , ha»c
tarnen pittura magisarridecqux vefpas
porius fculpcas (de qutbns cpigramma lo-
quitiu) quam viuas reprxieiKar.
!! Archiiochvs Pqeta Lacedsr- Arehili' nioiiius.vel vtalij volunt.Pariiis.repudiii
thm . ac repullam paflus itimiptijs Neoboles, Lycambis filix.fibi promitfae, lambtsa fc
repertisfatyricèadco, & graniter ipfnm
Lycamben deuouit & iiifeclarus eft , vt
en;ncnm fïliaad laqueurnimpulerit- Vu-
de Hotatms in ai te Poëtica: Aiihïhch'Am porno rabs4S armaitiiIal>o-
|
||||||||||
|
Emblemata^ 1
|
|||||||||||||||||||||||
|
z49
|
|||||||||||||||||||||||
|
!'* ^. ^* <F A'pxjKÓ%t7rap«.7rcvTicv, at Alciatum lib.y.Parerg. cap. 18. Prouerb.
Irritare crubrones.
|
|||||||||||||||||||||||
|
,c*«. » wn-irtitptir
Mnrnv iyifojutf irpoToi tH*4>% 5fc?*fl»*
ft'M*|«f iKtüStAToy «[AipoV. oÏJ't A.U-
Wvpi'pttytf TptOSW OniAtLTA BvycCJi' Ü' 'fal> ' i -. <
^ Ps,«« <N TTttp£[jiH-\.ov s<?onript,[jt.nTra-
Te 7BtTe K/vh<tjk 7vf/.0<a 0pnx.<ts èpe£>f/.évov{. ^"chilochiif ietcet hoc in littore teStts, a- mart-t Cuius vipere» carmin» felle mident. ^"guinefoedauit Mtfurum Helicona,Ly- cambes tnget natarum tttrpia lom trium . **°spes abi taciti,irrites ne forti crabronet, lllius in tumulo quos habitare vides .
^epulchrum hoc Archilochi littoreum , qui quondam amarara Muf.mferpentina primus tinxitbile: Qjiicruentauic Heliconamanfuecum.no- uic (id) Lycambes, Lugens trium nexus filiarum. ^ïofim vero tranfi.viator, ne fortè huius Moueris rnmulofucos infidentes.
Üttareum Archilochi mmulntn en:qui »#- xia quondam Carminavipereo fanguine tinfta dedit: ■kjs crucntamt mtmfnttum Helicow.Ly- cetmhei tendenles natas de trabe treiq% videt ** verofenjim tremfi, ne forti crabrones A$xos iïli commoneat tumulo.
^''idar.i-Ey th-ait fe nolle comiicio aliquo **ioiiem afficere,quod Arcbilocho conui- *'a non bene ceflèrint.Sic ille : .,____E'fit fi XPtc*v
qivytiv fróütot df'tvov&a.x.eLyopiiLV*
HÏ^ov ydp ika{ ïav, t« ttoK- X' iv d/A,cf)(ety!a, ■fcytpèv d^ylho^ov/Sttpv^o- ^ yoif i'%öiJi irttuvófAivoy. id efh y'iMtem oportet ejfugere mórfum im'bel- lm & impotentem.maledicentiam nem- *' vidi enim 'tam olim multa in egeslate rp'tHtn conuiciatorem Archilochumjnfen \r °^tre^ationibus enntritnm,é> quafipin **$?" gHentfaaum- Antifthenesdicebat, Dio-
"»iif, *° ^enera vefpis eiTe fimilem Vefpis enim "on magnum eflèalarum ftrepituro', acn- e"n» autem acutiffimum. Dion oratione « Stobatus Sermou n. De Archilocho P^rahabesafudyal.Maxim.lib.iJ.cap-J, |
|||||||||||||||||||||||
|
TVMVW de marmore] Tumulo raar-
|
III.
|
||||||||||||||||||||||
|
moreo.vtapud Virgil.4.
, Tuit in teBu de marmore templttm.
VeSpas] Vefpaiinfeiftorü genus, apibus Vetyi! pene Smile;(ïc didum.quod vefperigran diores mufcas venetutin cibo,ijsq; capite aniputato.reliquum corpus abfurhat. Ve- fpasquoqjeosdiciait Sextus Pomp. lib. ■vlt.qui fhncrandiscorporibus officium ge runt,nona minutis illis infedis, fed quia vefpertino tempore eos efFcrunt,qui pom» pa funebriduci propterinopiam nequeüt. Vefparü'^rtirum artificiitm in conftrueudo nido defcribit Pierius Hieroglyph.lib.ttf. Certtt Jigill*,] Qiix funt fymbola eer- Vtlp&ob-
tscj; nota: lioniinis intemperauterlingua trellato- abutentis.vtqiumalediceotiflïrnusfuerk. res. V e s p AE tumulo affix» Archilochi»
|
|||||||||||||||||||||||
|
linguas mala: petulainiam efFrxiiem ar»
|
IV.
|
||||||||||||||||||||||
|
guuuc.-hz enim raucx funt & mordaces,
fed uullamabijsneq;obledationem,neqi fruftuw compararcpoflis.vti nee b. male- dicisaut mordacibusexpeclarequicquara prancracu'eum debeas. Sub Archilochi nomine intelligitur fcriptor quiuis.infoli- taquadam verbormn petulantia & aior- dacitatealios infeftans:in quo tarnen iv;q; curam.neq; eruditionem pelTïs deprehen- deie:lêd hoc tantum notus,quod audacia in obrreftando maluerit oftentare, tamq; prauè innotefcere, quam ftare gratis, & cum filentiojVt Ioquitut Martialis.Lubct zpita- attexere cenotaphium Laurentij Valla;, phiüVetU mordaci efFedii ftylo, vtmordaxillefuit [it in fcriptis pene omnibus a fe editis. Venitad infernaspofiquS Laurentim tdes: Si qfurts quid agatinunc quoq; mor Act humttm. Mordacius fuit Aretïni virulent! ae pefti* feri fcriptorisItali?epicedium,IiiigHa He mifca conferiptnm t Qu! giaceVAretin Peeta Tefco, Aret'mu
Che dijje mal d'ognun, fuor che diDio ,
Scufandqfi cem dir: üon lo conofco. Cuiushic ferè fenfus : Hiciacet Aretimis vates Hetrufcns,qui petulantis linguas vi- rus in quoslibet euomebat.pr^terquam in Deum.cuius millam habebat cognitionem. Et hi tales noiine ad venena riafcuntur ? %, t j- |
|||||||||||||||||||||||
|
qiu cum velut Icorpioius ictu optimum
|
et,
|
||||||||||||||||||||||
|
qnemq; lancinarint.ae fiftalato vulnere.vt
Hieionynii vti^i ïeïbis,viain apcruerinr, |
|||||||||||||||||||||||
|
Andreée Alciati
|
||||||||||
|
ZfO
|
||||||||||
|
lochi 1 ibros ob folam dicacicateru & mge- ^J
nii viruléciara a Lacedajmoniis vrbc fua in cwit cerdictos.ne illorum letflipnetjuippiam de rei" venenohoneftisillorum möribus niftilla- recur.quando ad bene dicendum natus ho- mo eftjDon ad infigendum atrocis lingua: vibrantem aculeum optimocuiq; non ad infpergendam fa&is alieiiis labcm . Vide- ,, mus ramen fertequeac pari cogimur Ar- Jlif chilochos & Ariftarchos quofdam in pu- thi' blicis fcholis, Gfui omnia /e ftmulantfcire,(PUiUi ver
bafuatj nee qui dep* am- fciunt . Quod qutsq; in animo habet,aut habiturtü eft fciunt.
ld quod in anrem Rex Regina dixerit > Sciunt.^ucd luno fabuUta eft cum loue > @»« neq^fatura, neq;faciafunt,tamen t) fciunt
Quod fi ijs.vc Afinoilli A£fopico,leoiiis pellemdettaxeiis.iJlicojlla: aures Mid* latitantes patebunt. Etcurin Midxf3" miliam eos non tranflctibam ? cum dictus putetur Midas.quafi /xnJ'iv tïi'tkMoceft» aibilfciens.Nibilomuws hi tales ml aliud penfi habcre videntur.quani vt ftylo coOr ibdiauc quofcumq; vel rei literaria: pri"* cipes,feq; ex ea obcre&andi Jiceiiciapalm* rium quaerere. Infelix homimim genüs' quigruujiituporcoSjlatratu canes, ruditu afellos malunt aemuJari, fuamq; prurig'- nem.ac fcabiem prodere.quam intra ror«s Mufarum lèit dpio'rnf Ce tontinere. A"dJ' te,ó viperse.quidvobisoccinat Italusl11'" jdamPoecaJanè vemifrj/lïmus.- Pnnge la lingua pik che la faettsLJ' E fii da la Natura Cinta di doppie mura, Tercht s'babbia a tener gtt/trda(ihtfiret^' Tu , chethaisï nttofcat* V r/o la fama altrui, Tiella de' denti tui Rinchiufafrai eancetli , Ch'-un dt non te l* rubino i coltel'*' -. Sed cettb plu ra nialedicis bene dicere > a * cem Anticyras eps nauigare velim > Jl?.. ctoiibus hellebero piugatis,& fc?°"l°0 ] lo ignorantia: atq; obtrectationis m°r ' adfaniorem tandem,Aefculapi" "jji mentem redeant. Quod in ranta O»»-, corum ftequentia magis opto > "J' fpero. |
||||||||||
|
moxlatius venenipeftiferam vim fundïit.
Acra hominum,vt iuquit PliniuSjceu fer- pentum lingua vibrac, tabcsq; auiniicon- rrevtata omnia adtirit.culpaniiiim omnia, acdirariim alitum modo tenebris quoq; &iplarum nodtium quietiinuidentiumge mitu,qu$ fola v.oxeorum eft.vtinaufpica- rarum animantium yice, obuij quoq; ve- rent ageieanc prodefle vitaj.Nec tarnen vl Jum aliiid abominati fpiritus prasmium nouere,qiumo(li(Iêomnia.CiceroptoPia tio .- Nihil eft ram volucre qtiam maiedi- ftumjniiiilfacijiuseniirtitur, nihil citius excipitur,latius diflïpatur. Fqstens fermo pucridemenriseftindiciumjhiuc nihil gra uiusolet j quamoris malum & virulenta mephitis.Plautiex Pcenulo fcita festentia eft.iu maiedicos, ac velut Scyllxos caues concinnata: lilhic eft thefaurus fiultis in lingua fitut,
Vt qusftui habeaut male Ioojui melioribus. Mcdiiis FuicMcdius quidam ex Aiexandriadula- /tïulalor. t°r'bus,qui alios hartabatur,calumnias in quemuis audacter eonflarent.Nam etiam- fi.inquitivuhnisperfanaritjin quem mor- /lim jtifixeris,iiihiIomiiius cicatricofiis con BelaPrp, iiileturlocus. Balatronem qüoq; inuenio fcturam fuilfe vuulérum;vnde Horatius; Balatrofittpsndens omnia nafo. £c Hie- ronymus: Ne meputesintnodum ruftici Balatronis cumfta Origenis reprobare . In hocpeftilentia; virus feite conformatism eft adagium , vt ecimumferere diczntnr , qiium perniciofus fecarptoruni vitupero iiumq; fiibdiicT:i fupeicilii vibrac ideujcidé fpirituSjCiiiusnocentiilimi non aliud ferè opuseft. quam cuiusqjfumamprolcinde- re,& ti teiriir.i veneuilundam tabem affi- gere,qua plurimum vita deflorefcit,paran tur lebusexitia, jScmentiumquoq; (vtfic dicam j cxiuuntur iütima.quado nihil eft, quod ford'.dus dens, & felle non lira, fed macerata vox non concutiat.dum luto eo- dem coofpurcat omiiia.nec in (e ingeftum diluic, au t de al terius octilo feftucam ex- cuflura , fuam prius rrabem eximit, A- dagii ratio elt, quoniam ( vt Plinius in- quit) nihilocimo fcectindius , cnni male- diclisacprobris ièrendum prgcipiuntja;- tius proueniet. Caecenim nelmguanoftra fit g'ladius acutus, dura fale multohunc iJIiuuq; dc£iicamus,memü)enmus Archj |
||||||||||
|
In
|
||||||||||
|
emata_>.
|
|||||||||||||||||||||
|
Zfl
|
|||||||||||||||||||||
|
In receptatores ficariorum>
E MBLEMA LIL
|
|||||||||||||||||||||
|
T A'TR0i'N'V'M',ftitumfamanw>ti&i, S'u^fpetvrBem
ItconteS) & dirk" cinciacohors gladijs t ■dtque ïfa te mentis generofum , prodige » cenfis,
jQiibd tua complures allicit vlla malof* ■&» noum Acl&on y qui poBqudm cornua fumpfit %
In'■ gradam camBtts fe dedit ipfe fuis* |
|||||||||||||||||||||
|
C O M M E N T A R I I
|
|||||||||||||||||||||
|
l.
|
|||||||||||||||||||||
|
Vl
|
|||||||||||||||||||||
|
quosulebat ,JifcerptufeB::its pamjiti'é-
nffentAlores eos,a quiêusenutritmtut',, swi- ferè perditnt ■ Acteon venator Anftxi ex jff^vi* Atvtonoefiluis,Cadmi nepos.cirm er vena r^Lv^ tione laflTis. ad fbiitem potatutus accedc-^ ree , ibi cafiv Diaiiam (venationts Deam ,, caftitatis & fólittidïrus amicam) vitfit nu~ dam ft lauamem . Qnoi illa riwfignê fe- leusj iiv&eiq» Aiteomsacjuaraiitfpeyfo » """■"......... ■was© |
|||||||||||||||||||||
|
R vembulo Sc habitiv venatico in-
|
|||||||||||||||||||||
|
j, rtt!i£tus,capi.u certiimim envinèoti-
B.uscoinibiis 'nabeos^a grege ca»iHnurru£ l'uttv profteraïtur & laceratur.. S ro e AE o citaturiilnd exPliauori-
*Tuf oi x,i\ctx,i; rif rpitpovTct; ita.'TaK'k-
|
|||||||||||||||||||||
|
Sr»
|
|||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||
|
±$z
|
|||||||||||||||
|
tamafFecta timidior fa&us, in ceruum dt-
caturmutatus, cumeji canes liihilo fecius |
|||||||||||||||
|
vnde illein ceruum eonuerfus eft. Quem
cum canes confpexifTeut.iu eum irruentes
dilaccratum comederuiit. Namq; itaSa-
turni legibuscautumfuerat (vrait Calli-
machns inquodam hymnq) vt qui Deum
inuitum cernat.iiigeiiti mercede eeruac.
Quo refpexifTe videtur Virgiliusin Phar
maceucctim dixit:
Ver cineres,A>narylli,fora(,riueq; fluenti ,
Transifo caput iace,ne reSpexeru.
Hanc Asfbeoiüsfabulamlatè profequitur
Quidhvsiib. 3. Metamorph.idemqjbreui-
ter [ib.r.deTxift.
infeius Aft&on viditfine vtfie Dianam,
Pr&da fuif canibus non minus ille fuu.
Deeodemetiam Claudian. in Ruffiii. & Sill.lib.ii.Huc facit piiJchertimus locus et MifceI.Policiani,cap.8o- de Tirefia, ob Pallada nudam confpec~ram oculis eapto . Ibi ex Nsnno f. Dionyfïacain ,inducit A- dtseotiem exclamatem,vt felicem Tireiiam dicat,qui citra mortem,tantum amifiis o- «ulis Mineruam confpexerit nudam, quae etiam liimenademptumiii animumipfius uaiiftulerit. Atq; adeofie ait : Ö'^fili THpiriA , tV (AiV ïfp&KiS tA70l oXibpm Tvy.vov dvcuvo{t.iv)j{ ètuTHpiXoVot tïfot
VelixTireJia, tu $d2 vidijfi citra perniciê
Nudainuit& mijericordu forma. Mineru&. Quod narratur de Aétaeone in ceruum transformato.funt quifabnlam putant.ple rique hiftoriam malunr, atiétore maxime Plinio, qui Ac"ta;onem & Cippura corna- tos editos memorat; Qmii & Marimitts Tyrius a veriscanibus Actxonem lacera- mm fuifle dicitapud Corinchios, huiufq; facinoris auiflores Bacchiadas appellat-Vi de MythoIog.NataI.Comitis.lib.6. c-vlt. Ad quod apud Homerum legitur, Diana permantium errantem higa teüs delecta- ri.capras & ceruos fugaces venando perfe- qui, funt qui referamad fabulam Acla:o- nis. Alij vererum fecuti phijofophiam , fagirtas eas.qux ceruum aflèquuncur, Co- lares radios indicare voluut hpiy\vptx,c!>f, quorum nempe radiorum repercu(Tu,cor iiua ipfa pro conditione loei, vbi luiia eft , &apparent & obducimtur.Sed boe in car mine Alciati illuftrando, placet mytholo- gia,quam aceeptam ferunt Anaxjraem:rii- mirtimquod AclaK>npericwlis,qii'aj multa venando pertulerac, tandem expenfis,a:tate |
|||||||||||||||
|
aleret, fuum omnepeculrum abfumpfic,
hincq; a canibus laceratum.Conuerfusau tem fingicutin ceruum haudabs re-Nam ficapcè (Igniflcatur ftulcitia.Aucïtornam- |
|||||||||||||||
|
que eft AriftoteIes,omnïa auirnalia.que. ma
gnurn cor habenc,fimidiora,infaiiioraq,ef lè.Vnde apud Homerum Achilles vocat Agamemnonem, OlVO0etpi(,KtJVaf OfJl[/.ltTit. t%®V, HctpMtlV
' i\ópoit.
Ttmnlente,qui canis oculot habes, cor aft- tem cerm , Yiie Adaguim.Ceruinusvir. Pliniusquo- que vult.pauida eflê auimalia.quibus pra: grande fit cor; quo in numero refert rnu- res,Iepores,afmös,ceruos, &c.MaluitAl- ciatus, & quidem ingeniosè, torquete in eos.qui latroues furesq; recipiunt: aut e- tiam (vt verbis vtar Marcellini de iepta* uatis Romaui populi moribus agentis.lib. I4.)qui fami!iariumagmiua,'cai»quam pr? datoriosglobos poft terga trahnnt,neSan- nione quidé domi teliclo,vt ait Comicns LATRQUrM] Vox latronü apud vete-
res vftirpataeft pr» ftipateribus, Si cufto- dias corporis profccloribus.qui Iroperato- récomitabantur, quafi laterones.quod ctt ca lateraeflè (blebant.a verbo Graeco A*- Tpévi), quod elhin/eruio. Seneca i-de Cle- mentia.cap-1 i.Ita fumit Capitolinus.Mar ceIlin.Sparcian.& Herodian-lib. J- ?<*[*■*- ToV'jKttMf diifti.feu lateris cuftodes,/'»^1'" po'/>o/,fpiculatores Tacito lib-17-& 1%;$°" oecx jde Benefic.cap.if.& Ub i.dcira Sueton.Claudio.cap.jj.In Galba.cap i8- Tacit.i.&i3-AnnaI.refert,Germanos cii ftodes ImperatotiRomano,& princip«»S
minsE adfuifTe.Sic olim latrones pro ftipa- toribus , a ftipenuncupati, quam merce- dii- nomine accipiebantcorporis euftodes» qui cum ferro eircundabant Reguincor" po ra. Latrones ergo, é/sti t? k&rp °u>a "^ cede,Varrolib-6. Latinse iingua: Hodie dicuntur latrones viarum obfelTores , qlU publicè & per vim furantur: (te diet' a 'a' tendo.vel quod a latere adonatur.Horat. Iibi.Epift. VtittgnUnt homines furgunt de noBt l*m
trones .
Furxmfy] Ganeonum,eorumq! qu,nia
lisartibrts viuunt. Erudicus virAlciatus
has voces, hatronnm furttmq; non acctp't
|
|||||||||||||||
|
">
|
|||||||||||||||
|
T)e ActiD
ne varia. |
|||||||||||||||
|
Emblemata..
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ft
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ynonyifaa, vel promifcuè, quod Ho-
|
facere. Tutiffimos enitii fefore credunt,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
at.ait i-Sérxii.Fiirtalatrocinijs eftmagnis vtpotè tantotamq; gsneroib fatellitiofti-
Par«acomparare pati;& tarnen uonaduertunt, quanticoii-
r?'titts] Multitudo,globus,vt maxima ftet.quamq; noxia fit ea familiaritas. Anu-
^'"tiitn minus apud Ciceroiiem in Phi- lus in piüa poefi /ie
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«i«.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"fP-& fa:pe alias. Virgil fi.AEneid.
------ltmenum manus emicat ardens .
f;xf.c*a"-] Proprium quoddam noméaut
pp'tium, non temere ftifpicemraliq'uis . t.g"3j/iw*>Iegunt,pro,dira,crudeH,ter- .lllca,&e. Sedmalim Scasuam aeèipi, vE |
Cornibits in ceruttm mutatum Aciaonti
■ fumptis Membratimproprij diripuere canes.
N&,tnifer esl dominus,parafitos quifquis e- daces JPafcit.adulatum pr&daparata canum:t |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
, ytïmachus, proimprobo, finiftrajfama: Se quibtts irridendüfuggerit ö* comedldü
*0rnine,rerum imperito, Qtue fub obten- Seruus & ex domino corniger efficitur. 11 'Hoi quibufdam fcasuis defignata di- Non piget huc traducere,qua; Diö Chry
^Ultur,aitille.Et Graeci.eumqui fit inge- foft.orat-io.De feruis,appofitè fcribit, ie '>0'ardo,«t*/oi'appellant. ovS'è itkaiov , non putare damna a malis canibus plures
^' iTt(KMywtt.ï&\a& Ariftephan. id eft, aecepiflèjquam a malis hominibus. Ete-
e3ifc<tuam,neqj confilij inopetn .
, l*comes] teeomitatur, Cetibi adiungit, * Wm ftipat. CinQa cohorsgladijs] Turba ficariorii,
jll°s vulgus Itakmim vocat,brani,&fpa *c"",per cöiitnmeliam
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zoent
Dionis
Chryfofl, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\, Menïts'generefum] Nobilem.&eicelfo militibas & fatellitibns,alij abamicis qui
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
l)1mo praeditum
Nodige.] Cicero j.Qfrlc. Prodigi, qui
Pillis & vifcerationibus , & gladiatorum
j/^eribus, ludorum venationumqueap-
'atu pecunias prafundunt ineas res.qua
flltïl memoriam aut breuem , aut nullam
int omninè relidturi.
t. -AlUclt olla malos.] Ea eft olU amici-
A*lVt habet Pronerbiumjad quod refpexit
^att'a!islib.9»epig./j'.
nc>quem vina tibi ,quem men/a para*
**it amicum , ^,iïeputasfid&peBusamiciti& ? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
bufdam.nomine tenusamicis: ali j quidem
a filijs &fratribtis, vxoribusq; damna ca- piunt innumera Memorabile eft illud er Conftantino Manallè Michaelis Imperato |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Michael
Impera- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ris exemplum,quem cnni Actaxme a cani.
|
tor .
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
bus difcerptocomparat; fiquidem incon
fulcoilli Principi, quodab aflèntatoribus obfeffits e(ïet,miferè omniiiocefiït.Talem quoqj Cicero depiugit Verrem diuerfislo- cis. Libro 4.T1U Meflana.tuornm adiu- trix fcelerum,Iibidinum teftis,prxdarum Verre s acfurtorum receptrjx . Aliqiianto poft: FuiflTeMeflanamomnium ïftiusfiircorü, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'nt*rn amat,& cyathos,& fumina, & o- ac prxdamm receptricem.uegarenon po-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tuerunt. Idem lib.j.ineundem:Namsvc
ante docuijhanc fibi ifte vrbem delegerat, quam baberetadiutricem fcelerum,fur- torum receptatricem, flagitiorum omnifi |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^r.ea,non te:
*°lato ziino nullus amicus erit ■ o;.f.n "0««* Aiïtcmi&c.'] v.nSoKoylctTa- felt'A A . r i i J r r \
r\ ■.*v-ta;onis ^hiilam , quam fuse narrat
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
-''S.Meramorph. vtfupra innuimus.
C)t| 8eRem documentorum fegetem |
fociam. SicPaulus Iouiuslib. n-Hiftor.
de Sacramoro Vicecomite: Sub idem tem- pus.inquir.Sfoiciaadueriïs nutantis Ligu risrumoiibus, & Sacramori Vicecornitis inexpeflatadefeiftione perculfus,cum pri |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sacramo
rus . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Qjühbafei
|
atemeterelicet. Nos tria
mus, & leui (quod aiunt) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t, ^l0perftringemus
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fibi v?.rtes.f^'«e ï("nfc- '.^deiUe's'pd^nio
|
mis Heluetiorum cohortibus Nouariam
contenderat, vtopporruna in vrbe, tutus ab iiifidit0 , adueiitantes legiones expeifta- ret.Sacraniorus circumuallanda; arci praï erat, vir principe ortusfamilia, fed maio- rum fuorum virentis & gloria: penitus 'lomiuisecplerumqjvitgiadturgp» oblitus, vtpote qui fottuna fua minimè cou.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
2 f4
|
|||||||||||||||||||||
|
bus viftum quajfiuiife, non fertiij aaf s**
teris fua negotia, fed iibi tantum eomffl*"
ïiiTe:ideoqi qui laboriofi e/Iènt, opibus & facultatibus prz eajrerisabnndafle: cotra qui fefe otio dedebant.voluptates confefta bantiU)Venationi &aIea:dabantoperani 1 inextremam terum penuriam decidifle,& opibuseihauftosefie, adeo vta'iireohanio fe pifcatoseflê dolerent, aut ciira canibuS fibiopescucurriflè.auolaficeunjaccipitre conqncrerentur : quemadmodum & ip»
Aiftaeoni cótigit.Cui rei domeftica: curam negligenti, quinimó venationi duntaxat intétO)facultas omnis & vita defceit.Cu.ro autem nihil amplius in bonis haberet,in il- lum.hornines dicebantrAïAs A'itTcuav, ff tm li'im-Kvvëiv Ka.Tij2pé9n(. id efbö mt- /er Aft&on,qtii aproprijs cnnibm confutn- ptus es. Vide proucrbium , Ale lup*rum cutulos . 3. Deniirm illud fpeciatiro in prodigosa-
dolefcentes non ab relicetcomierterei I111 promi magis quim condi, vt Pbryg" ('t*- ro fapiunti & turn fortè.fed fruftra refipi- fcunt.cum nihil eft amplius in loculis.Si- bi qtiidem mire placentycüm fccundis wr tunajventis opes fnppetunt,quibusirrip1'* dentes & ignatios ganeones ("qui nuHum aüud fibi penfum relidam habent,quarn vt lautas eulkias aflè(5lenttir,alienaq> qua- dra viuant) pafcant &.enutriant.At exhai» fti.spatrimbniis.quidillis fupereft, nifi vt aliena compikntj tandemq; inmalam crU cem adigantur,abijs relicl:i, loHgumq1" valereiufli , aquibusinconditionem tam miferam.tamqjabieéram coafti fiintïRe- fteitaq; dicerefolebat Ariftonyrn"s : Ll" gnadum iguem mittiunt, abipfo conlu- mi, diiiitias dumactulatoresalunt, ab e" labefaclari. Q£x chhi ita finf.commendan duseftTimon Athenienfis.qui Dern63"1 adulatoreni ligone percuflitj homi"es ad- monere volens , ne pelfima parafitorum contage labefadati, perimprudentiam 111 tam procliuia vita; difcrimina pefftim ra- pereiittir,omniiimq; iguominiaïjConttiïnc liis.atq; ludibriisexpofiti, eoram, q.uibii* fe fuaq; omnia credid«ai)t,proditioHepet dereiuui'. |
|||||||||||||||||||||
|
sontentus,ad anttqmtminclite, domnsde-
cus , nequaquam bonisartibus afpuaret: alebatcnim circa feaudaces veteranos ,ab «geftate & fnperbia cadibus afTuetos, & iBaleficijsiiifamesj&inhisaliquot primas aebilitatis adolefcemes difloluta vita per- ditos & efFre;i)es)qui a parentum imperio, gratiaq; dilapfi, liceutia: milharisliberta- tem quajrebant.&oVenit hic mihi in men tem quodde receptoribus, feu receptato- ïibus iuraedixerunt,inquos nempe volue tuut acerrimèanimaduerti, 1.3.§ cogno- fcit, ffde off. praef.vigil. quia fine his'diu maleiicia latere nou poifint.l.i.de recepti. Sic Vlpian.iul.Congruit,dcpra:f. vult a prasfide animaduerti in facriIegoJ,latro- nes>plagiarios,fures,prout eormn quifquc deliquerk.- receptoresq; eoruni coercere , fine quibus latro diutiuslatere nó poteft . Cui fimileillud Quintiliani ex declamatio ne 1 sJ-vbi ait, proximos eos eflè transfu- gis.a quibus transfuga: recipiuntur : quia natura fimilcfit , faccrefcelus&probare *. Quimythologica traclrarunt, hoc de A<fbeone figmentum ad venatores referüt, qui fuas opes mifêrè dilapidant in venan- diluxu imitiltadmodum & fiimptuofo.* etenim a cauibus, quos aluere,tandeni vl- tione diuina qnafi membratim diianiattir. Nam tametfï nihil aüud fceleris admitte- lent.nifiin eo,quoderogentin victum ca- num.qnod commodins poflèt egenis & pauperie pieflis conferri : ea tarnen culpa fatishabetgrauitatisad prouocandiim iu- ftara Deipratpotentis iram , qui totbona nobis Mon eft elargitus,vt i js tam male vta mur.Eoque granius illi peccant,quöd re- bus necefl'arijs animtim nonappücent, yt agricultnr;,vt Reip.vcalijshoneftisatftio nibiiSjiëd- omnem temporis vfuram collo- cant iu venatiu-quo fit, vtiu vrgentem ini- nuscjj fibinotam penuria pr?cipitesruant. Itaq; dici non ab re poteft, eos non a caui- bus modo, led auibus & eqms abfumptos acdilaceratos. Pala:phatusait,Poetas hoc figmento nihil aüud docuilTè,qiiamhomi nes caueremaxime debere, ne qnid agant qnod dijs iiwifum fit aut ingratum , aut quodeosin iram prouöcer. Adhascoüm omnes labori fuiffe intentiflimosJ& maiii- |
|||||||||||||||||||||
|
gotna ft'
teptato-
rrtm.
|
|||||||||||||||||||||
|
é
|
|||||||||||||||||||||
|
Yen/ttO'
res.
|
|||||||||||||||||||||
|
Vete rü in
dufiri o-j. |
|||||||||||||||||||||
|
1»
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata-»
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
*ST'
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
In adulatoresV
EMB L E M A L I I I.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
5 & M P E R biat >fempertemem> qua vefcitur-» mram
Reeiprocat Cbamakon :
** tnutat faciem > varios fumitfc colores ; Prater rubrum , vel candidam.
^c & adulatdr populari vefcitur aura 5 Hiahsifccunfta deuorat:
*■* filum mores imitatur Principk atros , Albiy & pttdici nëfciw .
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
C O M M E N T A R I I.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
c
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
t A M A e L i o N T B M pro pi&o-
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
tum diilimitccaudam prarlonga/n.qH? in
tenuiEateni definit,viperinisorbibus feim- plicansjvnguesaduncos.Motusei tardus, vt teftudini:corpusafpcrum,vtcrocodiIo. Ociiliin receflii cauo.tenui difcrimine pr§ grandcs & coneglores coipori, qui aua- quarn
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
*£<
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
'eon1S fic exall#orib"s dcfcribe.Cha
reni I-0 ,ten' habet Africa, fed frequentio- veiur;; la" Cruraeius refla funt, latera |
||||||||||||||||||||||||||||
|
ir vc pifcibus,& fpina fimi
«.oftrurn habet fuilio kou mul-- |
||||||||||||||||||||||||||||
|
'nvodo
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
AndreaeAIciati
|
|||||||||||||||||||||||
|
z$6
|
|||||||||||||||||||||||
|
Protinui affimilat, tetigit quofctmqae tt*
loret .
Chamxleontem nihil edere,& vento natu ri,non probatur omnibus , iisq; eruditis: linguamenim habct.inquiunt,hoc animal femipalmumlongam, quam porrö iniu- fecta, quibus maxime vefcitur , exentac vibrat.eiusq; mucore fcaiaba;os,locuitas> formicas,mufcas,& alia infe&a ad fe addil cit.Fatentar tarnen ad odomciifes, atquc interdum integri anni fpatium famem to lerare ; nam cum pulmonibus magnis fit prxditus.ventum intro magno impetu at- ^f\ trahit.eoqjintumeicit.Chimxleon nome J eft animalis & heibajmiitantiscolorem, a 'jf ^*/x«/,id e{\,humi,Sc Ae«f,quail leo ter- reftns.Ariftotel.4. de part.auim. cap- it. Omnium ouiparorum pedeïtriuni tenuü" fimus Chamasleon eft. Prasnimionamquc metumujtiformis efficitur . metus eaivn refrigeratio ptr inopiam (anginniscalons- queeft . Videeundem lib. i-de nat-anifli. |
|||||||||||||||||||||||
|
qiiam openuntiirt nee pnpilla: motu» fc<3
totius oculi veifatiouecircnm afpiciiuit. Celliis eftjSchtaati femper ore; folus ani- maliiimnulloalio quamaerisalimentomi tritur . Epigrammatis verfus primus eft Hexametei',fecundusquifq; Iambicus di- meter, conSaus quatuot Iambis , recepto tarnen in locis imparibus Spondeo. EiMESivM id è'Plutarcht libel-
lo, De difctiinine'adiilatoris & amici; hu- ius ha;c vetba: O' niAa.^ ccTsyySi ye ris &7ri.!T» ypoia.7rknvTH teu/.ï truva.po[jt.o.i!ï-
Tcu- kj o x.cKa.1; iv ton a.!-ïoit airsS'm 'oy.ni cv i<tV7ovi£ a.i'vvó.TWyritoé-^HV ov£&v a,7To\H7r»Tavaio-yy>av i.y.iy»7ov - Adu- latori quident omnirio id accidit vt Cha- m&leonti: ftquidem vt ille colorum omniU fimilitudinem exprimitprtterquam albi; fic affentator, cum fefimilem pr&ftare non pojftt in bis , qu& dignafuntfludio , turpi* qu<zq; imitatur quantumpotefi . De Cha- marleonte Plinius lib.-8.cap- 3 3. Ipfe celfus, inquitjhianti femper ore,folus animalinm nee cibo nee potu alitur,nec alioquamae- ris alimento.-& colorisnatura mutabilior: mutatnamque eum fubinde , Sc oculis,& cauda, & toto corpore, redditqne femper quemcunq; proximè attingit, prajtei ru- briim,candidiimque. Caifiodoius Variar. foimularumlib.j.epift.34.naturam Cha- jnxleontisad fruftratorem debitorem non minus ingeniosè traducit. Fugere nefcius, fed fu? fponfionis ignarus:oblüuofus cüm relinquitur:trepidus,cüm tenetur-Mutat verba,variatconftituta:necin vnadidi fiu qualitate coutentus, diuerfïs imaginibus immutatur Meritó Chama:leonti beftix conferendus , qua; paruorum ferpentum forma; confïmiIis,aureo tantiim capite, Sc leliquismembrisiubalbentis prafini colo- re diftinguitur Hxc quoties liominum -afpe&usiiicutrerir, dum ei fugiendi velo- citas denegatur, nimia timiditate , colores fuos vaiiè commutat, vt modo veneta , modo blattea,modo prafïna, modo poffi» cyanea KPcriiLVioiKi-Cbain&leonte mu- tabilior . Meminit& Aiiftoteles Chama»- leontislib-idemorib.cap.io.& PI maren, in Alcibiade,Democrit- inlib.de poteftate Chama;lcontis,Crinirus lib-i8.de honeft. difc cap.vlt.Ouidius 1 r.Metamoiph. ld q»oq; quod ventu animal nutrttstr & tturcLj, |
|||||||||||||||||||||||
|
<3enus
carmi-
ms.
II.
Emble-
ma e Plu tarcbo pe titum. |
|||||||||||||||||||||||
|
'Adulator
mt Cha- mtleon. |
|||||||||||||||||||||||
|
Chamt-
leonwna |
|||||||||||||||||||||||
|
cap.i
|
i-per totum. Chamxleontem apu»
|
||||||||||||||||||||||
|
Leone
|
:m X fummum Pontificem fe vidi'-
|
|i'
|
|||||||||||||||||||||
|
feteftaturPierias,Hieroglyph.lib-i7. , ^
SEMPER hiat] Hiare, propriè eft ore ^
aperro ipiritumemirtere.Accipitiu tamen etiampro fponte.autaliqua vi externaapc ririfiue (cindi.vt lingua hiatariditate, tel' lusxftuihiant etiam flores.quandoaperit tui'ioratio qnoqj hiare dicitur , qn? mal* coniunclaconcinnataq; eft.Per translatie* nem fignifïcat mirari ,dubitare, ftupete- Virg-6 AEncid. J lncertm clamor fruflratur hi/tntet ? pil]
Reciprocat.] Repetit.retrofleclituri veI ^
recipit-procare.petereeft.vnde proeax, Si proci didli.Reciprocum veróa recipieii" do diciait Varro.quiaeo tedeat vnde pr* fedum eft. Hinc maris & anim? recipr°- catio. Hoc loco veró reciprocarept°Prl_ eftauram reforbere,fubiiidéq, retranere. ficenim Liuius reciprocare pro refpirare j vfiiroauit. éf Vefcitur aura;.} AUuiïoad Prouerb-^» ^
to viuere . I'opulari aura ■vefci, eft poPl\' uiigisa/ièntiri, vulgi mores infequ'- All3S aura itberea vefci,eft viueremani ^m' admodum partes folid? animalis cibo « potu , fic fpiritus aerealnn«ir ' 8"l' A E neid. . . Quod ft fata ■viruferumt,fifcttur aur*
JEtbera . ___ ,. Sic & adulaw] Applicano fimilitudmis.
|
|||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.*.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2,5-7
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Afott j JWr«] malos. Solcbain enim pit-
Ic' quod bonnm eratjcreta, vel alba linea "°ttre,quod turpe.carbone nigro. Vude *\i*y,fequendafore>it,&>qu& vitundn i/i-
vi ci$m'
*-Ua prim cretet, mox hu atrbone notajii.
Albi & pudici nefciiu. ] Color albns
'peiitisiutegritatem, vt rubeiis pudorem "guat.vt dicemus inffa. PtRsixiNeii Emblema non /ï-
ne fale proiectamadulatione.quaMn Cha- ^ïleoiue prxfJguratunuam aflèntatoro- ïernellito,tui'pilIima & permciofa adula- ''oiieperuerfos mores fuperioris fui faci- '* iniitatur,& approbar, a pudore& inte- Sfitate animi prorfus alieiuis. Vt enim non "«Ui piftores imperiti.quia nequeantaffe- lui qua: pulchra fuut & diificilia, iiï até- "js quibufdam ac verrucis aut rugis de- P'tigendis toci fiint, Sc qujelibet reprasfen- ?*«t praïter eu.qua: pulclira fuiicquzque ^geniofiartificij laudem mereantur : Sic *_a(Ièntator , vtprincipi viro,cuia!lidet, a''quid gratum faciat.euis diJigenterimi- *tiit intern perautiam, iracundiam.fuper- ^'iiim.acerbitatein in ïèmos.diffidenriam ,ri domeiucos,& cognatioue iiïnctöi.Naip P'ïcerquaoi quod fpoute naturxque pro P^nfionead deteriora propenfum enVvide- °t eo modo fibi lo;igè abeflè a vido re- Pteheii(ionis,u" cu.rpiaiajitetur.Quem tno t6ft' vtbarbaricis moribus conuenientifiï- "^m.meticö perftrinxerunt auftores gra ll'flimi:hbc enjff, vitioqtiöd laborarit Al- c'°'ades ,.vt qui ingeuioeflèc veifarili, Sc , ^«iduis comoarato, natu ram Cruma:- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ea itaq; efraflèntatonim mens.hoc viwm
ftudium.vt imitentur omnia,on)nibus af- fenfum prasbeant, prauerquam ijs , quï fuiita natura fua longiffimè temota,nirri ium quxa niueofiinplicitatis& innocen- tiae decore.ac pudoris Sc verecundiac qiiad rubore omniiió fit aüena.Nam quod An- tifthenes diclitabat, vt mererrices omnia bona prsterprüdentiam, famimque iudi- cium fuisamatoribus impiecantiii: ÜcaC- fentatores ijs.quibus cum agunt.Vide Pic riumin hameleóiite,libi7.Hierog!yph. Aflèntatonim porró mores eleganti 8c acii to mücrone perculfit Satyra j.Iuuenaiis: Ntttio comtzda eft.yidesïmniore cackinne Concutitur:fiet,fi lacrymns nfpexitumlcï , Nee dolet:igniculü brum&ft têfore pofcm , Accifit endromidem:fi dixerii,sfliio,Judat. iJonfumm ergopares.melior ,qui Jember Qf omni
Notie, diefypotesi ulienum fumere ■vultiï , A facie iaSiare manut, laudare paratus, Si bene ruè~iaitit,ftreéïum minxit amicut, Si trttlia inuerfo crepttü dedit aurexfundo. &zne. Ifocrat.ad Demonicum , [j.kth rayt x.o?\a.x.lvaV7ctf cxrmp 4£ct7rctTxv7a.f , ««- eÓTipOl yip -TTIÏivSiVTif T3V? <mTt(ieYIii
d^iKvo'i. Ammian. Marceiiin-libi'o 1 f.
Qium fit aflentatio iafefta priiicipi, oon- dum apud Noriciim exuto penitus Gallc. A podemius aflêntator, turbarurnq; incen- tor, raptos eins caiceos vehens , equorum permutatione veloci, Mediclanum adue- nitjingrefl'us regiarn,Conftantiiante pedes proiecit , velut fpolia regis occiu Partho- rum , & perlatonuntio repentiuodocente rem iiifperatam & arduam,Iii qui fumma aulam tenebantjomni placeudi iludio in a- dulationem exmoiecollaro, virnitem.fe- licicatemque Imperatorïs iu cceiuir. extol iebant: caius nntu duo exautorati princi- pes eflènt in modum milkum gregariorii. Quo il Ie ftudio blanditiarum exqniiïto fublatus , immunemque fe deinde foie ab omni mórtalitatisincoromodo fidenter eii ftimans,confeltim a üiftitiadeclinauit, ita internperaiuer.vt xcernitatem eam aliqoo ties aflereret,& ipfe dicrando, fenbendoq; propria manu . orbis fe tonus dominum appellater.Q^Gurtitts Hb.fi.de Alcxïdro: Non deerat talia cöncupifceuti aduiatio periliciofajperpetuum malum regum.quo rum opesfaïpius aflèntatio quamlioftis cuerttt.D.Hierónymus in Pelag. Callida, R inquit |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tv
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%
|
"'t,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
is habuiilè di&us eft. Scd mirutn eft
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ai,equod oai'tai deArabum quibufdam
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
öfitudi:jem imitetur Principis-, illoque
'^bto tafci js Janaque conuoluto , (ie in |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
on!?j-m Pro'^eat Quod idem de feurra
""■ PhilippiMacedonis memorie, pro-
accepiuuis.Cumenim in oppugna- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^io.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
p,'jec,1>ufdam cmitatis Argiuorum.vnus
(c '"PPofuiiièc erutus oculus , poftridie |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
l(, rca"fc'a fimilern oculum cu'cuinli
|
ga
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pfoceïfinèfertux. Idemq; cum crus
ei,^Uadam 'p«gna Regi fracrum eflèt, in «ifi "j01 jPe'"um vei1'te non eratfoütus, waudicans, eodemqs crure colligaro.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2,j8
|
|||||||||||
|
Andres Alciati
|
|||||||||||
|
Die vornen lecKen vnd hinden Krizê'
Adulatorum moresgraphicè dcpingit Te- rciuius Eunucha: ' uil'
Omniahabcojiec quidqltam habeo: nihil fiP tj,
cum efl,nihil defit tarnen t>1 Eli genus hominum, qui effepriuos fe om-
nium rerttm volant, Necfant:hos conJeclor:hifce ego no parel me
■vt irrideant, Sed hts v'ltrh arrideo;& eorum ïngenia ad-
miror fimwl. Ghticquid dicunt laudo : id rtfrfutnji nl'
gant, laudo id quoq^ Negat quw,nego:ait, aio. ■
Pottremo imperaui egomet mihi
Omnia ajfentari;ts quzftus nunc ett mutta
"jberrimus . Sed de hae male feriatorum homimim w*
ba ali as.
|
|||||||||||
|
iiiquit.infidioia, blandaq; fempereftadu-
latio. Diogenem Cynicumfcitèadmodiim & verè folitiirn dicere accepimus: Kpéir- 7ov HVcu &{ KopcDLets ébritSeïv, il ét itaKcL- jtcit, id eiïtpr&slare ad corttos redigi,quam adulatoribus exponi. qiioniamilli morti- ciuamodó confedleiitur, hi etiam vmos boiiosque laniaru peftifero excarnifkent. Idem interrogacus, quajnam beftia mor- fum haberet omnium ïiocentilTinuim? re- fpondicSi de fetfs iiicerrogas.efr obtreAa-. tor:(ïdemai)fuetis,eft aduiator. Nam ob- tieftatarquidem pra: {è kuodium, adii- lator autem fub anvci perfona multó la> dit grauius. Et hi taies.qiii probe loqiiim- rnr,& improbè fzdiurt^pHïÓAoyoi dicim tiir, qui iionmtprapinare Sctvd^i^oy /48- MK,pa,To«, Ein ludas Kujf. Vasfèhid dis rechten Ka\en
|
|||||||||||
|
JEi,qui femel fua prodegerit, aliena credi
non oportero. EMBLEMA LIIII.
|
|||||||||||
|
Emblemata-j.
f^OLCH1DOS ingremionidumquidcottgeris ?
^-' Nefcia cur pullos tam mate credü , auis i Dira pareus Mede* fuos fauifsima natos Perdidit, ér J}eras $ are at vt illa tuis ? COMMENTARII.
|
|||||||||||
|
Zfp
|
|||||||||||
|
BA s i, Cax infiftac ftama Mede?, ftri-
ifroferro infautem midum petentis . Icuuisgreniioauicula: aduolitantes ni- diitn conftruereappaieanr:fed pone infans ?'ter nudus & laucuis, quafi morcuus ab- le&us humiiacear. CyM Epigrapha huius Emblematis
c°iiuenJt illud Seneca: de bencficijs <$..cap. 17.Qm3modomalè filia: confiilit, qui il- 'am contumeliofo & fa:pe repudiato col- '°cauit:quomodorhaluspaterfimiliasha- °ebkur,qui negotioriim gefroruni damna ïopatrimonii iuicuram mandauerit:quo- "lodo demeutiiTimè teftabitur, qui tuto- rem filio reiiqtieric pupillorum fpoliaro- l'em:fic peffimè beneficia dare dicetur,qui Cl'rnqueingiatos elegir, in quos periciua t«nfcrar.Hocex Grxco A rchia: Poet?'Ë- Pigi'am.lib.i. «r piKoeópyi'&v. Afety omv, vnvxi Ti S'u'Tra.^evn fuyj- KiS'ay, fJ.ilS'H»{ ypttTTTH ^UKT/f/ V0OJ07(<>-
iKttyi <T' öpr&hi'yjov trinv <t(° rnv «Te f u-
x.oK^IS'st, p.iiS~' ïfi&iv tpniTit.y.év)iv 7o-
■*erram omnem,infulasq; peruolitans tu
hinindo,
. ^ledese in picla tabula pullos alis? PCrasautem pullis implumibus fidë tuis hanc feruatiiram
^olchidem,qux neqj propriis pepercit f übeiis? fallus, ■vnd,atqiemen{a, v hirttndo,vo-
j. ' e<e inpiSa nidificas tabula ?
2? tuosfore JecurosHibi fida putanda ,
ij vi* nec!i vel natis dirapepercit.erit? partll['llsfic expofuit 3. Epigiammaton a^j aftlc"*' '
*%. tvfiga tot terras vrbestL emenfa vo-
wcris , *igr C ldos inf&H0 nidificas gremio?
Jpf', '$>"*" credis male fana fidele, Wfuosparus qu*. laniauït atrex ? |
|||||||||||
|
Ni foetus exofatuos Pandione nat/t
Phafiaca qu&rit perderef&uitia. Breuiiis reddidit rolicianiis,nimiriim tri- bus hendecafyllabis; Medes. fiatua es7,mi/eSa hirundo.
Sub qua nidificas; tUosne credas Huic natos,rogo, qu&fuos necauit ^' Sed breiiiffimè Korbonius nofter, vnodi- fticho: Medea ftatua eff:natos eui credis, t/irudo?
Fer alio.-viden',h&c maüet vt ipfafuos! Idem peaè Italicoidiomate eleganter red- ditum inueni,- Sai qualeftatua e quella ,
Ou' hai tul nidopoflo , Semplice rondineUa ? De la cruda Medea. Mutalo toftt, Mutalo , nèfidare i figli tuoi A chi gia vccife ifuoi . Multa alia extant in Medeam epigramma- tainlib^.Epigram.Gi^cor.wj/pa/tTir. vnum tarnen emfdemcftargumenti.quod fic habet; KóA^/<ra riiv «V» wato-h JLhdïopa, rpav
Ae yt^iS'm , irwiTAiK TiKicov ueuav tyav i<yiav', t)S tTI KAVtjot V®ou/J!.o; z7ru.?pcï7rT?i QiVloV vrvp , tgx nohias yzvttav êjppos throTttKAH' tipTifipiyjK cTê o-'tS'npof ip'cu^,a.ri. fiiï- yt -a-etvcht) [AVTtpA, KÓV KUpta TiMOfOVVOciV BTl ■
COLCHIDOS] Medea Colchis nomina- III.
ta;quamuis Merlexpatriafuit Corinthus, Medea kt vcteltatur Pindarus Ode 1} 01ymp.& in ftorieCJ. terpres Apolloüij, non Colchi, vt pleriqj exiltimant . ramen euicit vfus 1 vt Medea dicatur Colchis , propterea quod patet eiusAeta Corintrram linquens Colchoste nuit.vbi ma regiiauit Fuit antem infignis venefica.Sc incantatrixmaxima,qu.« cum Iafonem ex Theflaliacum Argonainis ve- nientem perditèamaiCr.illum ajiuuit, vt vellus aureum,quod in templo Apollinis adraconecnftodiebatur,acquireret,& dra oncm fopituni occidcret: quo faclo vna R. x c«m |
|||||||||||
|
ussa
|
't awp<»!N,Pe ^Ir;^S&JZf*
|
;O30J0)JETO3pï
* suawv'ntfut 'vHvJ'vqojjütt'xvjiviL
: EJ30(j sn]iqdaipj 75 jiy * XsJfiAV
wmai^oj <Q * vuitusoj uiftMjvae xttp pas
; EDSOSy
uiiu3:pï7S tuiuiA sm.uEipncp35-j3j3.13A
3J3pU3jjOlUEqj113 UltlJEüOq UJE[lUl.IEd J3A
"'3.1E:UJI S3UOJqEJD [3A 1JI!I«UJ3J331ippEEI ''pM'jHtU -!UI Tg E.13VUlUHlt E1]1[EUI UI3:llE UIllJEq 3Q Vft'iVft 3ti3J3Djpd uou sfi/fti sfudo.td «apjsd Eit
iEllb 3A ' UIlUEHllua>l lU3:EJippn.lD?f UI3J
-Ejiqojduii :exej_ \vspsyi su3xvivM(i
StliMl.psSUJElU
o;uj3j§iii stit[ij:ojiug ur3i3-ati3[oj tdi3
DEUIU1UI33§ pe'JlUUllIptlEiqSlUI Ulll3 31lb
-13A 'snquieui snqini3p3j e ijjjej iuei ois»
jj3iid''f jtwtranouipe ujiiug pi'sajuEjut jiu uEijEi uino 3Jeiib:uinx3|dui03 fbtuiuoiqj Eiqsiioijisd EJJU11J3 snuxj aieitionb'ntiy e * snuts 3J3JJJP 33 '33[0} 3J3dl3U03S3.13[]l.at llXSjd
-uiouotib ui ibuiiHiiujsj 'ujtuoujsj tunx
-3jdujo3.i33tii }j3 luniiuai^ \otut3iïui ' VlfUS-ifi sor|E Tg ^dED'9qi[-go|oqjXjAi
3IUI03 -[ejejsj -qdjouiE33jAi / -qij-pino jg-fa^s^-snjtui] ino'EipsoaEJX lI' uiessu 3J :E3pE jidrp E.in(d fn^j-eiiojjtq xspsiAf ujEiibsiii:uj iiqi(iEinb'ixuuiji3dj3:in3J«i 33tfi Jijdtuiiusj uie| iSsj imiiEiisqjvsiib O3gav*ai[ii3ü0j 3f sEti3i|jv uatiuiap mnx ru3At>4 tfjuzjoutnSuvJ tunxoivu 33»u jj vfn>*0 vtuv]fvv.t£cf4z ff3 viafep uou m^y
3UV 3p
1 ftpino P"[[i 3u;h -jsJtutsJotioD ouiop é:o: mm (UE:dnti uiEtioti inEiib'jmuujqE snqipa:3 e snud Mti'js.iEpiDiu: njjodjuco SIJ3Ed Ul']EJ3d33JllJ 3UOJEI X3 S0nb'SOl|tJ
SOlip lUEJj>iptlU tlUA']inp(IE3X3E3IEJElloip -IIIE[|I U!3jqOlUEIlb'3IXnp UJEjIJJ UJlUOiqj -UIJO3 StoSJ SIJU03.13 UirjU3.I3 58'aitlEip -lldsJ «IE3 Stljjejlsd U0JEIt33[)E3J3O.ld SOI -3qiJ OS X3 SOIlp 7f'33UIXFA 3UOJE] UIH3 tlip Ei.blIEO.13A Uin3-33j|od 3J3§llJUESllipOur UJ03 UJI.13:llI 5bEjd|'jl»3jEpjEJ3J Sl.tqUISUJ si:Edujip spui 3iiii| sipti3Si[|03tii suaiibsj
J3d J33Ed333I{IDJ 3A'jID3IOjd S130|SJI1EA lil
lUIJJEdj DE ' 3IU33J EJjllJI EJ[tlUtlll 7$ 'lip -1330 'JEjSXllpqE IUI133J U13llb «lUll[nl.JEd UjnnjUI3.TJE.lJ U.njJ3JlI03Sll3Jj3llpe30lj Ol sa E[ii: jnjEqsiü 3JJ3Ó ^iunispsuiraisjEd
3oq qo JiiEuog.iv ui snD3E|;j -jaj^A ïi<J U3jsp3xi[o.id jA'jtonjneuieidsuojei uuu |
|||||||||||||||||
|
.juiu'r .fgüi onj l opoater.h mui3tx3npv
"■'"%} s» 'onhn* V ^wp/uoj ojitn sp ~ AajLn ~}»M. -A<>h'JLfJ& kh.0K£ rafjSiniy
JA »' 'ul£siMvvrl s*3.r.vis sx iiM,r, avlo "miwiuowaa PB-S33W30J! $$M$J 3UBq w jjj «jjoq 01 ppy uisuiuioq xjijqnj rp "M3.ib3J0icMd'uii inb'suoqd^ lEqsDip pj "u' 11plT)oJd ^^yjHJ EujEd sirydiuiEt.ju.i> <IJm»3J3W*"luraan? «Jt1.p113p3.13 ibsu'jEq p ^epiwqsvi itspij pnaaaminupsuiï ■ jüjepiq'3 V si'Sy: SWI0O3FJ in tuspi-jsj " od "Ó" 5I3pBiyi3d UlEipJO3UO0 *[|13HE
J'n < jA < iqy iub's.wqsp 3i3jrj sqJSA slip»
^ntu uni3 33Ed sp umis jEqstEiJiiiuijjni ' U S«VllIl,CP^<JM'PE*y UIEipJODlK» JA'3J
'ii3"PopuEnbije 33fiqnd sJoiBiopigjor)
♦113 stujed 3J3p33 3Htodj jive'ujeusj iiuoui *mWJpifA 'uieiI^S 'uiiuiEiddv imiiddv isjusÉa Eui§Epqo 35 'soSipord eii.jhi
EU3I ai3:E:-'3diiEd imviwasoiHii urEjjsuoq "A ,llb :0Jl3EJ.,UJO3 E JlllBJOUMttl UUUJ
-Ei'lusqiX ?1{lwiii -Jnuiajsp^Eoiiqnd
ijn3Ji"eW'i slu,3!P"!' «JJE'U?mraPE-?I 'm o3peUJ3JEI|IUlEJUI3J UIIU3lïT£)-J 11131
.eoorsuo' uMiftidod pE sdsDinsp su lUEiib
't JJJ33UIE ojqoid uwtiiuiou ja uiej uou <s3mlpjïV wnejoaóe sTieiijeSipoid Tg inp jpnduii lunqaJEUnx suouej eü"£) -\U _£vJVJb "Xtriwit? -ipjeiUJd 1J313"S 311
~03n«O ^05 °iflbo.[[OJ ^dm3ii-ry«/ir/oü.o
.{■qij uJ3i'ioqJo(i3X pnde S31M30<; je3 .(Jjjpj i/O/c/iiJYy» Af MUM. rVAU'flOJf
't Slot vdtfAV toA'frituP&ic fmKwit'tynod
jjgn ujiusopouioiT^) ■jonepii3Uiiao3 jiie joueip 'IP uqap Eiij uiEiib stuip: sai umi 3 lilI«B*t^ "WWS 3pOUlUI03 UJEJtlD lUtU
.0',|É IIA '3ai.TEpidE[lp E11J UI113 tllb 'tBlip .UJUU3[)B OpEdOf|!,U SU 3«E SWIU3J33[Op |
|||||||||||||||||||
|
"flfk oilb X3 W3UlE0gipHI »3p3JAJ UlEtllElJ p
|
|||||||||||||||||||
|
/
|
TaI * 3"?P -
J" tU3uomo[Es- lunjdi'su ij'oim .-ui »muBW xjjijdEg uiEgo[33 s&i 3.1 jp deh
xcuaj'vfjnjui |
||||||||||||||||||
|
-pBpiy 3B3apuy
|
|||||||||||||||||||
|
097
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata»/.
|
|||||||||||||||
|
z6ï
|
|||||||||||||||
|
"etri : i'vhov u( i (AnS'lv dr eLvTU yjiiffl- turn eft,qt*odqttiji&t nihil utile proficiat-,
t*Of>£J>'iv (tkhtit fpéïi(/.ev 'xowetiiv. Cer- neq; in alienu prudentemfortj, Temeritas.
EMBLEMA L V .
|
|||||||||||||||
|
1N pr&ceps rapttttr, fruïïra quoque tendit habena*
"*■ Auriga, effrani queni vehil orü equti*, Baud factie huk credo* , ratio quemnulla gubernat > Et temere proprio ducttur arbitrio. COMME -N TA Ril.
|
|||||||||||||||
|
A V R i «s A curriii infïdensab equis
:* * curfii ciratoproptrantibus per fa!e- . rasSc deuia rapimr in pieceps,fruftra re- fraftis & dir<SHs habenis . , L o c v s eft Placonis inPhadrodediio UsequiS)boi)0&malu, & toriim aur-ga
*at>one.-qnè M. TulliasalliiMe vifus eft «e Republ. Vt auriga indoctus cur-
,tt 'MhitHrjopericuftcUdituTiIaniatni. |
|||||||||||||||
|
Qjuem locum obièruauir, Heiaclidcs Poli-
ticus librodealkgonis' Honiericis Lo» cus hic , vt apnarct, è MaxinnTyrii fer- mo:ie SS- tra'&useft. Neque verógra-; uabor locum integnnn föblegere : Ta- Tov JV f\)( êwSpa-xiviK tl'j^eietf CTfsV ra 3«oy i^ivpi 9io{ TpÓ7rov , tTriètif r>]r %ivy\f,v yvivp e&ls-&Tt *>( nvioycv ap/j.a,- T/ 5 jiju it&pa. jif 7d.( nrig,fW& wtiiy$ R 3 ii<p ÜKi |
|||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
|||||||||||||
|
z6z
|
|||||||||||||
|
ê?»m-QZv> z^<f*v (iiv irttp ws pV »v
» ££, tTTfii^AV tTl/2/l dpfACtTM, X&l KÓ.C»-
tcu 1VV MIMI, >> (Atv ivfaifAUf yjl (AcL- KApiet 4"^,** 19" /A(/Av»y.hn rott i-wï Ts
%ynu.n rahnv s/A0i0eco-a,fAiVis Sittv Jyu muoytïv Tpis-ct£itv7t>t, ïyyriu tav nvtav, *g* XPXf* t* S.plAct70(,yjuKoKÓ^» T«V taV
'iTryrrnv ipfAAi ' o/JV tio~iv axtyvas ttclv-
ToS'd.yroi «aAm OAAss^k" Stêiv i~iapy.n[Ai- vot, 3'[Atv tLvTcov > ««.sArtrofj^ aJ'nipeiyos «> vHpims, o JV, BvfAwftif ^u huTiweè ïiATrXnKTo; , ó « , vtSns jyu e'xAtAv/xê- VOf , 9 S~i cti'theóSepatxg} <r[Aix,pó®pw rjv 7A7reivi(.«Ta; 2.pfi*ji<ra,srjct<r[Aivav ?& fémmov »vioyov. Kêr<t kS.v fxtv itpATji en duri, KATcè, riïv tS fuvctviviVTos /Vstk fu/AUv cig&v tpïpijt", vvv y.lv ra akoKa- ta "iifwoi TrêLv ri a,p(Att ^ufA<pipi[AiVov ttVTM »Vli)(U ÏTlllSpHt jyU <a&pOlVtlASV&i
hityvHtti yjuA^^ctf «77 ti\tKptvéïs ri£a-
téts , v7v «Té tS ^u/-(/*«j iir\ kauóhtm
iravTofenrcit. Qua: Latinè ira fonant:
Verum hic vnm inuentm e/i modus ab ip-
fe Deo, quo humana conditio minoremfe
ejfe dtuina fateretur.propterea fcilicet qw<d
animumterreftri corpori, tanqnam auri-
gttm impofuit currtti,ettiws & habenarum
fuftineiidarum & incitandi -vim ejfct ha-
biturut.Httic enim attrigt,fimul aurigan*
di artem.viresq; tradidit: fimul etiam li~
berum abutendt artis arbitrium dcdit.qui
poftquam infcenderit currum, &habenas
acceperit ^ ftquidem felix beatusq\ animus
fit,memoriamq; babeatfe iuffu Dei fetbla-
tum ejje in turrum > vaïidèque aurigatia-
nem regere debere, nimirum habenas mo-
deratnr,regitq; cHrrum>& eqmrum teme-
yitatem eontundit-At eqtti diuerfum appe-
tunt curfum ,temereque huc atq; iüue ra-
piunt currum,hic ad petulmuam,ingluuig
fic contumeliam , iüe dd temeritatem atqi
feroeiam,alius verb tarditatem,mallitiè,
feruittttem,fatttitittem, atq; humilitatem
fettatur; cuiufmodi feditionilus dijlratfus
furrus^turigam conturbat, &>fi vi .cerit eit
prdpotentu tqni vis, fertur currmpro libi-
dinex>ié}oris- §li*ofit,vl vilirice interdum
petttlantia, vnd cHrrus&* aurigaadcon-
tumelifU,conuicia>impttrilates ,atque alias
nefarias, minimique finceras voluptates ;
interdum verb dominante iracundia ,Jn
maltas vttriasqi calamitates vterquefera-
farmpriceps . Hug etiam refeiam com-
|
|||||||||||||
|
mode illud D.Cypfiani.er 'ib.Dediiciptf
na & bono pudicitias,: Coercear, animiis > air.ftimulos cariHs,refr?iietimpetum cor- poris:Accepit hanc cuira poteftatem.vttl- liad imperium ekis rnembra feruirenc Et quafilegieimusac perfl-ihis auriga vltra conccfTascorporismetas extolleiites fe car nisimpetus, cceleftium pcxceptorum ha- betiis refledlat,ne vltra terminos fuoscur- rus iftecoiporis raptus in periculum fuü fecum & ipfum rapiataurigam, &c IN pruceps rapitur fruüra &C-] AIIu-
dit ad ;Uud Virgiliauurh , ,____Vrufira retinacula tendens,
Terturequis auriga,neq; auditcurmshd*
benas ■
Et ad prouerb De curru delapfut.Citatus ex Platone locus eft ia Plia:dro,qui expli- caturcoinmodiflimè a Plutarcho, Qux- ftioiHim Platonic 8. quö peitiuet Cicero- nis h'ocè 3.TufcuI. Exirtè èpoteftate di» cimus eos,<juieffrejiiati feruntur.aut Übi- dincaut iracundia.Qjiiigitur exiffè è po- teftate dicuntur,ideo cüciiiitur, quia non funt in poteftate mentis, cui regnü totius animia natura tnbinumxftj hinccompo- tes & impotes,quianimum habent,vel nó ba bent in fua poteftate . : Attriga] Aiuiga non dicitur abatuo/ed
ab aaieis;funceuim aureje lora fiue fr?ni, quiequisadaures alliganttirjficut orex» quibiis ora coercentur. Ejfrtni quem vehitorts.] Manifefta allu
fio ad par^miam^Of infrgne.ii eft, i"Xf"- Kivts sófAinasïwat TUtttio quem nuUa gubernat] vide pro»
\xetbh\m,Exitijnullaratio , ok{Spv *£at KóyQt- cuiarHne illud QiuntilianijScelera non habent confiliiim, Significaivr, nihil ei com-
rnittendum eflê, qui in proprios afFe<Sus ntillum fibi fumit imperium , fed temere huc atq; illuc concitatus fertur.nonaüter qiram equus.quem ntilli fr?ni, niill*que haibenas continent-Similitiidinem hanc mu tua tus eft ex Platone, qui animum noftrii cuiiti auriga , corpus veró & eiufdem per- turbationescumequis/comparabat.Iuxta quod ab Hieronymo etiam didrum eftjien
fuscorporuni quafi equos ede finerati011* currctes,animam veró in auriga: rnodum fi^nacurreutium retinere. Maxime enin» efitefEciendum , yt appetitus rationi obe- diant,eamqj neqj pr*currant, nee pfopter temc-
|
|||||||||||||
|
lo'J1'
|
|||||||||||||
|
Jfi
|
|||||||||||||
|
ft»
f/
|
|||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||
|
ZÓ7,
|
||||||||||||||||||
|
temeritatem.nce prapter pigritiam aut i-
gnauiam deferant.fmtq; tranquilli, atque 2'" perturbationc careant, vc docet M. TuIJius.Nam quod afinus facir.quod fiis, * eanis, hoc homo qiii affè&ibus obtem- perat, rationi enim fubducit clauura , & Committit furiofo ac ftolido,qui leges nul lasaccipitjiiullas didlat. Beftiam visinfïta trahit & obie&iamor, moderarinefcic vel Cohibere, imperium enim eft & neceflitas inipfa.iion voluntas nee eleólio. Felem vi- de ram obijcitur mufculus,pcr medios fu ftes inuolat & rapit. Similis impetus in il- lo.qui fenfus fequitur, & quodiubenteli- git Pr?pofterus odo.Iï dominij hjs feruus ocetiper, excufladifciplinaj fi imperat cui pareiidumifiprificinferior.fiibficmaior. Vbi licibiprxfens noxa& excidij metus, labafcit regnum&iiKlinacad euerfionem. Arcem ftruxit manus ditiina.dum conde- xet hominem,imó noiiarc.em,fed müdum qu3<i quendam contradtiorem , & ambitu miiori cópaiftum, vbi licur in am plo hoc & fpaciofo, iuraetiam diuifit & ordines, Ytcaputjeflèc & re&or vnus,velut Monar cha regni.fubditi cxteri.Apex hic celfitu- dinis & ius fceptri rationi ceffit:fors dete- rior, quibusfiib praxordia flariones diui- fa;, affldtibus fuppofitis, qui citm beliuis naturaeduttum participant, & prsfentia rerum tangnntur.>iftanr, nifïdirigat vittuspra;Jominaiis,& habenas inijciai.-iï laxentur,niunt vt torrensegreflus metas, & ferociunt vtaperaut pardus, quos oc- cultusamorftiraulat. Speftant hucilla ex Tullianafchola petira.z.Tufcnlan.di- fpuratio». R-eliqiium eit, vr tute tibiim- peres'.quanqtiam hoc nefcio quomodo di- catur,quafidiiofimns,vtalterimperer,al- ter pareatmoninfeitè tarnen dickur.eft e- nim animus in partes dirtriburus duas, 1»arum altera lationis eft particepsj alte |
||||||||||||||||||
|
raexpers. Ctim ergo pratcipitur, vt no-
bifmetipfïs imperemus.ho'c praïcipirurivt rario coerceat temeritatem.Philoii Jude^is Mitg libi. de vita Mofis ficait: In viituetfum M»/o. dabat operam, vt ad primos impetus aiii- mi relïfteret, quafi conrumacem eqiuirn obferuans:nimirum ne inuiroaurigaratio ne curfum plus fatis accelerantes confun- derenCperrurbarentq; omnia- Haefunte- nim bonorum & maloiumangiiies:bono rum, fi ratio teneat imperium: contrarict- rum.fi affeftus dedifcant obedientiam.Se« neca item ad hunc modum:Q-uid prodeft equum regere.&curfnm eius (t%no tem- perare , & arfe&ibiiserferatiffimis abftra- |
||||||||||||||||||
|
hi? Fortaflè id non male conuertasadiu-
lieniles impetus, confiiij ac iudicij eiper- |
ïuuenilis
itnpetut. |
|||||||||||||||||
|
tes,quibus nihil credendum facilè , quód
fit ea anas Iubricacertè,& pr?ceps,& qu? nifi mature refr^netur.triftem exitum feu furafit. Argutè Dion Chryfoftomus : ya-KiTriv » n«7nt, xsu ivpnriïor , )y« fftpotyorepts Jhtcu ^«Aves"' Et Ariftor. Moralibus ad Nicomachnm : %ttKtirov x.a.Td.iActvTive<r§cu 'ïrift véav , dróyans Ko( oAAot''i'tsi *AAo <ptpöy.ivn . Elegans
eftdefcriptiö adolefcentis apud Horatitim epift.ad i'ifones : Cereus in vstiumfleBï, monitoribut eifyer,
Vtilium tardmprouifonfrodigtu tru, Sublimis, cupidm^j & amata relinqtierf pernix .
Quid pluribnsopus ? Tria fibi videridif- ficilia dixit fapiens Hebra:us,viam auicn- Ixin aere medio volitantis : viamcolubti in media planitieoberrantis.* viam nauisiti xquot'e medio, fed omnium difficillimu, viarwndolefcentis inipfastatisferuorehi-' xu riantis.Sed me reprimo,ne metas exce- dam 'esftionis compoflta; ac moderator |
||||||||||||||||||
|
Sc-
|
||||||||||||||||||
|
K. 4 la te*
|
||||||||||||||||||
|
Andreaj Alciati
|
|||||||||||||||
|
In temerarios.
EMBLEMA L V I.
|
|||||||||||||||
|
...-
;..«
|
|||||||||||||||
|
A S P1C IS aurigam currus Phaethonta paietni>
** lgniuomos aufum fleBere Solis equos: ~Maxinta qui poïlquatn terris incendia Jparfit, Esl temere tnfejio lap fits ab axe mi/er .
Sic plerique rot is fort una ad fidera Reges Eu e cli j ambïtio quos muemlis agit;
Paft magnam humani generis cladem^ fuamtfay Cunïïorum petnas denique dant fcelerum .
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||
|
ne? Nymphï, iuuenis maxime teraera- *^J
rins,qui arrtgaurerac impoitiine a Pa,
efrlagitans,vtcurrum&equos,qiiibus^^_ vehitur,die vnogubernare permit»cre '
impetiauit, fed oneri difftciliiTic,.:,I.T,.f> * Equienim ignoto ve6toreperteir,t1,11 .'_/- tem coiiuariam Jncliiiattènint, quos ip extra
|
|||||||||||||||
|
SO L radiatusenrru fuoanreoqiiatnor
cquis (iicet hoc loco duo tantum fint confpictii) vehitur, qni dum conrternati Si. ferocientes videntur, iuuénem aurigarn fiir.m è curm teliftis habenis dant praeci- pirem . Phaixkon fiitusrSolis & Clyme- |
|||||||||||||||
|
n.
|
|||||||||||||||
|
Emblemata-* *
|
||||||||||||||||
|
%6\
|
||||||||||||||||
|
*tra vum currentes retinere amplius nó
Potuicj inde magnumin terris incendium x°rtum, adeoq; vt vniuetfus conflagra-
. c n*undus:&-lupiteripfectlptjnic.ii5il- "m fulminisiftudecurrii pr;cipitaueric,
?!u Padum deiecerit.vbi fuitfubmerlus. |
||||||||||||||||
|
qiiitur, frequenter a ftudiofis recitatiu'
Si Phaethonte vno bona pars ambufla ca- d?nt<u Orbu,<é* infolitu terraperufta rogis;
Kil mirii infelixfi iam cadat impete -vafi» .Gzllia,qu& fatuos tot pbuetbotas habat. De Piwethonce vide pkita apud Plutar-. chmn.De fera numiuis vindicra, Lucianu in Dialogis Deorum , Icones Philoftrati, t\i.lJhaethon. Natal. Cemit. Mythol. lib. é.cap.i. ... A 5 p I c 1 s attrigam currut &>c] Al-
ludit ad Epitaphium Phaethoiuis , quod Ouidius lococitato ponit : HicfituA eft Phaethen, currut aurïga pa- terni;
Quemfi non tenuit,magnvs tarnen excidit aufis , |
||||||||||||||||
|
^'"cOuid.libi.Triftium:
Karet ccelum Phaethonji-viuerettetquos
^, ^Ptauit fluit e tangere nollet equos . ,°tam autem Phae:hontis fabulam,& pre. *'P'tem eius cafuni defcribit late Ouidius a hoe iMetamorph.per magnam pattem 51 Cicero quoqj 3.OfRc.fic de Phaethonte "^eminit: Ac neilla quidem proroifla <er- JJanda funt,qii? non nifi ijsipfis vtilia,qui ^Vls illa promiferis. Sol Phaethonti filio lVt tedeumus adfabulas).fa«frurum fe eflè 'l't,quidquid optaflèt:optauit,vt in cur- tlim patristolleretur.Sublatuseft, atq;is 'Dtequam conftiritjiftu fulminis deflagia p't-C^uanto melius fuetat,inhoc prpmif- ll*Ti patris uonefTe feruatumJPlinius Na plU'.hiftor.iib. 5 7-c. 1. Pluethoutis.inqiür, "Imine icli forores fletu mutatas in arbo- *spopulos, lacryrais electrum omnibus ''Hiis fundere iuxta Eridaniim amnem ; Jj'sm Padum vocamus,vt plurimi Poetas J.taeci dixemnt Sed paulo inferms fub- '^Phaechontem in AEthiopia Ammonis ^'jflfe Theophraftusauerit.&c. Vtitur e- *j';iplo Phaethótis Horatiuslib.4.Carm. , Phyllidcm amicam.qui ïllam monet,ue ""''orafe pctat.fic; ^erret ambuflus Phttethon atearas Spes, & exemplumgrime pr&bet alet regajits, terrenum equitem grauatus Selhrophontem . ■ - Semper vt te digna fequara: & vltrk Quam licet,sJ>erare,Kefasputando, pi 'tyarem vites. '4cec [Mc affigere cuiufdam anonymi car
ei' non illepidum de Phaethonte : "fits in uternos iuuenis cofcêdere currus, Q*gneaq; audacifumere lom manu, lJtMspariterqifui,met&qi pater»*, £ °sLos mund» Sparfit ignibus ipfeperit. ■'Hul breuius eodem fpectat - pi j c'Jeropuer inueRut temer arius axe '*%* H ?'*'" > &fecum perdidit trbts opes *". °n (je^cdl^aBieminimusinfatuos& focor- iA1 Pllnc'pes,quicum nimia animorum ^Htf^"1'3 cerrse coeloq; aiinan noudubi- *Qiii' CmctIP'os in prxcipitium non raró Km K. Et de Gallicis motibtis quod fe |
||||||||||||||||
|
Igniuomos Solu equos] Sol a quatuote-
quis trahebatur,quorum nomina referun |
Solis
equi. |
|||||||||||||||
|
tul' ab Ouidio lib i.Metamorph.
Interen volucres Pyroit>Eout, & sEthon SoIk equi ,quartufq; Pblegon hinnitibus auras
llammiferts impleni. Quamuis Homerus 4.0dy(T.duos tantü Solis equosenttmeret, Lampumfcilicet, Si Phaethontemtquibus ali) addunt Ery- thraium & Aclsonem . Hi quattiorequi Solisigneam naturam indicant:Phlegon , a ^As'j/w.quod eft 2>;^wwo.-Pyrois,qua{! ignitus,A7ro t£ crvpoj.-Eous.ab h'wj-, auro- ra: Aerhon.quafi ardens :Sat qui his equis quatuor horas iuxta Sólisexortum appa- rentes intelligi velint.vnde eft illud : H&c iubet.hxc S^lendet,dein h&c caletMia tepebit.
Malim ego a ftudiofis legi diligenter qux de ijs Solis cquis habet Ouidius loco iatn citato Maxima qui poftquam] vbi permtilcos
inotiisconcitatüt.flamma Sc iucendio :er- ram depopulatus elt. Zit temere infejjo] de plauftro decidit ,
quod aufu remerarioinfcenderat . Lapfus ab axe] Synecdoche ,pars pro
toto. Sicpleriq; rotu&t.] Similitudinis attó-
fofif.inni noui quidam principes ad regni vel principatHsfaftigiumeuecli auraqua- dam fortuii^ blandiestis,nonex vimituni . . metitis. Fortuna: rota,cuiin(idet, tributa "Sortnna eft, ptopter varietatem & inconftantiam . cur rotz GalenuseV vpaTftKTm.fi> lm vèitriftmi, injtfs.n-. |
||||||||||||||||
|
Andrea* Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
z66
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
qni ante fe agantagmina.ic tergis hoftmrtt
gratres inftent,& ad maremagnnm petruu exdegentium veniaut. Sed hl cluociue1^e viiicerenthoftem,cupiditate viifti fuu£\L mo illis venientibtts refiftit.fed neeipii arn bitioni crudelicatiq; reftiterant-Tune ctt alios agere vifi funt>agebantur. Agebatm- foelicem Alexaudrum furor aliena deua- ftandi, & ad ignota mittebat. Nee CneO- qnidem Pompeio extrema inire bella» au domeitica virtus.aut ratio fuadebat.ied in fanusamor ftlfa: magnitudinis, modo in Hifpaniam & arma Sertoriana, modo a<J colligendos piratasacmaria pacanda ya bat.Ha: prxtexebanturcattfead contmua dam potentiam. Quid CCsfarero «n »■ fata priuata panter ac publica imin ' gloria & ambitio, & nullus fupra exteto^ eminendi modus . Quidni CMarium ie- melconfulem (vnumenim confulatuma cepit, casteros rapuit) cum Teuton'^o Cimbrofque concideret.cum Iugnrtharn per Africs defertafequeretur,tot pe"f '■' laputas appetifl'c virintis in(tincl« ?, ■ 0" rins exercitum.Maruim ducebat aw«'} ' IdeOcj; cummultis fueruntmali , pe»1 " ram illam vim, qua plerifque nocuerm'f» ipfi quoque fenferunt . Eth«c quide»» Scneca. , . Phaethontis cafus hic tra* ^
citur in Principes quofdam DucesgS 'u niliter cxuItantes,quimaguofiiC'^HOIU que malo cunétafiufum & deotfnm v^ tunt.-cumqiie quod voluiit.omne "£.._, ie putentjiion mirum eft . (i JntoleraP' j malorum lernam feeum aduehant - ^ ^, enim aliud afferre poteft tam caeca V1 cepsque temeiitas.quam certfrTirnUW P ^ pnlidifctimeu,& interdum exitui- ^01J fi ïlliquandoq; refïpifcant (l"0^1^)^ fit,nifiacceptodamno.eoq> 8ral", j;t jn fanccontingit.poftqtiam vulgwf °fcl f grauem fortunarum omnium,aCTiir |
|||||||||||||||||||||||||||
|
egregiè fortunam eitis^j iiifonftantiam de
pinxit . Ambitioqtios iuuenilu agit] iuueniüter
exultantes, vt de Hanmbale Cato maior . Pignorius hase de Galeacio Sforria Duce Mediolanenfi di&a elfe cenfet, qui natus annos tres fupra tiiginta.ab Andrea Lam- poniano , Hieronymo Olgiato, & alijs in a:de D-Stephani caefuseft . Lamponianum au té celebrati ie elegant iflimis vcrfibusMa rulhislib ). carm. Et de Galeacio Boflus epift-5. Icripta ad Lodouicum Sfottiam : Óuod tuo frarri Galeaz facilè contigilTet, ni generofum quidem animutn ad faeuitia, intolerabilemquelibidinem conuertiflet. Sec. Extatexemplum longè pulcherrimü apud Ammianum.hiftoriarum lib. i6. de Ciliceqnodam Procopio, qui vanaquada motus ambitione defciuitab Impetatore Valentiniano:imö verö imperium merca- tus, imperatorqiieappellatus leui panco- rum fufurro illectorum precio.deinde tu- jnultuarijs fuccIamationibusplebis>muI-' tos ad tuam faclionem concitauit, pluri- mas ftrages edidir.Sed tandem viaus poft' fcedam fuorum defectionem,c3ptusq; lm peratori offettur reticens atq; derixus.-fta- timque abfcifTa ceruice difcordiartim ci- uilium glifcentes turbines fepeliiiit, ad ve- teris Peipennae exemplum.qui poft Serto- iium inter epulas obtruneatum doniina- tione paulifper potitiiSjè fmtetisjfub qui bus latebat.extra&us, oblatusq; l'öpeio, eins in (lil eft interfeftus.Snbit 5c illud An- tigoni regis , quuüm audiiiillét filiumin extraordinarioconflicTu ab hoftibus inter- fedtum efl"e,ni] aliud dixit quarrijSerö ni- misin Tijftijmi fili.quitam temere inho fles teconieceris,neq; tue, falutis,nec meo mm monitorum fflemor . Senfit vir pru- dentiffimus > eum meiitö perire , qui nee (üx falutis, nee bonorum virorum moni- torum memor , temere in periculum fe eonijcir. tcftrntzgr.amhumant generu&c.] Voi\
ingeatem populorum ftrrgerr., & facuha- tum longè maximum difpendium tadem jceuas fui furoris & amentia: luunt.Sene- ca epift.95.MuUi iimeuiuntur,quiignem inferant vrbibus.qui inexpugnabilia laecii- lis,& per aliquot aetatestuta profternant, qui aequum arcibus agserem attoIlatit,& murosin miramaltitudinem adduöosa- neubusacmachinis quaflênt. Muhi laat |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Galea-
ciut Sfor- thï~r. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
/
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Miferri-
tnus fro- eopij Cili 4tf Cttfus. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
*4
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Antigb-
nus Rex, |
|||||||||||||||||||||||||||
|
vt fpei nihil reliqui habeat: fcre fit eo
|
iiod
P1
ia da-
|
||||||||||||||||||||||||||
|
vt Principes illi fatui & excordeSjeoq
habeaiit in alios imperij ac P°tenC'f óilibidiue miferrimè abutaiitutv*> |
|||||||||||||||||||||||||||
|
prodigant in Re.p Jeuimenturn- ^
tut Agamemnonl.quod amt"tlul pïelc- quam cordatus fuerit, qu' PfoVllpoftula- tia tot tantosq; hominesad ttcem p ft rit,fuos4;adèandembell»al«'»ProU0C rit. Reftè Flaccus : arno""* ï*èul»qu4ParidifM narr*t»r »^/rf
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Mifer/t-i
frincipii qua.un- iam am- bïtioforü
fortuna , |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Z6j
|
|||||||||||||||||||||||||
|
que folus amplitudhiem negotiorum Im-
perij procurareccepir.reapfe vertimiiiud probauit ede quod eft in fabulis Qiiippc mox vt alter quidam iuuenis Phaethon, currn con cenfo, totum Romarocum im- perium perdidit,& ipfe deauito patrioque regiio.veluci quodam curru, eft detuiba- tus &: exciUrus.noii pronus tantum cadés, fed etiam deorfumlaideiis.Quippè luxu- riofac humidaicjue vitaj (èdedidir,vehual ter NetOjimmodeftus in vinca.umoefF^- miuaco, impudicus, temuleiuus, orancm pecuniam in collufores exhauriens.qui e- rant fcurra;impufi, curruüm agitatores , mimi.pmnoftatim diluculorcmuleiuia: dediti, delicias cibornm Sc ftiauüu i obfo- tiiorumauidc qu^rentes, totos diesapudi inuereewndas mulieies exigenteSjpotores, ludiQueSjlibidinum flammis furentes.-qua lis fcilicct olim erat il Je Sardanapalusrex Ninüiitariim, &c-Quod dum meditoivl trö fefe ©jFett Catolivltimi Burgundis Ducis famm deploratiffimum 3 qui pro- pter virtutembellicam , & dvtionemam- plifllmam.inter Ptincipes fortunatilTimos haberi potuiflèt,fi vim ingenij, qua polie- bat, & magiiitndinem animijquafeterri- bilem & fotmid»bilem oftenderat, ad fua potuis aflèueranda, aut etiam augeuJa , quam ad exteta expugnanda conucrtiftèt> nee fanè tam infelictm mortem obi)flet. Huc refer Adagium, Aut~Rcgem , aut fa,' tuum nafci oportere;. &, Hahenas ignarm nontraftet. Fabulam haucalij alio trans- \feront. nimirüm ad infignem quandam conflagrationem , vt PlatoinTimxo , cui Lucretiuslib.f.fubfcribit. Ficinus, & ali- quot alij.tradiuitfuifleCcmetam vaftum natura folarem,qui. tandem di0'olutus,in- tolerabilesasftusconcirauerit Sed h^c prse ter rem.Si ad mores referre malisappone re huc potes exemplum Flamiuij Confu- us , cuiustemeritas infigne detrin.entum fua: Reipubl.attulic Valer- Max-i cap 6. Cxterum nolim hoc loco prajtermkei, Phaethontem hic fcitè ah Alciaro compa- raricum ambitiofis & improuidis princt-( pibus (quod etiam facit Dio. Chryfofto- musOratione i. de regno) vctacitè allu- deret,meo qitidem iudicio, ad Tiberij de Caliguladiftnm . Q^iod enim Ugaciffi» musfenexTibeiius natiuam adotefcentis Caij Catigule, faeuam arqj probiofim non pQteiatinhibeie,aliquoties pr.xdicabat exi Mo
|
|||||||||||||||||||||||||
|
""borg regum Q>p0p!tlgr£ contmet &Jlus,
>on eft ambigiuim, cjuin fccurms scuum
«dnxiflènt, 8c gloriam credo meliorem
«"(Tem coiifecun oobijiffimï Iniperata*
l?s> Cyrus, Xerxes, & Alexa'ndet, fiisiis
*°ntenti fiiiibus,maluiiTeut regna propria
lUati Sc adminiftrare, quani armorum a-
?*plus quam par e(fet,alienisinhiare , I-
',aë & innumeiabiles alij.quarum effera-
zjorambitio.ieguandiqj cupiditas, & fiul
|
|||||||||||||||||||||||||
|
SS
|
POpiili intctitura accerfaiit.Qiiid eiiirn,
ct«tetps taceam, aliudfccic Alexander»
|
||||||||||||||||||||||||
|
5uat)quarn praedaris namra:Sc dtfdtrin»
"'bornatBS jBunenbusjquam vc grafl'ato-
*l»rn ptiqceps orbem circumcinfarët;, fibi
*ll>Sqj labores & meleftias innumcWbiies
tlearec,niiUumqi quietis &otii finem pro
Poiictec ? Huius infati'abilem vicïotiarum
lt'ti nullos vel profperrimus fucc.eims
'^tiam veitïngüere pouiiunullus rJoöos,
^amquamjnagnus, eiusambitionem fe-
"aiiit Itaq; non fontentiisampliflimoim
Wtio Pci'fico.impetnm fecit inScythas,in
jpaftrianos,in Indos, vltraetiarn progref-
'lfvis fi per copias fiias licuiflètjant nifï
l(i ^orte violenta reprefliiseflè?. Quidde
' ..^peioJquanta virtute&experientiavi->
0 5 quam rnagni a fuis habito ? nee enim
.''a caufa fuit ciu a Romanis,alüsq; gen-
'."s rnaxirnoinhonoieeflet.Eiim tarnen
Ir'^tc occKcanitjtandemq; perdiditüifa-
j.a ambitjo.nec fe modo,fed & patriam &
f ^P-qnam defendere fe ia&abat,oppref
, *c funeftè dilacerauit. Totns enim in
n Ct,panda g!oria,in cuiuscommunicatio
jJ0 admitti neminem fuftinebat, dum
pjartacum perdemuitjdum Lucuilo eti-
j^1 v'ftorias Ponticasêc Armeniacas,dum
y,,ete"° honorem de piratis fuffuratnr,
jj Us<l> omnibus excellere,omniurnq; glo
^'t» obfeujare cogitat,alienauit a fe opti-
p0 tlUn quoramcuuq; animos.Ergo duin
C*fnt'arn fuamputac egregiè fultam C.
fija aiIS'a®n'tate,quem fibi adiunxerat ad
fi!s Jltcs firmandas.ab eodem fuitoppref
'as tCo^'os<llll^etn fuïcciuitatis Phaethon
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Carolm
dux Bur* gundio- num. |
|||||||||||||||||||||||||
|
Cit Pbae.
thontt_j 1'rhicipei ambitiofi. |
|||||||||||||||||||||||||
|
'S
|
fUp . e dicimus,quaJes niminm mulios
ft,,lt-'°r Patrum & noftra viditxtas.Con-
|
||||||||||||||||||||||||
|
perattHiS M^afles AnnaldeMichaeloIm
enirn°pe'''lll,ic ii? modüferè fcribit'; (quia
%Mcrn \Xca"on tuppetönt» Laiinarn ver-
«l\ael( C01lferreno» verebor) vbiMs-
15 «iatiuam 'ad ajtatam peüücnitiia-
|
|||||||||||||||||||||||||
|
tuit.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
2,6*8
|
Andrea; Alciati
|
||||||||||||||||||
|
tio ftsOjommumque Caitim viiiere.- Sc fe Romano.Phaeihontem orbi tertaru*
Hatncem (ferpcntis id genus eft)-populo ducarè. |
|||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||
|
Furorêc rabies.
EMBLEMA L VII.
|
|||||||||||||||||||
|
/~\ R A gerit cïypetts rabitfi picla leonüy
^-^ Et fcriptum in fummo margine carmen bahef- We hominum elï terror , cuittspojfe/for A'tridal Talia magnanimut figna Agamemno tulit. COMME NTARII.
|
|||||||||||||||||||
|
hinc Gtajcoram caftra,illincTroia infcS
dioconflagrans ei anribuirtijr. Jx Paufania lib. >. qui primus «A/^
KaVjCuins h?c funt verba.-Timor Agaifl* iioiiis feu to iniïder.habês capu t leonis c^ hoc earmine: t Ovjof ixivfêCot iri fporw, oftyr
|
|||||||||||||||||||
|
AGamemnon habitti miütari,
rcgia corona ornariis appfngnar > cjiüdextraftrichimgladinni, (ïniftra cly- peum geftat;in clypei verö medio feu vm- oonc leodepingitur, & in margine nomen AgamjmnoN confpicitur- Et cjuia Agamcmnon in decennali illo Tïoiano bel lo fiimmus milicia: duxberat>propterea |
|||||||||||||||||||
|
JJ'
|
|||||||||||||||||||
|
i.
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||||||||
|
zó?
|
||||||||||||||||||||||||
|
«,
|
||||||||||||||||||||||||
|
hoc loco terminatie antiqua , qua veretes
vtebantur.Agamemno, pro Agaroemnoni fic TelamOjpto Telamon. Q_v o R v N. r> A M Principum & Im-
peratotiim ferocia & immsnitasfignisple rtimque notifq; vexillaiibus exprimirur> itavt quid inanimo recondituro bsbeant, tafifis fymbolis aperte oftendant.Q_uide- nim fignificat in eiufmodiftemmatis Vul tures.GrypheSjDraeoneSjAquilïJeones,, quam rapacitatem, feiociam, internecio- nem,formidir,em,.& ceterageneriseiufdé» qua: petpetuo finguinarios Duces corai- tantur ? Plutarchus Ariftide.-Hanciufti: appellationemjinquir, regum & potêtutn nullus eft profecutus:«AA« noKtapmncu, Kg/ Ktpttvvoi!, )yri VlKtiTopif, i'viol fèdiTot rjlipcLKt; ïytLpw 7Fpoa--ety<i:fifjó/jt,tVOi, riiv a,7roT«s ffictf, i^rtii «ftW^usv. «$■ lout, pïïhXov Kim üiro rtif ct£i7»s <f o|*r iya.^ ntW7i<.fedpotiut diBifunt vrbium vafta- t8ret,fulmina>ó>damiures ialtjetiam a- quiU&accipitretvoeari maluerunt,a vi' ^potentitty-vt apparet,magu quam ex vir tute laudem &gloriam ampleSenter.Ap- pofitèad id arg.ii men ti- LacT-ant-lib-t-DU uinar-Iuftitut.eap.iS.Romant.non fapiea tiotes Grascis, regiatn virtutem putaue* runt,ait,exercitu,s ducere j aliena vaftare,. vrbesdekre.oppidaexfcinderejliberospo- pulosaut trucidarcaut fubijcere fetuitii ti, videlicet quó phires hominesafflixc- rJntjfpoliaüerint,occideriiit,ed fe nobilio- res & clariores putant:& iuanis fpecie ca- pti glotias, fceleribus füis nomen virtutis imponunt. Hïc Laclan., N'efcio quis a- pudTullium loquitur imperator gloria» fius . Sifas c&dendo cceleflesfcandere fedes , Vni mi cceli ianua aperfa patet.
Cum SyHanacrudelitas magna licentia fse uitetin capitaciuium (nam fupranouem milliaoccifaféruntur) percufToribuslibe- rè per vrbem vagantibus»ac ca:teris metii attonitis.Q^Catulus palam aufus eft dicc reSyl'ls'.CuiT) quibus,tandem vi&uri fii- mus fi in.bello armatös , inpacc hiermes occidïmusJSubitNetonisfaiiguinariacru delitas:is Veftinum confukm.cüin eodenv die omnia mnniaconfulatia obijfiecè coiv uiuiö repentë ad mortem rapi-ruflït.Ccn- uitue nihil aliud quam exitium expeöa» bant-Horum pauotem irtidcns Nero, di- xii illos fatia fupplitij tuifie p..ro etmüs; coo»
|
||||||||||||||||||||||||
|
ïc ttmor tft hominum ,/ed turn gellans
Agamemnon ^Uitet; eri"or bic eft hominum, quiqt hunc gerit,
j. efi Agamemnon. a'em cnixn clypetimhabiiit AgamemnÓ Xtn leone depidra ad terrorem aliis inca- e"dum..qUi jn Qlyinpi^fano peraliquot
.ev01 porapependit..Homerus Iliad.n pau -° aüter arrna Agamemnonis depinxit,cu ^s verba Saruftius fic Latiiia fècit : ^ccipit ingentem clj/peum,pulchrumq-yfu~ perbumq; ,
^°'I>U4 hüc deciei circüdabat treuA orbu,
j'^idecê in gyru radiabant ultimo, bttllts,. yft media infixu, ctauu,atq-y arertigebant. * medio horribilu furgebal Gorgone ftuar
Jhblicitt duruty circum terrorqytimorqi pefuper huic inerdt cslata argentea lom,. tvuleu» quea terga draco maculofa tra~
. hebat.
H* triceps ternS. toUebat in aftra corona,.
®KA gerit clypeus] Leo quidëm profi-
potoboris&vigilantiaiapüd Aigyptios.
^ebaturtfic & ad ternficnn» hominem,
3lii teliquos afpeifhi folo confternaret.af- ^«nebaturiteftiseft Pierius in Leone;Oms j Polio fic inquic:: Terrorèmfigiiificantes, ï°nis caput pinguiit:qiioniasj hoc fortif- ^ium anlróal omnibus afpicientibtu timo '^incutiè. ,. Stfcriptüm infiimmv] ld vno nomine
-ICUivr i7fiyptt>p[A.«L, vujgo Gallico E-
Jcr'teau.
&ic hominum efl'terrorï Infctiptio c 1 y
Dei-»'" "'n ■>«■ ~ rcl-Oi/T&$- tpofóostïl, gfOTM Cuiuj pojfeffor Atrida] id ef¥, Agamem-
0°lt- Atreus Tantali filius fuit, pater A- *}atnemnonis & Menelai, qui indeAtridae: cl)QUir .. Horatius :
,: .____Neftor compontrelites *r Pelidem feflinat,e$> inttr Atridem..
Taliafigna] huinlmodi, fynibolum
Wagnanimut Agamemno] Agamem-
j°lvfilius Atrei & A iropes,de quorinulta °inerus.Nam rex £uitMyeeuarum>, &
xv*tcRumin expeditioue Xroianaj fic di-
s ab iyxVyid eR,valde,& y.ipya:t ma-,
".'"««■o.quafi qürdiudutet in beHojaut
lo'ï lll °Pcranda v'nutefit indefeflus- Pau- |
||||||||||||||||||||||||
|
IV.
Signa fe~
rocitatu , |
||||||||||||||||||||||||
|
\
|
'%
|
|||||||||||||||||||||||
|
HëroKU:
erudeta» |
||||||||||||||||||||||||
|
'tor amCn al'tetclc»Hat Socratesapud Pla-
losS*1" Cl;atylo>quamqtiarü ratiojetymo
«'*eodem tendat-EtymologiaVeióhasc
>*ï*&ès Kctrdw i'vip'.wm: Eft autcm
|
||||||||||||||||||||||||
|
AndreasAlciati.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
270
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
eoiifularibus.Dicas hoc a clemente di&u, qiiibus portentis aliqitando corami"1"1
fi castéra Neronis facinora fpectes. Hei Refpublica ? In eos, qui fupra vires quicqua audent»
EMBLEMA L V I I. I.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"p\ f // dormil, du lei r eer e at dum corpora fomtio
'■*~o Sub picea* & cUuam c&teraq, arma tenett Alcidem Pygm<ta rnamts pro Her ner e Ie tb o Po/fe putat , vires non bene docla fuas.
Excitus ipfè, velut pulices, pc proterit hoïiem, Et foui iniplicitum pelle leonis agit.
COMMENTARII.
H'Eu. cv lis exuiii js leonis toftus, mien tem fingit Heren Iet» Emblema'0
claua i. a armatns , monti imiiius graphtis. <( «
dormienseffiugitur.quem nanorum turba E P i c-»ap h a f>a!C refpicit a
©mm genere armorurn hac iüac aggredi- hid Hefiodiex i.tpye/V- , .
tnr»& dormiéetrn lacetfït. V idem r au rem atppw <f vh. idtkoi nrpis Mi99
hicde/ideruri piiius feu picca,Iub qua dor riftpigi*. ,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
II'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
r*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fhO-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata 5
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2/71
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ix.niS'i Tept7cu^po( 7' cLwfêtriv ahyia, Procumèiïtpice&fonaticTafecuribus ilex,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"■«7VH.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Clauam ] Claua Herculi attribiiiuir
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Infï
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^""pieinis.aitjeflè cum potentioribus vel-
a, c°ngiedi:qui etenim ita ie gerit, Jonge e *.a viftoria, & adhxc danina patitur
p,l^c>a. Emblema au tem er Imagimbus
|
proarmis propfijs. Vndeillud :
Hercults armata efiinuifia dexttra claua. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Et alibi
Num tegit Alcides nodofz roèorst claus- ?
Vide Proneibiiun,G7tfs««#j exterquere Her culi. Alcideii] Herculem, fic vel ab Alcaw Alcides.
auo, Amphitryonis & Perfei patre;vel«Ts"' TtiseLkKtii, a robore & fortitüdine diflum vol unt. / Fygm&a manuï\ Pumiliomiin &nano- py»m&è,
rnmmnltitudo. Vocantur a Philoftrato 01 7rri%c-t{ 'ncu&ia. ■ q. d. cubitales pucri. Euftathius & D.Auguftimisdeciuit. Dei ié.cap-8. Naiiosaiuiit Pygmasos appella- tos a <&vya>v,\el Tn^Uf, quod cubitum li- gnificat.-vel Twj/oVbveuis.Itaq; xvj[j.tiïos, quafi TM^ucuof. Hi per cauillum hommes Momints trifpithami vocan tu r- Taks au tem hom ub trisp\itb& cionesextrenias AEgypti partesinhabitat, mi. agricolationi dediti, fubinde cum giuibus : bella gerunt,ab ijsq; f?pe vincunturjquod innuit Homerus jlliados : 4 Ac veluti fonitm ingentes atbere ub alto
lngeminant trifles imbres hyemè~q;perofe, Lata grues enni repetentes littora fenti, Pygm&& bettum genti crudele minantes . Pomponius Melalib-3. cap-9-loquens de finu Aiabico:Fuerc, inquit, interius Pyg- m?i,minutum geniiSjSi quod pro fatis fm gibus contra grues dirnicandodefecit. 5o- linusinThracia ponit Pygm^os, in vibe Gerania, vndefugatosa gruibus ait Pli- nius lib 4.cap. 11. De his ottum Prouet- bium, Pygmt» breuior. Mantuan. 7»^»' lygmnos non pudet ejfe breuem .
OuidiusdePygniKislib- 6. Metamorph. fic fcribit.- Altera Vygmttfixtum miferabile matrts
ïars habet.hac hmo iujftt certamine viclM, £ffs gruem^opuluqjfuu indictre bettum. De Pygme_ispluia videapud Plinium lib. 7-cap 2..Ariftotcl8.de nat-anim.cap. li. Gellium Iib.9.cap.4.Claudiamii» lib.1.in Etitropium, Iiuieual. Sat. i3.Prouerbia , VygmRorü acrothinia colojjo /idaptare. &, Communis Mercttrius ■ Mmntis] Non facilè verbis inl.a;iep,iiift Ma»»s .
quantum adaiitiquitatis notitiam ficiant ^'nuilti Überaliorem,& ne mulra,video verbum, C»j,-Wtl . maxus,non rarö accipi pro hominum nusl titudins.-yt apudTull.i. Verrina: Comi- tés |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
yi
|
»>%
|
ii L rat' P6-""1111 efle.perfpicuum eft.cu
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
v-h
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*« jls "*c funt verba : Herculem in Eibya
*« p0ttI1'entem , poft Antanim fuperatnm ,
ygOïsi irmaduiitjVt Antaïiim vlcifcereii-
> cuius fe fratres aflerebant, non quod
^'eta^aut illi pareseflêntjfed quod terri
°eil*j &alioqni fortcs. Quibusè terra e- ^ll,itibus (iiam veluti formica: terram ha- ta'it) coneitaturarena,nonaliena,ied pio
p^proprijsqj manibus culta pafcuntiir. l]iri rneflïs actuenit, fecuribus dicuntur
. ' "1 (picas,eo quod arbores eas arbitren- ''Sed'ö temeritatem,Herculem dormiÊ
J^ feinterfecturosaireniut.quem nee vi- |'3iitcm formidarent. Ip£é verö ex pala:- ,li defelfus dormiens in arena cubat, exa- "^isq; anteipfum iacet AntaeusPygmijo
^vero mauus Herculem circumfiftit,
^li phalanx iiniftram,dua:dextram in- fij ""t-SagJttarij & funditores pedes ob- fn e'lc'"gentcs tibias non fineadmiratione w^antes. Alij capnt oppiignant , inter p^s erat rcx, hucq; machinas omnes iru- ot 'u!it,arcem veluti munitilTimam expu- Cü?tl*ri,admouent ignem coma:,oculis far c '0si naribus Scorifores, ne,cum caput TjPtllm fucrit, poïïït Hercules refpirare. Ce!ni bare circa dormientem aguntunec- fc Uc «rigitiir, tantumq; ridens adefle di- Je'^u.hoftes colligit vniuerfos.inq; pel- 'eA f°n's congcrit,ad Enriftenm (vtcon ty °J teportaturus. Hxc ex Philoftrato . ]a mi'iit figmenti huius Politianusepifto tila!a^am,his quidem verbis: Vincere 110 'PudV' Potu'>tIu*m Herculem ridictili i^s c Pilil"ftratum Pygmei,quos ille om- rnj^i^^ptos konis pelle imioluit.&c.Me ^uin .** Alciatus noftcr Commcntar. de ^3' P£dum prsfci'iptione .
atn. ,'*£'AT dum corpora- !omnó\ Idem ^«Wit.Vugil.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
't!
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'fr
|
'git
Sul, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%.
|
Ptacidam per memira quietem
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ciem efl'C1*J piccam, quintam cedri fpe-
toreftf docetPli!iius lib.itf.cap.io. Ar- Poiii (bij!ral's' & funcbri indicio ad fotes ^ni lona*Vnc'e Virgiliusde tumuloMi- qUC,!ss-A8.u^ait: |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AndmeAlciati
|
||||||||||
|
ZJl
|
||||||||||
|
piendum negotium.ad qaod petficiëJu^
vires 116 fuppetant.Reftè Pin.dar.Pytl>'"'
Xp» KttS ttinov cm TTAvrof dpav y-i1?"9'
Opottet qui/ijjfui modulum fyetitt.SicP
pertius.-
TUrpe eft qtibd nequeas eapiti fummittl1
pondus,
Et prejfum infltxo mox dure terga ge»*' Et Cicero i.Officiox«S'uum quifq; nofc? ingenium, acremq; /e & vitiorum,& K norum fuorum iudicem pra:be3t,ne ftetl ei plus quain nos videantur habere plUt dentiat.-uève hiftrio videat in fcena, qi'° nó videatfapiensin vita- Pindarus Né.'0' Ket^eT* F ïfit-Av^pónnis ó/aiKhv *r ffóvav . id eft :
Dijficiltf pugna eft fortioribui repugntf' veile .
Quod mihi declarat in Vrania Heroo0' tus; xgi fvva.fji.if u-rrèp ivdfaTTOv » fietf' AiTo; eVi >£ Ü7rtpy.»KHf. .Sed, ni fallor.C'!' uerti fabula ineos poteft, qui licet ren"1 fortuna; fint, aut ingenio non perinde '*" leant,audent tarnen potentiores, vel etiïr. doclioresimpetere, quoexconfliöu "'"I reportatuti fint prxeer infamiam & d£tr!' mehtum . Allufio eft ad prouerb. CttfJ' nanfif,cede. Qiiod intellexiflè vide«,f Ammiaii'Marcellinus u.Iib.quö loei^V, gnum Iuliani Imp. animum celebrat,*: malediconim m eo coiuempmm illtitl e\ fert prouerbiali fchemate, eoque erut° Graecoapologoquopiam:Fruftra,inql"' viruni circiimlatrabant, immobilem °e eultisiniurüsjvt Pygmfi.Thiodamas*!? ftis homo Lyndius cum Hcrcule . QÜ^ innuit Iüliamim nihilo magis comirot" fuiflTe fufurronum & blatetonum aul'e __ rum conniciis,qiiam Herculesillept? ■ KÓtreofiof t§ yt,iya.hir\\}yas ruftici ho'" niscoimimeliota in[eclanoiie,aut Pyg0'^. rum infultibus exterritiis fuerit. Hu' fei'oprudens Archidamidiiftum.qui c°'- fpicieus filium cum Athenienfibtisiuti6 liter ac temere congrcdienteni: Aut v ^ ,btis,ii>quit,adde,3Ut animis'adime. V° periculofatn eïTe audacian.,(i vires nó * ' petant. |
||||||||||
|
tes illi tuidele&i.matnis erant tuaj.praefe-
fti.fciiba^rnedici.accenfijarufpices , pras- cones,nianus erant tuae:vt quitq; te maxi mècogi>atioiie,afEiiitate,nece(Ecuditiealie na attiiigebat, ita maxime manustua pu- tabatur.vohorstotailla tua,qua:phismali Siciluededit,quam ficentum cohortes fu- gituiorum fuillèiitjtua matras fine contro ueifia tuit. Idemlib-4-in eundem.-Non ho ftiumaduentii,neq; repeLitiuoprsdoinim inipetu,fedex domoatq; cohorte Prauo- ria manum fiigiciuorum inftructam, at- matamquevenirTe Itemcadem oratione.- Vt cüoa perindeapud te Pretorium im- perium ,ac nomeueflèt, ad illam pa-ruam manum extinguendam.ducem te, pnnci- pemquc preberent.Nofter hic de recepta- toribus ficariorum ante : Latronum furumifo manus,&c.
Profternere letbo.] fuffocare,elldere,tol
lere de medio. Pojfe] cjuod crat dJuv&Tov-
Putat] quoderatwotiTor- ScipioAfri-
canusdicerefolebat, in re militati turpc verbum eflej.Nfl»^«tar4>».c)uod aliis in ie bus interdum locus datur male inftituta poltetioribus confiliis melioribus cortige- re;ied qua; ferro peragunrur.ea non opor- tet temere aggredi ,quod hie errorferc eft inemendabilis . Vires non bene doBafuai\ Grecaprira
(is,pro,non benedimenfis viribus fuis.mil ]a racione habita imbecillitatis martini vi- ziitm. Zxcitus] Excitatus a fonino.Liu.lib. I.
Hercules ad pnmam fomno excirus. Preterit hojlern] Facilè vir magnus vi-
«Ttoriam depulïllis nanis ïetulit. £t f&ui implicitumpelie &c-] Pattem
eorumconrriuit vt puliceSjpartem rtclu- fit in pellekorasjfortaflè vt ad Euriftcnm ferret. Leonina autem pelle <licitur vfus pro thorace Hercules poft occifum in fil- uaNemea leonem tructilentiffimum , de jy, quo Theocrit. & Diod. Siailus , & nos Xlhilpu Poftea
ter vires Apoloovs hicadmenet, nihil pr?-
fufcipien ter v'ieSaggr«liendum, nee vllum fufci-
dum REeS |
||||||||||
|
Impofs'*
|
||||||||||
|
273
|
|||||||||
|
■ ■ . i ■■■l^
Impofllbilo.
E M B L E M A L I X.
|
|||||||||
|
I jY o viiiciica AEthiopem niidum
w^ fedentem, iuxca fbnrêru occupatur , \ ' Reni' *"*a'tel afpel'oen<^° > alter abfter-
lI, p°'iimrorera dent,"&cand«irem. ie x Luciaiii Difticho ttanslatïï, quod
rij.' V'l'^r 11 b. 1.Epigram:G rsconim , tic.
.£;- ,Ui/*W,fic enifn habet :
T' 1+a.Tw vittth; I'iiJ.a,} hfiKovi '1-
4£?'&* Tfypis ,
\, -jj K -fèthiopè fruftra.quin defintf arte ?
\.■- ~ ??. W-quam efficies nox fit "Jt atra
tem ex apologo quodam Ae fopico
|
|||||||||
|
manafie planum eft,de quodam, qui emit
'AEthiopem,ratusq; iliurri colorem non na tui'a, fed piajteritidornini ncglvgentiaac- tïdüle.perpetiiis lotionibus miferum vfq; ad raoibum diuexauit.colore nihilö quana j£thioi>\ ainea fuerac meliore. Natiuum AEthio- cur nLt puni nigtoremex fideris vititu vapore pu- tataccidere Plii)his,libi.cap.78. Oiiid.i. Metaraorph.ad fabulam retulit.ex incen- dioq; PhaethontisaccidifTe.rcnigrefcerent AEthiopes: Sanguine turn credunt in corpora fumma uocato ,
Mthiopübi populo's nigrum traxifjc cohrè . Asthiopum nigritiem ojnflinö rauöwni S & |
|||||||||
|
Andreae Alciati.
|
||||||||||||||
|
Z74
|
||||||||||||||
|
& fupeificiali calori.qtii non in corde refi-
deat,(êd iuextrcmis fupcrnatct, Alexander putat alTcribendam.Cui rei argumento iU lud e(fe>populos eos qiuim %(biofilïima ir» colant, timidos item elfe ac etïberninatos : Scythas vero,qnwng:lidiflïmafunt regio nealb,ase(l*eaeammofos,QuQdiprame"ia Gttüi cHr Gallis ferè vfu venit, quibus in cords ac albi-. iecorc naturalis fubfiftit calot ac nidula- tur » nee ad excima fe magnopere promit, indicioeft.catiscandot.Vide C^Uum ilho dig.lib.i6 c-i;. JBLV1S Mthtopetn] ManriVAEthieps
autem d citur a vetbo Grexo aiSta^rdeO)
jErhiops, & 2-^,a^e6im,, qui/olis ardore torrea-
■vnde dt- tl]t ]~{lvc pernnet prouerh. JEthiopem de--
®8«« (t,lbare:&,,JEthiopt nonalbefcit. quo refer
JfUhiops; & ïll'.id Na7.unzem:na.ocTttKit in. dizori-
von albe- §iT0U Tï KckTttfrllPFM, aW eitSto'l ti y.i-
fcif &6W hoc t&iVardus non deponit pellts ma-
cultujieqinigrorim Mthiops . Si quid de
ABthiopibtis pluribus requiras, confule
Plin,libtf.c.8.& üb.d.cap.jo.
SïSHincAiTR hoc fehemate,
Iv- ojt fjiivvo-tv cd <pu<th; m vrpwhSov rnv JtfiettHei. ttpytttt. natHras; manere -vt fuum habuere tuumitm principtHm-PindarusOlyrap.13. èLfxityf) mtttarej, J>£ Kp{f^u ti eruyyivif $§0;. Bifticile eft éiffietitj* occttltare morem ingenitum.Idem Arifto- phanes, Vefpis.ctOTriïVa* ycthtiriv <pCo-ia( ijV t"X?<S: IK etei Tegere diffUile eii quam qu^naturamhabeat, SuCcurrit illud Ci- ceton.ad Qvfratrem: Hoc. nücnonconten doiquodfortallèciiro inomni natnra,tiim iam in noftra aetate difficile eft mutare a- nimum,& <ï quid eft penitiis iniïtummo- ribiis>id fubito euellere-Quö referendum Diogenis apophthegma.qui ctim impro- bum quendam & proteiuum caftigaret» logatus quid facetetjABtliiopemjinqnit » abftergOjVtdirricutter eandiJum reddam. Quodin gc-.iere de his. omnibus intelligi pote(t,cjua?nulJaarte»nullaque indultria corrigi aurmutari quennt Sed fpeciatim hoc torquebimus in ea.quaf fiicata funt & iïmulatavtglotiaró inanem.non vitasme- litis.ied piecanöienvptarn,cuiusomnia fj- muracrajVt fic d'xerim, ranquam Ao(cult cetetiterdec.dunT:quanJoqiiidem (Iimiia- cum qnicquam non pofticeflèdiutiirnum;. & Srfa citó ad naturam redeunt ftiam- Ve rr Flacciis ; S -.tiifaexpe$atfaxsa>t»mm wff,remrret-
iekuandat .- |
||||||||||||||
|
Kp tVTH .
Üattira. omnibut docirinis impirat.
Vel hoc traduecmus ad mores iodociles.S indomitam quaiwdam naturam.quaenujl' viautarte mitefcerepoteft,vt funterFerü' taqiioriiiidam ingenia,a qifibus non pol' funt auelli, qua: rudibus annis primu"1 percepta funt. Nam Quofemel eft imbuta recef,feruabitodol(
Tefta diu. Tametft eriira ad tempus definere videatut
inplerifq; cacoethes.multaq; prohibeaii11 a?tas,metus,& magiltri;eum tarnen hab'' turn delere,nedum tollere.fercvió eft qtj' poffit. Adfctibam luie Epigramma lep1' d'im AnuJi ex Picla Poefi : Indocileingenïum fipergiu -veile docerCi lnfelixoperamperdeurjtft quis afellum In campum docent paritem currere fnn>- Qtii cum quadrupedum in morem vide*" tur equorum
Toüerepoffe caput, grejfut glomerart fuflf' bol :
Hunc turnen nut frdnis, aut ft talcaribtf ■vrges,
Attriculas itemittit iniqut mentis afellut In terram.etpedibtispofticn calcitratErf Deftne; nam nunquam arinaturam viP cet,equusq3
Nunquam ex degenen fietgeneroftts afeW' ~E.tnunqu%exfiolido cordc.tusfiet ab arte■ Ta ToKfiAv g.S'üvctTov, a.vS'pSti ffopeü.CH' uari quedfieri non peteft , non pertinet i' fapïentem ; Heienx verba funt ad Men«j Iaumaoud Euripidem . Nulla lirpienti' ,./ |
||||||||||||||
|
(inquit Seneea epiftola vndecirru) nature {il',^
lia corporisantanimiponuntur vitbjqu' pt'lA' |
||||||||||||||
|
cjuid iufixum& ingenitum eft. teuitera
|
«'u"
|
|||||||||||||
|
non vincitur.Qi!a;dan> necdifcrpüiia, ot
vfus vuquaro excntit, fed natura vim h*
exercet, &illos vitij fuietiam robitft»»!
mos admonet.Hxcv! dixi.nulia fap'6"1^
abigit.alioqui haberet rerum natu ram 10
imperiofui.iiomniaeraderet vïtia- Mil
cunqueattribuit conditionafcencn>& co poris temperatnra.cüm mnlt"m fe,dïUH'
animus compofueritjharrebunr.Nihil o fum vitan poteft,non mJgis quam acce fin. Ifoctates interiamiliares dicere lo» tus eft.fe quidem docere decem rrm»s.c ^ terum qui ipfom doe ui liet aiidaciam vocalitatem>que natnrailU denegarat;,rn ■«disjocodaiuium deeem nn!lia.Hcc a |
||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||
|
Z7f
|
||||||||||||||
|
W* quia fiirjt naturat.quxnon facilè mu-
tan poceft,non artis.a praeceptoribtis dari non poffunr.Duturn efl adfueta relinque- re.ait ille,. Hieronymus ad Heliodorum , aelaudc vita; folitaria:: Cotpus afiUetura tunicis loiicaeonus non fert: caput opcf- tum linteogalcam recufat: mollemotio roamimdutusexafperatcampus.Niccpho rus lib.ii.cap.ji.hiftor.ecclefiaft.de Mar tiauoepifcopo Nouatiano.qui ciim-Iudga ■Jwtiaflèt.qiii tarnen ritusadfuetos uqii pof ft' abijcereidicebat Martianus.periudcfuif ft ac fi ("pillis mauus impofiiiflèc, hor au- Jern Sabbatio. Conferri poteft Iuuenatisil- ' «d è Satyra i}. Mobilis & varia efl cette ntttitrtt malorü'. |
||||||||||||||
|
Camfeelut aimtHunt.fitpereB tonflantia:
quidfas,
Qmdve nef*t,tadem iiteifittnt fentire pe^- actis
Criminibtts, tarnen-t tti mores natur^ re- currit
Vatrmatos, fingi ér>mut<tri nefein inüm qttis
Veceandifinempofuitfihit quando rtcepit ZicBumfemel attrita de fronte puiorem. Vlpiauus Iunfc.hanc thefio ad fpeciem fa- dti (ingnlarisaptanit, l- praicipiunt, ff.de jedil.ediift.mancipia.qua; rudia funt.pra:- fuotuntui'eflefimpliciora , & ad minifte- ria multö aptiora.trita veto & ?etctatior* difficilccft reformare. |
||||||||||||||
|
Cuculi.
EMBLEMA L X.
|
||||||||||||||
|
D V R IC O L A S y agreftegenus ^lenqut cmullos
^ Cnr VQiitent, qmnam prodiU cmJJ'a fuit ? |
||||||||||||||
|
Vere
|
||||||||||||||
|
Jmèx&é Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
tr/6
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ver e ntwto cdtotat Coccyx i quo tempert'vit es
£>mnonabfóluïtt>iure.vQcaturiners. Fert oua in nidos alienos , qualitcr ilfe, * Cuïthdamum fródït vxor addtmo , CO M M E NT AR I I.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
i.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
DVab vs arboribusinfldent dua;a-
ues,vni cuculus in ramo ; alteri cu- itica in nido.qua: fuppoiita cuculi oua fo- uet, fuaeflecredeus,: Q_v;od. hoc emb!emateexpreffit,idé
nobis iuculeuter enartauit ipfe Alciatus lib.7.Parerg.cap; j-.his verbis : Cuculum -vocant.quimatrimonij ftiiincliriofiis fit", quique vxorem fuammcechis perniittat. Cucnbitare verbum confïnxerunt, quafi cucuhtare-Ego cuculos peculiaricóuicio agticolasdictos apud veteies legi,-«jfiine- g|igentes,focordes,tardiq; effent,quèd nó prius putatas vites habeiept,quaTn cucti- lus canere coepiflTet.Horatius: ■m___Magna compellans -voce cucullum .
Grajcè mküv? a voce dicitur,vtappateat>
■veteres Gixcos ypfilon per u, eo~moie ,. quo nos Latinifacimus, proiiunciafle.Re- centiores Graritmatici Cuculos dici hbs hominespuraiit a natura auis,quarirralie- num nidnm, maxime Hypolaidis, q.uani ipfi Curucam vócanc, oua fua transfert. Sed hac ratioue noircuculi,fed curucs di- ci debuiïfentjcum non ipfe in alienum, fed alij in fnttm nidnm congeraut: vndé & a- dulteriutn difturn,quafi ad ctlterius toru. Hactenus Alciar. Aititaq; Cuculi nomen abufinè in eos elïè tradtiiftum,quorum im pudicx fuiu vxoresj cüm ij contra cucu- li potitis vocari debeancqui alienas vxores adukerantjfpectatoiiimirum auis ingenio, qua; fua innidisalienis ouapoiiere foleat. LarinshexprofequiturautorAdagiorum, in V toMïb.Cuculus.&.,Uerniofi in cMpum. ibiq; citat Pliuium & Hefioduro,a qtribus ha;c fumpta fuut.Addit infuper.-Qninar- bitior in conuicio cuculi j allufum ad vo- cem cubadi.Ariftoteles lib- fi-denat.anim. cap-7.iïcait.-Pullos.cnculinemoait fe vi- difle;parric tarnen,verüm nou in nido.quS ipfe feceriufed interdum in rddis rniuorü auium,& oua,qua: alienareperit.edit.Ma- xime veró nidös palumb,jurA petit, quo- rum &ipforuB-iona efdabfumens f na re- lJncjuic. Multa quoq; de cuculo ïepetic |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
lib-9.cap.19.per totum.Nieolai Lconicc'.
nicircümféruntur problemata ïiaturalifii' a^-. ïnni-irifiirtv-.ftii.*- inniijr* rnp/.iirnliicl' :*P
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
in quorum i8.fic inquit: Cnrcucuiiisa
nis in alienis(vtaiun'tj ïêmper'paiu nidis?''!' /»''' Anquïa naturaduceaiiimafitium uonnul' -s f la pro fui cuftodia; mnl'ta callidê & prii-!".^^'' denterfacere videntur ? Quamobrem ra-.f'' tioms nén orrmiiio'-expertia eflc biuta ple-' riqj philofopborum contenderunt. Tim'" ditatis IgiturfiK*'confcius cuculus,vtporC qui an-iiuimis quibusq; vellicetur auicU* lisi ita*non fore turam geueri fuo ftirpertf ratiiSjiii fefellcritjiiulluni facit nidum,fe"* ■jd aliosdctioïat, vbiiadulteratofeeta nixit pro fuo alienum & fubdititium educat cit' cuIum.VidePlmium. lib.j8.cap. r6- Pie* .xium Yaler.'Hieroglyph.Iib.'i.J. WKltOLAS 0!t..] Solent, iiiquit Pof'
pliyrio>la."tua ruftici (alij léntiïégmit) Ctt' A |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ii.
AUiati
locus « |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ca viarii aibufta -vindemiaritésll viatoribn_s &.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ciTctiliappellari.-tuiTi ïlli proupcati, tant* (f
verborufn amaritiidinem ineosirFundüt' vt viatores il lis cedanticonteiuïtos cocO' los iwrum atq; itensm appefla^jc . Aci'O'1 bfes arFert: Hoc autem ipfa re houimus > qiiemadmodum viatores), quos initiner* per agrosconlpexerin: vindemiatoies.co'1 uicijsagitare gatideant,illiq; ita refpp11^6 re.vtcuculumeiin» appellencquafi P'orl1,' ignauum fcilicet ac r.ihili homilie . Se* hoc paruraeft,aJ.uer hödie resag'tui', cT lum'-.ijs vehemecticribiif.obniepiturïVi3 tores euim eos nunc Pulteion«>nun_c Co nutoSj nttijc'alirsatq; alüs coiiiiiciist""^ {uiH..IlliQ?jitra,ilLieciuis, fine magii** tuSjfuierexïpfèoccentarc cceperit ,otn" pprobrii genus regeiunt,rctecliscj; p° _ rionbiislurpiiluna quaeque oSnifantur^ quamuisid impunè toco agro CamPal\, Neapolitanoq; tempore viiidemix heef -audio.nempe 11equid libertatis Libero a« trahatur. ., At Cucuüos] DicituretiamcticBlus.idq11
frequentius-Martialis : t -, ëuamuis permuhos- cuculus'cantauen #
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
£iiculi\
nies. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
■ anno},,
|
ft
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Alias
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata!».
|
|||||||||||||||
|
2,77
|
|||||||||||||||
|
AUaseaeu-Ilns (ignificat tegumentiim ca-
pitisJimenal.Sar.j.
Contentusq; iïïic veneto , üfwy^j eucuilo..
Hinc Bardocucullus . Item inuolucrum
chartaeeum.quoinnicoies & propolfpul
öetes & arovnata'cödunt,GermauJsSc6/w
'"'«e/. Martial.
"■Vel thuris,piperisq; cucuïïus .
Vere nouo catat] vnde & pro verni tem-
Poris fymbolo ponitnr Cucul lis, id qtiod
{Oïperita:etiam pjebecula; inuetuit. Vnde
lludde cuculi natura :
*rigore digredior.redettnte calore reuertor:
Oefera quod*peperi , hoe tarnen educat al-
tera mater. siuid tibi vis aliud dicam ? me vox me»
prodit. |ic Hefiodus.-
tfj-of kÓx,kv£ kokkv^h £pvas iv Tmtthoio-t:
^t cantum audieris quem reddit ub ilice
coccyx. * 11 nc enim erultare hommes dicit, quia
co nuncio verum veris adtientnm intelli- Raiit.Piftotherusapud Ariftophanem. Atii ^USjvbi Cuculum .Asgyptiis imperaflëdi- '■tjtam eosait quam Phcenices ad cantijm Wiius auiculasjtanqiiarn ad imperium.tri- l,cum & hordeum demeterefolitos: tem- PefHuior enim aptid eos meffis , quam 111 ^rxcia & in Italia üi-Cantus porro (occy. £'s>pronerbii fpeciem habet,de iisjqui fem Pet eadem ingèruntrquod auis ha;c eadem >0cem fajpius reiterer. Quo tempore vites,&e.] Ulud eft.quod
''nius ait,probro folere obiici vindemia- 0l>busjfi cucuhiseos deprehcdiflèt vitem Pluaiites.& Horat.i.Sermon. um Pr&neftinus falfo multumq-3fiuenti
zfcPreJT» arbuflo regerit conuicia, durus ,nde>niator,Ó' inuiciiu.cuifapi viator *jJiffet,magna compeEans voce cucuUum. 11 m ioco Horatiano & Pliniatio coniun- * 'Und Aufoiiiiconléiitanefijin Wtpfella.-
j,. >----..Inde viatdr p'"*1'*'fubieBaterens,hinc vauita Ubês,
r°C,ra canunt feris cultoribus-------
til I °fatHr iners] >gnauus,otiofiis, qui ni-
^laboris velartis facit.Virg. eclog.i. *nc<**1u*fer(i,tamen reipexit inertem.
^■*r* oua in nidos tlunos) Agricola;, in- lea anfti«s,non Tocantui cucu]i,propte diinj j COC,,i' natu rara imiteimir , fed ter» Tv1" habcant cuculum ,id eft, adul- m- V^ate fic uk vetfea plicat & or- |
|||||||||||||||
|
dinat: Cueulus fert oua in nidos ttlienos ,-
qualtter i!le,id eft,adulter, euivxorScili- cetalKna, prodit thalamum ■, fciücec ma- xiti,adulterio,id eft.adulterando. Ego ve- róeiiftimo, Alciatum , refpexiflcad pro- rterbiiirn ex Ariftophane petitum, KÓx.x.vt \&>Xoi TreJVoc/ê Coceu, herniofiin cam- /ww.obiter taxans Aïgyprios, apud quos pleriqiiefuntexeeli;& hosadagricolatio- nern vocat. Hincqnoq; hasc vox euccu , occiuitHriis maritis,quibus,dum fundi v- xorii ignauos fe praïbentcolonos, vicaria opera ftrenui & magisaflïdui cultoris fiic- «dit-Quo i^edtat perfaceturn illud Epi- gramma,quodex venerand? vetuftatisrno Duneiuis defcriptum Martiali reftituic Hadrianluniuslib. 5Animadueri"capi7, id Martialisefle vel Iotiem lapidem iura- reparauis.Idvero fïc fehabet.- Milodomino ejl:peregrèat Milonejffeclo^ Arua vacat;vxor non minut indeparit.
Cur fit agerfterilis,curvtcor laBitet, ediï : Quofodiatur ager nohabet^vxor habet,
Thalamum prodit] coniugium, feu le-
(Sum coniugalerndeteritjdecipir,le;dit:Sic dicirnusprodeiecoi)iugiiim,prodeie fidé, Proderc*' prodereofficium,pio,iureiurandonon fta fidem. re.Saluft.in Catil.Ea fa:pe ante hxc fidem prodideiat.Cicero 4. Academ.Qvu ftatuit omuem cruciatum pexferre potius.quam aut officium prodat.aut fidem . Q_vid fibi veüt Emblema hoc, fatis ] y.
ex diflis ciarum arbitrorrfiquidem ciicu- ChcmU 4. li nomen abufiuè in eos traduötim eft , quorum impudice; fuut vxores;cumiicOM tracuculi potiüs vocaridebcant ,qui vxo- res alienas adulterant , fpeclato nin irum auis ingenio,quxfuaoua innidisalienispo nere folcat. Quo etiaro fignificato vtitur Plautus Afinar. At etiam cubat cuculm : furge amator , i domum .
Et paulo poft ibidem : Cano captte te cuculum vxor ex luflm do- mum rapit. _ _ Hos tales Itaiica: lingu^procacitas etiafn ^tvttqui Hiicosvel caprosnoroinat , inueuto i'on Jint » & adeonouojvt nullani fapiat amiquiratem: ?Mre J'c erat enim caper apud «eteres hieroglyphi *'"'' cum eius.qui vxorem haberet adnlteiam. Atqueinfu per illud ad giiim fenbatur in fpurios.fi de patrequifpiaro qreritaiet.vc re(ponderent,Ti7$- y.inifos ds ai£ ■ Matrts quippe vt tapra.Nam cafianun natura in* S 3 ftabilis |
|||||||||||||||
|
5y*
|
|||||||||||||||
|
'»t, J
|
|||||||||||||||
|
V
|
|||||||||||||||
|
Andfeas Alciati
|
||||||||||||||||
|
illibeechos hircos voeauere. NecfuffcJ.
petulanti plebecu 1? illos becchos appellal' . fe,ni(ï eofdera probrofoetiam ignomiii10'1 t>cC «
epitheticonuicio profcinderent,& beccw cot»' ^ evrnutos,üi\ cor!ligelosindigetareutJ^BO|, d"'.' £■ ftrofisq; coinuum fignis oftenfls.ipfas vö' miV cesexafperarenc. Sic Andionicuslmpej*" tor Conftancinopoliramis.luxu & libid'1,e perdicus vir,cornua ceruorum,quos vefl* tus erat.infignia , & rari aliquid habeu'1.* in porticibus fori fufpendebat.fpeciequ1* dcm ofteutanda;mag<iirudiuis feraruo»' quascepifTetjcum reuetaciuitatis more" & vxonim, quas ipft corrumpebat, laf'1' |
||||||||||||||||
|
ftab.ilïs,lufcrici, afqué mobilis admodum
cft,quareheed(isir>capalibus a matre tan uim digoorci potcft. Quod veró funt non tlüterati viti.qni didterium inde fumptam putant, quod hirci fuas fcemeHas iniri ab alio facilè patiuritur.etiamii coram fpefta iïeriiit,vt quem notac Iuueiialis.cü dixit: 'Vocitti & ad calices vigilatlfiertere nafo. alitertraditurn ab AElianoIegimus (vt e- tiam fupra retultmus) qui fentire hircos imalkatisafFectum teftaturexemplo Cra- this paftoris , cuius dormientis cerebrum capercornibus ineivm inciracisejiferir.pro pterea quoddeprehenfus eflêc. abeo cum capella,quaraamabac», Venerea copula eiifceri,de. quo vide Cceiïum Rhodig-Iib. 1y.cap.31. (proh pudorjlvircum quadru- Me las Pe^etn ^ caPro bipede honeftate vinci. ) 7' 1 Quod veró vulgusBecckum vocitet einf- * modi nojtas hominem, antiquiflirrum e(Te * diftiojierainGrccoEiun habeturcommea
tarijs.Apiidhiftoricosenimlegere eft.Pfö- rriecichum AEgypti regem. Phrygiorunt antiquitatem.i'de qua magna in ter Asgy- ptios & Phtygas erat contentio, in A»gy- ptiacis pueris hiimano omni conforrioiu hibitoeducatw, eo argumento depreheti- difTe.quödex faapte natura Jfcf£,prouiin eiarent,qii£ voxpropriècaprarum & hir- corum eft,eoq; vocabulo Phryges pauem appeUarenr.Rofhun» veró auium plerifq; nnnc Italië,locis Beccho nvicupaiur;quod iionnefciuit Suetonitis.agetisde A, Virel- lio.cui Tolof» naro cognomen in pueritia Beccoiiierat.idexplicargalliiiaceiroftrri. Et Bic chare,pa,(Tim pro mordendo. decer- pere dkitur.Quafi: vero fuerint primitus hommes a capris enutriti.naturaq;ipfavo cemeoüciare doctieri.t,qua; adalimoniarrv jnagis neceflaiiavidereturjjd honoris Phry gibusadiudicatum,vt antiquiflimiomniii liaberentiir: quaq; radene balanres oues , 8c latiantes canes nos appellamus,, eadera |
||||||||||||||||
|
Ü
|
||||||||||||||||
|
K
|
||||||||||||||||
|
«ram norarctjvt prodidit Nicecas lib.i
|
||||||||||||||||
|
Imperio AndroaiciCoinnen.Inueniopf*' ff1 Ai
terea vxoris adtilterio infamem Cucurfa' ^f tam dici; nam in legibus Lengobatdic*5 ^F Corbita,pro ftupro vel mfimia vfurpatiif* Hinc verbum. Cucurbitare, quod dicit»1 de vafallo.qui vxoremdomiui adiilterat» vel faltemad illud crimen (blicitar.Sedn6 illi hominum generi.quos vnquam Sol vl* dit miferrimo,(im acerbior,neue iam ant* fatis affliiSis iftis Bonis-homiiiibuscofl1' m meiitatioiie hac mea afflidionem adderC 01 S' vidcar,hisdimiftTs adcucujos redeo. Sci0 jtf cni'm nomen cuculialioquoq; accipi fe'r fiijVt pro inepto homincrerumquc im Pe' rito, vtapud Lycophronem Aiax kók^v* appellatur;(icutiMeleager Glauconis »" lius infulfas tuculus , KÓKJtvfr J)A/5-/oC; a' pudPlatonem Comiciim. Et nosqiiofl116 hodie ftoHdis Sc ineptis \oceCuceu, infu* tarnus:quod (vtegoquidem reor):traiö.' üam. eft a lufu puerili, qui a Polluce "'* titiir Apodidrafcinda.Germams , Gu$le' iergen-vbi obftru£tis vnius ex caterua oc lis,ca;teri in latebrasfefe abdüt.quos do** ille veftigat, ipfï fubindeemifla voce &K c«,figna dant,& qua?rentem quaü imprf* dentias argutint,quod proditos nequea1 uenir&Nunc ad vefpertilioiics |
||||||||||||||||
|
¥t%«EtttS*
|
||||||||||||||||
|
Emblemata-i.
|
|||||||||||||
|
Z7P
|
|||||||||||||
|
Vefpertilio.
E.M BLEMA L X I.
|
|||||||||||||
|
A SSFMPSISSE fnum volucri ex Mineide nomen,
^^ Socraticum nuïïores Chsrepboonta f trant . fi-fca viro facies, & slrtdens -vocula , tali JRunc hominem potuit tommaculare nota * COMMENTARIL
|
|||||||||||||
|
IJINob noftis tenebras, lace hinari
"omuhil ïlluftratas; in his volantem J| e Pert.'l'oucm,anem omnibus iiotam3v«l ^amsjmnrem alatum.exprime. da ' Vj^ p T v M videtur Emblema ex Sui Ath" ^0116 xwptpéov FuitChasrephon f'Henfis, Socratisdifcianltis', qui tam tub 1aClter llblis '«KubuJflè ftmir.vt lu- k** »niim tl0'libus noflttrmS extenuatus,maxi V Mi vt Psllorem maciemóue conrraxerit , V^ Vefo r 10C0 N°ftua,vel,vt alijs placet, Pertiho fit yocitatus.Apud Ariftopha- |
|||||||||||||
|
nem,i» macileucum & pallore eonfetfhim
petitur difterium pcOnerbiale.K/êc iT/oi- ant yaupiipavV<>{ iv. tti<rn. Nihil nalat* differs o. Ch&repbonte, Hic ei't iUe Chste- ption.vtaic Laercius in Socrate.cui Pythia de Socrate redcii.'it celebre illtiti oracu- lnm:<ro$of Soöo^AwV» (rt<pó)7ipa(ivpinri- JW , ttvêpëèv cTê d-iró/Tav 'Ecux.pctTHi <ro- q>a)ra.T0{- id eft-Sapiens quidem Sophocles, fapiitior luripides.at wortaliut» omnium fapientijfimtuSoerates.Philofttatus in pr?- fat.vit.Sophiftarum,duos fnifle eius nomi- S 4 nis |
|||||||||||||
|
28o
|
|||||||||||||||||||||||
|
' And-reaê Alciati
|
|||||||||||||||||||||||
|
ïüs tradicquorum altet Buxeuseft cogno
minatus (vt Tv£hns Grxci nomhiant.qui fuut liuidacute,& textur? rariorisjquod admodum pallidus efletjilleeDiro luctibra cionenirniafanguinelaborabatTisque eft , quicognomcnhabuic No£tur. Alter in- iurius quidam homo fuit,impudentiuime que niomord:t,quietiam Gorgi? ftudium taxareaufus fit.Èx quorumdam, qui non excant, commétarijs Aïliaiius refert in ? varias hift.Philetam quendam Coiun fuif- feadeó macilentum,vt occafioneetiam le- uiflimafubuerti poflêttqui ne a ventis tol lerecur.ferreis foleis vtebatur ld tarnen figmentofinrilius eflé quis non videt ad iocandum ? VOLVCBJ ex Mineide.] ld eft.vefper-
tilione . Mineides Thebanz forores.cum Liberi patrisfacrificia in contempturn ta- perent.Minerua: lanificio addifts, ex im- prouifo,quadam vi nutninis,vocibus tibia- lura & cympauoriun fono pertenita:,telis inftriimenrifq; fuis in vites ac bederam re- pentè commutatis.omnique loco feris re- pleto , noCta fugientes , in vefpertiliones rransformata; funt.Hinc volucrem Minei dé pro vefpertilione dixit Alciatus. Q,uia vero typi opporcunitasme huciniiitac,ni- hil vereboripfum Ouidium, fabulam hac elegantillimis verfibus^.Iibro Metamot- ph. exprimentejn adducere, (ie enim ille canic: J-inu eratdiclK:<& adhuc Mineia proles*
Vrget opu4,fpernitq-, Deüfeftumq; jifanat: Tympana cumfubito non apparètiaraucu Objlrepucre fonts, & adnnco tibia cornu , Tinnulaq; tra fonant,& olent myrrhtque crociq;
Resq\fide maior,coepere virefcere telt, lnq;hedert facie pendensfrodefcere veflu. ïars abit in -vites>Ó> qua modofilafuerüt, Talmite mutatur:de flamine papinus exit; purpura fulgorem picits accommodat vups. Jamq; dies exacius eratjempmq; fubibat, Quod tu nee tenebras,nec pojfes dicere Itecê, Sed eum luce tarnen dubit cenfinia neftu . Telia repente qHiti,pingUesq; ar der e vi- de» tur |
Lampades, etrutilu coUucent ignlhustdes*
Falfaq\ftuarüfemulacra vlulare feraru. Tumida iddudum latitant ftciiaforores, Diuerfiq; locu ignes ac lumina vitant. TDumq-.petunt tenebras.paruos membranu per art as
Vorrigitur , tenuesque includunt brachia pennt
Hecqua perdiderintvetere ratïonefigur'l> Scirêfinüttenebrt. nóillmpluma leuatttt, Suftinuere turnen fe perlucentibm alts ■ Coiiat&q; loqui,minimam pro corpora voce Emittüt,peraguntq-y leui ftridore querelas. Teciaq;non filuat celebrant;lucêq; terofa Nofte volant,feroq; tenent a vegere notnë. Chirephoonta] Lege Cherephoonta p«
a,i,non per oj.Aciditiim aiuem.efto.poeti- eè,nam dicendum erac Chauephonra- Eft auté accufatiuusGraïaisina.terminatus. Fufca viro facies] quod cflet colore fub-
nigro, & voceftridula . Eius qüideni r« eau (Tarn referre non teroerè'.poflumusad lucemarum fuliginem,qua lucubtai)'es,u ficiuntiu-Qmuiilian.i i.capj.Et vig'Iati da; nodes.&tuligo hicubracionumbiben- da- Dicituretiam fufca vox,tpaï'£ tpayth Pollucijhuic oppoiiirurcarfora. Strtdês vocula] propric. VefpertiIio|ies
enim üridere dicuntur, Gxce.cè Tfi^'1.' Commaculare nota] proiro, co"ulcl0.«
ignnminia. Nota dicitur probruro.inquit NoniiiSjLucillius lib. 30. Que fets fcire turn oês macttlasq; notasq; Sueconius : Vanjs affedus notis. Ci^10 pro Rabirio .- Turpitudinis notis om»''"15 in fïgnis homo. Q_y aniïm conijcereUcetï^11""
ma hoc non torqueturin paüoie/s.q"1 eX ftudijscontrahitur, fed in labesqna^ara corporis",qua;animi vitia p[odunt.Quie" nim oculos habeiica:gro'.,arIiduitq; ^}^1" brationibuspropèiam perditos, non ldec |
||||||||||||||||||||||
|
ïhiletas.
|
|||||||||||||||||||||||
|
III.
Minei-
des. |
|||||||||||||||||||||||
|
vé1'
|
|||||||||||||||||||||||
|
f
|
|||||||||||||||||||||||
|
a-
|
|||||||||||||||||||||||
|
it
|
|||||||||||||||||||||||
|
bil*
|
|||||||||||||||||||||||
|
1 ve-
ali |
|||||||||||||||||||||||
|
Iudibriofmuhabeudi ; fed pociiisq1'
|
|||||||||||||||||||||||
|
fpertilionis xmulati natu ram,vide»111'
quo modo tum vbcein, tum vulturn nu- maiuim exuiflèineo , quod iuhice horni- num verfari refuguuit.Sed dehis proxi'B Emblemate latius. |
|||||||||||||||||||||||
|
Ali«(J
|
|||||||||||||||||||||||
|
281
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||
|
Aliud.
EMBLEMA LX1 L
|
|||||||||||||||||
|
\T ES P E RE qua tantum vofrt4t, qua lumine lufca efl^
Qua ettm alas geBet, cdtera muris habet j
Ad res diuerfas trahitur : mala nomina primum Signat j qua laütant, iudiciumfy timent.
Inde & Pbilofophos, qui dum cwletfia quarunt, Caligant eculis, falfaó^ fola vïdent.
Tandem & verfutos , curn dam feclentur vtrumque * Acquirunt neutra qui fibi par te fidem.
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||
|
O I c ï v R A eadem huc quadrat. qax
*■ fiiperiori Emblemate fuit exprefla , iiempevefpertiüoiiis. -ONïicTVM exinultiplici acce-
PHone vocabuli Vefpeitilt'onis.quodad va
"as testorquerefolentetiiditi. Priraè.in
«bitotcs , quineiii iadiciuni pertlahaiv
|
|||||||||||||||||
|
tur,& aesaliermm coganturexfohiere, ad
modura vefpertiüonum lumeu fuginnr,& in medijs nodis tenebris, & peranuca (i- lentia Lima; volitant. Cetwerritni' etiam in teiiebrioiiesquofdamj qui fapiemiam ca profiterifefiiigU!it,aqu3fiintaliei)i(Jiiiiu ümolanc enifl§ q_iw.l non fuiu; nee lecus se
|
|||||||||||||||||
|
e»ta.
|
|||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||
|
z&z
|
||||||||||||||
|
dicipurat.vbi homoliimlneadhibito nih*
videtjeui & Nonius adftipulacur > & Vaf- to.Plautus Milite.* Mirum ejtjolio victitare te.tavilitritic»»
Quid iamiQtga lufcitiofui.Verbero^depd tu quidem
G&cus, non lufcitiofttt. Dicuntenim, quod lolium comedentibiis ocu !i obfeurentur. Vide prouerbiun>.I«/" viüitant. Qua cumalat.] He,c pars ad pofteriores
refpicitjtiempè veiluros & infidos,qu> de fe peiïunr, quod eft apud Varron.in Aga- thone.profiteri : Quid multaifaélui fum veSpcrtilie, neque In muribus plane,neqi in volucribt#tu' J
Mala nomina.] id eft,debitores, qui non M
fnntfoluendo. Nomina,mquic Budanis» ff' pro debitoribus ponuntnr,vel pro fyngra" r'" phis peciiniartim creditamm. Inde ill»» prouerbiale apud Columellalib.i c-7-^c' optima nomina nó appellando fieri-rnala > fcenerator Alphias dixifle vefifEmè rer- tnr.id efhquamuis locupletes habeas debi- toresjtamen fi diu ipfis iudiciiim «on dicia ueris, vfurasq; Hon petieris j mala tandes» fierijid eft.ipfos tandem non foluendo ta» ro serialieno fieri:fïcq;inanem tandem per fecutionem , & nomina ipfa cafla fa«Sum iri.Harc Budsus . IndetsrVhilofophes] Conferhuc PJntat
cnümJe placitis Philofoplioruiti,W,Tt ," üum de natura Deorum 1 Ariirophan. tf MpeX«u*,Lucianum paffim,Iuitii)H'« Mar tyrem aduerfus Ariftotelis dogmata,&a" lios fanè multos, qui fapientum veteriif" csecitatem ftilo confoderunr. Vide fis Gra- tianum.chinc etiam, 49. difti- Caligant oculti] caliginem indu<llllt »
obfcnrant.Vnde.oculorum calig0, 7alfaq;fola vident] 5ic fafliis ^.y'iT
ro 1. de natura Deor. fe fatilius TV " fiim {it,videre,quam verum agno(cere " ..',' Tandem & ver/utos.] hoceü.d^»"'^ f'rF
s-dhhvs, qui tanquam beftiï generis co -
munis vel cpicceni oberrant,defulror
uitateinfames,infidi,veteratores,Veitiu > no,Proteo,aut Empufa matabibores.qu^
neque vtprehendas.neque vt "^1"35''^];. Verfutos Nonius vocat ad malitiaff1 _ dos.vt de Catilina Cicero pro Cs'Io: ^ fa re fnam natu ram, & tegerea d*etD pJcjg atq; luie & illue torquere & fl&ae " 1.
Cicer03.denat.De0r.Verfutos eosappei |
||||||||||||||
|
ac voluctes haEpItfraamm loco membra-
nas in acre mocatjiniiribus non abfimi'es ; jta hi natura: aut rerum obfeurarum arca narinantur.iéd irrito conatn- Deniqueiij verfipelles, & fubdolosquofdaro dicitur, qui tmlli faétioni fe addiconr, fcd cum v- traq; partecolluduut: qui tarnen curn fo- leant omnibus imponerc, omnibus etiam fnfpefti fuut & innifi.Sed pro hoc & prio- ri Emblerrate perlege ipfhis Alciati caput integrum 16 libri 9.Parerg. qui locus e- gregie tibi ïfta deelarat. VESPERE que. tantum vglitat] Vefper
tilio,vo!ucre,b)fornie animal,a vefpereno men trahens,quod vefperi volitet, de quo PJinc-ifi.lib.io &cap.37-Iib. ii.Legiali- cubi tetraftichon hoc,naturam vefpertilio ris exprinieus: Yl quadrupes & aMK"volitat,difcHrrit ,$>
inter §}uadrupedes non efi, nee numerandtts
aues : ZaBefuot nutritpHÜes,& nonparit ouurm Sunt aU,dentes,labra,pedefq; duo.
Idem ipfe de ie fie: £11 mihi defero deduBum vegere nomen-t Aio- mihi tuten eli ,plumaque moüti
abeli. Sola auiü pario,foli vbera Idlte tumefcüt Afperajunt jolt dentibui ora mihi .
Velaliter: iJec musprorfus ego, ■volucru necglorior Sola meofoetum nutrio laile meum.
Adnerte au tem illud (Vefyere qua tantum volitat) referri ad primum genas homi- nnm,quos attigimus.eorum nempè, qui infjmes ftint, & iudiciiim formidant. Qut lumine lufea eff,] Membrum boe
refeitur ad caligantes Philoibphcs.Lufcü antem ponitpro lufciofo feu lufcitiofoifi- quidem lufcusilleeft.quialterooculo ca- ptus etVqui etiam monoculiis,& cocles di citarMartial. Oculo ihil&niifemper alteroplorat ;
Quo fiat ifiud quaru modoHufca ejl.
Ltiiciofi verö ftme > qui ad. hieernam non \i<\cnt,&fAjairts vocantur a Grïcis. Lu- fettiofi demmn Petto fur«,qiii parum vi- dent propter vitiutn oculonim , quique plus vefperi vident quani meridie: quo morbolaboraa"èTiberium,Diofcribir:& Suetonius eundem etiam noftn in tenebris vidiflè reiert.Vlpianus verö Lufcitiofutn |
||||||||||||||
|
in.
VeSjrerti-
féo. |
||||||||||||||
|
Lujbisi
|
||||||||||||||
|
Lufciofi
& Lufcï- fwfi. |
||||||||||||||
|
z?3
|
||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^ -
|
||||||||||||||||||||||||
|
te.quatu» mes celeriter verfatur.Feftus:
Verfiitidïcumurquocuma\£s ctebrè.ad toaliciam vecticiit.PUucns Epidico: Vorfutior es. qttam rotafigttla.ru.
"ï Siuias : yiyyhi/jut izsh\)?pf'ATips t |
||||||||||||||||||||||||
|
mo.nemo ?gtotus quifquam (omniat,uet
tam iufandum, quoï non aliquis fomniat philofophus. S.octates cum efTet omnium Pliilofophorum vel Apoilints otaculo É- pietKifllmus ludicatus.tamé rt cc,terorum atguetetignotantiam.dicebat fe duntaxat hoc vmim feite,qticid nihil fciret.Videbat enim oculatülimus ille vcritatis indaga- totiPhüofophiam il lam luimanam nihil ia fêhaberecerti, nihil veri: nee (Vt pleriquc ceiifent) doftrimm ipfam diifimulauit, vt alios refelteret.fed quadam ex parte vetita tem Hoiiic:humariam eniiu-fapientiam nul lam eflè fallus ert.adeoquequam Philofo- phi fcientiam profitebantutjquaï turn ma- xime ver fabatur infiderum infpèclione s contemp{it,dcri(it,abiecit. j. Poftremó nomen hoc t-raducitur in cal Verhel
lidos & verfipelles ancipitis fidei hommes,, ies ^ qui nee huius orïinis funt,ucc illius.cuut vtroq; tarnencolludunt,& pleruraq; tau- tadextedtate tesaguntAias,vt cum vtra- quepatte communicanditushabere videa tur, & vtramq; ("vbi colübuetit) counicijs profcindere:cumq; aliud temporis exigec occafio.eandem probabunt, prxquealtera. efr*erent.Genu5 hominum cetcè vt verfati- le & iiifidum.fic deteftandum maxime & exfecrandiim-Quid enim cum illis agas , qui neq; fidem,neque mentem liabent fibï conitaatemfNondubium eft, quin alios, cum quibus verfantur,fallaut,cu.mfefe ip- fi privisfefellerint.. SienimveritatiselTènt aliqii3 tandem parte ftudiofi, darent ope- ranv profedöjVt fbcietatem cum rneliori- bus & fapientib-inirenr.ijsq; adhau-erent,. conttarios verö fügereijt,& ferió.uon per funótoriè aut ofcitanter,& quafi aliudagé- tes,aduerfarentur-Sed qi.id lucii,aut prx: mijdeniq; conféquunturïnimirum quod mendaces atq; impoftores,qiubus non ere; daturietiamfi veradixerintued Sc.illud ad- ijeitur,quód:vtriq;, parti (ufpecl:i& odiofi apuAomiies tu rpi/firaa infamia; labe afpet guatut.Vtriiiqj enim proditorum habea- tut loco, qiiibusqueneutra pars ex.animo fauete poifir.-quo ficvtquifacTiipius vtriuf que (ibi. contrarix coimictores, & alTeclK: voluerint haberi.nonraró ab vtraq; con- ficiamur■&atterïcu.r,vt Metius SilrKtius Albauorum dux , ancipitis & dubis fidei; homo,ruptor Albani.Romanicjue fedeiis,. cuius aliolöco memini.-vt fberuut in bell» ttaJico.Senenfes.inquo. cixm. fe.r:--cfi;,->■;, |
||||||||||||||||||||||||
|
*v.
|
c*rdine verjatdior ..
|
|||||||||||||||||||||||
|
Q^van qjt'Am vefpertilionis nomen
at'niulta ttaduci pollit, fpeciatim tarnen V'Plici homirmmgeiierUccommadat Al- S**** * .^1"110 Vefpertiliones ij appellanten,
V "lm ob malam faraam, vel aliquam capitis
t*'niiHitioneni»domifecontinent, neq;ia
Publicum prodücaudent.- hi quidem luci-
*'gSa Seneca& Apuleioappellati» Vel qui
Ste^lienograuatinochi tantum prpdeunt,
ne a cteditoribus ofFendatur,& in ius, quo
'JUomodo vocentur,vt indicat Alciatusde
tCcum fignific.Icali de ijsdicunt, £ fipi-
ftrello. Quod ab Alfapi notillima fabella
^aftum.ke vefpertilione,mergo,& mbo,
j,, öauticani focietatemcontrahentibus.Vide
f4'V*. ada8'»m, Ves}ertilio ..
' e^ *■ Deinde ócuertitur id nominisin quof-
* ^ani rigidos Philofophi? fatellites, qui om
'Uiio caecutiunt,,dunx ea^quae funt abftiufa
Ptotfusatqjabditafctutantur ,ac return
J^leftium natutam inquitunt,qua;a no-
°is longè remotajjiieqj oculis intueri,neq;
^ngi manujüeq; percipi fenfibus poiTuut.-
* 'amen ficde his difputareaufifunr , vt
5ü« aflèrueritnr.probatacertaqj.videri ve-
111 At profeclö longè fecus habendum
^is eft.Iüi enim dum contradicendi pru
wgiiie iiifaiiiunt.dum etiara quae falfa fuut
Ptoferiint,ar£tè & accurate defendunt.a-
°'Umq; argumerita.quanquam vera,re~
^'aivtaiidaciiis.non tantum illiselapfa ve
_ taseft,quam feque/terefimulant>fed ipfi
^ifi quam tandem reperire magno ftu-
|
||||||||||||||||||||||||
|
ieruntjVel imrainuunt, vel eriam
|
||||||||||||||||||||||||
|
Jabefatt
|
zw..Similesfunt noftus. ocults, aie-
|
|||||||||||||||||||||||
|
'o.. ölas»?«i fapientis.inani dant operam>.
h 'rS eni>Koculi noElu. quidem vim faam e»t,file orto caligant: eodemmodo eo- |
||||||||||||||||||||||||
|
Jimr"'attS "^ resvaniUperSpicièdatacutif'
, a ejl>ad veri aütlttmmtioètufaAwc eft: pi r i0'(°ftt*a.f/T>;?yKctvx,of o: iri- feu p.iK,^v»i<" o-i.HC vvKTos f*ïv i?}w
k5 %.' "?""* £'■ k<Zf*l.&l'7t>S tkutVJpoZvTaX:
T3V ■ ', f">* Jz Tui/ Ta ethvSlVK $a>-
feöc v "Km)cr,v■t&u&vpwnt .. Facit;
^-V.atxo,11s.uiud£.ail4.^3)Iub.ls,p0ftce. |
||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
||||||||||||||||||||
|
284
|
||||||||||||||||||||
|
rnonuero.Heffchi'um dixiffe, vefpettÜi<f
nem impnrum hominemjquiqueiiiambi- guo ponat ea, qnae fidet funt, reprxfenta- re:Vefpertilio enim vtrnm ales an mufc» lus fit.ambiguum eft.tum jpl'emet in fabu lispérfuadeatgallo fe effe murem.catovc ro alitem. Volat cjuidem non peunis , led membramilis innixus, neq; pluma.fed pi- lo, eoqjmurino veftitur. Ita homines ple- rique volatu qualicumq; prsditi.&crofan üo Eaptifmatis foute tantum abluti, apud Catholicos Chtiftum facentur , Petrum Ecclefia: fpecificè praspofuiffe apud hsre- ticosimpudenter delirautatq; preaiatican tur.apud ludïos Chriftum rident, apnd Mahumetanos tain Iud?os quam Chriftia nos inceffunt. Imptiriffimum homimim genus.nó modo vcfpertilionibus petquam fimile , fed cui meritö abri Tk [/.Aftutl^ |
||||||||||||||||||||
|
gererent in neiitiam pai'tium incIiiiatos,fe-
«iato tandem bello adiuifis militibus con- fofli fuut. Viidé feftiuè dixic quidam ma gni nominis Princeps, Seuenfibus idem ac- cidifTe,qnod ijs folet, qui mediam domus paitem incolinit, vtfumoabinferioribus, pnlueieaucem & ftrepitu vexenturabijs, qui fupernas pat ces teneant-Sapieiuer ka- qnea. Soloiie fancirum eft.vtqui inciuili difcordia & populi difceffioneduas in par teSjDon vniaut alteri feadituixiffet,fed fo litaiitis,neuterque a communi malo ciüi- tatis feceffiffetjis domo, patria.forcuniscj; omnibusprinaretur,& exul extorrisq; et fct; quod noninflammandxaut augenda: difcbrdiasjfed compefcenda; potius, aure- tiamextinguende. gratiadecrecnmeft.Idé Phauorinus Philofophus inter fratres &a micos diflïdentesfacicndumeffe cenfebat, vt qui effent in medio partis vtriufq; be- neuoli, ü in concordia amittenda patura auctoritatis quaiï amiciambigui habiiif- fent,tura alter in alteram partem difcede- retjvi hac viaconcordiam vtriufq; inftau- rarent. Eo confilio Cicero a&ionibiis in Caulinam,vultinfronte,nedum in animo infcriptum effe qiübufcunque ciuibns, vt omnes aperte fateantur,quid de bello tam nefario & pericnlofo fentiat-Oms A polio, Hominem,inquit, imbecillé i^TrpowiTiv- ^[^iVov,id eft.leuem actemerarinm figni- ficare volentes , vefpertilionem pingunt Hsec enim auis cum pennasiion habeat.vo lat tarnen. Huc allufitPolitianusin qua- dam epiftola : Dum nee mures planè, nee auesfumtiSjVtrisq; tarnennos probare ten tamus. Sedadaliafcftüiandum, fi prins |
||||||||||||||||||||
|
Solonis
hx k |
||||||||||||||||||||
|
ö-3-aiHoméinditum fit,akominabileidc|U»
dem & omnibus abhorrendum . Pierius |
||||||||||||||||||||
|
lib.ij.Hiereglyph.ExhacfïCa fuit Ece*
bolius Contantinopolitanus Sophifta ,de quo Socrates libro 3. Hiftoria: Ecclefiaft- cap.i$.& Suidas,mentionemfaciunt,qul cum Imperatorum ingenijs feacconim°- daret,vehementcrChriftianum cflèpallia- to fuco fimulauerat:fub Iuliano vero Apo ftatatemporiinfertiiens truciilentus Gen- tilis apparuitjac mrfus poft Iulianur» Chriftianns eflè voluit. Etenim ante por- tam oratorij fe ipfum pronum in terram proijciens,clamauit:Calcateme,falem in* fipidum. Ad luiiic modum leuis & niob'" lis Ecebolius & ante & poft lulianurn f",t;' Sed hi Vemimni cui non iuftam moue*n£ iram? Ergo diieftöad Iram. |
||||||||||||||||||||
|
Tetyerti-
liontffym bolum. |
||||||||||||||||||||
|
l*
|
||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.-
|
|||||||||||||||||||||||||
|
»*
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Ira *
EMBLEMA LX1II
|
|||||||||||||||||||||||||
|
A
|
L C AE A M vèteres caudam dixcre kanis^
|
||||||||||||||||||||||||
|
£>gd ttimuUnte hos conafit tik graues.
L&lea cum furgit bilis > crudefcït & airo Feite do lor, furias excïtat indomitas. .
|
|||||||||||||||||||||||||
|
C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
E o, horiendirm animal, a venatori-
r~' tms infecjiientibtis afhis, irruentium JatMiitium caniim turb? fe opponir.cau |
|||||||||||||||||||||||||
|
ficantes AEgyptij , leoncm catulos caiida
flagellanten pingebat: leoncm quidem ob iram.catuios vero cxfos,, qiioniam eoi'tim ofla intet fc collifaiguem videimuemuce- re. Pliniiis 8.Iib. cap. i 6 !eo*iis irati (igna colligens,aic: Leoiuim animi index cauda, ficut & equorumaures.Narnq; Sc lias no- tasgene roiiilimo cuiqj natura tribuit.Im motaergo p!acidtis,c!emens, blandicntiq; fimilis,quod ranim eft.-ciebrior cuim ita- ciindia eiusln principio terra verberatur, increrneuto terga,ceu quodam.incitavncu- ta
|
|||||||||||||||||||||||||
|
c'efta latera flaocJlaiis,8Culis,ore,ac to
|
|||||||||||||||||||||||||
|
e
|
|||||||||||||||||||||||||
|
to
|
|||||||||||||||||||||||||
|
11_ ^orporis habitu furorcm pra: fe ferens.
Ij, D èfcholiafteApollonij Rhodij ad
\- a-hnaun hiyncu Kvpl&i V7ovh(ov
! ouf«, it-nc j)' a.uT«f Hi i.Kv.m tf.i'TH-
-Alcua diciturfriicipiie leenu ca-uda,
1** nimirum ad robur é^fortitudinem ex
-ïnft>lr ' ^e'icIna apud enndem reciuire.
wP°««:wv«feiijdos8itnm furoiemfigni
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Andrea Alciati
|
||||||||||||||
|
z%6
|
||||||||||||||
|
dV n fxAM'ivfuKzae fivc¥ KpATtpott
OI/VVSOT/
Ëpp-tvéaf S'S.pa. i"iy% KiKaxyoV TrifAT^*
reu ifrop . id eft:
S&tium videns oculu, vt qtutndona^mlei corpiu ,
Quiqi alacriternimodttm vng-ttibusftnu pellcj
Dijfeka, £ eitiflitnè lenê animum nbftuUt: Alacriter adh&c ftiribundum eer explet. Sed huc propius accedic Lucani pnlcnr* defcriptio è lib. i.quo loco Casfarem curn leone fiinbundocomparat.- Aeffifera libyts vifo leo continus hofte » Subfedit dubiusjotam dum colligit iram Mox vbifefiuiftimulauitverbere caudt, Er exit que iubtti, -vaSi* &graue tn<*rmm hiatu
lnfremuit,dum torta leun ft lancet Maun H&reat,aut latü/ubeant venabula peé~ix*t Per ferrum tanti ftcurns ■óulneritextt' Horatius quo loco verba facit de excaude- fccntia,peiitè dixit, Prouietheai'iiaBi \co~ nis vim ftomacho appoifuiflè noftro- V' deleoiieplura huc Faciehtia apud ^a' Rhodigin.librj.cap.g.ïup cit.& Pi«mm . Vaier-lib.i.Hietoglyph. _, Vj ALCMAM veteres caudam &(} l e' Cr,
ftes funt «ucTrores iam citatijqui hnius no- (tj) minis caufam ailignat.Callimachus etiaö» in niufca alca:am abfurdè pbfi"t-In Lf* co Comico: M011 in leone foliim iutc"'t turalcjEa.fed in equoitem & boue,*;1 "-. mis ah jSjqiia: vtimtur cauda vt adil,^°'v \ Vude caudam Gra;ci vocant kp* ° ' opiVHV itt'jTct Tct^aa, T» upa, qiiia " ï feco xiteut animalia,vt Jeo,taur»s'ca' :, &ua liimulante] qua Ce rriouente , e
gen:c,& qnafi fpiiiefcente, lateiaq> n-& laiicc.Sic lucan. iit k Mox vbifcf&u&ftimulauit'yerberec ^jfl
Luteacum furgit bilt*.] Bili'01^ A
Aw , oninis humor eft in iiobis cal""" cus. Duplex primiim ftatuitur ,1,a vn'a.qtia: (implici nominc buis appel'3 ^^ eftqnc vcilisadalendum corpus: A|^e> ro eit qua: iccedic a natura: me"loCg folet ( additequenoiTiineviciuni de(ïgna" -a;a. appellari,eftq; in mnltiplicidiff^ fial)a liaenim rubrajaliaglaftea.al'311^ j^c in. alia,liquida,aauofa,fufca,&C;JJut '^m telligi glafteam , quas i**7 us°loIc |
||||||||||||||
|
to.flagellaiitur, &cex quibuscolügereeft
facile, quantus fit Ieoniscoiicitati faror . AEliamis j.hitlor.auinial.c-59 idem quod PjiniuS:deq; aica,'a cauda videtui' idem pe- ne quod Alciatusefïerre lib-ij- cap.14.e- iufdem nift.aimn.Ccelius khodiglib- ij- cap.S.Quoniam veió, acquit,Pliuius icri- bit,leoneitl conuerberanrto lecaudaiftimu- laudoqjin pia.'li:imexatari;fciendumeft, ex huc fa£\o dici eam ab eruditillimis Al- cajam,«tö tv JY cLvrlïi ét cLhKv.v TpeVe- <rStu, quod eius iiictcaméto ad fonitudiué exiifcitetur . Plutarchusin libellode vita Home i,loquensde leone ficait : p&fcv
y.tt?:iTtu hoc eft .
Cauda later o. &coflibs vtrinq; ftageüat,
Eft au tem vet ficulus Homericus.Vide O- roj» Apollinem lib-i.&i.Nicolaus Leo- niceinis in firn quajftionibus naturalibas duas ïedditcaufas.ciu leo motet m iracun dia caudam. Inquitenim.-Cur.leonesin ira cundia reigafua cauda flagelJant?Anquia leonum animi index eft cauda * & teliqua Plitiij verba. Au quod iracundia.acceufo circa praecordia calore proueniie dkitur ? caiidi autemeft moueiecum omnia, turn ca magis & crebriiis, qua: mobiliora exi- lhint.qualis fanè in animantibus omnibus eft cauda. A quo non dififentit Lucrctius, his verfïbus : Sed caiidi flut eft Vlu,quibm acria corda,
Iracunda®; mc?is,faciii eff ruefcit in ira j Ghio genere in primu va esl vioUta leonü, 1'eclora quifremttu mmpunt plerunq;ge- ./. mentes,
Nee capere ira.ru flublus in peciore pojfunt. Süpe.rius veröjciimde varietateanniii lo- queretur.Hixerar: ijl ttiam calor ille animequèfutnit in ira
Cum feruefcit, ö» ex oculu rmcat acrius ardor .
Alexaiider Aphrodifeus hanc eaufam ted- dit, quod eorum anima vetiementws mo- iieatnr, fitq; vltionisadmodum appecensj cauda verö vtat.ir veluti humines manu , quailli (e pleiunq; incxcandelcentiacom plodere folent. Leo pon ó.vbi ira feruidus, ac turba caiium circnfi;uallatus,defixis in terraniocuüs.confurgit in prsclium, dici- tu r <rx.vQi-iv. Hefiodusin fine fui elypei: Ae-tvov q^kv ïosotfi ) hiav as aaf/.a.7t Kvpf&C , |
||||||||||||||
|
Lconts
caud - _i curalc&a |
||||||||||||||
|
Curie» in
ird cau-
dam mo- ueat,
|
||||||||||||||
|
quid.
|
||||||||||||||
|
Emblemataj'.
|
|||||||||||||||
|
187
|
|||||||||||||||
|
lore CjcCo lefcrt, eajn medici faciunt a-
Wfrimamjcalidiflimamjmordaciffimam, ty*<\i «cremaro. intet bilis genera mali- S'Watem. obtineat,in ventriculo & circa ip uimgjgnitut a calore vehementiflïmo. fr*ter Galenicommentatioseade replu- ^Pcrdodtè difputat Fernellius, De fun- *t'ombns&humoribiislib. 1.C.3.& ? Crudefcit.] Ctndus fit, commouetur ,
*ïcitatnr.Sie ferè Curtiuslib. 7. iniukio, *-ecruduit foporatus dolor. Atrofellé\ Fel.irajfblliculus.qiie; homi-
nem pro tui conditione comnmtaie folet. ^'cero j.Tuicnl.Grarci voluntillt qurdéj pariim valent verbo , quem nos furo- tetn>[j.tKa.y^oKia.vipCi vocann qilafi vero acta bili folum mens, ac nonHepe vel ira- 'Undia grauiore,vel cimore,vel dolore ma ^atnr - Thrias excitat indomitas., ] Philemoa
Kt ^roicns, , /
IrJ^t» ^vojxt^itTaVTif oTcÓTttv hpyiQy.i.'Stt*.
*« T° y&p KAtctoryèiV er/ t>7? èpytlswóvo}.
"■fanimus omnes cu.ni irafcimur ,
r* tnimdifficittimerefrmatitr.
^'Tufculanarum 4.Cicero.-Anqnicquam
cftfimilius infanixquam ira? quam bene
*llninsiram initium dixitinfanie?& furia
'ïï tilsa txdas ardaites dixit inParadoxisad-
^%t* Uetfiis Clodium . Verbum Grxciim Srv-
' f;8* j animum vehementem fbnat, de qno
\c>a JvofAcu? cum impetu feror. Ac nihil
*'Uidinfaniaeft,quam ira, vel audacia iii-
ft>ja>aut finerationepericula fufcipere. öp-
^"'euius quiddameft,&cupiditasvlciicé
^*f« tS opiytiv, appeterccScupifcere.at
^.'"ï's'.grauiusquid& vehementius,vbi cu
P'/^tatem faÖHtn comitatur , ita vt a (j.i-
^V. *** duei videatnr -
{* e6£v i-A dmonbmvr ir* ïmpetnm co~
4<i^ " lbe"dum eflè,pmnesque occafiones deui-
a»das, qUód ea perturbatio fic hominem
^t'a fê dei}ciat,vt inbelluam ferociflïma
%qr lUa(ï transformet. Hïc vbi femel erupit
hit ?*- f UIt ft*na furori.impotens eft , nee
fti0t 'papaxiïn voce rabies.inoculis, in vul-
l,,n inceÖHj pra;ceps tertur, non vadit :
°|0tïlcrat verba & abrurnpit laborante fpi
i; "'"'"Ica.intercifa, prajpoftera; fpnmac
|
|||||||||||||||
|
peflundat, matlatquidquid obuium. M.
Tullius 1 -de Offici j s: Licecora ipla cerne- re iratQrum,autcoi'um,qiiiaiit libidinea- liqua»aut metu comtnoti fuut, aut vo!u- ptatcBimiageftinnt.-quonim omnium vul tus.vocesjmotusjftatuscjueniutantur. La öatius de tra DeijCap.y.Ciim in animum cuiufHaminciJic velnt f?ua tempeftas.tati tos excitat ftu iStiSxy t ftauim mentis immu tet.ardsfcanc oculi,o& tiemat.üiigna titu- bet»dentesconcrepent,alteritis vultum ma culee nunc fuffufus rubor,minc pallor al- befcenSj&c.Sic Ouiditis 5. de Arte r Pertinet ndf4ciêrahidas ciponere mores i Candidu pax homines, trux decet ir* ferat* Orsu tument ha,nigrefcmtfanguine venst Ijumina Gargoneojkmutangue micant* Itaqi fummè nobis eJaborandum eft in ira domanda , vel faltem üc compefcenda & coutinetKJa »11enobis poffit vllum adferre nocumentum t lianeenim quivicerit, ho- ftem fe viciflèomnium maximum & per- ntciodflimum dicete non iniuria poteft. PertinethucTullij j.TulcuI.His pertur- bationibus, quas in vitahominum ftulti- tiaquafi quafdam immittit fiuias,atqj in- citat.omnibus viribus,atq; ope repugnan- dum eft , fi volumus hof quod datum eft vit? tranquillè plac.deqj traducere.Q_uod exGraiCQ Menandri fum|>tuni videtur, qui aitt Zi'ims $iov KpcLrittv a,v &vy.i: KpetTitf .
Viues beatk.vacuhsiracundia . Salluft. higurtha : Cupicio & ira pefllmi confulforej.Qiia:dam leguntnrapnd He- biajiim ParcemiafteiijPionerb.ii.Noii a- inicus eflèiracuiido.neq; ftude furiofo.ne difcas mores eius, Sc capias animc; tua: fcan dalum.Idem c.ü Graueeft faxü & one- rofum,fed ira ftnJtigratiior.Et Ecclefiafti cii8. Certamenfcilinantitimlites incédit;, Ci fufrlauerisjquafi ignis ardebit:fi expuc- rts,extir,giietnr. Ennius iram inidtim di- xitinranix: ciirn plerisqiie nimis illam i'c~ quentibus finis &infania:(Tt & ntae.Siqui dein hsc etiam peitis eeft Ckfé alios, fen>- pevtamépi'iuspofTeflfbrem (iium törquec & cruciat, vr mii'er.vndequibufdam vide ri potueiit lmic nefcK> o'.jkI melledülcius inefle . Habet fbffafle vltiodukeaiiquidj erFernm.iuhumanunij fa nihit nifi aroarft habet.Mordicus ergo Ciceti niani/w rtind ttuendum eft».Ita.ptQcuj sk&.i,cnm &a . ui |
|||||||||||||||
|
ca:
|
&■<» vt loJet cani venattco, tument buc-
|
||||||||||||||
|
a(j-('lanr>n'emitnt pedes.rotantur brachia ,
ferf taPltl>t vt ceruiis traiccTus glaurle,.
umdeor^mciufitat,rr,in3,tiir,fier:at,.
|
|||||||||||||||
|
288
|
Andreae Alciatï
|
||||||||||||||||||
|
Sapuit Syius ille fetetitianu*,qai *£?*'
ijcit in a'ngulum.edorrnuurus quod bibe^ tat villum: at ira riiinus eft fui cópos qua cbrietas. Democritusad Lacedsmonuitn flagris in feruum fsuiéteavDefincmquit' te feruo tuo fimilem oftendere.Natn ftr; uus eft qui fuis cupiditatibus imperare n" m poteft. Hinc Cotys Thracum Rex,natir W racelerad iram', fxuusquecaftigatoreo- f rum,qui in mimfterio deliquilTênt: igini1 natura:fuae morbum agnofcens,vitian»3" teriam prxripuit. Nam eum quidam a# illum detuliflet vafcula fragïlia tenniaq» fcitè tarnen &curiosè elaborata^is q»1' dem hofpitimuneradedit,ca:terum vak» la omnia confregit - Demirantibus cur > facerettNe, inquit.faiiiam in eos,qui er" fradhui. Hocnioderationiséxemplum e* bello furioftt Thrace (vt canit HoratiuV habeto . Noftrorum temporum heri ft' mnlos fuosdiris,exitijs,crucibus, execr3" tionibus furiofo ore imprecatiscaftigaiit; Vnde qiiidem minifter eum domino ad Ji & makdifta procliui paftns, ne pofth3' mille peftes, aut totidem cacoda:mones' J' hominum ccetu fibi imprecaretur.fed rr)'1 V Ie potius aureos ; facilèenim tum fibi »"" tururo, vtclam fecum domini expend^ volmitatem. Non ita multó poft herus % |
|||||||||||||||||||
|
Viii ï'cftc fièfufiihil confiderate, poteft. Iit-
rébudatur Archita: Tarentinidiéhim, & PJatonis amici fiii faftihquorum primus, dum (èftndijsdedit'o portèiiio'ies fuascul pa viHicideitructas afpiceret, in eum ver- fiistSumeremjitiquir.ex te debkas pcEiias, nifi tibi iratus etfem.Alteriratus fcruo nó 'inipuncm dimifit, vt Atchitas, fed amico commifitjvt fupplicium exigeret, veritns iic (e ira- impetus,quonondeceret,impel- leret. Hxc.horumcj; (ïmilia frxnare iram debeiitjiK fequaces iiios,vt folita eft, in 'in- famiam clademq; pracipitet.Idquod Ale xandro Macedoni.totius pene Orienris vi- clori,contigit,qui fiibita quadaim irator- reptus.CIytum nutricis fue, 'fiiiirm (a quo fuerat ad Gramcum aranem feruatas) in- terfecic; quemqiie prouincia? prxfecetat, conuuiioadmouerat.multisq, honoribns, n amiciirimnm,doiiauerat,impetu nefcio que inflammatns fcrro traiecité At paulo poftcum ad fe redijfletjereptum telum ex Clyti vulnereinfeipfum doloris impatien tia vertebat, nifi fuorum manibus fuiflet piohibitus. Sic & Mahometes Othoma- ïms, eum dvios cucumeres in horto pube- fcemesforis rediens Jecerptos imienirftt > protitliT.S dnosiiiuenes fibi charos.eleganti forma prxditos (quos ad vftim nefarja; li- bidims domienutriebat) fedecerpfiflè ne- games.'traiecitgladio.Hinc non immerito Menander : O'pyij £i<TxohKê. S'pS.v dvetyKcf.^t KO.KO, .
Malaperpetrare cogit iraplurima. Ariftoteles diccbar,perindeatq; fnmus o- culos & afpeértim conturbat, vt neque ea nobis videudi poteitas fiar,quefiintante pe des : itaoboitaira rationicahgo (ufFundi- tur,vt fcdelinquere milla cogitatione de- prehendere poffit. Vnde plertimq; facla cxira fcquitiu' pcenitentia Quodimmir Horatius lib.i.Epift.dum canit: Ghu non moderabitur ir& ,
Infeclum -jolet ejfe dolor quoti fuaferii & mens ,
~&umptenta odioper vim fe/linat initlto . |
|||||||||||||||||||
|
J.Ythittto
& ïlato. |
|||||||||||||||||||
|
lmperci-
ttts Ale- x ander amicü in tirfecit. |
|||||||||||||||||||
|
Mahome
tes Otho- tnamtis,
|
|||||||||||||||||||
|
percitus , incopiofafrequeiuiahominU1"
mille aureos famulo imprecatu r. A t hi< li rurfus decem mille. Qua: resita co"1;1 |
|||||||||||||||||||
|
tauit ad amaruleutiam herum, vtiain ^
ras.exitia > & quidquid vfpiam eft mal' runi execrationum,intonaret. Qui ad^ litiscomponenda: ftudio.dominum 01'3",' ne foeuiatjiieve in deteriorem partem d'» famuli ioteipretetiir.cum iiemo fitcx'J ' qni non verum eflè velit, quod ille op1 j uit. Verum vos quidem dicitis,ait,a'-<]le alia ha:c eft moneta, deqiiaclam inter *■ j & famulum conueiiit,eam vosnoncog11 i'citis . Qui plura Emblema hocex-pI'c.alj, tiadefiderat, euoluat totnm Plutarcb'. _ brum de iracohibenda, & Valer.MaX'' ^.cap.^. |
|||||||||||||||||||
|
In euJ"
|
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2öp
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
In enm qui fibi damnitm apparat.
E M B.LE M A L XI V.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
/~^ A P RA lupum non Jpontcmcontmc vbere laófo*
^^ Ghtod male pa ff om pröüïda tura ittbct. Creuerit ïlle fimul, mea me post'-vbera pafcet: Imprebitai nullo fleüitur obfequio. C OM M E NT AR IJ.
H\ yjiflsAhhó^cu Tm pjffiv i J\ó;'0,7cu.
Caprx lupS laclo mathmis biuita,ftd illud
Paflaris cogit me>?s male caüta mei. Nutrïtuiper me,ta?idem fera fsuiet in ih'e.
Vertere naturam gmtia ntilla ppttfl'■. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
{ A
p cat
* ^cie
tit >X,
cetvf V
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
>1.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^^Uodeahuuifnio.ii.-
" "V)C0V 8g fflav uct,?a?rTp,i§a wJL$é
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Lupura proprijs vberibus nijtrio iruiica»,
Sed [ad idj me eogit paüoiis impru» dentia : Qui vbi creueritex me.eontra me rurfum
. fera eric : Gratis rn mare natu ram jjon.poreft ,.r
T tatlc |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IvayK'J^H Totems <i<?pO'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 *" «V*! '"V t{v>u , *a.r' ïKo* wAt
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
|||||||||||||||||||||
|
ZpO
|
|||||||||||||||||||||
|
JV.
|
|||||||||||||||||||||
|
LaUo lupi catulum mMmis inuita capella ,
'Shtö mepafioris cura coegit ineri.
Fcftquam cremrit iSe exmn, nutïè fiutiet in mt^>: Naturam mutatgratia nttllct malam. Chiliadumautor (k vettit -■ 'LaHolupum vberibus proprijs ,non fyonte > fed hêrfitm Me demsns adiyjt paftor>vt id faciam .
In me rttrftts erttfera , poflquar» creuerit exmc-j; Natura haud vwfuam vertitur officijs. Videtur coiifichim hoc Epigramma ex Theocrito , aptid qüemeft euifdem argu- menti apologus. III. MALEpaftorisprouida euro] 'joifj.ins dppOTJt»! ■
lubet] Permictit, finit, Grajcum habet
è.va,yKÓ.jrH , cogit. Creuerit iüejimul] Poftquam adoletie-
Simul. rit.Ponitur autem firaul pro vbi, vel poft- qua.Sic Liuius ó.Bêlli PunicilQui ïïmul in poteftate veftra erüt,extempló omnia, quxnuiic fub Cartbaginenfibus fuut, ia dicioneiri tradent. Mea me poft vbertt pa/eet] id eft, poft-
quam meis vberibus enutritus fuerit, me deinde ipfem. pafcendo abfumët, Eft autem fa/co. verbum pa-feo,hoc loco ueutri gene ris ,8c vefcijvel comedere fignificac Sic Virgil. _P/j/ée»/e*feruabitTityms hosdos. Alias qupq; aftiuum eft,& figniEcat alte- ii cibumpre.bere,nutrire,veleciam paicen temobferuare-Ciceroi.de Diuiu.Quicü propteryaupercatem fues puer pafcerer. Improbitas nullo é»c] Idem fonat pene
Fubliamis ille roimus: Maleuolus femperfita natura vefcitur.
id eftmullo beneficioing-ratiammus muta tur-Coufonat quoq; cum Socratis di&o: KtLxxs TroiaviCijSpi-ifiu hUKVf.hoceft'.Ma lisfaciens bene,nutrit lupos . Hifpani di» Ctiiit: Criaelcueruoyfacartehael oio. Huc icfer adagia, Lupus f Hum mulat,non ani- mum.$C,Colubrumm fmu fouere ScAriet Ktitncationii mercedemperfoluit. Occur- litoppomnè illud Theocrid Eidyll.©/* 4« Hgi KVKl^HS , Spi-^cu HVII&f , cis TV
fa.ya>VTi ■ Ah Ö> foetus lupiyale canes, vt
teabfumant. Sic autem SchoüafteSj ixrtpi- ifHiv èivTif i£ KuKav t'Kyóvus, vj£ x,vvttr , é7ri rif KÓfAVHTf d'JTe as X-óyaTiiToy sJV- fcttdt. eW ar^bpi^id.. ê?i JV tsto 2fc»t/>ó- |
|||||||||||||||||||||
|
:!«'
|
|||||||||||||||||||||
|
Tor qjt etïk Emblema in ingr,a~
tos.eostjne potilfimum, qui pernic«em 'l5 adfeniiK.quide fe bene meritifunt.- ql,° genere bominum nihil peius attt deterUJ5 educere vêl gigneie terra poteftitaoturnq-' id flagicium atrocitatis habet & probri.yt omiiiacoimiciaingrantiidiiiis folo iiotni|,e contiueri dicancur. Qmd vero erecrawUuS elTcpotelt, quani i)s vitam adimere , a*1 etiarn quodam torquere pa£lo , qui nobi' viuendicaufas fuggeiTere,dederuhtqi ope' ram.vt qnod furausieiremusJC.Toiaiiiu5 ïtigiatiiÜmiTJ! rihusjtriuirivinmi partes tè' cutus.pioCstiptipatris fui, praéfórij 5tot" nati viri,latebras,«tatera, notasq; corp"' ris,q«ibus agnofci pbflfet.céiuiuionibus «' didit,quieum petfeenti fuiit.Seiicx tame" pater ae filij vita magis.quam de fua fob" citus.petijt.anincolumis filiuseflèt, 8£ *'] imperatoribus fatisfaceret. Ac ipfeeft, qu' te nobis prodidit.inquit vnus-è bilitibus' continuoquepecluseiusgladio traiecit.I" digiia quidem mors,fed au<3;ore casdis ml* ferior. Idem pens de VillioAniiali narrï' tur.qui cum profcriptusad clientéfuu"* coiiftigilTet.fceleratus filius militibus oc& dendum patrem fe prsfenre óbiecic, h1* parricida,vtqui coiifilio priüs»4ainde fp^ clacalotam ctmleli & impioei:vitam ade mexit.a qiio vitam acceperat. Dignü qu°' |
|||||||||||||||||||||
|
uf
|
|||||||||||||||||||||
|
p.
|
|||||||||||||||||||||
|
q^q^oi^êrr^tieaitTii^iakndiuisexe0
|
-f
|
||||||||||||||||||||
|
plum eftmilitis cuiufdat» Philippi Mace'
donum regis:is fortènaufragioexHtuso'" nibus, vix etiamnum fpiritum duceiis «r' rabat,confili j inöps.Eum cónfpicatus M^* cedo quidam benignè amplexatür,iut»er ° nefperare.femiuiuum in villani fuam Pfr dueic.fouet acciiratè.leclulo quoq; ce^!j' nee patitur qiiidquam ab eo fruftra deua rati.Poftremó digtedieutem viatico.eti^ inftruicfubmurmurancem identidera:^ fèntiaringratus, parem rationem facia''}.' Ikeat modo mihi imperatoreni menrn* re.Venitillead Phi!ipptim,miferiamil,a , exponit.iêd hofpiusbenignitatem reticel' nee facis;Miferantem illuto inducitir^P., j denter quidem, fed militanter, don«tft Macedonisxuioidam agros . At is "?n^ liuserat, quamilieipfe hofpes. Quic inhumanirer omnibus cxutns,nil Ai"1. 0 lando, perepiftolam faftiferiem Pb"!°ï. infïnuar.Excaiiduit is,nee valens ^^i-^o gnem fjeuiciamdecoquere , improbi''1 |
|||||||||||||||||||||
|
hoinini beneficium rare fortuuz in1'. ■_
j-ablS
|
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata.*.
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
tpi
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
t
|
üto in mtegcLim priore'domino.MilTos fa
10 quam pliirimos atios ingratitudüie'no
iJJPs > qui nobisinterdtim occurrutit iii
, "'Oricorum moiiumentis.ue nimiiim hic
,X^irti Tantum adijcio,quod fcribunt
üctores grauiffimi, ingraritudiiiem fcele-
*l*atrocifIimi loco erté pofitarrt ,-aJeo vt
j?l)t° crimini non fit vila pceua Iegibus con
*u?ta,quöd ((ïcuti lapienrerarbitratur)
.a'Us fit quam vt ab horainibiis vindica-
^.Polïïtjideoqiiead vltionem diuinani re-
^'^i. Nam fi omnium virtuttim mater
|tatitudo,quoniam ex huiusfotuibus pro
i "^ 'n parentespietas, in.patria charitas,
^L)enm teligio.interhomiiiesarnicitia>in
**Hcatore|j & magiftros veueratio: certè
l?'I'geudu,quod ad Atticum Cicero fcri-
ï^iugracisomnia iueflè vitia.Hinc opinot
|
ealeibtis petat matrenn Abhac ingratitu -
dmis peftc miferèexercitirs fiiit Romaiia^
faeuudia:parcns Cicero.qui a Popilio.qné capitis reum defenderat, è vitiis fublauis fuit.TuHiaquoqj Tarquinij fitia,cuntiiti Crudeli' fuperfaciem raortui parentis duxit, equis ta* Tul- etiam immaniratem refugientibus ; vtca- lu . ni: Odidius lib.S.Faftor. ScribitTiogus . Theflalonicen ab Antipatro filio interfe- ctam,quod Alexandro fcatn magis quam fibi faueret;quum urnen illa viutn, per v- beratnaterna deprecaretuxHis homimini parteLitisiureadiungo Neronera> akeraai jgerm4t ïuimani generis facem,vteum Plinius vo- paniC(. cat,- Ismatrem Agrippinam varijs modis ^:um pecderetentmit: primo veneno, (èd cum fentireteam anridötis pre.miinitairMiauem fohuilem.cuius mina periret.commentus cli, (troiilaraqueanjidcia Baias euocauit.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
*^iim,vt natura ipfa ad id nos p.roueheti Q^iatn nando euafirte vt coroperic , itiops
c"irigtatos uëmo noiiVatirtiaHO profcqaa coiiillij cam incerfici iuffit, quam prius ?r odio.-fiqjfaciiltas adfit, & panatur ra- ftupro coutatmnauerat. Ea perempta pro- °'primo qtioq; tempore vltumeat, ve- curreus nudaroeft cótemplatus.nec verbo |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
J^1 fint turrr benericenti;e,tnm teauiorHra
|
temperauit Hagii
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
"^aium communes hoftes.Vnde legimus
,Pid Xenophontem , iu Perfarum mori- ■ll5 & fta&itrjshoce(Tepofitum.vt maxime "SratitinJifris nocam infe&entur . Qijero nta» cognoueriiu poflê gratiam referre , r'c «efertiin hunc leiieriuimèariimaduer |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
K&hriv/jwripci Sygv. »*/W««,iiiquit, mtht
effe matrem adeo vtnuSiam. Prop ter hare & alia nefauda ftagitia puto trroboraflê opiiiionem iIIor»m> qui Neronemrefur- teérurum fufpicati funt;,futurinnq; Anti- chrifttira . Alij vero puraruntj nee occi- |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
11]» "I."'1T 1' ^^^^^^^^^^^
Stati.&Deósnegligere, & parentes, &
P:ltriam,& amices. Ijigratitudinem vero,'
4 ' .jt,P°t>flimiim impudentia'fequitur,qiix
[( %^ c °o>nem turpitudinem maximaelt dux.
X 'V* b*i vt U0C(Illafi Per tranfeniiamadijcia,
, * Pll'cherrimas ingenij lai pene diuiiii dö-
ves l'nultum obfcarauj't Ariftoteles,'»/x/a-'
°* di^tys ab Athenxo.-iuod animo in pre
ven*--- -*. *
|
fum quidem > fed (iibtraAum , 8C viiium
occultari inastatis vigore , qua fuir, cum crederetur extinftus, doncc fuo tempore
reuelëtur, & lëftiruatiirin reguum . Sed hxc vt Ialemofrigidiora, & .qnas vel ipfas thermas Neronianas poflïht refrigerare (vt Mfirtialisabutar verficuloj meiitö ir- ridet Auguft.lib.20-de Ciuit.Dei. Confet huc,fi vacat,pulcherrimum Socratismoni
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
P'orem PJatpncm fuerit ingrato; quaii- tü ad filitim Lamproclem.matri Xantippe,
J'a,Iitanienalicnbi diifimutet in fuis di- contumeHoiiim, ex i- &voiA,t»ft»v.Xeno- cHj'tionibHs: ex quibus oculati hbmines phoiuls,& quidam Asiiani De varia hifto ïaA Con'iCIUiir>clH'<i a«wni habnent ilie riaexempla.ex lib.j.cvIt.De ijsqui abia j 'oftorem, cui debebatomnia lubens r«- grata patiiamalè pjexi funt,& iuiuftè da- ab repCcePta,QiLapropter nó icimeritó ét nati. N ibil euim video a|>tiuthuic locoil- ta P ^atone mulus vocabatur > quod luftrando. |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
; i cuni'fatucatus eft laifle «laterno,
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
T i Fatuitas
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrcas Alciati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2*0%
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Fatuitas.
E M B L E M A L X V.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\AlRARlS noBro qttèd earmine diceris Otttty
Sit veius a ptoattis cttm tibi nomen Oibo.'
Aurita eli, fimiles & habet ceu noclua, plumas, >. r.,4 Saltantemjt aaceps mancipat apttts auem ■ Hint- fdtuos i c4pttt & facties , nos dicimm Otos'' Hoc tibi connemens tu quoque nomen habe.j> C Q M M E N T A R I I.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pitur hand ditficulcsr.vt aodax, 'mteatf
inaliquo circumeuntealtero- -, m, Iocatvr Alciatus inqoendam^ f
thpueni.vccancioeum Otum.ide»>» Je 0> tum.ob vocabuJi finiifmidinerfl.Fort Qtofic (cnhkAnRmfUslib «■ de natura aoim.cap iivOtus hÜRb* !^m' i3£,
milis circkcrauresenuuewibus pi? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
I. (PTvltvs anrito bardoaicuUe te;
O cftus.auern otida feqijitur.quam mani- i)tti v bus prchendcre fatagit.Eft antem Oris (vt refcrt PJiniiis lib ïa.cap.i'.) anis buboi:e miiioMiodnis matoMuribus pliisieisemi ï.etubufjviide & norneniMi- Quidam Ia- tini AiïcMiem vocant; imitatrix alias atiis zt fara/uaJ& quedarngecciefaltatrix.Ca |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zp$
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*"^e nomen accepit, qua(i aun'rum dicas.
Nonmilli vlulanieum appellant,alij afio- °5,n-BIarerohicertJ& IialIucinator,& pla nipes,faitante senim imiratur. Capitur tn- e,itus in alteroaiicupe.akero circiimeuii
te>»tnofl:na-AtheHa:Lislib.9. Dipnofoph. ^P'H-cum ferèea,qna:iam ex ^riftote |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ditiot)is,qui übram a:iieam teneret . Em~
ptoritadicebat: Hoc ego ex ime Quui- tum meum eflèaio>hoc quod empcumeft hoc xre, aüieaquelibra- deinde übram xre perctuiebat.idq; ejs dabat ei,a quo rem em ptam accipiebat:& ha;c mancipatio voca- batur- Auem] Otidern .
Captu& facties] qui facilèdecipiutiiri
& circiinuieniuntur,f.*tui.Italicè> chinort hanno punto di fale in zucca. Hoc tibi conueniens. ] Qjtiafi diceret.'
Tu te Othum iadas, vt qui ongiiiem tra- has ab Othone Imperatoie magno , cütrf ingenio fis ad vanitateru compofito,ad au- cupandam gloriolamprouus: ego veró te O mm abOtidc aue dixerim, quad vti ea gefticulabunda,& ad fuas laudesa(1ulta«s facilè capitur , fic tuiiieptus &glotiofn- lus conueniens tuis nomen moribus indi- tum habes- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'^'tauifnus.difputauerit.iiibditrVndee
|
ef-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tcctum eft,vt qui facilèdecipiunrur» Co-
Oiici ex re ipfa Otos vocaueriiit. CceHus *-nodig.lib.j.cap.i9.Abauribus, inqüTt, ^'la: Gra;cè uto. dicuntur.corriuatur O. lls.»eluti auritus dicatur, pirmulis circa
a"fes promineiitibus-VJulam nonnulli ni- ?rpr«antiit,afij afioné.Scitum eft, quod .c"bit AE^usDionyfuis:Auish<£c,iiiquie, a"data, & foltans capicur veluti nyftico-
'aï:vnde Otos item dicimus,quinullo ne b°tiq decipitintur , aut gloria: vanitacem 'feiftantes.id tft,K&vo$c%>i;.Hxc Ccelius. titur autem ia hoc Epigramrnate Alcia-
1}S quodam iidiculi generende quortiemt-
?!' Quintiliautts lib. 6 cap-de rifu.his ver 'S: Fiuiit & deuada & adieda afpi ratio-
. e>& biiiis ceniundis verbis. &c.Fitenim 'ltetdura,vtij,qui nobilitatem affedant,
0rnine kuiter immutato vel detorte, di-
on*rnftoliditatis appellationem fortiatur.
ÜICERIS Oeus] feu potiüsOtis. Licet
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hoc didum eft in quëpiara temera-
rium,g!onabfidnm,& plusquam par eft, auitje nobilitatisiadatorem, quem Otho- |
IV.
Otho al
Otid^. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nem appellat, ab Otideaue fatua Sc gefti-
culatrice.captuquefacili, quam Anftote- les nodua; fimüern, & circa aures alarum quandam (ïmilitudinem habere tradir.Pio uerbialiter enim moï dicuntiU', qui in re »76/git qualibetfacilè decipiuntar , ac illi maxi- me, qui verbis fefe protelari facillimè fi- nnnticuilibet finedeleftu & prudentiadex tram,quod atmi»,inijcientes, vtex Eufta; thio Homeri fcholiafte didictmus . Otos diciglarice vaniratem arfedantes.id eft,*e- voiPó^ovf, quidam erudici homines adno |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
VN
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
**r" ftt<am Hi^Pai"0tiri & O tuin noniine di-
■" ( '"guant.vt teftatur Sandius, tarnen hasc
^nia fspe confunduntur, vt hic appa-
etjaues furit tamen diuerfa:.
y.-durhaefttjïmiles&c.) Vide Plinium
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"b.to
|
■ cap.i3,Ariftot 8. de nat. anim.cap.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
K\
|
' Athenanim üipnofopri.p.cap./4 Ceel.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\ .
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Thrajé-
nes. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tarunt.Vide prouerb.^«w qu&ris . Noto
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1c,dig. Iib.3-cap 19.
Auceps aptus] dodus aucupandi.
c-^ncipnt\ Manu capit, propriam cffi- »fc vfu capit. Mancipare verbum eft Iu-
G)C^oItorum.Horat.i.Epifto]. Ij» * 'fi credu confultu) mancipafifus. l,i "c ernancipare,qi!od eft maiiumitteie , |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pra:terea hoc loco eos, qui vt prifcx'nobi
Htatis exiftimationem fibi concilieiu,gemis (mini abipfaarca Noe , neficam a tnrre Babylonica , aut primo rerum chao deri- uant,idq; armis gentilici js nefcio quibus, planè ridiculis, probare contendunt.- vndc nihil roiruirbfi deinde Oti, aut etiam ex re natagigantum fraterculi habeantur, vt qui in tanta omnium terum viciiTïtu dine hanc generis gloriam fupetftitiosè affe- étent |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
C*
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rare. Et mancipium, homo veliumcn-
>quod manu capitoi.fiuernancupi cm D,- "e acqtiiritur-Eft autemmancupi em |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
kit. l^x fölènnita'te q.iadam fiebat, adhi-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
y
|
i
|
c>H
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nis
|
* Douminas quinqne teftibus Roma-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
CII"ouspuberibus,& alioeiufmodi con
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Obliuio
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AndreceAlcIati.
|
|||||||||||||||||
|
25>4
|
|||||||||||||||||
|
Obliuio paupertatis parcns
EMBLEMA L XV t
|
|||||||||||||||||
|
/""^ V M lupus efuriens mandit ceruarius efcaxa %
^-* Pr&% fame captum demrat binnuUum , Kejftkiat fi forte alw > vel lumïna vertAt, Prafentem oblitus quem temt vngue cibum i
£>u<eritat incertam ( tanta eft obliuio ) pr&dam . jQui /ka neglexit, Slulti alietta petit .
C O M M E N T A R I I.
gore, acutiiïimi vifus, majniwas habet «
peftore. . c^\\{% CAsM'mn huius fententu» »»
eft huic.qiias ex Menandro cita«*f ~ jiferta linquens,perfequi nol' w ^ ^
|
|||||||||||||||||
|
LV PcergnatUT,vtiguibuflib paftoblicus
|
|||||||||||||||||
|
Z&pKi eer
|
|||||||||||||||||
|
Pliuius lib.8.cap.zi-Si»nr,iiiq«it'^eè |tj
nere>quiceruarij *oc*mm,c\ £l t,,m vi-
lia iuPornpeij Magni arena 'Pet^s, |
|||||||||||||||||
|
cem appingere.qua: etiam eft ex genere Itt
porum ceruarioruai,per me licet . eft au- iïRj auijpoal yariQ <,eloitj& nwulofo ter- |
|||||||||||||||||
|
Ljnx.
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zp$
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
a
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
jnati cönaenientifliraum :
Os cttnu im^let anm-.nlium cupturmhia-
bat:
Non capitjitquê tam ceperat, oreftigit.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ïmus.Htiic quamuïs infame mandenti,
'efpexit.öblmionem cibi furrepere aiüt,
Sreflumq; qUXrere alj(id . Sólinus hoc
e*PlicariCis dixit,cap. 18. polyhiftor. Co- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
,.ot > inquit, lupi toto anno non arapliiis sic mi/er in ttmt,dum rê captm alienam ,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sdpius & meriii>perdu,autire Juam
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
* -»*>n\, i,iiti > y*.it.ui.iLULiNlr4IlltVCiict»
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
i11 > quos cetiiarios dicimus , quamuis Glolfographi Acaufij aiunt,eum>qui ho
j ''onga ieiunia repertasxgre carnes ml ra.vna eademque duos fedlatur, lepores , i: r* c05peiint,vbiquid cafu refpiciunt.ob qaandoq; vtroquecarere. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Q_y o D de ju po ceruario di&um eft»
idem fxpecontmgit ambitiofis Sc auaris , quifpe honoris amplioris, autcommodt, in quo fit vberior qu^ftus.negleifta prxfen tiforte venatuuraliam.Fit tarnen fa:penu- rneró,vt vtraq; fniftrentur.Hinc Sopho- cles in Thyefle.- -., ,__,70)V «jUH^sttW <T' Spat
W0\Kv; Pd-llHi TS TTApóvTOt dfi7rKAKeif *
id eft :
Impojjibilium cupido
M/dtos fecit re pr&fente fruïlmri.
Id quideen exeraplis quam pluriisis con-
firmari poffer, fed vnum ex Iiiftinofubij-
ciam.Pyrrluis Epirotarum Rex,inamplil
fimoiniperij faftigio collocatus, iam nee
eo contentus.G ra:cix,Afïxq; regna medi-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IV.
Auuri ö> ambitie fi> |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
?j
^(^tfp
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pyrrhut
"Epmtn . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^ '«o defuper ore diraniant ; & rarndiu
Minere prsedandi, quamdiu venter va-
v '\s j ficcum fame gutturexafperat: vbi
Co ° anoll'ne Pa^a feritas vifcera diftenta
o; Pleuerit.cum faturitate fuccedir obli-
«iojt |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tabatur; neqjillimaiorex imperio quam
ex bello volnptas eratinec quifquarn Pyr-
ihum,qua tuliflêt impetum, fuftiiiere -a-
luit. Sed vtad regna deuincenda inui&ns
hsbebatur.ita victisacqtiifitisque celeriter
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
U,jt3n|diu nefcitiir» qtiidcapiat, don'ec carebatj tanto meliüs ftudebat acquirerc
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fj-^iam reuc._
Cl'atl,s c nobisjcur iïnem iungis exordio?
«rnittis antequam tencasPHsec il Ie . , i'fS ceruarius]
|
imperia quam retinere . Qtiam ob caufsa
collatus eft ab Antigono,lulori imperito,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
qui ciim multa & feliciter iaciat.ijs tamc
vteiidi znod'.im negligat, Plutarcho tefte . Fruendum eft itaq; rebus praiëiuibus, & teclè agendo fpe randa meliora. Eft enim animi valdèpufilli &angufti,inopiam me tiiereplus quam pareft,ideoque ijs, quas adfui:t,nonfrui,&alienis anxius inhiarc maguKftoliditatis aigumentum . Ferèe- nim fit, vtiuxtaprouerb. Duosinfequens lepores neutrum capiat: cuiqueillud con- ueniat: S'voïvi-jibvy.vsa.s xiïtTzpov ttv^if |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
jjf"»rf'i] mandereincipit.
ej^ la'"-tilturn\ HinimlriS feu hinnuleus , mj,etu°rum)caprarum,clamarum) & fi- '|irn fcetus;Horatius i.Carm.Odeij. I,n 'ta* hinnuleo mefimilu Chloe . 9l;> 1IQ etiam hinnulum dici pifcé,quem co/j, Saieurn la:uem dicuntjRomani/if/fc en,,Jj, Dicuhtur etiam hinnuli fetus ex |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
igeuiti, quibufdam burdones
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^ztu'"1 tenet vngue] Aliqugeditionesha Ambo concupifemsneutrum ajjecuttues.
haber'r^ ore'3C wagisarridecwjgwe.quod Pulcher locusapud Procopium i.Debel- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pneopi/
Item i
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lo Gothico:referteniiT> Bellifarium iiiitio
bellifcripfiflè ad Thcudebemim Franco- rum Regem (qui cum eo manus cóferuit) Satius eft fecurè fua vt quifque poftïdeac tenere,quam dtim aliena nimium appetit, de fuis rebus periclitari. Huic belle con- T 4 uciiic |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
In v""""Iai,3
^puit^'*? Pr*A*m\ Q£am noiiduniar ü) -"CC dc arnpienda feciuus eft
C°«*rn T ne*lexit>&<:■} Non videturin- k Thorr,H^Jflapponim i{,pidum & faci- ^1* Mon tetïaftichon.huic Emble |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
z$>6 Atidrcce Alciati
|
|||||||||||
|
uenrtquod Setwca rcferc epift.73. Solebat
|
arix
|
iè dubitatibus inincerto habnerc-l1*1*
|
|||||||||
|
namcotililij caperent- In altera pare661'30
SEs alieiiuiti,ftaiiiim belli, nwgna metces in fpe vicloi-iar:inaltera muiores opes, tuta con(ilia,pro incerta fpe,certa pratmia- Sea & Pfendohisferuusapiid Plautiun fic ie- cum loquitur.-Cerfa umittimtudum meer tapetimtts,atq; haceuenit in labore, atque in dolore.vtmors obrepatinterim.Iiift"11* mts l.nemo. C de aflèflbrib. Feftinansad duo diuerfa neutrum beae peragiw>eCQ'n in vtrtimq-feftinar.neutium perflciat- £-t Satyra Iuuenalis : Peéam nolira ducu non admittêtitt e>*r
Ridetur adokfeens luxu perdicus apud Perfiiiin, Satyra j-his verbis.» ,____Duplici in diuerfumfcinderu bamot
Vdum &*molle lutum eSt . .
Hsecdiim colligo.penè mihi quo^!_a* v
teriora progrediendi frjrrepfic obliu.o- |
|||||||||||
|
Attalus hacimagine vti;Vidiftialiquando
canem a domino frufta pauisaut cafnis*-
perto oi'ecaptantetn J qtiicquid excepie,
protiiiusintegrum deuoiat, & femper ad
CUpidorit ipem futuri hiat.Idem iiobiseueuic, quic- tnos, quid expectantibiis fortanaproijcire,id fï 11e vlla voluptaiedimittimtis,(tatim adal-
terius rapinam eredi &attenti. Hoc fapi'ï-
11 non euemt,pktmseft :etiam ü quideue
iiit,feairè excipir. Hnc refer Adag.Prx-
fentcm nmlge.quid fngienteminfequeris?
Malta: funthuicaffines fententijjVtapud
Hefiodum :
N»V/o$', cV 7<i iToifj.iL Kïttcöv , a,vi7ot(J.a.
Stultti4,qui nonpromptafequens, iamprom
fturelinquit.
Salluftiusin Catilinario, quo loco vetba facit dekgatis Allobrogiini.pertractis ad focieratemiiefarij belli, deeuerjcii cameii |
|||||||||||
|
Emblematas.
|
|||||||||||||||||||||||
|
z?7
|
|||||||||||||||||||||||
|
U N Bdtu£ flatna , dr duiïum de marmore marmor ,
Se conferre Deis aufa procjx Niobes. EB viiinm maliehre fitperb$a, ér argttit oris
Daritiem, ac fenfus, qu&lU ineil Upidi. C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||||||||
|
f,
|
|||||||||||||||||||||||
|
ficiebat.vt pater ex Homeri verlitiiiijqtios
fic vertit Nicoi'aus Val la : Aureo /ex natas arcu cecidijfe Diana , Ac totidem I'bocbi iuuenilia corpora telo Infelixvidit Niobe; ciim fi Ma per omnes Ojlentatpopulosjiec demens cedit bonori Infignts Latonatuo, quia numero foelix Natorum. Sed tegenitam Titanida Ceo Arguit enixam geminos:qui numina facti Tamfacile exitio potuerüt tradsre plures, Nona dies ittos funefla msrte iacentes Vidit adbttc > nee enim tumulari lupiter ipfej
PaJ}ks,& in lapidem populum conuerterat omnem .
Lfice tarnen decima ,miferantia nwninit Diuum
Mandauerefolo. Niobe UI funera vidit, £f potuit tandê l.ncrymtsfuturata doloreq; Indulfijfe epulu. Sipyli nunc motefub altn In- lapidem ver fa aï^icitnr ,ftmilisque ge~ menti
Supplicia expendit [uj>u,vbi numina mille Nympharum fab tecTta colunt, Acheloin circum
litora, vbi toties iuuat indulgere choreu . Meminit himis fabulae & Q^Calaber lib. i.de leliftisab Homero, cuius verba fic Latini fecic San&ius: In Sipyli fcopnlM,Niobes vbi corpora quon- dam
In faxum vertere Dei,nnncfaxa pervda DifhUant lacryms., nebul& caligine miftx, Ctrcttmflantlapidem,damnofa vmbracla colonis .
Hancfaciem veniens longisJlupet etdui' na ab oris ,
Ef gemebwida pie miratur lumina petrê., HcemineM ffrecië referentis imagine luBus^ Fabulam autem toraro habesin Chiliadi- bus,adagio,.W<3£« mala. E rat Niobe fijia TantalijVxor Amphionis,qiia;filios habe- bat fex.totideinq; puellas.Eo fucceflu in- folens conrempfic Latooamj qus nounifï dnoruro matereflet, Apollimsac Diana;. Hanc fabuisrnatrant poft occitos liberos, qUQS
|
|||||||||||||||||||||||
|
AP o L L o cum forore Diana è fubli
mi fagittas in liberos Niobes iacula- tllr3quoriim ille filios , hjec filias ferit ac ptofternit : Niobe veró mater flebilis& "^fta fcopulo alfider.in quem tandem ver 'i videtur- Ad pichiram exprimendam nonnihil conferc Paufanias in Atticis, qui Nioben in marmorconuerfametiaraniim kcrymasemictere inSipylo arRrmat,feq; 'Uquaudo illud. vt videretatcelfiflè dicic "is verbis: Adtheatri verticem ex medijs £>xis fpeluiica in arcem fubijt, impofno jj, lripode,in quo A.pollo Si Diana funt Nlo- tt'^fi* ■ ^''os necantes-Niobeti ego quoque vc
"k * viderem Sipylum montem confeendi. Sed vbi propè acce(Teiis,videas faxum & rapé Prajcipitern.nuIIarn prorfus efKgiem pre,- ferentem,nec moerorem. Q_uod il proeul abfcedas, intueri videaris flentem & m(t- fto vulta mulierenv Qued etiam Oiiidius ^Metamorph.fabularaelegantiftïmè nar- lans»& de faxo fic loqtiens.innuit: Met tamen,& validi circumdata turbine venti
^patriam rapta efl, vbifixa cacumine tnontu
&<2uitur,ó> lacrymts etiamnum marmor a v l ^ manant, iJ^e. E M B L e M A hoc ex Iuuenalis Saty-
« * v^ **,^-potiffimiim fumptiiro eflè cenfetnns,
|
|||||||||||||||||||||||
|
Nlohtt fn
balei ex Homero . |
|||||||||||||||||||||||
|
Ex QC*
|
|||||||||||||||||||||||
|
'''*
|
"*»,
|
e '*jle Niobes fabulam commemorat, vt
|
|||||||||||||||||||||
|
^iilierum fuperbiain notet, quasmiilto-
fiim fajpe tnalorum caufafuit. Sic igitur "jdiieitIuuenalis Niobes maritum Am- Phionem clamantem ad Apollinem : *rcetprccor,lJ*/m,& tu depone fagittas:
*J" puerifaciunt,ipfam configite matrem; -^nphion clamatjed P&an cötrahit areü. xtulit ergo gregem ncttorum ,ipfamq; pa- j. rentem , J"nfibi nobilior Laton& genie videtur.s *?i eadem Jcrofa Niobe "fetcundior alba.
'jjMDHs in carminibus (vt & hoc dicamus g^legendumputo, rceiprecor,Vsia, Ó>tuDeaponefagittas.
Nam Apollo mares.Dianafecmellas ïnter- |
|||||||||||||||||||||||
|
Ex cfr*
liad'lï-M, |
|||||||||||||||||||||||
|
Andres Alciati
|
||||||||||||||||||||||
|
zp8
|
||||||||||||||||||||||
|
lartim artiflces illain fuifTe in lapidem co»
ue»fam.Qvioetiamallufiire videtur Cice- ro j.Tufculan. Et Niobe,inquit> fingituf lapidea,proptera:ternum, credo,in luctti filentiura- Vide Mytholog.Natal.Comitis lib.6.cap.i3.&alios.MultaquoqjNiobeS inueniesepigrammataGraecalib^-Amho log.tit.fïr dp^itltif rivitf.Et lib.4«V npot- J\sM.qua:breiiitatiscaiiia omitro . jfc JSAT Batua slatua &c] Exprefla ima- '
go lapidea ex aliai'magine faxea , in quani conuerfa Niobe. Hoc imitatusex fenarijs hisex j.Epigrartij O' TV[A0O( $70( "ivi'oV OVX. è'^« VêKpoV,
O' ViKpOfoCTOiSKTOfoÖH. I'^H ItLtpoV, A'AA.' AÜTOi d'jrS ViZpOt ê?i I^TApof . Hocinfepulchro mortuus non conditur.
Hoc eft cadauer,éi'fepulcrum nonhabet: Sed eff idem cadauer, & fepulchrum fibi Sepulchrum hoc 116 habet intusmortuiij Mortuqs hic extra non habet tumnlum > SeA ipfe fui mortuus eft& tumulus . lftud fepulchrummortuüintus non habet'. At nee fepulchru fibi habet extra, mo rtuus: Sibifedipfe eft & fepulchrum & mortuus. Illudhuic fimüe eftlib.4. Antholog. tic «f iipmiiPa,{- ZK QuVf /J.i S.101 TlZ^ctV k'SoVÏk, JVKlooit
tylJY TIpct^lTiAll! iU.7TH.KlV üpyéjfeLTO' Qipd Saclius Gra;ca epigrammara euol-
uens Ge ex tempore vertit : |
||||||||||||||||||||||
|
quos permultoshabebat, pra? dolore in fa-
xum cóimerfam füiBcjilIuiT inmieiites,im rooiicodolore dirigniiFe.Id faxum, qtiod fabula: dedir occafionem, in Sipylo Phry- gias confpici tradit Hotneri fcholialtes.Ia- crymarumfoiitesemictens.Gelliuslib.io. cap.'6.(xcait: Mira & propc adeo ridicula diiierficasfabiila;apiidGra;cos Poetas de- preheiidi:ur fuper numero Niobes filio- rum Nam Homerus pueros pneüasq; e- ius fenosdicit fuiife , Euripidesbis fepte- nos , Sapphobis nouenos , Baccliilides & Pindarus bis denos. Quidam alij fcripco- tes tres fuiilè (olos dixerunt Tzetzes fe- ptem filios Sc totidem Alias fuis nomini- busenumeratifilij funt,SipyIus,Agenor, Pruediiruis,lfrHeiies,Eupnytus,Tantalus, Damafïchchon:fïlia;,Ne£ra,Cleodoxe,A- ftioch3,Piiaera,Pelopia, Eugyge.Chloris. Alij alitereuumerant.Palajphatus in libel lo de non credendis fabuiis fïc ait;Nioben dura viueret, fuper filiorum fepulchrum Japidem factam eflè memorant. Q^iicun- queautem ex lapide hominem.rnrfumq; ex homine lapidcm fieri podè credit, ftul- tns hic quidem planè eft . Verum autem fic habet: Niobe.mortuis fuis Iiberis. cum lapideam imaginem fibi conltituiilêc, eam fupra natorum fuorum fepnlchnim po- fuic. Nosq; ipfi hanc vtiq; qualis reuera eiTet.infpeximus.HaJc Palxphatus. Extat intumulum Niobeselegiaca profopopeja certè elegans.hisomuiiio verbis: Msteprocul lati,cernant meafunera trifles: Hf' Nonfimilu toto moeror in orbefuit. Bts feptem natos peperi;bu pignora feptem (tde miferamj Diuum fufiulit ira mihi.
Dirigui demum lacrymit,& marmora ma nant. Sic mihi mors dolor es7, fic mihi vita
dolor . T>i[citc,7norttües, quidfit turgefcerefafiu, J.t quidfit magnos posïhabuijfe Deos ■
Fuerunt qiu Niobesfabulam ad hiftoriam referreconati fnnr,dixemntq; acerbiflima ptftilentiam aiiquando fuifTe in Phrygia , atque eodem die Niobes filios onines inte- rijfiè,cijm multos haberec Arq; cum pe- lri|entia;autor fic 5cl & Luna,quia ex ca- loi'e vaporumq; copia illa nafcarur, pro- dirumeitin fabuiis Apollinem & Dianam illos fagittis coiiforhilè ; ad tantos dolores curu obltiipiiiiTèt,& propè fine fenfu Nio bematereoniJtt videreuujdixeruiu fabH- |
||||||||||||||||||||||
|
f Hij Ni»'
bes, |
||||||||||||||||||||||
|
Hiftoria
dt Niobe, |
||||||||||||||||||||||
|
Viueb-tmfeccre Dij me marmoraynarmof
Sed rurfum viuit munere Praxitslts .
Cajterum id variè accipiflgmentnm repe rio.vt cum torquemr in prasfradra; cerui» |
||||||||||||||||||||||
|
cis hominem,ftupidum, eumqj qui fit vel
animo vel corpore immotus . Ad id facit quod citatur ex Lucilio.poeta Grxco, de quodam f3ltatore,qui (ê mouere non pof- fet, öpy\w\K vió&nt 'Ï(j.7tvoov ap^Tvwov Orch'Jtes sfjirans archetypum Niobes . Duoïu-m de marmore marmor] Marino-
reum idolum è/imulacro marmoreo, i& eftjNiobemarmorea. Carteriim marmor dici videtur T&paro jj.a,py.aip&v,S]>lende' fcere,8c quafi fciiitillismicare.Dernanmo- rum generibus habes apud Plinium lib- 3<r.cap.é. cumfeq. & Ifidorum lib. ié.c- j. item apud Pancirollum lib. i-Rerum .^' memorab- Inter ha:c vc Parium candore > f* n- ita Laceda;monium viridirate cunftis hila ,P? -^' rius. Lacedx'monium Martialis intelügit f0 cum lib. ï-Epigr.S4.itacanit: Qutsquapiéïa colit Spartani frigorafaxii hoc
|
||||||||||||||||||||||
|
Mythoh-
|
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-».
|
|||||||||||||
|
tpf
|
|||||||||||||
|
"oc eft.potentiorum domos Laconico mar
^orccultas, Lacedasmoniosautem Spar- t'atas fiueSpartanos fuiffe nominatos,tio- *um cft,& hiftoricam huic rei fidem facit *etotusad iftum Martialis iocum.Ac quia *-aceda:mouiiim fiue Spartaniiiftud mar- kot diuerfis quafi fquaramarum colori- « biis erat variegatum, nonimmentöilliid f "et, P'&um appellatjidqja ferpentum maculis
*erpentiiium fine Ophitesetiam nomina- 'l,r,vt idem Terotus dibi imniit . P rarter *l>praadduct3, fabulam Niobeshabes a- Pud Ouidium Metamorph.ö.Rei verita^ '«il, fi vacat,exPalaephato& Paufania in Arcadic.exqnire, l Se conferre De is] Quas nu mini au fa e ft l%(' °bloqui,feq; elFeriefupra hominii captii,
^. ' Procaxlkiobe] petulans , conuiciacrix. Vnde procacitas, licentia turpium conui- C»orum,quameretrices& fcurr?vtuntur. Eft vitiummuliebre fuperbia] Solenne 'ft rnulieribus,qii?funt potentioies.fuper bire.Sic Salluft.in Iiigurthinodicit,fuper "'am commune nobiJitatis maluni, Idem 'bidem ; Qjiaein jtiagnis fuperbia,in iiifi- ^isiram reftiusmincupari.ó/>}<ii,qt>ah" ipi J'M.ab iptytr&EuJainc o pytiKos-.iracundm, S|UiGailicöidiotifmo>org#e»&«.v. Sed rul' 'llm alia occarriït5alluftiana:Quxapud . slios iracundia dicitur.ea in imperio fuper **s# , ^ia.atq; crudelirasappelhatur .
"■ifD * Arguit oru Duritiem,acfenfu-s,&c] Sic "''t. " 'Oiiftrue: &>fuperbia arguit duritiem ons "kfy sè ^Jenfinyqualuinefllapidi. Senfmhic eft |
|||||||||||||
|
ce.Vs/Jsi'tti'a.LaiSantius Jib. i.e.zo. foquens
de temiiiio , qui in Capitolio locabatur : Qdd de hisdicam , quicoluut talia ! nifi ipfos potiflïmum lapides,ac ftipites eilê ? Óuid-5-Metamorph. ____Ad auditcu ftupuit ceufaxea -uoces ,
Attmit&qi diufimilxfuit.
Idem ij.Metamorphof. ^__Dnroq; femiüimafaxo Torpet,
Etiu Ariadiie . __7» faxo fïigida fedi ,
Qucimq-, lapufedes, tam lapis ipfa, fui. Qj.]o fenfu dixerat ante Ouidium CatuN lusdenuptiisPelei, An'adnenfaxea effigie fuiflèi vt vim doloris exprimere non pof- fet, neq; in vllam vocem erumpere, cüm vidit fe a Thefeo in litote Naxus infulx reliiStam.Tibulliis lib,z.E!eg. 4. O ego,nepoffim tctles fentire dolores , 6hiam mallem in geïidts montibm ejfe lapis ? Stare vel infanis cautes obnoxia ventis , Naufraga qua, "jafii tüderet ora maris.
Ouidius De Ponto: Velicem Nioben,quamuis crudeliapajfam, Gju&pofuit fenfum faxea falia malis.
i.de Poiv.o, Eleg.i. line carent lachryms., nifi cïim flupor oè'
ftitit illis ; I.tfimilis mortipeBora Urporbabet. Et deinde: Me egofum fruftra qm lapis ejfe velim,
Sic impolïibüitate ipfa mutata in lapidem Pfyche,quamuis prsfenti corpore » fenfi- bus tarnenaberat. Apul- «,De Afin.atir. Quod autero modo dicebam lapidem pro Lapis^ro ftupido vfurparihieioglyphicèjidofteuto Bupida* planumeft, quod anijmurnperailit Super biTarquinij,cum acolumnalignearepea tè lapfus anguis omnesin fugamverrif- fet, omninö hoc viio confternatis, Nam portendebat is lèrpeiis notium &ii).expe- clatum principem,de columna lig»ea,boc eft, ftupore, cjuem diu fimularat, prodi- tiuum. Qualu inefl lapidi.] Lapidem vfurpa-
ri,pro ftnpido.aut feutus vacuo iam dixi- rous.Sic Martialis ]ib. ^.in quandam Ma- triniam«« Nonpojfum vetulam tquerertSjMatrima;
pojjum TLt vet»lam,fed tu mortua,nÖ vetula es, J'ofum Hectibam,poJJum iHioben , Matri' nia; fedfi |
|||||||||||||
|
\''*s ë«i]itiiuis, Huic conionatillud Terentij,
e* durum,<pto impudente. Lapis in Hiero- l'ypliic.hominem fenfus expertem figni- "catjvt pro ftupido &alienata; mentis ho ^'nevfnrpari eer turn eft ; vndeillud Co- t^^:§lmd flits /«/«?& primosilJos homi J158 rudes & impQÜtos,nullaq; difciplina- *u«n cognitione cicuratos,(axeos appella- *Unt. Hinc enim Maronis illud: ____6J»o tempore primum
eucaliori'uacuü lapides iaBauitin orbè,
■ *de homines nati,durum geniu. 'c Si Ouidius i.Metamotph. nde genus dtirum fumus, experiensq; la- barum , a°cumenta damtts , qua fimus origine
nati. lm0!0'"115 in Eic,ylliis Milonl rnfticum
Politum, planèq; rudem appeflat/rag- * dHm ?*M eft, rijp*; «TvwftfM. |
|||||||||||||
|
Andreae Alciati.
|
|||||||||||||||||||||
|
3oo
|
|||||||||||||||||||||
|
gnas fux remen'ratispaenaSrledit.Sic n°n
leue fupplicium paflus eft Marfyas, q"13 Cum ipfo Deo, a quocanendi artemacce- perat.de cantu coneendere aufus eft-Sic e- tiam Arachne fertur in beftiam mutata, quia aufa fuit cnra illa Dea de artificio «" xendi oontendere, a qua arrem didicerat. FuitNiobeTantali& Euryana(TefiIia:aC Tantalus auaritia , Euryanaflè opulentia eft , exhis nafciturmortaliü fuperbia»ql,a iamiam depidum ibo ; cuius & Deoru£n defpicientia , amicorum contemptus » K beneficiortim vel a Deo , vel ab homn«" busacceptorumobliuio, afleclaseile coii- fuenerunt. Apellismihi bic manum op:A~ rem 8c pigmeuta.quibusad viuum liceret depingerehorrendum illud monftnirn»c? Ii exulem.fali & foli pondiis, 5tygis inco- lamjSuperbiamjinquam.Nonoculuseliet hominis tam curiofus , fcio, quemad «n"
tnendurai voluptas traheret, vel amor pj- ftura; quidefiderio duceretur obleftaiiai (e terribili afpecllu iftoactetrico- Colori- bus viuis ego non vtar, & carbomihi pi°_ penici lloerit, qui adumbrecfrem rudior' du£tu,nec ad artis legem. Q^iidad legem antem , Vbi lex om'iis contempta virtutis & honeftatis'vbi fceptrum Jibidini.claulis fa ft ui, f ra: ua ambitioni comrnittuntnr?v calcatur ius & sequitas.' vbi pudor Sc rno- deftiafubpedibusiacent? vbi nefas & «a- gitium iura diftat ? Hiccineadkgem■&* componi poffe & decorum fcrtiatei vb"«« dedecorefiimmo & confufione fi»gu, ,' Comicorum morem imkabor,& auod v bis non exprimo,declarabo (ignis Sc nu id eft,producam & fiftam in theatro veii- tofam illam &turgidam Aïolifiliam >^ perbiam , qua; ventrerri habet turnen inani flatu velut vtrem,pedeslongos ac l~- gido jcollum gruisinftareieflumJmal,t^ ficut cedros viciaas nubibus: rnetattir P fus ac Humerat librato corpore » lp" » Ibliis.tanquam Eurosparturiensauc q lones;ocnles rotat ac diducir.ia"1.13 chü.caput obliquat vtanfer» volaitbi' dia, quaii tnundum cerebro clandeie ftrgitfpiritu,nee feipfam capit, co» ^ nit Deum.ridec hominesjfimia; ^°.^{ va. fert,arFeaum pauonis: cjuidqui^ VI 'vu]tj nitatis,imitatiir&effingit,&fpe^an ;{- ! & oftentat.noncontenta deCOie. '°c"l3rni miratoradfit.qui monftret digito- ftrum in dextraeft & radiuscnnalt^m |
|||||||||||||||||||||
|
üondum erit Vin cdriU,nondum erit ifla
lapis . F i GMENTVM hoc Niobes ob in
foleiuem iatflanciam in faxum rigens trans fbrrnat£,arguit potentiorum quarundam mnlierum fnpeibiarr^&immodicam arro ganriam , quas obca:carx ne ipfis quidem 5u peris fubefle fe pntant.adeö vt fua; mor ta'itatis immemorcs incidantin miferam qnandam dva,i<r9»:riv , & (ènfus vacuita- tem. Hoc ergo verborum imiolucro mo- nentur.ne fefe altuts efFerat,& plus quam oportsat apud alios intumefcant,aBt etia plus fibi tribuancquam pareft. Pmerea deruiminebenefentiendnm efle.tacitè vi- detur iminert:quaiidoquidemnonerratur perkulofius,neq; fceleftius quam in numi niscontempru.Pindai-Olymp.d.sVf< ts'» yi Koi^opiia-eu Siiss èy9p& iTosict , JCju T91 Ka,uy£<rS&i ?r&pa,KcupGV (j.a.via,i3-iv utto- KpeKH- nam Bi/s contiiciari, \ncp\n,odiofa fapientia esl;^ intempefliué gloriari,idem eji atq; infanire : Pra;clarè monitor ijle apud Yirgiluim : "Difcite iufiitiam moniti , & non temnere Diuos .
Sed quod ad argiifnennuïi faei Ie emblema tis facit > non poflum prajtermittere illud Valelij Max. deneglefta religione : Deo- rnm fpretimonitusexcaiidefcunt,& hu- manaconfïliacaftigantur , vbi ie ccelefti- bus pisferunt. ftenim propter èJha,'(o- VHO.V j«m [J.lya,h\r/«pia.v magnificos luit impiaflatus ïatalis, vr Statiuscecinit The baid-3.Huccoiigeramin(iguem Pindarilo cumex Olymp. 9. quo fub Cadmi perfo uamonet vnumquemqtie.vt exemplo Pen thei filii, piè & leuerenter de Diis fentire difcat. tiJ'' IV/v »?'( ^ou/xóvcov lirtpöpovH ,
ti( tS ' a.Srp>'.cra.{ 9a.va.Tov tiytio-Sa Qiis . TO O-eoQpoVsiv <Tê\ yjï S,i0HVTO, Tcóv^iiïv
v.éXKi~ov oifJ-aiy' avTo,^ o~opcÓTO,7i>v
S>v)noï<nv iïva,iyj>ïïpa., Tolsr/^papiJvo/f. ideft :
Siquisfit, c/ui Deo* contemnat , adhaim (neropc Pencheij mortem reSpiciens,fecu>» animo repatetejfe Deos.Xt verb temperan- te?ncj]e, & mimen diuinum colere, cenfeo rem effe omniumpuicherrimam,&> j'apien tijfitna bominil?U4,qui huic fefe implicant. Sicquoq; Thamyris,cum iiixnis fhitïètai' tpgaos obpoeticijfacultarispeririam.cum Mufis in certameti venirc aufus, fatis ma- |
|||||||||||||||||||||
|
Urn
|
|||||||||||||||||||||
|
ï-v.
Niohsfa
btila quid figuificet. |
|||||||||||||||||||||
|
Ar*<?
|
|||||||||||||||||||||
|
?
|
|||||||||||||||||||||
|
£i<U
|
|||||||||||||||||||||
|
X>e Dijs
be>ie fen- tisndnm. |
|||||||||||||||||||||
|
peti
t'to
bit
|
|||||||||||||||||||||
|
defcf'
pit |
|||||||||||||||||||||
|
Thamy-
ris.
|
|||||||||||||||||||||
|
ïöï
|
|||||||||||||
|
ata
|
|||||||||||||
|
^r» CpectiluM.'ptogafea & tkotice reticii
Jura Sc vitta; furas fandalium cingit < Et ^*c ficarmata vincit tamen.Ö itfcnriam?' ''"Peïimusttionftriimfc&sjua: toruit^s in Vultu acmembris vfdniiusVnoHdumsmo- ï« a'c fruaiy.qaQS parit in Qi?fe(ïïs.yc;<> '°fmitas.cj^am tibi tonfqrmes fPfofèMii- *j& iftiinlueem.a mrpiiTima'matre cut> P^r proles^a pueti trüco vitiofus'ratnissi ^'tic flos &fro<ftits ad natiiramftifcpi;?,In« §rediatur fH;perbviis,quibus fignis hic mor_ "l'm fuum &genetofamindolern apcrir? c°i)(idererfi,us eis . Bipedem fciurum aut J^tum dicemu$,cum manèfurgit, ita pi- ■ *°scomponit,efrtngic & refingit fe, fticat, 'ambir,crifpat,fivrrigit,aurin tergura pen ^Ulos reijcit.vélintorquetcimios, vtiguen lJsq; faturat.rotadodigitis fatimpliimern 'dhuc , & difirasftamin angulos, murinis ca«dis mediusfidius qnim fimtllimam "Srbulam. l.Bi ft at' in obtutu' fpeciili defi- *us,fubridc'C, Hiiratur formam & egtegiü '"ud deciiS'naturiEj.venuftè abliquatoav '°s in humeros &.[ateta:p!acetftacLira,pÏ3'- Cet habitus.afturgic paulatim fpiritu,& re ^'Procatu r in fui amct?em ttimësaffêótus, '"flatus fifcpr^id.qiiodeft, iuaniac turgi- ^°faftii , concipit naufeam ac defpe£him '1'oruin,fohis in mi admitatione & mnff-: ^corpoïis; fupra omnem molliciemfe- f^'nearn ac leuitatem occupatus Si rugi ^ollarih^iiHifdécepsïantpJieain pallio; " calceusin pede fluens aut ïaxior.fi ftiia- Ll,s thorax,aut follicantes ealigae, nee ad l'fas velut conglutinata cibialia , rapitiu - . t'a&diiasfpui^execratusopincis incLi 'ain Sc erroremmahus'. Quem hic mihi lïl,am vefti afperfic trifurcifet iUe fau- _°t?vt Dij Deajq; perdant fcelus.I pucr, 'Wrfe portentutï» hominis : pereatin via ^a a peftc;cii,vt ludibrio Cm beftise ? Sic , '^«fntiir* vix notabilis error deücatu- r'rn>8c magnum quiddam de'authoritare J. '.*»etja<ftiirn püt'at,{i naret pauxilluin in £.'10 pedunculus. Lepidus homuncio . pSLt(i turn} Egteditur in publicnra , vbi ^tUlsfepteito fcreatu elafficum cecmerit, (]'etn Cll>co impetu promit , ac fl puinao- iu eile"ere,& oraniavifeera euomere co- tin /-tUr:.'aftaccaput in omnes partes.quafï nes-C?S''laere "umerattmis aiithirundi- temf me"^lram pafflis.quafiqiii femen- i»nf f8'?'.''"'"0'?3"0 %">& i»cedit na- '«miljs i tanqium ad iétnm fympani |
|||||||||||||
|
armatus mileCNTTnc vïpraf [tiras vtthyr
Xtniïquatieifs;, nuncememöcalceleufrej ft ringt t humnm.&circumferc fe afteJata qiiadsm iaclatiöoecorporis. Docet natn- irara , nondoectutgradum f^rmarequa(t jn I tb ra pendulum Cediteobiiij,& lociim honpratiorèiH cohceditcnifirhfafonis ma- litisexnel'iriMrmatam mamimrvcKqaoq; iumenta,fiftite, ciimcalcicroneenim vobis res et't.Hrec ieuiratis (igna,qiia;ad'nnc vet asfasexcutet, vel.ftolidicas, ft non contem- ptus fe admifceatV& hefcio qua; praetfoftc- ra philautia.vaniffima: perfuailonis fulcro müftens.Denoluicurejnm truerdurji eó de tptk&u- rnentiij iiiflatusanimus.vx c^citatè hac per t/« . cü(Tiis nee agnofcar ati thorern vicje, nee bo na & dona,qna: habet e'xéo fontei, iriifor Dèiatq; hominum.Ec dum in admiratio- ne firi totus defixus haeret,non {emitcit a- gnicionis radios.grata ac Imrnilibèneficio- rum recordationc, ad caputipfum &pri- mum oftiuin canaÜs. In calo natum hoc Sxperbik- flagitium,eè graiiuxs, quö altior ruina ; orive - rrtulta"*1" enim pereiini flammariim vltio «e ïflcis Angelum inexèeutóremlrransfor maait diuin«iuftitias,horribili metamor- phofï.Prima igitui noxa hseevhdenocen- diae perdeudi omnes forma», ïeminariura ■maionrrniqifia excuffit a fuprérnogradii celfitijdinis fpiritum inter crekftes choros principem,iri voragïncm cafamitjtis ntiu- mwmre-rrriiliandn* j qiiod calcarerat per. Scutionis in noftrum genus,& exercenda; tyrannidis. Tantó ftudiofiuseuifa! dum» quoniam qui taü fcelere fecontamioat, in Deum ipfiimarmare manns, Sc velut gi« gas quidam «xpeilere de throno videtur; montesenim vaniffimarum c^gitationum aggeftu ftirgenti io nubes c*omiedtat, & de fpolio oceli.exturbandiq; rege tacitus prat fumit. Non hoc intendat,dic £ödes>cui a- las iftas tumétes adglutfnat non quispiam Dijdahts.fed diabolus!0miiinó:luti enim memoriam deponit.ex quo formatiis,& In cemauitiae generofi flemmatis m fe tra- ducit,vt nobüis profapise fplendorem de» gener fptuius. Aflurgic men te per fcalam vanitatis Scinanisgloria*, non reöis & di- reftis gradibus, ab infirho in altiorem or- dine.fed affultim ad culmen teroerario paf fu. Periculofum eft Hare in pra-cip;tio & refpicere,vertigo corripir Sc (tefnn.Caue faftusjiie idem tibi,aut ex te»caltoBU |
|||||||||||||
|
V
|
|||||||||||||
|
Andrese Alciati
|
||||||||||||||||||||||
|
$0Z
|
||||||||||||||||||||||
|
Impudentia.
E M B L E M A LX V I IL
|
||||||||||||||||||||||
|
"P V B E tenus muiier > fttcciniïa Utrantibus infra
-*■ Monïirorum cataliSiScylU biformü erat. Monsira futantur auarities , audacïa,rapttw. At Scylla eft-, nullus cui fit in ore pudor. C O M M E N T A R I I
|
||||||||||||||||||||||
|
ScïiUH Phorci fitiam, GlauC^
rnorecaptam.Circe , quod eniidem d«P . riret.fic affecit.vtfontem , iu quo Ny , pha fè Iauare coiifueuerat>veneficijs & **< gicis herbis infeeetit, cuiiis rei netcia Sc' ]a f on tem de moreingrefIa,inferiores c.0^ poiis fui partes in camnos riftns viditC^ commutatos.-qiiam rantam deformit3te. horrens.in mare fe prajcipitem dedit>* faxum mutata.Poetis argumeiitum & la: pra:buit. Homenis Odyff/./Ouid-1^ Metamorph Refernvretiam hecfabuj3^ Pïonerbio, CharybAimfugient inci»* Scylla/» |
||||||||||||||||||||||
|
DE Scyllae piftiira fic PignotiusrScyl-
larn qui videtint in antetiotibus edt- tioiiibus.non aideant,iTiodó poffint fe con tinere. Nos illam è veten e&ypo hic & a- libiexprimendam curauimüs. Vides ergo hic fgniinam alatam infima (uipartein va- ria monftroriim capita definentem. Hanc Ifaciiis refert capita haberefex,& duode- cim pedes:É^ (jliv x.i<pd.Xo.s ïwv.K&fiLTtit, XAJVÏs,Kio\nos,yt>fy!iv\)t,(pa.KaAvy\t>è.vïipó- 'ïïk Sex habens capita,emc&,canis,leonis, Gorgonis,bql&n&,fcemin&. Alij alicer eajn dctcribiuitjVtmoxditcmus. |
||||||||||||||||||||||
|
I.
Scylla.
|
||||||||||||||||||||||
|
!'<
|
||||||||||||||||||||||
|
P
|
||||||||||||||||||||||
|
/
|
||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^
|
||||||||||||||||||||||||||
|
3°3
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Scyüttm. Iuftinus in Trognm 4.fabul« de aliter quam omnes intelligunt.quos & le-
Jcylla & Charybdi materiaal Poetis fug- gere & audire conrigerit. Verba igitur Ari
peftarnait obfretum,quodinSiciliacitato ftotelis h?c funt;Quare omnes,quimedi»
fsuoque impetij fèrtur, in quo mdarnm cricateni inueftigant & exquirut.primum
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Mo
|
||||||||||||||||||||||||||
|
"Herfe concurrentium tanta piigoa fit,vr
j'as veliititerga dantes vorticibusinimCi
Jefidete , alias quafi vidhices infiiblime
tetri videas; niuichic fremuum feruentis
? -lls,iiunc itlic gemitus in voragine defi-
"et,tisaiidias. Accedit perpetuum AErna:
^ontis incendiuni:hinc latratus auditos:
lhc monltti creditafimulacra.dum naui-
8antes magnis vorticibus pelagi defidentis Cxtetiiti,latrare putant vndas.quas ferben tlsKftus vowgocallidit Scyllaro fuifle ''ïiicni triremem Pala?pliattis tradit.Sallu "'tts faxum patat efle in mari prominens, lUod procul vitêntibus inuliebrem for- ^tti reprasfentetjin quod ilü fluclusiquo "'sm & lupommeiulaturn , & canumla- ttaUim videntut imitari, fiiixerünt ulam P'ibe tenns fèris huiufinedi fuccüicram ef- e > Heraclides Politicus ait, ab Homero
fet Scyllam fignificari omnisgenetis im- P l,dentiam, quae non ab re canibus cinga- pll'iticribusaudacia,rapina> & auaritia re- T^tis.Löcum Grascum apponam, ex quo ^'ciatum puto fuum Emblema duxiflc : |
abeodebét,quodmagiseicqntrariüeft,di
fcedere, quemadmodiï Calypfo moncbat: Extra vnia 0* fumü lange cöpette ctrina. Hare Ariftoteles. Quo in loco primo eft notand urn, lapfnm Anftotelem memoria, yt fsepe IoIet,cum citat Homerum-Nam, vt omnes ibi notant, Calypfo pofuit pro Circe . Sed ego pro Calypfo reponendum cenieo VlylTes. Locos enim,quem citat A- riftoteies, eft apud Hornerum Ody ff. i Z' Verba autemfunt Vlyflis ad nauclerum, fiiur». iubentis vt nauem deflectat longè a fumo & vnda, vbi erat Charybdis. Nam deScylla non anfuseft Vlyfies verbumfa- cere, ne & focios & natjtam terreretmul- titudiiie periculorum, vtipfemet Vjyflès paulo inferitis teftatur-Pemqj intellige fii mum Si, vndam, tantum pro Charybdi Mot et «nim A riftoteles,vi quando vitium aliqypd fiigere vpUierimus, incontrarium deflectamus, fic enim medium meiius te- nucrimus; idq; pi'obatexperimento . illo- rum,qui coutortas virgasin re<fhimdiri- gunt.Êx his coilige.fruftra fcripfïfle Chi- liadum autorem adagium Mud,Extra »- |
|||||||||||||||||||||||||
|
M,%
|
||||||||||||||||||||||||||
|
*£*-*yipar£ii£nMVct.f WK ih&ya; vvri mum &vnda*».NamqiiKq;adagium il-
Wti , -srpoTo//*?? ttpw&ytj , .ToKy.q y&L lud eft.uec loc«s explicatur , nee merit ö |
||||||||||||||||||||||||||
|
taxatur Argyrophns, quictft nonomnino
firopum tetigic,miiHis tarnen aberrauit in fua translatione. Prxterea verficulps ille, qui circumfertur incerto autore , In ei dit in Scytta cupiês vitare Charyédim. Adagio malèintelligitur anoftris. Non enim figni explic». ficaeur minus periculum vitans in mams turn. JHcidere,(èd contra. NamScyllam miiïas' malum elfe quam Charybdim, notius eft quam vt egeat admonitione. Haftenus Sanctius. PVBE untts mulier] Impndentïa: n»ta*. T IJ.
as any.MV tik dvoittt éx. ih&xi?w qaed nen minimum amentia fegnum% ait Gale- nus TpoTpmTtKp inl ré-^ttt- Iautatus eft au tem Virgilinm.qui fic ; ïuèe tenut.
Succïntta latrantihusi infra Ó"c-] Inte-
|
||||||||||||||||||||||||||
|
^n^ia. <TtvpfAyy.iv<uf
cyllamdepingit;
* Scyllam e&ch tohibet Speltinca latelrh
** exertö°tem,& nttues infaxa trabentè,
r"nn hominit facies, $> fnlchro peciore
°e tenus .- poSirema ttnmani carpare pt-
r? Pkinum eau Aas vtero comifla luporum.
pN* earmina niytholegicè fuut intclü- 5c H ^e lit>idine,itnpudentia, cófufione. Pis -Cn'm roeretr*x eft> 1ttx canibuslu- * ]5' 'nSu,na commifcet.ha Pulgentlib. j'^ythoIog.Ccelius Hhodig lib.14. cap. W^k" ePift-9J-Naralis Comes Mytho- f ra .l8' caP« i.*i Succurrit mihi (inqnit CU5öclfc«s Sanclius) nunc Ariftotdis lo- <liia" °^c mor'bus ï-eirca fiuem.nuf- rat m>clnod fciam,ab inrerprenmis.deela- |
||||||||||||||||||||||||||
|
n, s'^ll» etfïadnoftrum emblema non rioreilii partecincraquafi motiltrofis ei-
Tyl)j.mePertineatJabScylla tarnen & Cha nibus.Eft altera imicatio VJrgiliaiia: Ptö l-n<?nal3llo"et omnino. Quem locum Qttid loquorautSpyllamNifi, ^mmfam» «nbus cxplanare tentabi»us, longè * fa*«ta efi, C andi*
|
||||||||||||||||||||||||||
|
AtidrcK Akïati
|
||||||||||||||||||||
|
3°4
|
||||||||||||||||||||
|
Et Ouid. 4-Trift.
EJfe canes vterefub virgims,. ..■ '..■.
Cicero deharufpiorefponfis:Q\iam Sc)'' lam tam enïinentibus canibus,tamqiiei^ iuriisPoet£:finget]doexprimere potucni1'' &c. Canes porró a'ccipi-pro rapaejbus # cxploratoribus homimim rapacium ide*" Cicero nö fine fatyric©mórfu öösdócüw vtlib.i.in Verr.Debere,aiebat,fuam ratio- iieru dueeretmulta fibiepus eflè.multa c2" nibus fuis,qnos circa iê hab«ret.Et lib j' in eundemr.Quid ifta coliois,qnoruro h0". miniirn eftfVoiufij'arufpïcis, &■Gornel'l medici, & Ito rum caimm , quos 'tribun» meum vides Jambere ? Esdem oratioii*: Quieiimagros maximos ac feracidim05 perfeipfum,hoc eft.per Apronium , Ver' remalterum depopularetur, ad minores ciuitateshabebatalios, quos tanquamc^' nesimmitteret,nequambomiries,&impf0 bos,qiübus aut pecuniam, aut frumétuP' public è dari cogebat. .: ScyUa biformis] Supernè f?minam iél i'ens,inferfiè in caninos ticltis defineiKif" citui vero Scylla è.7ro TXtTXv*.av,afpo0' do fci]icet:vél zo-huk^hv, vexando : licet quidam putarintcfVo rav VKvha.Kuv,a <x' tulis dermari Monftra putantur &d} Mytholeg'3'
Monftra Scyllam,id eftjimpudentiam c°' mitantia.fiintaiuditas, temeritas, rapi"3 feu rapacitas. Raptus.] bic raptusjpró rapina* poet'c°
more; vt cogitatns.pró cógitationé:v: a'-v fus pro audacia. In iure alioqui raptus *" citurcontrecljriofraudulenta perfoiiat1'' propriè, vt in Cod. de raptoribus-virg1"' & in Decretal-j-deraptoribus.'Rapinav^ rè fieriintèlligittirin rebusmobilibiis.P£r
vim ablatiSjVt in tit.Vi bonor-rapt. At Scylla] ipfamet eft rnt a.vcuS'HAS-p
pus fèu imago. Vide omninö Cos! R|i0^^ giiilib.i4.cap.3.noloenim ego iucirnP11' demi turpirndine chartam inquinare Q_y i D N A M fibi velit hoc emble'03'
fatisexipfbepigrammate conftare 1&1' 'f appofi;è enim Akiatusidad iK.pudfr»3 tr'aiilhilit, qua: tribus poti/lïmum,vlj-'L rabidiilïmis comes eiTeioleatjaiiariti?''1 j rapinae/atidacia^iniiidia:, qua: fub eleoair aut viri, autroulieris fonna plcrum<' titant. Q_iiid enim nonaudeat imp""* ^ qi,i nihil non iibi permittit, tnrpe P" uil t'-: A
Pc»0
|
||||||||||||||||||||
|
-Candïda futeiriMatn lattmtibüs inguina
monslrii .
'Dulichias vexiffe rates } Ex quo locoadtienes duas fiiiflè Scyllas. Vna Nifi Megarenfiuni regisfiliafuit.ccm tra quosduni deuidtis Athenieahbtis pif- gnaiec Minos,proprer filijAndrbgei iiite- iituni, quem Athenienfes & Megarenfes dolo necaueraiit, am'arus eft a Scylla Nifi fiüa.Qux vt hofti pofTct placerc, comam purpuream parenti abfciflam ei obtnlit.' qiiaui Nifusita habtierar confecratam,; vt taradiu regno potiretiir. quamdiu illarn habtüllêt intactam. Pofteaëc Scylla a Mi- «oe contempta;dolorein atiem cirin, qua: & alauda dicitu* , cohiierfa eft. Virgil.i. Georg. ï.tpropurpureopacnaf dat Scylla capillo.
Vide fabnlam aptid Ooidium 8.Metam. Altera fuitfilia Phorci, de qua hicfermo eft,qua; verfa fèrtnr in faxum in mart pe- ■ riculofum,deqUaOtiid-4 Métarri.Has ra men plerumque Poeta; confitndttnt.vt 6. Faft.Ouidias. EtPrepertiiis Iib.yfic lo- ffluitur: '§Md mirum in patriot Scyllamfwiffe ca-,
pilks, Cadidaq; in f Mos inguina i/er fa canes'l
Ouidius in Amoribus : Her nosScyütipatri canosfurata capïüos Vtibe pretnitrabidos ingitinibusque ca-
nes. Idem 2. de remedio : l'r&urita laütus Nifeida natittagaudet ■ Sunt qni voluut VirgUiiim vtraniq; Scyl lam coniunxifle , quapropter fic verfum excudendum cufahint, Quid loquar atttScyUam Nifi, aut quam fathafequuia eft,
Sed duriiifcuhis eft verfus,nee credo Poe tam fic fcriptum reliquifTc.iniö potiüsjrio re poctico fabulasconfudiflejVt vna Scyl- lam proaltéra accipeiet. Nam & ipfe in Giri varïas refett opinioiles, quem vide. Legeetiam Nanni j Mifcellan.lib- 6. & Ia- cobürri Bononienfem,Aniiotat" qüas pau- culas fcripficin VirgilhirhAlciatus lib.i. Parerg"cap.6.contendic Virgïlium ToVpe' Trov fèruare voluifle,quaj vtphuimutnial faeft:ied id non placet SafxTcio . Monftrorum catulis.] canibiis monftro
lïs.Virgit.dixit; Ah titnidos naietai canibus lacerafje ma-
t'mis. |
||||||||||||||||||||
|
.,1
|
||||||||||||||||||||
|
Scylli
|
||||||||||||||||||||
|
S
nr
|
||||||||||||||||||||
|
ïi'
|
||||||||||||||||||||
|
*v
|
||||||||||||||||||||
|
Emblemata.).
|
||||||||||||||||||||||
|
?°r
|
||||||||||||||||||||||
|
rrè-hoc quteqtiid eilemblernatis, re- riem hominem imu'ni, ndiecbat Afchilo-
|
||||||||||||||||||||||
|
chus,decoriare,prhicipis faltéfni.eui pla-
cerehoc pa&o ftiideut, fifcnnï vtadau- geant;& nee minus tartten pratdam in finu fuum conferant,vt4eft ap.ud Lampridium. Ec timen hi in preciohabentu r.qui potitis nouis illis tormentorunijhoc eft, tribtuo- mm,ve£tigaluim, portoriorum , quibus mifera plebs dilaniatu r.excogitatis generi- : busdigiii crant, vt Perilli tatirum ameum 'experiren'tiir. Hosigitur morboniam abi- re cxoptemj eum enim in locura lauernio- nes & gryphos iftos , tel ipfïs ctiam fdi- bus rapaciorcs abiegari video i Lipdo.Iib- 4.de Repub.c.i 1. Q110 etiam ego aman- doVefpafiauui» cü ve&igalifuo vrinario-. |
||||||||||||||||||||||
|
Yej i toiferis i'l,s«[iiid im
|
infor'"
pudétius?quid rapaciii |
as.qui-.,
s?quid |
||||||||||||||||||||
|
enic]> fraiidideiïtiiis?quidumiufti& a>
<111 patrociniurn fufciperc aüint,fa;phis al .e^i5rmatiuam.alternegatiuam parté rei udici,da;defej]dunt:vnderit,vtvmiseorü "'uftiirn fèrnper cnearar.prout pars huiic e' illitm conueneritprius, idq; perplu-
J^dies.menfeSj&aunoSjIites interdiimiin . ^Ortales protrab.entc?,quoad miferorum "'Umi penituseihaurianrur ac eIocu.Ien
Ur>tantum abeft v.t bona publica & priua-
%,, ,a«efendaur. Sed nevidear pauisodio la-
S, ~ ^r3te, nihil dicam hic vlrra.dc a:rufcato-
t,aus illis>quibusmilla rdigioert velom-
|
||||||||||||||||||||||
|
QlACCVTHC
|
||||||||||||||||||||||
|
E M B L>E M A XX IX.
|
||||||||||||||||||||||
|
V §tecd
|
||||||||||||||||||||||
|
AndreaeAlciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
lot
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
QVOT> nimium tua forma tibi, Narcijfe, flacebai*
In flor e m , & noti e ft verfa Jluports olm. Ingeniji eft mareor» clades£ #*A«t/T<<*» doclor S>u* pejfum plures datd, * deditfa viros i Slui veter urn abieïla methodo, noua dogmata qxxrttnt'> Nil% fuas pratc r trader e fhantafias. C O M M E NT T A R ï fv
non fuam Tmbrawi.ied (ÓMritimagll'e *
confpicaretur.Ha5cFaufaniav>qui& ^a . ciflum herbant multo ante N,areifli|n0' tem fuiflê> tefiimonijs autiqni rtiw°/" probat-Videplurade Narciïïb apud Na Comitem MythoMib.9.cap-. i & dig-.lib.iif.cap n. Qvp-Qnintium &c] Defcriptia 9'*
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
IN{utamnomElol*b.
TNa
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
II'
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
in
Tatici-
nwmTï- refi* de_j ttarnijjo.. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
AauT*. Hiiic (imile pene eft Epigw"
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
fpectu abftineret. Arille ignarusinfortu-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
nij.qnod iamiam fibi impcndebat, vifam- piel:? Póefeos B'awhoIomvAmvlirq«ocf r
i« fonte fui vultus irhagitiem fic deperijr». pter elegantiamafcribam .- . |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tt fui amore capms miferè contabuerit,
Ie in floreni'fui nominis commuratus Cu > quiNarce dicitur,teftePlinio Iib.zi. cap. ï^.Eftautem Narce, vé-pm fine vttpwirif, ftupor.torpor.membrorumq; didblutio .* & Narcififus flos.fi dintiiis nafoadmpnea- tnr.meuris torporera inducit.de quo vide Marcellum Virgilium in Diofeóridem . Narcifli fabulam refert'Oiiidius 3-Meta- morph. Deeodem vide Icones Phüoftra- ti,tirJvJarciirus,& Statium lib.7- Thebai- dos. Paufanias in Boeoticis ficait deNar- ci(lb:In Thefpienfiuni terra loeus eft.qui; Danacumappellatur-'ibi Narci/fi fonsvi-» fitu r: Sc aquam' h3nc infpeziflfe Narei(Tum< firuntjqui-iid intellexit fuam; feymbram; videre}ac feipfum afemetipfoamariignor lauiCatq; hoc amore iuxta fbntem conta- buir.Sed id planè infulfiimeft', eodemen- tirquemquam peruenireiVtexamorisar- dorc hominem ab- hominis vrabra digno- fcere necjueat. Verum de eodem & aüa' quxdam.narrsntnr. prioribus minus nota. 5ororem.Narci/ftimgemelIam habniflê, tura inalijs rebus fpecie planè fimilem » Mim eiïdem.vvtrosqj comam habuilTe vni- colorenv.ijsdemqj.veftibus fuiffe indutos,, (ïmtil item venatum exijflc: at NarcilTum- in amorem incidifle fororis . Mbrtua au- rem puella fbntem adijt,& fuam fe videre imagiiiera iiitellexit.Qua re intelledta.uon nihil alJteaiatjonis in amoref«)fic,taqiiatni |
H*rciJ[ut liquide formam $ecul*ftu «»
vndis ,. Contemnens alios.,. arjit amort ftt Tabmt,é'{enftmvmientïin,mvr>i>r'*y jpfe fui ,f»H'tis. fioi kyttrinthus-,amitr";
ninc.fxg'te 0 iHHeneiïlontiftzïhtifi»''*'' feipfum j Sluitits. vfi; cup non ëene norit>am
Euolue pulcherrimam-
difpuratione"1^
de leMacfilijiFicini, Orar.«.c.i7-11,c0
umiumPlatonictini . pj^, Tua.'forw»tibi,NarciJfe,placeh«t l^tt)
ratch.Sympofiar. j. quaeftion.f-t* 0. idem accidifleciiidarn>quern Ente'1 aino> minar.qii1 ctïm fein vndis afpetfar* ' lefui captus, pene perijr>d«n* jta "Tec' uvffNa*"
Jthfiorem] t\bicognomiacra>«i«»»
ciflïim.- jjcir
Notijlupertf] Uaicifdn emrn n0^ ^.
tur a rtf/uur.quod ihiporem fona'5^ ■ re 7?r*pK&,torp:eftere.Vade.etiam M05 r O/w] Olusdicituromnis h"Djphora,
Marcor] putredb* eariet M' ^y/*- pro eo quod: eff ^P»»''^^» * enimingenio uiducit: qnad ma"- éxitiuOT-. . .. atiam£ta'"
Cladesq,] mors & exitium > "
phora. ( -t,,, Carn»-
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
tïaretj.
herèoi. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
iütttifi
fiiiula-h, |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
ê
Bus-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
0ln'
|
4
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
liM*
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Erablemataj,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
307
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
. de. i8.Hqratius,efl: cxcus amor fut; en- dicuiJt,credoab inconditismoribuspopt;-
*ls verba elegantiffimaadjBacchtim, fub* Jorum.quiiuPonto dicuiuur Byzares, n |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
inquit Stephantiï, mermnitque Valerius
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ï.v.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^ornu tympan<t,quifubfeyuitur ctcus /»-
mor fui,
pollens vacuüplusnimio gUrin virtieê. ~e tpiKttvrio, vide prouerbia, Suum tuitfc Wlchrum.Si piKttvroi. Adietiaiw Attfto» te^m ]ib.?.MoraI.cap.7.& 8. |
Notantvr hoc figmentOr qui a
vetetum lcgibus &inftitutisdefcifccntes, notiam quandanvdo&rineTormam confe- clanturuamq; fibi placent.vt licetobtufio res reuera fint,quicquid tarnenpraecipiüt, Yioleiitiusaltqttanciim iiiculcant, iiegk&a |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
, ïeflumplures datq, deditqï] pro.peflun prorfus & obliterata maiorum *ia & ra-
^iBi pefliindeditjtmeils. Pdfum, a we- tioneteoquedciieutum eft> vtfidemillam 0t*v,cadere,(jgnificatdeorfum > quafi fub cauarr, , & prilcam veterum an&oritateitt Psdes proieclum-Apublib f.Nifi eam pef pra; fuaopintone nihili ducant:tantaeft ca: Jijm de tautis opibus dciecero. Lucrct. cutieutia,ftultitiaatq;penrerfitas Tales- Ueui ds- funt vioeiyat quidam ïmpudentifEmi,qui Bjyres re-
nouorum dogniatum perfuaflone popti- prehetiji. Ium incauttim inefcant,verborumq; pha- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
kris ik protdantSc petucrtunt, vtrnifer-
rirni homiraes errore pcrciti,qiiafiguftau loto.iïbentcra Ch'riftiana: Reipubl.com- rriunioiKjfuo magno maio,defcifcat.Tam enim funtperfriftaefrontis.vtfua dogma- ta omnium e(Te cettiffima verbis fcriptisq, aflererenö veriti,nullam aliam melierem, autcertiorpm de religione traditam fuiflè fententiam,quam qua; a fe fuiique trada- rur, affirment. S'iccjs plunmorum damno Si pernicie deteftandam p/AauT/Ai' in re» bus diuintsexperimur Poteft & hoc tor- qiieri commode in impe,ritos> & dftvtrovf |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Wotibui in Urris, & muluper mare pefsü
Sk^/ederefttitpariter citm cittibui vreet. ^lui veterum abieüa methode] Qui a
j^terum doclrina.docendiq; rstione defci- ,centcs , nouam quandam fedtam induxe- tl»tit. Methoduseft compendiofa via.feu Pfïceptio:iïquidem e/oV,viam fignificat, "t fatéofoc, viam breuiufculam & com- Pcndiofami qua incédere veruit Pythago- r,s.Vnde abbi'euiat!ones& arduin pr^ce- P'iones hoc vocabulo ab Ariftorek incelli- giuitur. Uiltje fuaspnter] ijq; nil aliud tradere
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
V1,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jmperitl
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
J^hierunt, quam quod eoium di&abat rerum fuarum non xqiios admuatores ,
'*J<t "b'-do . quibus fanè (vt Cemiciis ait) nihil vnqua
., $ bant aflas.] Opiniones.pdfTetc/af Fa quicquam iniuftitis:i>ihil enim reftum pu
■ !lll,slib.io.cap.7.& Jib.n-cap.|io, appel- tant nifi <juodipfifecet>i^r.-quo fit,vtalic
at ternm vih"ones& imagines, Cicero 1. na tam impensè carpehdo.^jaq; plus qua
■""dem.Vifa. Ariftoteles z, de Anima, par eft.admirando, ingeniolift©s abfq; vl
Pbautafiam defcribit phantaftica; vimitis lofrucliifacilliniè marcefcat. VndehTeri-
üPcrationem , fciïicet motum a fenfii fe- tö illud repetam.quod Alciatus in quada
^.llndumaclum faifto.Vndepatetdifferen- Grationedixit: Niillam eflè perniciofio-
'' '°ter phantafiam & phantafma s nam rcmjftiidiorum calamitatem>quam fui ip-
P"anta{ma eft imaginatio vel vifiocius, fius confidentiam& admirationem,quem
°u°d iioueft; phantafiaautemfolum eius morbum Gratci ^tKAvrietv appellant. Eft
Niiodeft,aut[loresuïja. Egocurn Socrarc enim ea luesadulationedeterior,eocji ho-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
P
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
¥ rcanem & aufeiem iurareparatlis fum,
Ictatum hoc loco refpexiiTe ad phantaiia |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^
|
minen> inducit.vt fe exiltimet optimè fci-
re qua; non intelligit.rcdditque eum negli |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
gcntem jfupeibuni.otiofiiiTi.alioinm con-
temptorcm. Emendatur antem hic cr- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
msd
|
biim^ua; eftiiitclledus vel cogitatio-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5,Prauatio,dcqua Galenus interiorum
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
jvy^ffe&iojiiiqiiJtjqiiaïdicUBr phantafia, ror non tam oratione quam frequenti
Q a''nd eft,quam intelle&us corruptio . auditti & collatione,qu? cum peritioribus
^4'ametiam tangit Celfuslib.j.vbiphre- habetur.Qu^apropter.inquitille.cauédum
i ,ls fPCc'esexequitur. Hinc a communi ab hac belliia:nullusenim erit vcia; fapicn
c 1CI° <^euiosfiniplex vulgus phantafti- tijecapitalior hoftis, quam qui meliovum
"«ncupat. Hosltali paflim Byzaros pracceptomm dogmata flocci facit. Ditii-
V x mis
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
v.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
308 Andrcx Alciati
mis PIato,qiiem ranquaT» carse'alictiius Si oram'iim maxime iato!erabilis,cüm %■
vera; fapientia: terreftre oraciilnm metitö tiam noftram fapientia: loco habcmus, ^ |
|||||||||||||||||||||||||||
|
rüi Plato
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
qiianquamomnuimpeuè return.ignora
ne labbremiis,tarnen nos omnia ingenio.3 fecutosarbitramur.Tolerabile alioq"1 v'; tium.fi ea tantum placerent, qua: "!»e,' fpecimina qusedam pfx feferunr, a*f?JV genetiseiii'fdeiriiin quibns fi tantum 'a' " mtiiynecfallimus, autfi ficfalfim.ui» melioribus & peritioribus aurem patéteni agüito errore prxbeamus , nemo eft q11' |
|||||||||||||||||||||||||||
|
dofti omnes fufcipiurrt ac venerantur,lib.
f. Deleg. auttam planè fententiam pari vcrborum pondere fcriptis mandauiu-srstv Tav £i [/.iyiTov KAKOV AV^paifatt Taïi 7!SK\sli'lup'JTaV ZI>Tt£?{ \vyttl; i?tV , OV ftctf ètita o,vyyva>f/,nv iyatv dmpvyw
iS'ii/.tciv iA.vyjtva.Tcx- TzTo * Éc/> o As- yX&iV, O); pi\Oi CLVTU TTCLt kvSpMTTOt ptJ7H
TS èpi Kffi ipScas Hy+noS'HV ètvM ToihTov
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Ta*/*' AKiiSeiayi wdvTav dy.a,pT»tj,a.Tw> veniale putec.Quotus autem quifqlie e .'
J*td~rnv &p&£pcL ïa.-jt'S pihiciv cumv E»« qui placido ferat animo , qu od ipu f'** '
r» yhiTcu ~ix.ó,70T£. .Qnx (ingula (ï di- & 'itia tam impensè nobis placeant,veitll>
ligenterexpendanuis, fuppetet nobis ac- amatorem amic*,rtah FlaccilSj .
cQrnmodatum certè & prffens atmtlecum Turpict- decipittnt c&cum -vitia, >aut et'a
adarcelidum, aut minuendum hunc ani- Hpfa'h&a ,
mi errorem.homiuibiis quidem gratum , Deleiiant,veltttiSMinumpolyptu-f**."^
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
fgd tarnen exitialem . In primis enim pi
Ka.xnia.v non abs ré appellat maximum qtioddam ma!um,innatnmin meliore ho- minis parce > üempcanimo: &eo quidem detetins ac pixfentius, quöd licet eo ple- riquemorbo correptifint.uon t»men vm- |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Quo fic,vc verö vernis dictum fit a The
crito (Vf id ad noftntm fermijiiem coa^et: tanius.)' i^_.è'pt»Tt v TlokKa.Kif, a7roKvpa,/j.e,T<è/xn KAhn X
K.C4 -XtpeLVTOjl. id eft ."
Ruud mrb Polyphtm» 1
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
quam de remedia qua:rendo,auc parti ma ^«<e minimefunt pulchrit, eapulchrs* *'
lè affeftasappücandocogitant , vt tandem dénturamori . fani poflinteuadere.Atqui nullaexitialior Nimirumid in caufljeft,quod)Vt3it
aut damnofior xgritiido eft , quim qua: ra,Omnes videmui-nobis elfe belli>relt »
fui fenfum adimit, ita vt a.vau&dn<Tia.v faperdaT,cum Rmnscrd-apoi.ld tarne"10 ■
quandam iuducat.Sc tenaciter foueat: qtio nibus geneialiter verum eft, tarnen in.
fit, vtomnianimicontentione & induftria tifices.atq; ex his potiflinuim Poetaj'3
in eq malo pciiculofinimo propulfando ha:cinaniates precipnèqiiadrarc vide»_
fit enitendum , & eö maiorcun coufereii- Etenim reftiffimc fcripfit Ariftoteles '
da,quo morbushic (111 quo fit rons,& eet 4.MoraI.Suoquemq; artificeni operc .
tè principium aliorum omnium ,'qtia; in penfedeleclari.nó aliter.quam rebus 1
animum cadereponcinCjVitiorunijgrauio- bufdam ex fefe prognatis.Neq; ^eCllS
resafFert corcuptiones,cladeniquè ingenij mant fuacarmina poeta:, quam p3'
prxleniiorem . Nulla enim rarione fieri libcros. Eft énim artificis opus qiiali j
poreftjVt qui hac perculfus pgfte oberret> dam ingenij fetus:de quo Socrarcs a!t.
ianum velinalijs, velin lêipfo iudicium clius iudicare obftetricem quam ma
retineat.ciim feiioii norir:quandoquidem ipfam . Sponfisitem amantibus in°^
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
pikcbV-
tia. mor- en* maxi mus.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
tf.
Stuff
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
fiiam Cuiq;fponfam certadm exto 11 ^
Cuius rei fat magnum excmplu01^ de Tarquinijsadolefcentibus. Vilde ^h°- iw .-..^ ».«>. r^.w , ^^ «na.,. ^.,...,«0... die vulgofcitè dicunt: NuIJufl1 ieP ^
de feopinionem.vt vmbram aliquam,qiia- deformemamafiumjpropterea quo , [t
ii qui in teuebris palpat, ofcitanter anca- ti vel nou pulchrapulcherrima vide
patur- At verè (vt Platodocet) feipfiim a Hinc illud Plautinum in Stich0 ^, r^
ieipfo falli TrdvTaV yctKnrórTcnovjmo ve- Sum\rex regins.placet :fett cui$ue F
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
10 adijciam ^nvónttiav vJjièfóhiw'ta.ioV'
Cum enim- impoftor ipfe praeftö fèmpet liabeatur.neciniinnuim quidem abfeedar, quo pafto noneffet graiiiflimiUD maliirn, jnp-rimisqtic rtepiora:idafn f Cxciws)ixc |
|||||||||||||||||||||||||||
|
fyonfi. nolo-
Id quoq; optimèdeaotare videtursp^ ^
jrus ille.Inauium couciliodixit31!1 '
baulicos eligere veile foimofiffi»*^ ^ueS;iawrnVuumfiaoS.Curn^
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
de r
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
CiCitOf
aninii |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Emblematas!
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
309
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*»ini qn^q.; fBOS ofFerrét.bubo.O regina,
'iqnit:,accipemeos,qui cxreros pulchritu
'ie fiiperant.Qaa forma,fubdit aquila ,
,Un'filij tuiJQuaego fum.tefpondit bu-
P®' riiucomnes vehementi cachinnocom
r10'* fuerunt.Sedeftohoc veniadignum,
' luis quifq; liberis.fuis artibus, ?uo in-
ltnto,faUinnentiS)fujB patria: paulo im
Penfii\sfaueat;ni(ï eó cascicatis rapiamur,
ï'& virtutes alienas calumniemur,& no-
r's blandiamur vicifs,eaq; vi&tittum no-
?!"edoneinus:ac fibiquisq; fir,quod fibi
JJ1C SufFenus Catullianus , aut Mfiiius
f*0ratianus.Q-uod vitij FlaccusinEpifto
*lsnotans inquic :
**» mala deleciant men me,vel denique
fallant.
j1* Aiiftonymocitatur illud : i<r]yiv $ia
"^'?« Rhtt-mov,ro dyotnovt 'óvTttiTiOt
0*-ho{/f,oil<?$cu tppovlp.VfHlicU'Idinpri-
k eft in Tjitu humana noxium,quod per-
fj''1' cum fe fapere putent,tamen defipidt.
Xl,arnobi'erri nihil deterius aut perkulo-
'lls> quam tiimium fidere. Certè (vtde
^eipfo aliquidj fiim fa cis mihiconicius ,
"l'arn debili Sc pene iiullo ingenio firn : (ï
5lljd tarnen fitjiitiquam vllatenus me pro
ec'flTe liberè confiteor.quam cüm ignora-
e°ïemulta,& quidem pene omnia primïi
.Sioiij, tumqi rneoiioii minimofuniptu
%K ePrehendi,& apertis.quod dicitur.ocuüs
''%** j ;cttl's fum.quam nö fit tut una aüoium
'"<;>. ">h _ll(*'cio& famauncumberc. Nam facpenu-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
minimè attingunt, vel etsani miilo mod■■■
adnosattineiit.Quimorbus vt deplorar:1 fimus fanari ?grè poteft,nifi tameu aliqua do meliore quodani impulfï genio, potius fpedenuis quid nobis defit,quam quid ad fit.Siquid enimadeft.cauendnm eftimpi'i mis neeffluat, auc pretioampliori quam par fit, xftimatum vilefcat apud aiios : it quid deeft.quod fcünmsoniamentonebis eflêpoflè & vfui,efficiendum eft, vt labore & diligeutia comparari a nobis & conqui- ri poffit.Sed ia primis meminillèdebemus, fubindeqtK animo repetere,no-:i quantum csterisexcclümus, fed quantum aüjs fi- mus inferiores , & quam alioqui deterio- res. Bene Seueca libellode vita: tranquü- licate:Puto mulcos potuifie ad ('apientiam |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pueuire nifi putafleutfe peruenit'ïè. Illud
euim siActuTiaf vitium tam nobis familia re ac domefticum.fed tarnen in primis exi |
gW j's-
anant^r
ttuKnv-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tiofum,pra:terquam quöd tumorem ,in-
uidiam,audaciam,&defidiarn fouet, folet 7ia'v etiam vna fecum aduehere & alere turpif- fimam iguorationem , quam meritö Sa- phoclesS~vj-7riKti.<?ov kakov appelfat.Vete ribus illud in ore fuit, eum malignos ha- bere vicinos,qui fnilaudator fuerit.Idcir- co.numqivam probata eft ilia plus a;quo pruriens <pihet,vria.; opinio in Aftydaroan |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
te hiftrione, quod i'uasipC- laudes inferibi
vellet ftatua:,quam meruerat. Non enim |
ABydt-
mm hi'. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
populus liominjs votum infolens fibi fe- .
rendum effe putauit,quanquamde fua pa J * ttia bene meriti.At quod pene mihi, dum ad alia piopero, exciderat, Suidas au£bor efhNympftasa Narciflblpretas veriffimè dixidè : '7roKKol<?i T£ [/.ia-i<riv,a,v <rctviovspiK*{.
Et multi te oderintjfi tu te ipfum nmes. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
oie
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
jqcro coinmgitjVt nos p'erique prxfentes
, lIcieiit,velamore, autalioquouisaffeftu < ■''■ficq; de nobis bene mereri pucant , ln Hepius vt decoloribus ca:ci, fic ij de jv TO»captu & in literis,aut etiani hone- Jïi a^'olubus profedu fentiant.Interea ta q °e°nim 111 fenrentiam pedibus imus , \ iru° a'tlnt> atcI5 importunè falli nos fini- \'f j,JsCra(Tam meherclè &fiipinam credu (ï0o,ten,'Agnoiiit lubens Socratesde ie Phy ftn,l1i°m' U13i'-ium,ralemq; a natura fore colc a"X flflllseft ' ni<ï fe Pbilofophix ex- <Je£i-n<*tltr> tradidiflèt. A qua quidem mo- tos '.'»£ femperabfumus.quiemenri- riav l0'^am fopient'3M'0Iores,& imagina ranu rtlUum ornamenta nobis iuefle demi fji,afj '~ vt veracredimusabfolutaque , p0fljt ^V'b"s ac* peifeclionem addi nihil |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Qjiid tam malèaudijt Sophiftarum 110-
|
Sophijla ■
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
roeo,iiifi ob eftr?natam illam , & caïcam
f ui admirationem?Socrates vteorum im- portunitatem frangeret atqj eluderet ("illi enim nihil fe nefcire iaclabaiit impudeu- tiusj eosq; contra rijs armis oppugnaret, nempè honefta didimulatione potius,qua pari verborum ftrepituatq; contentione , dicebathoc vnü fe fcire^quod re rum om niiim eiTetinfcius. ld veró nonaiebat, vc falfade feloqueretur.apudeos pr?fertinu quorum familiari confuetudine vtebatur, fèd vt affèreret ea lubens omnia fe nefcire, qua: tamimpndenti fronte fibi arrogabat tiiuiales illi u&rcuÓKoyi, quj fic liberales V 5 difci- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ii' e°g"moleftè rerimuSjfi qui,durr
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tif
|
!ltlo:iem %'ioat. non ïatis hono-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lceloq
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
luainiir,eacjue tribuant, quaj nos
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3io
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
z*i»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
difciplinas.ipfamquePhilofophiam often- Iib.n.cap.vltimo , Trafylaum qiiendam
tai)do,teuera proftituerent & profanarent: taiuaiulania ftüflè percitum.vt quotquo aut potius vt fignificatet ad veram folida- naues m Pyrxum appelleieut,fuas efle cte que fapiêriam nerainem accedete vuquam. deret.eas enim voluptare quadam incredl- poffe.nifi pnmüm fenorit ignorare. Suilt bilinumerabat.alijfq; fuam fortunam lu- enim quidam ingenio tam ftolido & lubri beus comnuuiicabat ; quöd fi qua niufta co,qtiicum nondiim prirooribus labijsü- gium feciilèc, uil inde mceroris concipie" terasdegultaiint.falfam tarnen fibi fcien- bat:-donec frater eins è Sicilia reuerius.no- tiae peiluafionem induant. Exquibusalij minemmedicocommictetet,is vbi refijw» k a;j7oS'i£'ó.K7i:;>dï\'iïct.v cropvf^rB&ViTrt iet, affirmauit fenüquam vixiile feUcius , <Zi)[/.t)VtLt efFerre non verentur : alijalios quam ciimeo mentis erroie téneretur > quofcumqueconueUunt & impetunt, in quippè qui in tauta volup;ate nihil mole- quorum vel leuiculis & venia digniseria- ftix fenfiflet. Perinde fe habent p/A-*yT°'' tis ingemofiores,non perpendunt.óV/ pa- aut reuera deteriüs, quandoquidem vt a- (jlmq-clcÜcu paoy Kiv » p.t/j.ii?ctffd-cu- fibi lijsnocumentofiiit,anxiè ftudent.tum ve nempè ignofcunt,vtMaeuiusille Horatia maxime quöd honorem alienum fibi au - nus,qui feipfum ignoranscaipebatalios.fe daciiïs arrogant,aut quöd aliorum cona- ctue veuia dignum cenfebat. Qiiamobrem turn nigro loliginis fucco, & mera xnig1" audijtadextremum, ftultiim & improbii ne confpergant.OlimdifcipuIis moseratj haac amoiem eife,dignumque notari. At vt proprioetiam Marte reperta ad j>ta?cc- quanto in erroreverfantur,qui fibi primas prores referrent. C^iiern morem fecHtu nulloruborettibiuuit ? AgathoclesPen- Plato i. ad Dionyfuun EpiftolafatetlIjV |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nH>'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
/
tof
mi' |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quicquid fcripferit.non fua , fed Socratis
efle. Quj legesprinuim tuleruntad cicU' randos mores, aut cominendos hominutf} animos, earum iimentionem non fibi > \c alicui numini tnbucuM.-tum vt diu',1,ta* tis nominejquafiobtentoaliquo ve!°'Plu haberent aucloriratis, tum vt iofere!el1 rndiorum ammis,leges,vt ptilcherr'mum Deorum inueutum, fic & vtilüTimtim , a nemine eflfe violandas,fed toto pectore c°~ lendas,turandas,amandas.Sic & priores'^ li, cum referrent omnium araum öc.^' plinarum inuentionem ad primam »»* cauffam, ideft , praspotemem rerurn0 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pateticus ciim apud Detnonactem ia<5ta-
ret , fe folum & prinium eflè Dialcc"Hco- nim,audiuit:Siiblus es.qui primiisPfipii mus,qui folus poteseflè ? Non eft quöd lepetam litetatoris illius Rhemnij intole- rabiiem arrogantiam.ciim diceret,vna fc- ciim natas,& tadem periturasdifciplinas. Neceft quöd mernorem duorum inPhi- lofophiaprincipum notam fatis & peruul- gatam p/*.etu7/*r,Ariftotelis nenipè & Ci ceronis; quorum hic tam fuaipfemet in- duftria: & ingenio tribnit,vt nullis ferè in procemijs laudem propriam conticuerit: ille verö , quöd non modo fuis in eodem |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
l3aUmo .
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ari&ote-
les& Ci- cero <pi- Act 1/70/. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
louis
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nhtm opificem Deum, Palladem *
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nim fauerit, fed quöd contradicendi au-
|
cerebro natam ede commenti Cant- Qï?
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
diodoftoremetiamPlatonem vexarit, fui fumliajc.'vt nimirumintelligamus.qw3
nominiscelebritatem non parüm obfcura in omnibus pulcherrima fit modeftia>qu
uicllliipfi Philofophi libris,quos de con- que t'irpis valdeque perniciofa'?'fl*y^l1ê
temnenda gloria fcribunt, nomen etiam Concludam itaq; cum Plarone,dicarnq ^
fuum praïiigt voluut. Vnde Heraclitus enm,qui magnuseft fntimis^maxi^^^
rede arrogantiam facrum miucupauic cere.neq; fe.neq; fuafic admirar', J «
arofbum.-vel quia prasitantiffimus quifq; piitetexactius.iithil meliiijs://» ^""J .
ea ia primis pefteimplicetur:vel quia vl- Spa-rov^p» QtvyHV7o tripófpf ^/A?~M.
tima rerurn linea mors ,afFerre medelam 7ov , rroy £' dvr« CtKria J^iaicwi1** c
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vhtlofo-
fbi ei- AttVTOl,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fiplav cüayyvm iiri rS ï'oioyTf *f.g
Stv Trotovpnvev- Idcircoeftopef^.P^eme'
vt quifq; nimium fui amorem f"g,a _'.,,_
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
...i . n____:^......l____i n .
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
valeat.Peimittarurhocadinrlammandum
ftudium, & exercendam doctorum homi- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iores infcquatar.nullo ^^'f^c^
nis honefta: lande fruftrandiis eft. At quis re prjepeditus.Repetq il'ud F |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fanae mentis cum dixerit,qui fibi plu ra tylo:ro yeip i^tt^ATAcrQ-cuiJp «
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
i-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quam habeat,atiogec ï Narrac Atheu
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
asus 7ay^AKstrÓTcnoy3QTAyyi'.p ?***''£
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata ^ .311
|
||||||||||
|
Hèv «To?rtTH , dKK' «=5 nap» i i^ita.-
"vtw, vrat* JWoc ; A feipfo decipi ali- ^Q^}n,ies eft omnium peffima.naiti quan- r°, '''Pfiusimpoftor nevel minimum a e difcedat.fèd ipfi femper adfit, quis non . 'c^t hoceflèmoleftum ? Verecundèhoc ,Capoctaprinceps: ■»"■» ego Dapbnitn
*nta,Ao metua,finumquamfa!lit imago. ^M.TulIiiiSïNifirnecommitmsdecipiat ^'Kcturix. Lufit in quemdam fui nimio V^SconfidentcmStrobilum, vircatus, & 111 natura niinimèdicax> his omtiino fpi- c«lis: ntyeculo,& vitreu fep dttm Spectat in-
tmdts Cherilm,$> nimio fia.gr at amore fui, doSlore vago iacehaturvappa^fno;^ Collegmnihili coecm, inersq-, facit. 'hgit,&ipfefnos patitur pro criminema- net ■, |
||||||||||
|
Sic neq; fe inptnut» cogitat ejfe mife r.
Succurrebat piidera exemplum Theffali ThtJJ.t'.i apnd Plin. Hiftorixmundi lib.i9.vbific : *rrog*n~ Eadem33tas,Nero!Us principatu ad Thef- tisut- falum tranfiliuit> delentem cindta maio- . rum placica,& rabie quadam in om nes se- ui medicospetorantem.Hic tanraarrogan tia fuit, vt Iatronicera f; infcripferit,quafi medicorum vicTxuem Nihil inferior fuic Menecratis medici arrogantia , qui, ciir» qnardam defperata; curationes ipfi feliciter ceflidêiit, popnlari adulatione diftns eft Iupiteir. Hoc cognotneuto viirarrogaotis iugenij delecïatus , lufolentius vfus eft eo pioticnlo. Tandem Agefilao fenbens, lit- reris hane prxfixit falutationem:Menecra- Menecr& tes Itipiter Agefilao regi'faluterrr. Rex eo tu ' ofrenfus prooemio nihil vlcra legere digua tns eft.fed refciipfir in lumc modum.Rex Agefilaus Menecrati fauitatcm . argueiis hominis infaniairuNunc ad alia. |
||||||||||
|
Garrulitas.
EMBLEMA L X X.
|
||||||||||
|
V 4 '<srvm
|
||||||||||
|
31a* Andreae Alciati.
QV1D matutims Progne mihi garrula fomnos
Rumpis, & obïïrepero Daulias ore canii ? Dègnus Epops Tereus , qui malttit enfe putare, Quam Imguani immodicam slirpitm eruere-i C O M M E N T A R I I.
|
||||||||||||||||||||
|
§htibus loquax ,quibufnam
Tepleüxm hitnndo poenti 1 Vtrumne vu ziolucres
Aias tibi recidam ? Imamfecem ve linguam
Tibi quod. itle Terem T-eciffefertur olim!
Nam tu quid ante lucet»
Measflrepens ad aures,
Efomnijs beatu
Mihi raptf Bathyllum ï
Minos veró fic r Quafnam tibi parabo
ïanas, loquax himndot
Vennas tucuresidam
Anforfice hos- volucres?
Tuam fecemve linguam ,
Olim vttibi iüe Terettó i
Nam manegarrienda
Grafurn mihi foforem ,
Meum rapu Batbyllum .
Eiufdem argmnentieft Iib.i.Epigr-Gra?" cor- eipyiVTetpia hexaftichon gal'0 '",'\ gnantiSjVt apud Luciamim Micyüi,qup eum importuno fuo caiuu excitatuni»111 uiffimofomno priuarit; ideoquemal" illi imprecatiir.Hicautem hirundinem' ^ iurgat, fomnos matutinos atiértent^01 que importuno cantu dorinientesinte^ bantem . Saudius cenfet ferrnonem n« potiusadlufciniam;idq; probare cona 1 ^ ex c<pitl\eto garrula, vt infra fuo loco cetur. Sed adiiuelligentiam Emblen14 ' ^ & eorum , qua: difluri ftimiis de pi0° & Philöxnela.fabulam de Tereo p'*^ jnus.quam multis verfibusdefci^^ dius in fine s.Metamorph.Tereiisitaqu Rex Thracum fuit.qui cam Pandiouis Re gis Athenarum filiaal, Prognem nomina, diixiffet vxorem,& poft aliquanturn te«& pus abea rogaretur,vt fibi Philomeia ^ rorem videudam accerferet, profe" |
||||||||||||||||||||
|
1.
|
PI c T v RA) qua; lire rcprxfentarur,
|
|||||||||||||||||||
|
homo fcilicet humi reclinatus & dor
mitabuudus,fuperiusverö hinmdoinfuo> luteo,quod fub trabc fixit opere, nou fi- tis facie ad meam faliuam;magis placet it> la.quam editio Lugdiinenfis habet.Quod fi nodum iu fcirpo quaïrere fas fit, fic ega AU» pi* eningerem- Iiicubiculoaperto hominem
■Sara., ~- in lecTx>colIocarem,ibiefjhirundinem auc
circumuolicautem , aut extra ïndum reiï» deneem fin nido fiquideni pleruuq; cou- ticelcit) exprimerem.-Et quia Alciatus hic proiure poetico hirundinem & lufciniam confundit,idem in pictiUa imitarer,& fo- ris inarbore refidentem lufciniam affinge rem;nam ficquoquegarrulitas importu- nioi' notareenr. Ad defignandum vcró tem pus maturimim.Solis radij è fummis mon tium apicibus promineiites (Vt habetedi- tio Rouilliana) mihi (ïgnoeilènt. II. iMiTATvseft Anacreontis Odatn Chara. tK ■fêhiS'óva., qua: fic habet :
Ber huïtts 1*4 <roi Ukhs -Ttoiwu,
ïmble- T' 9ai A<*M ^tA-i^'W ;
watts. 1** Tctpnd &lv T* jckW
&iKH{ hdrfZav ^.tt.hijïn ,
M (S.O.KK0V tvi'O&lV 0~tV "Tnv yKcaojttv , au o Tllptvt
Ji'KHyut, ix.Sipi%a> > T/ fjiiv nct^av avnpaiv TwopQpicutrt ipwoiïs A'tpnp'&i&Tas Bci$vkA.ov ; Ad verbum fic fonat;
Quid tibi "jufaciam,
Quid tibijoquax hirundoi
lJennai tuas leues
Vu abreptas forfice refecem l
Autpotius internat» hanc
Linguam, ~vt Teretts
Wcdemetam*
Quid mihi gr atos fomnos
Matutints vocibus
üripuifti Ktthyllutn?
Eandem fic Latijs numeris donauit H.
Stephauus:
|
||||||||||||||||||||
|
eam vitia-
|
||||||||||||||||||||
|
thenas dum addneit puelbm
|
dicaret.lingua
|
|||||||||||||||||||
|
uit:ac 11e cuiquam (celusin
jlliamputauicfororem penjfle cormi* |
||||||||||||||||||||
|
Emblemata*
|
|||||||||
|
31?
|
|||||||||
|
amtiuans.llla tarnen rem invette fuoctiio
tae[criptam mifit foton; quarecognita
r°§"e Itytn filiumintctenut, & patri e-
P'ii^iiduiT! appofuit. Poftea omnes inaues
urstt func: Tereus in vpupam, Itys in
P"afianum,Progne in liiniiKiiiieiii(vt com
Iaunior fett opinio) Philomeia in lufci-
lll, «nam.
JïïVID matutinosfomnoi] Qui fuut Ion
Se tuauiflimi. Hinc intellige ocium quie- ^m.&acóteutionelaborum vacationern; ^ft» 5US tarnen quiesaliquandoinrerrumpitur 'mportuna quorniidam migacitare.Matii llnus dicitnt a Matuta.id eft.Anrora.qux "'atuEinoternpori praeeft, Gixci Mvni- ■^«vvocant.Qiudius d.Faft. t-tucothea Graijs.Matuta -vocabere nofirte. yideturautem Alciatus primum hüc vet f'irnex Martiale nuiCu3tuslib.i+. S' mututinosfaeile efitibi rüperefomnos l-ucaiuis in tertio: bum non fecuros ticeat mihi rumpefe fomnos .
Statius z.Siluarum: ï' matutinos abrüpert murmure fomnos.
Progne] Hirundo . Videturautemhic Oofter Alciatus Proguen cum Philomela jj c<?nfundere, cuius linguam Tereus abfci- *'**« ^'t.ciim ei vjm inruliflêt, non autem Pro-
/%<>£ 8n* vxoti - Nam veiö Progue in hirundi- J£&es netn mutata ïït.vel in lufciniam , », **«/» ^'^mmatïci cèrtant, & adhucfub iudice e'« 4? lts eR . *?* "PU ^11^- 6.Metamorph.vbJ fabulamnarrat,
°*es% ' et1nonexprimat,qua;illariim in Uifci- *'<fa '"am.quavein hiruudinem mutata fit>ia- ' luitenim : ^^ndebant pennts-.quarnpetit altera filuas,
Altera teclafubit, neq; adhuc depeclore c&du
E*cef[ere notA ,fignataq;fanguine pluma esl.
attamen z.Faftor. Prognen in hirundinem
'tansformatam canit :
a'Hrnur,an -oemprmuncia venit hirüdo,
■E' metu.it nequa -ver/a recurrat hyems'.
xpe tamen 1'rogne nimium properaffe que-
***** vreru'
I i *"?' tuo Tereutfrigore htm erit,
*dem feijtit Seruiiis.explicaus illud VirgU
''JcarnienexEclogaó.
"ifuilli Philomela, dapes, qu« dona pa-
rarit .
^^ui^inquit ille,Piog!)ehocfecit,fed afc- |
|||||||||
|
utitutnomiae, ant illi imputat , propter
quam faclunrefr.Probus veroeundeni lo- Ervbi . cum explicans Prognen in lufciniam dicit transfbrmatam. Mattia!is.& comrruinior Mania' opinio Philomelam in lufciniam mutatam In. aflerunt.fic enimille 14.Epigram. 'Elet Philomela nefas incefii Tereos;& qu& Muta puellafuit, garrulaferturams.
Cjetetum nondefun^qui contratuim feti tiant.Sc Prognera in lufciniam , Ptnlöme-- lam in hirnndinem mutatamaffeiant: vc TzeczesiaChiliad.Starius Papinianus.- Tz.etx.it Nimfir. Phil»m.rla,pi>ntt.t/>t Statut
Circuit ampleéensjaniffiamq; m pignora,
tranffert.
Et IoannesGrammaticus in Hefiodicom loan.Gr» meutaiioferc in fine,inquic:><j izpówii «»- matici . S~m yiyowla. tqv itvv o'S'vpna*, <ptKa- (A»t.a. <Pi xihifdv , TiipiU} , tpitiri , (ai i lïicLcrtLTo- hoc eft: Et Progne in Infciniam commutata Ityn deflorar^i^bilomela. autê in hirundinem,Tereu$>inquit,mihi "jim 'm tulit.ldem Ouidiusipfe fecutus,ad Liuia ouidSal de morte Drnfï lufciniam intelligit, cui tera^ tribuit filium i &in vmbrofis films com- morari d cit: vnde colligunt hanc ante fuif fe Prognen : Talu in vmbr'fis initu nunc deniq;filuts DefletTbreicium Daulieaales Ityn.
Idem expreffitis alibi : Sola virü nö vlta priia tnceftijfima mater, Concinitlfmarium Daulias ales ltyn . Cabrït
Gabriasetiam Grxcus fabulator Itym fi- QatuUi linm facit liifciiiije-Catiilliis eodémodo: §}ualiafub denfisramoruconcinit vmbris Dauliasabfumpti fata gemens Ityli . Horata'.
Ita & Horatius de Progtie loquens,quatn uis non exprefTonomine , Iufcuiia; tarnen fimÜem dicit : Ntdum ponit, ltyn fiebiliter gemens
lnfelix auii, & Cecropis. domw JEtemum opprobrium,qiibd male barbaraf Regum eil vlta libidines. Omnium apertiffimè id manifeftat Mar- Vxrrtn'M
cus Varrodicens: lufciniola (aüquiper- peram legunt Lufciola,nam ipfius Varro- nisautoritate conftat in libris de rerufti- ca>c^ntatiices lufciniolasappellatasj qued lucluosè canere exiftimatu r, acque eflè ex AtticaPrognefaftaauis . Sed quid opus tammultis! vide quid hac ds redifceptêt Ccelius'R.hodigin.lib.zg.cap. zfi.Iacobus Bononié.& P.Naunius 6. Milcellan.anno- ïation.in Virgil. uecenim. yideoqua.Ts fi: |
|||||||||
|
Andrea; Alciatï
|
|||||||||||||||||||||||
|
314
|
|||||||||||||||||||||||
|
vrbeDaulide (qua; quondam fuit Cah df-
tione Regis Thracix.Plin.lib.4. cap.3-)in auem fui nominis transformata dicatur a Toetis ..Oiiidiusé.Metamorph.Sc Pi°U' Daulia cornix. Dignui EpopsTereus, &c-] ideft, nieri-
toin Vpupam mutatus, qui maluerit lin- guam refciiidere,quam omninö auellere Vpupa auis militarem quaudam criftam in capiteretinet,& quafiadhuc filium qu? ritans.has videtur ingeminare voces ,«> TK,id tü,vbi,vbi:h.WQ Epops difta, Lact- nis vpupa.Dequa Plinius io.cap.19. Alij in accipitrem mtitatum Tereum volunt, vt Higiiiufc fabula 45..S0H11US: In Senienfi regione , nonjongèa Flauiopolicolonia , Byz,ijeoppidum , quondam arxTeiei re- gis rhincimtifüm hiriindmibus, & dein- cepsalitibus illisinaccefftim . Anteaquila rexauium fuiflë vpupa dicitur.cuiusemi nentise 110 obfeura infignia reliqua confpi- ciuiitur : criftam enim habet plicatiiem , qua:cum eiigitur per longitudinem caP'" ris.refertfiniilitudinem diadematis regij: adbxc longo & acu ro ïoftro tanquam cu- fpidearmaca exercet tyrannidem inauicu. las. Hinc illud : Rex fueram ;fic critfa probat;fed fordidi*
vitsL-i Immundam e tante culmine fecit auë'
Ait enim D-Hieronymusin ca-$. Zachar. Spurcilliniaeft auis vpupa.femper in lui- mano ftercore commorans , ex quo & ni- dum faceredicitur, & pullos luos de ver- miculis itercoris putrefcentis alit.In dim- nisetia vpupa fymbolumexliibet horninIS vitijs dediti- Pierius lib. ij.Hieroglyp'1'. Futare] Pr«fcindere. Metaphora a vi-
tibus&aiboiibus, in quibus fupe1^113 & inutilia refecantur . Stirpitttseruere] funditiis,radtcitus euel
Icie.Auem porró philomelam ("verba lunt SanöijJ linguacarere procerto affirrnate pofTurn, iiifi meoculi fallunt.Nam diebus abhincpaucisjcuin ha:c fcriberem,amicus quidam mens mihi commonftranit philo- melam in cauea conclufam,qiiam cum in- de exrraxiflèmus.perteniie véftig'Um lin- gua;. vix potuimus reperire: qua; res non paruani mihi prKbuitadinirationem,,tan- tam inelTehuic auicula; fuauitatem canti- lene,& vociscrifpatipnem,nullam tamen linguam.quaïd poflït modiilari.uifi forte eam ili gucturc habet abfcbiiditam- Vnac non
|
|||||||||||||||||||||||
|
necefle qusftionem liane intcr Gramma-
ticos controuerfam dirimere ; vt neq; va- cat huc addiicerequ? legumurapud Tim cydidem lib.i.TMf avyypapHs-.Paiifaniam in Phocicis.Strabonem lib.i.& alibi. GarruU] Hoc epithetoSanclius proba-
rc conatur, hoc loco dcliifcinia fieiï men- tionem,cum de ea dicatiu, cantare Jimul noBe dieqipoteft- Dinflus pratterea vetcri prouerbio,D<*»/«# cornix. qnod ingarru- los& canorosdicitur, & de lnfciniaintel- ligitur.Martialis etiam garrulam illam vo cat,loco paulo antecitato. Plinius quoq; cantum lufcinia: garrulam vocat lib. 10. icap.i9-Citatdemum adagium .Lufcinia. deesi cantio.Sed meo iudicio, parum con- uincitjcum idem epitheton etiam hirundi- rii tribuat Maro+.Georg. Garrula quttm tignts nidumfkfyendat hi- rundo Adhec hoc emblematetangitiirodioiagar rulitas, at garrulitatisfymbolum eflè hi- rundinem cÓftatex Pierij Hieroglyphlib. 11.Cantum autem lufcinia:qiiotusquisq; eft qui potius ftudio & labore accerfat,ne- duni auerfetur.Deniqj pofTurn & ego ada- gium adducereex Ariftophanis Ranis,qui nugationem nihili Muf&am hirundinum vocat. Huc fpedfatillud Hefïodi: TÓv cTs /jiiT iftpoyón 'Tra.vS'io viscipTo 'yz- Quem manè gemens Fandionis excit hi-
rundo . Vbi interpretes ópdpoyón exponunt.clanio fa,flCnautem diluculoflens,curn hirundo toraclamitet die,nonautem mane tantum aut vefperi, veluti facit lufcinia' Eidem Hefïodo KcoriKK» » ^sA/JVJpdiciturpro- pter gairulitatem , vnde Poeta is r.anh- Xv.fA fotmauit. Ka-rihhw enim garrire eft, eoq; cognomentoales ha;c apud Ana- creonterh & Simonidemappellatur . Somnos rumptt] Refricat mihi memo-
riam hiftoria ex Plinio lib 3S' cap.11.Le- pidusin Triumuiratu quodam loco dedu dus a magiftratibus in nemorofum hofpi tium.minacitei cura ijspoftero die expo- ftulauit,(omnum fibiademptum volucrii concentu . At ilii draconem in Iongiffima membrana depidum circumdedere loco, eoq; terrore attes tuin iiluiffe narrantur , & poftea.cognitum eft ita poflè compefci. Dc.uliai\ Daulia,Danlis,vel etiam Dau
iias,pio lufcinia cfFertii ra Poetis;quod in |
|||||||||||||||||||||||
|
^'
|
|||||||||||||||||||||||
|
cornix.
|
|||||||||||||||||||||||
|
0
|
|||||||||||||||||||||||
|
Hirundo
garrulita tu fignü. |
|||||||||||||||||||||||
|
ip'Spa-
yó». |
|||||||||||||||||||||||
|
JJJ'
|
|||||||||||||||||||||||
|
Hirundo
narrula . |
|||||||||||||||||||||||
|
Atiiü can
tut vt có- pefcatur . Daulias.
|
|||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-».
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
31?
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ci°fnalr reJ"lleruntPoetePhi!°mela: pre. veneratamaror quidam.Gnathenaefcolamtiii(ïeluigiiam.Vide Ar1ftoc9.de hi- li ft ma illici pelleclus ; cumqiie adm
|
mil
ïflus
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
i-amm.cap.i;.ConfuIeetiara Pliiimm comniodum accubuiiTec.erat inter pbcula
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
co «tatolib. 10. cap. ij.qui ingenium
^ercuit in luxuriofa tancillaeaiiiculae de- lCriptione. .Tor o^y e t v R. Emblema iii eos ma
Xlt^e, quiodiofagarrülitaterationis iuo- P'am. pre; (é ferre fatisarguunt, vc Progne ^fcifla lingua in hirundinemgarritu ni- 1T5'o infignem commutata, eos fïgiiificet, 3l'i fapientiaeparum , Ioquentix rnultum "abenr.Et fanè vfuuenire folet, vtloqua- 'Jaresferè fint',*t]iiibus* eft rationis defe- £"'s, quara qui prudentia & ingeni j viri' |
loquacior impendio,ac planè.vt G ra:ci di
canctSoprutof^ïd mirabunda muiier, cu- piensq; flnem.fic ilhim adorta fèrtur: Au non ab Hellefponto teprofecfum dicis ? Quurnanmiittèt is:Etqvto, inqtiit, patSo ciuitatum ilüc primani ignorate videris ? Scifcitanteautem eo,qua:namforethasc ? Sigeum , refpondit Gnathena . quo aptè admodum &concinnè,ex nominis rationc filentium,quod Gixcisaiytjeft , ilü fua- dcre vifa eft. Sic enim Troiae promonto- ïiiun Sigeum diftum aceepimus,ob Her- Sigeum, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'o/a ■
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
°»s anceftant:cüm apud gtaues & fapiétes culis taciturnitatem: qui hofpkio ibi pro-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
hibitus difcefTum fimulaife dicitur , mox
per filentium aduerfusTroiam veniflè.at- que eam expngnallè. Huc facit diftum Ckonjenis,qui cuffl rififlèr.Sophiftaquo- dam nuilta de fo'rtitudine differente, atqj dicente:C£uid ïidej Ckomenes.audiensde |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^Uofque viros filentium commendatirfi
^utrijverborumque parfirrioniagrata fir. ^ïtatapiid Ariftophanem de Cleophonte ^iodam garrulodkrerium.' (V' « <Tti ^hK&o-iv iTlfipépiTeU SpWHi* |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Gleomc-
nu dict.'i |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
** tuint labftt hirundo Thraeia inftrepit. fortitudiue diflèrentem.praïfertim cum fis
XilP fpeitat prxceptum illud Pythagori- rex? Qiioniam,inqüit,o amke,fi hirundo ['m : 5iMupopiat ithifóvitsixii ïyttv.id de fbrtitudine loqueretur , idem facerem. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^■'■Birundinètfubeodem telio ne habetu.
Hijod D. Hieronymus & Cyrillus cum
^tlftoteleconfentientes intelligunt, abfti-
e'idum effea cófuetudine & commercio
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quod nunc facio:fin aqnila, magno filétio
aufcultarem. Vifum cftinepti'im, queii- quaro de fortitudine magnifïcis vti verbis, qui ipfe nihil fortitergerliflèt vnquam.nec |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
9atrulorumkfufnrronumjquam quidc aliud pofièt qnam in hiruiidinis morem
Clltentiam corröbqrat Alexaudrihiftoria, garrire- Planèquemadmodum landi qua
^«m cum quiefcéiitem hirundo %'?dam maxim^eft vera üla facundia.-itainanis ver
aSnogarritufupïacaputvoIitansimpor bonimfbnitiiSjnullafubiedafententia.vi-
Uüèinterturref,kiiftanderThelnnfeus tio non caret quam maximo.Cui accedit,
PfodomefticiSjqiu-Aiexandroinfidiaspa- quod quibusmulta effutire moris eft,ij cate«t,accipiedumintetpreta:us eft;quod aiu falfa loqitantiu , aut fuperflua , vel |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
leotiis ppftmodum comprobauit, Ale-
^andri AEropi,que;mexamicoriim mime 01 hefTalis eqüitibus prasfeceiat, cofilio
U efafto,Hii'uiKlinis quoq; garrulitatem ^nitfujs Ianibis Nicoftratus : '~X?VTcu >if/.av eatppoyéïtpcu -tto^v
Zo -*100 eft :
ïrJ indefinenterjTnultaifc, et velociter,
j, entiam indickret, itiq^ birundines I JJj-quatnnosfaQere dicanturmagts. ^ öePKnarch.8.Sympofiac. probkm. 7. |
quod verius.vtraque. Nam yaph tot' «-
w«j/ 7roKKet,i$ rd yjvpict,- Non eft eiufdem t& multa,& opportuna dicere. Videas ta- rnen Aiabicos iftos tibicinest'xre Dodon^o Ipqiiaciores.iu.confeffu & congreflu fapie cum gairulitatejpfascolumnasrtimperc, dum oreefFraniife/ifuumefFutiunt inuo- lucra,& verborum felquipedaliuni inftre» punt voluminibus, ac vocum turba.- atq; virïo Pifoniano cum loquinefciant, taceie tarnen haudqiieunt, quifibi nihilominus actiti &aigini videntur.etiamfi fine omni piftillo obuifioiès. Hi fanè fi tantum in loquendo niokftia; caperent, quanta alios afficiunt, non vtique longos nahereiit fer- mones. Garnilita-tis vino non obfcui'è in- fimulantur a iPlutarcho tonfoies, nam touforum genus bene loquax elk promin- CUU'
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Garruli
reprehè/l',
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ctimuT
|
-auimtistquibns hkadiungimus le-
CcElioRhodig.relatam hiftoria, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^»ct,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tonfores
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lib
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
H.c
|
aP-4«-Ex Hellefponto in Atticam
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||||||
|
3lé
|
|||||||||||||||
|
ti.-<5ji0modo teradam,o ?«> Silern*0»"1'
quit. His ramen hac in parte non multurn f'ortaflls foncedtint lippi, qui cum ob ocu lorum imbecillitatem plurimum a repu gerendis habeant otij.Jrumoribus audieii- dis Sc diflïpandis fe dcdere folent .Inde iftud prouerbmapudHorat.lib. i.Sat.7* Omnibus & lippts notum,& tonforibu* ■ Sei ne & ego leclotibus odiolo muit''0" quio moleftiam pariam, nunc ad Inuin»nI mcconuerto. |
|||||||||||||||
|
c'iat*. Sc Tiie«phraftii5 tónftrinas ideo vo-
caiaiotvtt. <rv[Kiriirt<L-,\i,t'k,ficcci conuiuia. Solenteiiim in toiiftrinasiqua; fuut tonfo- rum officina;, 1'permologi.iHillius rei, nifi rumorem mutuö coüigendi,ac poftea dif- ferendi ftudio dudii confluere. Hinc Dona tus in Terentium > tonftrinam eflè fedem ociofïsapram annorat, quemadmodnm Sc fchofiaftesAriftophanis in PIuto.ExmuI to igicur illoin tonftriuisdefidentium fer- mone tonforum lóquacitas . Senfitid Ar- !chelaus,qui tonfori garnilo fnbinde rogan |
|||||||||||||||
|
im
|
|||||||||||||||
|
Inuidia.
EMBLEMA LXXI.
|
|||||||||||||||
|
C SU 4 L L 1D A vipere as mandueansfcemina carnes,
Ctiitfc dok at oculi, qttxfa fuum eer edït, guaw macies & pallor habent, jpinofag, ge Bat
Tela manu : talü pingitur Inuidia. |
|||||||||||||||
|
/"OM-
|
|||||||||||||||
|
Ernblemata_ja 517
CO M.M' E N T A R I I.
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
QV O m o d o Inuidia depingeda fit,
'atiset ipfius Alciati verbis colligi ^°ceit. Muiier nimiriïmacielurida, obli- Tl,ata oculorum acie, viperis circum ca- P^eriainibus redimita , mammis turpi- ,et dependentibus,dexcra fpinofumgerés acUlum , finiftra viperam &corhuma- llth:qusfi oii deuoratura: fimilis adruo- ^tec, magisrneo placerec iudicio . Reli- *jlla eins ornameuta iamiam ex Ouidioad- P R. AE s e N s Emblema Inuidia; de-
^fiptionem oboculos pouir.eiusqueeffe- "Hs fnb ipfafigtuaindicat. Ctiiffs viuam '"lagin'em non alius exprelfiteleganrius ip '° Ouid. i.Metamorph. Et in ptimiseius 'Wiim fic depingir': ffotinuslnuidi&nigrofquallentia tabo ^efta petit : domus efi imts in vallibm h'AlUS
■4°dita,§i>le carens, non vüi peruia vento,
y>fin,et ignaui pleniJftmafrigoris,&qu& lgne vat etfimper,caligine femper abudet. cura deinde ipfius Imiidia;acce- ^«s,.- canit .- .Vidft IntuA rAf.nte.rn
'peren* earnéssvitiemm alimentafuorS,
^idiam-.vifstq; eculos auertit. At Ma *rZ't hnmo pigrè,/eme/arumq; relinquit
^0rporaferpentUf»,paptq; incedit inerti. £xduobus interpofitis verfibns: «Üoc in ore fedet,macie: in corpore tot» ;
^kfi}ta reila acies;liuent rubigin-e dêtes: edora felle virent: lingtta efi fuffufa ve-
j,. neno : 'Jt* abejl, nifiqutm vifi mouere dolores.
ec'fiuitur fomno,vigilantibets excita cu-
Sed "*'>
s " vidttingratosjntabefcitq; vittende
SuCetflls bominü,carpitq\ et carpiti&r vnx>
v Pphciumq. fuut» efi . £tPau!óinfra.- 'y^-^ictilumqi capit, quem Ipinea circa
ct»la cingebant: adopertaque nubibm *%.. «wzjwe ingredilttr flor ent ia proterit
y-> nerom,0» [nmma caenmma ctsr*
pit: J ^oliui^f"0 populoS'Vrbcsq; domosqt
*°tt»'iltum haic diffimilis eftdefcriptio |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Virgiüana Inuidiar, iii opitfculo de Lt'uo- Inuidtit
re. Nósfic depingcinus luridam huiusac idcn.>r, triftem formam ; pallefcit vt plumbum color iionnaiiiuis , fed argyrio fimilis 5c fulphuri.concauiraslumimirn in exar.gui vultu.-fiiperciliofam filua, rigidaenrisac ftriara plicis,dens nigricans.latiis, fefqui- pedalis,vt fpatha pifcatoria, aut palrmila nautica:camura: aures ac fluxa;,capi!!i ve- lut ftirix pendcnfes>aduncus nafus>hama- ti digiti.itruaia & gibbo formidabilis for- ma,& prorfas ad habitum Stygium. Py- xidemgeftac impletam faüua fpumautis Cerberijftridentibus hydris circumuolu- ta collo ac hnmeris,terrificoafpèAti.Hiiic fubter prxeordia vovago pateus imos re- cefliis corporis aperitjvbi viiltur fedet, Sc rodit ilia, dipfades circum & vipera;»qua; jmifoA |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
N
|
"i
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
ii,
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tangumeraadlambiint.Vis mores ? dicam
|
mores.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
pancis. Odit.rodir, mordet,vorat,ndet,
fpernitjinféftaturjcalumiiiatiir.execratur» damnat omnia . Porrö in hancmatetiam multafcripta reperiunturapud Poetas Sc Oratores,quos vide. |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
III.
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
SQVALUDA] Sordida,inculta,a fqua
marum crebritace&afperitate difta vox. |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Olim enim verbum Squallere,deomnibus
|
Squnlhte.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
ijs dicebatur,qua;dara eA^nr,denfa,& ii-
gida, fquammarumq; fimilitudinem imi- tantia: ar poftea affiduo vfu erreiftum eft , vt hoc verbum de i}s tantum diceretnr , qnxinculta func,deformia , & multarum lordiurn congerie contarninata . Virg-i. A e neid. Squ&üentem barba>»,& concvetos fangui- ne crines.
Squaüor etiarnefttriftiriajnotarCiceroad ^
Terent.Miftianteoculos dies noftesq; ver fatiirfquallorvefterac moeror. '; Fxmina ] KcAè fcemina Inuidia , vel ^'a:-^t-'_
quiaid nomen coiir«rnelioflim , vel quod cur IKn>* noncadatid vicium,nifiin animos molles, na~}' paramq; viriles. Ex omnibus enim vitijs niillumeft pigriusinuidia,h^cin altosani mos nonafcendie. Hiuc Ouid- lib^.de Ponto ï IJHorjners vitium, mores no exit in altos^ Vtq; latins ima vipera ferpit humo .
Eaquoq; de caula idem Ouidius Iimidia in imis vailibus latitare ccyifinxic. Vipere/ts manauems carnes. ] Imticlca limiiïiz
fimüeaüquid habet cuin vipeia^iiam fe- vtvfyèr^ siaot
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati.
|
|||||||||||||||||||||||
|
3iS
|
|||||||||||||||||||||||
|
Similes Maronis verfus hi :
Torquet vifcera earnifex cruentui,
Vefanos taciiè mouet f mores .
Jntentans animofacet irinnys
Lethalu,Tityiq; vultur intus
Qui femperlacerat.comeflque mentent'
Sic Sc Petronius Arbiter : Cui vultur iecur intimum ptrerrat,
Etpefiui trahit,intimatqijibras,
Non efiquem lepidi vocantPoeti 5
Sed cor dis malajiuer atq; luxttf.
Quo fpeaatdidlum Matreae Alexandri- rri.qui aenigmate lufitandoaiebat, fc bel- luam alere.qu&fe ipfamab/umeret-.Snpio* 7pipetï,'ó-rip auto itt'jTo ieröioi-qüo fig^1 ficabat quorundam inuidiam,qui improbc &ignauèdolerent ob profperos fuorum laborumfucce(I'us.RetulitÈuftath-i" O" dylT&Athenxus.Senecalib. Depauperta te.Interdurn non Heet ede palam miferos* fed iiuer asrumnas cor iplum exedentes . up G rasci dicunt <r*»fecr9«,vel 7w*-<*-?^tM. $ /«^eo-^ofjcum grauem & moleftam ai« f mi folicicudinem fignificant- Et J'a.M^u- (Aof arti,noxa animum mordens , Tt Ho- merus Iliad.vltimo: . ;' ___Te'o iLtyjii èfvpóy.ifof >$ a.X'V0>*
o m e" e ojl KpaJ'iiiv;
|
|||||||||||||||||||||||
|
runt non prodire in Intern,nifi arrofïs ma
.tris Jatcribus (Theophraftos autem id ne- . gat, & aliam caufam aflignar morris ma- terua:) fic iiuor eum primum afficit, & quafïenecar.inquogignitur. Quöperti- !ict ill ud Otiidjj in delcriptione Imiidia? s z.Metaniorpb- ___Videt intm edentetn.
Viperetucarnes, vitiorum ttlimintafttorü,
Sedaliafortafle ratio commode reddi po- teft.vipereas carnes edït Imiidia., quöda- lienismalisgaude3t, ijsqtic pafcatur : (id vitium Grascis appellatur imyjtiptKtt- k'hl) vel id dicJtur,vtciusperniciesoiten- dauir.quse enim venenata renenis aluntur aniinalia.exitialius venenum habeut. Pli- nianumillud re&ècócinitlib.s.4,Sed quis in vent- innenitilla.venenafcilicct.pre.terhomine'? fieos <■ Deinde fequitur , Qmd? non Si homines quidam ad venenanafcuntur } atrahomi- num,ceu ferpentium lingua vibrat,tabes- que animi contracla adnrit culpaiitium omnia, acdirarumaiitum modo tenebris quoque iSc ipfarum noctium quieti inui- denrium gemitn,qux fola vox eorum eft, vt iiiau'picatarumanimantium viceobuij quoq, vetantagere, & prodeflê vitas, ncc vllumabomhiatifpi ritus prxmium noue- xe,quam odillè omnia. Cuiq; dolent oculi] Hinc illud Maro-
nis de Liuore: Teftatur gemitu graues dolores,
Su$pirat,gemit, incutitq; dentes, Sudatfrigidui, intuens quod odit. Simt qui oculorum affedtioni liuoréper- fimilcm faciant,& re&iflimè quidem: Mi quippe iumen clarius ferre neq ucuiit , & ad omnem fplëdprem caligant-,quod idem eftinuidix proprium. Vnde puro diftam Inuiditt-) iiiuidiam ab 'm, quodaliquandorignificat vnde Ai- mldcSivideo. Quia qui inuideutia labo- #.?_>. raiït, fempcr animum & oculos in eum , cui inuident, habent; ex quo tarnen nou nifi rormentum hauriunt, quo maius 5i- culi non imienere tyranni, vt eanit Ho- ratius, |
|||||||||||||||||||||||
|
Quoufque lamentam & motrens ttt tuut»
exedes ? Quammacies] flcOuidius :
.--., Maeiesin cerporetoto . |
4
w
|
||||||||||||||||||||||
|
Virgilius .
lnfelix maeies renudat offa
EtpaUorbabent] id eft.macies & PaIIer
totam occupant. Ouidius: Pallor in ore fedet,
Virgilius: Fallor terribiles gentu colorat.
|
|||||||||||||||||||||||
|
Sphiofaq; geflatTelamanu] Hoc rete-
rendum eft ad aculeatam inutdorum ma" |
>
|
||||||||||||||||||||||
|
lediceiuiam.Siquidem
ïffundit mala lingua virus atrumj & perpetuócarpit,quodaü'èquii'«clu.am poteft.Ad id refpexit Ouidius, eum_ait: Indolmt.baculumque capit, quem $tne circum y,
VincKlacingebant . . .e 'S
E L ï e A N s Inuidüe defenpnoex et *
feflis.adiunftisq; quibusoftenduur eum. & qui laboret inuidi^virulentis cogitano bus pafci,aliorum profperis fuccembi«^ eeniifcere,animum mcerore conrice > pus made & pallore confeftum kU«<> |
|||||||||||||||||||||||
|
CornS e
Aendum |
G^m^fuum cor edit] Allufïo ad Pro-
uerb.Pythagoi3e>C<?r ne edito-id eft,necu |
||||||||||||||||||||||
|
ris animum excrucies: vel ad vocabulum
f«ra,qua: quód cor vrat,veledat,dicitur. Cicero 3.Tufcul.ex Homeroillud de Bel lerophonte citat ex veterum nefcio quo: Ipfe Juurn cor ede>is,hominumvefiigiavi- tans. |
|||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.)
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1*9
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
uleu mafedicis alios infeérari- Nu Hu me ra videre facit? Quid au tem occiHs magis
, '^vitiuta intiidiapenè veuiiriuseft.aut prarfentaneum , quam vt vis rpfa -vidend.'
ot**ini damnofius& eflèratius : quaido- m-aiot reddatur atq; vegetior ? proculitq;
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"
|
dem;(idim quibuslibet alijs confëra- ftatim Ouidianos. verfusex i. de Arte a-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'iiift
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mandi :
Terfilior'feges eflalienttfemper in amtt,
Vicinumq; peewgrttndim vber habet, Pindarus t.Pyth.fic r <Ft'riVO{t\>LÓ[jLtVOt
Mf öPnveupovi&ffpifSsKAp^iac,
irpïv 'iatt,<pp>V7i$i[JM'xti.vSha&'TvyHfr ideft: |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
piciermis quam ca:ca temeritate ra
J '"fttr.qaii rnelioribus inuident. Nulla n,nJ..a!i» vitia fuut, qua: non aucvtpentur " ftötrant aliquam voliiptatèm.-IiHiidus ^Petuoragrefac triftatur,eoqjgrauiu9: 'ficitvir. quomaiori tenetirrimiidra, qui ^011 fecus atq; asdes.in quibus ipfe fit.con |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pindari
locM - |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'Sret.Miferrim* fanè conditio, fed quas
'^quam felieiratis pediflèqua■, fuccefllis. ^ndoprofperos intabefcativtNafoce- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
?**.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.""!,. Arridet Aléxandri Macedonis di- §hti faeulfatt altcuius t*ngitur ab'md'tm
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
11 °>, ïnutdos homiues uilcflèalind qua thinfiixitvlcmmiferumfua ante anima,
Jj'T.et.ta.feu tortoics fuos preprios. leuis <j«<*»s quefecum eorde moïitunaffequatur.
. °lefcentis graue verbum. Anacharfis in- vel.*^«i obfacultates euiufddm,opumque
lï'^'am vocauit vlcns.quod paffïm verum nbundantiam;animodifcruciatur,feipfmn
"*''vi contraHeret-Socrates (erranranima: angitmifere, Jibify ante infllgir vutriiu 'r
'PNlabatjAriftotcIèsantagpniiram fortu quamvrnocerepojfiteiycuiinuidet; Hart
}>.. natötum.Inuidi enim non minus crucian- autem defcriptio perlegans, quainiiidbruï
*tt"H'Jl* L?a''etiafelicitate,quarn fuo inforrunio.. triftinTma' & infeliciffima vita proponi*-
* ^WThemifïoc!esadhucadóIéfccnsi.ihil tur: quippèquivirulêntiscogitationibus-
. nvfp!end.dam a fe fieri dixir, quod in- pafcantur , qua: fibi horribilèm pernicienv
'''dos adliuc nactiisnonfóret. Nam ficut adrerant.quiq; finecoufilio & ratione alio
£atuharidés vegeto maiimè: nitico inna- rum rebus opimis marcefcant, & aculeis
c.uptiir,& rofis pulchrè flbrentibus:fic iw maledicis pungant & infedtentur, nafliira»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
TnuiderfC
mi(era (3 ditis'. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
»«tt
|
ï-plerunqsïiniiaditbonos. viros, & in tarnen inde co
|
mmodiim'reportaturiiltaq;
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"!ltUte proficienter» «Sringenij perfoiiKq;, vt hoc quafi per tranfennam, quidea tur-
* Ji'iam fiiftinenter. Quare reftè Cicero, pius aut mi(èrii,s,eum vt alijs noxam da- ''*ufculan. inuidiam dixiteflTe atgrin.di- immq; infetat,fibi prius.&quidèm faepe- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ex alterius rebus fecundir. Sed illud numero grauiiisnocet
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
i Efgö inca?teus-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
jj. 1
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ajj^Peftepeftilentiffimiimiquodlii.idus iniquiflïma,inhoctaraea?quitatisaliquid:
j,^"aeftiiationemgrauiusdiftrahentem habet,quöd eum.inquoeli, tancraam vc-
^"'^iomninoaudearaperircfeddefixHS neno proprio arficit,perdit,abfumit,eum-
tatteils'° TnooBtutu (vt. Virgiliano abu*- que vlcifciturprimum.a quoconcepta te:
i)5l. Vetfii) non vellicatur modo.fed lanci- educata fuerit:quod habet illud::-
licihfi3^demumexcarnific3tus tantx fo- 0' tpSóm è?t Kaxt&t, t%H S1 è Ti.Kdt/kir
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"in U- 'nis tationem comprimitreredb, di-
lta° Il^icio piwinus irrogante fupplicifi. «niKnrm 'itolèrabilius vritur, dum fateti dis k t>inuidiae ftimu,is fe agitari.tecun- fotti US '"gemifcere , fratris aut vicini ^Hisc?01 vidfeti maiorem autnimiam.A- nobjij 1,cerus,rari vir ïngenij, magnxque iote k 'Clim'" cen'Pcö:u Fedeiici regis puV pnVficos elTetqucEftio , quid prxei- lijo. f°nferret oculorum perfpicuitati ? a- aliv;d ?.lnciI»' afflatumiaiij vitri vfum.alij Obft,, erét; At egoiinquit.inwidiam aio. abaujP^'nthocdiftoadeó Medici, vt ft:Anl"°nbu.Sdfetiflli haberentnr.Tum ip l0« Jnuidia omnia;maiora & pjenio* |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tV &JTU '
7»kh yèjp ip9onpSyc^y.(/.a,7tie.: K<Wi*p«V £iw ■ Inuidia «ft malura'; haliet autem aliqaid.' boni in fe: Tabefacitenim imiidoru oculbs dc'cor.;. Ret mala,liuorjMbet tarnen infequidbs- ni: adurit' Qttos tenet,interni, corde oculisq-3face> Quod idem videtur fentirs Mènander,. dunvait:: o <p9ovtpo( eiv70> vrsKspiot:KA&Ir&T&t*
A.'v9cuptTtii(ydp mviyjTat mitoucdcu- Sibi bofiU ipfe redditur vir intiidiiiy, Huncnamq; mxror , quêffbï aecerfapres |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mij,» Placeti.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andïex Alciati
|
|||||||||||||||||||||||
|
ZZQ
|
|||||||||||||||||||||||
|
Placet addere infigne iniiiiajmakdicêtia: AttaIum.,quod imperatoriadignitatepol-
exemplum.ex Animimolib.17. quo loco Ieret; Ptokmauim, qiiodei profpert om-
nar rat, quantum apud Conftantium Au- ma fuccederent . Sic Simmias Perick »
guftiim decraxerintailèntatores rebus pi? Alcrnson Themiitoclem ► Cloditis Pot»"
clarè a Iuiianogeftis.-Omnesqiii plus po peium.Meneclides Epaminödam, Alïniu
rcrant in palatio adulandi profeilbres re- Pollio Cicéronem inuidiaoppugnauet**
clè confulta,profpereqnefacT:a vertebatiu Inuidia:fa:uitiam quoq; expertuseft t> '
rifum, talia fine modo ftrepentesinfnlsè , lifarius.Iuftiniani Dux geueralis.un1113111
in odium venit cum vidorijs fuis capella, in Iaude milirari vit; refert en'f11^0"3!?
non homorvthirfimim Inlianum carpen- tomj-Annal.in Iuiliniaii eum iuuu }ai l'
tes.eumq; talpam lQquacem nomiiiantes, niani,fiu,e Triboiïiani euis Caiiccllanj»c
& purpiiratam fimiam.&litteiionem Gr? iusprinia erat apud iff'um principem al "
cum:&hiscongruei)tiaphirim3, atq; ver ctoriraSjOdio& inmdia,adde etiam caltim
nacula principi refonanteSj audire ha:c ta- nia affeftati imperi j, fatellitio fc .^'P^0!1-.
2iaq; geftienri , virtuteseius obruere ver- busademptis xrujlratum.&dorni cu ^ , _
bis iropudentibus conabautur, vt fegnera riiuffiim, eiusquemomiiopesfïfc°a "
inceiTentes,&tumidurn&vrnbrarilem,ge ctas.Fiocopms tarnen & Crinitus Ictiba »
ftaq; fecus verbis comptiotibus exornan- eum himinibiisprmatusn» Sc tanig13" '
.tem:quodnon tune primitus accidit:nam tamq;iniquaoppreu"um fortuua. tugur.
qticvt folet anipliffima gloria obie&aeflè Inm fibi prope viam conftitui reci'k»
fcmperinuidia:,legimusin veteresquoq; quo reliquum vita: tranfigeret, vu ll ■
magnificos duces vitia criminaq; (etiamfi quxriuns,.& hoc fubinde prxtereunti
innenirinori poteranr) finxiiTe malignita- diftita»s:DateiT:ipem Eelifario,quen1 J _
tem fpeftaciiïïmisa&ibuseoriï offenfam: rum profperègeftanim magmtiido e^B.
vt Cimonem Milciadis fiüum infimulatü lir>& necerror.fcd jiuor & ioinaicoruïn
incefti, ejuipropeEurimedonta Pamphi- uidenciaexexcaun. Prasclarè Lipn"5-. ,
luim flumen Perfanim populum deleuit cutvirtuti gloria comes.fic & 'nu:Y?'
imuimerum, coegitqtie genteminfolentia liane adeo noncurat,vt vix ceiua£' M»p T
iegiselatam,obfecrare fuppliciter pacera.- ti qni nonfeatcollunt.noluntetiam *.°'t AEmi!ianu*nitidemScipionem,vt{bmni- &fa&is cum obftarenonpoflii«t,cona culofum.xmulorumincufari maleuolen- linguis, & fpargunt verborum k11'
tia> cuius impenetrabili vigilantia obftina- tela Atq; id eminus, vt Parthi f'ugieI " ^ |
|||||||||||||||||||||||
|
Inuidï re
bus a. Iiï\ liano gé- Hus itnpen se dctra* bebanttt- pud Con- slatinm . |
|||||||||||||||||||||||
|
é
|
|||||||||||||||||||||||
|
txin perniciem Romx.dua; fuut potentif- nam comintis non Ce componunt»^*
|
r.Sed
|
||||||||||||||||||||||
|
ociilis fplendoreni noftrnm mtaatu
|
|||||||||||||||||||||||
|
fima: vrbesexcifx.Necnon etiam in Pom-
|
|||||||||||||||||||||||
|
coronidem imponatipia Inuidiaj & W
Bobisbretiibus defcribat natiuam- ^ Sumpettit, toto qua non trucuhntior ot
In portmtefo corporepcentt mini ■
JExproprio Utor non protyeritatur""10 \ Mrumnps animo non queror*gra ,
Zff xmor alterms dolor, e/l &rttmn* v» 'Hgg me conficio corpore femper *'*'
Dum nihil alteritu damnis gautj* r Mterimq; bonu nilcructata W* ^ ^
Sola mibi noceo, paria mihi fol* "° ° ■ _ Conficio torquens membra fxron'^
lmmevfitmproprio tortncntS corde, Aiterim morior pro^ritate)»"*^^ jn
Pluradeinuidia habes apud Hora ]j|ni Epiüolis , Plutarcbum pa'"n' ' i -q.
R!Jodig.lib.20.c3ö'&rnaxinicapu
lïafiiiüminlibellodeliHudia-
|
|||||||||||||||||||||||
|
peium obtreclatores iniqui mulija fcrutan
tes,cum nihil vnde vituperarideberet,in |
|||||||||||||||||||||||
|
J
|
|||||||||||||||||||||||
|
ueniretur, duohxcobieruaruntludibrio-
fa & irrita , quod genuino quodam more caput digito vno fcalpebat: quodqueali- quandiii tegendi vlceriscaufa defotmis.fa fcipla candida-crus colligabatiquoiumal- tevum faftitarevt diflblimim,alterum vt nouarum rerum cupidum alTerebant, ni- hil in tere iTe oblatiantesargumento fnbfii gido,quam partem corporis redimeret re- gis maiefratis infigni, in eum virum , quo nee fortior, nee cautior quifq.uam patria; fiiit,vt documentapr^clara tefrantur.H$c quoq; peftismagnos quandoq; virosinfi- cit,quandoeins quoqueftiiau lis proditur . agitatus. Alexander rex poteptïiuóaus. vt 1'erdicam odio profequeretur,eó auod ef- fet bcllicofus,Ly(Imachum,qiiod militan di peritas;Selcucum,qiiodniagi)i auuni j |
|||||||||||||||||||||||
|
Alexade,
muidm |
|||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-j»
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
32,1-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Luxuria.
EMBLEMA LXXI I
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"C* ii F C A capripes redimitas tempora Faurms,
*~* Immedica Veneris fyn>bola certa refert. EJi eruca /klax > indexg, libidinis birctts : Et Satyri Nymphas femper amare folent
C Ó M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
X n ? G 1 T v & Faiinus fine Sarynis ,
dtjï,, <">l^tum córmtifta, facie nibra,hifpi qi^A^datum.caprinis pedibusjimitone P°ra °,ca:Cerafyecie hu.mana;ctiius tem- plla_Cl"öatci-iica;cuitislauisftipet Nym Hotjg v s ■* N 1 A'S in Atticis narrat hi-
Pvodio;^r £atytis,eoruroqj libidine valde |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
perlatumefle.infulxibi nuiltxfuntac de
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fertaï3qiianim incol^funt agreftes homi-
|
In fut & S-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
jies. Ex iiifula; nommantur Satyrica?, in
cjuibus homines rubicundi, quicaudas in - medio dorfo habeant , equinis nonmnlto minores. Qui ftatim vbi feufetunt nouos yenifle hofpues, ad nauigium , quafi facfto impetii,accurrerunt,uu]lamcj; vocem edi- derunt, fedmulieribiis vua adue&is ma- nus iniecerunt.Nautxmetu perctilii,bai> baram mulieremiiiiufulam pioiecevunt, eam Satyri non fojum qua parte natura ccniuetudo permittit, fed & toto corpora X jibi- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'--!
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'J' Ptutj] vid 'm' Vilc*e '|OC Emljlema Jeftm-
phettio pCtllrieamq; feaitaccepiflèabEu IiarnH. afé»<5lli narrafeati (e, cum in Ita- t'tllUtiil"^lei:'v' velltorunl puliuro ad ex
mare, quod uauigaii «on fokat, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrex Alciati
|
||||||||||||||||||||
|
3Z2,
|
||||||||||||||||||||
|
do: vnde& fatiiosdicimus ineoni!derate
loquentcs. Sed deaüo Fauuo ibi videt111' fierimentio,qui&Fatuelus,Pici fllius, # pater Latini.qui in Latioregiiaiiit-De Fa11 nis fic Plinius lib.i i.cap. 1 Quin Sc SiU'3' nos, Faunosq; & deoruni genera filuis > * iua numina tanquam è coelo attributacrs dimus . Fauiionim quoq; mentionem fJ* cit Cicero 3.de Nat-Deor-& nos infta pi* ra dicemus,cum de Pane aóhirifumusj w" quidem , vcdoctis placet, Pan Iimus, & Fauuus ptoeodem fumuntiir.Dicitiir ca' pripes a peduro formi.Horatius Catm.*' Ode ij. __^_e5> aurets
Capripedum Sntyrorum ttcutof . 'Redimitus tempora.] Caput habens CiU' ftum & coronatura.yirgil.in Gopa : ____Grain tedimita mitellg,,
Ouid-j. Amorum , eleg-9.
flaua Cerei tenues fpicu redimita capiUoS- In io.Asneid.vbide AEmonidcPhcebi &' cerdote: Infula cuifacrtt redimibat tempor'a vitt^'
Idem j.AEtieid. VittiA,&facra redimitus tempor* laure
Immodic&Veneru] Nam Vcnusmod'8' rata.vt naturalis,nou vertitur vitio.mod" fitlicita- Decommodis autem & incor»^ modis a Venere ortis legat cuiiofus Aet'11 lib.3 .cap. 8.Paulunl lib. 1 .cap. 3 5 .Celf»01 lib-i.& Mëdicos pafllmj mihi ha;c doce*6 iam non vacat Es7 emcafaUx. J Freqnens enim ei"5
|
||||||||||||||||||||
|
vVir.lks libidinosè violarunt. Minimè veto fabu-
e-uid dt-> lofiim eilé de Vatyris commentumoften- $atyrts dit Plinius, qui ïllos in fubfolanis Indoriï üijtiat. mrantïbus inueniri tradit, humana effigie animal pemicilTimum,vt ptopter veloci- tatem nifi fenes aut ajgri capi nequeant. Idem Satyros,quales poeta: & pictotesfin gunt.ex capra videiicet & homine permix tos fuiflèarbitrarur.Videeiindeni lib.er.c. jo iib-7-c-i& lib8.cap.j4.H0c idem vi- deturfentirePlutarchiis in Sylla . Ditius item Hieronymus refert.eiufmodianimaJ De Saty- a S Antonio Eremita vifum interfaxofam ro 0 D- vallem, homunculum fciücerhaud gtati- Antonitt dem, aduncis nanbus, fronte cornibus a- vifo . fperata.cuuis ex trema parscorporis in ca- p ra rum pedes definebat. Qui de conditio^
ne fiuiiiterrogatus reipondit; Mortalis e- gofum,& vnusex accolis eremi.quos va- riodelufaerroregentilitas, Fauiios, Saty- ios,& Incubos vocanseolit&c. Et paulo infra fubdit Hieronymus: Hocnecuipia ob incredulitatem icrupuliim moueat > fub rege Can(tatitino,vnuieifo mundo te- fte.defeiiditunnam Alexandriam iftiufmo di homo viuus perduclus,magnum popu- lo fpeftaculum pra:biiit:& poftea cadauer exanime,necaIote aeftatis diflïparetur.fale ïniufa,Aiitiachiam,vtab Imperatore vide ,xetnr,alla;umeft Plura de Satyris vide a- pnd AEÜanumlib. 3. Devarhift.& Leo- nic-Thomxum lib.1c.14- ApudPlutar- ch-in Ga\hz,homines in diem viiientes, Ó» Satyrici,èpii^.ipoii(eu actnpiKoi Tot; fiiots rtf&/>fira-0/,prolibidinofis & luxu diffluen- tibus accipiuntur.ïdem inPericle.-o/ 2*- |
||||||||||||||||||||
|
*P
|
||||||||||||||||||||
|
fff1'
yfi'
|
||||||||||||||||||||
|
efus Venerem ftimulat. Ideó antidotU'
|
,b
|
|||||||||||||||||||
|
contra amorem pra:l'criptiirus Ouid' v^
eriicae vfu cauendum fuadet i. De *c medio : Nee minus emcas iuheo vitare falac1*'
Virgilius etiam in Moreto : Venerem reuocitns erucn mortfi '
Et appeudicibus Virgilianis : Tihidinofis incitHtUS erHCti.
Ibidemque.*
____Salaces nolle tollat eruefts
Eodemquoq; poemate .
Nam quamiiis vide arfet-tis paratus >
Erucarü opus e/l decem maniplis" Vt& AEtnilius Macer in elegantiof
fculo De viribus herbarum :
Non modice manfam,Venerem stimuW1*
vel hauftam » .( Confirmant medici,pariter pluresq^po1 ,
Loquitin de eruca. Illud tritum vuig''
Excit*1
|
||||||||||||||||||||
|
Sztyri
Ba cc ba facri. III.
|
||||||||||||||||||||
|
Tvpoi TOJ Atovvrov hpoï 'ópBtct s%?u7i Tet
cüi'olct, !;v/a&qKov 7<>u Sttx wpiiyjj!.clTo{: Sütyri Bxcchofacri erecios habêt mutones, dïuin& fymbolumpotefto,ti& . ER.VCA] Eruca vermis e(tj& herbaca-
|
||||||||||||||||||||
|
lida: virtutis.de qua Plinius lib. ijjcap. 8.
Alij (ïc dictam volunt ab vrendo ; alij ab erodendo, quod beftiolas omne* corpori inna'centes erodatthuius in condiendis ob- foiiijs tantaeft fuauitas>vc Graïci eam ob bonitatem iuris eufyy.av appellarint. Ve- neremmirificèftimulatjVt dicemus- Itali vocant Ruchetta,vc\ etiam Ricola-n Capripes Faunus] Quos Gra^i Saty ros ■Mamut. vocabant, Latini Faunos appellant , qui Dijinemoruni habiti funt,& agrorum. Seruiusin7,AEiieidos; Faunus.inquit, & Fauna diifti funt a vatieinando,id eft,a fan |
||||||||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
|||||||||||||||||||||
|
3*3
|
|||||||||||||||||||||
|
2*W«'» tenerem tardos erucet maritos.
fctex Ouidioeciam illud.-
*-Eat /;ort» j«* z»«»> herba, falax.
Salax] ad libidinem proiiocans;petulan
jJï nornen.diiftum afale. quipropter ca- ]orem libidinem excitarc , femiualemque 'jni expergefacere & acuere poceft. Inde Veniistnart vel falo nata fiogitur.illiq; & Jacitatisergofanum ad porturn marisaru- 'pices poni iuflerunt.Indcmariai Dij om- ^slafciuiüres fcecnndioresq; habiti funt * Poetis.Haceadem de caufa AEgyptij o- i'rtiomnem falem ita auerfabantur, vtne Panequidcm falico vefcerentiu:quippeciï vuiendi puritatemin primis adamarent, °inoia nequitise irri tarnen ta fubraouenda ceufebaiic Vida Ariïtot.inprobl.Laugmm lib.i.Epift. }i. lndex^;libidi;iishircus] Viri libidinofï
Pcobra & impudica facinora notare fi vel-' 'ent AEgyptij facerdotes, hircum finxe- tlmc; hircuseiiim celerjus quam quoduis a'iimal rem Veueieam aggreditur.quippe 'eptimapoftqua natiiseltdie, vt eftapud -Asliarmm,ali j fepcirua dixerunt hebdoma de>fa;miiiasinfceadic.Q_uare 110:1 immeri- J°ab Horatio libidinofus appellatur : cu- 'Us fo-cuudiutis gratia inter Deos infipien J1 fsculoannumeratsis aliquando eft.per- tideac Panes & Satyri.Huc puto torqué- 'lm Ariftotelis verbum Tpityi£c-tv, quod "ouiHilli wtnntjhirquitallire.id eft,in mo "m hircorum falacium clunesmouere & 'a'ciuire;quamquam abhircino odorefe,- cu lento aüj trahant. NonpofTum rranfili- *e Huod retnlit l'aufanias de iïmulachro "eilerishircoinfidcnris, ad figmficandam ülmiriim coitus iniatiam petulatiam.Plau tUs Model, deimmundo & libidiuofo : >... At te lupiter VT> otnnes perdant ,oboluifti aüium-
erif>ana iüutties , rufiicus , hircus, ham
c *Uls'
xnem cafra commifitis. .
u«dem Apuleius vocat, hominem fordi-
"">.& liircinalibidinefoetentem.
ta £ts*tyri] De Saty ris-prater fupra ci- tas auctoiicares vide Pomp.Melam.AE-
tanilni de aoinial.Orphei hyinniï in Saty- '^.Natale-m Comit.Mytholog. Iib- ;-c
Sl^y "'pk**} Nymphe. Oceani & Tethyos
oii?A UIUllr'<tl,aruln q"?da»ï> cffileftes, l«aeaam teneltres.quxdam fluuiales.ali? |
|||||||||||||||||||||
|
marina:, alias Itagnorum prsfides. Qua?
ccelefter putabanuir,credebantui- eflè ani- ma; fphajrarum, quas etiam Mufas voca- runt,ac vires, qua;inde ad nosmanarenr. Terieftrium alia; filuis prjeerant.vt Drya des;alia;montibus,vtOreades; a[ia:Gng»- lisarboribus , vt Harrudryades; a.ixpa- fciiis & floribus , vt Naptse. Fluuiorum pta:(ïdes Naiades dicebantui'; ftagnovura Limniades . Qua; fontibus prxelTè puta- ruut,Ephydriades vocarunt. Vide Mytha log.Comicis iib.;.cap-ii.& i*. Semper amare filet] Amare hic mihi vi
deturetfe verbum petulantia:, & pro ïpfo amorefrui, poni . Sicut pofuic Tereinius Eanucho,interprete Donato: - ,____Certe extrema line»
Amare, haud nihil e/l,
Plaiuus Bacchid. Sine te amem ■ LlBiDiNis fixda: expreffiflïma
fymbola ponit ob oculos,nempè Satyrii, quierucamcapitegeftec. Eruca quidem (3b vrendo difta) prouocatad Venetem, vtpotèque virtutis fit calidiffima ■ PHn. lib.19.cap. 8. Satyrusautem , fine hircus (animal falacirtiiviuns) Inxuriam putidam Scoleutem defigiiat'. Sunr enim Satyriad Venerem propenfiffimi: vnde id nominis diftum putant a erccl», quod virile mem- brumeft. Hoc itag; innuit libidinem in affectu arJere maxime, iuaiftu ipfo fcEte- re,& olentern eflè, vtquemqueab illicitas Veneris titillationibus fubducat.Depinxi- rnus in fuperioribus Superbiam & Inui- diam,age experiatur etiam penicillum no- ftrum Luxuria , illa fcilicet quajad Pria- pum , impudicuni hortorum cuftodem , ftirpis fu? refert pnmordia.falacilTima mu lier,cloacalibidims,qua;ficut AEchnafur tiui amoris perpeiuosertuat incendio: pa- tetiti coma, laxa ac pendula, in qiiafucus coloris & tinctura , delibuta vnguentis Si fniigmatearomatico, lafciuisSc emiffitijs oculis.procaci vultu , inflata facie ac fiib- rtirFa, carbtinculis fuis condecoiata Icui- cctSc fmaragdiSjqualesleprxflos protru- dir,aut lues Galhca . Indgues gemnuila;? Nardo redolent manus, peélus nuoum , turgida?marnmüla:,compoiitaad lafciuia omnia meretricio cultu.Nti' quam ha;c fo lagraditur,fatellitio cinclaeO.pfaltria; co hiitantur &; chorusrnufïciis.Veneiis pra;- fe tturimagoiu vexilhs, rhcdsEinfideus , quam trahunt ad libidinem proieda; volu X i cres. |
|||||||||||||||||||||
|
Aman
|
|||||||||||||||||||||
|
<5-
|
|||||||||||||||||||||
|
IV.
Symbola
ïibidinist |
|||||||||||||||||||||
|
Sal'/ri ti-
bidinofi . |
|||||||||||||||||||||
|
LuXHfiS
lde»~>. |
|||||||||||||||||||||
|
%
|
'M«
|
||||||||||||||||||||
|
Andrea; Aléiati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
.3*4
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rolf
mi- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fuiffedieaseum, quieum vlgintf iatn.fcP6
lilfec vxores.eam fibi matrimonio copu'3" uit. quse vigefimum fecundum maritu'J1 habuerat?DehisD. Hieron. lib 3-Ep'1*- Exl.oc hitcoïamgenere ftiitquoque Hc" liogabalus,illc,vt Alexa ider Setiertis a'n-' non folum bipedum,fed etiam quadrwpe- diim fpurcifliiïius: is enim miiüeres i)U(i; quam iterauit prater vxdrenvNee tarnen video , quidrmribusinhpc velintniulie- rescedere. Siugiilaremuliebrislaicui1* e" xemplum retiilir GaudeiiEius MeruU > qui Auguftx Taiirinonim vidillê fe te ?" turadolefcentulam (atisekganrcm,&aci" eo libidinis auidam , vcquinq; Sc trigll'ra virosordinis milicans ad coitum feriatim admiferit.Auton.Mizaldus Cent.8.Memo rab aphorio.MeiTalinam fcilicet ClaudiJ Cxfaris vxorem vi£tura,q'.iara Plinicis ""■ io.cap.3 6.fcribit,anciIIam in Veneieiim idcertamen è proftitiuis eleélam . ^lC ac noóte fuperade quinto & vicefimo conca - bitu;£# lajfztz viris.nondumfittiiitareccj yfr.vraitüle.Dehiiius porrentofa Iibidine extatapud Dionem CafFium Niceiim l1"- $0. & eius Epitomarmm Xyphilinum '" Claudio-NHul dicara de falacitate 5em:- ramidis,Myoiiiaj,Cyreua:,& aliarum p m- rieiitium fcnmiiiatum,fo!amihi agmen du cat Qriartilla Petronij.cuius ctfcfiin» il Ie, effaratam mulieris libidinem, & pamuam proftituti pudoris imndinatïonem ex'e" quens, ita conciiinauit : Iunonem cipm (iuquit Qnartilla) iratam habeam > "me vnqriam memini virginem fuirtê-Nani in- fanscum paribus inquinata funJ,& fubui- deprodeuntibiisaniiismaioribus nis Pue" risapplicui ,donecadhanca:tatem percie- ni.qua fcilicet (vt eft in protierbio) tauru ferre poreft,qua; vitulum tulerat.Sed pot tentofa hxc libido me quoq; in verbotum Juxuriem traxit.Delino.vbi cum Ve!'"f.' bili Bedaexclamauero:© extrema 1'bidi- nis tiirpicudo.qua: non foluminei1t^.m e foeminat. fed corpus enciuar: non foltir» maciilataiiimam.fedfsdatperfönam.Om uenamqj peccattim.qaodcnnq; recent lio
tuo.extra fuuro corpus eftjqui au tem f or nicatur, in corpus fiium peccat. Sernper illamprjecedunt afdor & petulail^lein- percomitatur factor & immundtties.lef» perfequiturdolor& pccnitentia |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
cres.ArmJ 'non !ubet,quibus' pugnet.afpe
ctu vincic Si verbis, quae (leut tela pene- trant Scoccidant. Va; qiii tangitur; fine fcnfii vuLiuis.ineurabile tamen.ribrasenim. eordisdepifcit,& ferpit ad centrum vita:. Gradatim & difertè Koe docecGregorins in'Moral-cum itafcribit: Er qiioliixuria |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ê
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ml*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Firegsrij
locus . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
femel mentemalieuuisoccupauit.vixeum
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
bona cogitare permitcit.Simt eiiim defide
ria vifcofa, qtiiaex fiiggeftione orittir co- gitatio.ex cogitatione arfeélio , ex iStSÉi-, tiO!iedele&itio,exdeleira'tioiieconfenfi.is, ex éöhfènfii operatio,exoperationecotifne tudo.ex confuecudine defperatio.ex defpe ratione peccaci defenfio.ex defenlïone glo- liatiojexgloriationedamnatio Qjjpcirca Seneca i8.Epift-monet, indurandnm efTe animum , &a blaudimentis vohiptatum prociil abftrahendiim.Et quidemlibidinis iniciuna continebis,,fi exitum cogitaueris .- quanqiiara adeo blandum malum luxu- riam dixit Val,Maximus lib.9 vt accufa- reidaliquantalït facilius.quam vitare.D. quoq; Beniardusluxuriam triumphui- temgraphicèdepingit:Luxutixcurrus,in quit,quadrigis voluicur viciotnm, inglu- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
w
ui
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zuxterta
ïr'uïphXs;
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
uie ventrisjibidinecoitusjmollicie veftiu,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ocij fopotisque refoluüone:crahitur equis
xquèduobtiSjprofperirate virae, & rerum abmidantia: & qui his prxfuuc duo.igna- 1112 torpor,& infida fecuritas.Sed quosiiï captiuos in triumphum ducat nontiibil di- fpiciamus. Atq; vt de Hercule taceam , quemlupiter per'adulterium ex Alcme- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hercules
laxtirio- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
na fuftulir,& qui, ne non patris lui (imilis
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
cflet.nihil antiquius habuit voluptace , &
jtts. quidem impura, & quouisiure vetita;cx-
indeq; triginta vnanoclemulieresaliquan
dofertur inijlTe;itq; vt apud Athenauim eft, idem fepteni diebus quinquagiiita filia bus Tlieftii virginitatem immimiit: Tra- ditum vtiqjmeaiimmus, Proculutn ,qui Probi tempore ryranaidem inuafir, np'cle ■fftculus. vnadecem captiuas ex Sarmatia eoiiftu-
pi'afle.'atq; ea de re peculiari enm epifto- Jaglyiiatum fuidèjfeq; inter forres nume rari affedlafle.diim unüiciem faam maxi mè commemorando röanifeffaiiit, vtgra- nitercen(uitPieriu>lib. 10. Hieroglyph. Hocamplius Anron- Mizaldtis prodidit, exeodera Proculo centum virgioesintra flifiwlecim dies foerum eoncepifiè.Cent. r, 'ïA jmoialj.aphoi. 88^ £c qua contiiientia/ |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ir
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t&pJPOsfSs
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Luxa»v
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^
|
|||||||||||||||
|
SZS
|
|||||||||||||||
|
Luxurioforam opes.
EMBLEMA LXXIII.
|
|||||||||||||||
|
"D V PI BV S aerijs , fuwmitfc crepidine faxt
^" lmmites fruclus ficus acerha parit '■
Quós corui c ome dunt, quos deuorat impreba cornix>
Qui nihil humana commoditAtü habent .
Sic fatuorum opibus ]>arafiti>& fcorta fruuntur, Et nulla iuïïos vtilttate iuuant.
CO M M E N T A R I I
|
|||||||||||||||
|
'N,
|
|||||||||||||||
|
reis)conuiuijsmagniScis,& id genus alijs,
arboribus efle (ïmiles in moiicium cacu- mine nafcen.ibus, rjiiarum fru<5tus homi- bus effent inutiles.a vulturibusaut coruis deuorandi.Aiguta hac Diogenis (entenria *f> retiilit in Paraphrafi Menodoti orationis
eV/ to,( 76^*? Galenus.his planè verbis: Loens Ga KclKa? oiv /j/i o An[/.oeèzyi)f >^ e Atoyt- lent VVS' o fitv > ^fvcra, irpófcajct y.&hav ris <tZ:v xpn(yt.vdv vvkóas a,7reiiui£a>t dvrx(.
X 3 SKcivcjv
|
|||||||||||||||
|
■ia LCacumJneardiK> montis exprimitiir
t]llaJj°r caprificus cum fuis groffis , ad *ó c c?rta/'m aduolanc aucs.maximè ve- Saniq-mceS &corui.Embleniatis titulum Auc lllSnuitat,& repomt ,Fatuornm opes. «Cpr^0Jllxu"ofis incelligi vult cffiifos candi l°0S',Sc tllnc aüo loco cenfet collo ^ 'm Emblema .
-ptUlnC ^aP°phthegmateDiogenis ftim '^tók t" enim.eos.qui profusè & c°onadecociucre1n in tebas Vcnc- |
|||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
||||||||||||||||
|
3*6
|
||||||||||||||||
|
metaphoram veró & putei ettrenum a'
xam.qusad puteum refpicic.vulgo os pi tei diaura; &onuiem extrernitatem w6' mus crepidinemappeüare. Dicitur eru crepidoabrupti 1'axi altitudo , vtaitSef' uius.velora praïcipitij. Virg-io. AEiiei Fortèratis celfi coniunëta crepidinefaxi quem locum hic videtur imicatus Alc'a" tus. Item crepido dicitu r editioris ciuus^ loei altitudo Si e«remkas,quarr) mendic iniïdcre folebant.vt effent magis cofpico»' Seneca:Qu_iscrederet,iacentem fupercre- pidinem Maiium.aut fuifle, aiit futurum confulem'Ponit Minos knaebipéW*0'^ arbor dicitur in cacumiiie autextremo tf cliScans.Sed videtut mihi deceptus.relpe- xitenini ad locum & (ittini arboris,dequ° hicagitur.-atqui AüpÓKApTro; eaeft ailbot' qua; fert fruclum 111 cacuroine Si aplcll)l' lamorum.Id vero quidhicad rem?'.11 ea arbor etiam in piano poffit ■conliitet ctiilibetexpofita . lmmitesfruttus] crudos,immatti roSj»
ctibos,x.&p7r£s&Kcip'7nis-S\c Plinius,im tiaadhuc & crudapoma vocat. Hot'ac 1 i.Carm.Ode j.Vuam immitem appclla Eofdem Virgilius vocat/«rw, Geoig-1, ____Truclusqiferos tnoUite colen*"'
Et eleganter Lucretius lib. .
____TritHusq^feros manfuefcere lerra
Cernebant.
Fitus acerba] Caprifïcum intell^ '
qnxideoacerba dicitur, quod fructi»s r finsnunquammaturelcatUe nac " lib.15.cap.19- ftores, §}uos corui] improbi quiq; "«?Pf° iboï
homines nigri, id eft , monous."", ^ & perniciofisprxditij quosfugien monuit Horatius: ,0, Hicniger esl, hunc ttt Romaneea»'
Cetnum autem efle impóftons hierog phicum teftatur Pierius libi4- , jeata , bnproba cornix. ] ld eft > ïnau P ^ _ ^
quan, Virg.finiftram vocat in W ^ ^ improbam i.Georgic»n,vtimpl « fer ob ganuliatera.Cornicema»1 f
fciinter.prod.giofasauesrepo.jeban^^ hisnommibus improbas virar iu atja>
telligiwxquibtts "«'laPote{lr"'q'iea:, K
neque commoditas elici, vt »' fcortilla,& alij opum ^cd%atishabêt]
Qui nihil human* commoditawn j qulVonfubferu.unthom.nurn vfibn^ quamuisomuia hominu».c3aia ^ |
||||||||||||||||
|
iKévav y*ip Tap aapnov , ux &v9pa>7tu; >
SsAAtS KCp&KCK »T X.3A/Ï,- i?9tHV'TXTaV
Ti 7il%P>ipt.ct7*., [J.nS'iV(AiV otpihOf hVU TOiioSHQii- i'a.Tra.v&rfcu <P' UTi tw ko-
Ktkitav. cl 7ivis tas 'iras v-'X? vttvraiv a-jtÓÏs dvaKuSiviav, èjrarSvTii 7rn.psp yovTcu , (J-u yv&pifétt Tpoa^eiifuvot cdiV $a' Ó TCUf ItprUfCUf T»V TOlttTViHKcL-
cra,f,a.y-z?a(Ti{>'n, nswyópToi Ks/loi Atto
tav x.piiv£v vtyiv/jLstoi vrpirStev, iwH^i') fktix&j' tyaviv xiSap, dva.a"jpo,f/.ivoi 7rpo- Gzpim ■ Qnx verba lic fe \\a.\xnt:Pr&cla- reitaq; Demolihenes & Diogenes :Jiqui- dem Mc diuites imperitos , nulloq} litera- rum cultuperpolitos,aureaspecndes appel- labat-.kic autem eofdemficubus compara- bat.quA nafcuntur in locis piwr»ptis,& ad qua difficilis accejjus eft ; earum enim ar- borumfrutlu non homines ,fed coruoi & graculos ■vefcijiorum autem kominum bo na & reditiis non ab honeft'u hominibus , feda quibufdam facetis & ajjentanfibus abfumi. Qui turnen, poftquam locupletis res omnis confumpta eft,kuic fortè occurren iestcum eius cognitionem dijfimulent,fine falutatione pr&tereunt. §htare nee Me ine lega?is,qui huic locuplctumgenerifim'dï- tudinem cum fontibus ejje oflendit,quando quidem hos,cum fortè humore omni exhati fiifint,qui ante ab ijfd'em aquari folebant, mox abducia vefte permingunt Hxc Ga- knus . Confero verba Plutarchiex ap£~ phthegmatisPhilofophorum iris dcrórti t$n ira.pci.<zsh.whs hvcu cvkcus iv Hpnpivv jrKpvKvicut , aV7ti Ketpyis (Jtèv èLvBponrot *k ATSoyivncu, Ko'pciKis JV jyu yvirii i- aSiatri. RVPIBVSaerijs &c] id eft,editiflimis,
altiflimis:eadem metonymia.qua fuperiüis Embtem.}oaerio nido dix.it. Sic Virg.4- Georg- Rupe /ui aeria deferti ad Strymonis vndM-
Sed notaacumen & artificium.nam rupes feu faxum , eft imperiti & ftolidi fymbo- lnro;aer,pro venrolb ponitur;cïepido,pro fortiiiia; fummo gradu. Qua.e rgo xatione «legantius exprimas diuitc imperirum & gloriofum ? Summiq; crepidinefaxi] Crepidofecun
dum Vallam eft ora terra, cjuam aqua al- luic ,ex hoc appellat» , cjuöd ibi aqua al- luenscrepatjCumcurrit,aut vndas appel- 3it.C0lumel.lib8.cap.17. Sicenim mans atrocitas obieiftu crepidinis fraogitur. Per |
||||||||||||||||
|
f
|
||||||||||||||||
|
&
|
||||||||||||||||
|
f
|
||||||||||||||||
|
in.
Atriui
|
||||||||||||||||
|
y
|
||||||||||||||||
|
nire^ido
|
||||||||||||||||
|
Emblemata. 3 2,7
^* Etbonadicuntiu a beandu.-beare, eft 1?opes,& opibtis boniscos indigooseflè pc
PtoJefle.fèubeattimfacere. H'ute'%pnni nitus,qui ijs majè vtantur-Fitenim fxpe, *'^6f ,w>» ^o»{ &falutares. vt ampliflimaj po[Teiilones,qua: in pios v- s>cfatuomm] in(ïpidoriim,improuido- fus conuertidebuerant, in fiimptus inuti-
tllIt»>niilla pene mente, nulloque ingenio les, vel etiam perniciofo» & deteftandos ^r?dicorum.Ciceroi.deFiiub.Ipfenegat, prodigantur.nulla habita iuftiacaiqui ra , tautè dixi, Iiixurioforum vicam lepre- tione. Etenim pecunias, quas mujte cum "ei,dendam,nifi planè fatui fint. laborequis vnciatim vixcomparferit.iux- ^trafiei] fcurtasjvagi, hommes alieine ta Archilochiiro,easnoii rare viriuerfasfe
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%
|
»,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5Uadra:aiTueti,& quiomnia ventrisgratia
fac>unt. Dehis commodiCis infia Emble- ^atepj, Scorta] meretn'culaJ.Scortiim apud an-
.'luoscorium vel pellem fignificabat.-inde 'Mliquot facris ac facellis fciiptum habe-
? Varro teftatur lib. 6- de lingua Latina: :e quid fcorteum adhibcatur, nemor-
,'fj'ium quidadfit. Quo refpiciens Oui-
U|s ita canit:
Scortea non vlli f as efi inferre fasello .
Ne violentpuros exunitnata Tieos. P icotteis iftis pellibus meretrices quoque j0tta fueiiintapp«llata:)& pelles . Nam ^"1 Atellanis licet animaduertere , rufti- ,°s dJccre.feadduxilTe pro {corto pellicu- j^.tefte Varrone, loco iam allegato . Et ,uid Leiiit.if Veftem & pellem,quam ha |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
melin vniusfcerti aut fcurra; raarlupiu
efFundit homo ignauus,prodigus>& inuti- le terra: pondus. Alexander Macedo Pro- jtfexan-" machum hominem bibaciflimum , in vint £er; cettamine vic"k>rem,aurea corona donauit. M- Tigelluis Hermogenesfiiit adeopro- Tigeiïimi digus,vt tibicines,hiftriones,parafiti, gna- thones,mimi,epulones,balatrones,mendi ci,vngiientarii,caupones,ieliquiq; ociof? Sc perdita; vita: homines, mortem eins Ia- crymis defleueriuc Horat. lib. i.ferm. Sat. i. Ambubaiarum collegia, phetrmaeopolt,
Metidici,?nimi,balntrones,boc genus omnt Mceftum ac foUicitum efi cantoris morte Tigelli,
Quippe benignu-s erat. Callüsquidam.fuit,qui confecTanJisme- Cattias.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
X
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^titjlaiiabk aqua:Hefychius Hierofoly retricibus vniuerfum dilapidauic patrimo
.'taims de meierricibus interpretatur. nium-Hinc periocum dicebatur a fcortis i e'> qixodpellibus (corteis prolefto vte- deplumatus.Commodè fe mihiaffert oc- ,ritiir. Pieriuslib. 34. hieroglyph-Vel, cafio promendi deluxii id.quod altaméte 3l,od vt pellicukx fiibigantur, vt eftapiid cjaiifum gero, fermoiiem fcilicet familia- ■ .^iirri. Vnde fcoruim fcorteum Apnleio rem,quem non ita pridem mecum habiiit (|bro i.Mifcel.pro meretriceamiQfa>& in- RtfiierendiffimusPre/ul Nicolans de Od- Hicolam arpelIiciilajacconi rugofa . dis , vir vtdod:iftrimus& humaniflimus , deOddts. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
O"»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'te
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
**/?«.] Vuos bonos. In facris iufti di-
ntlIrnon tantum qui iuftitiam ,fed&
t|ll v'rtutes alias omnes colunt.-eaqj iufti-
ile e^*qux in fe vimitem ampleftitur om
^S: Plato Dialogo,qui epctrai.vel te-
. rt^oo-opja( inicribitur, virtBtcs mora-
f, "° iuftitij nomine complefti videtur-
tul ^Officliiftitieineft fplendor vir
s niaximus,ex qua bon: viri nominan-
fe,fjCjllus primum muniis eft , 11ecm no-
jjjt lC*eindevt commuiiibiis pro tom'mn-
Ï^J'.s>.vtatUr,p"riuatis vt fms'. Idem in z.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ita praxlarè de me meritns. Nam turn
dedonis & bonis natu ra: incidiflèt mentio, isq; plura eruditè (vt folet omnia) cedro digna locutiis eflet, ego tune vulgari im- butiis opinione fic fubiungo : In iëni»m vergit natura,parca nuuc in largitioiiibus, qiiKolim profufior;vix decimo fuppetüt ad vlum vitx.quibusfamem pellat, & ab ininrijscoeli tedusfit j labor &fumptus grandiores fepe.necad menfuram prouen tuiirn.- vitis & arbor infra votum coloni, nee comparandis rebus precium , nee cu- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tifï lCla,ex 1ua boni viri appellantur , mi- dendohuic materia fufficit;in fummomer
j^er3 1u*dam res multitudini videtur. cium omnium valor,& in mouetis iniquü |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ui- ^teP°'^s huc qua; difpiitat <&tpi vó- a
|
pond
legem aut libellam,fed a libidine taxantiü |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
H
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
bi
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ad Nicomachum . c[timatis.Noneagratiafruc"tibus& fappr,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\i
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
,] L v p hoc locoexprimitur, quod n
|
non ea
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
6«screbro vfurpat:E diuiteraaloma-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
copia in volucruni &aquatiliu#ngenere,
X 4 ree |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
tifero chiifmate & fidei donoadeè g!or's_
mur.melius compofitus. Peculiariaq11 dam vitia notantur & quafi propna fiof lartim gentium,vtalix latrocinijsanti1'. _ tis deditxfiwt impenfiüs.ad crapularri*' » aut faftum Sc inanem gioriam, ad irac11'!^ diam quxdaro & furorem pioiedio!res:' bido vniuerfum mtindum poilidet. Etn fcio certè quofatocontingat.vt decret"1 iudicis.aut prxtoria feueritas in hoc ge1"' flagitij minus rigida & prxceps.lentè 3<* modum procedat ,autinfra modum de' (fti:conniuetur,hxret (ententia,in moi'at tus procedus fufFragantium lcnitudi'1'" Laudem, fi in fpem correftionis , pan'at crimine, noniterato & in confuetiidii'e traóto:reprobem,fi in fcandalum & c°ir, ptelam aliorum , quam intempeftiua b*. coiiniuemia facilè profeminar,peftilent' nè Sc omniiii maxime perniciofo Reip11 ] ; contagio.Luïum adiungo,jnon minus" xium &virulentum malum ciuitatib11,5' prouincijs.regnisjimperi/sjgrallature11^ Sc ferpit qua terrarum fe latera porrig1-' t |
|||||||||||||||||||
|
nee £am prodigi mhumauos vftn propaga
Höne fetitat fallus ac nernora , ficut antï- quis fxculis. Irata fit atu imiida terra ne- ceflè eft,aut male propitiafidera; torpere illi vterumgrandxux.iurimpotentia hxc ad feminandiim Verüm ille fubridens: Fallcris,mi Thuili, falleris, inquitj & te vulgataad aflenfum feducit opinio; non certè me. Confidera mores & luxurn fxeu Duo Jtcn li huius.prodigiofus eft & in tiiir.drfi fuo, H mala , vt Nüue in folftitio,tranfgieffus rationis Libtdo & metas & naturae,a duplici fontcLibidinis |
|||||||||||||||||||
|
Lu'xut.
|
|||||||||||||||||||
|
& Luxus, qiiibus monftiis faturandis vel
orbisxrariacongen nil iuuet.Vtin fexum pecceuir & diuerfam fpeciem, vt amatori luocognata fuccumbat,vtfepta religionis perfringat inceftiis ftuprator.adulter alie- nos thoros violet,in rap tuin quxratur vir go,pellex& vxorcohabirent,matronx pe- riclitentur & impiuis lenonibus prxdx fint, mifceaturpioles dtibijs parentibus , tot fpurios & nothos omnis regio alat,no- «fturuis lamiarum conuenticulis filux & montes perftrepant, Libido ftiadet, qux eonglutinandis affeöibus impuritatis ne- xu,querulis hincinde cranfmiiïis epiftolis & munufculis primo vadü téta?,cóuétus indkit folitarios Sc clandefhna colloquia, ad fympofia citat,voluptuarias menlas in Itruit, laiuicijs adornat & fcenicoappara- tu , fcurrasaccerfit& mimos , phonafcos adhibet & pfalttias,adPhrygios modos Sc fakatiunculas prouocat,in amplexum dc- niq; propellitj & hxc omnia fuaquadam folennitate & plaufu , proftitnto pudore, publicè, paffim.impunè. Suniptuofa hxc lpeelaculafunt, & impenfisegent irritan- do fceleri,qu? vel larga patrimoniaexiiau tiant.-pecunijs non parcitut,modó potiun dx Veneris arrideat fpes, aer & vnda con- uehant,quod pro philtro fit , & trahatin nafifam. O infelix pifcatio& captarxmo- dus5 Ita viuitur tarnen, vt totum orbem in hoc maluiTi coniuraflèdicas.non totauicu ]x in fihiis,qtiot meretriculx.lenones.for- nicarij,concubinarii,pellices,adulterxin vrbibus,vbt mcechai)tur,fcortantur>venau tur , & leptifcülos quxrunt in iftis dunie- tis.Ah.Chriftianum hoc! Barbarum inter- roga,Thracem,Turcam,Scytham,detefta biturturpitudinem, ad honefti amorem fo lius aaturx du&u,quam nos,qui de falu- |
|||||||||||||||||||
|
é'
|
|||||||||||||||||||
|
Hiincdimiaibrem honefti, & populo0'
opulri.prxclaris fcilicet titulis & elog'1 ' Poetx infigniiint.Veiè tali's,forbct,deg'Uj tir,deuotat, decoquit vnitierfa inexplebll ftomacho.Regios the(auros,& talentoi" < myriades ir.gUiuiescapir.in ftriicluriS'111 do.voluptate , & paftu corporis (aniiT,a . vtfocanani miniftram habet) excefl»5 , ftuporem.fupra rem & annuoscenfus-'i \ fumit dixta quod menfis non rcddat;Cl animus rapittir, erumena fequi ^0»^".,,^ quidquid repofitum infit.Non eigo 1,a.-, rx fenium aut Iaflitudmem incuia:'' menfapetimus,quxilla laigiri nefc'1! ^ minos fuos habet, defideria noftra i"'1 oS ftintjiieceffitati fuccurrit,ad fiiperflu^^. vota extendimusjbenignè difpenfatjllif'jn- ti accipimusjdat quantum poteft > "°0pia iuriam interpretamur , fi in media a. defatigatisextremadefidaiit. lilaP° 0fic fcere ac veftire debet,fecit,ac facie' " #. rnm,imperio magniNuminis, q1'0 .^at? fidet: quis adplura importunuS v^ate£ Dignum eft experiri nouercarn>v'?' nai»* nalolicitudo in naufea.Hxc i!le.ta .gtjaB1 ex Phijbi tripodejegoracitusin.Jf' X.3'* pedibus iui.pluraaddituriis, u1"^ ad fe vocaffet. |
|||||||||||||||||||
|
J
|
|||||||||||||||||||
|
ei"'
|
|||||||||||||||||||
|
T>eteiïa-
tio libidv |
|||||||||||||||||||
|
m$ht&&&f^ï§j&?
|
|||||||||||||||||||
|
■Emblemat
|
|||||||||||
|
?Zp
|
|||||||||||
|
;Lj
|
|||||||||||
|
Tumulus meretricis.
E M B L E M A LX X I V,
|
|||||||||||
|
(""N VIS tumuliu ? cuiavrna? Epbyrxx e si Laidos. ah, non
^" Erubuit tantum per der e Par ca decw ? iSluïïafiiit turn forma; Ulam iam carpferat atas-, Jra&^Jpeculum Veneri cauta dicarai anus.
S&tidfcalpïiasjibi vult arics , quemparte Icena Vnguibus apprenfum posleriore tenet 1
Non aliter captos quod dr ipfa t ener et amant es : .. " Vir gregU esl artes , clttne tenetur atnans. C O M M E N T A R I I.
V M v x. v s pingitur marmoreuSjin eamqj mammis fnillis praeditarn effinxit *
vn ^i!'0 ^cu'Pta cernitHl !ea:i)a, arie'tem Quis fibi a rifti tem perst ? guibus a tergo complexa . Sed nefcio Dvctvm Embkmaeft ex Paufania
^ "veternushicpiaoiem corripuit, cjut i-Corinthiac.cnius hsc funt verba t -Ante
manes depingendusfiiiflst, capranij vïbem (Coiinrhum dUit] cupreiTorurr,
laejmis
|
|||||||||||
|
Andrea Alciati.
|
||||||||||||
|
33°
|
||||||||||||
|
Et ver/a m canat aurettfiltt niues,
Et Cjui certabant ebori, rubigine den Ut Squallere>Ó> ruga tempora laxa rudi,
Luminaq; illufiri tantü no &mula Phceboi Nuncfub mucofo claufa latere ifecu:
Et tarnen idem animus Jlimuios fub peUi re tofdem, Et noto fenfit feruida corda Deo;
Sicfecum'.Vatit nimium viuacior.o ment» Gnr dudum h&c anus eft, tuquepuellA
man est Idnonmalèqnadrat fn noftrum hoc Al* ctati carmen, fed accepi pridem a viris Ita- licifolijid fcriptum fuilïèin quandam me retricem Venetam , qua: aetatis lapfo, feu decuiïb flore.qnoties fe in fpecnlo confpi- ceretjfronte iam rugis obfita, miferè con- tabefcebat, Sc niliilo fëgnius ardore tenti- ginis premebatur.PIura de Laide require apud Stephanum Nigrum , denimio vit* Uixu i cum de merecricibus agit; Athe- neaïum lib. 13. cap. zo. Leonic. de var- hiftor.lib.i.cap.8i- Ladantium lib-5 de falfa fapientia.Gyraldii Syntagm.13.hift. Deor. Memini q uoq; me de eadem aüquid legere iu epiftolis Antonij dcGueuara . §VIStumulus!] Caius hoc eft fepul-
chrum ? De tumulo diximus fupra Em- bleraate 8. Cuia vrnal] Veteres interrogabantper
uiu», cuia, ciiium; nunc idem per geni- tiuum Cuiusqusrimns Cicero 3.Verf- Vt optima conditions fit is cuia res eft> cuium periculum.Vrnaautem proprièfr gnificat vas aquarium,a verbo vrinare,»' ue vrinari,quod eft in aquam mergi. Se» hiccapitur pro fepulchro, quiacum cot' poramortuonim cremabantnr,qnidqu'^ reliquiarum remanebat.in vrnamconij'15 batur,fiuelapideam,fiuef^dilem,qlla:i^I,' ponebaturfepulchris . Ephyr&& ejlLaidos] famofaïilliusmere'
tricis. Diciturautem Lais Ephyra:aab£' phyra vel Ephyre,vrbe Achaix.quam p?' itea Coriuthum appellauere, tefte Plin'0 Üb.4.cap. 4. cuius verba fuot: Medio h°c interuallo,quod Ifthmon appellamus.^P' plicatu colli habitaturcolonia Cöricth*?* antea Ephyra dicla, ab Ephyra Oceani &' lia.Propertiuslib.z.eleg.6. Non ita complebant Ephyra. Laidos &**!" Ad tuius iacuit Qr&cia totafores
Claudian.iii Eutropium : . Hand aliter iuuenum fiammti Ephyf1'
Lan, Et |
||||||||||||
|
nemus viret,qtiodCranioii vocat, inqiio
Moaitmè- eit BelierophontislucuSj&Veneris Mela- tüLaHn. nidistcmplum , ac Laidis monumentum infculpta leama , qua; ptioribus pedibus arietem compleétitur . Altetum item in The/Taliaeft, quod Laidis exiftimaiit. In Theflaliam enim acceflit Hippoftratis a- more capta- Antea verö cum adhuc puella eflèt, ex Hyccaris, qux in Sicilia ftint, a Nicia & Athenienfibus captitiam fuiflè re- fenint,Coiinthiq; diuendi tam,forma om nes temporis eiusmeretrices fuperaflfe.at- quein tantam veniflê ajftimatienem apud Corinthios,vt nunc quoqs pro Laide con j,nu 2«<e. lendaot.Hgc ille.Fiiitenim Lais meretrix nobüiflïma Corinthi,vnde & Corinthia di da Gellio Iib.i.cap.8. quaq'uam patriam habebat Sicfliam, amfloribus Phitarcho , Athenaeo, & Solino Ha:c ob elegantiam venuftaremq; fottax grandem pecHniara deaierebatjconuentiisq; adeana ditiornm homimimexomni Gra&ia celebres erantt iieque admittebatur, nili quidabat,quod popofcerat: pofcebat autem illa nimiara quantitatem. Hinc natum illud freqiiens apud Grscos adagium;*' ira.no; ciyj^pof ii KcpiVvoy 6S"£' o irhMi . Non cuiuis hominutv contingit adire Co- rinthum .
Ab hac cum DemofthenespetijlTet, vtfui
Copiam faceret, & illa Jecemdrachmariï
nvillia pro concubitu popofciflèt,petulan-
tia mulieris, & pecunia: magnitudinsex-
pauidus Rhetor,diicedens:Ego,inquit,tan
ti païnitere non emo. Solinus Polyhiftor.
i' dap.i i de Sicilia:Hic Lais illa,qua: clige-
re patriam maluit.quamfateri.Hoc dicit,
quod cum nata Craftiforet, qua: vrbs eft
Sicilia:, Corinthiagere, Corinthiaque dici
Ltüs occi- maluit.Eam porró Suidas a Theflalis mu
ft-)' lieribus Zelotypisin templo Veneris inter
fectam fcribit ex Athenxo:nam Coriiitluï
Cotys Veneri operatam,Cotyn Deam turpitudi-
Dca tur- i'udinis, & prspofterx Iibidinis prjcfïdem
pimdinK. coluiflè.traditidem Suidas.qtie. cadem Co
cyto dicebatur.iti cuius tutela obfcceni in
famium amorum fectatores erant. Eam
idem nominat zpopov rav djtrypav. De
Laideextat fciiptum carmen anonymi cu
nifdam,eruditi fanè hominis :
Lais anus Sjieculofe contemplata nitenti,
Vt folitum vidit deperijffe decus,
Labraque nunc palier e, olim innidiofa co- raüu, |
||||||||||||
|
ff
|
||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||||
|
33
|
||||||||||||||||||||
|
Loquiturde Entello . Sic fcorta.cMm ad* Venerï
feuilesanuos perue[iiur,Vetieri fpeculnm fbeculum dicatu.Aufoniiis Graxum Piatods epigra dicarcj. ma (Ie vertit: Luis anus Vtneri speculum dico: dignmn
habeatf(u JEterna Atfrnum forma miniflerium. Atmihi nuJUus in hoc vfiis , quia cernere talem , Qualis fum,nolo:qiialis eram,nequeo . Idem inuenies apud Thomam Moram . Neq; hoc Poetx' alicuius Itali,fanè elegan tis.diflènttt .- Vittafi üicolofa Dentr'vn fyecchio , ch'vn d\ l'era da*
aantel*
A la laida Bertuccia ejfer fembiante : Ahi veloci anni (dife) ahi lieue etate , Come tofio paffate ; Hier crefpa e giaüa hebb'io la chiomet, hor haggio
Cres~po e gialloilvifaggio _ Hier fui con queflo vifo Cagion difianto,borfon cagion di rifo « AEgrè feruntenim rugas contradtas,aiTiif faniqueforma; gloriam,quam diu in fpe- ctilocrantintuita:, Hinc Ouidianumülud 3. Trift. Cumtfr aliquis dicet-Jttiitb&cformofa. di»
lebis., Et sfeculum mendax ejfe querere tuum^ Idem ferèaudorde medicaminefaciei 1 Tempus erit , quo vos ipeculum vidiffepi- gebit , Et veniet rugis altera caujfa dolor . ld & attingitad Lignrirm Ftaccits lib. 4. Die es heu,quoties te fpeculo videris alte rü; Qua mens efi hodie,cnrpuero non eadem fitit > 'Defpeculo mtilta pafllm leguntur.-fuit speatlum. enim ülud ariarhema Veneris.Philoftratus anatke- Iconibus. Ideoq; Triton apud Apuleium ma Vene- Venen fpe^ulum pr*geöat in pompa. A- ris* inor.vtaitEuripides , p/Af?KotTOTtrpct ygi KÓ[A.ns £xv&io-yLtL7a..amat S]>ecula& cri nium ruffationem. Apud euiidem Electra damnat formae lenocinium vfu quasfitum fpeculi in matre Cl)rtenaneftra,abfeiinema ïito Agamemnoiie : H" %d,vSov KctTÓ7r7pov Kkózctiicy tgüfr- kh( x.i[j.nt.
Qu&ftauos orbès crinium ad ïpecnlumflii- diose componebas.
Sed Sc Ouidius, teiicrorum doifloramo^ SU»»
|
||||||||||||||||||||
|
Oeeius patria pleriq; cocertat.vt Athen.
-Ah,non Erubuit] ei etiam tam formofx
tnorsaufaeftiiiijcere rnanusï Népemors 7»min' parcicVicgüius in Appendicibus: '■"■arapit iuuenesprima florente inuentl ,. Non oblitarapit fed tarnen iüa fenes *
■EtQdar.lib.j.Horat. Mors Ó> fugacem perfequitwr virum }
Ncc parcit imbeUis ittuenta
toplitibus, timidoifo ter go ..
Parca] mors,vltima linea reriim . Di-
PUnttvr Pavca; dea; fatales, fic a Poetis per "JTippctcriv ditlx,. quod neminiparcant . Qjjarum tresfunt,Clotho,Lachefis,Atro pos,diuerrlspre.fe<fbeomcijs:voliintemm vnam eflèj qua; vitam hominis ordiatur , & col urn baiulet;alteram,qua: neat & con texatjcertianijqua: filum rumpatac finiat. ^tima eft Clotho.quam Statius vocat fer ïtam.SenecagradaïuamjPontamisimprp- tam & fedulamSecundaeft LachefisOui diodura,Martiali imiida , Claudiano fer- *ea di&a. Tertia Atroj>os,de qua Statius üb.^Thebaid. ____Hos f erna neuerat annos
Atropos.
De Parcis vide Mytholog.Comitis,lib. $
. «ap. 6. Üulla fuit turn forma] lam obrepente
fenioamifeiat forma: elegautiam & venu- ftatem. Carpferat ttas] Nempè feuilis, qua ve-
n'cnte color & vcmiftas flaccefcit.0 uid. 3. Trift. V&* decens facies longu vitiabitur annis t Rttgafy in antiquafronte fenïlis erit:
*%>jcietq; manus forma damnofafeneftus, Qtt&ftrepitumpaJJu non faciente venit.^
lam fpecttlum Veneri,&c] Milites.qui
?era;tatem a bellicis funclionibuscefsat, «iciintur vulgo arma pofuiflè; & qui ali- cl'iomnino arti rei)iincia(lènt,Deoilli.qui arti pra;erat^jiftrnmeiitaeiusartis fufpen «bant.Horati3.Carm.15.
Vixi pueUis'nuper idoneus» Et militaui non fine gloria.
Stunc drma'}defanBumj; bello Sarbyton hieparies habebit. Jdern i-Epiftola ad Mecoenatera . j, * -Veianius armis tJYcu1>s «dpojtêfixis Jatet abditus agro.. yc alicnbi Virg. *"" ■. bicyiftor ceJlHs^rtem^reponQ,
|
||||||||||||||||||||
|
v
|
||||||||||||||||||||
|
'
|
»?c*
|
|||||||||||||||||||
|
Andres Alciafi
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
33
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ïum,ekg.ï4.1ib.i.adamicam : rationis patticeps nihil puret inter ie «
Quid male compofitos quereris perijjje c»- quadrupedem interefle? AdduxiiTem huc
piÜoi? aliquidhuiiclocumexplicansexAuatorB»
Quid sj>e'culum mcefta penis inepttt coaim fcitis,i ifi caftismétibuspatcëdum
manu f duxiffem . Bertiuet huc Diogenis Cynici
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
£
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
dictum.apud Laertinm.qui videns Olym
pionicen quendam oculos in fcortunt fub- inde refledentem: Ecce, inquit, vt aries Martiusa puella vulgari obtorto collo vinifhis abducitur. Hoc fchemate exprimitur ftoliditas
amatorumj&rapacitasmeretricum-Naw perarietem, fatuum ftolidumq; animal > amatorem vefanum & fatuum intelligc» |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
§)uid fcalptiu] Scalptus idem eft quod
fculptusjimö fcalpere,&nonfcu!pere,di- ci debere auiftor eft Diomedes. Hiftoriam iam ex Paufauia commemorauimus . Nonaliter captos, &c] eó quöd fciret
inefcate&capeiemireros amantes. Vir gr e gis e fl aries ] Vinim grfgis ap-
pellatatieiem , vt primo Transfbrmatio- tiino Ouidiiis: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Scdpere
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jr.
lil
gr»?
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Degrege nunctibivir ,ó> de gr e ge natas quiblanda? &dolofa:domin3;fubieruiat >
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
habendm.
Virgilius etiam de Capro: Vir gr eg ti ipfe caper.
&in Georgicis : Quem legere- ducem , &peeori dixere ma- ritum .
|
quiq; fuam feruitutem, quam fitmifer3'
non fentiat:fed vides eundem alea:napar- tibus pofterioribus fcalptum & deteutü > qiio rapina meretricia,imperiumque in *" mafios libidine prurientes,&quarl vincu- locolligatos exprimitur.Canerüm leams |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vir gre-
gts.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tetnP
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Vide Macrob. lib. tf.cap. tf.Hanc Ioquendi nomine mcretricem intelligi multis vete-
formam vfnrparunr au&ores certè gra- rum fententijs conftat, & maxime lacro-
ties,vt mifTiim feciam Ciceronem.qui ora rum Biblioium locis aliquot: Ezechie» e-
tioue in Pifonem.admirTarium pro homine nim Hierofolymam lexnam vocat,& He-
immoderaia: libidinis dixit . Papinianus e- liachim catulum eius, qui in Aigyptlirn
nim deadmiflario tauio : dticlus eft . Plautus Truculento:
.___.ftabulia^marittu. Sonuejfeoportetdentibm Unamprobaff>>
Et Saluia11us7.de Prouidentia:Hi verè vt Arridere quuquts veniat, blandeaUoqki,
emiftarij equi,non ad paucas tantum, fed malecordtj
penèadomnes vernulas fuas.id eft,ad gre Confiiltare,beneloqnilingua: meretneem
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AdmiJJa-
ff |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ejje fimilem Jentis
Condectt.&c. _ r Huic& conuenit fenarius veteris cti'"1"
dam poeta;: 'faavMAtvns xglyweux.it èifiifitf
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
gespropnos irruebat,& in morem corum
pecudiim.qui niaritigregium appellattir, ïeriwdas libidinis debacchatione graflantes, in quamciimq; cos pumam fcemiiiam ar- ,dens impudicitia:furor traxerat.iriuebat. Hos tales & nos Germaui vocamus Statt- ^«^a.quafïHicas tauros vrbanos,qtii to- ti vrbi fufHcianr. . Clune tenetur amans,] Horatius, i.Sa-
tyra lib. i.Sermon. Quod pttlcbra clunes,breue quod caput,ar- dud ceruix ,
Hoc UU recTi,ne corporis optima lynceis Contemplere oculis. Locusille omnis fanè lubriciis ac Vene-
reus, quofeftiuusferiptor mul'ieies equis venahbuscomparat.Sedad rem;clunes,& eariïfn infpeebio,ftdesacii citamenrum li- bidinis, quarum intuitu mulieres dviPpo- //ai'«Vhomines otiofos adigunt ad infa- niamSed quis non videt,quani fcedumac tontemptutn clune capi, & voluptati tur- pifuccumbere?quara belluimiiH,Chomo |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
par eSi leAns, & foemin& crudelitas ■
Retulir Picriusin leone 1. Hicrog'yPr |
u4é
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quem etiam lege in Ariete lib. icc mcjiH"
bus Laidis monumenti Iminlce mem»»11' ^ej,j IdemPieriuseodem Iib.i.oftendjt, n^ tiices qaoqj fyhïgiserEgie hieroglyP"1^ defignari» quöd capite huiTiano ma"111 dmem prajfeferrent quidem, c#terum liquocoi'pore leonino tapacitateiTi oi. perium.quod ii? amatores exercenc, in carent.Idemq; Philip.Cainerariuscap-7^ Hoiar.fuccif.fcriptum reliquit. Et * ^ ï'ica: fphinges in opprobrium die' <° _ de meietricibus,ob impuros lcili'e res Mega.renfium , quos ofl'neS ^et fcriptoies damnaiit.E*dcni qn^lï ,_ tur lnpajjviide lu^anar diciuir a ie
Jianolib.j, ad vxor.confiltonum puW>c |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblema tij.
|
||||||||||||||||
|
333
|
||||||||||||||||
|
.. I'Wmum.PIaimis Epidico : 'Plaiito vA.t>wittmtï$erhUnditurJum
Sic vê "^T* m"re' vir&ini tongè'^ lap-*- $x4 ï<*o& w/<«.-'i,k. Eam etiam man
a,nanrr0iIC"ntn!:'fortafre -l1-'0'! «nifêros fiinilem facit, cmn quicquid dcsdeuorec
gj es lan'aiit,exconant,l3ceraiit Sc de- &abforbeat,fatietur nunquam. Sed dehis
Uut: Efca eiiim eft merecrix, eodem latiiis iu fequentibus.
|
||||||||||||||||
|
In amatores meretricum
|
L_S
|
|||||||||||||||
|
EMBLEMA LXXV.
|
||||||||||||||||
|
XT 1LLOS AE indutm pfcator tegm'ma c'4fra i
Addidtt vt capiti cornua bintt /ka ',
^dllit amaiorem Hans fummo 'm littore fargum > In Uqueos fimi quem gr eg-i ar dor agit .
£*pra refert fcortum : fimilis fit fargm amant7 s Slui mifer obfcceno captus amore gerit,
|
||||||||||||||||
|
GO Mc.
|
||||||||||||||||
|
3J4 Andreae Alciati.
' C O M M E N T A R I I.
|
||||||||||||||||||
|
ris,in qua fargi funttquo iïïirio odortstfr*
fargi aecununtfarinttm deguflant,& "* ximè detinentur, eitapellu caprina 3*'. fentiunt.Ex hu itaq-, pifcator muit os o*y' do hamo capit ,&c. Sic fe habec iuuen»1 amarlorum facihtas> qui in quoduis fac" ma:obiecT:um,velcaprasetiam latnaras(P (ftrum ita exardefaint,vi illius laqueis 'r" retitijvir inde fe extricare poffint. Port" fargus&eius amorin capras qujeren'i11 eftapud GaudentiumMerulamlib.3.^y morab.capjs.Eundem quoq; pulchrèo6 fcribit Oppianus lib. 4- & Volaterraoi1' jj, lib- if. ' 'V1LL.OSJE indittus pifcator &c] Pifc*"
torindutiiscapriiiam pellé pilofam. H° jnutuatiiseftex Moreto Virgiliano: <s> cinêiu4 -villofz tegmina capf&'.
Addidit -jt capiti &c] additis cap'^1
duobus quafi cornibus; nam ftulti affl3."" tes induuiu & libidiuemhircotiim, 8c"' rociam taurorum'. JLmatorern\ amore capr«detentiiBt'
|
||||||||||||||||||
|
"O '!CATOR *a cymba fua ftans.cor-
JL nibus & pellecaprina re&us, reti ca-
prum fatgumexcrahit. Eft autem fargus
Santa. ' ,- ■ &, . ,- r .,■ , ö ° pitcis quidam cantharo pilci funilis,bis au
«o parieuS, vete& aimimno; antris inha-
bitat, &. fempcr mullumcomitatur. Pliii.
]ib.9-cap.i7.& ji.
j j COMP AR. A T I O N I S htlillS Orï-
ZocsmJE- 2° fiimptaeftab AEÜano, lib. i. deani-
lianhqtii n»al-«p.tj. (alij lib.u. cap. 19 allcgant, eH typui cgo-hocaiiftoredeftitiuus,dum propero, huiu.s videre non potiii) ciiius verba huc confer- £mbh* re nou piguit.pM.BSVwwT.JV éhóyav cti- fniitit. y&s'<?"Xyp®>- étwyevv 7rhnoriavT?K ütóvoe Viuonivav 1) a-<u&pias tl (PtuTzpd,? évTQ Hgitt.vx7rn£'a7tv , a; nS'óy.tvoi jyu ■yTpo~
aaAfAT^cu Tav &iyav TroSttJiv i^etKKo- (xipoi, y^tT^i XTrdvuTtovTif aKtikoi rtl- vÓAKus vn^óftevoi J's i^u v'W Tolt Kii- [JLAiTtV* CfJLas ?»( TW ctlyaV ilTfjt.Hl '{^tTN
cLtrfnetVtti) i/V iiS'óvïti xpóo-thQèiviir' tbj-
TO,f CTSf'jS'üO'lV- ITTU TOtVVV ïiSTIL 'TTpoH-
pHjMva.i"tj<ri(ri>rtiwiv, i£avto^JV/c>
iKTsrav cLk'iïkovtcu . dhnOf yip M'üp cuyof S'opcLvi&xniv ^ipta.}j.iriyH truv axt- Toï; ToJf icépetcri S'ctpHPn; auJim , Ktti/.- $&v& S'' cLptt riv nhtov %ovrtL vdrou è<m- fèxh&v&v i 3>ipa,7n; ta a,yp& , eirtt Kct- Td.7r<tT7èi tv{ Qahópsnt t/V hv olioscriv o! <npaHp»[jAvot, a.K!pna. aiyeia ^a;j.S S'ttt- /Sp&yJvTct > ihiióyAvai ' 01 crapyoi as Ütto Tivoi 'ivyyoi , 7*8? óo-y.ti? tnt tzpoHpy fxtvtif, -TrpMi&Tt yJu'citovvtoj. yiv Tav crAeiroJV, iinhxvTcu J15 v-zro Tr.t S'opS.; jSXé ■tTcv.zViH a;cüyaS, cdpnTcu S~t dinav tioK his d.yy.i$pu TKhnpa- Quorü vciborum ha:c eft lententia : Capratfargi p.dmodum amant .Cum.n.vfnbm qu&dam apparei en rü c npr urü tfu.& fecundum littus pafcuntu-r, slatim prei Idtïtia gefiiunt,et quantum ma. ximepójfunt, adnatant: & quanquam fti- Iire non pojjttiit,tarnen falire nituntur, fed frajlra tarnen Capramm odorem perci- piunt , eiiamfi in fliuiihus verfentur ; qu& caujja efi vt acetdere ttd caprat in primts itjfecient.At cum infao amorefit.tadeo in felici 7inti federcearum caujfa capiuntur , queu tam depereunt.fifcator enim caprinu indutM pelle cum cornibtUiinfidiat ftruit, folc reliBó a tergo,-atq; farinam ittre capri no mcdefactum in eam deycitpartetn m/t |
||||||||||||||||||
|
Stansfummo in litore] pifcator eo cid1
Sc tegmine ad litus hauens . |
S
|
|||||||||||||||||
|
In laqtteos] Laqueo arriorem fignific3"
ri,& Venerem vinculo,docuit Pierius!1''' 48.Hieroglyph. quippe laqueis, retibi's' aut decipulisincauti ininfidias trahiitti1;' Sed iieminem facilius decipias, & arbi'f'_ colligaris tuo,quam amantern.Qii^o 'e fu Virgilius: ( Compedibus Venerem ,vinclti conflr"1'
ty&um.
Etappon'tilTimèOuidius 3.de arte : Hum cadat in laqueos captut qftoq; lm amator, Se folum dialamos ïfyeret habere tftoS
Simiquem gregu ardor agit] Sarg"5. , j
prx amore detentus,& ementita capr?' p* ma delufus illaqueatur. Simurn greg^ f* procaprisdixit.qiias (imxdicuntur ob . preflasnares.Eodemenim epithetovuiS Poeta io-Ecloga: ' ,. Dum tenera attondent fim& virgult/t f
Citantur&hi verficuli Nullij Aegift^
Turn autem lafciuum Nerei fintum pic a) Ludens ad cantum clafftumluftrat. . C*'J',
|
||||||||||||||||||
|
y-
|
||||||||||||||||||
|
Capra rcfert fcortum] Qü13C3Pra " 1 ^
|
||||||||||||||||||
|
dinofa admodum eft, vt ait PlaWrchtfS ^
quxftionibus Romaiiis prope fincm.ct' fp |
||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
335"
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
cap i|U11r verka : Qi»id e^ > C1H0C' cal,e & ïioftratec di&itant, Prins nofls opus eft >
ïiint *acerdatem adeo abftinere voltie- quam amare, quie;üm primo vifam fta-
ja 'vc."on modöartingeie.fed ne appel- timexardetjeuicaus non minimum pixCe
}V1 ^|"dem liceret?An quod capra qii3!i fertargunientiim.Iudicio (ïquidem eft o-
. v t,c|fatn atq;olidamabhorrerenc > An pus& maturoconfïlio.Proinde belle pro-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
feftö Ouid- De remedio amotis primo ,
qui vtillicitos exchuüc eiufmodtigues,fic honeftos probatraitenim: Si qitti amat, quod amare iuuat, feliciter ardel; Giudeat,& vento nauiget ille fuo. Sed hodie,proh dolor,fcelerato.s& libido uofos pleiosq; flagitiofofceminamm amo rifefetaquam in fevuitutem deteitabilera jl'Clcaiï> mel&caricasempturus aduenq- applicances, tandem jnfidiarum reti eurpif ^ligunflèc. fimècapi,& ad omnium fortunarum, ia- v °fcceno capttts amore perit] Imitatus mx,hoiioris,acqj ip(ius vita;perniciem nie
"'"Uiatus eftillud Ouidi j i.Faftor. re,& fibiró pr<ecipicari videmus . Reftè V(. ----.ctco captHt amore furit. Plaimis merecricem marifimilem facit.v-
j0 .eTgrquijHQ amore Lucretia; capto biincanti omnium faculcatu.ni faciütnau-
ad r ''l,r'De nomiue veto Obfccenus,<\noi fragium.Huc fpeftat di&um Archite. Ta-
(jQ Cl't>ehdi racionem attinet,pulchrè an- rentiui apud Platouem . üJ'QvnS'ihza.p aa,-
an» Lucius Andreas Refendius, Lufi- KwvE/ca mnlarum voluptas-.^ua, vr pifces
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
PcufïCfte^
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
%.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
VoluptM
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
>virpariter8C;Gra;c>s Sc Larinis lit-
Irnbtitus,in fua Vinqencio Ofci ,iu |
hamojfic homines omnis geueris& arcatis e/ca ma-
capiuncur . Hinc macaromcè quidem.léd lorum . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t?tis
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^'jj'Popuü fuerelcaliaj.dequibus As- verè & feriö ioeatuseft ille.quisqms fit,
ypf'7-OJïorftmq; mantn.üx notati fu nt a qui cecinit de fraude merecricia :
o et>bus de fpurcawun libidinura fre- Vult iuuenem, Veaerti propter fmorzitre.
fpentiori vfu. Vnde verba impudenria & bmforem :
j1 rCa>autore Fefto,Verrius tradit Qfce- Vult brauttm , propriampropterdefendere.
bcJ).PPellari.Ergo in prima fy Uaba b,fcri- caufam i
ïirn lm notteft'necdiphthongus in penul Vultq;fenè,reliquisprofonuenire bifignn .
Va * ^Ü'11 etiarh d a fcena deriuetur (vt Atq; in malhoram mittitfinaliter omnes.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ftir,10'1' P'acet,qui fanè etyniologias coa-
p0 3S facit) abfq; diphthongo fcribi o- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Has taks miratur Aptileius:Quaiitas,in- Apn-
quit.latebras nequiiTimajmulieres profua letus . libidine comrniiiifcuntur?eallida;, ptoca- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
V«dic
|
)Clu'oniam in fcena.qua; Grajcè <rx.n~
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ces,temeraiia:, & ad flagitia peraftutuls.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
,tnr>iiulla eft-Plura de hac vocecom
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^eHt;
|
us in Lucretitim.
j^ab ob & coeno de- |
Sedaufcultemiis.obfecro.fapientiflimoSa SMomona
lomoni.qui Prouerb.x.fic ait:Fauus diftil lans labia merecricis, nouiillma autem it- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Q 'Cat«seft Baptifta Pi
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3*?
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t0 pj/* c ^e fargopifce,qui fi fit a lama- 1
tjnet at0redeceptus,manifeftè uieostor- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iusamara q'aafiabfyiuhiii,& acutaquafi.
ladius biceps . Pedes eius defcenduut in ortem . & ad inferos greffiis eius pene- rant . Nunc ergOjfiü mi,audi me: lon^è |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
cid«nt
rati r, ,n.anari:i > mentis errore nefcio quo
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fac abea viam tuam , & ne approoinq es.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
$N> Par«,f j um id e,re>quo^ pulchrim ap-
|
fonbus domus eius t Ad huius Emblema-
tis argiimentumcopiofius ijkiftrandum;, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
j,0,^(.« litet e ndem cos d'tl multumq; pce-
t4**,"-8 ^"iteff111 ac^ ^efere^eunti non enim pof- repeteuda eft pukbemmaSocratis difpa (ifóH»t ^ifctim^ei:e'c"mnlax'm^ vol"c* Qi10<l tatiocurn Ariftippoi. Commentai'oiurr |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
' fi' adUu'1 Vt v'tat' tandem aliqiiando pof-««ibenda eft cautio diligens.Naro, vc
|
Xenopbo
cratis cum Theodotajiib-j.
|
eiufdem So
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c&*a?<^ü^!^iaBb
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Cawea-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Caaendtim a meretricibus.
E M B L E M A L X X V I.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
X O L Ë /aft C'trces lam magna potentia fertur ,
'-* Verterit vt multos in noua momira viros . Testis equum domi tor Picus, tum Scylla hiformis > Atque Ithacï poBqaam uma bibere fues.
Indicat tllaslrï meretrkem womine Circe^ ; Ei rationem arrimi perdere , quisquis amat-,
COMME.NTARII-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
gam non habet, & ei delphious appmgltl'r'
Quiddelp^imis in terra > ll01"e,,h,^%- Delphinurh fduu appingere, fluteie» prum ? , coa Placenc magis cxterarain C(,i[,0.n" gj^io
ix, & prsfertim illa , quam haD" RoKÜIlai»; ibieoim «.ulier folio fcdei». circumiacentes k lluas vuga '3!'glr' |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
PI c T v R A , qua: hic reprxfentatiir,
(vt liberè dicarnj non placet, fcemina nempe mxtanauem ftai]s,& herbisinftiu- fta.pori'onèrh naiitis ftibfnimrtrans:tione- liin-i Circead iiauem vei;iij fed ab Vlyflè miffi focij in dom am illius ditierteuinr, quosilla pof ulo & taétu virgae auresein bcltids tiaiibfoirurttiic . Hic vció illa vii- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^?
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3?7
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
W'fo. , 0lfUts öfylTeaJt.ait,fociosa-
1,cl«ocVlylIis,quirniiIiab eofuerant ex-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
dvr' dvJ'pav Tothv » eva.; m kCxks,
7X{ 0.V7A WpCl?lÓv7A(.tTCUpet £' Oy&CL ft HL
vïpyof ,
rif fètenurQévTa.f qrroXo7a,ntz7roiH. Tav £' a,v9p(07reioiv «.Toavhtjvtttret, toyiv- fJt.5v y
«t' ifoti rm Id'iar/tiiJ'iv 'eyovTcttiTt,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ploraturi Circjeas «des.virga percullbs a
, ,tce,epotoq; pharmaco venefico, ftatim
11 Porcos eiTe.transformatos. Quo figraen
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
0 effingitur metetricis & libidinis fcedas
ypus.Ea enim fuis ptseftigijs humanas il-
as cogitationes.& natu rales motiones (que;
f>/4<u Gr^eis dicuntur) in homine tumul
llantesexcitatimpotenter,&mutatindc-
etUisjex quo fit, vt homo natura; diuins
ptticeps in belluam degenerer.Per Vlyf-
fiü ainem , qui millo-veneficio a priftina
°rftia dimoueri poteft,menteni anim? du
c.erii.iiHc!ligimus.Morale luiius Emblema
}s %rnentum (iiiquit Francifcus Saftiusj
«tnpc(lm eft ex Plutarchi libello , queni
evitaHomericompofnit,qui libellus,
"Uüd fciam.nondü eft donatus Latinitate;
luaiiis Politiamis rapcim , atqj fuppreilb
ai|ftoreomné fua prïfationéin Homerü
^nfctipferit. Plutarchi verba (ie fehént:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tTpifiv 'ivi'ov iyxo-a., J*ikuv
|
gas
|
v cihsyi-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
?av
%y.<ppav i" av èfuerivf 7»v vióthto. <pv-
yw, *X ZF/^x > <P'J<rea>-d''' !<Ma.f f <Papn/j.a. Ko f tlpifp m yi^/xov _^ m. ti^e , yoiiTtictf fó.py.a.Kov dvTtTAKoV.
ideft: No,ït Hamer* aittrifti medicatnine lelies Hoïpitio Circe reddidit ipfafues :
Pauperiorfed quuquii erat difcefft ab iüa: Nam meretrix quonda perniciofafuit. Xxutestfcfua prorfut ratione maritos Fornice continuit,non fecus atq; fertu .
£t tarnen hanc lïrcnul delufam Ifreuit V- Injigni rerum conditione valens:
Mercuriofydatam neef as eft credere moly, lUe fed ingenip reppulit -vfq; dolum . ■ Circem non dico, vt dixit Homerus , Pro viris fecifle aut iues,aut lupo?. Ad ip(am diuertentes, meretrix cüm eilèt vafra, Hamoinefcatos pauperrimos eiFecit. Et humanam vbi prsdata eft ratioiKm , Dein (fecit) vt nihil haberentamplius.
Alebatintushabens inftar animalium ex- pertium rationis, Prudensautem cumeftet Vlyflesiuuen tutem vitans : Non (tam) Mercurij (quam^ natiu? pro prise donurB,rationem Habebat, incantationis remedium con* trarium . Non eredam Circen,ceu magnoferttir Ho- mero , TransformaJJe homines in noua moftrat lupos. Sed Ifoliaffi illos fortunts omnibus^amo CerreptoSy meretrix ?ia bene cauta fuit.
Exutos opibusfatuos & ment e carenPes Reddebat,miferts turpiter vfa -virts.
Expertes rationis erant: hos intus alebat, Vt captas turpi in fornice vafra feras .
Hanc tamè illufit maturopeclore Vlyffes , Non tam Mercurij, quarn rationis ope_j. Y Xcno- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ft?
|
^ T0 pj.VTA^AhKHV JV 'fèf iTlUpVt TB
« warêajf rif trv&t, Jtó" ToidvTa. ifaa, 7V-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
0 aj-VtTmTcu , on Tav a/ppóvav AirSpd-
®v ai ^vyju (/.n&Khórtvmv n'f èi£n «- "toy.&Tay SttpiafSy , {(/.Tri^Sircu ds t«V k vclvto s iyx.'JttKiov 'utpifopèu/, i'iv Kip- ."i" TTpocrctyoptVH . £» Ktvra. to elKot ma/k ?*^* V7T07lftiT<U OÏKVO-AV iv 7* hlcu»
Urtp . Tifinty g «T3 -j-J eitd^etv > jyu
'JpêO-.3-sCi TkV tLvSpaTKS êV/ To7* &**
/^'fw'ailK?. Hoc eft: Et Ma trans-
^^atiofociorum Vlyffis infues &fimilia t.Hl»alia, dnigmntice irmuit,qtt"d aman- *^ hominum anima tranfinuiantur in f ctem corporum ferina natura , cadentes Clrcularem hallucinationem vniuerfi, j f*1 Circen appellat Homerus. Etmcrito MiamtUamfacitinAii.fi infulapom if r?ntem-&banc a lamentatione & /«- jj o^inum circa mortuosfic appeüauit. djc ^ "*> *« heu,heu . Sllrit verèj qui oh v<,iC re' veritatem exeoefTe infpicienda, pi A ■ e meietrix.quos libi amore tur V,- '""ï'^efFccilTet tandem pra:datores, <ltiiblm ob^en°ores &homicidas, nempè |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quée vitia cüffl potius fera-
:cluara hominum,rem totam le- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
»tln«id
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
aüj c°mmodo fchemate Homerus,&
Cinf0nrui"'è veceribus adumbiarunt. G encenna: fubCrribw Palladas ]ib. i. COt-«P'gt.his verbis.- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciatï
|
|||||||||||||
|
338
|
|||||||||||||
|
hic 14. Metamorph. ille 7. Atafi- *
Eclog. 8. f TeSlvs equum domitor Picus] Sic quoq»
eum vocat Virgi'ius7.AEneid. Picus hUc Saturnt fiïius, rcx in Latio , quem Porno* na,Dea.florum,amauit,& eins volenfis ld tita eftcoiiiugium ("licetOuidius 14- M«" taniorph.Canentem Isni&Veuili» fil'alfl vxorem habuillê dicat) Pofte3 Circe e 11* eurain venatione vifum amaret,& fperitf' retur.irata eum in auem picuaa Martini* coimertit. Virgil. ïpfe Quirinalilituo.paruaqifedebat
Succincius trabei , Ituaq; ancile gereb^ Picus ccjuttm domiter.quem capta eupidt' ne coniux
Aurea percnffum virga,verfumq; venen»* Pecit auem Circe.tyarfitq; coloribus alM Hoc autem ideofingitur.quiaaugur lul* Scdomihabuit picum , pet quem futut» nofcebat. ■. I TumScylla biformts\ Idem epitheton
tribuit Scyll? fupra Emb!em.68.0utdui> 14.Metamorph.circa prüicipium refert > Glaucum Deum marinum a Scylla Pho ei filia fp return , Circes auxiüum implo' ralTe, Circemqueeiufdem Glauci am»^ correptam.ilhScyllx odium conatam m' ducere. Qu^od eum minus aiTeqiiefetuf' lacum , in quo fe Scylla lauare cenfueur rat.infecit venenis ; quibus pube teinl^! j varia monftra conuerfa Scylla > cunvil difpliceret.feqiic ipfam fugerewnfretu^ Siculum deiiluit, ibiq; in [«urn coim"» eit, ciiiusfuperior pars virginis figut3 refettjinfirior in canes,& Iupos, ^^1!1";. jnodianimaliamutataeft.Carmiff'y'^ lij delvac re.fupra Emblcm.tfS.cKauimu» ■vbi plu ra de Scylla congeffiml,s . -, Atq; Ithacifaes] Vlyüis focios inm«
in fues mutatos, quia Ithac« «x hut lyflfes.Sedhatc tritafunt»nec m hwinim^ rari necefTeeft . » rlV Indicat mufiri &c] Hoc eft 'fi0!^.
pra de Circemeretrice innuimns'H0 ]is tem epitheton illufln , declarat^cur ioi filia divfta fuerit Circe,qn« lUuttns «- * migerata: nam hoc fentit Plutarchus -verbis fcip ra citatis . ,,< ffl« Ztrationemanimi perdere] lde° J.
a<m»$è eft.ftultitiam Sc »eot« wnoaaj
nem iaterpretantur. Propms altalU * laudib. StilicQois Claadianus i ^^ |
|||||||||||||
|
Xenophon 1 .ibrtiyLn^vivfAttraiv: Socra-
tcm,ait,in conuiuijs, ad quaj non nifi coa- ftusaccedebat j parciflïmè cibum capere folitum.iocoq; vfurpare.ijuiltis eiiifmodi appofïtis cibis, Circem homines transfor- iricfle iu fues: ipfum autem Vlyiïêm mu- tannonpouiilie,con(ilij Mercurij memo tem,& abftinetiaipfummet fua temper v- tentcm. Praterca fabula: huius memiaere DiodouisIib-4 Plinius varijslocis.D.Au- guftimis 18. de Ciuitate Dei, cap, 17. M. TtiUitis quoque prima Veriina ( vt hoc quaiï per tranfennaro) allufit ad hanc poe tieam fabulamiEI- adhuc id.qtiod vos om nes admirarivideo,non Verres,fed Q^Mu tius.quid enimfacerepotuitelegantiüs ad hominum exiftimationem? xquiusad le- uandam mulieris calamitatem? vehemen- riusad Qtiasftoris libidinem coercëdam? himmè ha:c omniamihi «identurlaiidaii- da:fed repenrè veftigioexhomine.tanqua aliquo Circaeo pocuïo, faftuseft Verres : reditad fe.atq; ad mores fnos , &c III. SOLE/aU Circes] Qiiidiusinirio 14. Ciree' S«- Metamorph.
iu filia. Solefats, Circes, variarumplenaferarum.
Teftis HJginus.Virgilius (vt & Quidius) Solis filiam vocat,AEneid-7.initio.- Troxima Circa, radtmtur litora tem,
J>iues inaccejjos vbi Sohsfilia lucos
Ajfiluo refonat cantu.
Cfretj Fuitautein Circe (vtinquir Hefiodtisin
5«« Theogonia^ Cicero3 de Nat. DeorJ So
Jis filia ex Perfide Oceani filia. Hjec vene-
ficijs dedita.multarnm harbariimac radi-
ctun vires adimienit, quamuis a matte
prius in ijs efTet inftrucla. Nnpfit Sarma-
tarum regi.quem veneno fuftulir, regno-
que crtideliter vfa,abincolis pulfa eft.In-
«leqtiein Italiam venir,&nonlongè a Ca-
ieta Campanias oppido in monte Circeio
confedit, vbi homines ad fe veuientes car-
minibus & veneficijs invariasbeftks mii-
ur Solts tóbat.Vide Virg.7. ABneid. Filiam autem
filia Csr- Solis habitam propter herbarum fciétiara,
«o. quae radijs.Solis vim & incrementnm ca-
piunt.credibileefLLegeomnino Nat. Go-
jnitem Mytholog lib.ö.eap. 6.
Tam magna potentia] Vts carminum
& veneftcionimjde ^ua re vide Epiftolam MedeaeapudOuidium^Virgilitiroui Bu- tolieis.Manilhim lib. i.Aftronom. Verteril vt multas i$*cj Homerus O-
ivflLio.&pQfteiiHi Virgüias & Otudiui» |
|||||||||||||
|
rif!'
lts |
|||||||||||||
|
«f
|
|||||||||||||
|
9f
|
|||||||||||||
|
Emblemata^. 33?
*«?*« puAulce m/tlum,qut deditafem x& eyo/f ytv»iMrvotf * tsV «T* èJWê* w
c ?*'' 'iyjVTct, ^ owo'vt» ^p§vifM>f,virtp»yii,t>:ti-
^rf0r" arbitrijt, hebetat caUginefenfus , fïv-ïd eft : Vfpi/ces qttibu/dam medicA-
. ^.^Jj Circus ejfceminat acrius herbis . mentis celeriter capiuntur, fed e/ui tarnen
^"nileeft iitud Menandri : fiuntinutiles:ita fnulieres ,qu&atnorispe<.
^K Q7etvipaVTct B» t^HV Tis *£«', culis & 'veneficijskiiroscaptant, velupta-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
**/>« T/y/ roeivóinov ovTot e-^trcu ;
J*r*re amantes mentefi quis non putat, ?C°* effe potius mentis expertes putetl j,l'?pertins .- icilicet infano neme in amore videt - |
teq; infuampoteslatem redigunt,ftupidoj
eos,amentes, &> deprattatos vitafocios de- inceps habent. li enim nihil Circa profue- runt.quos 'veneficiomutauerat.neq; ad ■vl- lam rem ijs vfa ejl,cum in canes & afmos |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
/■neretucibus efferantur homines , & in degenerajfent: Vlyjfem.autem prudente»»
Pe''uas muraucur.dum nimirüm fïunc li- "jirum,prudenterq;fecumverfantem,<imni "'aitiofi vt hirci.gulofi vt (ues,inuidi & ri- no tib/«j?;*.Lubecintexeie lepidumacmor *°u vc canes,inertes vtafini. Hocperfa- daxepigramma Beliaij in quendam." Ulam Circes hoc loco eleganter exprirni- Cettauere ditt,cum te genuereparentes , fllt)C]nam ad vctetum mythologorum fen Tene afmum mallent,an generarejuè: Hm. fic expreffit vil'induftiia & ingenio ClitelUnamq^huic, lanhnaplmtbat at y tiiiam verè addere po(len>>orthodoxafi- UU ; ~f) niilli (ecundus Erafmus.- Quid imiuic Nee paribusfludium par erat ingenijs.
'rces,fabula , veneficijs homines verten- Vecit te varium amborü' fentent:a mefirü,
'sin feras, iiifi eos.qui nequaquam ratio- Nam caput efiafini,ateramèbrafuis ,
le ducuncur , id quod homiiiis elt pro- Videturhoc eleganti tanè penJcilloexpref
P^u&i, fed totos fefedediderunc turpibus lïile hominem planè ftoIidum,ac gulosü ,
^tcibus.iam prater lioniinis vocabulum quirion plusintegra: mentis habetqnam
'"il hominis habere3fed ad pecudun» de- afellus.vecots amaial,& tarnenguixacli-
pl'eraiTenaturam, puta libidine in vtfos, bidiniaddicl:ior,adnaturam fuillam acce-
.Otl>iiolentia ignauiaque in fues,ferocia iu dit. Quales nimis multos ftrobilos& ga-
j^esjatq; itadeconiimilibus? Quid V- neones, è bonis alioquin & honeftis ortos
^"es , qui folus poculo epoto , virgaque familijs agnofcimus',& qnos neq; natales
JP^'iftrifica peiculTus,non eft mutatus,iii- iiigeimi>neq; ipfaeducatio fleclere potue-
/ ^trium illuni & conftantem fapientis lit.Et quid cum ijs agaslurconibus.come
?"ll:um,qui nee frangi tcrroribus,nec vl donibusjventiibus, qui interinguen&ca-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Lepidu-fH-
epigram- ma Sel' Uij. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
V
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
!s affecTrunm ilücijsab hout
.. ?cl?Höc quoq: recidunt c£ ^Epiftol g, e"'im voces, Ó> Circa pocula noHi:
S^f-fi cumfocijsftultiis cupidusq3bibtjfet, ° demina meietrice fuïjjet ttirpis & ex- V .■ cors:
k'J[et canuimmundus , vel amica luto |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pnt nullumdifcrimenfaciunt, & tantum
fubare Sc obliguiire fciuiH?Diximus fatis
de priori exemploeorum , qui a Circe iu
bellnas funt coiiuerfi. Alterum eft Pici c-
qiuim domitoris : hunc etfi in auem ideo
tnutatum diximus , quod primus pico i«
aufpicijs vfus ïït^quodqneaugur fuerirj
quod a Seiuioeftaniiotatujn:tanienid me
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pictts du-
in auem mutAtus |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f«s
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
.lius. & ad hunc locum opportunius refe-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
N
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t.ec,Panim
o ■ nc
|
rèrnus ad animi leuitatem & iiitonftantia,
s ,'q.u.o GtilHim dilpiitan- qua; ex tiupi amote coiitrahitur.Temum
Idem êv yAjj.i>io7f -Ti-ctpetyyiK- exemplumfnit apjofitum iu Scylla,de
habet . >/ S'ia. Tav fapiJtékxav qua lam ftiperiüs a t-obis diéluip ïatis.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Scylla
quid hic den otet. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
J/c, ' T*?CV l-i-tv aj.féï jyu ha.pc^tcvei pa,-
Aoj; '" v '^^v > ci/Zpoinv &i trciêi >§ f «»-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hic tarnen ipeciatim conueititur ad me-
rctiiciam turpitudinem ,qux vt fupernè facicm virgineamottentar, itainieruè ra- bidi canes confpiciuntur.auoacia, rapina, inglui'.ies, qui adexitium miferiamq; cer- tillimam preecipites ap'ant.quciquot amo- re turpi capiuntur . Q_ua; onui;a eöfpe- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'xy.ot*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tijv *, '^^Aputvcif avy.liiisiv.'i-ê'ï ydf
?jf .PyH^wno-ny cl KctTci^ctpuctKixJiiv- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'HXpifiettTaTrftef *£iv dutw vet <ftain , Vt quifq; virtutis & honefti ftudio'
Y » fus
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea: Alciati
|
|||||||||||||
|
34°
|
|||||||||||||
|
ab il lis capi pernicioSus habendiitn fit- Il.e
nunc , quitara ftudiosè meretrices feqin- niini.que, vos ad mortcm anima; & corpo- ris raptaur,in infamem notam, feramque pcemtentiam,& rortaflè iiiiitilem.ducunt. Cogitate.qui'fo.rei obfccenitatem, breui- tateirijfliiem.ac lougum dcdecus, horaeqj fugacis,autforfitan itiomenti vnius illefC- bras,mnlcorum p£iiitentia,vel aïterno lup pliciopunieudas.-eft euimmeretrix (vtcii Roetioconcludam) inférrfl ianua , «a "!'" quicatis.fcorpionis percuflïoivifcarium tcc lerum,piueus interitus. Nunc yobis Vcne lisamuletum paratumeo. |
|||||||||||||
|
fusimpudicartim muüeriirn dolos prxfti-
giasqueomues decliuet;inteliigatq; quoj Cicero ait, corporis voluptatem non facis dignamefiê hominisprxftantia,eamqiievc belluanim piopr'am conremm ac reijci oporterc: Prafertimcuni (quodidem Ci- cero prudciiter monet,) libidinofa i»tem- peransq; ado'eicentia efrcetum corpus tra Locus Va dat feneCluti.Rectè Val.Maximus;Luxu- lerif Ma- ria & libidine nihil fcedius,nihil damno- ximi. fiusrhifvirtusatteritur, victoria: langue fciuit, fopita gloria iniiifamiam comierti- tur,animiq, panter & corporis vires expu gnantur.AJeo vuiefciasab hoitibusiKj au |
|||||||||||||
|
Amuletum Veneris.
EMBLEMA LXXVII.
|
|||||||||||||
|
INGVINA dente f er o fupfium Cyprti Adonin
■* LaffucJL folijs condidit exanimem ■ Hitte gemialï aruo tantum latfuca re/t Bit, Quantum srma faUx itix ttimulare potetf >
|
|||||||||||||
|
Emblemata.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
34
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
COMME
I " v »N i M formofum exanimem Ve
'nis lacrymabunda tegit laóhica;,b.erba:
T1 rtcüfis,folijs,cui tampioofficiointeteft
.^P'do.matri condolenwaper veto homi.
lJ*a*ftiga fibi confuUt. Q.uod ad Epigra-
Phet» feu iodicem Emblematis knius atti-
et>cft Amuletttm Vtneris. Sciendtim et-
jr^Uid fit amuleuimAmuleta, temedia
U|H,qui|jusarceri&auefti ereduntutma
J? 'omina, fed maxime veneficia ; ab amo-
,,e<idonominata , de quibus Plin. aliqiiid
li cap.j.& lib.if.c.?. item 18. cap.4' &
5o-cap. 10.3c 1;. &Iib-37. cap.J.&p.Di-
fttitiii Sc dTroTpo&&7it>(]iix appenia,all 1-
S^aqueincitamentamagica , venenorum
P'opulfantinfïdias , aut certè ineflicaces
j^ddunt; in quo difterunt a penammatis
? petiaptis,qiiia h*c fpecialius quid figm
Ce''t, Scquod luum errechim prxbeaut ,
Jnomiuibus iuftarmitaculi fint. lila ve-
,° figuificatum habeiu generalem, faam-
^"c vim ex ratione medica udenrur mu-
-ll»rc. Apud Medicos amuleta 'unc in dif-
e5cntia multiplier et.7roTf07ret.7ct, oiKtgn-
1|/1'* , erA&£ipcif [A&KtL Hk beftiarum
ei'enataruai medentur morfibus , tefte
laJ«no,eoqi diffetre ehro Tav iKt^tp&p
'^Kav qmdam putantp'quod ramen 11011
s^batur Galeno.Erudui homines hoc dif
j. .** putant.quod 70 ciht£i®u.pfj.a.H.QV in-
. ° 'u ma tut. cthi^nTtiptov fotis impona-
t| r,|>ec modo veneui caiuTa.fed Sc fafcina-
j 'i!sdepelle-iida;, qua:appendi foleat col-
,J*^e^iT»^/ay fimpjiciter Hippoctari eft
t "*'c»iuentura (eu lenaediurri.-nam A\e-
C| *}<** eft gotiTHV . Aiexiphaimacum di-
j^ llrmedicanientum,qudddeleceriisphar
co CISmcdctur,nó extrinfecusimpofiumi
'Ut ^0t'' n ^1'0^ "A-tZ>lT>ip">V diatür, fed
pj ° funiptum. Snnt tarnen qui hxc aeci-
"eiii- ,n<^'"èrentet: aAê^Hfenini eft a ve-
let U,°Xa vindicare, ficuti& Latiiiis amu-
, >ab ixT\o\\ni\do:el7rQTfOTTcuet funt attiu-
iilc *il,*appeiifa, illigataqj venenottim &
dQ[lc.atne»toriinj arcent infidias,aut ied-
fii^ '"c*-aces.H<jc hadenus.nuncad ip-
.A emblema pergïmus.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
N T A R l I.
& ad libidinem minus idonei. Eins ver-
ba haec funt: KcthKi(AO.'^oe Qttriv , iri tl tipfofÏT» Taf èiifaviv évQptfctiiivy Kpu- <\tiiv , aXhYfyopiinw tm Troinrav , Srt itvfyvHf etviirpii evppcj'io'ia,ol trvvi^f XjxvfAeyof Spifctfy. Hoc eüiCallimacbus ait,Veftercminter laflucas Adonin condi- dijje, attegoricë innuentibu* foetis ,osad Venerea imbeciües ejfe, que laducu ^Jfidiih vefc* ntur Idem A tiienxus cuat hsc car- mina Eubuli poeta: : M>) Trtptri^H fj.oi SpifetKivttf ,a yvveu, E't; T«V Tpet-ai^ctv, i' <rta.\jTm data ■ E'v röÏKdt^jtya ri-ru yüp.dt o Keyotttotè Tov Afaviva.7o8a.vovTa. tpkÖ«x.6 KCnptt. At/V isi vtKucov /Spè,«£t. Hoc eft Ne appone nobitlaBuctu, ï muiier, Meam ante mer.fam, veltete coargue^'z iJamq; httc in herba, 'i-t vetusjertnopr*- dicat ,
Venm Adonin cmdidit ex.inimem . JE/? itctq; ne erres,tnoi tuorum hic cibut. Cceüusitem Rh0dig.Iib.z7.cap- vit in fi- ne, fic ait:Q_y_od ad lactucas attiuet, cele- bres funt apud Atheiueum Anftoxeni Spi S~a.%ivcu id eft,Iac~hica;,qiiibi]sin hottisfo Ie occiduo cenomeli infundebat, manè o- ftentans virentes fe habeie placentas, fibi a teira fummiiTas. In laftuca deniq;occul- tatum a Vcnete Adouin, cecinit Callima- chus. Quod aJiêgoticè intetpretatus A- thenanis, illuc refetendum putat, quod ia Venerem heberiores fiant, laflucis vefcen- tesaffiduè , tanquam moitiioinm fit ei- bus, vti fcribit Eubulus . Hm &phua Crxlius. ! JNGVlNAfufoJfum] Hellenifmus.fub-
inteHigitur emm ptxpofitio y.aTstingui- na;in loco tiimirtim maxime peticulofo, cum eö inteftina decumbant. Theocritus ramen in epitaphio Adonis,in femoie per- cufilim dicit . 'Dente fero~\ apti,qui fulnieu indétibus
& orehabet,vtcaniiOuid.8.Metamorph. 5 Cypris. ] Venus , ab infula Cy pro ei fa- cra.libidini deditilïima Polydor.Viig.lib. 3. cap. 17.De inuentorib. reriitn,poft Iufti iinm Martytem, Eufeb.latant- & aüos fexcentos retulit. Alij Venerem Cypnam dicl-am puracquia in vteroferrepr^beat, quod cticunt Gtatci KUWxepH, quippecü Cypttis,antequa Veims co appn]i(Ict,due Y j leiur |
||||||||||||||||||||||||||||
|
fes
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
■%
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
vcu Arifio
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
'i.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
IIT.
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Cyprio-i
Venm. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
cao,
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
ïï,
|
N AE v s lib. % Dipnofophift.
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Quitreftc
dicla^:. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
AdQ^,*'.r,1;'0"em affèttjcut dicatiirVenus
fo|,jj' ern abapro interemptum laéhica: ^cfcentCCll| Ca^e ' 1l'°^ idmitum laducis
' ««s hebctiores fiant, ^fmptmMt, |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrc* Alciati.
|
|||||||||||||||||
|
34*
|
|||||||||||||||||
|
fT'
|
|||||||||||||||||
|
LaSittarefiftit) Pünius Hb.iJ.esp.S.di:
geueribusIaSucaiIoquens ficinquit-Q^} djmq; EuiHichiou.quemam hxc maxim^ ref'ragetuc Veneri-Eft quidem natura om* nibus refrigeratrix , & ideoaiftategrarai-' ftomacho faftiiium anferunt,cibiq; appC' tentiam faciunt. &c. Dionyf. Caflïus lib' lï-deagricult.cap. 13. Cocta.ait, coituflj auertit. Vude Pythagorici ïpfani eunuch1' appellant^at mulieres «6,5-i/x//st>fbrtè qti'a ariigere piohibear: füAw .11. Columiiaeft* Quantum eruca frlax &c-] Pünius fa"
tjsdeeruca lib.10.cap.13.in princip.fed*" pertiuseiusiuturam declarat lib.t9.cap' 8. his verbis .-Eruca prajcipuè frigoruf1 contemptrix.diuerfaieit quam lactuca fl* tura:,concitatrix Veneris.Idcircö iügituf illi ferè in cibis, vt nimio frigori par fc(' uorimmiftus temperamentum aequet.V1" deqiix deerucadiximusEmblem- 71- F 1 N G 1 T v R Vernis interempti A"
donidis genitalia laducis recondere.vtn'0 neamur, libidinem turpemq; voluptate111 ciborum moderatorum vfu fopiendain^ reprimei>dam elfe. Nihil eniai scquè con- ducic ad motus illicitos cohibendo^qua"1 victus ratio temperata- Ouidius inter i' lia,qua;de remcdio amoris fcripfit, vt a quibufdjim cibisabftinendtim eflé monet > fic qncfdarn efTe tutó adhibendos fliade1» his quidem verbis .- 'Eeee cibos etiü (medicina fungar vt #*' Munere ) quos fugias, quasve fet[Uiïre
dabo . T>aanms an Libycu bulbtts tibi mijjia ^ orts , An veniat Megitns,noxiin omnu ertt
tJec minttt emccu aptum e/l vitarefaljtc1' 'Et quic^d Veneri corpora noBrapar'*1'
Vtiliutfumaf acuentes lumina rutits , Et quicgd Veneri corpora, nofira negx'\
Laurentius Lippius Colleniïs.in difti^'1'5'. Surgentem Veneri moüts lacluca morP.t"1' Deuoret erucm qui ettpit ejjefalax
Sic quoq; Martialislib.i3.palumbe8 tot' quatos reprimere Veneiem tradit . Inguina torqttati tardant, hebetantq'J - lumli. fc Nm edat hanc volucrem qui veletnl
falax. Sed & ex uimia ciborum copia turpe»1 moiem excitari PhocyTides teftatur : Ot/'x iyttbov -ttkwó-Qv ipv Sv»7ot<r' H zohM
|
|||||||||||||||||
|
ictur Sphecia, ab habitant.ibus ibi populis
Sphecibiis vocatis, vt (cripfit Philoftepha- pas in rebus Cyprijs > Deindedicla Cera- ftia.vt inquit Xenagorasjinlib.i.de Inft,- lis,quod illam homines habitarent, qui KUiltos tumoieSjtaquam cornuaquxdam in capitibus habeie videiétur.cum cornua x.ipA7a.dii\,x fint Gi^cis,X2/jsss"au,cornu- ti. (Venus em'm cornutosefficit) Alij vo- luenint infulam illam vocatam fuiflè Mi- cariam,quafi beatam,ob fenilitatem . At poftquam Venus illucappiilit,vocatafuit Cyprus.- Adonidts Adonin] Fabulam Adonidisabaproin- fa&/{l<Lj. tetempti defcripfit Ouidius fubfinem 10. Metamorph.hnius tarnen myfteiijnonmc minit.Fuit Adonis filius Cynira: tegis Cy prietum ex propria filia Myrrha.adeo pulchritudine excellens,vtciusamore Ve nuscapereturCumq; maxime deditusef- fet venationi,aliquando,mandatorum Ve- neris immemor.aprum excipereaufus, ab cofuitinteremptus. Adduntautem Gra> ci fabula: huic>Maitem riualcm.quia amo rem Veneris Adonidi imiideret, CeCe in a- prum transforma(Te,& fubilla fpecie Ado nim inteiemiflè-Pabulam hanc attigit Au- gnrtinus De ciuicate 6-cap-7- totumq; il- ïud ad Phyficen retulit Macrobius i. Sa- turn, cap zi.pe Adonide plura videapud Nat.Comitera Mytholog.lib.j.cap.K'. Laciuc&folijs condidit &c] qirofl hic
refert Akiatiisde Adonide.idalij de Phao ne Lefbiotradidere.quem Cratiuusait in- ter lactucaspulchras abfconditum ab a- naante Venere, vt retulit in hiftoria Poeta- iiim Lil.Gyraldus - jirutit» Genitaliaruo.~\ Hicaruumgenitale pro genitale. virilibus & pudendis pofuir.quöd fint ge iierationisinftruraenta,vt Virg.3. Geor. H&c faciunt nimio ne luxu, obtufiorvftis Sit genitali aruo,&> fttlcos oblimet inerte!. Sic quoq; vocat ( fi reftè memini) Oui- dius i. Amor. eleg. 13. Loquendi ean- dem formulam non eft alpernatus Au- guftin. lib. 18. cap. 13. De ciuitate Dei: Sed voluntati, inquit,membrailla, vt ce- tera cun&a feruirent; ifa genitale ariuim vasin hoc opus creatum feminaret,vtnCic terram manus.&c.Sicaruum genitale, x,»- ■wofGrxck, Latinè hortus dicitur. Apii- leius ex Meiiandro: /Lreritq; fulcos molles aruo Venerto , Thyrjnjthji pangant hortulo in Cupüiiim. |
|||||||||||||||||
|
V'
|
|||||||||||||||||
|
^
|
|||||||||||||||||
|
,f
|
|||||||||||||||||
|
i
|
|||||||||||||||||
|
in U
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata ?
|
|||||||||||||||||
|
34?
|
|||||||||||||||||
|
m*^*l ft IfVQn vrpis ttpiTpevt iKKH Sed quid fiuiofo nofho fjeculo amuleu
R <\l^eaTcti prajfcribo Veneris ? iiritamenra & incita-
Cl-te Valerius Max-Efus carnium>& po mentanunc quseriintur : quomsqnisq; e-
|v y.'ii.vciitrisqne faturitas, feminariiifn iiirn eft, qui non ex intimis Medicina: ce-
'«inis. Siquidem,tefte D.Hieronymo, nerralibiis pharmaca ad'Veneiem proii-
j-ntCr raero asftuans citó fpumat inlibi- taiitiaeruat? nee Medici inqniritur coiili-
"icrn.Venterenim&genitaliavicinasüt, liuni.quisq; fibi hic medicus. Poffen» tx-
,VlWra alteri fubminiftrac Ex Yicinirate dij Ieuandi gratiaadducere binas hiftorias
.f membrorum fequitur confideratio decantharidibus perperam adhibitis, pla-
.''jonim.Ercui incognictimefTèpoteft il- nè ridiculas, in quibns ego ipfe confhlms
l&:Sine Cerere & Baccha friget Venus ? Apo!!o,dum Conftaiitia:ad Acronium la-
abuli certè vbettatern, qnxgeniturx re» cum adhuc ftudiofus Medicina:, D. An-
|
|||||||||||||||||
|
.l,ndainiam plantisetiani.nedum animau
'"lis affatim fubmimftratjin homine quo 1«.e falacitacis catifam exifterctraditEm- l^docles. Qjjo pertinet illud Euripidis: Vll't crapuiatnm Cypi'is, hand famelicü. ^ttod ab Acharo fhmptum.qiiimiiltó an- te dixerat:Afnata Cypiis eitcfurientibus. |
|||||||||||||||||
|
drexKaltio («ternum viue Deo, mi Au-
drea,quandomihi nonpotuifti diutius) in praxi allïiterem ; fed memor iuramenti Hippocratisnoftiidetaciturnitate fcriian da, fupprimo, & a. Vqnere ad Cupidiiieni propere- |
|||||||||||||||||
|
Inuiolabiles telo Cupidinis.
EMBLEMA LXXVIII.
|
|||||||||||||||||
|
Y 4
|
|||||||||||||||||
|
Ne
|
|||||||||||||||||
|
5
|
|||||||||||||||||
|
Andrea: Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
344
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^T-E dit ut te vincat amor-, neufcemina mentent
■^^ Diripiat magicis artibtts vlla tnam : Batchica mk pr&ïia tibi motacilL j/aretur , £>uam qnadnradiam circuit in orbe hees:
Ore crucem & cauda , & geminis vt compltcet alk i Tale amttletum carmink omnk erit.
Dicitur hoc Venerk figno fagafeus lafon Phafiacu Udi non potmjfe dolis .
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hominibut primum,vt indijfolubilicirO**
lo quadriradiam
iKngensicarminapr&tereamagicafapiW tem iocuit
JE-fonidem, itMed.es. erga parentes reW rentiam
"Etpudorem adimeret. Qupjocoadroonent interptetes, Pindaf' J lyngs-m niiculam cdemaculofis pluniiS' j óblongocolIo,li!igu?admodu«> protenia» frequenter fefe vertentem, ccruicem fub" inde voUuantem,quam fibi venefica: m11" lieresad amarorias iticantationes accom010 dam putent.-eam namq; accipiunt,troc»° &rot2alicuial!igantes, qnam in, oibet11 voluunt, & uoxia verba inimurmurant' Adduntinfuper fcholia, Venerem Iafo"1 hanc dcdjflèauiculam applicatam rhoi*1" bo.pedibtis &aIiscruceiT) compücantei11' vtMedeae erga parentes fuos iptè Iafof auferretpudorem,&inam adfutim au*!' lium inftiroularet. Alij,quod exempia >,# fcerum jnteraneaorbicnlo appendunt.»^ de prouerbioapud Gra:cos vulgato, 17'jT gem hidicantnr habere,qui vehniqnib1'^ dam prasftigijs homines ad fui amorë yy trahunt. Eft etiam alius locus Pitrdari W pereaderu re,quécitat Adagiorü an«3°r' fimul cum his,qua»adducunt interpre^: Quapropter confultius erit.ipfius ye a. omina referre In adagio iginuJjngt*! ,g hor fïcaittQui vekementi & impotent' . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
.^ T N T e R. duos circutos fèfe quatï de-
Jl cuflatimiiuerfecantes pnigacur mata- cilla feu iynx.ita vt ore & cauda,&amba- bus alis,quatuoriiimi£um a,ngulis, «tiicé conftituat,vth.tc vides.Moticüiam & Iyn gem aliqui confundunc - Pieturara iuuet Ariftoteles lib-i.de nat.anima! cap-1 x-his |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*?,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ijnx.
|
verbis: Vt auiciilx.qiiam Iyngem vocant.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Haec paulè maior quam fringilla eft > co-
lore vario.-habet fibi propriam digitorum, qnam modo dixi)diipoficionem,& lingua ierpentibus fimilem.quippe quam inlon- gitudinem menfura qiiacuor digitorum porrigat, rurfumque contrahat iatra ro ftrum.iioiïcomplicatam.fed terreni lurn- brici more colleftain, & in ie reduftam . Collurn eiiam circtimagit, inaduerfiim leliquo qniefcente corpore,modo ferpen- tum:vngues ei grandes & fimiles, vt mo- sedulisexetint;voceatitem ftridet-Dfchac aue vide pluraapnd Pliniumlib n. prae ter ea,qua: iainiam fiimus prolixiusdisfhl li inClauej. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
II.
$dotii.cil
|
Pi N D A R v s Ode 4 PjthKjrumau-
éTor eft, motaciÜara a Venere primum è
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
\a a Vene coei°aJ homiiies deporrararo , & Iafoni
re Iafoni traditam.vt Medeam alliceret. Eius verba
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
traiitt-iè
|
hart fttnt :
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f Tlïrvttt S' ö£u7Ó,Tco'j gthiav
XXoiMK&v uyycL TiTpeKvctfJLaV O'KvuTTcdrsv i-J tihVTto Q'j^&stt KWCAW, M.ouvaJa. opviv Kv"zpt>yévHtt zïptv TiparraV è.$p<ww'ii<ri. Kna.-, t' eVtto/J**? H'é'iS'ó.r/tvttv <ro$w Aia-ovlJ^etv , Ö'ippa. MuAei&t Tanécov A$th.on* d.iS'<», id eft :
Veneranda^vtrè Cyprogenia>telorum acu- torum domina,
X'iiïurat/tm tyngem,Bacchi ane, ex Olym- po attnl.it
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iquici ■.lynge 0
dicuntur.Ita Pindarus iu Nemeis, hyD,tf ^tiïyyt ÏKKoyM nTop. id eft .- Ijnge tt> |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
animo. Interpres addit huiu
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iam:Iyngem,aiiint,fui(Iè filiam E^" 'jD-
lij Pythus,qua;cnm amatorijs v^nel' 0ne citaflèt Iouem in amorem lus, a *u yIi iiata verü eft ia auem, qua rnulif" |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
547
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
,.' "^erunt in amatorijs veneficijs,qué cum geftabat.cuius nomen fubticet Thee*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pum ludicat TheoctitHSin Pharma- dontius-Harc üle. Qiiajlicet cum Alciati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
meute probè couueiiire videntur,San<ftius
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«
|
t>' lv
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
y^sKKt tèrnvovèpovvciti £&[/,& tok tarnen omniamerasnugaseiIe.dicit.obra
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«pJV*.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tiones mine adduifhs.Nos aliorum fénten.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
■Per
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t( lynx mem iüe domum vir,qu&f6itrti tjam poftea arFeremns.eidemq; fubfcribe
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
hati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mus. Dilynge vide porre Tzetzen Chi-
liad i i,Suidam,& Lycophronis interpre- tem;item zdagh,Iynges.Sc,lyrige*n hnèei. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
H
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
***:'lle.Exquibus fatisapparetjhancaui
ani DQn fuiflè olim accommodam ad
^Pellend osamoitSjfèd ad inducendos po
.j,'5- ld qijod faas declatat verfictilus
"e.°criti, totiesinPharmaceutriarepeti-
us;intercalaris cnim eft.-& verba commen
.at°riim Pindari: mm pretereaipfa fabel-
*' Siquidem lynx pellexit Iouem in lus
^orem.nonautemamuletunifuitjVt Iu
Plterabamoreliberaretur Sed Alciatum
ion deeaintellexifle arguroento font ver-
a PindarijVndeille omnia fumpfifle vide-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
11 r,
~üiruf.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
NE dirm tevincat amór] Ne amoris
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
laqueiste irreciri pariaris. Diriisamor
quafï DeiiraimmiiTus. Ouidius io,Me- tamorph. Multaq; v( excuteretdiros,fipoJJct,<tmore$
Addidit. Neufoemina $>c] Neueroulier qii?da
venefica auimtim tuum magicis artibiis pra;pedkt. Bacchic» Mts\ Cur motacilla dicatut
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
l,r'&duoillacarmina vltinia huiusepi- auisBacchica.rationemaudlores nqn red-
^ Statnmatis.Sedantequam vltra progredia dunt, Hefychiusquidem Bacchum/t/j- Bacchut ^utiaudiamusquoq;opinionem Stpcsha yith cognominatum ait, qoia ( ni fallor) cti? dtc*- **eri, qui ad hoc emblema fic commenta- ad Venerem inflammec immoderatus vini turtvy. ?f;Hocabftriifum remedium,quo violen vftis. Fortafle B3cchus /uj-j»/»? appclfa-. yi»f> l,.amores,& magiea: artes fugari & euita- tur.qu öd vinam homines ad fe Iyngis in- ^Poffint, excerpfit au&or ex Paulo Geo- ftar alliciat, ac fi dicamus, illecebrofum . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5p
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^«tra Florentino,lib-i.fu? Geometr.cap,
l0;quiaflèrit Jfein qnodam Aiberti Ma. Sltlibello,quem de amuleto, hoc eft , de ^ni genere remedij aduerfnscunftama- *ainedicamenta, & praifertim contra ve- ^ncia,quam doflidimè fciipfitjlegiflTe fx P'uSjMotacillam auem notiuunam (cuius uplex genus recenfet Ailianus lib-1 u c- *8-8c lib i S.cap. 13.) Libero patii, id eft, ■*|?Ccb.omultis decaiifisiacram,vtau(5lor «erodot.lib-8,cap.3é.inrTguram cru- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pindarus dixit y.cttveiS'A opvtv«hoc e<i ,
auem inf<mientem,h. [j.tttv&, quod eft «- riofewoMor>z\\t infanio; quemadmodum Majnades Bacchi facerdotes., Vide Hero- dot.hb.8.cap.jé. Metacilla] Auicula eft plumis dtfcola- Motacil-
ribusjprajloiigocollclinguaexetta,colore l* ?«*** vario,motu crebrofecircurnagens, & eer «" uicem in oibem fletftens.-vnde & aarn-zu^ yija. vocanr,teu irwevpttytiiu KiKhovptv, vtapud Hefychium j Latinis Motacilla, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^rnefHcientem difpofitarmhiter circulos Gallisbergeronnette,zi\ibaüequeue,\t3.\is,
"J°s*què fefeinterfecantes, achiimano Codatnmola.a cauda;motu,feu cauda tre
Pectori adhibitam , quam maximum efle muh.VeasüsjSquaffacoatÉallarinatVcceL
'""iletam aduerfus philtra , ac venefTcia lo di «««e.GermaiKS.^c/^e/^.qui etiam
Tn'a,roaximè tarnen contra illa.quscho- afliduani cauda? vibratiouem ongarrulo
.'"esad Venerem»mpellant, contra fa;- comparairt,dicétes;Esgehet ikm dasmaul.
i "mos; fjuifümi Cupidinis arcusq. qui- alïwie der Mnchfidtz.en derfcbvvantXj.
^01 > vtPelignns vatesmultisiulocis te- Hifpani voc2Ht,^ez^ita,yd a^uz^wicue,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ft
^tnr> paucis parceredidicerunt, MedeS
.( to lullis carminibus, nullis medicamen
g '.■milis deniq; incantatiónib.us aut vene-
"js potuiflj; ad amorctn fui Iafonem re-
et ^ere > exquoipfam Corintho,vbi tune
Creo' expulit ' & Geneen fiue Cteufam
^c« TlS reS's fi'iam vxoremduxitjvt re-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
quod roftro niuem foret. Varro merainic
De lingua Latina;Sic Galerira Sc Moucit la:aitera quöditj capire Uabet plurnam a- litam.-akeraquèd femper mouetcauda. Nonme tarnenfugiti.qi:öd pluribus ver- bis contendat Baptifta Pius,Anuotat. poll. C.3.Motaci!laro,& Iyngem provna&ea- dem accipi non debere »idq«c contra :cr- uij & Gazx ofiniouem. Certè /.vj-.J, Ifn#, o eft,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ftoptet
|
odontius lib. io cap.43.Id autem
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
amuleuim ïllud, quod Iafou fe-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea; Alciatï
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
i¥
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
eaeft, qnas a!io nomine «ücitiit nhcufot, Pegaftus.lahn autem di&ttS éftPagalaitlS
ttamstfèrtieïSa, Hifpameè,TorXecuello, a Pagafa Thsflalia: vrbe»quam finus Pag<>-
ltilkè,Stortaeollot capotorto, Germanicè, ficus amplectitur , tcfte Pomponio Mei*
VvindhalsiTmehats, Gallicè turcot; auis lib. i. 'Iuxta hanc Argo nauis fabrefacw
pa«lómaiorfiingilla,colorisvarij,cuicol fuit, quam etiam Ouid.7. Metatnorpn-
lumcircumagitur, lingtiaferpëtibus fifni prineipio Pagafaaun puppem nominat»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t>f'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Idem
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iis, pratloiiga (qua exetta formicas attra-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
hjtjvnde forraicuIadict.a qnibufdam Ita-
|
^AuStor teli Pngafaa lafon
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lis) vngues vtrinq; bini. Qusautcm ha:c EtFaftorumt.
ai!isfit,repeteex Plinio Iib.ii- & ijs, qiisc Paffiu idemTydeu4,& idê Pagafeu* tefoi'
fupraex Ariftoteleadduximus . Lucan.x.
Quam quadriradiam] quam locabis in Vt Pagafta rattspeteretcum.Phafide* *»*
medio orbischculo.itavt vcraq; ala,eapi- dat.
te& pedibus qualicrucem referat. Voluit Aliquibusea vrbsdiciturPagafce,iniinero
au tem exprimere verbum Grxeum Te- multitudinisjhinc corrupte legi inPornpo
Tp«x.Vtf,//,oi>,qno Pindarus eam, de qua hic nio loco citato Pagafani, proPagafas, do-
agittir.auem appellat,id eR,quadriradia: ctèannotauit Ferdinandus Pinciauus, vir
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*j$kxdri-
radixj. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
acerrimiiudicij, in fuis caftigationibus in
Eom pon. lafon] lafon fllius AEfouis TheflaH*
regis fuit,qui in Colchosexpeditionc pa- rauit ad vellus aureiim expugnandnni . Quam rem Iatè profeqnitur Ouid-lib-7» Metaw.Sc Orpheus in Argönauticis,P'"- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ky»//.)i enim eft radius rota:.
Ore crucem & cauda &c■] Hoc alle-
goricè aliqui interprerantur, inmientes, fi velisabamoris feruitio libetari,opusefle, vtillumamorem diuidas. ld quod prxci- pitOuidius i.de Remedioamoris,his ver bis. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jtmor di-
tdfws in- firmior. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pf'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hortor & vtpariter binas habeatu ami- darns Ode4.Pythiorum,Apo]loniusRbo
diuSjValeiïus Flaccus, & alij.Dicimr au-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tem lafon a fanando, vt videtur inuuere
Pindarus citato loco, "ntvis vax&aL\f*?,m eft:& quia Chiron, qui a primis annis Ia- fonem inftituit.magnus fuit in artemedcn di,ideo ab ea am'iaa-ioytt, quafi fanatorem nominauit. Phaftacts dolu ] Incantamentis Mcdex-
Phafis fluniuseft Colchorum , vnde fue- runt nominati Pliafiani. Ab eodem etjam Medea Phafiaca,& Phafias Poctis dkiuir» quod ibi i-atam c(Te quotundam fit °P'" nio, quanmis Pindarus Cöriiithidrifi<-aIB dicat.Odei 3.01ymp. ARiincuii eft in Venereos
motus,& pia;ftigior im laqueos amnletci, cuius tarnen rei fidcs penes auöores efto IdAlciatusnofttrexHomero & fc^oI'a' ftis qnibufdam extnlit, quod hicoc.olti- cbo tradit, nimiriim a4 arcendas amons illecebras (quo nullum cxltialius aHttlt- riofiuspraHtigium) adhibendam ej.eme- tacillam humano (tomacbo,qi!5; di.poiia- turinter binos circulos fefe quafi inteile- cantes.Sanè nunquam"mihi perluakrcvi- rum doai(limum,& renim mul taf»"1 co gnirioneinfiguem.idaliis communicai.e vtremvetam&feriamsvtcredereEtltam |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tortior efl,pluresfi qtits habere potell.
Secia bipartito cum mens difcurritvtroq; Alteriiti vires fubtmhit alter amor.
Hocpulchra (ïmilicudine ob oculos po- nk Plutarchus in libello de amicitia in mul tos diffufa.Inquit enim:Veuim qué- admodum fliuii j in multos diducti riuos \, lentiorem Iiabent curfnm,ita vehemens a- morin mulcosdifpeifus Hauddubic mar» cefcit. Habetur & alia allegoiia, de qua paulo ooft. Amule- Talc'amulemm] A'M^npe/.p^ctKov,om- turn . lle genus remedij aduerfns veneficia , ma- Jaq; medicameiitai diclumabanioliendo, vt quidehi amnt.d7roTpo7riz7o!>, a,ro Tb UTTOTpé7THV,cimoliri,depellere,quod verbïï frcqnens eft Plinio. Vide qua; fuperiorc Embleni. iiittio de amuleto dixirmis . Carminu] Catmen hicponitur pi'oin- Carmeti caiitatione,vti Virgil. v'iupauit Eclog. 8. pro incan Ducite ab -Lrbe. domum tnea carmina,du- ttitifwe, cite Dapbain . Carmina -vel ccelo pojjunt deducere Tjina.
Cavmiuib'M Circe fbcios nmtauit Vlyjfis. Hoc Venerufigno\ quia id Vernis è coj- lo amiüflè, & lafom donadè , cecinit Pin- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ai
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
da
|
IUJ'
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
r*f*futi lafon.] Falluntur qui legant eflê amatowj philtri vim,vt menns hum»
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
347
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fi |l0etl:at"n ficcogere , aut terquerevel
pleeo tandem modo poflèt.Sed tarnen
P oiedló non aufim dirEteri.pleraque ede
mediaexbonisauctoribus petenda, qui-
. ll?effr£iiata & indomita pene arr.oris hu uice petulantia cohiberi, aut etiam fopiri Mue-)t. At vetóquis tam excors eritaut i^'l'o l'P'dus,qui furorem ilhim Cupidineum fc*M;, ll?"8n' hoc praeftigio coerceri pofle dixe- r,t,&: fafcino quodam cupidines mentem *Ccnpantes exturbari ? Viderintalij>qui- bl's amatoriaOuidiana quandoq; placue- r,ntimpen(JUs: tarnen ipfcmet extulit& Vftius,& quidem falubrius: d-rdet^ affuetiu Circe tendebat ad artes, Wee tamtn efiiüts attenuatus amor .
*rgo quittes cpg nofira tibipofets ah arte , Deme veneficijs carminibtuqjfidem -
*dem loco alio verè & difertè, amore non **'iciliari magicisartibus,docet: |
ius fententia,fed poft diutimim meditatie
nis txdium, coniecranei mei facio copiarrt itudiofis, vt exfpeclcm.eortim mdicium , quorum acutior e'tfwpyA.Qjiamqiiam li- bidinisfit adeö fa reus ac feruidus impe- tus.vt vix fubmoueri animo poffit, qnem fertiel occiiparir, fopiri ramen impofiioali quo labore ve! iudicro poreit.qui quadant otinione hominem teueat obuinctum ac defen*um,vt quaiï claims trudaturclauc, & mollicies, vilde nafcitur roalè feriatus atnor-jretundatur, aut etiam quedammo- do corrigatur . Amor certè res letlis, & qui non nifi leuitate nititui ; at lïftitur ali- quandoreilcuictilz interueutu . Et quid ii rei feria: auimns intendatur, & honeftis fefe laboribusdedat; N&jVenus ctia amett:finem qui qu&ru a* mort, [Cedit amor rebus) res age,tutus eris |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Amor res
leuis. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*aUitur Mmtniatfiquif deeurrit ad artes % Nullus tarnen qui fapiat, exiltirnet an\o-
Datj; quod a ttneri fronte reueüit equi, rem fedari efficaciter pel' carmina i vel fii-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^'faciêt vtviuat Amor Medeides herbn,,
Mixtaqi eü tnagnts Mar/a uenena fonts.
* "aflas JEfonidem,Circe tenuijjet Vlyjjfemr
Si modo feruari earminepojj'et amor.
*>ec data jpfuerintpaüètiaphiltra puellts;
Shiltra nocenl animis, vimtfo furorts ha
bent.
'eproeul omne nefas'j zt amertsamabilti
efto ;
S^updtibi nö facies,folave forma dabit.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
furros magicos , kA iionmunquam com-
mentis quibu(<iatn)ac ludicris artibus mo tus animi efferati,aut impotentiscompe- fcitnr.Occu rrir exemplum^ortafTe ab hoc argumento non alienum.apud Coru.Taci- tum Hb.ió vbi de Poeno quodam, Baflb , qui Neroni Domitio flagitijsimpnris ac cajdibus ehiiutn occupato>fpeciem thefati- riobiecit,quem dicebat in fundoquodara defofllim.Vanum quidem certè commetj- tiim.fed intereadum thefaurusille imagi- natnis magno conatu erueretur, aut erui putaretur , tamdiu Nero fpeanimum la- dans,remifitfefe3& a fceleribws vacauit. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sajfus,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^d müèri hominesamore perculfi graui>
J*0» re amata ftatim potiri nequinerunt,
r artes roagicas Sc amatoria pocula per-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
.Suim habuerdres inprimis noxias & e-
Ulales.Conftatenim Lncretitim poetam,
^.«tiochiim, Caligulam, in furorem vet-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Eodem fpeclat illud, quod eft apnd Plu-
tatclnum. Alcibiades.cum populi rumores |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^n
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Alcibin,
des. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
de fe fparfos inhibere non poflèt, caudam
fua; csniculae trancauit .eaque per vrbem |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^ jU«iptis hifce philtris.qtiemadmodum
i-Ucullunijaliofquenonnullcs. Catte-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'**. ji"1 nullum permde remedium efterEcax
tlrDPC \\r\fre. mANie C^AiitArte . nngrfj
ror
-"'ti ut cuiiii utL t vt cfdiiua ilaud ^^^t.Ciimenim perfpicuum fit,amo- ftaa"n»c non nifi in animos luxu & otio Pot aS ".rePere> ntilloplanèmodeaLielli tas ' > nifi accedatlabor aliquis Scanxie- las'T!5 ^"lla moleftia innatas amoxis piacti J>ej .('"at.Ouidiüs : jj 2"»» ptier iüefequifilet,odit agentes; f n \ ^aca« menti,quo teneatur,opus .
|
Athenienfem fugiente.popularis multitu»
do cauflam exquirebat, cur id factum ef- fet. Roeatus a familiaribus Akibiades, quero ad fjnen» id populo fpeöacuium prxbuifTèt i- Vt tandem deiinnt)inquit,de me deteriora cerominifci.Scd vefani amo- ris, atqi effr^nis libidinis adeo difficilia & abftrufa fuut remedia,vt nifi diuinittisdeu tur,vix quisquam elt.qui huiufmodi infi- diaseuadere poflit.Quid fiergo amuletü certius & profectö falubrius htisappofuc io?Suggerit illud Laurentius Antiqutis , LeontinuSjinfignis Theologus,& rar? pro |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Amutiti?
fetcrum tor.tran- stertsi . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
r°de ha,-
|
te Clatidius Minos:Dia me
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Kik,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
luod fetcor ingenuèj carminis hu- buatjs,n£C Yulgarisenid'itioius.viitUenim
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrcae Alciatï
|
||||||||||||||
|
34*
|
||||||||||||||
|
arbiuatiir, hoc fymbolo, Motacillx cru- go prasfcntiflïmum contra ttU Cupidim
cisorbi iuclufx, vokiifre Alctatnm expri- rén»edium,nempe vthixta D.Paul»conn" - - lium.carnemcBm vitijscrucifigamusii-
quidem ifteeritdiuiiuis &ceeleftis «»«*
pa/.qui terrertum iliutn>& in haCCoipo«s compage detitefceiitem ipaiT*» robore ra- lidiore couficiet. Hoc vrmrrt captiHarur» am'marum amuletum fatis eftc ad turpia |
||||||||||||||
|
tIic
|
||||||||||||||
|
piunt.Profeótofrcquensille caudxmotus omnialibidinum motuumq; generafran-
ih Motacilla, nefcio quid obfcoeni rep ra:- geuda . femet.Piè faiiè,& ingeniose.Habemus-ec- Lafciuia.
EMBLEMA LX XIX.
|
||||||||||||||
|
T^ E LIC l AS & molhtiem mm creditur albus
^ Arguere , at ratio non fat aperta mihi eft. An quod ei natura falax & multa libido eH ? Omat Romana* an quia felle nurtts^
Sarmaiicum murem vocitant fleriqne Ztbettunt , £t celebris fuatti eH vngmne mufct** Arabs»
|
||||||||||||||
|
COM-
|
||||||||||||||
|
Emblemata^. 34^
C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||||||||
|
IJ * N'g Ittr foeminapeüibus muri-
°is, 8c liimptuofis veftibus ornata; 1l'atn eg0 vellen» dare,vt chirothecas.vel ^Jud firnile naribus tanquam odoraciua, aittioueret.Huicaffiftanc-raiues illi aibi, VeI Zibellini Q^v ohiAm breuicer inadagijs de- '3raturilIud,Af«^ albus.omniailla verba
tanfcribam Mus albus, 3pud Suidam ;
^ui x.x.K9tM t&,mus malus,z^\\i Dioge- ^aiiiin, : in hominem lafciuuoi & imrao- lca; Hbidinis dicebatar. Nam mures do-
^eftici fataciilïmi funt, prasfenim albi. ^Mianus mirameiTemurmm falacicatc , ai'thorum teftimonijs docec, lib.12,. cap. .lo-Atq;incermulta illudaddit, Epicraté "fabula quapiam,cum mulierem fignifi-
c5te vellec prodigiofa: ÜbJdinis, jAViavia.V aPpellaiIê , f fic enim Meflalinam vocat) 3l,afi dixeris«i«ri»<ïw:citatqj prouerbiü, ,-Vf AeyjwV.exPhileinonis comedia. Yn-
,' tecepmra videtiu , vc inter anutoria '"Hidirnenca^uemadmodum paffercult,
°!ümb*, &id genus aliarum , itidem &
¥?Uris cognomentum vfurpetiir. Mar- *% cu me murê,cu me tua lum'ma dicis.
j.ei'ciirncmipfum audimus Asliannm, pUci Verba ex lib. ii.cap.io.hiftor. animal. ^''tiauo.cap.stf.Mifcel.didaiuem.- Eerut
ft etr* rr.urcs(ïnc|uic) falaciuimoselTe.tc- 3.ncl; adduciintCracii)um,fcilicetiii Fu ^'«is: Age nunc tibide fereiioadtierfus j °'"£Jem nuirisfulgurabo Xenophoncis. adv'1'01 &etnmam quoqjiTHirem narrat p j'c'iereaellè prajrabidam.Rurfumq; a- j; r Epicracem in Choro.fabulaenira hrec ^pfatis eft: Poftremö fubijt me detefta- D| ena>deierans perpuellam , per Dia- g;'Per Perfephattam, efle viculam.effe vir Ca(CIn > elTe puellam indomitarn At iüa lacj(iei'atmurinus. SaperieAioneearrtia- fLls 'niai1» dicere voluiccum cauum pror a'bn llt'lnin> vocitauit.EcPhilemoii.-Mus rQail;'Cl,rn quiseam.Sed pudecfari. Cla- late a^eoftatim deteftanda lena, vt faepe ïitatib"00 e^' HaacL1tlsAEl'anus>aua°-
riltll rtls et!am rnagni nomuiis Comiea- tate mllc.ceiltlltiatus.Saiiè demuris (alaci-
ditj.Q1 .ta ft»ica plerifq; fcriptoribus tra
CCSjiju^101 '"l1t« dicuntur Iuuenali fala-
110'i >ob(ceni, a fpehinca, cjuaro
|
|||||||||||||||||||||||
|
Graeci oTiJpjid s&,forètmen,cauemam, vt
D. Auguftiii.tradic qusft. in Exod. lib. i. Siccnim obfc?nitatis parces percauernani incerdum argui docet Aufoniiis in epigra matis: Deglubit,feüat, molitur per vtramq^ cu-. uernam .
Muris quoq; falacitatem exprefltt Plau- tusTiuculeiito.vbiPhtoiiefium Diuarcho fuadere coLiatur,vtmultiuolusfic in re Vc nerea,{ic enim ait: Cogitato,mm pufiüus quafit'fapiens hefiiay
JE-tatem qtii vni cubili nun^nam commit- tit faam ,
Qitiafi vnii ofi'mmohfiAeatur , uliuipef' fugium gerit.
AdbajcnoniilUfejninamfalaciflïmam per JS.lu.rt aslurifcemina: firaulacrutn figurari dixe- /ymfolu . r«nt,propter animalis ingeniiim : cogunc enim mares ad coitum f^minx.ipfïq; pu- niunt, ni(I pateant. DELICIAS &■ mottitiem] molÜtudinë, III.
luxum.iibidinem, laiciuiam . Mus albus] Adagium,Mus albus,de la- j^/^ aj.
fciuo& immodica: libiJinis Iiomine.Mn- yus , rem album hodie vocanc Armellinum, de quoPafchalius in librode Cor»iiis,& Ste phanus Pyghius in Hercule Prodicio . Arguere] oftendcre.fignificare.
Natura falax] De falacitate mnritim M*ns
iam diximus;quibus addo,non deedèau aHl> coi" dores.qui fcetninas abfq; mafculi coiru , ** conti- fologuftatu vellindtu falis concipere affir fert->' ment, eo quód in nauibus maritimis im- menfam miiriuh» copiamenafci vidiflïnt. Francifcus Petra^rcha contra,murem albii ■Arms^s- (ïueArmelliauihfilis verfibiisprocaftita- nJ^s. Jym" dshietoglyphico nobilitauit, vtpote qut ' M delicatiotts cuiufdammunditiaïexempiar "'M*1*-
haudquaquam ignobile eflet.cui fcilicet fpurcitia tanta: fit abominationi, vc limo aute odium caui illiro.capipocius a vena- toribus.qnam eafijdari paci-actir.-q.uort cü fauctioris fica-moris propriumintemeraca; caftitatis fymbolum , qua: diiïina cantum flamma fuccendautr.a. peritiilunisrerum |
|||||||||||||||||||||||
|
iks.'»i.
|
|||||||||||||||||||||||
|
,"4
|
|||||||||||||||||||||||
|
"!ï
|
|||||||||||||||||||||||
|
Sr
|
|||||||||||||||||||||||
|
ponitur ■
|
Jfara,
|
||||||||||||||||||||||
|
Romanosnurus] matrowas. nomen fpe-
cialius procornmunijff-veEXc&^ttPoecis v-. fitaciffima. Ouidius z- Meiamorph. Excipit,& nuribus mittïtgejfada lAtints, idefijf^minis Latinis. Dicamobuïr, llo- |
|||||||||||||||||||||||
|
Andrea Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3r°
|
.0
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
manos olim in'oblïdVia Yaiorum peUibus redibit. Sanè jn India maximum Mofc^ * L$
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Pfits ie
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
prouentnm eflTcinteromnes conuenitjC11* ,j},
ius hiftoria ita defcribitur a Scaligero £'f xercitat.zi.In regnoPeru (ïnquit) City |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tetfos hyemare cospiflè,vceft apud Liuiu
lib.j.fed ha; pelles tudiorescraiit.vt faecu- lum tune fait j quas ntillialij vfurparent |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hu apu
no4.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
iu vrbe. Conftat tarnen pellium vfum po-
lka in veftitum inepfïflTeiquod Seneca te- ftatur in epiftolis.quoloco mentionem fa- cit pellicularum viilpium , muriiimcjue, quas Zibellinos atq; Armelinos plerique nuncupant; tametfi Z'.beilinimaiores fint, cjuam quibusmurmm nomen coimeniat. j&ièeiïttiï Sarmaticum rhttrem , &c] Zibellus a quibufdam mus Sarmaticus appellatur ad Alciati mentem.quod e Sarmatia adue hatur.-diciuir & AElurus, de quo lege ca- pit.io lib-ii.AElian.Deanimalium hifto. vide etiam quas fupra Emblem. 37. dehis peliibusdiciafuit. Mufcus Arais] Murem illum peregri-
iHim, quem Zibcllum vclZibellinum ap- pellant,ab Hieronymodici quandoq; Mu fcum,quiindelicatiorum vfum habetur, aliqui opinantur. Nam (J&trtov , paruutn murem fignificat. Sed hoc odoris genus piifcis non innotuiflfe,arbitratut Hermo- tst.,r .. i laus.nec MiiIfcumdici.fedMofchum.Ha- |
lx fimile animal album eft,cuius ex infcr1*
remandibulaxquè dentes vtrinq; fingu(' exeruntur. Sub cuius ventrefit ïanguin'5 collectio in tumorem,quod apoftema Gtt ei vocant.Capta fera,eam partem cum co' rio fimul abfeindunt. Qjix fanguinis guc' txinter fecandum effluuntjcaduntqirce* pto Mofcho optimo atq; excellentifTim0 aut excipiuntur, aut colliguntur.-eiusm1* nimx particulx beneficio ad exteri cru0" riscondimentum vtiuitur. Vbi fecueriïf» hirudines admouent,tamq; diu,quoad e3' rum fuctu vniuerfus cruor cum ipfa vit* decrahatur. Eum fanguinem exiccatuni» atq; inpuluetem redadtuiT), prioris illiu' petpauxilla quantitate viribus verè effka' ciillmis perficiunt.quippe centefimam f*' tiseflèprodunt. Turn fllud in follicul?' hofce.quiad nosiraportautnr.indmim f«f ^f u'anr. Adulterationcs , aur fincewatem i:3 *,,» vel deprelienduntjvel probant. Siiicervt111 ' (II' naiibusadmotum illico fanguinem elice' //''p' |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rc&c.Porro alia rurfus Mofchi prouétu* pt Èr
ratio a regni Chinenfis traditur fcriptot1' /^' bus,qux lic habet-Beftiol? ibi fuut vulpf iiP culx.aut catellorum magnitudineatq; l' magine.Hx ad necem verberata:, ac pIaglS mollitxputrefcunt cum carne paritef " fanguine.Tum ex pelle,carne,& fangui"6 incola» rotundas vncialesq; pilas fiuect0* menulas conficinnt, qus filis vndiq; coO' futx venduntur Cxterum optimum aC prxftantiflimum Mofchi genus ex tefHc11' , lis homm animaüum colligitur. Alteruï11 ,^f*
etfi Mofchi uominc & ipfum proftet, ea^ 0* dem tarnen virtutem non habet- Vndc Cb' ï '^ nenfes, omniin re'vt feruntur elegantifl1" * ^> mi,ita & crumenas has rotundas tcfticul0 \» rum formaernngunt.qtio faciliuseitie"1'' bus imponanr. Animal ipfum naturaü ur (tinfai, cüm pretium tefticnlorum fuorö in tel ligat,de fuga alias defperans, eofdeii» |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Mefcho
diuerfus ,
|
ben au tem ex atbonbcis areutes pannos
mufcofo villo, praiftantesodore.quodge- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nus Bryon dicunt Gixci, hos Mufcum.
Mqfchtts* Mofc'husaiitem apud Aetium & Paulum caprex (aniescreditur, quam Dorcadadi* cunt,ex vinbilico aut vomica. Nam citca vmbilicum folet Nouüunij tempore huic capreolo,feu caprex Indicx (quam Scali- ger vult Gazelam eflè Arabum , Exerci- tat.2,11.contra Cardanum) abfceflfus qui dam protuberare,qui matums vel fponte rumpimr, vel ob quendam prutitum ter- ra: aut faxo arFiicluSjfaniofum humorem emitcit (hinca quibufdam pus aromati- cum vocatur) euacuataq; hac vomica rur fum fanguinem quafi menftruum colü- git,&iterum fuo tempore emittit. Exiftt- ma'nt autem peritiores , hunc tam precio- furrf fuccum capreolamillam produceie , & tanquam liberalitate vberiorecompen |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fate quod accepit.propter pafcuaodoratif dentibus Scmorfu auellit, Sein iytron ve
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lutilibeitatisabijcit. Itaoccuparocol ^
dione tefticnlorum venatore, necemis 1«' quandoeuadit. Quod iplum & ^^ y/ proditum accepinius, de quo ü'fr3 f &' tf^.t* blem.ifj.Chinenfes multa fanè verTiiria ^i' idodoramenti genus vendunt, iecinora e' fi > nim boumfeu vaccarum ficcata& 0nta- ps> |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
(ima herbarum.quai in fanguinem vertan
tur, & hunc odorem illi concilient: vteft apud loachim.Camerar»Symbol. Ccnr.1» Emblem.4f- Vcriiam facilè impetrauero, pr.xfcrdm a delicatis nafis, fimateriam de Mofcho non vbiuis obuiam, paulo proli- xitis triuerojiic enim fuauior ad olfaiSum |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
i Emblemata.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3f*
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
faadmjrcehtjqiubus Mofcho imbutis cru
menas irnpleant:& fraus quotidianoexpe- timento agnofcicur Mofchus fi tempore «ortuptiis fit,8codoris expers,crumenulis eximitiir , ac in rriortario tuudittir in rhi- ftllCas partes:Jeinde puerili vrinaafperfus, ac Plumbeajolke inclufus.obuirato probè j^Priftinam odoris vimitem, (ï modo a- jiquis eciarn vigor fubfït.adipiicitur. Io- han.Hugoa Linfchoten c-ij. & 70 fua: «aiiigat.Cosl.Rhodig.lib.14.cap.if.com ^^ntator PancirolJi. lib. z. Ret. memor. j. .p ï R s T R i N G i T mollitiem & la-
Su>iern nobifiuni quarundam matronaru,
Slla: adcorporis oniatnm oden tent raras
PcUiculasajairhalcu!otnm, nempè miiris
,r3|iei. Kluriirztbdliui (Mis libidinofiffi-
Pl1) & pisteréavtantur fuffitu mufci Ara
?Ki>C5terummufcum Arabicum circiim
j-riint,non modojnatronas principes, led
r?ali*gradifkajgè inferiores: rantaq; ia
Js.eft& culruiirtr, & fufïiumm varieras ,
t retmè ignoieuc -vohipicatem , qua; inde
^aPi poffit.quod in hisaffiduè ve'rfentur.
|llimis nempè petfpe£him non eft , quod
atyricus ait, voluptatés ex vfu rariore
^nvendari.' Cnr autem mulieres fuffitu
luauiffirnis odoribus vtantur > hanceflê
ai,ïam aiunt,q*iöii totajfint Venereas-Ita
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Intoletstbilius nihil ejl qua f «mina diues»
Martialisde quadam Philxnijib-^. Tinciis raurice vefiibus quod omni
Et notie vtitur,& die Phihnis,
Non est ambitiofa, nee fuperba j
Delettatur odore, non colore^,
Plutarc.apophtheg.philofophorum; Cni- dam vnguentis delibutodixit Zeno,mnliq rem olecid eft, rhtfi yvveuKif ofav,, D- Hieronym.ad Demetriadem, de feruanda virgiiiitate:Pol»re faciem purpuriflb>&: cc rufl'a oradepiugere,ornarecnnem,& alie- nis capüiis turrirum verticetn ftruere , vt taceam demurtnm pretijs, candorc mar- garitarum rubri maris profunda teftan- ttum , frnaragdorum virore, ceramiorum flammisjhyacinthorum pelago,ad qua: ar- dent,& infaniiintftudta matronarum.Idc Hieronymus epiftolaad Gaadentiiimvdc educatione iiifantula; {iaipihÓKo^/J.ov ge- nus fosminarum eft ,multafq; etiam infi- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
gnispudicitia: vidi,tamenlibenter ornari.
QHapropEerc'irnf'e.rninas & imbecillitas |
Mulieres
circa cul |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mentis,&grauionim operum negataaffe-
datio, omnc ftudium ad curiofiorem fin *£" a* cultum hortatur conferre, vt Valer. Ma- *"/* ximus fcriptum reliquit lib g.cap.i ideo ru enti harum luxiirix in ipfo moxintroi- ttiobiiftendum, casteroquinfuturum, vf infoliti fiueinfolentiscjtiis ftudium qua- tidie aliquid nonitatisfumptuofiusfltad- iecTiurum.Quocircaiblis maritis permif» iiefiint ibemina; oruamficenim habet Ca non: Fucari pigmentis, quo vel rubicun- dior,veUandidioiappaifat,adülteru)afaI lacia eft,qua non tlubtto etiaru ipfos maïi- tos fe nolle decipijquibtts folispermitten- da: fuJitfe.minxoxnarUecQdum veniam» non fecundum imperium. Nam verus or- uatus,maxüriè Cluiftjanoriim & Chriftia naruni,non tantum auUtis fuatsmcdax* |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^
|
'«e,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
S, 'Si
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
■to
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"lePoeta» Grxci Venefem nufquam la-
. e8fcdieatem fingunt, nifi odore aliquo ■ ^"ifitiflimo relicto ad fnam prefenriam flecl3_j______1:: :..._______Lf. <"..n:....
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c'arandam : adijciunt prxterea fuffittis
defnes ^ lalaces. Muliebies omatas ri- ^,.ta*atqj Luctanus in Amoribusjuue- am'S SatVra <f-& vberrimè Plautus in P?- eni°Uem Aslian 1. De varia hiftoria.Nec ^**1 Pauca reperiuntur apud au&ores pri n.^'^ï 'piculain uiminm mulkrum cul P^-Oöicf.inarte: 'na caniciem germanis ïnficit herbit,
y P^elior veroqu&ritur arte color . nina pocedit denMima crinibus em- p P*is '
Q»idd>^M't"*l*os efficit Mefaos-.
"^" e Vefte loqmr ? non tam fegment*
I ti i,/*?"* de Tyriomttrice Una wbet*
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
s3S
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
verümneauriquidera vefttsq; fed jnores
boni fttnt.Adhi benda igitur eft mundicia, vt Cicero dicebat,noti odiofaitieq; exqui- |
Quatie
ornatut eSuenittt.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fïtanimis, vtncmqua;EaiKtircoLöres fifti-
tij &fucati.Nam vtgiauis f ft liuiocenti) exhortatio:abfit,vtaIterius cotor compa- labilis fit iiaüuo.-quiuimö c«8J facies adut terinocolore fucatu'F>os abomiuabili f?t» recori'umpitur.Q_uid enim vanius,quan» crines intorqucre,plauare cxfanem.tinge- regenasjvngerefaciem, producers fuper- ciliaKquandoquidem fallax fitgloiia,& va uafit jalchiitudQ»Omnis caro femim » &. oati-bs
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Uil
|
«al-S.Satyta;
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
non
ni, |
pertnitiit muiier fibi,turpe putat
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
t.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
v'nd
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^iribu gëmai co!l0 "rcumdedit,et cnm
* e*tm£l*«**gnoi,pQmi[it eUdüu |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AndrésAlciati
|
|||||||||||
|
3^2,
|
|||||||||||
|
publicum damno fetieritatis aeJmïflu»1* v
quóoftentare potiüscorpora quarnve"1* re,prirno foeminis, nunc etiam vitis P?J' fm'fïc'luxurias libido.In huiufmodi &lCi f urn veftium fubtilitatem tenerrimam gr3 ..^ uiterftomaehatur Seneca lib. 7. de BeOe' W ficcap.j.inquiens; Videofericas veftes 1 >l O^ veftes vocanda: futit,in quibus nihil, <\KX° defendi aut corpus,aut pudor deniq; po\' fitjqnibus fumptis muiier parum liquide midam fe non eflè iurabit.Ha; ingenti && ma abignotis etiam adcommercium af' cerfuntur,vtmatrona;noftra;neaduIteri* quidem plus fuiin cubiculo.quani in ptr blicooftendant.Iiitelligitiiimirum feric»s illas veftes, in Coo infula è filofubtiliifi* mo,teiniiflimo,ac delicatilTimo textas > * inftarvitri pe)Iucerent,atqueita corpofl* partes fnb afpe&um facilè fubijceretit HincHorat.lib.1. Satyra i.Cois, ait,h<>c eftjtenuiflimisillis in veftibus, -t'f>ipene videre eft
Vt nudam,ne crüre malo,nefitpede t»rft: Metiripojfis oculo lattts ,An tibi mattit Infidicttfieri, prèciumq^ aueüier (tntè Quam mercem ofiendi f Indeqj Varro veftes illas, vitreas appel!** togas.id eft,oculatas vel ocellatas. Suida' tunicasinterlucentes dicir,& vifu facilè Pe netrabiles. Petronius vocat ventum texc'T lem;Sialibi,nebulam lineam. Huiufmo"' ornamenta Efaiascap.3. mulierum imp°" dicarum elTeinnuit.At Chriftianarum &a lierum verusornatus graphicè a Tertij'' liano ita Jefcribitur, lib. de cultu foern"1' ^ Prodite vos iam mediiamentis ^r ornarne" w'gfr tisextrllCtq>Apoftolorumfuméntesdel^,I, f",^' plicitate candorem,de pudicitia mboretf' i1<^ depicla: oculos verecundia,& ïpiritus *a' citurnitate , inferentes in aures fermoi'el11 Dei, annedentesceruicibusiugum Chr'' fti.Caput maritis iubijcite,& fatis oriia^ eiiris. Manus lauis occupate.pedes dol0 figite,& plufquam inauro placebunt.y6" ftite vos ferico probitatis.byuiuo fanfl'ta" tis,purpura pudicitias-Taliter pigmentac> Deum habebitis amatotem.Nuncad ft*''1 lum Augia: accedamus. |
|||||||||||
|
& omiiis gloria elft? qiiaS flos agri.Sed ad
liane tarnen luxuriam ardere & infanire Ihidia matronarum conqueiitiuD. Hie- lonyiTiiisad Demetriadem.vtdixinuis.Et in vita B.Marcellantade Romanis jriatro nis diflèrit: Ilias (blent purpuriflb & ce- iiifla ora depingere,iericis uitere veftibus, f"pleiidciegcrr:rnis,aarum poitareceruici- nus,&aur<bus perfbutis rubrimaris pre- ciofiilïma giana fufpendere.fragrare mu- fco muréjmaïitos ira plangere.vt tandem dominatiieouim Ie caruiflèl<etentur. De hilce inauribus loquitur Seneca,cum cu- iufdamlocupletis domus cenfum auribiis Viri mu. geftari fi.ribir,in Iib.de vita beata.Sed qiiid lieires . Tblas feminas ornatuü ftudioinceflïmus > .cum videre fit quofdam viriii faltem for* ma mulierum nitores asmulari?de quibus acukatè fic idem Hieronymus ad Rufti- eum monachum: Videas nonntillos accin- (ftos veftibus, pnlla tunica , a mulieribus non pofl'e diflïdere, lub codem manere te- öo;fimul eodem iure ancillashabere ituie B, nes inmonafterio , & pratter vocabulum nuptiarum, omiiia eflèmatrimoni j. Mar-
tialisacutum fcoroma inquemda lib- iz. Hic quifoeminets notiesq\,diesque cathe- dris, Incedit tota notus in Vrbe nimis, Cr in e nitens,nigervnguento ,pellucidus o- flro, Ore tenerjatuspeclore, crure glaber. In lmitifmodicincimiatulospueros,& ca- lamiftratosj&peregtinimurisokntespel- licula,inuehitiir etiam D. Hieronym. il- lud Martialis vfurpans : J>ofthumesnon bene olet,g. benefemper olet. Cui accommodari poterit illud Tullij ad Atticum lib.i.Qnamquam illa tuahorri- dulamil.iatq; incompta vifa fuut, fed ta- rnen erant ornata hoc ipfo,quod ornamen ta neglexeraiitj& vt mulieres,ideobene o- lere, quód nil oleant, videbantur . Sed AbiijKS^ quantushodie eft abiifus Veftium & feri- Jericam cjjjnqnjbns rnatronje ttanslucent, & viri ■veftium . yjr-q. a(j plcbeiosiam ijs omantur , loties vetitis legefumptuaria , tam farpe, quam fruftra promulgata» Solinus certè hoc il- lud eflè fciicum dicebat,cap. 63.in vfura |
|||||||||||
|
'S&TCJBr.
|
|||||||||||
|
AdnerfuS
|
|||||||||||
|
Emblematal
|
|||||||||||||||||||||||
|
3T3
|
|||||||||||||||||||||||
|
Aduerfus natiiram peccantes
EMBLEMA LXXX:
|
|||||||||||||||||||||||
|
F1 V R P E quidem diciu , fed & eB res improba fa&u,
Excipiat fiquis cbcenice ventrls ontu .
^ienfuram , legtsque modum hoc excedere fanfta esl -, Quale fit inceBo pellui adulterïo. COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||||||||
|
V
|
|||||||||||||||||||||||
|
4**j , v s Emblematis picturam twl-
«pio naftellusdcdit,atq;ipfum etiam ftti?ran,nia 'eui (lli°d aiuut'J brachio per hjj vXet,"Ilt c°mmentatores.- ego veio ni- '«JpeV C^ turPicu,am l'berioribus
|
|||||||||||||||||||||||
|
dam ftetfiiftilepoculum, & eyatluis tj*
treusjcuius rei rationem iam fubuigenuis. Quid aurem inleclo velato agatur, fuffi- cit ïlludme & pi clorem feite parcoeiüm caftis oculis, & cum hisetiam nientibus. O bid quoq; a Minoe hoc emblema ad cal cem reieftum fuit , quod ron videbatur coiTimittendum auribus terfis, tuin quod ipli indignum viluni fit explicatioue proli xiore.Aftmeiió pudebitcü Virgiiio ex En nijftercore. HWrgatitas-legere.Ergo a«l ré. 2 V i r: s o |
|||||||||||||||||||||||
|
nia
|
"on petfHoft,
|
ra:fertimcum ha:c ziza-
|
|||||||||||||||||||||
|
«
|
Ic^üj^^Propter/ïc pi&oJCi praiiii : Fiat
aJUlnTlj' 1' Pcr'pera[ir,atis celatus, itix-
Uream" °mo "«dus ventrem in pateiam
exoncret,coram quo in méfa qua
|
||||||||||||||||||||||
|
Andrea: Alciati
|
|||||||||||||||||||
|
3f4
|
|||||||||||||||||||
|
poris vfus Aint nece(T*arij,eas neqi Pa"5sf
neqj earum vfus fnis nominibus appcH3^'^ quodqj facere turpe non eft.modö occul- te , id dicereobfecenum eft . Et ad hiKtn eiiyfdem übti: Ita tetra quidam.ita oble? na,vtdicT:tiquoq; videantur tutp'3 Excipiatjiquis] Imitatioltianif«fta War
tialis : Ventris mus mifero, nic tepudet, excipis
auro . . ch Cboenice] Cli?nixeft demenfuffi ^ jl~
bus diurnus, de quo dicemus paulo mtra Enibl. Si. Menfftram,&c.] Comparatio [egis.1"?
etiam qua;d«m eft menfura, ad ch?niceni ■ tegisq; modum hoc excederefan"&eM
Eaeft.quac vno verbp dicituraWjM'^'^S'f tranfgrefllo: led hicnon legiscüiuscunq» fed naturalis ac diuinaj.qnam turpitct T'° Iant & nefariè.qui vel inceftu, vel adu're" rio, feu prjpoftera Venere CeCe inqiu"an * Inceftopoüuiadulterio] Sic quoqi ( lce'
ro pro domo fua.incefto flagkio poUn"^ dixic.Dicituraucem inceftum.qnafi txnal' me caftum ; vel a Veneris.eeftc* alienum; |
|||||||||||||||||||
|
Iï. Viïte allufum ad fymbolnm Py-
thagorse, quod fic eiplicac Plutarchus de
■educatione puerorum : irniov ut «///* fin i[A^ó,KKHV.i'7rict\i)lJ.itim ya.p art eis rro mp&v ^v^ijv o,?^oy kóyov in$é.y.knv s' vrpoMKW* O'fjtiv yip kiyof Tpcupij JW 'HoiAf ifi- 7X70V <Pt «,KO,frclp70V «' <BMt>~
fiA w.ënwv èx^pómw . id efb Qibos itt fcaphio nonponendos. Significnt autem in. anïmum .netjuam ■urbanos fermones int' Tftitti non «portere; fermo enim intelligent tit cibus e/i, quem impurum reddit bomi- num nequitia, Vide adagiumi Cibum in 9o»s *m- tnxteïïam neimmittas Canerum id tra- ilematn. ^Um videtnr ex Artcniidori f.de irtfom- nijs, cuius hajc func verba : tJ'o^i tk eïf ytiviKa,yiQiv, lihto dS'ikp» ia,u7S fti- y\'v[Atvoe (AtTpoV ya.p »X"JV'^> 7° ^ ^' TpOV VÓpiO) £olKi. 7pa-7T0V VV T/C* TTttpiVO-
[/.H, TTttpO, TOS ViVOfXlCr/JLivcL KOWyi TOtf ik- Ma-iTpÓTTUv. Hxc Latinè ita fonant ;
QuiSpiamJibi vifus eH'in chcenicem aluü
exonemre,conuic~lus de eo,qubd cumforore
eubitnjfet,damnatus eft. Menfitra enim eli
thcettix ; at quidem menju.ru legifimilis
eïïQuodamitaq;modolegem tmnfgreffus
er/tt, qui nimirum admiftjfetaliquidpr&'
Jtliit epi' ter leges tati Gr&cu communes . Ego vero
niodefon propignore certareparatus fum,Alciatii,
te Emble dum hoc emblema cuderet, refpexifle ad
roatK , illud Martialis de Ba/la :
Ventris onus mifero , nee tepudet> excipis
au.ro, Baffa,bibis vitro: carius ergo cacus. idq; tor/ïfie in nefandurn illud mafcula? Veneris flagitium.quod prater epigraphé fatisquoqj indicat comparatio. Quid e- nim magis eft vfipov 7rpÓ7ipov , & qiiis a- liusturpiorabiifuSjquam aiiro exciemen ta excipere,att è vitro vel fiftilibusbibete! Sic quoque eft contra naturam (fic enim plerumqj Iurifconfulti hoc vocant flagi- tium) tam execrauda vafornm permuta- «o.Hïcmea eft opinio de hoc Emblema- te , cui etiam hanc piituram accommoda- oi-De reliquo Le&oris efto iudicium. J JI, TfRPE quidem ditlit, &c.] Ifocrates ad Demonicum:* <sw«V dja-ypoy,7oiiLv-
TA vó[/.i£s y.nS'ikiyn» Aveu Kctkiv- $uod tnrp'faêu,nepuin diïïupulchrum. Paulo diuerfius tarnenM.TtiIlinsea epiftola,cu Mis initium,4mo verecundiam: Qo^dam fiunt non tiupiter,dicuntumon honeftè. Jtc priori de Qrüc.C^uaruBi parüumcor |
|||||||||||||||||||
|
/
|
|||||||||||||||||||
|
Cogita, nura allufum fit ad meaB» °P "
|
t
|
||||||||||||||||||
|
nionem. ,.
V i x faluo pudore aÜquid de pr*lf*- j,
ti Emblemate dici poteftjtamen aüq""*10 brie dicendum eft.Quamuis epigramnia- te fuo non obfeurè videatur taxare irrf fturo AlciatuSjtamen ego in concepta p< fto opinione, duétus, vti dixi»inferip1^ 8c comparatione; Interim non n£g°e' ' qui inceftu Me pollnunt,in naturan) P ^ care. Quis enim.verbi caufla.non et l0 . leat macnlofiflimam illam 5cmiram^ cum Nino fiüo commiftionem i Q^,s roniscum Agdppamatre.Artaxerxisc forore, BaffiauiCaracalIa: cum nou^rrca ,
&au'aeius generis flagitiorum ffl?"jui,tè |
|||||||||||||||||||
|
quae qui patrarunr , videntnr na' j(fe,
|
t
|
||||||||||||||||||
|
vimquafiarmatamipfi uatur* * ta.
cum nein brutis quidem amri»9nt,D" %(f lequidadmiiTum reperite fit-Nam lo« 0,U
«es LopezH.fPanus,quem ««[^bo t* BoeriusDecif.?i8.nuroi.a hde.j°i(ierit ti mine audiui/ïè fe refert, qui fuisld 't oculis.quodgenerofi/fimusequ^P f flJ inceftum cum matre fua ?om"" Dj»ueniis
quem coromittendurn arte_« o' [a pelleftus fuerat, cognito ««»«» » ai fibi ipfi genitalia magna cum aftan" «iratione abfeideru. H« q«am^' |
|||||||||||||||||||
|
Emblemata.*.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
m
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«ntjiiefcio qua rationc caerera enormia fee fum farOris ftie. fïïitim Tribnnnm militu,
kraimrnaoitate pre;eatmafcula Venus:ar- a f Plocio iurecefum pronunciauit, qui3
gutnentoefle poffuntSodomiticaïillaiciui eumdeftupro compellareaufuserar, vt
tatesjigni & fulphurc a Deo fubiierfe..Ge- ex Val.Maximolib* 6. cap. %.Petrus Ae-
lei.19.Vnde & in eos, qui fmpias luiius a- xodiiis recenfèt Iib;2.Decrct.tit-4<S'. Planè
ftionis c?noinquinati (unt.pcenam mortis qui muliebria paflus fuit, euin a Prxtora
Cor»ftitutam videmus. Auth.Vt non luxu- a fubfellijs remoueri' VIpianus teftatur*
in tle!niitcontranaturam. Et Auth. Dehis in l.i.§.remouet.ff.depoftuIando.AncltoE
I1" hmu.contra natur.Quopertinet kx nobis Plato eft , Laium Thebarum regen»
' Scantinia, quaspuerorum amplexus im- atrocitet.id eft,ïgnis fupplicio in emafcu-
pios, &pra:pofterain atqueabominandam Iatores ac natura: peruertentes placitaanï
catamitorumfnftulit Venerem. concubi- maduertendum cenfuiflb. Vbi eftis nune
*oribus graui fupplicio impofito , vt ait leges 3cur tam impimè peccatur?quid fe-
tartusin Legibus Romanis-Atque in hos ksifta: pullark (vt Aufoniano vtar verbo)
Couftantuis etiam Sc Conftans Impp.gla- fancti pudoris raaieftatem audaci pede co»
d'urndtftritigiiubent, cum'in ha:c verba culcant? Gtauiter Plato 8. de Legibus .
KfcribiintrCnm vir nubit in f^rr.inam vi- Abftinendum a maribus cenfeo; nam qui
ris porrefturam (itaenim kgeudum elïc iftis vtuiitur.genushomimim deditaope-
PotiCis quant,vitos parituram, Godofre- ra interfkiunt,in lapidem feminantes, vbi
*us re<ftè monet,fïquidem porrigere pro- radices agere quod feritur.nunquam pote
priurn eft fe.minarum, vtiarrigere mafcu rit.Cognataijs funt,quefctibit Maximus
lorum) quid cupiatur , vbifexus perdidit' Tyrius: Cum mafculo, inquit, corpore
'9cum?vbi fcelus eft id, quod non profi. iniquafit permixtio,fterilisq; congreflus.
c't fcire ? vbi Vernis mutatur in alceram Qutd faxismandasfeminaïlabulum quid
*°rmam?vbi amor qua;rirur,nec videtur? atas? Obkctationis hoc genus ad ipfam
*Ubemus infurgere leges, armariiti ra gla- trasfeiuaturam.adagricoiationem oculos
?io vltore, vtexquifitis p^nis fubdantur conuerte,frucT:uofisia:tare voluptatibus ,
ll;fames,qui fuut,vel futuri funt rei.1.cum ne fxcula mox futura femine pereant de»
*'t.3 i.C.ad L.Iul.deadult.Nec minuitur fticuta-Sed quot hodie reperireeft.qui eta
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f slij Trt-
étui*.. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Plato iti
Venerem mafcttlM, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rem
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
"*c fupplicij irrogatio,etiamfi ex vtriuf- tent imbecillam , Sc ftxddio yidigem
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Cn ^lIe tam concubitoris.quam pathici rin£-
l>tu°f>le* c°nnfio3tqi animo'ck'liuqua'tur. Nam
' r- Caius Fefcennius Triumuir C. Córne- |
libidini fus depopulanda f^dandaroqj fub
ftermmr.Non poteft res hare pro magnitu dine fcelerisenarrari. Hos taks non imme |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ulm>foni(rima;militia?ftipetidiaeraerUiï, iicöimpios& parricidasappellaueris,qui
J"rtutisqjnomine q'-laierhonore Primipi- busnon fufficit fexus a Déodatus, nifi Sc
. a° Iroperatoribusdonatum , quöd cum fuoprofanè ac petulanter illudant. Hïc
!ll§enuoadokfcentulo ftnpri comroerciu tameninter illoskuia& quafihoneftasüc.
'^uiflèt.publicis vincuIisonerauit.A quo. Quid inde mirum,fi querelas fexus fcemi
aPpellatiTribuni, eumdeftupro nihil ne- neiaudiamusrVt nuper hifceauribusau-
harer,fej fponfionem fe facere paratum ef ditiijcum enim meretricula ex triobolari-
edkeret : fl uon adokfeens illepalam & bus feriö penftim traheret,& iuuené quen
Psrtecorporequïltura facticalkt: inter- damiroberbem obuium haberet,qui qua;-
eiUonem fuant interponere noluerunt. reret,cur a qu^ftu fuoadlinum & lanam,
«t\V <-°rn?|ius.in carcete mori coaftus rediret?Illa nihil pta:meditau fubiutigit:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Argutum
meretri- cula re- fyonfitm. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hoc vobis catamitis acceptum ferimus ,
qui nobis lucrum iiolhum pixripitis .
Qjiod fuit roagno circuniftatium cachin-
11 Ptnnmn.1- po excepturn.Quid dicam de 1 js,qtii abo-
-j. n °ponear.Sed & M. Leftorio Mergo minandam non Iibidineni,fed infamam po
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
l
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
b
|
titfj milicari Coniiihis Tiibuiius'ple tiüs'exercent?Piget dicere . Sed quid his
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
cul !et11 ac^ Popnl.um dixit, quöd Corni- fottè credamus,quos non piget faceceïSc
iSj .,jlum 'luim ftnpri eau fa appellaftet: tarnen diceiidum eft, quia fit. Deiltislo-
att 1 C1"ni "°n fuftiiiui:, & fibi mortem quot, quorum teterrima libido & execra-
. ^'Manusquoq; Imperator f Clti bilis furorne capiciquidem parcic. Qui-
Z i bus
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andres Alciati
|
||||||||||||||||
|
35-5
|
||||||||||||||||
|
exprobrauit) apud alias «rentes audiat, tx-
meiiipfi nefaria: libidinis huius nota nun- qnam iureinuri potuit. Redtèsmm ranta huius rei turpitudoeft, tantum dedecus, vtmortem potius eligendam , quam tale quid patrandum , Paulus refp®nieatin I* ifti quidem 8.ff- deeo quod metuscaufa- Sed de hoc nefandocrimine.pi'opter. qnod ira Dei vcnit in filios diffidentia: : & qu° ipfa focietas.qui cum Deo nobisefle de* bet,violatui:cum eadem natura, cuius ip' (é audoreft, libidinis peruerfitate pollui' turjnihil dicam ampüus , cum vel folurfl iplius nomen chartas quodammodo inqii' net. Videri tarnen poterit InUCfarus lib-' fentent.§.Sodomia.Iacob. Mcnoch- lib-i- dearbitr.iudic.ccnt. }■ cafu i8<f. & Cosl' Rhodig.lib.iJ.cap.^.S: 10. |
||||||||||||||||
|
bu. tac verbis , au't qua indignatioiie tan-
tum nefas ptofequarJ viucit officium lin- gua: fceletis maguitudo. Videamus altud rnonftuim.Neto Imperator Sporum pue- niniexecTiis teftibus m muliebrem uatu- ram vertereconarus eft: addita dos, addi- turu flamnieum,additaceleberrimanupti3 rum (olemiitas. Qjiici mnltis? palam pro vxorc habuit. Hmc non infcituscuinfdam iocus.-Bene agi potuule cum rebus huma- nfs ,fi Domitius Neronis pater taletn ha- buiflèc vxorem . Inter Gallos olim id ma- lum pofticx Veneris adeo infaeuijflè nie- moria; proditum eft, vt inde nefaria i'anci- leturlex , necuiduxiiïè vxorem liceret , ■qui prins vxon'ani non impleftec ftinctio- jïem. Longè iecusijoftra Germania.quae licetbibtila , ibrdida , (ulpicioü, fuperba (quod vltinuim ipfi Alexander Magnus |
||||||||||||||||
|
»>
(t** *
|
||||||||||||||||
|
Neronïs
immauis
libido.
|
||||||||||||||||
|
Defidia.
EMBLEMA LXXXI,
|
||||||||||||||||
|
VZSW&
|
||||||||||||||||
|
Emblemata.
|
|||||||||||||||||||
|
*57
|
|||||||||||||||||||
|
r\ E SID E T in modïo Bjf<sus, Jpeeulatar & aftra,
Subtus & accenfam comegit ïgne facem.
Stgnities Jpecie retïi velata cucullo , Non fe , non ditos vtiütate tuuat, C O M M E N T A R I I. ,
|
|||||||||||||||||||
|
X E N E x habitu Iudaico infidet imier-
V '° modio,& vnltu ad coelos eleuato fl- pfacontemplatur: fub modioautemab co»ditam habetfacem, qua: tarnen fumo 'l, .l,aporante proditur. ■ Ex vnofymboIoPythagoricoduoem-
■ «,eniata finxit Alciatiis.prejensniminim,
* 'ttitnediatè fubfequens.nam defidere in-
k n ° °-&>in choenicefigerefedem. idem (b-
*%«' c^'k^ var'è tarnen accommodatiir. Do-
*. ■*" :e,11urautem eo fymbolo, nondebere nos
' vitse nóft ra: fpo milis itafpem coJloca-
e'vtfede in eis ftatura tóïum xtatis te'm-
f|ls ociosè traducamuSjfed aliqiiarri inea-
'Js rationem,vtnoftra induftria viclum
0,11 paremus,neq; femper abaliorum ope
^ndeanius. Hoc au tem air«]uemur vita
e' cotirempKiriua (vt vocant) ve] a&iua:
j! l°d his dnobus emblematis oftendeie
'c'atum volutfle mihi plauè perfuafuni
t ^c proinde hic loens mihi vifus eft in
ralios permoltos digi)iiseltè,qui rriaio-
^.^l,ta ftudioq; a nobis expMcatecur. Sed
, ",'«a de re cogitanti tam mulra è raul-
°< varijs occurrunt, vt verear ne quis
e Putet intemperantei abuti ftudio, auc
artl pletifq; otiofus videii Plntarcluis
^ ectetorutti deaiiima difputansex De-
tl) ,Ctlro, ignitum quiddam elièaic ex na-
idelSCOncretls metlte peiceptis, giobofas
(;(14s,?lllKhabeant fgneam facultatem.id-
|
|||||||||||||||||||
|
infïdijs latitat & abdids viartim, vt pr*:-
uertat auxilia & annonam obfelfis, com- meatum enim inteicipit coeleftjs alimemi, atq; aditusomnes claudit, ne falutatiiitrt ciboium,quimentem pafcunt.quidquam tiafeat.Obftruit,iiiqtiam,canalesfenfiuim & conftipat, aurium inprimis, qua: funt velut praicoria: dua: poita: caftiorum in humaua liac acie , ne ruios deferant dmini fluminisadintenotacordis.&laxét Cuitn- Itatit.vt pigio Ieotore ftertens fubfidat paulatim inf?ces natiuHS humor & vtta- lis.dcnec expiret tandem Si. eraoiiatur, vc lychiuis, ardens fubtraftopingui.Giande nialura hoc& pene defpeiandum , ttun- enm enim facit, & hominem vertit in non hominem , vt fimulachro fimillimus fiat & iniènfibih ftatua:,qui hocobfeflhs. Au- res habet quidemded fti rdas;os,fed mutfi» oculoS,(éd txcos; pedes, fed claudosj ma. mis rigidas & qua; nihil palpant , veftigia insüt& inaniaorgana, qualia incadatiere- CIania,infta,obiiirga,iiicrepajimó compel le,veibera,cum mortuo agis;ftipes èff;Ja- pis eftjfenfu caiet,nec Deuro.nec homines audit;necminis,nec pejiistanguur.nec to- nantem necfulminatemmetuit,ficut mor tis,ita eorum qua; (équütiu,iècurus.Ciir ita?quiafax& ignis.qui mentem vegetat, extinftus eft,aut ceitè lentore fuppiefliis. Qnod fi quisfortafiedubitat, curHefio- dus &ipie Maro dicant Iouem ab homi- nibusiguem remouifTe,faci!iserl ïelpöfio. Viseuim & folertiahumani ammi aiffici- lis eft inuentij, quèd hebetioie ingenio fi- mus:adeo nihil tam excellés Sc pr^clavum line magnoaliquolabore vita deditmor- tahb-us. Contegurit elgo c^nobitxotiofi ac lauguidi facem accenlam fub pallio > nnlhs artibus, aut ftudijs honeftis ani- mum applicantes.nulla fua induftriaaedt ligeiitia notiones ammi exetentes ,vt non mnuisverè quim rede in cos id Plauti- ïium conuerti polllt j Summa ingenia in occulto latent.
Ade3,qux de igni, velardenti facula iam Z 3 ditfa |
|||||||||||||||||||
|
'k, «*
|
i-cC COtP«s e(Te. Succurrit id Laclantij è
|
||||||||||||||||||
|
deb **'* Qj?°d fi anima igniseft.incediim
eft jCnic,,ficut ignis.ne extinguatiir.hoc
Vi'rn. ,,Inniortalitatem , qua; iucodoeft .
8'i nu.
S»eui efi ollis. vigcr,& cmleftis origo
^e(iodiK K, ^"^ i ■
"cHoi «iusiuterptetes,ab ea opinio-
>gneJ recedunt,ci\maiunt, Prometheum
a feCO( (?Aftem clePfi"'è>c]uem fimulacro
ea etlj ' ec^0appofuit,vt animatum fieret, to feco nie,1seft,qua;molem agitat,&to uia>facip0i!e tóifcer-Q»°3 fi obrepat igna
ffts atj , h"nc 'giiem deprimit, nee &a>
a ^rn permittit: ha:c enim in
|
|||||||||||||||||||
|
k;
|
|||||||||||||||||||
|
Andreas Alciati
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
3 f8
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
didta funt , adijcer?m lubensqua:PIutar- pe aliquod deliüum temporeoccultarepof
ch. dilputat Commentario , Au rede di- fibile e/?.Q_u_ö refero adagiiim.Sa^ ttmti*,
Étum.^et^ê /S/«3-£«:eoetiam,quieftde cu ö< ,/««#.deijs,qua; occulte fiünt, non pa'*
piditatediuuiarum-Sed maxime iuuaclo- Sc in proparulo.-&,M«»/<wbaberefrb p**
cus ille Problcmatum,quoait, veteresob- /ifl.f>roeoquod eft,langaereono .
fcuris vfos rationibus , potifHmüm in ie- Segnities velata cucuüo] Satis manif'*
bus facris.Iucernam corporianimatn con- ftè taxac hic c^aiobitariun quorundam 4e
tinenti fimilem diiiiTe . Luxeuim eft, in- fidiam .
quit.quiintus eft aniinus, &c- ' NonJe>notndiosiuuat.~\ Proindc e,xtefi|
DESIDET in medio] vitaignauam du- tio illo genere hominum , quod He(iodus
cit. Cicero proindein Veninis dixit per affignat. Cicero r.Offic, Qiiamobiem cO^
Meraphorara ignauis conièiitauea . Q_uid remnuntur ij j qui nee fibi, nee alijs pro'
fedes Verresïqtiid fpeCtas? Idem in 1'iCo- funt.vt dicitur:in quibus nullus labor,n«'
nem:Anporeft vllaexcufatioefle.nondico la cura.nullainduftria eft. Lege proueft'
male fentienti,fed fi'denti.cuiictanti, dor- -Nee fibi, necalijs vtilts.
roienti in maximo Reip.motu confuli! Eo N o N me fiigit.hoc fchema non inCP*
dem {èufu He(iod'ait,sfem non bonam,vi mode corqueri pofle in eos.qui concreijf
rumindigentemtenere,Jedentem intaber- tam fibi eruditionis & ingenij dotem &'}'
na,cui -viclusfuffieiens non fit quam excellentem miferè negligunt, idq»
ih<zris «T' s*. dyctSii M)>j>»piVQV a.vi'pct, non referunt ad vfurn , cuius potiifimüf11
Kon'iQi, grariam norunt fibi eflc'demandaturn &
ïiyt-Ww ivhifxyi^a y.ti0!os ipKioi m. commifliim a fummo& prajpptenti bofl°_
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
III.
Defidere
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Sed & DemoftrTen-i. Ólymp. Athenienfi-
busfuccenfet,eosq;federe dicit,& Philip- pl potentiam nonattendercSic enim:&A.' eï(A.tu KetSn/Aid-ct ,&£tv '7sroiitvTi(,&cc.De- |
||||||||||||||||||||||||||||
|
rum omnium auclore Deo; tarnen, nifi fne
fadicanimus, videtiu hoc reucra tortu^1 eflè in defides quofdam ccenobitas,qui^ii' |
||||||||||||||||||||||||||||
|
tanaii'*-
I
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
pi At imaginem aliquam pioFeffi
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
fiderein modio , pro ignaiii figno fuperius fitu xtatem eercuittliteras afpeniaiitu^au11
pofiiitjiu fimulacrum Spei : certè non magni faciuut, quanquam al'0'
Curin dolioli tegmine pigrafedes ? qui valeantingenio , & non pania uatlltS
LegePieriumHieroglyphicli.b. j6. dexteritate.-iners omninó genus, & fruge.*
Efftus] Effei.Iudxi fuexum,ab.alijs vi confumere natum, & ex tercio illo hofl1^
ta: (êueritate, ieiunijs& inftitutis quibuf- num genere.quod affignat Hefioius, rfl^
dam differentes.De ijsPhilo ludanis.Eu- ritó dixerim,cüm nee fibi,nec alijs cotf1'
febius deprasparat. Euang. & Philaftrius modum aliquod referant.Qaodipfurfl ^
incatalogo hasref Qjaid fi Alciacus nofter men velim ajquis auribus accipj.noii ei'11^
per Eflieiim Pharifxosintelligat, fedam a is fum.quiaufim, aut etiam velim carPer
ca:teris Iudsis feparatam;quxq; obhypo reinftituta illa veteraprimüm qniderft, __
criCiaparies dettlbatusdkinu infacrislit fapientiffimis induiftapattibuSjnoftraeP1
teris: Ego fanè nihil ab hac opinioneab- taris Chriftianijantefignanis & vindicib" J
horteo. quorum tanta eft apud nosau&oritas i
Specalatur & ■altra] vt qui religionem inuerecundum eflet3ne dicam im pium>e ^
profiteatur, SiapHTiKïivquaudam pra: fe nim vitam.pietatem,do<ariuar»,ridem n
ferens.Sic fuprade (pe : probare.non colere.nonamplexari. Vt',fi
6Ja<e Vea tam Itdo fufyeclansfidera vttltu 1 go aperte dicam quod fentio ea de re '"
Sultii! & accenfam conté git igne face] ab Alciato,a me,ab alijs etiam,quibus»
tegit faculam ardentem fub modio : vires plex,miuimecj; fucatus eft animus , nu ._
ingenij nonexerit, fed hebefcere patitor. modo reprehenditur monachorum i" ^
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zjii qtti,
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
tutum & regula, fed multorum ex ij'
tium.ignauia, imperitia notatur j 1l,,ftj qui eo nomine peffimè de fe , deque «^ , ^ ^ ^^ mereantur. Iaftentij qaautumuis ]w*. cratis apophthegmate ;" «fTS <irvp />*- dinis fuarumqj legum antiquam dign.^j t/«i THpKHha* S-ivsLVjV , Ivri Attrypiv «é- tem & fanaimomam , nificmm te Ut |
||||||||||||||||||||||||||||
|
ModiHS
qmd 4» fmris |
||||||||||||||||||||||||||||
|
ipTrux^Q
|
%NeT,ignemvefieinectnr ijsprajftiterinr^ui labonbus.vigili.l5'-
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
||||||||||||||||||||
|
35<P
|
||||||||||||||||||||
|
Cu''nl'm^')S' omni deniq; patientia; Iaude
-"n"'auum nomen auxerunt &lifi-
ru'H,non video qua rationedignihabean
eo>quod fuithonorifkü apiid ptifcos,
. 0'iachi nomine, qiiod illi fua vecofdia &
crt'a,tiequid dicamgrauius, in co&tcm-
plltnadducunt.Vtinani veiö vt cötinVid °leiit infolefcereob veteruru illonim pa- Ufn admirabilem toti pofteritati religio-
.en>,ita eorundem vita; inftitutum ami- .ai'eiitur:nonenim mifero &infeliciotiofe 'a dederent, vt<T/V <T/« wa-a-ar abeflèntab )s>quosad pia; vita; religiofxq; inftitutio- err> fe imitari diditant.Sed ne abeani lon-
^''Sjquid laborio(uisexcogitari,quid fan ,.u}s, quid diuinius in terris fitigi ant ail- I r' potuit, quam fuit illa vete ac meritó ai>data priornm monachorum vite^ ratio? 1'iod purius autvberius olim ecclelia fe- 'Rarium clarorum viroruni habuit.qua
*jllod a coenobijs , mandtis illis & eremis l,&um fuit ? Ntinc verójDeusoptime?
^iam abfiiHiusa prima illacanaq; reli- ö.,(?ne, ctim qui feuerioribus inftitutis fefe
|
||||||||||||||||||||
|
nihil inteieffeinter moitiiö, & itierti oei©
abditum.Ahquam vefeor.neidem verè di ei poffitdemultis.quifubreligionisfpccic prsftati.ffimasingenijdotesfepeliut.Atid quidem certè pluribus exaggerare videtur eflè non modo fuperuacaneü,fed & intern pefHuum;quadoquidem notius fit,quam vtcoufirmarehabeam , ne videariniquius in eos debacchari, quos ad meliorem fru- gem reuocare laboris efTetinfiniti,& pene cLPóvctTov : ad monere, intern peftiuum & quidem importunum.-reprehenderejpror- fusodiofiim, & perinde non omnibus gra- tum. Hac enim t'empeftatefic omniafunt cxulcerata.llc lubiica & pcruicacia,vt quo quö te vertas,vel etiam nolcns,experiaris te per ignes incedcre fnppofitoscineri do- lofo; & quicquid in eiufmodi quorundam hominum negotio velis attingeie, vlcus& vomicam citifllmè deprehendasjadeó fub omni lapide dormit fcoipiws. Qtiamobré fatius eflfe diicomalum bene conditum nonmouere , & huius ordinis viros bonos (quos tametfi paucos & colendos, & ex- ofculandosefl'eputoj a malorum {qce fen» perabftrahendos & eximendos vuicè vo- lo,neerrorequodam populari provitio virtuscrimina ixpe ferat. Quod fi qui monachi (vtfunt ex ijs quidam bonivi-, ri, fed non fatiseruditi) dicant id a paga- nis auétoribus male detortum, ne videar verbo moleftus, quippc qiaifauiiaomnia illis precari non defino , euoluant quaefo diligentermagni ac fanfti viri Chryfofto- mi Chriftianam fententiam.adülum facri Euangelii locum , tuceat lux veïïm,&c Huncenim Chryfoftoroum iudicem ho- norarium fiadmifcrincnihildicoamplius, caufladiftaeft. |
||||||||||||||||||||
|
obl
|
'gent, non tam pietatem quamotium ,
|
|||||||||||||||||||
|
---- ------, ...pmoriu___ t
?s > qui odio negoriorum abdiderat fe in
'ilarn fuam, quam habebat non procul a
.!)rtlis, nee aliare nottis fuit, quam eins
'llsocio. Itaq; qui negocijs premeban-
^l'jexclamare folebant.O Vacia,folusfcis
wiere . Huius faro ignauiim & fïnelire-
jj.Sociumdamnans Seneca.epift.fi. negat
""o» fci re viuere, fed latere . Eoq; non-
|
||||||||||||||||||||
|
p-V'4'iai
lolebat; |
v'Hatn piasteriens , iocodicere
|
|||||||||||||||||||
|
Hic iïtws «ft Vacia, fubiudicans,
|
||||||||||||||||||||
|
Z * Defi<^iina
|
||||||||||||||||||||
|
Andrece Alciati.
|
|||||||||||||||||||||
|
2ÓO
|
|||||||||||||||||||||
|
Defidiam abijciendam_j.
EMBLEMA LXXXII.
|
|||||||||||||||||||||
|
QV 1 S Sl_V 1 S iners , abeat. Nam intbwnice figerefedeW
Nos frohibent Samif dogma 14 f anti a fenk. Surge igitur , dnrofa manus ajfuejce labori, Det tibi dimenfos craSma vt hora cibos .
COMMENTARII.
|
|||||||||||||||||||||
|
; U#'
|
|||||||||||||||||||||
|
CEbent duo viri delides & otiofi,
|
ftrium taremu-s cibum . Diownes I-"
tiusinvita l'ythagoraeait:/'?chixntC fedendum:\d eft.ex asqinj futuri ^kf"^ ctiram;chcenix eniin duirna efcaeil t ius fymboli Pythagorici diuetfasfcr0' s expofitiones, fed hanc Phitarcbi»1 7 eft hic Alciarus,& libro i. Parergcap »£ cniiis explicationem malunHisabip ... |
||||||||||||||||||||
|
habitii vili & pannofo.altermanu infi-
liutn inferta.-egoalreriitrinialita (uppone- remodium,vr huic infideret, fic enim vi- detii r veile epigramma . Pythagoras Samms inter alia
reftè viuendi prascepca hoc prxcipuè có- mendabat:fuBeV/'^!)/c/KaK«3,/(r«F.iJ eft: Ne choenicii: fideas.Q^A Pluarclmsde educatione pi!eror.itaexpo;,it: tptlym dp ylav, ks« Tpovóeiv , «»f rriv dvttyKAtctv <7ra,pci7X.tvdja[j.evTpopw- id t(\:Fugere o- tium ,&>profyi(ere ^uetrutdmodum necef- |
|||||||||||||||||||||
|
il
$<mbolü
}■■ thntp. |
|||||||||||||||||||||
|
talent iiiimis iijino puiji»-"-"
üle.-Sciendum eft.iiiquir, apud At""""jf. fes fuiflè oieufiiram wad, <luatl"^e |
|||||||||||||||||||||
|
Emblemata»».
|
||||||||||||||||||||||||
|
l61
|
||||||||||||||||||||||||
|
quevnodie comederet.-eaetat & raaiorli-
. u»vocabaturqiiechcenix,vel/t«'T/!oi', vt Wierpres Ariftoplianis ait P~ndeaataurem eariim drachnias CL.hoc eft, fepcem & vi- |>,ir' vncias Grajcas , vt Iitlius Pollux , & 'icandri iuterpres fcribir .■ noftra autem jteufura fefquilibram:eius chcenicis dirai Q|iim drachmarum 7 .Iibra feu lioella di- KMtur , vt Rhemnius Palaemon oftendit ^«armine : '"tica non minor eft,ter quinque hctnc de. niq; drachmts,
*' ter ■vicemstradunt explerier vaam . Jgicur iubet coftitu tio duas libcllas.id eft, cnoeuicein viduaüs fubftantia: cuftodicis Pta:(rari:quodetiam olim fieri foücum o- "endit Pythagorae fymbolum, Super chae- "tcentnon ejjefedendum:\& eft, non debe- *e quenquam preTenti ciboeffe contëtum, «d potiusaduerfus legem Euangelicam ^ctaftino follicitati.Sic& Corinthii;^/- .^ix-oiAiTpeu dkli, qnöd pluribus ferms a- otindarent, quibns demenfum , fea , vtin ■Eiiangelio Lucar dicirur,37Tolu87p/oi' quo 'ldie prajftandum erat. ld fingulisraenii- bl,s eratapud Romanos quaternimodii, Vt fcribit in Phormione Terenciana Dona l}s-Hac"tenus Alciatus.Vide plura in ada- S10' Cibum in mnteüam ne immittoi.Sc, ^kaenici ne infideas & apud Pierium Va- ^Hieroglyph. lib. fd.praeferea , qua; in l^legomenisde fyrabolis Pythagoricisdi Wuut. QviSQVJS iners] quicunq; fine arte,
^'ofus, &ignaunselt,nihil operisautar- tls facit.Cicx- de Fin. Sed luftremus am- ^°non has maximas artes,quibus qui ca- eOant,inertes a maioribus nominabantur. j *n chuenice figere fedem] feriari ob fpc en»en(idiurni . **°s prohibent] prohibemu r ex Pythago
r* fymbolis . ..s**»qfenis] Pythagoram dicit, grauem |
||||||||||||||||||||||||
|
tarchus.Atheimis & Laertius.non perpe*
tna difputatione, fed hinc inde nitilta ex- plicnerunt. Ex recentioribus Phiüpp. Be- roaldus , Eiafmus, Phorcinus,& Grego- rius Gyraldus in ea re fedulam operam nauarunt . ]Aanus affaefee laborijapta Sccornpo-
ne tead labotem . Verbum \\oc,aJJuefce , (inquit Minos) frequentatiuum vel natu- ra; neiitrinsproadiuomalè vfurpati , me non loiigè ante motuiic Fornerius IC.do- éT:iiIimus,velaIuid3gens:cui ego, vtin ca; teris,facilèa(Tentior. Malim ergodicere : . Tiitroa^ manus compone labori . Crafiina vt hora] id eft, craftinus dies , Hora pre Synecdoche. Hora autem pro die poni, di<u. alibi monuimus-Viig.i.Georg. Nunquam te cmfiina fallet
|
||||||||||||||||||||||||
|
Hora .
|
IV-
|
|||||||||||||||||||||||
|
iNCvicArvR. hoc fymbolo Py-
thagorai.non elTe indulgeiidum otio & de-? fidia:,nec in diena.vt aiunt, & citrafutu- ri temporis prasmeditationem viuendiim; fed ftrenuè laborandnm, & fua quemque induftria fibi vitxnecefl'arii, ne in pofterii ea defintjlucrari debere. Labores enim bo- Labor «■ nis viris , & fenecftuti optimum efTe obfo- neaum nium , ait Xenophon in Oeconom.Sed& objoniu;, Diogeiies intet'rogatus.quid mortalibus in vita miferrimum efle exiitimaret? Refpon dit,fene<ftuteminopem.Itaq; laborandnm iuueni, vtfeni commodior viuendi facul- tas fuppetat;&, vtquida reftè admonuit, viaticum ad fenedutem f;mper reconden- dum;qua; timenda eo quod non veniat Cq la.fed quainlibet fcciimaffeiens qtierelatn< Appofitè nos Geripani.: GedencK lung anden alten tnan% VViüftu x.u lez,t nicht bettien gan. Proinde meritö Refpublica omnis libe- raliter inftiruta fegnes & laborum ofo- res expellit & execrattu. Inftititttim cele- lnflitMttb. btelaudatuJcAtheuienfium (profeclum il- Athenien ludquidem ab Iudis & A jsgypcijs) (\no fmm. inertia& otium iudicio publicodamnaban tur.Nam fingulis annis ftatoque tempore ciuesiu iudicio fiftebant, expofituri , quo quxftuiquaq; arte viuerent. Et Corintrn, Periaderhuncmoreminftituit.vt fi quem fplendidius obibnarianimad(ierterei]t,eX' quirerent vndènam fumptus ille fuppete- ret;(i e(Tet vnde illud vite; genus tucri pof- fet,{inebaut Tti: (1 facultatum modus non eiïet, iubebant hominem modefatiiis viue- |
||||||||||||||||||||||||
|
>xh
|
||||||||||||||||||||||||
|
1,^0.
|
||||||||||||||||||||||||
|
..-foph'i.-
ratnaSaminmdiAum, vt refert Iuftiims
J, 7° hiftor. & nos plurade eodiximus
*l*bl.i7. r ö dogmata [anti*.} Pythago r* fymbola
rjac^oruminftara prifcis celebrata söt.
e his Plutaichus variis-locisrqnajfymbo
v-jCv!atim » viris do£tis expofita funt.Ex
enbus nominantur Anaximander Mi-
tttmVh1 "i0r'& ro'yhiftor Alexander.quo
libri temporis iniuna perierunc.Piu- |
||||||||||||||||||||||||
|
Si,
|
||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati
|
|||||||||||
|
$Sz
|
|||||||||||
|
QiCyu.qui fugit tnolam,fugit farinttm-yn
demerito vt ftudiorum labores fequmir |
|||||||||||
|
rcinidiiioefletstfïiens, mulftadamnaba-
ntt-at fi nihilomnino haberet, ni-h Ho mi- mi s'ita fplendidc viiiecetjcurabain intetfi- ci,quiahunc fnrem effe,aut pradatorera, autcalumuiatorem neeefTe eflêt.'Ea fiiere veterum inftimta, hi mores: fic enim cen- fcbït ïgtiaiuim & tuillius frugis hominem ïndicnum elle.qui vitae commodisfruere- THiïnm tur.Wclarafemihi offert oratioTiberij Tiberij. in lénatu»qua refpondit M.Hortalo.nobi- )i iiuieni, cui inopi Auguftns ante fuccur- reratj vt fuum ordinem feruarct: fed po- ftea cum fe.fnosq; liberos.quos multos ha bebat.fuftcntarc nonpoffet, Tiberium Ca: farem rogauit, vti noua Überalitate iuüa- recur.Cui tte Tiberins: Si quantum pau- perum cir.venire huc. & Iiberisfuis petere pêcunias coeperint, finguli mimquam ex- fa tiabtintur,Refp"b.deficiet.deinde,quod llambitione exhaulerimus,per fcelerafup plendum erit. Dedit tibi, Hortalc.Diuus Auguftus pecuniam,fed non compellatus, recea lege vt femper daretur, languefcet alioqui induftria, intendetur focordia , fi nullus ex femetus,autfpcs,aut fecuriona nes aliena fubfidia exfoedabunt, fibi igna- ui, nobis graues.Cotn.Tacit.i.Annal.Re- InBitmu fert Sabellicus.apud Florentiam patrio in- Ihrenti- ftituto in eos animaduerti, quiotiosè & i- num. *nauiter ineaciüitateagunt.ExpoftuIams enim eorum quifpiam , vnde viftum fibi comparet, nifi rationem poflit cxplicare, qua vita probet integritatem , vt fceleris conuiaus pledtitiu, aut vt ciuitaii perni- ciofuseijcitur. Tale prefectó debet efle ignaai hominismalèqueferiati premium, z.oi^ay.tvof y*p ifws tt|*V»ait Plato,<for mitms nuüaredignmen-.apQ quidem 111- nuit.eum numquam ad fummam virtutis laudem peruentiuura, qui duram &afpe- ram illius callem mimquam fiiemingref- fus. Siquidcm o ftuyav #wA« v, Ahtp^a, |
|||||||||||
|
leDraium eitj auuiuui u»uu »^»-------
fe inuocandam , quo fignifkabant, fic ene
iuuocandos Deos, vt fimul & manum ap- ponamus,& noftram addamus opetam, a- lioquifruftra inuocari-Verura eft. nnmi- ni acceptum ferri oportere.fi quid in acho mbus hominum profperè cedit; Sed non fauet numen ociofis & pigris . Vult fua munera ad nos per noftram venire indii- ftriam.ne ftultum videatur , fi faueat do- na ipfius contemnentibus. Et quid po» teltcilè nequius autfccleftius,qiiam tem- pus , rem fcilicet preciofiffimam > fomno inertiaqj tranfigere . Qui enim defides > ignaui, & ofcitantes viuunt, non hercule magis viuunt, quam ftolidje pecudes , &£ tnecx bellus;neq; enim viuunt, fed fpin- tum trahnnt, ficut pecudes folent. Vn* de non immeritö Solon in fuis legibus in- ertiam hanc , turpemque ignauiam feue- riffimè culpauit; Qui defidiam , inquit, fe&atus eft.is accufantibiis efto obnox>nS' Idem fymbolum de chcenice Plutarchus ita exponitin Sympofiacis, vt ex pr*wnti menfa Temper aliquid in futurü reling na- mus , & hodierno die craftini memmen- mus : re fiquidem parata non erit vltenus confultandum, vt ille bonus vir hofpiteni ^ elufit (ne rebus ferijs ioci defiat) cum e- nim faturrecedêret.&exreliquijs capu"1 integrum coclum in manicam conieciifct» interrogante hofpite, quid eo facïurus "* fet,in craftinum fe afportare,dixit: e°'cu. fubicciuethofpcs:Atqui lex nobis pr?'eM ptaeftjiie decraftino cogitaremus- ![?" pit ille: Pareoigitur kgi,qui hoe prandio roihi deftinato , nihil quidquamer°",Pcr «.raftinofollicnus. |
|||||||||||
|
In fa-
|
|||||||||||
|
Emblemata;
|
||||||||||||||||||||||||
|
3<*3
|
||||||||||||||||||||||||
|
In facile a virtute defcïfcentes.
EMBLEMA LXXXIIL
|
||||||||||||||||||||||||
|
Xi ARV A velut Umax Jpreto Remora impete vent'%,
Remorumfay ratem fiftere /o la potefl:
s*c quofdam ingenio & virtute ad fidera vetfos Detinet in medio tramite caujfa kuis.
^Hxia lis vcluti eB, vel qui meretricita ardor Egregijs iituenes feuocat a tfudijs.
* COMMENTARII.
1.\| j ^ ' * omnibus fuisarmis inflrafta dem caufis nobisefletcedencium.-idq; ium
*Cveiit triec''f) man flufluet, velisexpafis ptum a remorx natura.qua: cum pifcicu»
re rem tllm'^'s>cuiiii puppeadhsreato- lus fit afpectu niget , uonniaiotis quain
^'aiis ra>P .c'cu'us ütnacc magnitudine pedalis magiiitudims.ümacis magnaj fimi-
Pe|]atUjPet"s a(Tuetus,alias Eeheneis ap- lis, tarnen nauigia ftarecogit nnilo firn !a-
|
||||||||||||||||||||||||
|
4i
|
||||||||||||||||||||||||
|
p -'"-dicemus
|
||||||||||||||||||||||||
|
bore.non retinendo,!)eq;alio modo quant
adhxrcndo;infra euim caiina; rabujaraeu-" tis applicitus pinnis,qtias ctiam tenues ai modusn habit 4 i:i tratiiiierfiiru dü.ttatij». |
||||||||||||||||||||||||
|
**«>» fin
|
limilitudine declaiat ,
|
|||||||||||||||||||||||
|
«fa
|
||||||||||||||||||||||||
|
Vl "-^nescaufe.qux a recta virttt-
Qsaiiertanr,cum neguuiffimis qai
|
||||||||||||||||||||||||
|
Andreae Alciati.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3*4
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
taiiti ïoboiis eft, vt mant venti licet ( (ïc Tamdiu intus remérMttr ntHtliginet l
loquitur Plinius lib. 31. c. i.) & fajuiant eo enim iiomine remoram appellat. Lo-
piocell*. imperetfurori, ac viies tantas cum citat Feftusex PatinaComcedia.Cx-
, compe<cat,qiiofq; non vlla interdum vin- terum remoram impedimentum , & obie-
cula,non anchora; pondere ineuocabüi fa- Aam tarditatem fignificaii apud veteres
c*tx prajftaie queacquantumlibet magnos aflerit Pierius Hieroglyph.jo.
ipl'e paruulusadeo iuframet impetus , & Spretoimpete] ïdeftimpetu. Vide Gel-
miuidi rabiem domet.Idem habet etia lib- lium lib.ij.cap.y.Statins Thebaid.7.
9-cap if.de echeneide. Vide porro Ifido- ^^.aurigam impete -vaftt.
riim,AEliaiuimlib.ii.c.45.Lucaiuimlib.. Sicquoq; Ouidius }-Metamorph.& Lu-
tf.VuIaterranum lib. ij- Philolog. SicD cretius vari]Sin locis.
L0CU4 Sa Bafilius in Hexamer.Homil.7.v«decai[e- Ratemjiftere folapotefi] Pliaius lib. 9'
filii Ma. ra fu"Pta funt.'èpjvof 'ÓTttv 7rpo1<Pn Tcipa.- cap.i^&hb.jz.cap 1.6c alii citati
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
*
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
R<
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
yj\V s£ mt[/.aV , \.»tptS"d. Ttva. ÜTithSav
ytvvaüa.v , êV ctvTt); asirtp iir' ctyKupat
0ij2cüa( <ra.hi<ju x.a,Teyóy.tvs( ia! $£/>«>
i^rpoi to y.» pa.S'iaf rol^Kvfj.ctaiv ottos-u-
ptirdca, -iSd' 0T&.V /JW/v 01 va.VTix.ot ii
cntiyMov, \<to.<ti t»v i&porS'aKcoy.évMV @t-
tuctv Kivtxriv 7c<)v <hi[J.av. id eft : Echinus
vbtpr&fentit-vitorum tumultm, calculum
quendam &Japillum magnumarripit, in
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Adfider* ve&os] furnmum iam hono-
rem confecutos. aAKnyapict- In medio tramtte] pro in media inftitu-
tibenè ce;pti via.re infe&a. aLKKnyoptx,^( Anxia lu veluti cft &>c] duas ponit eau
fas,ob quas iuuenes potiffimum cce-ptis re bus cum damnononleuiabftiiieiiti easque penitus deferunt; vna ïiintcoutrouerfia? » aut litis mouenda: tricx &rquafi teudicu- |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
grit.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fia-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
eoq,quafiiji anchora innititur, nefacilè lar.'altera eft
|
t amor meietriciiis, & aroa
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
impetii fluBuum dimoueatur : quod cum rumillecebra;.
nauU obferuant ,pmnofcuntventorum& Q^v 1 faut iiigeuio lnbrico & incoll- pf'
fluBuum agitationem.Caflïodor.meminit ftanti, mentem luam ab honefto quodam ^,
cpift.35 lib. i.Variar. formul- Cardaims inftitutovitaïdinioiieii facillunè finunt.
De rer.variet.7.cap.3 7.fatisconftare, ait, Hos- refert nauis , qua; reaiora, pifdculo L
lianentem Remoram naues retardare- Et minutiilimo filtiuinmirum laiïè & planè p p
Rondeletiuscontenditexperimentovidif- incredibjje, nifi fidemauftoresroagni 1)0 pi'
minisfacerent.iichomines quofdani,licet '//)'
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
admodum ingenio virtuteqj pra;ditos, re-
tardataliqua caufaleuülima. vtin medio curfu pergereamplius nequeant,& ita tut piter deticiant. Veluti in quibufdam eft au xialis & foienfis contentio, qua tanqnam gyroiiiexrricabili.nonnulh fponte, pluri- miautemiiiuitijtrabüntnt&perpetuo in uoluuntur.adeo vtinnumetos adhonoru, bonorumq;omnium, imöetiam corpons peniiciem v(q; redactos videamus.ln alüs verö pemerfafocietas, & perniciofa im- pioborum confuetudo: vel ceninuus char . tariim.tefTerarumj&alea; hifus,infatiabi- lis comeftatio,& libidinofa crapula : vel e- tiam peftifera illa lues.nieretricins amor, abominanda fcortatio,& id genus alia.quas plernnq; iuuenes.licet generofe indolis,a virtutum tramite , pariterq; a feriis ftu- diisiam feliciter cceptis diftraluuit,& pla- nè auocant.Qua in re,vtinGlauci& D10 medis armorum permntarione , fentuint tandem fuomagno malo quam penculo- liim fit>& quidemalienum a reftamente, 4 Philo- |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fis Romam vehebatnr.a curfu inhibitam,
eamtji deprèhênfaöi praïbuinècóniuium. Vide prarterea adagium,Veftinalente,&c ea qua; üipra Emblem.io.de echeneide dixi- mus.item Plutarchuni i-üympof. quaeft. 7 & i>Probkm.qua;ft.3.11011 eiüm commo dè poffumuscitra tajdium omnia huc con rerre. 1'ARVAvelut limax,^-] Contextü,
quaudóquidem mulros fallit, fic ordino; 1'krua remora velutlimaxM cft,qua; ad- eo paviia eft, vtlimaci magnx p'offit com- parari Sjpreio impete venti remorumq; fola poteflfijtere ratem ■ Itaq; illa verba, velut limax,pct parenthefin refpóndeant ad ver bu 111 purua ■ Remora] Grxcisi'yiv>H{,7rd,pcLTo i'yftv
7«f va,u>, a teneudis nauibus, vnde etiam Epigrammatarij quidam veteres anchora echencida vocarunt; Larini Remoram di- xerunt.obeandem rationem.Hiimsimpe- dimenti habita ratione Plautus aic: Natn qiiid UU
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
III.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
vnde di*-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Emblemata^
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tfï
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
«ïlofophïacfeptfsauocan.vt rei vel leui- cent, aduerfa turfcant; fpes fulcii, deijcic
arli C'ellAm Aag'tioï*fe adiiciant.Hxc mecus/cura; mordeut.gaudialaxant & fe-
S°*i humani lubricitas reliquia: fimt de renantanim os .-con trahit ira,aperit & dif-
rrirfio nx(io,quem primo parend afperfit fnndit amoi: rodunt acerba & conlhiti-
ltat°r, cicatticesadhuc apparent&ftig- gunt.dulcia blaiidiunttir & exhilatanr,
. ata,nec fanies extraftaab radice , purti- rmgimur pra:fenci ma!o , formrdarmis
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
llt'aqua:daraineft prioris mali, & pro-
|
futurum , de praneritis aculcus adlmc
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f^load morbum (Repetoh
|
ie ea i qua:
|
inhxret & punctura > qua; defunt opta-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lclUando peroccatïonem exarauiad Êx-
''leiitiflimnm Vinim D.Ioannem Sozo-
^eiHim IC.fautorem fingularem,quina-
llKGra;cxfacundia; Romani eloquijni-
°tern probè coniunxir) Sicutlapidem fua
?c*uitasae moles, ita roentem propenfïo
'ito»»., *c trarl't in prsceps.nifi fulpendat ac te-
*">»> ' s,eat'vt «nanus illum.fic brachium diuiniï
'""h? ?StatiacceleftishancHincleuitas illa&
|
mus.qiixadfunt reijciirms : natifeain co-
pia.indefeihi defperado, vicina rooleftat, remora alliciunt & trahmit ad fe.- peregri- na placei)t,difpliceiit domeftica &generac faftidium-Siin mari (umus,ad licora refpi cimusdiihiamus tranfmarinis è terra , Sc venris alas pandimus- In eligeiido ftatu vi- tsepar leuitas:folua'rius turbasqusrir>qut in turbis receffus & quietem.-vxori deuiii-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
it oXfUs corjiiliorum , atq; in propofïto nu- dus iibertatem.ccelebs vinculuBi & focia
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
:i0>quod vanitatis aura.vt plumam ven
,s>totat inanivertigine.Non fic Polypus ^uatcoIorem,aut Protheus formam, vt |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
lateiis.-qui ftiuarn exerceut,qui raftra & lï-
goues.qiii naflTam trahütac retia.alioifuru
fle(ftuiKOculos,& fupra vel infra fuam foc
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tem tendunt vota.Miles ad arua, ad arma
rufticusinauclerusad campos, qui htcad nauim & traiha: riuis opes tollir aulicus, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
d
|
'lltnus Tota.Somnia renim laftant & lu
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ttnt.cenifla ducit & ïtibium.id eft.vaiiiis
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fPl
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
e')dor ac mendax,vt fubarratum auriim
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
üemo eö-
tenltis efi fuaforte.» |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
^ ?°£te,aut corallij rubot in vitto.Profe- quiiti rure palatinasdelicias & Iuxum-Ne
t ° yicrea funt qua: admiramur , quibus moconteiuus.lcindlmnrinpaires vagodi-
t p'iTiurinamorem. Video hominem At- fcurfu , necquifquam quod liabet diligit
'cis autPhrygijs textisopertum,cuius &]edmir,alienisinuoIat, &imraitdr.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
coli
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
cü'"lrn "emmatus torques , armills
,,'a.digitos adamantes cingant&' fm |
ba
|
mauum autrheutem.Hinc feges vmorcni.
rag- ex fenfu enim confenfus, ex hoc opus na-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
'liiem fatellitiim agmina ftipentjglifcit fcitunvident oculi,appetit vohiiitas.rapic
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
''P'do, Sc volo veftiri fimili habitu. Fti-
f fama dealio , qui in arcem fapientia: jj ^P'ftrinarumeuaiitjdeleiflor.Sreligoa- jjV'id tale.Si Myda;talenta& gazara Per- tl^audio.infifloafFedu &defidero.For tut lem m'n' al'9ll's commendat,& vir j^ esheroicas in Iulio C?fare,aut Pópeio ly *S"ojpafcunt laudes & trahmit. InO- |
manus alltperficit^impel!it aiiimus, cor«
pus exequitur , vt liftor aut carnifexedi- dum prwris-Sieut remotis valuis Sol m- gredicur,ita per fores lenfiium corruptio- nis radij,nifi pefliilum reducatauerla vo- luntas,qu?cuftoseft ac ianitorjfi negligei» tiusexcubat aut ftertir.irrumpit hollis & occiipat.Porro ad illiiftrandom hoc Em- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nat"lj° ftadioaut gladiatoriaarena coro blemacommodiffinuim habescxemplum
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
in Criria& Alcibiadeapiid Xenoph.i.CÓ Exêpti},
mentar.hi enim adokfeentes magnis natu- ra; & ingenij conformati dotibus , ad res fummas nati.leuiculis ocrafionibus non ta deterriti quim auoc3tiab orEcio.fibi uia;- que Reipub.exitium cr'earunr.QttisnefclC Nero/js primiim in imperio quir.queii- nium?quo fe ram mitem,& prater rnodu traftabilem pra^f'itir, (èdmox inpra:rabi- dam feritatem, &barbaram truculentiara erupit.Sed nunc Ignauos excitemus. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tll !^efcribitur , lego triumpbaks cur-
Q SaPitolioinuec~tos , & apparattim vi- vi,1np,.'aLlrea placet, &incingi vclIem.De fjllj3 "":° fermones feriintur aut Falerno, totii'a? truc'i,:l'"giia»& ebullit voluntas, cai, S, llm'npoculis ,& vmbra degldtio cas & E'°P'co ftolidior. Magua volubili- ^ora ■'rapic*a conuerfio ? cVuodin indice pifj: '° r°tafac!t,hocin noftra natu ra cu- ilia jaYempcr '«motu eft ac labore.Tri- «fiuintjlgsciserigimur.ptofperamul |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5£!iö?^Ri<5S50J>(i*3i
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ignaiu
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
I
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrea? Alciati
|
|||||||||||||||||
|
^66
|
|||||||||||||||||
|
Ignaui.
EMBLEMA LXXXIV-
|
|||||||||||||||||
|
T G,N A V I Ardeolam liellarem effingere Jerai
■. Et fiadia > & mores, fabula prtfca fuit : J^xte fAmulum A'sïer'tam volucris fhmpfijfe figurAP* Eft commcnta: f des fit penes bisloricos .
Degener hie veluti quï ceuet in aere Falcoeft > Diclu-s ab antiquis vatibiis Ardello.
C O M M E N T A R I I.
|
|||||||||||||||||
|
rit.atq; (vt cognomen fonat) iners ocio^'
cHieefbtalis ardeolarum vira eii-tixc 11 Tetigicnom.ihil Paufinte in Phocicis|* gures,ii)quit,& auem oMov appeilanr.q iuterardeolas & maxima cft,& pulch" ma. In vetereigimrfabulaindu^us e fermis quida fatuiis,& nihil, non fatale qui afteriaj vel atdeolx ftdlata: figu» reprxfenrarer,vt mores & conatiis ara nam exprimerecHiauecquocfunt, i |
|||||||||||||||||
|
IN aereapparetnnisardea, vncis vngni-
bus & roftro.expanfis alis volauri fimi- ]is:Uib qua iuuenis permis veftitHS difcur- rit , qui brachiorum.loco alas ardea: fu- ftinet . Emblema T is fons peti poteft ex
loco Ariftoteiis.qui eft Iib.p cap-i8.de lit- ftor.animal.cuiushaec fuut verba: Sedftel- laris ox.vo(, id eft > pï%er cognominaciis in fabula eft,vt olim è fenio in auem tranfie- |
|||||||||||||||||
|
IT.
Toni Hm-
hlsmatu- |
|||||||||||||||||
|
jnoueut-
|
|||||||||||||||||
|
Emblemata-j.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
I67
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
°1ent fefe,mhil tarnen promouentmihil-
^lleagunc,fed tantum fatagmit, idque ad °diiaj adulterini & degenetis falconis,
i11 cit tantum ceuentis in aere motus. al«m defcribit Attalum Marcialis.lib.i.
^&Afrum lib. 4. vt poftea fubiunge-
lls- Taliseftapud Terentiumin Eunu-
J j, 1 ° Thtafo,vt etiam SufFenus apud Catul ltr>>Huc refer adagium,Callipides ,
,. *GNAVlferui] nullam ad operatn vri- . 's,9rdoeft ta\is;Fabulaprifcafuit,ii eft, jj'^Uifabnlati Cunt.ardeolam ftellarem, cftjauem illam afteiiam vocatam a ful-
|°teaftroru . ejfingereferui ignaui &ftu-
'trl., '^&mores.uida cnim eft auis,Hifpanis
-drdeolamfteSarem] Ariftoteleslib.9.c-
'^e hiftot.animal. Ardeolarum triaiunc ppera.PellajAlba.Stellaris, piger cogno- ^'"atns Qtie. verba ttanftulit Pljnius lib. Io,cap.6o.inquieus: Ardeelanim tria ge- '"a■■lunr,Leucoii,ab albedine;Afterias, ab ^"orvtm fulgore per fimilitudinem dic"ta; ^ellosjqirianoiiita in altum volat,7rs« **f enim prepe fbnat. ,$*bulaprifca] Ariftorcles fupra citatus Jl|>'3.cap.i8. .^idesfitpenes hiiïoricos] Eiufmodi eft
jhd'Salluftij èlugurtliinojCjeterum fi- *s eius rei penesauétoieserit . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
reponens, & omnibus negotijs fefe imror-
fcens.Vnde rectc a Gerroanis dici:ur,H/M in allengaften.Qmd fitardelio iiemorae- lius docet Martiale Iib-i. his verbis : Eeclamas beÏÏè,caufas agts,Attale, belle, Hiftorias beUas.carmina beüa facts .
Componts belle mimos,epigrammata beSli Bellus es Grammaticus , bellus es Aflro*
logUS'
Et belle cantas^faltiu.Attale^eïïe j
Bellus es arte lym,bellus es arte piln. Kil bene cum facias,facts attamen omnitt* belle, Vudicam quidfisl magnmesardelio * DeeodemAtralo idem Üb-r. Semptr agtt cauftu,etres agis,Attale,fer»j!, Es7,non efl,qfagas,AttaleJemper agis. Si res,& caufs.defunt,agu,Attale, mulos. Attale,ne quod agas defit,agas animam. Idem Martialisjib.4.dcridensfenem Afnl fic air; Códitii cum tibifit tam fexagefima mefftSf Et facies multo iflendeat albapila ;
Difcurru tota vagus iirbe , nee vU<t cathe- dra es7, Cui non manèferas irrequietus, Aue, Et fine te nuUifas eftprodire Tribune , Non caret officia Conful iterq; tuo . Etfacro decies repetts palatia cliuo, f Safuriosq; modos,1'artheniosq; fonat, f SigemS
E&cfaciant[anhiuuenesidefermiui.Afer, que_j. Omnino nihil eft ardelionejene .
Phcedrus elegantiffimus fabulator fic : Eft ardelionum qundam V-oma natio , Trepidi concur/ans.occupata in ocio , Gratis anhelans ,multa agendo nihil ngês, Sibi molefta,& alijs odiofijfima , |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
fa
|
. begener hic veluti falco] Hic , fcilicet
ei*Uu,eft veluti falco degener, qui ceuet |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
? aete. Falconem degenerem vocat auem
lair»>qua: in turribus nidificat, quam (x- 5ePueti aluntpro accipitread auciipari- .0sp.aIIèrciilos,Tinnunculus, Laiinè di- 'tllr'Hifpanè Cernicalo.Geiiaan. Yvan- '"vvaeher.Hascauis aliquando durat in ete pendenskuiter commotisalis.necdex tainec laniajantèjaut ietröjinfra vel fu- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IV.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ante qjit a m vcniam ad intentio-
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
nem huius carminis, lubet paulüm exft>a-
tiari,non tarnen vt omnino volitcm pra- ter cafam.quodaiunt.fèd vt a thefiad hy- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
P* nionetm > quod hic Alciatus vocat
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1K
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Cc"ere. 4
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pothefim,quod prscipiunc Rhctoies, fa-
ciliusme recipiam. Q^iiaenimid omnino tortiinicft inardcIioties,cosqi qui multis, |
An cofuU
turn va- rijsftudijs |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Quet] alasagitat,& volare contendit,
j eilercpropriè eft c]iinesroouere,obfcce- r ^ Verbum3pertiiiens ad mares obfcguè CR>otantes.PerfiusSatyrai. >.-------dn "Romule, ceues f
Iüuenalis z.
■*» te ceuentem,Sexte,vercbor t
+i cat'9"idem:
ïki 1 ''* ^mJ"ttat & eeuet> ponatur cctlculm.
' ' huc ^ Ardtlio ^ horao «*!»««" ,
*«s ilallluc kmPer volitans/aliens,ma-
a«ans,togaro modo deijcicns,modö
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
variifqueftudiiseodem tem oieanimum .
apphcancquKraiTiiis an protndi lint, qiu * ficfegerunr. Primum quidem videmus ede naturacompaiatunijVt nemofit reper tus hictenus ingcuio adeó felici,naciua;q; bonitate pra:itans, vtpluribus artibusad- dictus,multiuri promoueat; Rei enim v» niusftudium,facultas vna,& negocium a- lioqui ferium, totum hominem requiiit : quodq; dc cibis Medici foleut rusfeubq- te
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrcae Alciati
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
3*8
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
re , itidem in ingeniis prudenteshomines tio. Non conualefcit planM » qu* t*P'* <*
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
transfertur.&c. Sed iam (atis lufimus
niamusadipfum Emblema. Sufceptum eftin ardelioues.vanofc]; oftentatores,q«° |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
diligenter eflecaue idum prxcipiunt.adeö
nullus eftita valenci ftomacho, quin fibi permultumnoceac, fimultiplici&confii- fa,immodcraiaq; ciborumcopia ventricu lum faburraremalit, & corpus oiiuftum reddere.quod ait Horatius, quam medio, tribus & neceffariis epuüs valctudini con- fulere . Sic qiii plunbus & variis ftudiis vno eodemq; temporeiugenium onerat, feipfum quidcm ad tempus videtur refice- rc varierate rerum: fed interea tarnen non modo nihil inde lucri capit, fed memoria obtundit, aciemq; ingenii debilitat. Ali- quis fortèmilii Catonem Porciumobiece- rit.quem fummum hominemfiiiffeme- mcrant hiftorie.:nempe is fumnius Impe- rator, fummiisorator,fummusqjluriscon fultus a quibufdam elogio magnifico cele bratus. Si tarnen conferatur cum quibuf- dam alüs vel Grascis.vel R omanis,quifti- periote aut inferiore fe_culo florueruntj ïongè aliudïfentiendum erit:fuit,n. M-Ca to Aqnilio Gallo multö inferior , fi illius in iure peritia cuni hiiius doftriua veniat incertamen. Itioratoriomtinere acfacul- tatedicendi neq; Liichim Craffiim, Mar- cunive Antoniuni,iieq;Horten(ïum , aut Ciceronem (iiperauit.Iam vero indilcipJi na belli ncneft cum CCarfare comparan- dus,aut alüs certèmultis, quos Refp.Ro manaoüm latidatiTimosaluit.Idem iudi- citim de caueiis, nam & Flato telitlis ar- tibtis leuioribus,fe totmn pkilofophie con fecrauit.& Demofthenes cum fegloiiaeda rct.relicta philofophia,inqua nonparum profecerat, eloquentiam eït ampkiauis . Ét quidcm viriiili magni in id videntiir incubuifie.vt vnam difciplinam fibi ornan dam &excolendam proponerent, ad eam- cjue vniini fuum omneftudium reuoca- reut.ha quiexcellere aliis& anteftaie,aut aliquaiiilaude eflfe volet,prociilabe(l"e de- bebit ab ülo toM'*#.■&/«* immodeiato ftudio i qua: £y.a,$ia.v foepenumeroindu- cit.Statuo iuq; cum SenecaiCertis inge- |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
Ü5
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
hominum genere inillumaliud irnpuden-
|
ffH'
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
tiusaut inutilius j quandoquidem feom-
nia tenere, & ad vnguem nofle pro» tean" tur,cüm tarnen reueraiu ijs prxter iaaan tiara & importunam loquacitatemiuue- das nihil. Sed lubet paucis in eiufmodi ^
Thrafones imiehi, quöd omnia fibi tarn temere vtudicent, tam nulla fronte arJ°' gent.vt fi cum aüjs (quod fit fxpiufculej rizantur, , Totparmrpelues, tot tintinnahtU credo*
Pulfari.^x- r Quam enim ex omnibus artcm aut duet» plinam adduxeris in médium,cuius feun* peritos nortuegent?Quid tam lecöditiun &obfcitfiim in return arcanis elfe potdt > quod illi fua induitria.miraq; ingemj 10- lertia non fint exacte complexi? Tanta ei horum hominum tam male fèriatorum impudentia,tamque infolens proteruia» T cum oculos.qiiod aiiit,cornicum au» ifi" confïgere,nemini | |||||||||||||||||||||||||||||