Dit boek is gescand in het kader van het Incunabelen project.

Een incunabel of wiegendruk is een boek of geschrift dat gedrukt is vóór 1 januari 1501. Gezien de bijzondere aard van deze vroege gedrukte werken is besloten deze uitgebreid te beschrijven en te digitaliseren.

Meer informatie over de collectie Is beschikbaar op: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

Bij deze boeken wordt ook de volledige buitenkant gescand en een scan gemaakt van het geopende boek. De hierna volgende scans zijn (in volgorde waarop ze getoond worden):

• • nbsp;nbsp;nbsp;het midden van het geopende boek*

• • nbsp;nbsp;nbsp;de rug van het boek

• • nbsp;nbsp;nbsp;de kopsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;de frontsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;de staartsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;het achterplat

*Een deel van de banden in deze collectie bevatten meerdere titels, het is dus mogelijk dat de pagina's in deze overzichtsscan horen bij een andere titel.

This book has been digitized as part of the Incunabula project.

An incunable or incunabulum is a book, pamphlet, or broadside that was printed before January 1st 1501. Due to their special nature a project has been started to better describe and then digitize these early printed works in our collection.

More Information on this collection Is available here: https://repertorium.library.uu.nl/collectie/incunabelen/

The digitized version of these books includes scans of the outside of the book and a scan of the open book. The scans after this notice are (In the order In which they are shown):

• • the open book (opened approximately in the middle)*

• • the spine

• • nbsp;nbsp;nbsp;the head edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the fore edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the bottom edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the back board

*Some of the bindings in this collection contain multiple titles, therefore it is possible that this scan shows pages which belong to a different title.

79

X. qu.

79

225, Fortuiiatianus, C l, Chirius, Rlietoricorum libri III et alia opuscula, [Acc.] Dionysius Halicarnassensis, Praecepta de oratione nuptiali, de natalicia oratione, et de componendis epithalamiis, a T h, Gaza latine interpretata, [Editio princeps, Venetië, Cph, de Pensis] z, j, 4o,

X. 4o. 792

Type 7 (111 m.M.) en een grieksch type. — Init, c, g, m, n. — Rubr. ^ (bij type 7). — HC* 7305. — Peddie II p. 267. — Pell. 4889, —,Pr. 5256. Uit de bibliotheek van Arend van Buchell (geleerde en genealoog te Utrecht, * 17 Maart 1563, f 15 Juli 1641). — Samengeb. met VeterunT aliquot de arte rhetorica traditiones, Basel 1521.

EORVM Q.VAB HOC LIBRO CONTI NENTVR SVMMA HAEC EST,

Rutili ]Lupi de figuris fententiarum K elocutionis Ip bri ïï.

Rhomani Aquilsde nominibus figurarum SCexenigt; plis liber ï,

lulrjRufiniani de figuns fententiarum SC elocutionis liz bri ï.

.Sulpit^ Vidons oratoriarum iniliturionu prxeepta, adM.Silonem»

Autoris incerti de Rhetorica liber*

Aureli )Augudini de mufica libdl^

Empori) Rhetoris de Ethopeeia acloco comuni liber*.

Aphthoni )præexercitamenta, loannc Maria Cat^ p«ojnte^rete»

lOANNES FROBENIVS LECTORI

!VM more noQro fiat optime le^ Ótor,utcómune magis quam prix uatum in promonendis bonis du ! dqs commodum fpedtemus,ucl hocarguméto, quod nulla rerum difficultate,nulla laborum moledia, nullo deniep fumptu,quæ res non paucos nodræ tempeftatis typographes folet auertere,ab indituto detero ^ rear:uifum ed hac quoque in parte tui rationem habere,ne quisufquam à nobis cedatum fuide ca lumniari podit. Idq^ ea in parte eruditionis,qua: ^ eruditionis uniuerfæ facile fit facra.ut uocant, an^

cora.Ea ed Rhetorica,cui quantû dignitatis olim concedum fit apud Græcos, propagator eins De modhenes,quantum apud Latinos M.Tullius, ^^ alter plane Demodhenes monumetis fuis pode ritati mandarunt , Nadfi igitur nuper exemplar quoddam, uetudum quidem illud, fed depraua/ tum adeo,ut nemo à tam prodigiofis mendis,ut deindudria potuerint inculcata: uideri.fatis ex di gnitate potuerit ucndicare.Nequam tame iuuan a 1 di occa'

'4 ÏÓ‘ t^ROBENH AD LECTOREM EPIST» dl occaCone fubterfugïffe uidercmur,Rhctores aliquot Latinos typis cudedos defumpfimus, ut Qudiofo faite meliora quærêdi anfam praeberemus» Quod figd hinc capies comodileótor.totu uelim illud Dn.Beato Rhe/ nano acceptum feras.Qui hunc codicem ex Spirenfi bi bliotheca obliteracum æioqui,ueluc ab inferis in uicam teduxit»Tuum erit candideledor, quiequid eft noftræ induftriæ,boni confulerc.Nos tibi quod potuimus,co/ natu non deRiimus:nec coepti admodum nos pocnitet, fiquicquam ex noftro labore emolumenti ad te rediez tit:quod futurum haud dubie confido.Nam fi quidem Quintiliano credimus, Rutilius Lupus, qui in ordine primum obtinet locum, non infimi apud Rhomanos. nominis fuifte uidetur,quem ætate fuafloruifte aliquot locis teftatur. cuiqj etiam utriufe^ lingux cognitionem haud uulgarem tribuit,cum illum Grecos autoresuer* tifle.nominarim Gorgiam ait, citaccp non femel» Vtin nono de figuris fententiarû: Et Rutilius,inquit,Lupusgt; Gorgiam kquutus, no illum Leontinum, fed alium fui tx:mporis,cuius quatuor libros in unum fuum tranftu/ lit.hadtenus ille.Reliquorum indicium ex hoc ferendu, ribic^ excutiendum, alio properans, relinquo, Vale« Bafilcæ ex officina noftra Calendis lanuarrjs.

ANNO H. D, XXI, pgjj j ^A^^y''^’^ ^^’'/^^^'^ **'’'iq’^*'^ • Äö”'' -pith ly wdinïcz . cumlia- cm^c. - ^’i'^’^^ Ç. EEI.1CTVS CL Cryd# SIBI ET RVTILfAE TL - EKCTlNI r - KVTlLI'ƒ5 ET r COV- Lvrvs EVTILIA LUPI LIB- l’^f-ô^-

ROSAPOpO x sis^oc fchema duobus modis ficri /S^ traólari potcft .Nam (en tétqs duabus,aut pluribus propfi-tis,fuacuiq; ratio

tf P. RVTILII LVPI DE FIGVRISquot; ftatim Ulrici medicamur. Hie enim pro laude fiait pro patria præliarurmobis autem fi nihil accedit mali, fatis acminimu boni uidetur. Cum lingulis fentétijs flarim tatio fubiungitur hoc exemplo, demetrii pale REI. Nam quod benefidu temporel cupienti datur gratum ed.Vtilitas enim acuoluntas accipiendi,hono tem dati fade ampliorem. Ac quod fero K non defidez ranci datur,ingracum ed. AmifTo enim cempore utilita tis.cadic accipiendi cupiditas.

flwa'goKT/Aoi QYH-^_T^J§±\9,§2-Hoc SC Cingulis uerbis, Si plunu . Ouerborum coniunftione fieri poCeft . Singulis uerx uL CLEOcluri» bishocmodo. cleaRCHI. Sed cum ad fupplidu fumendu fc confirmarer,mulca fimul eum reuocabanc, offida,conCuetudo,tempus,exiftimatio,pericuIum,reli/ gio.quæ fingula proprias effe cogitationes ad remorati du fubiciebat. Ite DEMOCHARIS. Nam quis hax fimuluniuerfa perpeti poflit,timorem, morbum, Cenex ducem, contumeliam, inopiam,uim, quarum quxuis una res per Ce,Catis eft grauis ad efficiendu. Sed in con/ iundione plurium uerboru huiuCmodi eft. lygVR Gi. Nemoenim nocens fine fummo mœrore eft iudi ces.Sed multa fimul eum perturbant.Quod adeft,Colli dtudinis pienutquod futurum eft, formidoloCum. Lex paratum Cupplicium oftentans, uitia ex uitps coada, occafionem arguendi malefici )captans inimicus , qus coccidiana ueliemcntcr eius animum excruciant.

Paranomafia.

SENTENTIARVM LIEER PRIOR;^

PARANOM ASIA» Hoc aut addenda,aut demeti 7S’«?lt;*vo^‘agt; Ja,aut mutanda.aut porrigenda,aut cótrahenda ‘’^‘**

Ittera.àut fyllaba fieri confueuinid eft huinfmodk Non cnim decet homine genere nobilem uideri. Nam cum omnibus hominibus,turn maxime maximo cuique in/ conftantia turpitudini eft» Item ad huius fceleratiffimi opera,qui fuit locus religiofiffimus.Nimiru quorn tra« dicam fibipublicorum euftodiam facrorum,non hono ris,fed oneris effe exiftimauit»

Paradiastole» Hoc fchema pluresaut duas, -^a^iasoxil quæuidftuTunamuim habere, difiungit:ôi quan turn diftent, docet fuam cuique propriam iententiam, fubiungédo» hyperidis. Nam cum cæteroru opi nionem fallere conaris,tu tete fruftraris» Non enim pro baste pro aftuto fapientem intelligi:pro confidente,for tcm:pro inliberali,diligente rei familiaristpro maleuox Io,feueru» Nullum eft enim uitium, quo uirtutis laude gloriari poflîs» Hoc idem fchema folet inluftrius fieri, curatio propofico fubiungiturjd eft huiudnodi. Qua propter nolo te fepius parcum appellate, cum fis aua-rus»Nara qui parcus eft, utitur eo quod fatis cft.tu conz tra,propter auariciam,quo plus habes, magis eges. Ita non tam diligentis fruótus,quam inopis, miferia con* fequitur»

ANA CL Asi Sj Hoc fchema fieri folet,cu id quod ^vdKA««^?ç, ab altero didum eft,non in cam mentem qus in i' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tdligitur»

8 Pe RVTILII LVPI DE FIGVRIS

tellegitur.fed in aliam autcontrariam excipitur, HuiuG modi eft uulgare illud Proculeianum. Proculcius cum (ilium fuum moneret dC hortarctur,audalt;fter ex bonis ipfi fumeret tu faceret,quas in res uellet atqj opus effet# amp;nbsp;turn denique (peraret libertatem licentiamc^ utendi futuram,cum pater deceffiffet, cui uiuo patre promiffe omnia licerent.Filius rcfpondiffet,non effe (è opus fas/ pc eadem orationemoneri,nec fe patris mortem expez d:are,Cui Proculeiuspatcr.Sufficit.imo ucro,inquit,nc mcam mortem expedies,nec properes moliri, ut ueloz-cius moriar.Re(pondiffe dicitur. Si aut qui Capiuntim pcrare,aut qui imperant. Capere diCcant. Item Theo^ phraftus diciturdixiffe,prudetiseffe officium, amicitia probatam appctcre,nó appetitam probare. Item Art ftoteles dicitur dixiffe, eius effe uitam beatiftîmam, eu , ius Ä fortuna: Capienda,amp; Capiétiæ fortuna fuppediter. Itt/^Xm, T? PIBOLE, Hoc Cchema dupliciter fieri conCucuit, JLzeum pluribus Si diuifis fententijs, aut unum aut idem uerbum fingulis praeponitur,aut uarictas uerbogt;-rum,quæ tamen cande uim inter Ce habeat,ab uno aer bo/xpiusep profici(cunt'’,Sunt huiuCmodi. lygVR G i. Nam cum iuuentus concitata, temere arma cape ret,Ä quietos Theffalos manu laccffere conaretur,iure ; ego Cenatum coëgi.autoritate Cua coprimere adoIcCcen dum molendam. Ego quæftoribus interminatus Cum, ne Cumptum ftipeiidio præberent. Ego armamentario

SGNTüNTlARVMtînER PRIOR;^ patefadto reftid.atc^ efferri arma prohibui.Itaq; unius opera mea non concitarum bellum,no neceffarium fri* ris. Item EGESIAE. Miferemîni mei indices,quem coniurata tanta uis inimicorum oppugnat.Miferernini folitudinis,cui ne in fummo quidem tempore periculi li beros adliibere,ad communem calamitatem decernen darn licitumeft. Miferemini fenedtutis, qua: me etiam fine exteris malis grauiter defatigat. Varietas uerboru qua: eandem uim habet, huiufmodi cft. demoste Nis. Dolui,quirites,ubi illum dandeftinum hoftem impune intra murumuidiuagari.rgre tuli,quod domi niucftri facilitate,unius fallacia tentacam intcllcxi,com ' mouitmc,quod in accipienda iniuria plerofc^ Ixticiam oftentantes cognoui.

T7-£I^“ ^ ^* ^”^®^ ^°^ febema Sifupcrius,hocin/ ^irn^os^ JL2ztcrcft,quod in fuperiore unum uerbum pluribus fententip anteponitur. In hoc autem omnium fentcnx riarum unum atc^ idem nouiftimum uerbum, sosi/ CRATIS. Non enim alius quis cft , cuius opera in has difficultates inciderim,fed initio ad bellum fufeipi-cndum nos primu impulit Philippus . Deindein ipfo belli labore acplt; riculo,deftruit nos Philippus,Nouiffi me nunc calamitati noftræ, proinde atque culpa: fuc* ceditidem Philippus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-lt;

C,9EN0TJ^ Hocduoru foperiorum fchematum MivoTnif vo.undiouc habet, quod d Cab uno ued^tfomnes

E.b fentenu«

to . T. 'RVTVLI 'LVPI DE PlCyRlS

fententix iticipunt.S^ in uno nouiffime acquicfcunr? t 8TRATOcLIs» Quxntis nouam rationem admint ftrandx Reip. At reperire meliorem quam à maiori bus accepiftis, non poteftis. Quiritis maximis fumptr bus faciendis,quomodo ne tributa conferatis» A conii--! lijs captas xrarqopes,quas cupitis augere, no poteftisJ Quiritis quemadmodum fcelerc contaminatis homi^gt; nibus parcatis,atignofcendo nocentibus, innocentium' falutem cudodirc non potedis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. o

•jro^tuTTfwT’? quot;T) OLYPTO TON- Hoc febemafolet complures feti tencias alio atque alio modo , ut pronuntientur, efferre. Cleocharis. Nam uchemeter admiror Laccdæmonrj.ü prêter hunc quenquam exiftimatus effettCuiob has caufas iure fuccenfere debeatis. Hic eft ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim qui nobis implorata fpem uidtorix eft pollicitus*

Hunc uos non folum in confilio dando exteris prapo/ fuiftis.fed etiam in conficiendo negocio principem prx feciftis.Huic omnium ueftrum fortunas uniuerfi comx lt;mififtis.Ab hoc igitur uno.priftinx pollicitationis, re^ rumque geftarum repofcere debetis. Item dHAgt; RISII. Pater hic tuus nunc denique eft, ut egeftatem tuam debere alere uideatur.Patrem nunc appellas,que prius egentem auxilio tuo ut alienum deferuifti. Patri tu filius es ad potiundas opes,cuius ad fenedtutem uio landam crudeliffimus hoftis fuifti.Nimiru nullo conii k®^^?^ procreamus,nam maiorem paifem ex illis dd^

iENTENTIARVM ’ ÜBER' PRlO1f; nbsp;nbsp;:M

Ioris ÔCcontumeliæ capimus» ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'5

‘X^ PaNälepsis» Hoc fchema fieri folet.cu id quod 67ravaA4 iJ-^'didum feme! eft,quo grauius fit iteratur.Id inters . dum fit uno uerbo.interdum plurium uerborum coiun dione. Verbum fic iteratur» pythiaE» Quid cotra tot res iamque euidcntes dicere potes DemofthenesC (Cognitu enim eft Remp.uenalé habuifle, cognitu eft. Ité AEGESIAE» Sed inftigabat multitudinis animu ad bellum inferendum,concitatus iracudia furor.Furor inquam,non ratio, fine qua nihil unquam populus ex fententia geffit.Sed plurium uerborum iteratio eft hu/ iufmodi. At ego in his erumnis amicis fum fpoliatus omnibus indices,qui non quod me odident, fed quod inimicorum fadionem pertimuiffenc, me in malis dex feruerunt.

Diapho^» Hoc fchema cum uerbum iteratum J'iatfoj«, aliam fententiam fignificat,ac fignificauit, primo didum eft.Id eft huiufmodi.Hunc tu frater ciufdé fan guinis particeps,in hac fortuna deferere potuiftiC cuius erumnæ. quamuis enim extrarioru hominem, modo hominem commonere poffent» Item uniuerfum. Mil lierem quid potius dicam aut uerius,quam mulierem»

Epiplo CE. In hoc ex prima fentctia,fecundaorf l7r/7rXoKamp; tur,ex fecuda tertia,atque ita deinceps complures»

Nam quemadmodum catena: multi inter fe circuli con/ lundi uinciut, fic huius fehematis utilitates complures eb t fententia

^1 .F.ZRV’TVLI LVTV DB PIGVRH

lententia: inter fe connexae continentur, lysiA BiÎ lt;; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Coflàt igiturfudices, Simonem domo fus ab fuis drjs

penatibus,ui cum fummainiuria effe exturbatu.Nam Chercmenescu omnibus armatis ad eum uenit. Cum ueniffee, fine ulla religione domum eius expugnauif. Expugnata ui domo,familiam abftrahit.Abftradlam, tormentis omnibus excruciauit.Cruciatam.uinxir.Vin ftam,in publicum proiedt. prædonem fuum maleficiu tacitum latcret.Sed cum prætercuntes proftratam fami liam uiderent,^ ab his rem gertam audirent, fimulÄ oculis amp;nbsp;auribus fcclus illius ufurparent. Ite lycvR GI. At mihi mirum uidetur.quod tam exceifum bord gradum homo fummi laboris cxcederit. Namcui pra: do edtua uoluntas,indu(lrius iit necedeed. Indudrii ucro,fcientia confequicur. Ex feientia. copia amp;nbsp;facultas ? t nbsp;nbsp;nbsp;ingenij naicitur. Ex qua facultate uera K facile, felicitas

laudis oritur.Neque enim tenere diligens (ludium uir/ tutis,(rudius fortune fallit.

ït’AutTiwOïT»// . ry olysyNTHETON. Hoc fchcmaefficitur,cu (en 1 nbsp;nbsp;tentix multoru articuloru conucnienticopia conti

nentur. pytheae. Ille huncpœna côdridlum trahe bat,hic autem uocifcrabatur.Concuffusuero non rne^ diocris.cum tamen omnes opitulari uellent, fed ncmó auderct.Nequeibi magiftratus aderat,nec drcûfpicien tes quopotiffimum confugeremus, repcriebamus, fed uno tempore nos Ôi praifens ôC futurum malum pew - - . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• -'turbabat*

«ENTENTIARVM ÜTBER PRIOR. '»| turbabat. Main prüfens tempus acerbiuriscrarpîenS. reliqua ucro timoris. Item diARChae. Parrim no But^r^t ftri filebant.partim autem ingentem clamorem excita^ bant.At hi foeij ptæebranonra auxilia,neutrum pote/ rant.Neque enim conflanti filentio, neep forti clamore ftrenue quid agerent conabantur.Huc accedebatigna* uus tubæ Rrepitus, qui nihil eorum mentes ad uirtu/ tem exigebant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

DIALYSIS. Hoc fehema contrarium eft (uperiori. ^(«Av^?«, Nam demptis omnibus articulis, fententiædiuix fcpronunaantur. dapunis. Quid autem me eoa uenit facere, Byzantii fubirc publica: caufæ iudiciû,ma gno nomini aduerfariorum fortiter refiftere, no uereri: periculum diligenter pofteriratis credere,non minas ex/ timefecre : conftanter in caufa pro uobis perfeueraret omnia feci.ueftrum communecomodum fpcdtans,tagt; men no défunt qui ex tantis meis offices aliquid uelint uieuperare. Item lysiae. Omnibus in rebus Tuam confidentiam oftentabat:debïtum petebamus, no dif* foluebat. Minabamur.cótemnebat. Lex nihil ualebat; magiftratus neglegebat. Venit hoc tarnen nobis nouiG fime tempus ulcifccndi.

M-ËXfid^QEA’ Hoeichema fieri folet,mm ipfefe, ^n-o»««. qui Ioquitur,rcprchcndit:Xidquod prius dixit, pofteriori fentétia comutapita uri facit Demofthenes. Nunc quoniam de me ut «oluicognoftis iudicium.pe» b1 fpuus

ï P^RVTVLI LVPI DE PIGVRIS ipfius uitia conftituam » Nam dum opus cft,parenté^ Appellat,quos fcitis no ignotos fuiffe. Sed ut huiufmó'z ill omnes hos exccrarentur. Sed hic bonus uit,grandis natu atque ferio,fero loquar. Imo uero nuper, atc p hic ‘pauds diebus,fimul amp;nbsp;Athenienfis, Si eloquens eft fa-' cftus» Item.At hic omnium fceleratiftîmus, nouo mo te arque exemplo alieni facinoris uindex,ipfe confiden tifhme non criminibus, fed armis reumlaceflerecona/ 'tus. Conatus, nimium remifte loquor, Nam qui tan^ tam cædem perfecerit, huiufmodi inceptum duntaxac arguere,pene malefici largitionem eft facere, Tr%9££r“(;. TT) arenthesis, Cum in continenti fententia ali'* JL quid interponitur,quod neque eius fit fententia, neque omnino alienum ab ea fententia, tum denique hoc fchema efficitur , fed periculofe ponitur, Nam aut linire ineptum, aut uehementer iucundum, auribus accedere confueuit. DEMOSTHENIS. Nos fcilicet 0^ tnnes,ut fit, fere repentino nuncio perturbati obftupui mus.Adimantus ante folus. Nam eft homo multum uchemens in Rcpub.Commodi fatis liber magno da/ more efflagitabat,ut fenatus haberetur. Si prout tem-' pus poftulabat,celcricer quod opus effet coftituetetur* Eiufdem audieram appropinquare, cum ftatim magi* ftratum certiorem feci, uosdq immortales, quorum in teplo geftu teftificorJlli neglexerut.Si rem tanta differ/-fe maluerunt,cum interea fubito portas hoftis obfcdit,

Mcrifmos.

S1?NTENTIARVM LIBER PRrOR7 f^i

MerisMO s» Hoc fchema fingulas res feparatim yi^z^^o'j; difponenJo, amp;nbsp;fuum cuique proprium tribuenst do, magnarn efficere utilitatem, Ôi illuftrem confucuit, DYGVRGi» Cuius omnes corporis partes ad nequi/, tiam funt appofitiffima: .Oculi ad petulantem lafciuia, manus ad rapinam,uenter ad auiditatem:uirilis natU/'

- remembra quæpofTumus honefte appellare,ad omne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

genus corruptelætpes ad fugam. Prorfus ut autex hoc uitia,autiple ex uitijs ortus uideatur. Item aristo. TELIS. Alexandro enim Macedoni,neque in delibet

■rando confilium, neque in præliando uirtus, neque in beneficio benignitas deerat. Sedduntaxatin fupplirio

• crudelitas. Nam cum aliqua res dubia accidi(Tet,appa^ rebat fapientiffimus. Cum autem confligendum effiet cum hoftibus fortiffiimus, cum uero premium dignis tribuendum Iibetaliffimus.at cum animaduertendum, dementiffimus., Paromologia. Hoc fit,cum aliquot res aduerr^®/*®^®quot; • fario concedimus: deinde aliquid inferimus,quod aut maius fit quam fuperiora,.aut etiam omnia 'qua: pofuimus infirmet, hyperidis. Sumehocabiudi cibus noftra uoluntate,neminem illi propiorem cogna tUm, quam te fuifle concedimus. Officia tua nonnullas in illum exritiffiezflipendia uos una feriffie, aliquandin nemo negat. Sed quid contra teflamétum dicis,in quo; feriptus hic ede Itemeiufdem » Quid a mef^pius his, - lt;quot;-.--..uerbis

K P. RVTVLI LVPl DB PlQVRl#

ucrbis de medio officio requirisCfcnpiiflj ut feruis libcf tas dctunfcripfiRi ne liberi feruitutem experirentunferi/ pfiftiut exules redimerêcunicripiini utnequis exaLo afficeretur.Leges igiturquæ prohibebant haec, non ne/ glegebas. Non poteram proptcrea, quod literis earum. arma Macedonum oppoitta obfidebant,

Iiw^ww/». Æ NAECABOji» Hoc fchematunc orodeft.ateg XXomnis eius utilitas in eo ed.cum uolumus often' dere neceffitudinem aut natura,aut temporis, aut atioi,; lusperfonæ.quemadmodum fecit Myron,Amicus mc us mit Chremonides, seopinione omnium magis fa-^ miliaris,se pro falute eius quacunque potui,feci:led po (lea quam maior uis legis, noftrum auxilium ab illius periculo remouit,calamitatis ac ludus ci^particeps era.i Nam opitulandi facultas omnis erepta iam fuerat. Item DEMOCHARIS. Nihil enim ualcbac affidua pro fratre, ac mifericors deprecatio.cum indicaret tyran/. nus, cuius crudelitas omnem naturae neceffitudinem extinguebat.

iJ0Xoy?ot‘T7 THOLOGiA. LYSIAE.Ruretedies.iudiccs.ho, X^mo maior natu »magnocalore, uix fufferrensui« molediam, tamen his ucrbis egomet mc confolor.fef/. ri forricer demum laborem,Iam breui domum uenienS expedatus,excipiet te defatigatum diliges atep amans uxor:ea fedulo ac blande præminiftrando detrahit languorem, SCGmul fenues uumendo recuperabit uilt; '- -- j ’res»

SINTINTIARVM LIIBR PRIOR» ’ïf rcs.Hæc me b itinere recogitari® prope confedlum confirmabat. Poflea nero cum domum rieni, nihil eagt; tum rerum inueni,fed potius bellum inteftinu ab uxoz te cotra me comparatum. Item demosthenes.' At mediuifidius indices » Ego Cc arbitrabar,filiu ad pa rentera, diiToluto uultu uenturum,lachrymis patrium Cnum oppleturum.fupplicem precari obfecratururn» 'blandicia fua quodperiflec,! patrismollicie impetraturum : Sed hie longe aliter, atque hic incredibili confidentia,armatus ad pa-»“, trem aduolauit Ccut hollis, atque“ initium fermonis cum iutz

gio fumpCü

P» R V T V L1 L V P I DB

P1 G V RI s , 8 E N TBNlt;

TIARVMPRIO

RIS LIBRI

PINIS»

c MeubaCs»

?XóBASIS* Hoc duobus moJis fieri fokt» Ex quibus unum genus eft eiufmodi, cum ab ea fententia quam propofuimus, conucrtimus ad aliquam pcrfonam.aut rem,aut _ __fortunam, SC tanquam præfentem appellamus,ita ut is fecit, myron» Hæc mulier nuz per fuit locuples,potens in amore,atque delicfjs neceffa riorum,ornatus eius opibus abundabat, magnus ancii larum quæ fequebâtur comitatus appellabatur. Nunc contra fubito amp;nbsp;grauicafu afflidta, uix mediocris ancile lulx dignitatem retinet. O fortuna quam uehementer te return uarictas obled:at,lt;Kquam magno odio efttigt; bi beata: uitæ perpetuus^ conftans frudlus. Alterum genus eft,id quod demoftrare inftituimus,cu ad aliam rem Siadlionem at^ orationem noftram reuocamus. DEMOSTHENES» Sednimiru inopinas incidi incau fam teporis huius aliena,de qua pofterius huic dicedu. Quapropter ad illud qd * paulo prius agendu,reuertor.

Aloeofis

ELOCVTIONIS LIBER POSTERIOR»' 19

ALL oEOsiskin hoc fchcmate diuifio Si feparatio £t^o7„tï«» eft, perfonarum autem amp;nbsp;rerum demonflratio

quantu interfit» haegesiae» Diuerfa ftudia ado lefcentium animu aduerteramus, tametfi fratres erunt, uno atq; codem fanguinc orti:altcr in ftudio laudis uer fabatur,amp; induftria uirtutis uitam gloriofam, fed labo riofam fequcbatur:altcr in augenda pecunia occupa* tus,8ê habédi cupiditate deprauatus, fummas diuitias, fumma uirtutem exiftimabat. Hic nimirum magiserat laboriofus.qui laborem condendi,non utendi caufa fu/ feipiebat. Item Hyperidis» Non enim fimile eft uiuere in æqua duitate,ubiins legibus uallat:0 C deueni/ re fub unius tyranni imperium,ubi fingularis libido do minetur»Sed neceftecft autlegibus fretum, meminifle libertatisraut unius poteftati traditum, cottidiana com mentare feruitucem.

DIcAEOLOGIA. Hoc fieri folet,cu equitate eau J'iKouoXon * Ïæquam maxime breui fententia compleótimur»

ld eft huiufmodi.Quod fi me reprehendis,cum homo adolefcens lapfus fim,uehemcnter erras,quicquid natu ræ ualeat, amp;nbsp;in uno arbitraris uindicanda, accrbus’que iniquus es,quicquid æqualiter ab omnibus putes igno fcendum,uni imputans. Item lYsiae. Nam ego huic iudiccs,quicquid ad fuperius tempus attinet, nihil fucccnfeo:nihilenim deliquifte cognoui.Sed in hoc no* uiffîmo fado, cum plenum malidx perfidiæq; inucni/

c i rem,

to P, RVTVLX LVPI DB PIQVRI8 -rem,merito reprehendere atque odiiTe coepi» Quiritis fortaße quid accideritcauiæ , quamobrem eundem^ laudem,amp; uituperem. Quod idem commutata uolunz täte non cd qui fuerat, neque idem nunc de fc au-* dire débet,quod priusconfuerat,cum fine noxa fe gere bat: non arbitratus eil igitur rurfus eum reuerfurum officio, atque amicum tibi futurum : quomodo quem feiam tantum facinus in meadmififTe^ut in reliqua tem pus neque officio locum,neque beneuolentiæ fpem rex linqueret*

•50X4rs, T)weep sil» Hoc eft.cum id quod aut iti aduerfa/ JL rij caufa,aut in iudicis opinione eße aut fore arbitra mur , contrarium nobis præoccupamus dicere, amp;nbsp;cum ratione dißoluere» Demosthenes» Atqui ego illü indices arbitror Lycurgum laudatorem produdurum, fcilicet quis fit teßis eius pudori ac probitati:fed ego Ly curgum uobis prafentibus hoc unu interrogabo,uelic ne (e fimilem eße illius fadis Simoribus.Quod (inega ric,fatis fadum uobis eße de ueritate ueßra debebit» LYSIA E hac oratione fæpius apud me utebatur,amp; ora batut fuarum erumnaru mifercrer, inopiae fubuenire» Quid multaCcommotus humanitis precibus,deprecati quod petebat dedi folus:foli comunis nota calamitas hominis effet» Sed imparatus ueniffe uidebatur.iam fe negauit accepiGetSi flens uobis fupplicabit, ut fe à calu/ mniatoribus eripiatis»Vos autem cum fe agente uideri tis»

ELOCVTIONIS LIBER POSTERIOR* ii ds,facitote utde illius K meimeminentis*’

O RIsMOS* Hoc fît,cum definimus aliqua tem no o^i^fJ^ ftræ caufæ ad utilitatem,nequc tarnen contra com mune opinionêld eilhuiufmodi* Nam uirtutis labor, uera uoluptatis exercitio eft. Sed fieri folct hoc fehema nonunquam ratione fuppofita, SCturn denique magis illuftratur,ita ut fecit diues auarus* In uilla ædem fecit Fortunæ.Crimen arguitur temeritate illius,qua: tam Io cupietis copias dederit ei qui odiftet uti*

PRQsQPQPQüÄ* Hoc fit,cum perfonas In rebus v^oaaTof coftituimus.quæ fine perfonis fîunt,aut eorum ho/ ’f®»’^*;

minum qui fuerunt,tanquam uiuorumK prxfentium actionem ac fermone deformamus. Id eft huiufmodf.

- Nam cum crudelitatis mater eft auarida, eft pater fu^ 'tor,huic facinori coiunda parit odium, inde item nafei ' tut exitium.Hoc genere ufi funtpoëtæ,qui fabulas feri^ pferunt in prologis. Nam humana figura produxerut perfonas, quæ in uericate artis Siuoluntatis funt,non perfonæ.Alterum genus eft,ita utfecit Hgperides,cuni de adolefcente impudico diceret. Quid fi tandem iudix ces hanc caufam ageremusC Atq^ ita diuifit muliebrem perfonam,ut fuum cuique opus atque officium diftri/ bueret * Ego hunc oftenderem, tui liberi ritu effe, fuo corpore adluium.Nonne uehemetiffime admiraretur, fi quifquam non gratiftimum munus arbitraretur. Vi.* tum/eoatum, fe deprauato naturs beneficio in mulie/ i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c j reni

il P. RVTVLI LVPI DE PIGVRIS

rem conuerterc propcraflè» Item charisii» Exp ßimate quxfo Rcmp.hic adeffe, Si pro ueftra libertate fupplicem uobis accedere, fimul amp;nbsp;liberos ueßros, ma/ rresfamilias, amplexam tenere, parentes ueftros artate confectos ad fe applicare, redigere nos in memoriam, quale fe a maioribus acceperitis, obfccrarc facrisaede/ lubris deorum immortalium,pro parentu monument tis,pro uobis ipfis amp;nbsp;falute ueftra. Hæc fi prüfens agit, ut dixi,Refp.quid animi eftis habituri quarto7

OHRESTERISMOs. Qucmadmodu pidtorcold

nbus figuras dcfcribit.fîc orator hoc fchemate aut uitas,aut uirtuces eoru de quibus loquitur deformat» LYcONI» Quid in hoc arbitrer bonæ fpei reliqua refi derc,qui orane uitæ tepus una ac defperatiffima confue tudinc producitCNa fimul atq^ ex prioribus diei,nimia cibi ac uini fatietate,uia meridiano tempore.PIenus era pula eft experredtus prima oculis mero madidis.humo re obcxcatis,uifu grauidis luce conftanter intueri no po teft:deinde cefedtis u{ribus,utpote cuius uenæ non fan guine,fed uino funt replctæ.fe ipfe erigere no ualet,tan dem duobus innixus languidus,qui cubando fit defati catus,tunicatus fine pallio foleatus prarledlulo,palliolo ; frigus à capite defendes:flexa ccruice.fummiflis genib^, colore exangui ^tinus ex cubiculari ledlulo excitatus, in tridiniu trahie ,ibi præfto funt cottidiani pauci, codé ftudio excitati couiux. Hic ucro princeps paulum illud reliquum

ELOCVTIONIS LIBER POSTERIOR? tj reliquum quod habet menti ac fenfu,poculis extrudere ex ea fcftinat,bibendo prouocat.laceflit.ficut in hoftiii prælio quam plurimos fupcrarat, atque adfixerat,am/ plidimam fibiuidioriam paratam exiftimans. Interca procedit fimul $iillud tempus Si potio, oculi uinum Ia chrymates caligane,ebriofumipfiuixebrij cognofeunt» Alius fine caula iurgio proximulaceflit:alius fomnio deditus,ui cogitur uigilarc:alius rixari parat.Alium tur bas uitantem, ac domum reuerti cupientem,retinet ia-* nitor,pulfat,exire prohibet domu,interdid:um demon ftrans.Inter alium cótumeliofe extra ianuam eleótum, uacillantem puer Giftentat. ac ducit pallium perlutum trahentem»Nouiffîme folusin triclinio relictus, noti prius poculum ex manibusemittit, quam fomnus opz prédît bibentem, ac diflblutus artubus, ipfum pocula fuapte natura dormienti excidit»

BracHYEP^. Hoc fieri folet,cum orator breuita ßjax««’'''«* t^ntentiæ praecedit auditoris expeótationem» ^‘”’G S^^x«/ LYSIAE» Quaeres à mc,quo iure obtinere poftim,quo ^°^quot;* iure mihi Polienusreliquit,prætor dedit poftefTionem* Leges me dcfendunt,ad te non pertinent:hi ueritatem fequantur» Itcni eiufdem» Sed uosæquum eft uolun tatem difpicere. Nam cófilio uoluit, fortuna lapins eft:

lt;homo fuit, fatetur concedendum nomina pofte , Hoc

S enim deorum eft proprium» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Syirfixifii «1

YnOECIO SIS» Hoc febema docet diuerfas rcs lt;rtwof»»«lt;5?

coniungere.

14^P. RVTVtl LVP1 DB PÏGVRÏS con{ungcre,amp; communi opinionecum ratione aduer-quot; fah:K habet magnam uim,ud ex laude uitiumgt; uel ex uitio laudem exprimendi» HYPERIDIS» Nam ho minis auari atque afori,unum atque idem uitium eib Vterque enim nefcit uti, atque utric^ pecunia dedecori eft.Qua re merito utrique pari poena afficiuntur, quos pariter non decet habere» Icem lYsiae. Quapro ^ter pergam in multos largitionem abftinentiæ tefti-^ monium no credideris » Multo enim confidentius hoc genus hominu furatur.Nam quo maius eget,ad fum/* ptum ambitionis, audacius facit rapinam, ut huic ipfi ambitioni copia fuppeditare poffit» Item demo«-* s THEMIS» Cum ei quidâ obicciffet,matte Scyta nagt; tum.refpondit» Non miratis igitur,quod Scyta matre barbara natus,tam bonus Ôi clemens cuafcrat7 Item ciufdem.At ego hunc proptcrea malum effeexiftimo, quia nimium fe gerit fcuerum.Namc^ ex hominibus humanitate ac mifericordiam tollere, maximu fignum maliciæ uidctur. Ego contra deos precor, Nariiq; eiuP modi ciuem habemus, qui ad fupplicium fumendum in omnes parces fit inexorabilis»

Aporia» Hoc fchema efficitur, eu quaeritis quid aut quemadmodum pro rei dignitate dicimus, nec repperire nos oftendimus» lYsiae, Neciam ratione inuenimus,quæ Hedi pofte fperemus» Ita nos omnibus modis tentâtes» acaDa,ac nimiu tua faculty

ELOCVTIONIS LIBER POSTERIOR; if affliget» Item HEGEsiAÉ» Non hxc cft ut uulgari ocrbo appellatur calamitas» Quid igitur » Quod prox prium imponam ncfdo, nifi illud unû cantam ede eru/ mnæ magnitudinem,ut omnem fortunaefuperbiflimâ crudelitatem,ingenrjmiferia fuperarit»

PARASiOPESis» Hoc eft cum aliquid nos retice/ wafc^ïm re dîcimus^ôïtamê tacitum intclligitur» Et hoc uten ’'■quot;‘’'‘5' dum cft.cum aut notam rem effe auditoribus arbitra^ mur,aut fufpicionem excitare maiorem retinendo potTi mus» lYCVRGi. In præfentia indices iniuftu popli li quæ improbiflîme geflerat rcticcbo:de falfis cius lite ris quas ad fenatum miferit,nihil dicam, illi fæpe intern minati ficis omittam» Nam Siha:c uobis nota funt, Si quænouiflïme multo indigniora commifit, quam prix mum cognofcenda. hyperidis. Cogis meiniurix tuæ caufam proferre. Nihil agis,non dicam, fed ipfum tempus eam patefaciet»

Paromoeon» Hoc fchema Siomceotelcuton Si wajo^oro/f. omœoptoton.ferè non multum inter fe diftant,tax men quid interfit,Si fex unius cuiufq; fuppofita fentenx tia cognofcere poteris, Si multo diligentius ex Graco Gorgia: libro,ubi pluribus uniufcuiufc^ ratio redditur, fed hoc paromoeon uerborum efficit fimilitudinem, ita uti hoceft. Nam difputandi aut fuadendi eft aliudido neum tempus.Cum quidem aduerfarius armatus prae fto eft,refiftcndum eft huic non uerbis.fed armis»

d Qmœoptoton.

Iff ,P. 'RVTILII LVPI DE FIGVRIS ' •Moiofffüsr^ Z^MOeOPTOTON. Hoc in duobus uetbis cunx-dem habet cafum, aut eandem nouiffimam fylla?

bam. Id eft huiufmodi.In rebusaduerfiscui præftoert confiliu.non poteftdccftcauxilium. Item sosiCRA Tis» Nam qui fecundis rebus libenter adfentiuntur^ idem fimul ac fe fortuna contriftauerit,primi infidian^»

O^AOEOTELEVTQN. Hoc minus cuidens cd.

lt;^iam fuperius.ôi minorem adert auribus iucunxj ditatem.Nam neque tam paria duo uerba funt,nequc eundem habent cafam SC fonum uocis,qua Gra-ci tçox tfu/fa/ jappellant, ld eft huiufmodi. Nam Refp.nox: ftra ad hunc ftatum gloria:peruenitfnon multitudine: hominum,fed feueritate legum.

IsocOLON« .Hoc autem duabus aut pluribus fcnx tentrjs breuibus, amp;nbsp;inter fe paribus exigitur, ita uti hoc cft.Nequacp mihi diues eft,quamuis multa polii/ deat.quineque finem habet cupiendi,neq? modum fta tuit utendi. Nam amp;nbsp;multum defidcrare, egentiseft fix gnum:amp; nihil parcere, egeftatis cftinitid.Seorfum cd beneficium, dare libenter, iniuriam facere nolle. Nam* dando beneficium,extemplo bencuoientiam,no facien’ do iniuriam,duntaxat odium uitamus.

LmW/j. A ntjtheton. Hoc pluribus modis fieri folct^ xXamp; habet in omni genere orationis fummam utili tatem. Quare fcparatim demonftrandum cft de unox quoque genere cius«Vnum eft,cum contraria: res inter fe conferuntur

ELOCVTIONI8 LIBER POSTERIORY 4'7 conferuntur, e HaRisii. After ecru erat in dando bcm'gnus.aker erat in accipiendo aftutus.Hunc omnes cóquircbant,nc ab eo uiderétur . Huius em pudorerat omnibus facundus. Illius aute impudentia ipfi fuauis, cæteris amara.Hoc idem fieri poteft in una perfona.ita uti fecit Dinarchus,cum ipfc de fè diceret. Olim in ado lefcentia fedulo omnem gloriam fed:abar,at nunc in fez ncdlutc fummum me ambitionu inuafitodium. Turn facile multis opitulabar, nunc fam meipfum tueri uix poffum.Tum mihi bcatiflimus uidebar.fi quam pluri/ mis fecilTem.Nunc contra ucreor,nc quid mihi défit ad neceflariu ætatis meæ cultum. Tuneego ipfe pro Rep. fortiter arma capiebam, nunc præter quam laudare eos qui Remp.armati defendunt nihil ualeo. Eft autem ge nushuius,quod in eadem fententia priori uerbo cotra»-rium,quod eft infert Sécóiungi folct. isiDORl. No illeftuitidaant furore impulfus.tam graues labores fru ftra fubirct fed ex acerbitate laboris,iucundos uolupta tis frudtus fibi parabat. Aliud eft item, quod fuperioré infert,fed confcquenter,ita uti fecit Demetrius Phalex reus. Nobis primu dq immortales fruges dederut.nos quod foli accepimus, per omnes terras diftnbuimusx Nobis maiores noftri Remp. reliquerunt,nos etiam fo cios noftros de feruitutc eripuimus.Itaqj Sé ampliffim^ nobis honos ab omnibushabe^ôé propter hui^ hono, ris dignitate , fupcrbix noftra; nemo ueftigiuexperit.

, d i Epicope

i« P. RVTILII LVPI DE FÏGVRIS

t-7r?xo7rx. T^ PICOPE. Hoc fieri folct.cum alkui ref uthcmcrix ^^‘^r ‘ J— ztêrcônîïdîmus, ÔC noftro lurciuditibus largimur, ut quemadmodum uidetur illis condituant.atqj co pa rcamus» hYperid is» Sed ego iam indices fummu ac legitimum quod expofui mex caufæ ius omitto.uo/ bis quod æquilïîmû uideatur.ut confutuatis permitto» Non enim uercor quinetiam fit nouû uobis inftituetv dum,libenter id quod poftulo, propter utilitatem cora/ munis confueeudinis (equamini.

w ’W«. T)A^^^^^^^ ‘ Ferecotrariuraefthoc fuperfori»Nâ JL *n hoc uchemétercû iudice agendu eft, Kuitiu auc erratu eiusaudader cora eo reprehédedû.fed diligetcr hoc ferédu, SC raro adfimulâdû eft inuitos neceffario di cere,ne raagis cófidêtia ^ dolorc excitati uidcaraur,atgt; c^ita non fides.fed odium iudicum eófequatur.DEMQ STHENES» Sedego libera uocemueritatis apud uos omittam,Non,inquam,nee reticebo quod falus cómux ^1^^ nis dicit» Flagitat ueftra opera -Kquirites,in tantorefp» periculo eft. Vos em defectis temere omnibus credent do,Ä quorum ignauiffima funtconfilia, eorum fenten tias utiliflimas exiftimando. Item lYCvrgi» Sed uosiudices,uoshxcfacere deberis. Nam cum in fenten trjs feriundis nocentibus remifte paratis, uos in forum; ftudium ad fpedandum excitatis.

•’noXo-yf* T^OLOGIA» Hoc fchema efficitur ratione bre/ *ui öifentcntiofagt;ita Utquod dubiumeftuifum,ad certain»

ELOCVTIONIS LIBER. POSTERIOR. lt;-19’ certam fidem adduci uideatur. Quod uobis quiritesin fuadendo adfentiuntur, uos fallere poffunt. Nam dix dtum aduoluntatem auditoris obfcuratu erat quæftio ne utilitatis, fedab his qui fuadent quod uobis iucun/ dum eft,decipi non poteftis. Non enim fententias uex ftras ualent commutare, nifi uobis euidens bonum fui cofilrjpatefecerint.Item cius. Et fi acerbum uobis quod didturus fum uidebitur,tarnen æquo animo audiendu cft.Nam fere uerumconfilium.quod initio auditu graz ueeft,in pofterum cognita utilitate fit ineundum. TAXIS. Hoc fit,cum unaquæc^ res nouiifimorum Tali?.

uerborum fentetia dare diftinguitur. strA To CLES. Nam ueheraenter eorumuitqs inuehi non lice bat,reticere omnino no expediebat,fuipiciofe loqui po tiffimum placebat. Itéra thimachi. Itaque ut familiares uidebantur,hos neceffitudine opitulandi ad--ftrinxit.hosq; ignotos iufta beneuoletix caufa inlexit.

P. nbsp;R V T 1 LII LVP1 DE

EI G V RIS EL O C V T IZ

O N IS, PO S TE R I O)

RIS LIE R 1

FINIS.

d } Rhomam^

HETORIG OS peds longiods morae ac diligenriæ,quâm pro anguftijs tcmz pon's,quo me profeÀio urget, ideßque poftea plenum hoc tibi munus redder ___________mus» In prüfend aut nomma ipfarum figurarum cum exemplis percurriffe fuffîciat.tantum prolocutus , quo maxime orator ab oratore diHerat; unum aut hoc certe cHc præcipuû, figuras fentétiarum arque docutionu.’ Nam inuentio return cum acuds ho minibus,quostarnen oratores nondum appellare pofi fis communis cH, illorum uerborum Latinoru fcientia

amp; ufu,uel gram maticus fibiuindicare. Illi quoqjmores qui IfOTTO! nominantur,ab eadem hacarte,id eft gram/ matica,non minus diligenter funt cogniti quam ab ora tore,fi quatenus cuiq; generimaterio adhibere eos dcx beat,orator melius intellegit» Figurandaru fententiaru amp;nbsp;elocutionu proprium oratoris munus cH. Hoc enim genere Kparua extollit,Kangufta dilatat,amp; cum celeri taré

FIQVRARVM ET EXEMPLIS LIBER; jï

Utetam ornatum plehfque Kmm amp;nbsp;pondus uerbiac fententr^ ad pcrmouendos quidem animos auditoris-aut indicis nihilæquale eft.Quod fie facillime intellegi^; tur,fiquæ fiint figurate enunciaca,apud magnos orato* resdetradtis figuris eloquiudis, inuenientur enim nex’ quaquam dignitate autuim fandi retinentia. Sed fi'gtP rarum,fient fupra diximus,aliæ funt fententiarum,qu«: /^y.g /»«voiag ^«Var« appellant : aliae elocutionis. quae x{z. Itwç ^Hgt;otT« uocantur.Percurramus igitur fententia^' tum figuras.Naturx eft em,prius fentire quam eloqui»

Praecedens corredtio,' Perfonæ confidtio. Moralis confidio. Reticentia»» Percuflio.i Simulatio. Quaditum»\ Præteritio.i Auerfatio. Addubitatio. Interrogatio. Oderiptio uel deformatio»' Compeniatio.gt; Eleuatio ueiirrifio»;

Tranfmotio.i

PtodiorthofiSii

ft. ROMANI AQVILAB DE NOMINIBVS “®?°^‘os3»^ ÜRODIORTHÜ5IS» Praecedenscorredio»Hæc fi' *'’* A gura,ubi aliquid neceflarium didtu, amp;nbsp;infuaue au-* diétibus.autodiofum nobis didluri fumus prémunit» Exemplum apud Ciceronem frequens. Quanqua fengt; tLƒ- U.^~ tiq.quaca hoc cum offenfione dicturus fm, dicendum eft.Tale pro Gallio.De conuiuio luxuriofo,ut clamor, u* conuidum muiieru,ut Symphonia: cantus.Videbar mihi uidere alios intrantes,alios autem exeuntes, parx • tim ex uino uadllantcs, partim heflcrns potione ofdz tantes.Verlabatur inter hos Gallius unguetis oblitus» redimitus coronis. Humus erat lutulenta uino, coronis Iaguidulis,amp; fpinis cooperta pifdu.Quod fi hoc ipfum ehe aliqui diatypofin,hoc cft deferiptionem nolunt,in tellcgant nos no de uniuerfo loco,fed de executione fin gularum rerum loqui, quas ita perfecutus cft, ut etiam minima quæque dcmonftrarct.

wfotfuTTo/ 'QROSOPOPQEIA eftpcrfonæ confiétio.Hæc figu ’rori’«» JL raplurimum in fc continet dignitatis, cum Remp. ipfam loquente inducimus,aut defunctos aliquos qua/ fi excitamus ab inferis,6C in confpedlu indicis collocant tes oratione hos circumdamus. Talis cft illa pro Cælio Appq Grd perfona inducta contra Clodiam ita dices# Mulier quid tibi cum GxlioCquid cum adolcfccntuloC’ quid cum alienoCSæpe enim qua: nos ex noftra perfo'' na diccntes,uix ferant indices, fuppofita dignitate per/ fonæ liberius dici amp;nbsp;conuenientius poterunt.

Ethopœia

FIGVRARVM ET EXEMPLIS LIBERÏ H ETHOPoEIA, moralis cofidio. Hæc figura differt gt;0oW«;

à fuperiore.eo quod ibi ÔJ perfonas fingimôs,quæ nufquàm funthic certis quibufdam uel perfonis uerba accommodare adfingimus, uel ad improbitatem ear« demonilrandam, uel ad dignitatem. Tale eft illud pro Quintio, Quod Sextus Næuius ridetnoftram amenz-tiam.icilicet cum ab eo officia boni uiri defideramus, amp;nbsp;quéadmodu natus,inquit, Si quemadmodû educatus fum memini,Vetus eft, defcurra diuitem facilius,quam patremfamilias fieri poffe, Ôi cætera, APOSiOPESls,reticentia:cum intra nos fuppriz i^f^îtS^rw mimus ea quæ didturi uidemur,quod aut turpia, aut inuidiofa,aut alioquin nobis grauia diduri funt,uc eft Demofthenicum illud proœmium, Non pari ego amp;nbsp;aduerfarius periculo ad indicium uenimus , led mihi quidem nolo quiequam initio dicendiominofius pro^ loqui.Interdum etiam utimur hac figura,quafi ad alias properemus.Taie eft Vergilianum illud,

Quos ego,fed motos præftat componere fludluS, E^jTROCHAS5iûs,percuflio,Ha:c rurfum figura stdIox«/ '’differt à coaceruatione. Quod cum illa resuniuetx ‘^lt;^?-fas pluresue in eunde locum confert,hæc diftantia pluz-ra inter fe percurrens uelocitate ipfa circumponit, ut fiuelis dicere, Cæfar in Italiam euolauit Corfinium di midio deledam ceperat, urbe perociebatur,Pompez ium perfequebatnr.

e Ironia

^Î RHOMANI A^VILAS DE NÖMINIBVS ^üVüd, TRQNi^ fimulatio frcquentiflima apud oratore^ Xubirigura aliud uerbis fignificamus, aliud re fentin’ mus. A quo genere figuræ proœmiu pro Ligario fumz ptum eft. Nouum crimen P.C.Ôi ante huncdiem inau ditum.ô^cætera.

s7ajâA4iç. Tgt;arALEPSig, præteritio. Frequens eft huius figu/ JL ræ ufus,ubi quad prætermittentes quædâ,nihilomi nus dicimus.iicut pro Milone tota illa quæftio indubia eft,qua docetè Rep » occidi Clodium.Quod fi no pofz fern,inquit,diluere crimen ut dilui, tamen gloriofe hæc prædiccre Miloni liceret. Item de domo fua contra do dium. Vides ne non radicitus euellere cotum tribunatum Camp; estera inquit,quæprætermittere fe ait» Nihi/ lominus dicit. Vtemur auté hoc adiumcnto,in his qus infirma uel inuidiofa nobis futura funt,fi diredto dicat:» amp;7fosïe|4,A.E0âT,ROPa£.auerfatio.Neceff3ria plerumq? fi .xVgura.ubi quæ ad alios diéla uolumus,ad alios di cere uidemur. Sic plerumcç conuertimus orationem in reum ad iudicem, cum illa tarnen quibus aduerfarium alloquimuruudici alligentur. Acutiftîmum exemplum in Philippicis Demofthenis,ubi quibus uerbis popula Athenienfium monitum uulc,eadem fe dici apud Gri cos amp;nbsp;Arcadas SiMeflenios concionatum inuidiofe. Et M.Tullius cum fepealias, turn pro Rofcio conuerz rit orationem ad Crifogonura,ab illo loco rogatorattß ce Crifogone.de estera»

Diaporefis

FIGVRARVM ET EXEMPLOR. LiBER. 9f

DiAPORESis,addubitatto.Hac utuntur,cum pro /-taTTw^K^ci-pter aliquas nolumus uideri dubitare, amp;nbsp;quafi ab ipfis iudidbus confilium capere,quo ponfTimum gene/ re orationis utamur.Quale eft pro Cluentio proœmiu. Equidem quo me uertam indices nefcio,negemus fn-iffe illam rem. K cætera. Item pro Cornelio. Pugnem aperte contra nobiliffimorum hominu uoluntatcs,ftu^ dia,confilia,cogitationesque eorum aperiam.^ cætera. quaequafi dubitans an fibi facienda fint dicit.

ErotemA,interrogatum. Eo ndmur.ubi exaccrz tjwrx/xa, nando aliquid interrogamus, 62 augemus eius in/ uidiam,hoc modo.Fuifti illo in loco, dixifti ne liæcgegt; fta cffe.renunciafti ea quibus decepti fumus.Hæcenim fi fine interrogatione dicantur ad huc modum. Hic fuit illo in loco, amp;nbsp;ita effe gefta dixit, amp;nbsp;faifo renuntiando nos decepit,hæc prolata minus inuidiofe proferentur.

PYSMA,quæfitum.Hoc genusex fuperiore co dify wucr/x«, fert,quo ad interrogatum una noce tantum refpon dcri poteft,uel à negante,uel à confitente. Quafito au^ tem occurri non nifi pluribus poteft,hoc modo fi dicat, qua igitur ratione bellum geremus, quæ auxilia nobis parata eruntCquis erit qui fubuenire uelit,cum tam acer be focios tradlanerimusC

Diatyposis. deferiptio uel deformatio,ubi rex /joiTibrwrtft bus delediis.perfonarum Si formas ipfas. Si habi tus deferibimus S Cexprimimus:ut Tullius hocmodo.

Cft Ponite

Jff RHOMANl AQVILAE DB NOMINlBVS Ponite ante oculos Rullum,haftapofita in Popeq ea/ Pris,cum fuis formofis finitoribusadlionantem. Item plenius pro Milonc.Si hæc non geda audieritis,fed pi/ fta uideritis , amp;nbsp;deformat Milonem in rheda fedentem penulatu cum uxore» Item Clodium cum equo K dilez dtis uilla egredientem. Eodem modo pro Rofcio SCdé Glaucia » Nonne uobis haec quae uididis oculis,cernere uidemini indices non pofita,nó impetum repentinum, no uerfatur ante oculos ipfe Glaucia, SC quae fequûtur. JKT«*?«?*!ANTENAGQGg,compenfario.Eft autéhuiufmo **yw X‘Vdi,ubi aliquid difficile SC contrarium cofitendum ed,fcd contra inqcitur non minus firmum,qualia funt hæc de rege Ptolomaeo apud Ciceronem» Difficilis ra/ tio belligerandi,at plena fidei,plena piecatis»Et fi dicas, magnus labor,multa pericula opponucur, at gloria ex his immortalis ed confecutura»

ƒyowvfA TAiasYRM^ ,eleuatio uelirrifio.Ea figura ed,qua J—'UuSentes quæ dicutur ab aduerfarqs.diffoluimus. Qualis ed ille locus pro Murena in Sulpicium , totus de iure ciuili»

#KtT5soilt;riç, TV /TeSASTASIS, tranfmotioncm quidam inter figt; 1V1 guras nominauit, cum rem a nobis alio tranfmo uemus,non ita utibi caufam conftituamus» Alioquin iam no figura erit,fed fpecies quaedam cius datus,que qualitatis autex accedenti appellant, fecundu Herma/ gorani.Caeterum alibiin parte aliqua orationis fenten dat»

^IGVRARVM ET EXEMPLIS LIBER. Jr Ciam hoc modo figuramus, quale eft apud Demofthe nem initio defenfionis pro Ctefiphone . Cum helium, inquit Phocenfe conflatum edet dCnon per me,n6dum enim ego ad Remp.accefleram. Taie eft illud pro Cor nelio,videri poteft de ærario:refertum,inquit,tribuni* ris legibus,exhauftum à quibus (it ipfi fciunt.

Hx fere funt ab elegâtiftimis eledbe figurae fentetia/ ru.quibus fi ut adolefccs acerrimo ingenio utebaris,na élus ^prio motu animi,aut etiâ exiftimatióeledlionis Tullianae : prius etiâ quod numéros earum,nominate perceperis,nihil mirum eft. Omnia enim fere quæprx/ Iceptis continentur,ab ingeniofis hominibus S in dicem do fe exercentibus fiunt,fed cafu quodam magis quam ' fcientia.Ideóque dodrina SCanimaduerfio adhibenda eft, ut ea quæ interdum fine ratione nobis occurrunt, Temper in noftra poteftate fint, amp;nbsp;quotiens res poftula uerit,à nobis ex prxparato adhibeantur.Nunc ad figm ras elocutionis tranfeamus,quia in traditione primuni mihi uidetur demonftrandum,quot genera fint eloco* donis,quoique modis eis utamur;

Eft igitur omnis oratio aut foluta nulla inter fenamp; ceffitate numerorum,neq^ compofita membris quibufi dam,uel determinata certa circuferiptione uerboru. Ea plernq; in fermone affidua.ôi in epiftolis utimur. Inter ponitur,aut Siin dialogis,orationibus,ubi aliquid fimi le SC proximum fermoninolumus effingere.Aut perpe c 3 mxqua

3« RHÖMANI AQVILÀE DE NOMINIBVS eux quâ Cræd çu/xénv/j ä£^i/) appellat,quæ ita conediZ tur,ut fuperiorem elocutionem femper proxima fequa tur,at£Ç ira feriem quadam fignificatus rerum explicet; Ea prxeipue hidoriæ defcriptioni conuenit,qua: traóKi cffufum genus eloquendi,non conuerfum,neque circii feriptum defiderat,Habet fepe in iudiciali genere dice di ufum neceOarium.ßquando quad decurfu quodam ita uolumus,ut ilia fe habet in oratione Miloniana.Oc eidi,occidi non fpurium Melium, qui annona teuanda iadturisep rei familiaris ÔCcetera Jn uitam Clodq inue hitur»

Alia autem qua: ex ambitu conftat,qucm ambitum Græce wEjio^o/ jappellant. Eft autem ea qua: fenten^ tiam certa quadam citeumferiptione definit,atq; deter/ minat,qualis eft hæc,Si quanta in agro locisque defer/ tis audacia poteft,tantu in foro amp;nbsp;in iudicqsimpudem ria ualcret, no minus nunc Aulus Cecinna cederetim/ pudentiae,quam tu cum in faciunda ceftic audacia.Sed bic ambitus conftat ex membris, quæ xSa« Græci uo^ cant Si cæ(îs,quæ KÓ/xf^aro iappellant. Membrum quiz dem eft pars orationis ex pluribus ucrbis,abfolute ali/ quid iîgnificâs,hoc modo.Etfi uereor indices ne turpe fit ^ fortiftimo uiro dicere amp;nbsp;incipiente timere. Cæfum aut eft pars orationis,nondum ex duobus aut ex pluri bus uerbis quicquam abfoluti fignificans hoc modo. Et fi uereor indices ne turpefiqnonunquam tarnen cagt; '~'~famdiz

FÏGVRARVM ET EXEMPLOR. 'LIBElC ii fam dicimus orationem, quotiens non efficiuntur uergt; bâ ex conexione membrorum,fed fingula quamuis fi/* gnifiqntia proferantur ad iftum modum.Quis eftifte Lollius armiger,Catilinae ftipator,tui corporis concita^ tor.tabemanoru percuflor, latitator fori, depopulator curix.Et alibi apud eundem oratorem,comites illi deiez dii manus erant tux.ut quifquis te familiaritate attige/ rat,ita maximemanus tua putabatur.

Confiat aute ambitus ex duobus mebrisgt;ex tribus mebris, ex quatuor intcrdu,0ifi nonulli ex uno mebro ambitu putant poife copleri, quam (j^ovoKc^op irw^oJ^oii appellant. Ego autem non uideo quem admodum periodos cognominetur,dCno potius colum fiue unus, fi unum fit.

.His demonfiratis qua: amp;nbsp;ipfapoifit aliquis figuris elocutiois enumeraretexteras perfequemur, fi illud præ dixerim^optimam amp;nbsp;efficaciuimam orationem futura, fi dChos ambitus habuerit de quibus diximus,dC in qui bufdam partibus continuo rationem illam perpetue elocutionis afiumpfcrit, dCnonuquam exfis interrupts fuerit.Nam ubi omnia periodis explicantur,facietatem sefafiidium ex fimilitudine parit,qualia feripea eorum,' gt;qui Ifocraten male imitati funt lt;nbsp;quippe cuipfe Ifocra/* tes in hoc genere à quibufdam improbetur.Ac ubi fern per continuatur oratiuncula,quafi refpirationes ex in./ teruaUis atc^ diffinitionibus periodoru interponutur

SC audience

40 RHOMANI AQVILAE DE NOMINIBVS Kaudiêtcm Si dicentem fatigat.Vbf nero cæfa femper oratio cd, nihil ä fermone imperitorû differre uidetur» Quare promifccnda funt hæc amp;nbsp;rebus pro conditions eorum accommodanda.

Differt autem figura elocutionis dfigura fententias hoc,quod fentéciæ figura in mutato uerborum ordine, uel tranflato,manet nihilominus.EIocutioni aure fidi* draxeris uel immutaucris uerbagt; uel ordinem eorum feruaueris|, manere non poterie»

tjavJ«. Ti^N i A fentetig figura, quam hoc modo cnucia-* JLbo.Hic enim egregiusautor communium commo* dorum cudos, defenfor reipublicæ,falus Ôi columen ciuitatis, de quo contraria fcilicec intelligi uclim, mutaz bo uerba ordine eorum uerfo, uel tota elocutione ali/ ter explicata Gc» Namque ide cuius ope S dauxilio uiz delicet ciuitas nititur, manet ut ironia eadem, nem læ-* deturuerborum immutatione,Atuero G Ggura elocu.^ tionis Gt, quam relatione,Græcc i7r«va^oj«/j uocamus, quæed huiufmodi.Ille autor difcordiarum,ille dux fc/ ditionum omnium,ille in pace tumultuofusdlle prodix tor in bello,Et illam partem orationis repetitam fgpius in initium membrorum aut exforum quæ figuram fuz dulcro,5^ tantum femel dixero fubiungens: 0£ cetera hoc modo.Ille qui feditionum autor, difeordiarum co citator, in pace tumulcuofus, in bello proditor fuit,fix guram elocutionis fuduH * Nonnunquàm autem imo plerus

naVRARVM ET EXEMPLIS LIEER.' 41 plcruncç concurrere poteæut fenten« figura cóiungaz Uir cum elocutionisfigura.qua hoc modo enunciatum cd.Ilia amatorpatriæ egrcgius,ille Reip.endos,die de/ fenfor libertatis aclegum.cû hoc de eo dicatur, de quo contraria intelligi uolamus,5lt; ironiam edè,quæ figura fententiæed:K epanaphoran. De qua cum maxime dî ximus quæ ed elocutionis.nuc ad indituta pergamus. ;

Sunt igitur,figurarum elocutiones aliæ, ad ornan* dam tantum, amp;nbsp;quafi ad pingendum orationem acx commodatæ : quibus princeps Gorgias LeotinusuluS cd,fed fine modo.Et ideo breuis oratio ed, amp;nbsp;quæ initio audientis nouitate permouerat , fadidium meruiti ’ Ifocratcs auté podeum parcius,nee non etiam ipfe De inodhenes,fed tanta moderatione, ut nufquam in tædium recurrat.Eas ergo primum exponemus.

AnTiTHETQN.Oppofitum cx contrariis. Hæc fi ixTfeer«/»quot; gura condat ex co,quod uerba pugnantia inter

fe,paria paribus opponuntur . Cuiufmodi breuidimu ed,illud Ciceronis.Domus deerat,at habebas,pecunia fupcrabat.at cgcbas,in pace,ad nexandos ciues acerri/ mus,in bello ad expugnandos hodes inertiffimus.

TaQXIQIzÛJèI. Exaequatum membris.Fitautquoties 'lt;^öhuXo^, non pugnantibus inter fe, fed paribus tâtummodo

uerbis,duo uel etiam plura membra,qux xSa« dicimus explicatur,ut fidicas hoc modo. Cladem fpeciofidimâ iadruxit,exercitura pulcherrimum amp;nbsp;fortidimum ele-f gitad

‘4-1 RHOMANI AQVILAE DE NOMINIEVS git,addere etiam licet fociorum maximam, ÖC fidelißi^ mam manum coparauit,6i longius eodem modo præ/ gredidum nein faftidium incurras»,

-jrffsrlt;roju* nbsp;nbsp;nbsp;ARJsON_.Propèxquatum.Differt autem ex fupe/

J^riore.quod ibi membrorum uerba paria funt nux mero.Hic uno uel altero addito.aut in fuperiorc mem* bro,aut in poftremo pariter excurrût, ut fi locum enun cies, neq^ gratia amp;nbsp;diuitqs locupletum corruptus,nec^ minis amp;nbsp;denunciatione potentum perterritus,ncc^ dif ficultatibus amp;nbsp;magnitudine rei a propofita magnitudi nedeledtus.Hocenim poffremu pluribusuerbis quam fuperiora enundatum membrum longius produxit, 'quod fieri 0Cin primo poteft,fed ibi opportuni^ fi quo longius erit careris, initio pranunciatur , in pofteriore autem fi ad poftremum producitur.

, z^^MOEOPTOTON»Simile incafibus.Hocexeo c^0M7r7«f/gt;^^gpff quod membra illa,id cffilla.id ed xSAa,in eofdem cafus cadunt ad hucmodum.Huic igi/ tut focios ueffros criminanti, amp;nbsp;ad bellum uos cohort tanti,Ôi omnibus modis ut in tumultu effetis molienti. Hac enim tria in eundem cafum determinata funt» Sao»tIX«vlt; /^quot;VaOE OTELEV. TON.Simili determ{natione,difx ^fert à fuperiore,quod illud quidem ÔCcafu SC fono fimilia uerba membrorum determinat. Hoc uero non folum cafuum lïmilicudine,fed cuiufcunque uerbi atc^ enundacionis contentum eff.In muros ffatim curritur, ” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exercitus

FIGVRARVM ET EXEMPLIS LIEER', 4gt; exercitus à foeijs accerfitur.deleólusiuuétuti denundaf, ParonYmia , kuis imitatio* Hxc figura,ita ornat Trafuru/xfeu orationcm.ut in nomine aut in uerbo interdumfyl iabamgt;nonnunquam littera immutata,diuerfa figniri/ cet,ut fi udis fie enûciare,Prætor ide, uel potius prædo fociorum.Et frequens illud apudueteres eiufmodi eft. Cui quodlibet hoc licet,non indecorem interim amp;nbsp;prio ns ucrbipoftremitas,fimilitudine pofteriohs excipitur, utfe habet.Legern fragilitas,SCqus tibi no decrat.erat enirn diligcntimme feripta, PLOCE^copulatio. Ea figura elocutionis,in qua idé ttAokk.

uerbum aut nomen bis continuo pofitum diuerfa fignificat,ut eft illud.Sed tarnen adillum dicm. Mem-» mius crat Memmius. Ita enim hoc bis pofitum eft.ut fupenus quidem nomen taturn fignificet hominis,po.* ftcrius uelit intellegi eundem qui femper fuerit, ac fui fimilera, PALiLOGiA, iteratio . Hæc figura repetito eodem TraXrXon« uerbo aut nomine,n5 diuerfa unit intellcgi,fed idê, quod fignificatur efficere uehemcntius. Cuiufmodi eft hoc.Ferrum ferrum,inquit,Si hoc in iudicio dicit,ter eq-ciatep protcrui. Repetitum enim hoc ferrum indignita tern rci atqj audaciam eiusrin quern dicitur impenfius fignificat.Ncc folum nomen aut uerbum,fed pars ora* donis iterari ad eundem ufum poteft, ut cum dicitur. Tu tu Antonio Cxfari ruenti, acq; omnia pcrmifçerç, f x cupienti

4 RHOMANI AQVILAE DE NOMINIEVS cupienti caufam belli ciuilis dedifti.Atq; hæ duæ figugt; ræJuperior.ôCifta ipfa de qua locuti fumus, non ad oc/ nandam magis 62 exornandam orationem, ut ilU fu/ pcriores.fed ad accendendam pugnam dicendi ualent' ficutuel magis pleraq; earum quæconfcquetur.Ideoq^ amp;nbsp;Ariftoteli amp;nbsp;iteratio ipfa uerborum ac nominum, K repetitio frequétior,ôi omnis huiufmodi motus, adio/ ni magis amp;nbsp;certamini quam ftilo uidetur conucnirc. Qua de rein tertio Rhetoricarum libro artium diiTerit, Verum docet nos Ôi Demofthenes amp;nbsp;Cicero,earn opti me orationem effe compofitam,quæ cum illa ornamcn ta parium K cótrariorum, ÔJ immutatorum uerborum habeat,ex quibus amp;nbsp;ipGs tame fæpe no ornatior quam uehementior fît oratio,fi in tempore Si cum modo affa matur:tum his quæ ueræ adfe(^ionis fpeciê præferunc texetur. Ita enim maxime exemplum K imaginem ue/ ritatis continebat.

j7tav«AK|fï. ~p pANALEPSIS,repetiuQ. .Hæc figura tantu à pria JZzre difiat, quod in illa quidem una pars orationis bisrepetitur:tum coiundum, tum interpofito unoaut altero ucrbo, quo uehementior elocutio uidetur fieri* At in hacex plurium uerborum cotinuatione repetita.^ Item quaeritur, ut fi dicas:Patria: fuacquifquam odq immortales,exitium eftmachinatus. Hoc non poteft. Alam non poteft,inquam, libera hæc ciuitas eife.

NADiPLOsis,replicatio.Rarum apud oratores - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;figura:

PIGVRARVM ET EXEMPLIS LIBER.'4f figuræ genus frequentius apud poétas, fiquando tame ôiinduilcm orationem incidit, mediocrem dignitatem habet. Intereft auté inter hoc SC illa duQfuperiora tan*» tum,quod hic ea quæ in fuperiore membro ,poftrem^ ponuntur , in pofteriorc prima repetuntur, ad hunc modum.Concurrerat ad tantæ rei nuncium, fient corax mune ciuitatis periculum monebat, fenatus frequens, equefter ordo uniuerfus. Tale eft amp;nbsp;illud Teretianum, Negat Fannium efle hanc fibi cognatam Demipho. P^' Hanc Demipho negat eße cognatam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;r^

PR 0 SAPOD0sis»redditio. Nomen hæc figuraex OTÇolt;j'a'7roV» eo accipit,quod idenomen in poftrema parte mem ‘’''s* bri, aut eadem quæcunque pars orationis redditur,eft connexa.unde id membrum aut hisambitus cepit, ut fi uelis hoc modo eloqui, cum quid quafî indigneris aut doleas cibi. Sceleratifttmeomniu imputare omnes calamitates fuas debet Reip.tibi.Aut fic. Hxcodq imx mortales,in ciuitate moliri aufus eft Glaucia.

EPANAFORA.quod relegatum uocant.Hac fu tTrava^oja, gura uel frequentiffime Si Demofthenes, Si inde

Tullius , Siomnes uehementes oratores utuntur : un-* de præcipue SCipfi commoti uideri uolunt , Si indicem commonere. Gonftat autem ex eo, quod eadem pars orationis fæpius per fingulos ambitus, aut per fingula membra, interdum etiam breuis per cæfa quXKow*^ appeUantJioc modo. Verres calumniatorem appone^* fi bat»

4-6- RHOMANI AQVIIzAE DE NOMINÏBVS bat, Verres de caufa cognofcebat,Verres pronunabar. Aut fi dicas. Ille ucnire hoftes nundauit, ille uos in^ motu belli compulittille in tumultu ut duitas effet effe/ dt.Pcr ambitum autem repeti poteft eadem parsora^ tionis fic. Tam diu Tiberius Gracchus populo gratus (uit,quam diu leges ad uoluntatem eius, non ad utilita tern Reip. compofitas ferebat, tam diu C. Gracchus, quamdiu legibus agrarqs amp;nbsp;frumétarqs.amp;cæteris progt; fufionibusærarqs multitudinem imperatam promere/ batur.Tam diu Saturninus plurimum potuit, quam diu eafdcm illas frumentarias largitiones, fiCagri diuigt; fiones pollicebatur.

ANTiSTROPHE.conuerfto. Species huius figurae cum eandem fere uim habeat, contraria cft fupegt; ■riori,eo quod ibi ab eadem parte orationis fxpius ind* pitur,hic in eandem partem definitur. Cuiufmodieft hæc pro Fonteio. Frumenti maximus numerus e Gal^ lia.peditatus ampliffimx copia: e Gallia.equites nume ro plurimi e Gallia.

SYMPjLOLQËjÇpnncx^. Hæc figura ex utraque eax rum,quas fupra demonftrauimus,compofita cft, utramque orationis fpcciem circumdat. Nam amp;nbsp;incipit fæpius ab una parte orationis,amp; totidem in unam arqj eandem definit,ut hæc fe habet. Quis legem tulitf Rul lus.Quis tribus fortitus eftf Rullus. Quis decemuiros creauitTldem Rullus.

Polyptoton

■ FIGVRARVM ET EXEMPLIS LIBER» 4.7

POLYPTOTOj^ex pluribus cafibus , Hanc figura 'woAuttIwt*^ ex eo nominauerunt , quod cum fæpius initio ab eadem parte orationis flat, illa ipfapars declinationis buscafuum,autgencribus,autnumeris immutatur.Ça fuum declinationibus hoc modo » Senatus eft fummi’ imperij confilium.Senatui Rcip.cura madatur.Ad Sez natum in dubrjs periculofisque rebus omnis ciuitas re/-fpicit» Generibus autem hoc modo. Pulchra aute hæc, fama contigit ciuitati.fî optime meritum ciuem damna uerimus:pulchrum erat exteras nationes exiftimare in/ feftiores nos effe bonis quam malis.Pulchre communi bus utilitatibus cofulemus, fi quos oppreiTos 0Choftes cupierenos circumuencrimus.Numens autem ficGra-, ta femper fingulis fuerunt, quæcommodi eorum caufa conftituta funt. Gratum ille fuperior Africanus fenato ribus fecit, qui primus eius ordinis fubfelliaa populo liberauit.

SYNONYMiA,com munio nommis.Vtimur autem tfiwuvujuiot» eo genere elocutionis, quoties uno uerbo non fatis uidemur dignitatem aut magnitudinem rei demoftra/ re,ideóquein eiufdem fignincatione plura conferutur, ut fi dicas,proflrauit,afflixit,perculit.

TAVTOLOGI_A.Eandem pluribus uerbis fignifiTau-mX^oi* cathoc fchema. Differt aute perexiguo proxima afuperiore figura » Ibi etiam fingulæ parces ex ordine idem fignificaiites ponucurthic unius nominis aut uer/ bi prius

lt;9 RHOMANI AQVItzAE DB NOMINIBVf bi prius pofiri uis deinceps pluribus uerbis explicatur, lit fi dicas,Senatus Pop.qjRho. fummum confilium.a quo ordineiura extern nationes pctunt.Hie enim unu nomen fenatus.profecutionem accipit ex pluribus uerz bis non aliud fignificantibus. Qui enim fummum con-filiumdicit, amp;nbsp;eum a quo exceræ nationes iura petunt, non aliud quam fenatum dicit, fed profequendo latius ornauic elocutionem.

CLIMAX,quodGræci uocât, afcenfus nominetur à noois.Malo em alcenfus, quamjc^m autg^ djcujos.ut quidam,dicere. Eftaute figura per^ decore amp;nbsp;a Demofthenc ccmendata,in qua poftremu quod/ que uerbum in priore membro aut parte aliqua elocux tionis pofitum,in fuperiorc curfum affumpta inqcitur, atque ita uelut gradibus quibufdam conectitur oratio, ad huncmodum.Ponam enimipfum Demofthenicu uerfum,Etnon dixi quidem hac,nec fcripfi quidemmo profectus fum autem ad legationem,nec profestus qut demmon perfuafi autem Thebanis, nec perfuafi qui^ dem. Hac autem animaduertitis, quato ea latius didta fint,quam fi (impliciter enuncia(Tct,0i dixi hac0i fcripfi, amp;nbsp;in legationem profedus fum,perfuafi Thebanis.Sic em Tullius pro Milone.Neque uero fe populo folum, fed etiam fenatui c0mifit:nec fenatui modo, fed etiam publicis prafidqs amp;nbsp;armis. Neque his tantum, fed etia dus potcftatficuifenatus totam Remp.commific.

Parte

FIGVRARVM BT EXEMPLIS LIBER, 4.9

Parte autem ufus eft figura. Namin tertio gradu contentus fuit dicere,neque his tantum, ne rurfum tortum illud repeteretmeque folum publicis prxGdqs K at mis tantu.uidelicet quia SCin longum Siinfuaue futuru crat.Egregie autem,amp; ut mihi uidetur feliciter,Licinius Caluus in Vatinu. Non ergo pecuniarum magis repe/ tendarum quam maieflatis,magis quam Plancia: legis, neque legis magis quam ambitus,neque ambitus ma*, gis quam omnium legum omnia iudicia perierunt,

Solutum.fic enim uoco,quodjwi4!^«ia? Græci uox eant. Fit autem ita, ut demptis difiûhdtîonibûs amp;nbsp;pro* politionibus,quibus uerbad Cnon uerbis nominibus aut appellationibu’s particulis confecuntur, fingulatim unumquodq; enunciamus. Cuius rei frequentiffimum exemplum eft per totas orationes M. Tullip Sed uel hoc unum ad exemplum fufficiet.Exopto uim edidi* feucritaté prêtons, faueo oratori,cupio,opto damnari Apronium.In his enim animaduertimus, nullam net^ difiundionem,neque propofitionem interpofitam.Fa cit autem figura hæcK ad celeritatem, Kad uim dolo^ tis aliquam fignificandam, qua plerumq? cum comma ti fumus,hoc modo incidere folemusdllud etiam præcc ptum habeto,aucoh uerx caufa enunquam timendum eire,nenimium fit in figuris fententiarum. Si enim fieri polfit, ut omnes non ad aliquam utilitate figurentur, non uicandum. Verum SCoptabile eft elocutionis figui

'/5

1O RHOWANI AQVILAE DE NOMINIBVS ris modum adhibendu, amp;nbsp;his maxime quas diximus, ad oftenfionem magis quam ad certamen facere, iri quibus paribus paria reddantur, aut Hmilicafu aut fo^' no determinanturJn his etiam iteratione uerbi.autre^ petitione, aut aliquocunq; huiufmodi motu accidunt, in elocutione tam diu commorandum erit, quam diu non in fadidium Si fatietatem audientis incurrit. Me^ liusitaque ed pluribus huiufmodi figuris uti, SZ exem/ plis uariari elocutione,quam diutius in hifdemanere. ■r'XlfiuQc^um fiuejpiun^ . Hæefiguraita ornat X juAAiredditionibus ner borum membra quæ uocamusjtS^difiungat ac fepa/ ret fiue duo fiue plura,hocmodo.Capuam colonis de^ ductis occupabut, ac etiam præfidio communient Nu ceriarn:Cumas multitudine fuorum obtinebût, castéra oppida præfidqs deuinciét.Tale eft Si illud. Veniet igi tur fub præcone tota Propontus atque Hellefpontus, addicetur communis Oralytiorum atq; Cilicum, Mœ fia ôiFrygia. Veniet Propontus arque Hellefpontus, idem conditioni legicp parebunt.Animaduertere auté potes nihil interenc,utrû in poftremis partibus mem^ bra difîungantur, uiciftitate uerborum,an in primisan' hoc uiciftim fiat.

Itt^tuf^^tvoATV^S^yGMEN ONJiue cpgsagplù^gtrdiiùttÆj -i^'i^^e^^.Men».__JL^fiueiniundtum.Hoc genus enumerationis diuerz fern habet uim à figura fuperiore. Ibi enim copia uergt; -borum

FIGVRARVM ET EXEMPLIS LIBER; yi borumlactatur,hie breu1tas.Nam ut in fuperiore finx gulis membris fingula diucrfa recidimus, ita hic plura in uno coniungimus.Quale eft hoc.Quorum ordo hu milis, fortuna lordidagt;natura turpi oratione abhorret. Hoc enim poftremum abhorret, ad tria refertur. Sin autem hæc figura turn ita ut in poftremo fit pars ora^ Cionis, qua: duo aut plura membra coniungat, tum in primo,tum in medio in lectionem , fic ew^otJ^j uoa cemus licet. Præftat ante uim orationi pluribus uerbis in eandem rem collocatis,non idem fignificantibus,fed maius femper ac maius aliquid, hoc modo. Verbera-'* tut,cruciatur,necatur.

PleQNASMQJ. Plus neceflarius eius figurae ufus. wAcova^^ws In eo eft ut uerba quidc adijeiamus.non tam enun ciandæ rei neceffaria.quam ut ex his magnitudo ud di/ gnitas.ud moralis aliqua commentatio, aut deniq; fpe cies motura iudicem circuponatur. Alioquin fi nihil eo cum additio uerbi efficit, uitiofa erat. Itaeç fi dicas, M. CatoiUe,quauis fufficiat nomen tantumodo pofuifle, uidearis fignificaffc additojy^.Item hoc.Quxmala eft iiù uoluntaria fcruitusC Cum poffit fatis fignificatum clï^quæ nam eft ifta uoluntaria feruitus, pios quidem habuit ex eo quæ malum pofituIS eft.

ElaJPSIS ,id cft detraólio,catraria fuperiori figU/ ‘^«4.1$ raOrnatur orario, cu uerbu aliquod detrahimus à fua fignifuatiQe,hoc modo.Et illiquidc quia fe morte g 1 inimici

ft RHO. AQ. DE NOMINIBVS FIGVR.

im’mid repulit,ignofco.Videntur autémihiiudices,qui fententias pro illo tulerunt,nâ multas fuiffe audio. Hic apparet turn illud deeffe.Videntur ante mihi K indices idé fenfiffe uelignouiffe, fed quia intellegebaturns dez tradlum cft,utipfa celeritate comotior eilet enunciation Hæc funt ueræ clocutionu figurse, animaduerfione dignæ.Iam illud fua fponte intellegere poiîît.fepe plu* res elocutionis figuras cócurrere. Nam qui Gcloquitutr Athenienfes Afiæ parte earn qua: Ionia cognominata eft,colonis c5municrût:Dores Italie earn regione quae Gracia eft nominata occupauere.tres in unum figuras cótulit4focplpn,omoeoptotpn,diegeugme0pn. Itemlt;^ hoc ÔCin catcris figuris accidere poterit.Illud ad poftre mû pracipiendû uidetur, Ne ^pofita tibi figura,qua/ ras elocutione bis fubiungere,fi ita uerba colligas,ut in cam figuram quam deftinaueris incidant. Infirmum enim.hoc amp;nbsp;puerile erit.

Hacconfuctudo multa elocutionis, in qua figuras huiufmodi recognofcas,Sianiduitas ftili cu ipfa excrci/ ratio comoucrit dicendi facultasJtcm in has formas ul tro incurrit, ut cu quibus,^ quo tempore utendun^fit, poffis dijudicare.plurima optimorum Demofthenis praftabit M.Tullio,htdum copiam imitatur,in nimie ratem incidamus canendum eft.

RHOMANI AQVILAE DE NOMINIBVS FI GVRARVM LIBRI» ,FINIS.

Iul4

IVLII RVFINIANI DE FIGVRIS SENx TENTIARVM ET ELOCVTIO

NIS, LIBER»

agtenVs Aquila Rhomanus ex Alexandra NuMéd-b; exinde ab eo præteritas,alijs quidem proditas fub/ texuimus fçhemata dianœas» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JLrw«/

TRONIA, partes eius chleuafmos

fmos fiue fcomma.Aftifmqs, dia(yrmos,oudenifmos, fare^fmos. apophafis fiue cteologia,aporia, anaeœnç/ fis, aganadlefis, apodoxis, apoplanefis, aphorifmos fiue diorifmos, aræ, deefis, diabole, dianoea, apopho--nema, dialogifmos, epiplexis fiue epitemefis, omocox fisjeon.omoeon, epagoge, epitrope, euche, epiphonex ma, enthymema, epanalepfis, prupergafia fiue propa rafccue, parrhefia,paradoxon fiue hypomene,protrox pe,pathopeia,fyncrifis fiue anthitcfis,hyperbolc.

IRONIA, Elocutiuncula Saluftiana commodiflime bfwv««».

exprimitur,cum aliud in pedore redufum, aliud in lingua promptum habeamus, Si fententiam enuncia^

g } tionis

^4- IVLH RVFINIANI DE FIGVRIS SEN tionis in contrarium à uerbis acdpitur.ut apud Vergi^ kumtScilicct is fuperis labor eft» Apud Tullium pro Li gario:Nouum crimen Caq Cæfaris. Si extera» In Clo^ dium Ä Curionem: Tu uero feftiuus,tu elegans:tu fo^ lus urbanus,quem decet muliebris ornatus»^ exterae Ironix aut fpes fex, Chleuafmos fine epicertomenefis: Chanetifmos fiue feoma: Aftifmos.Diaiyrmos, Exu^ X^woWAoV z^HLEVASMositue epi/ (thenifmos.SarcafmoS» V^ certomeneli^ Hxc figura rifum excitat. Sifeuere ^pofita, uafre excutit.cludens perfonaru aut reru om paratione.ut apud VergiliutMeque timoris Argue tu Drance» Apud Cicerone. Quafi uero ego de facie tua catamite dixerim.ud aliaspotuifticotumeiiofius facere

fi tibi hoc Parmeno alloqui, ac no ipfe Parmeno nucix CHAKiENXL5MOs.fiuel£5m4»Hacfi/ (affet.

gura fit feftiua dieftio, cu amoenitate mordax, ut apud Ciceroncm:Infirmo corpore atq; aegro colorc.ut ipfe indicare p.u.Ecapud eundamp;Faciteni ut uultu ipfi us,8i illam ufque ad talos demiflam purpura cogitetis. As TJSMo surbana didio.Hac figura fit,exer/

citatis alqs ingenua feftiuitas. ut apud Ciceros nem»Refpicite refpicite indices hominum fortunas.re/ fpicite Fabrici )feneótutê»Cü hoc refpicite ornando ora tiois caufa fæpe dixiffet,retexit ipfe.at Fabritius a fub felirjs demiffo capite difceflerat, Kalias negabatuirum iuftu,nequa effe Vcttiiuu:0C illi ali) exeerabatur facets

Rotera,

^ENTIARVM ET EL0CVTI0NIS LIBER? ^^ dotem.quitam nequam Verrem reliquiffet»

DIAsYRMOs.Hæc figura fit, eu ré aliquaaut petz j^-if^^^j^^^; (onâ eleuamus.ut apud TuIliu.Eft adhuc quod admirari nos uideo,non Verres,fed Quintus Mutius» Et in eodem,Sed repente tanquâ èpoto circa co fadtus eft Verres, redit ad fe, atque ad mores fuos. Et alibi. Quid ad hæc Næuius ridetCfdlicet noftram amétiam, qui in uita fua rationem fummioffici )defideremus, amp;nbsp;inftituta bonorum uirorum requiramus.

EXVTHENisMOS‘Eigura hæc fit,cum rem aliqua *1’'’®*’^^^®« extenuamus,^ cotemptâ fadm^.utapud Ludliu»

! At magnum fecit,quod uerbis Græca Latinis mifcuit. Apud Tulliu pro Cinna. Eieci ego te armatis hoibus,, non deieci,ut tantum facinus non in equitate iuris, fed in una litera latuiffe uideatur, Item in Philippicarum fecunda » Nam quod quaerebas quomodo rediflem, prima luce.no tenebris* Deinde cum calceis Sitoga,nui iis caligis,nec lacerna. Cato apud Athenienfes. Antioz• chus epiftolis bellum gerit,calamo dCatrameto militat. SARCASMOS.Hæc figura quibufdam uidetur ea/ lt;rajW/io5 déquæ chleuafmos,fed aperte perfediiTimis ,ppria fignificatione deferipta eft. Peculiariter enim foediora ea fignificamus,non tamen fine dicacitate condnna.ut apud Vergilio,Nouimus amp;nbsp;qui te tranfuerfa tuetibus hircis.Apud Ciceronem.Sexte nofter.quonam etia iu ra LycurgisÆtpro Caelio. Quod fecere uehementius.

fir IVLH RVFINIANl DE FIGVRIS 8EN/ nifimihi intercederent inimicitiæ.cum iftius mulieris ui to fratre uolui dicere femper,hic erro.

iwoi^ottfjç. A PQPHASis ,fiue cteologia, uenuftum fchema, xVubi quad alio interrogante, nobis ipfis refpondc mus Si rationem reddimus.Cicero pro Tullio.Siqui in foro occiderit, iniuria occiderit ♦ Quamobrem quia ius conftitutum nullum eft;quid fi fe telo defendcrit,no in/ iuriaCquid ita quia conftitutumcQC Cxfar pro Bithy nis.Quid ergo fyngraphæ.no funt.fcd res aliéna eft.Et hadtenusubi nobis rerp6demus,alias ubi alqs. Quod nifi arte præcedit,cau fam prodit:ut apud Vergilium,in terrogante Aclero, quod negate non potcrat,fubtiliter occurrit,ne furtum fecifle cxiftimetur. An mihi can^ tando uidtus non redderet illcC Teftis interrogatus à reo,non fuftibus uapulaffet innocens,inquitCAutcum dicitur. Quaero an occideris hominem, amp;nbsp;refpondetur, latronem,ut confeffionem praecurrat defenfio.

RwojfouA PORiA,eadê eft « diaporcfis,addubitâtio quas -^^^dam.Cum fimulamus quærere nos,undc incipi/ endum:quid potiffimum dicendum,an qmni'no dicen dum. Curnque artificialiter fimulamus non fibi res in/ ucnirc,non paratos uenifte. Cicero in Verrem. Quem» quemnam redte admones,Polyclitum effe diccbant.Et de domo fua apud pótifices.Tibi literas illemifit.quaS aut nunquam mifit,aut fi mific,in concione recitari no/ luit. Itaej Que ille mific,fiue tu protulifti,certe confilium

tuum

’TENTIARVM ET ELOCVTIONIS LIBER, ^r

tuum de honore Catonis nudatum eft.

Anäcoenosis. Communicatio eft,eu autipfos amp;vaxo^iX7iï aJuerfatios conïuIimus.aut eum iudieibus delibe

ramas.Cicero in diuinatione.Decedente iam me hereu les extra hanc contentionem,certamenq^ noftrum SCre liqua,eft SCidiotifmos. Item pro Quintio. Si Dupons dius tuusagerei :Sex.Næui,fi in paruula recapitulatio nis aliquid uererere,ftatim ad Gaium Aquilia,aut cox* rum aliquem qui eonfuluntur eucurriftes,cum ius amict tiæ.focietatis.adfmitatis ageretur.Item ibidé.Ego hunc pro te hos cófulo poft tempus,SC in aliéna re, quoniam‘ Cu in ma re cum tempus eratconfulere oblitus es. Qu» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- *

to abs te Gai Aquili, L.Lucille, P.Quinti!ie,M. Marx celle,uadimonium mihi,no obrjt quidam focius SCad-* finis meus.quo cum mihi neceditudo uetus controuer da dare.pecuniaria recens intercedit.SC cætera.Itcm pro Sextio. Si redte ueftram bonitate atq; prudentia agno ui enim,multum me fallit.fi conq. r.f. primum expédia ri Cato,fî uos in eo loco effetis, quid aliud faceretisC Et alibi.Communem rem puta tu,ac uos huic propofîtos* Vergilius. Fuit SC tibi talia Sancire genitor Dauni, mi-ferere fenedtx.

AganaÇTESIS,indignatio. Quæ fit maxime ^/ S^avaxTxtfij nunciatione. Ennius in Iphigenia. Menelaus me ' obiurgat.id meis rebus regimen reftat. Vergilius. Can* undo m ilium aut unqua tibififtula cera, lundla fuitC h Cicero

^; -IVblI RVFINIANI DE FIGVRIS SEN/ Cicero pro SyHa.Fero ego te Torquate lam dudu fero*“ amp;iro7»|»ç» A PopOxiS. fiue apopjanefis, Reicdio uel pro^ jLxEado quarundam rerum,quafi in quæflionê non uenirc dignarum, neque oportuifle aut ab aduerfarrjs poni, aut à nobis quæri, aut à iudice poftulari. Quod febema mire facit accelerate fugiendum, ut 6i tacuiffe, amp;nbsp;tamen non timuifle uideamur.ut in re difficili Sicon traria non hæreamusJn qua figura breuiter morati ad’ 4v ,5,«RAi ^’^^•^ ftatim trafire debeamus» Cicero ^ Cælio.Equitis

-R.autê effe filiumƒriminis loco ab aceufatoribus n.h.p. «7ro7rÄav»^ A POPLANESIS elt,autludicis 3 re contraria no^

xV -bis auocatio,quam cum defiderat.autab aducrfa rio commonetur,ut quærat nos oblcurando Si mifeen^ do K promittendo quidem didluros nos , fed fuo loco ad aliam rem auocamus, amp;nbsp;rurfum dum dicimus fengt; firn ad aliud tranfimus, amp;nbsp;ab eo quod contra noSeft auocatur,ói fufpenditur iudcx:uel cóiunóla return mul titudine implicatur,ut non de uno,fed de pluribuspugt; tet fibi fententiam effe dicendam.ut pro Cluentio fecit’ Cicero» In qua oratione tenebras feoffudiffe iadfauit Judicibus Cluentianis. Intellegat nihil me nec fubterfu^ gere uoluine reticendo, nec obfcurare dicendo.ego me Judices ad eam cautam accedere, qua: iam per annos odio non ufc^ eo efficaciam profesto deinde uerfatam effe in iudicio pecuniam confiât totum caput, deinde unum quidem nemo erit tam inimicus Cluentioufque ‘ .'adfinem:

TENTIARVM ET ELOCVTIONIS LIBER, 'ƒ$ ad finem capitis ipfius,

APHQRISMQJ S ucl clipriG205, defcripdo rem per i4,05ilt;^^;g, reprchenfionem, quæ exprimit amp;nbsp;corrigit uim fen tentiæ.amp;poteftatem.Quare poteftuideri fpecies emeti dationismamque temere dixeris reprehendet.Tullius. Quanquam illa non pœna, fed prohibitio (celeris fuit.

Aut alias. Oues,inquâ.fi hoc nomine appellate fas eft* ‘' Aria, execratio. Execratio oratoria apud Cicero^ 'cjtia.

nem. O fcelus.ó portentum in ultimas terras ex/ portandum.Apud Vergilium. At tibi pro fcelere ex^’ clamat ^ talibus aufis. Dqfiqua eft cœlo pietas qua: talia curet. Pcrfoluat grates dignas.

DEESi5,pbfecratio uel obteftatio, qua deos ora- ' lt;^«^15. mus,aut homines. Cicero pro Deiotaro. Per de^-xteram iftam tua ego obteftor.per ego has lachrymasi Pro Rofcio Meta Ironias rogat,oratqj te Chryfogone apud deos. Vergilius.Per fuperosatq;hoc cœlum.pec ego has lachrymas,dexteramque tuam te. Plautus. Ita ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

te deos obteftor per fcnedlutem tuam.

DiABOLE.criminatio Siquafi denunciatio eorum «Tia^oX«. quæ futura funt.Cice.pro Milone. Erit illeatcç in 1^^^ ^/^/,^ luce feôJ die. Sic.Teretius.Videre uideoriam illu diem /^^quot; '^'*‘,* quo hinc egens profugi Si aliquo militatu. Apud Ver/ gilium.Sed non ante data cingetis mœnibus urbe. Ke. DIA NOE4. Hæc figura fit proprie, cû proponitur limata, no id quod fieri oportet,fed quod fit.Tullius. Dó

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h 2 .labella

ffO IVLII RVFINIANI DE PIGVRIS SEN*-lobelia autem quemadmodum homines nobiles ufep iniuriam fortiiTime pcrfeuerat »Vergilius» Furor arma '’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;miniftrat.Applicatur huic figuræ etiam chria fententia

neceHaria.ut Cato in Thernu.Poft cenfuram qui uen- -; trem fuum non pro hofte habst,qui pro Rep.non pro . fua obfonac:qui ftulte fpondet.qui cupide aedificat» «^^»«vitf/xK A POPHONISM^ fententia refponfiua» ut apud zVCælium.Fac uelis perficies»Apud Tullium.Litera ' turn radices amaras,fructus dulces»

DiALOGisMOS.Hæcfit ita,cuquis fecum difpu' tat,ö { uolutat quid agat,ucl quid agendum putet» Apud Terentium. Quid igitur faciam^Vergilius. En quid agoCRurfus ne irrifa priores experiarCCicero pro Cluentio.Dem iudicibus mihi.Igitur nihil quærctur.In Verrinarum libro primo»Si populo redimitur, mihi præda de manibus eripitur» Quod eft igitur remex dium,quodC

T'Y PIPLEXIS fine epitmefis » Fit hare figura cum iur gamus aut eoarguimus»Cicero in Catilinam. Pax tere,tua confilia non fcntis,qua:noftrum ignorare ar bitraris ».Terentius. Non ego te uidi manum» Vergib lius»Non ego te uidi Dammonis peffime caprumC ^' OMiCLEOSIsjneftibi paradigma pabolæ. Om®' ofi^eft,cum per fimilitudinê res præftantur» Cu/ lus fpccics funt primæ duæ,paradigmaamp; parabojß-Harum diftantiaeft,quod paradigma facit ucra exem

TENTIARVM ET ELOCVTIONIS LIBER, ^i pb,parabole fida oftendit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-'

PARADiGMATO s, quide triformis eft ratio. Na »^«^«f^« exemplum autpcrfonas tantum exhibet fine ier-mone,aut fermonem fine perfonis, aut fimnl utrumtp* perfonam fine fermone.ut Cicero in Catilina. Neque enim potuiffet aut illa hala ufque affis fceferatos ciues '^ interimcre.Scrmone fine perfona.Catoniseû didum. Pedibus compenfare pecuniam. Sed fermone pariter amp;nbsp;perfona.Cicero pro Rolcio.Eftne hoc illi dido atq? fado Fimbriano fimillimum.Rurfum parabola Kipfa tripartita eft,per Ic^qmœôh epagogen. Icon« Iianiaeim^ IC0N_fit.cum perfedæ forma: fimiles conferuntur. îixw/?.

Vcrgilius.Talis Amyclei domitus Pollucis habenis. Cicero de P.R.Mare quod fua natura tranquillum fit, uentorum uiagitari amp;nbsp;conturbari folet.fic P.R. OMOEQN. Hæc figura fit, cum ex partibus aliqua o^*-«lt;°^' fimilitudo colligitur.ut Vergilius.Sic oculos,ficib te manus,fic ora tenebat. Etiam in adu fit omœon.ut ifdem Vergilius. Non aliter quam fi immiffis ruat ho/ . ftibus, omnis Carthago aut antiqua Tyros. Cicero in Verrinis-Subcindam Scyllam lupis 0C canibus, cu pu/ betenus uirgo fit fimilem effe, Verris SCcomitem illius, quibus quau canibus fucandus fit.

T^-PAGQGEgt;Fit hæc ex return fimilium collatione tTrayo^rf. X-zuel argumentorum,falua tamen fimilitudine reru. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

nt Vergilius.

;h ? Improuifum

lt;5i4 FVIWRVFINIANI DE FIGVRIS SEN/ Improuifum afpris ueluti qui fentibus anguem, Preflît k, huminitens» Et Cicero pro Rofcio. Com parat occupa tiones louis optimi maximi,Syllæ rebus geftis pro^ pina Argumento autem.ut Lucius» Nam fi tu fluctus'lt; undasque e gurgite falfo tollere decreueris, uenti prius, Hæmatium uentum inquam tollas t.c.q.i.l.

iTTirjoTTH» T^ PITROpE.Hæc fit,cum figurate c0cedimus,quod »L/ uelitquis faciat.ut Vergilius Aen.pri.Sequere Ita’ liam uentis.pete regna per undas.Et Cicero, Quod ex/ pedtas proficifeere nimium iam diu te imperatore tua illam,e»d, caj^yik-l^yi^iczarii-

bxff.T? vcHE^recationes. Vergilius. DanuncTybripa JL-zter ferro,quod miffile libro.Cicero in Catilina, Cu inuocat louem ad poenam coniuratorum.Atlt;^ ita con’ eludit. Aeternis fupplicqs uiuos mortuose^ mactabis, iTTKjxÄxAitou''T7 PiPHO^i'^» Haec fententiain fine expofitæ rei Xv cumadfedtu enunciatur, Cicero in Verrinis, Non’ uitam liberam,fed mortis celeritatem precabantur, tvSJ/xK^« *p nthymema. Fit cum periodos orationis ex con

JC/trarrjs fentcntqs aftringitur. Apud Lucilium, Si) me nefeire hoc nefcis,quod quærere dico,quare diuinas qutcquam,auCquare debesipfe amp;nbsp;fi Ceis q, b.e,fcire hoc d,t,Cicero in diuinatione,Qui te neque uelfe fua caufa.

. -nec ficupias p,a.r.i.id eft,mea fuit his,ö^ cetera, Uo»5x4rç quot;ppÄNA LEP s 1 S, Repetitio fententiæ propter

XLaliam neceflariam caufàrn, non ut fit in figuris da f.: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: .1 f d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cudonis'

,TBNTIARVM ET 'ELOGVtro'NÏS LIBÉR, fff 'ditionis,fed apud Lucilium. Vel cocilio ueftrum quod ' dicius,olim cœlicolæ adfuiflemus priore concilio. Gicè^ 'to pro Rabirio. Libenter fi effet integrum profiterer» Idem Saturninum C. Rabiri manu interfectum , ni^

M meifte clamor commouet,ufque,hoc libenter in/ quam profiterer»

PRVPERG^j^uel parafeeue.præmunitio.Qua w^wtjT«/' ante utimur,ut confirmaret id quod fubieduri fugt; '’''** mus.Vtfi tefiem produduri fumus, ante eft,ei fidem habendam effe doceamus. Quare uelut generalis lox cus,amp; tradatus communis eft. Cicero pro Milone.An- nbsp;nbsp;nbsp;■ '•

te præmunit licere hominem occidere, K cum fubito OC' cifum P»Clodiu iure amp;nbsp;fine inuidia,cu ita dicit»Negant intueri luce effe fas ei,quia fe effe hominem occifum fa teatur.In qua tandem ciuitate hocdein. y^^fhdUiinii.dypuknU .T^ ARRHESIA,oratio libera, quam Cornificius ligt;wo^Klt;rf o.• centiam uocat. Cicero pro Ligario. Sufcepto bello Gæfar gefto, etiamex parte magna nulla coadus. Ôê cætera.Contra idem. Quid aliud egimus Tubero, nifi ut quod hic potcft,nospoiTemus, interdum adulanter inducitur. Hic adulatio eft pro arbitrio, perduellionis libere,cum ait. Quin continetis uocem ueftram indix cem ftulticix teftem paucitatis.

PARADO3CQ^ fiue hypomene, fuftentatio w«jdy»«|5^.. uel inopinatum » Hoc fchema fufpendit fenfum. Deinde fubicit aliquid eo contra expedationem audigt;

toris.

^4- IVLH RVFINIANI DE FIGVRIS SEN ton's fine magnu fine minus, amp;nbsp;ideo fuftentatio uelino pinatum dicitur. Cicero pro Ligario. Hinc prohibitus non ad Cæfarem neiratus,non ad domû ne iners,non uam in regionem non conmuaUqXdC extera.

,RoTRo^ .adhortatio ad aliquam rem eft.Â

■syçoTjoTTH X palilogia. Vergilius.

Nunc nunc infurgite remis hortor uos focq.

Cicero in Verrem.Hiaólionis liberi,nos quod ad uclt; ftram famam fenatusque confulta pertinet indices,pro fpicite atcß confulite.ôC extera.

TffoißoTTA quot;0 athqpoeia.Hxc uelodio,uel iracundia,uel mi JL fericordia eämouetur. Vergilius. Domus interior gemitu miferóqLIe tumultu mifcetur. Cicero pro Ro^ fcio.Nemo erat qui no arderet,illa omnia mallet,quam uidere in Sex.Rofct]bonis dominate. SC extera. Apud eundem in Verrem.Clamor interea fit, tota domo puz gna,inter feruos rubri atque hofpitis.0C extera. AlioIo co.Cxdere ianuam faxis,inflare ferro, ligna Sifarrnen-* ta circumdare,ignemque fubeo e.p,

YNCHRisi^Xiue anthithefis , comparatio rerum atqj perfonarum inter fecontrariarum.utego proz

iedtor quod tu peccas,tu dclinquas.egoarguor pro ma lefaótis,HeIcna redeat uirgo »pereat innocens:tua re.quot; concilietur uxor,mea negetur,filia mea, Cicero pro Mu rena. Vigilias turfde noóte,ut eofulcoribus tuis refpon deasalle ut mature quo incendit cum exercitu perue/ r. ,niât.

TENTIARVM ET EL0CVTI0NIS LIBER, tff tiiac.SC estera. Item in Verrinis. Iftemulto fceleratioï amp;nbsp;nequior quam ille Adrianus, aliquâto etiam felicior foit.ôC estera.

HYp^^b oLE,aliïs tropus uidetur : Csterum fit, wtsBoArf. cum exceditueritate fententia. Apud Vergilium.

Qui candore nines ante irent,curfibusauras. Apud TuUium.Campus ipfe me cauiam p.dX

IVLII RVPINIANI 'DB PIGVRIS SENTENz

TIARVM ET BLO CVTIONIS LI

BRI» PINIS*

■ PcoIepfiS

ROLEPSiSjeft fchema xlt;|ta« ,td cft, figura elocutionis, cum ante numcx rus reddit' ’ucrbi’s, quam res perfonæ affmiantf.ut Nêctântû Rhodope rai ratur amp;nbsp;Ifmarus Orphea. Et,Interea reges(ingentimble Latinus, Quadri iugo uehitur curru . Latine appellari poteft præfum/ ptio uel anticipatio.-‘

^’axxIiç. Çyllepsij eß,cutn duabus diuerfisque fententrjs rebus unu datur uerbum, minime utrifque conuc niens.ut, Inclufos utero Danaos amp;nbsp;pinea furtim Laxat claudra Sinon.Laxat em Si ad Danaos referri no pot, ficutad clauftra.Er,Optime Graiugcnüm,cui me fortu na precari,Ac uicta comptos uoluit protendere ramos, b^on enfm ficut cui protendere ramos,ita amp;nbsp;cui precari poteft uideri ratione connexum. Et,His quidam fignis atq; hoc exempla fecuti.Hæc Latine dicitur çprreptîp.

^w-y/Àoc Ey G MA eft , cum unum uerbum comma.^ yi-^aiter multisfententqsiungituradomncs pari fi-

DE SCHEMATIS LEXEOS» ff^ '^{ficatione pertinens,amp; adnexum.ut, Aeneas urbe amp;nbsp;toojs se clade relicta. Latine hxc figura dicitur Ijgatio ueladnexio.

HYPQZEVXIS ed.cum fingulis rebus,fententqs/ Wo^aig/«» que.fingula debita ucrba funguntur, ut. Procum

bunt piceæ.fonat iëta fecuribus ilex , Fraxincæque tra/ bes cuneis, Si fiflîle robur Scinditur, aduoluunt ingeti • tés motibusornos.ôi, Venit hyems,terit' ’Sicyonia bac-* ca trapetis. Glande fues redeut Ixti.dant arbuta fyluæ. Et uarios ponit foetus autumnus. Si alte Mitis in aprix eis coquitur uindemia faxis. Hæc figura Latine uocabi tur fubiundio uelfubinfertio.ud fubnexio. lt;

EPANALEPSig-eft, eorundem uerborum fimul s7rwaA4»9 , pofitorum, eiufdernque fententix poft multa in/

tcrieàa,cum aliqua periodi condufione fada repetitio* ut,Huc pater o Lenae, tuis hic omia plena Muncrib^, tibi pampineo grauidus autumno,Floret ager, fpumat plenis uindemia labris, Huc pater o Lenaee ueni.Et,Pa ftorum mufam Dammonis Si Alphefiboei.Immemor herbaru.quos eft mirata iuuenca.Certaresquoru ftupc faeftæ carmine lynces.Damonis muß dicem^ Si Alphe fiboei. Latine hæc figura dicit' ’refumptio uelrepetitio. EPANAPHORA eft, cum ab eodem uerbo plures twcu/a^oja.

inchÔâtæTententiæ incipiunt.ut, Hic gelidi fontes» hic mollia prata Licori. Hic nemus,hic ipfo tecum coti/ fumerer auo.Et,Num fletu ingemuit noftroCnum

Xit lumina

^8 .SVLPITH VICTORIS XNSTITVTIONES' lumina flexit^Num lachrymasuidus dedit,autmifeta tus amantem eft; Et, Bellum o»terras hofpita portas» Bello armantur equi,bellum haec armenta minantur. Et, Ver adeo frondi nemorum,uer utile fyluisi Et,Node leucs ftipulxfMeliu^etum Latine haec figu/ ra dicituriteratio. -’^^«A'»

waAiAcyf« -r^ alilogia eft,cum uerbum quod in prima fen tentia cft ultimum,in fequete primum. ut,Pierides oos hæc facietis maxima Gallo. Gallo cuius amortan tum mihi crefcit in horas. Et,Addit fe folam timidiscç fuperuenit Aegie. Agle Naiadum pulcherrima. Et, Deiphobum uidi lacerumcrudeliter ora. Oramanu^ que ambas.Et,Concurrunt Tyrrenæ acies.Latine dici.* - turegreflio. x^^x»K^

StvatM-TTÄM^ A NADiPLOsis eft eiufdem uerbi continuatim ®^'lt;* xVrepetitio.ut, Longum formofe ualc, uale inquit Io1a.0^,0 Corydon Corydon, quæ te dementia cepit. Er,Me me affum qui feci. Latine dicitur hæc figura duz plicatio.

iTTc^va/'i/ quot;TJ PANADiPLOsis cft, cum idem uerbum incx^ ttAwo'/ç. X-ydem fententia ÖJprimum eft.ói extremum.ut, Cæ faris amp;nbsp;nomen, 62 famam tot ferre per annos. Tithoni prima,quod abeft ab origine Cæfar. Et, Ante nox uis rubeant, quam prata coloribus ante. Et, Vnû illud tibi nate dea,pr6quc omnibus unum. EtJpfum obtex flemur,ueniahiq; oremus ab ipfo. Latine dicit' ’indufip» Metathefis.

ORATORIAE, AD M. SILONEM.

METATHE sjs eft,CU quod ante di'ólum cft,poft ^jr^Oej-jç. ponitunsi quod poft didum cft, anteponitur», ut,E ripis ut perdas,perdis ut eripias»

DlACOPKjiue diaftole eft, cum inter duo eadem J^ïaKorH^ uerba diucrfum ponitur aliquid mcdium.ut, CuI patus'ue paris diuùm inclementia diuûm. Et, Duc age due ad nos» Si, Scis Proteus fcis ipfe ♦ Latine dicitur fex paratio.

PARENTHESIS eft,cum ordinata ac legitima (eux wajamp;Oert®, tenti'a interrumpitur per alienum extrinfecus , dix ucrfamque fententiam.ut, Vare tuum nomen fuperct modo Mantua nobis.Mantua uæ miferæ nimium uici na Cremonæ. Cantantes fublime ferunt ad fydera cyx gni.K, Ipfic^ fuos ia morte fub ægra Difciffos » Latine hxc figura dicitur ^erruptio uelinteriedio»

ANTITHESIS. eft,cum uerbum ucrbo pari potcx cwT*fl«lt;riamp;.' ftate per contrarium redditur.ut, Séque nouo ue terum deceptum errore locorum, SJ, Voluitur ille uox mens calidum de pedore flumen Frigidus. Latinecon tranum uel oppoiitio poteft dici.'

T)LOCE,cum idem uerbum fententiaue ad conium wAoxk» J Lmationem fuperioris retorquetur, ut, Vos o qui/ bus integer æui. Quale forfitan Si illud accipi poteft. Pan etiam Arcadia mecum fi indice certet . Pan etiam Arcadia dicat fe indicé uidum. Latine dicitur nnplic^ tioueltetradatio.

t i ParanomaCa

PARONOMASIA cd, fecundum prædîdlum uer.gt; bum, pofitio alterius,ipfo pofcente fenfu.ut apud Terenrium-Nam inceptio cd amentium, baud amanx tium^K, Tibi eruntparta uerba, huic homini uerbera» Quale illud poterit forfitan uideri. Nec quifqua errang* tes acies lætumcy ferentis Sudentare C Contra amp;nbsp;aliter» Pubesque tuæ.pubesque tuorum» Latine dicitur adrtoz niinarioucl aclfiAio.

PAjgj\GMENQN cdxque fimilis figura.cum amp;nbsp;fu pndidto uerbo aliud deriuatur.ut,Vitro Ipfe gra/ uis,grauiterque ad terram pondereuado Concidit. Et, Oppetere ingentem, atque ingenti uulnere uidum.amp;v Voce uocat Hecaten» Ire iter, SCcadris audebit uellere

figna.Latine deriuatio dicitur»

«7rav'jGutf(5 quot;p PANORTHOsis cd.cum fupradidum uerbum uerbo fequenti corrigitur, ut. Non fubripere,hoc ed furari.Latine dicitur corregio.

^Tnsjo^H. Tquot;^ PiSTROPHE ed,cum in eadem uerba pluresfen/ JL/ tentis deiinutut fic aratus insquali tonfore capii los.occurri,rides fi forte fubucula pexæ Trita fubedtugt; hicæ,uel fi toga diffidet impar Rides,Quale forfitan fit Similis fi cura fuiffet. Tunc quoque fas nobis Teucros armare fuidet. amp;, Impius ante aras, atque auri cxcus amore.Latine diciturreuerfio.

^•«^etl. Zquot;^ LIMAX cd.cum cx te in rem gradum tibi fenten/ tis faciunt.ut, Qua: Phoebo pater omnipotens mihi

''DE SCHEMATIS LEXEoS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71

mihi» amp;,Torua Ieæna lupum fequitur, lupus ipfe eax pellam : Florentem cytifum fequitur lafciua capella » La tine hæc figura diciturgra^tus»

ASYNTETliQlijcft.uel dia^Iitonjum ratio nulla hifwri^oir, coniunótione connexa,uclut folutæ fentétiæregu

lam feruat.ut,ConfiIiunt,partim galea dypeóque relul tant» Irrita deflexit, partim ftringentia corpus.^, Ipfi numerumque modumque carnis,nos æra manus naua lia demus.Latinc dicitur diflolutio^ud inconnexo, Afyntethon autem modo per Gngula uerba fit.æra ma nus naualia demus* Et hæc eadem terram,mare,fydera iuro»modo per plura uerba,Ôi per ea quæ Græci uocât xwÀa. Denique quid uelper ferus uehat, unde ferenas ,Ventus agat nubes: quid cogitat humidus Aufl:er,SoI tibi figna dabit» amp;,Nubc caua fpeculantur amidi, Quæ fortuna uiris, daflem quo littore linquant,Quid Ueniant»''

EJP_anQl,DlOS_cfl, cum duabus breuibus,pluz tTravoJ'oç.

ribusue propofitis , ad Angularem enarrationem recurritur » ut, Diueilimur inde, Iphitus amp;nbsp;Pelias me^ cu, quoru Iphitus æuo lam grauior. ÔC,Protinus Orfi lochû,6i Buthen duo maxima teucrum Corpora, fed ,Buthen auerfum cufpide fixit. Loricam galeamque in^ ter qua colla fedentis Inuenit» Latine dicitur euerfio uel egre(no. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Paradiaftbk

/ni X^vrrh/ 4 V.

7t SVLPITH VICTORIS INSTLTVTIONBS

’^ïaJ'iasy T) ARADIASTOuE cft.cu fimilcs rcsdifcemuntur, 1 contrarrjs reddins.ut, Trifle lupus ftabulis, matu* ris frugibus imbres. Arboribus uéd nobis Amarillidis iræ.Ec dulce fatis humor,depulfis arbutus hardis» Lem ta falix fœto pecori mihi folus Amyntas»Latine dicitur ' difcriminatio»

^ifletjM^5, yx IAEREsi^efl: figura fermonis,cum fit return dr ftributione.ut.Hic Dolopu manus,hie fxuus tendebat Achilles.Claffibus hie locus,hie acies certare foie bantAsHic portus ali] cffodiunt.ôC, Ferit enfe grauem Tymbræus ofirim.Hæc Latine dicitur diftributio uel defigt^o»

îcîT/saff-iç» A MTisTASis eft,cum idemuerbum repetituriti xveontrario fcnfu.ut,Vna falus uiclis,nullam fpera/ re falutem.K, Ex illo Corydon Corydon eft tempore nobis.Hæc Latine dicitur intentio,

/jL£Tasotd(5, TL yr ETAsTAsIs eft,uelmetabafis.cum alloquentis /xtTa^atns» xVJlperfona ad perfonam trafitum facimus, ratione aliqua uel adfedtu.ut, Nó hæc Euandro de te promiffa parenti Difeedens dederam. Deinde,Et nunc ille qui-» dem (pe multum captus inani.Fors amp;nbsp;uota facit,Deia/ de,Infelix funus nati crudele uidebis. Hi noRri reditus ejtpedatic^ triumphi. Hæc mea fides,at non Euandre pudendis Vulneribus pulfum afpicies. Hæc figura dici Atur uariatio,aut tranfitus,

PoSTROPHE eR,cum fermo alledto KinRituto ordine

ordine in diuerfum ac contrarium uertitur.ut, Scipiax das bello duros, amp;nbsp;te maxime Cæfar.SC, Impulerit fer^ roXatirie coucrfio dicitur. Inter metaftafin amp;nbsp;apoftro phen hocintereft,quod metaftafis perfonarum multis plicata uariatio eft,Kab alia ad aliam, deinde rurfus ad aliam,0C deinceps gratulatio tranfitur. At in anaftro phecommutatio cftperfonæ fere unius»

'O Vntautem K alia:fîguræ,mire orationi decus orna Mmcntumqj rribuentes.Hoc à fuperioribusdifcere te oportet, quod non tam fententiarum perpetuaru funt figuræ.quàm fingulorum pene uerborum. Si quod ca^ rent appellationibus proprijs. Fiunt autem per cafus, numeros,præpofitiones,genera,perfonas,Siliqua funt aliquarum exempla,fummatim breuitercß ponentur* T7 Igura per catum genitiuu.ut fi dicamus. Conftans JL uir animi.pro conflantis animi.Itcm alia.ut fe ha^ bent ifta.Isc^ amens animi,Si rumore acccnfus amaro» Si, At non infelix animi Pheenifla. Si, Ablutum pius Aeneas atque integer xui Afcanius.Si, Hic anni gratiis atque animi maturus Aletes.Si, Si quis dicat pecunia diues.ut,lnfula diues opum.8i,Diues equum,diucs pi/ (ftai ueftis,6i auri. Item,Quas illi læta bonoru.Si,Expe diunt fefti reru.Si, Ille mihi ante oculos felix fundusq^ laborum.Egregiusque animi.Si fiqua funt talia.

Igura pcrdatiuum.fi quis dicat. Timeo illi,pro rix J- meo iUo.Si talia.ut, Etpariter comitic^ oneric^ti' k m entem

74- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVLII RVFINIANÏ

mentem.8c,Tune decuit metuiffe tuis.KjHæc cum Dar danio Aenea: miranda uidentur, pro ab Aenea.ÔCqua: antique diëta funt, cui nomen afylo Rhomanum eft» SC.Cui nunc cognome Iulo Additur.ôC, Cui Rhemulo cognomen erat.ôC, Cui nomé Amello Fecere agricolae. Item fiqua funt SCalia.

BIgura per accufatiuum.ut fi quis dicat, Togam fu^ fus.pto fußm togam habens.ut fe habentifta, No doq; finus collecta fiuenteis.8C, Scilla coma.8C , RofcaS laniata comas.amp;.Tumidnsque nouo précordia regno. ÔC,Infractum heUerno uenas ut femper Iaccho. ÖC. Ec* ce manus iuuenem interea poft terga reuindlum. Et quae antique didta funt. Forfan amp;nbsp;hæc olim meminilTe iuuabit.0C,Numeros memini fiuerba tenerem,pro nu.* merorum memini.Item fiqua funt talia.

Figura per a^tiu^Si quisde quopiam dicat. Ma-* gnus uirtute,bonus bello,pro in bcllo.óC,Ercótus ca pice incedit.Vt fe habent ifta. Purpureis criftis iuuenes auróque corufci.óC.Sunt mihi bis feptem præftanti cor pore Nymphæ.ôC,Vnde prius laetum filiquaquaflante legumen. K, Tereti fubnedht fibula gemma. ÔC, Qui forte tapetib9altis ExtraAus. 3C,Quam tua ni fpoliata armis excufta magiftro Deficeret. Ite fiqua funttalia.; Klgura Græca autcafu uarictas.ut. Montibusin no ftris folus tibisertet Amyntas.SC, Placidone etiam pugnabis amadCpro tecum certat,«cu amore pugnax bis.

DE SCHEMATIS LEXBOS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7f

bis.amp;, Reddidit una^öüuoce.pro una e bubus. Item firnilia,aut præpofitione detrada.ut, Mgna^fpera lu-^’ ro.amp;,Tyrrhenum nauigat arguor. Item guæ funt talia. r’ ’Igura per perfonas.ut fi guis dicat. Vos fuperi lup piter precor. Vt funt ifta. Vos ó Calliope precor aspirate cancnti.ôC, Vos ó patricius fanguis,guos uiucz re fas cft.Itcm figua funt fmilia.

T'’ ’Igura per numcro^t fi guis dicat. Populus locuti J funt.ut. Pars in frufta fccant, uerubusgue tremen/ tia figunc.ói,Pars calidos latices Si ahcna undâtia flam mis Expediunt.Ôi, Sæuitgue animis ignobile uulgus. Turn pietate grauem ac meritis fi forte uirum gué Con (pexere filcnt.ct figua funt fimilia.

Elgura per præpoûtionem ai«modo femels fim^ plicem pofitam. Vtfi guis dicat, aduoluor illu, pro ad illum uoluor.ôi accedo illum,guafi ad illum accedo. ut,Explorafe locos.guos ucnto accefleric oras.ói,Nun^ dafama rui.t,matrisgueadlabicur aurcs.Euriali.ói, Electram Grai perhibent Atlantide cretam. Aduehituc Teucros.Modo fimplicitcr elatam.ut, Quin aderatad eum.adgrediar ad illum.SC figua funt talia.

*Ï^ Igura per præpofitione injpodo femel fimplicé da tam. ut, Inflauit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras.Ó^,Tu calamos inflare leues,guafi in calamos amp;nbsp;in • ebur flare.Et apud Salufliu. Atep eos à tergo incurrut^ guafiincos incurrerunt. Modo dupliciter elatam.ut, , k i Induerat

IVLIÏ RVPINIANI

Induerat Circe in uultus.ac terga ferarum.Induit in flo rem.ôC ramoscuruauit olentes.Ôi,Hune ut prona iugo læuu incumbebat in amnem.amp; fi qua funt fimilia. nbsp;-

EIgura per uerboru qualitatem.ut. Caput uelor,pro caput uelo, aut capite uelor. ut,Capiteante aram Frygio uelabaramidtu.Si, Flaua caput neótutur oliua» amp;, Pecudum fuluis uclatur peólora fetis.amp;,Aut pacem Troiano ab rege petendum.Si, Populäre petentes,pro populari.

T? Igura per modos tempomm.ut cum dico. Libent J? fecero,^ faciâ.ut, Donec me flumîe uiuo Abluero» EIgura per aduerbioru qualitatem.ut cum dicimus, Ad illum cœno.ad uillam moror,pro apud uillam» K.terræ iacet,pro in tcrra.ôi, domimilitiæq; reS; geftas. Et,Cuius domo nota cd,annos fexagintanat^.ôi,Tot annos Bella gero»

■figura pcrpIeonafmQtLUt,Antiquû obtines ut mor J? tem occumbere,Si obire diem.Si uiuerc uitam,^ pu gnare pugnam. Si ire iter. Si oculis uidere. Si uoce uox cans Hccaten.ôi, Hunc oro fine me furere ante furore» Ac fiqua funttalia.

Figura per eclogam uerbomm »Vt cum enunciagt; mus bonos dicere,fortes pugnare. Item,Da bibere, da cœnare.ôi, Donat habere uiro.ôi, Cunólaturcp me* tu, letumque inflate tremefcit. Ôi, Da flernere corpus. amp;, Da fungere dextram.ôi, Quale peræftum Dulcis aquat

DE SCHEMATIS LEXEOS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TT aqua: (ahentis. Item, Reftringcre nuo. ÔC, Hoc ridere meum tam nihil, •%lt;tz

T^Igura pcr edog^ aduerbioram-ut cum dicimus. Jr Magnum tonat,tumidum loquitur, magnumque fluentem Nilum.ôi.Vt^ uolutus ad terras.ôC, Imma* ne fonat per faxa.% Nec longum lætabere.Si, Graue dentis auemi.óC,Horrendum intonat armis.ôi, Naui-lt; bus infandum amiffîs.Et fl qua funt talia, inlgura per pronomiaa.ut,Nullus dixeris,pro ne du xeris,K,Quis mulier. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;,

Figura per eclogam nominum.ut cum dicimus, Boz num eft uirtus, malum infamia.ut, Dulce fatis Huz mór.depulfis arbutus hxdis.K, Tale tuum carmen no bis diuine poeta Quale fopor feffis in gramine.

IVLII RVFINIANI DE SCHEMATIS

LEXBOS, FINIS.

k 1 lulq

IVLII RVFINIANI DE SCHE/ MATIS DIANOEAS»

CHEMATA DIANOEAS, id ct^» figuram fentêtiæ intuencibus, aliquo à uulgari amp;nbsp;fimplid cum ratione mil tamur» Cum omnes autem qua: oragt;* * tionê fenfu figurant, generaliter figo ræ communiter^ dicantunhæc tarne -quae proprie figura,ac fpccialiter dicitur , quæ in fcholis uulgo ufurpatur. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,'

CONTROVERSIAE FIGVRATAE.

Huius fpecialis figura: ufus multiplex»

Vnus,fi dicere manifefte parum totum eft,ut dicuti tur in eum figuræ.qui fub conditione abolitionis tyran nidem depofuit.ur, Præfens tutor libertatis , neque ta-» men immemor legum fum,quæ mihi femper factor (Snélæ Euerut,Hoc enî aducrfariû pcrcutit,cui non fem per facrofandæ leges fuerunt. Quale eft illud forfitan apud Vergilium. Tuc^ prior,tu parce,genus qui ducis Olympo.Proice tela manu fanguis pius.Nâ fimul eaux fam belli ciuilis oftendit in Cæfare fui{Te,dum dicit pri^ orem illum debere parcere,fimul dolorem confeiTa.S ^ in iudicio

DE SCHEMATIS DIANOEAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^y

.fudido fuo quænutancp ideo parcere prior debeat,quia fit Anchifæ pius fanguis.ôi ab Olympo genus ducar», Secundus harum ufus eft figurarum,cum quid obii que nunciamus.quia dicere palam minime Iicct,0iinho nedum cd.ut.Fere figura: in alterum patrem fiunt,cum quid hoc modo patrem uel ligat:placuit conditio patri/ monrjmeo etiam patri.K ago illi gratias,quod ut uxorem hanc potiflimum ducere hortatus eft . Per haec enim foceri cupido in aurum detegitur. Quale forfitan •Vergilianum illud poffit uideri, Illum non populi fa^ fees, nec purpura regum Flexit, amp;nbsp;infidos agitans di* fcordia fratres.Non res Rhomanæ perituraque regna. Nam illum fentit K dicit,Non res Rhomanæ peritur« amp;nbsp;regna flexere.Verum per res Rhomanæ,latetimpe^ ria ditia,fed regna uocat, tanqua non imperas Rho-manis ifta dicantur,fed dequibuflibet regnis.

Tertius ufus eft harum figuratu,qui gratia uenufta ris adhibentur,qui tameironiæ eft proximus. Sed eiuf/ modi figura: quæ iuuenibusin fchola lafciuiuntur. ut ; Cornutus ait,Minima naturæ funt,^ parum ganeis fo roq^ conueniunt. Nam in his quæ prodefle aut obefl# caufæ uidentur, cur quod nolis intellegi dicasC aut cur quod facias intellegi.inuoIuasC

Procatalepsis eft fchema dianoeas , cum id w?oxa7aXx/^ quodaduerfarin^repturus eft, aut quæ obiedlu ^'^* rus,pr«fumimus acprædicim^.Vt illud,Necç me Argo liat

Lea de gentencgabo,Hoc primum.amp;,Scio me Danais èclaflîbus unû. Et bello Argolicos fateor petijflè pena* tes.Latine hæc figura dicitur præceptip uel anticipatio. wjoKara 'n) RQ -CAXlicJEAiXeft procatalepG proxima,cum ffutvH, X rei de qua aduri fumus,coloré praeparamus, atque prætédimus.ut in illo,Anna foror, qua: me fufpenfam infomniaterrét, ufep Quæbellaexhaufta canebat. Na primo de infomnijs quaerta eft, demum mirari fe uirtu tem hofpitis dixit,Kueram fidem efle, adqsillum gez nus ducereemifercri etia cafus Ôi errores,ut uerecundius poftea de amore faterentur,quaftin affedum hofpitis uelinfomnrjs, uel admiratione calamitatis induda fit.‘ Hxc figura dicitur Latine praeparatio.

bTnn».lt;fANIU'MiiXlllJ^cn (;gura fcm cnti^ nbsp;nbsp;ato

yvfariorum nobis fencentias ac dida proponimus, ac fubftituimus,in hoc tantum, ut illis refoondeamus. ut,Verum anceps pugna:fuerat fortuna, fuiffet Sed pe rprte fatis femel eft,peccare fuiffet Ante fatis, Latine di citur qppofitio uel obiedio.

gt;Ochesis proxima figura eftantypophoræ,qua ad/ uerfarioru affedum quelibet fingimus cui refpon* dcamus.ut in illo. Indignum eft Italos Troiam fuccen derc flammis,Nafcentem,Ôi patria Tumum confiftere . terra:Quid face Troianos atra uim ferre Latinis. Hxc né ita luno propofuit,qualimanifefte Venusindigna effe dixirtet, fed quafi indignum efle Veneri fingeret.

DE SCHEMATIS DIANOEAS. Si

ucl fufpicaretur.Hæc Latine dicitur adfióHo»

ANASCEVE eft fuperiorum proxima figura,qua bourtuvl ab aduerfarqs maxima propofita deftruimus ac rcdarguimus uclut falfa.ut, Nunc Lydæ fortes,nunc Si louc miflus ab ipfo.Interpres diuûm fert horridalufla per auras. Latine dicitur deft ruólió ueleuacuado, Epitimesis eft etiam proxima figura,cum aduer iwiTî/wrorv farijsrjfdem ucrbis quibus ab eo laceftiti fumus percutimus, Vt in illo. Quis deus in fraudem,qüæ dux ra potétia noftra.Vbi hic Iuno,quia fcilicet Venus dixc rat, Si nulla eft regio Teueris,qua det tua coniunx Du ra.Etbis capti Fryges.Latine dicitur obiurgatio, HX£g£RlSiS.^ft figura fententiæ. cum aductfàx ’vTroKfffie rium geftu,0i pronuciatione extollimus,uelabici-

mus, Si fpcrnimus, Vt in illo. Cantando tu illum7 aut unquam tibi fiftula cera lunóta fuitCAdditur enim,Tu nullus alioqui,illum ante magnu in cancndo.Non ego D.aphni ludice te mctuam.Qui licet mihi iniquus es,Ô€ non reifte indicaturus.Latine dicitur pronunciatio» IJ^Onla eft figura fententiæ, laudis Si orationis, Si hjovticu magnificandi, non fine derifu in cotrarium tendens, ut in illo,Egregiam uero laudem.Si reliqua. Latine dici lur difllmulatio uel irrifio.

C~'hlevasmos eft ironiæ proxima figura,cum x^tvatf^o« aliquos amara oratione non fine derifu infeeftax

mur ac Ludimus, ut, Enagros Si quam bello Troianc

81 IVLH RVF. DE SCHEM. DIANOEAS» petifti.Helpenam metire iaeens.K,Huc age.nùHa tuos currus fuga fegnis equorum. Latine dicitur infed^o ' Inter chleuafmon aute amp;nbsp;ironia hoc intercft, quoairox nia fpecie magnificationis illudit,Si dum laudat irridet. At Chleuafmos palam cd amara infultatione caftigat. lt;rlt;xeKcco‘zA,oe. Qargasmos chleuafmo proxima eft,ÔC fimilis fi** i^gura,qua aduerfariorum fadta cum exacerbatione admilTi eorum lacedimus.ut apud Saludium de Sylbe -crudelitate.ut in M.Matio,cui fradha prius crura artus, cxpiraret.Latine dicitur cxace^atio.

br/^fcttfig. À j^TiPHRASls eft figura fentétiæ, cum quidam XA- negamus nos dicere, Ôi tamen dicimus. Vt apud/ Luciliu,Non tango quod auarus modo cft.neq; quod' , improbus omitto.Etapud Vergiliu, Quid memorem portus,Lucrinocç addita clauftra.Latine dicit' ’omiffio I9o7rai»oc,T? THOPOEIA eft alienorum affeduum qualiumli JCzBetdiSorümcß mutatio non fine reprehenfione. Latine dicitur figuratio uel expreifio.

wjotforo RQSQPOPQEiA eft figura fentcntiæ,qua oratio Ttoiïa. I alterius perfonae,orationem imitandum retorque/ tur.Latine dicitur deformatio uel effiguraup.

irtjyti«. NEREIA eft figuraqua formam rerum amp;nbsp;imagi/ JtZz nem ita oratione fubfticuimus, ut ledloris oculis præfentiæquc fubiciamus.

IVLH RVFINIANI DE SCHEMATIS

DIANOEAS, FINIS..J

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sulpitfj

SVLPITII VICTORIS AD M» SILONEM GENERVM, DE ARTE ORA TORIA PRAEFATIO.

Vlpinus Vidlor M.Silonigcncro.Qnod frc J quenter à mepoftuUbas,uideor expediffe.

^3 Contuli in ordinem ea, quæ fere de oratoria arte traduntur,fecunduminftitutummagiftroru meo^ rum,Zenonis præcepta maxime perfecutus,ita tamen, ut ex arbitrio meo aliqua præterirem, pleraque ordine immutato refcrrem.nonnulla ex alqs quæ neceffaria ui debantur.inferercm.Redte an perpera fecerim, tu iudi^ cabis.Nec em uolo hscin multoru manus peruenire.'

SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES ORATORIAE AD M. SILONEM.

HETOR1C A eft, ut guida definiut, benedicendi fcientiagt;Sed hæc diffini* tio parum reda, quia parum plena. Poteft quide Simedicus qua: ad mex dicina attinet,bene dicere.Et item cx/ teri artifices liabentde artibus fuis be ne dicendi feientiam. Ne illa quidem definitio probant

1 1 da,quod

84- SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES da,quod dicuntplerique eße rhetoricam perfuadendi * Perittam»ideo quod nemo omnium inuenitur oraror, qui fcmper fuafcrit » Ergo comodidime definicmusillo Khctoricii, modo : Rhetorica cd benedicedi fcientia in quæftione ciuduSic enim fiet,ut propria finem dedide uideamur. Ciuilis quoqjquædio definienda nobis eft,utKipfam QM^Ho dub ^re podimus.Eius definitio huiufcemodi traditur^i/ ln, nilis quaEftio eft,quæ nullius artis propria communi omnium opinione uerfatur,Hoc5^ fi paulo uideturob/ fcurius,re tamen ipfa claru atque manifeftum eft.Nam amp;nbsp;ciuilis quædio bene appellatquot;,ut ciuile ius quod inter dues atcp in ciuitate uerfatur,amp; in omnium padim opi nionem cadit» Quis enim eft uelimperitiflimus,qui no fibi intelligentiam uindicet de his rebus,quæ uerfantur in difputationibus atqueiudicqsC’cum quaeratur, facien dum ne fit aliquid,an non facienduiiuftum fit an iniu^ ftum:utile an inutile,K cæteris huiufmodi,quæ ferè aut in naturali difputatione,aut in forenfi aótione uerfan^ tur»Vnde quidam ne putant dicendum ede artem rhe foricam,fi officium eius in communi omniu opinione fit pofitum. Verum ifti errant» Non enim rhetoricam ipfam nullius artis propria effe dicimus,caircp in communi opinione uerfari:fed ciuilem quæftionem, quam uelut materiam artisue fubicdam habetipfa rhetorica* Ex quo fic,ut in ciuili quæftione opinandi facultatem exteri habeant,bene dicendi feientiam folus orator. Ci bilis

ORATORIAE, AD M. SILONEM. Sf gills guæflionis partes funt duæ.S^ Harum Græca funt nomina, gê^.g, amp;tf7fo9itf)g.Nos propofitum dicimus hy pothefin fiue controuerfiam fiue caufam.Sed definitio nem utriufq; uideamus.

THjEsis _eftiUt quidâ nolunt,Res rationalem difpu ^^lt;«5. tationem recipiens, fine definitarum j^fonarum

circumdantia.

ApOTHEsis res rationalem difputationem reci/ WSteng. piens,cum definitarum perfonarum circudantia. ”/r’ ‘4’

Verum reprehenditur utracp hæc definitio, ideo quod utraque inucnitur contra. Nam ACthefispoteft habere definitate perfonæ dreumdantiam.fi ita ponamus:An Ciceroni poft confulatum eundum in prouinciam fuerit.Vetquod exemplu pofitum cftapud Græcos: An Socrati uxor ducenda fuerit. Neque enim efthypothe fis,fi ilio modo poneretur: Deliberat Cicero,an poft c6 fuiacum eat in prouinciam.aut, Deliberat Socrates,an ducat uxorem.qua: funtcaufæ dcliberatiuæ. Sed quoniam nos hodie difputamus,debuerit ne ille facere,eft rhefis.quamuis fit definita perfona. Inuerfio.Quida in folitudine inuentus eft,cum gladium cruentum teneret,: amp;rcccns cadauer occifi hominis ièpulturæ daret, reus fit cædis. Hæc quidem certa caufa eft, Poteft enim ille quicunque repertus eft, reus fieri, K fi definita: perfona circudantiam non habet.Melius ergo ACthcfis AC hypo fhefis definiri uidentur. hoc modo: Thefiseft res ratio

SiS: SVLPITII VICTORIS INSTITVTIOMES

nalem difputanonê redpjgns,cutus finis.infpeóKo.Hy^ pothefis,rcs rationale difputationé redpiens^uius finis adtio SC iüdican'o.Sic cnim uidetur ad certam definitio nem utrumeç eile perdudum. Sine enim erit, fiue non erit definita peribna,certe cum infpiciendi tantum gra/ da difputabitur.erit thefis.Cum uero ita ie res habebit, ut fît difeeptationeiudipandum aliquid S Cagendu.tum efle hypothefin fdernus. Gum finis autem ifta cft.non dubium effe.adeo ut paucis plerumq; mutentur, thefis cd.an uxor ducenda.Quod fi rei fiant de moribus iuuc nes,quare iurauerint ne uxores ducerent,erit hypothe-; fis.Habebitaut thefis infpedtionem.hypothefis iudica donem:utiam fupra didtum eft. Itaq^ hypothefin fciez mus quidem in controuerfijs SC litibus effe fic adlioni^ bus atque caufis: Thefin uero in KaT«lt;7'Rtuouç Si ’«va^ tfxeuoag . Itemque in his quas Grrci gt;5««« uocant, cum difputatur, reële ne quid dixerit Diogenes, uel fi Solt; crates,Item laudes SC uituperationes uidentur ad the, fin pertincre.Iam ilia quidem certe thefis funt propria, an uxor ducenda,an nauigandum. Nam leges uel 5imz lt;fKtuHg,uel xaTaa'K£u«g,hoc etfaut reprehéfionis, aut cofir mationis SCfuafionis.ad poefin pertineant neceffe eft. Loei quoq; coes,nam inueëliuæ aceufatióis eft partio^ IKT Vnc quoniam oftendiffe plene uidemur quid fît JLN rhetorica,ÔCin quibus rebus eius opera uerfetur, dicendum ed quæ officia fune rhetoris. Sunt autem,ut traditum

ORATORIAE, AD , M; SINONEM? . nbsp;87

traditu cft,tria.intelledtio,inuenao,difputatio» Etenim caufa propoftta,primu intelligerc debemus, cuiufmodi iuucnirc,quæ apta funt caufettum in^ uenta,reóte Ä cum ratione difponere, Nec^ me hoc Iogt;* co fugit,qux M.Tullius tradat. Et de intdlcdlu em ni-* hil tradit credo, quia magis diligétiæ atqj Capientis,^ artis exiftimetinuentionem.aut amp;nbsp;difpoCtionem.Sg elo cwiqnem,0Cmemoriam,^ pronuci^oœm, ad officia orationis dicit pertinere. Sed nos à Graecis tradita ut coepimus perfcquamur ea ufq; per fingula.

T Ntelligcndu primo loco eft,thefis fit an hypothefis? JL euhypothefin effe intellexerimus, id eft cótrouerfia, intdligendum erit an cóftat,ex qua fpecie fit, deinde ex quo modo,dcinde cuius ftatus.poftremo cuius figuræ» Et quoniam hæc exequenda funt plenius, ad fingula

reuertamur.

TheSIN ab hypothefi,quemadmodum difcernerc ^Vi?^.' debeamus,ia fupra docuimus. VtaütinteHigam^ an caufa conftet, dicendum eftplerafc^ caufas nóconfi ftere,qu3S Graeci Sc^sar^uocant. Haec fiunt modis ^tns-^r^n quinque. Aut enimeft^ao^uo^cum paria ex utraque »«-tmt»*-*« parte dicuntur, ut fi reos fe furti inuicem faciunt, duo pauperes perfoTo pariete communi ► Autj*o»omsh5-gt; A«lt;7*‘V“£:^' fi ex altera parte praeualtda fit caufa,ex altera prorgt; fus infirma. Autawoj©-quot;,utnon fit unde adtio peruo* niat ad probationis effectu. Vcfi defponfione certent»

88 SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES quorum altera parem, altera imparem dellaru dixerit numerum. Aut a^o^©^, id eft, inhonefto turpis, amp;nbsp;de .rebus perfonisue deformis, aüt amp;2:a9«Kjkgt; id eft, incrc/ dibili circumftâtia:ut H centum præmia petat,qui tyran nicidia fecit centum. Hxc uitia caufarû fcienda funt no/ bis,ut icite poflîmus, quas caufas putemus coniîftere, quas repudiandas efte,quia non coniiftat. Sic quoque magni iudicq eft in hac parce non labi,quia frequenter eueniac,ucmultæcaufæ uideantur coniîftere, neque ta/ men confiftunt. Subiiftuncautem, quæ habebunt in/ tchtiones ex utraq; parte contrarias,ac propemodura pares,82 pene ex æquo ualentes. luxta hoc diximus in/ tellegi oportere, quæfpecies caufæ foret. ludiciale ucl deliberatiuum,facile eric iecundum differentiam dino^ fcere, fed alicer func fpecies cauiarum differences. Aut enim ethica eft,id eftmoralis:aut pathica,id eft cum ali quo motu aut affedu:aut tantum iudicialis. Multum autem intererit hæcfcire,Ut perindeeófirmetur oratio« Mix». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;THjÇAjgitur eritcaufa.id eft moralis,cum erit fu

ryfeipienda perfona uelruftici ueldyfcoli,autpatris indulgentis, aut contra icueri in ciufmodi cauiis, fi eaS intellexerimus id facere,quod fieri oportebat,ut omnis oratio perfonarum apta fit moribus.

lt;TiKH. T) athetica^caufa,cu perfona: eiusquæloqui JL tur.repræfentahdus effecffus eft.Sifefe debebit uel indictione aliqua,atq; ira ucl dolore aliquo,uel ut plez rum^

ORATORIAE AD M» SILONEM* 89 rumc^ accidit: ludlu excitatos excire,non ericociofum ut commotafit amp;nbsp;excidens omnis oratio,proinde atque ipfa res exiget*

IVdicialiseft cwfa, nudam habens pugnam* Et hoc intererit inter fuperiores fpecies amp;nbsp;ifta.quod hic qui* dem prefTa SC teres,ÔC forenfis adtio eile dehehienn illis autem fuperioribus diligentius aliquidSC cultins SC de/ dius certe in pathetica cclfins aliquid atque common* tius proferendum eft»

POfthæc inteUigendum.quemadmodu diximus, ex quo modo caufarumfit controuerfia.Modi aûc caufarû fut quieptaut em eft aJ'o|oç4.humilis,aut æu^ çaxoXou'Gxios.i.obfcura.Hæc fcire no erit ociofû,qa pinde iâ à principiisadio elfe decebit,^ut modus cuiufeç can amp;nbsp;poftularit.In caufa honeftaad eft,in qua SC pfona,ÔC tes erunthoneftæ* Nihil erit magnopere,nifi de nido-ria laborandum* Ât contra,in ammirabili caufa SC per omnes quidem partes orationis follicita adio effe de^ bebit,fed etiam in principiis maxima exparte. Ammiz rabilis enim caufa cft,quare eft animi dida,quæ talis fa rie ipfa uidetur,tali^ue apud opinionem iudicum coc/ piteife.utadmirentur quenquam ad defenfionem eius accedere. In huiufmodi,ut diximus caufa, magna arte intendendum eft, ut SCpatientia SCadtentionem à iudi cibus SCbcneuolentiam impetremus* Hic nimiru opus erit in(inuationc,quam alio loco inter exordiendi præ^

m cepta

90 SVLPmi VICTORIS INSTITVTIQNËÿ

'cepta trademus, ut fcilket non adtus à principio fuma^ ‘ mus,fed etiam beneuolentiâ Ôd mifcricordiam indicum

prouoccmus,de communibus hominum periculis præz Îoquentes,quod pleriquc non fuo merito fed ucl iniqui tate,uel liuore hominum,ucl malitia in difficilia uitx ac famæ pericula deuocentur.

StAi^^d^os» A MPHiDOXOS eft anceps caufa ex parte honc^ JTV fta amp;nbsp;parte inhoneftaJd fit illo modo» Si res qui dem inhonefta fit,ôdhonefta perfona» ut fi reus fit cæ^ dis uir fortis,qui decem milibus datis carnifici , inimica fuumipfe damnatum occidcrit:honefta perfona eft,ÔC uiri fortis,Si res inhonefta qua fecit.In huiufmodi cau* fa illa prxeepta funt, ut incipiamus ab ea parte qua: eft 'honefta, turn fi minore, cum odio iudicû Si offenfionc didturi ab eo,quod quafi præpofito aliquo Si pratenz to latebit.

^û^oç. À poxos humilis caufa non crit illi fimilis,quam non confiftere fupra diximus» Illa enim propter turpitudinem excluditur» Hac non de turpi, fed de re paruula Sihumili eft. In ciufmodicaufa operaridebez bunt illa præcepta.quæ de attentione traduntur» Arten turn enim necefte erit indicem facere in ca re,qua aliter ille per contemptu Sdfaftidium fortafiis no audiet.Fict autem attentus,fi dixerimus rem quidem paruam agi, quaeucrfetur in caufa:fed magnam effe fpem eius qui li tiget,0Cipfius qui de omnibus rebus cum diligentia de.* beat

ORATORIAE AD M. SILONEM. 9« beatcognofœre.ut quod uiri boni eft, ex æquo de ma-^ »mis minimi^uc pronunciet. Et obfcura caufa fæ^ penumero in manus ueniet, uel perfonis multis imz pedita,uel rebus. In ciufmodi caufis maximam curam adhibere debemus,ut faciamus indicem docibilem, id cft.ut caufam quo diligentius explicemus hæc omnia, cx contraria parte animaduerterit, ad utilitate noftram arripere debemus:0i his maximeaduerfariosurgere de bemus,in quibus aliquod eorum efte uulnus feiemus. luxta hæc mtelligendu quid fit ftacus, fed hæc interim differamus de ftatibus,poftea plenius tradituri, REliquum cft.ut intelligamus quæfigura fitcaufæ.

Aut enim eft fimplex caufa,autcoiundla,aut conz certatiua. Simplicis caufæ minus artis curæque defide^ f^y^«^ cn, tant.In coniundis aut concertatiuis adhibenda ftabilis

eft ratio. Coniunctæ funt,cum reus non uno ftatu, nec ^»»»«'*»«9*, una adtione defenditur,fed duplicatis ftatibus atq; con iunffis.Hic diligenter cauendum eft,ne alter ftatusalte rum impugnet,ac potius alterum alter ftabiliter firmet. Exempla no défunt Tulliana. Coniunda caufa eft pro Milone. Defenditur enim ftatibus duobus relatio ne quod merito Clodius dicatur occifus, cum feciffet infi.* di3s.Compenfatione,quod dicitur bono Reip. occifus peffimusciuis. Facile animaduertere,quidin eiufmodi caufis debeat fieri uidentibus quid fecerit Cicero. Non enim compenfatione,quam poftea induxit,jnfirmauic

mi priorem

91 SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES priorem datum,fed confirmauit ac multo reddidit for' tiorem,cum enim ipfo pcrfuafit iudicibus,infidiatorem peremptum fuifle.quonia etiam gloriofa Miloni pofx fit ede, illa dcfenfio fi propter Rernp. fuifle uideatur» Etiam illud apud Tullium fimile cd. Cluentius poterat præfcriptione defendi. Inuidiofum hoc SCpericulofum uideretur.Placuitergo illud Si negatione defendi. Haec negatio non folum infirmata no ed addita pisfcriptio ne,fed etiam firmior fadla.cum ita aedum ed, ut perfua derctur indicibus, præfcriptione caufam potuiffe defen di.nifi quia poterat probari indicium no ede corruptu. Nam quoties coniundæ incidunt caufæ, recipiendum non ed.quem ex duobus datibus aut ex multis pona/ mus loco principali.Hoc enim ipfa fuggeritratio,prout caufæ utilitatis podulabit,d£ prout dcfenfio hæc uelilla maiores nites habebit. Non dubium enim,quin uali^* dior aedio facienda fit principalis.

CErtatiuæ caufæaut circa rem funt,autarea peribo nam.Circa rem erunt, aut fi leges aut rogationes ad populum,aut etiam in fenatu fententiæ feruntur, atq; hæc inter fe diuerfæ erunt,atque certabunt.Hæ can fæ utique datum negotialem habeant necede ed. Sed. nuncaliud magis quærimus,ide quis tratdus fit huiufx cemodicaufarum atq; diuifio.Necedeed utiq; Second traria refellere,^ probare nodra. Sed potcd ede dubi^ tatio,utru per finouloslocoseamusaduerfarios reuin-x nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tendo

ORATORIAE AD M. SILONEMÏ 9^ ccndo,quare id quod ferar,ucl cenfcat contrarium utilia tati,tum autem impoffibileuei difficile, ultimo inhone ftum,deinde ad initia reuertamur, doceamus id quod nos feramus uel cenfeamus amp;nbsp;legitimum efle, ut iftud impoffibile atqtft facile amp;nbsp;honeftum» An uero per fin-gulos locos utrumque faciamus, ut doceamus0C illud quod ex aduerfo erit,non effe legitimum^ illud quod ex bonis erit,elfe legitimutSC illud iuftum,^ noftrum iüftum,K pari ratione per fingulos locos amp;nbsp;cætera perz fcquamur.Et hoc fcilicet melius,quam de una caufa du/ as quodammodo caufas facere.

SEd feire debemus,non folum duplices, fed SC multi/ plices concertatiuos effepoffe in fententqs , maxiz meque ponuntmulta efle multorum,atquediuerfæJn quibus omnibus idem facere licebit, utcxploGs finguz lis per locorum ordinem, ut diximus, flarim quare no ftra fentetia maxime afpicienda fît,explicemus. In illo autem legitimo quadrifaria quodamodo quæflio efl. Aut enim dicimus, qua: ex aduerfa parte dicantur legiz bus efle contraria:noflra uero legitima,aut noflra fi no funtlegitima,efle tamen utilia, aut utraq; quideeflele gitima:fed noflra magis utilia,uelmagisneceflaria. auc utraq;quideefle legitimated quæ inde dicantur,magis legibus inimica atque contraria. Similis ratio in cæceris Iocis,ac maxime proximo loco qui efl contra æquitatê. Vtilitatis locus fie firme tractatur,ut aut dicamus quod

94- SVLPITII VICTORIS INSTITVTIOMES

ex aduerfa parte dideur inutile effe.Vtile aut quod nos cenfeamus,aut utrunc^ quidem utileXed ex hoc necefli' täte exigere. lam in eo loco in quo quæritur, poffit ne quid fieri,duplex quæftio eft.Autenim dicimus no pof fe fieri quöd inde dicacur:hoc uero pofte,quod contenu damusipfi:utraque quidem pofte,fed hoc fadlius.Per/ aftio eft honefti Ioci,ut fi poftumas, dicamus illud in/ honeftû.ièd hoc inhoncftius:aut fi hoc no poftumus,' fed fi utruqjinhoneftu eft:illud tarnen inhoneftius, ut quod inde dicatur.Diximus amp;nbsp;circa perfonam efte con certationum unam quæftionem,ut de felicitate gignen di/juis felicior pater. lam hic ex ipfa caufa argumenta funt,quare alter uideatur efte felicior,nee fimilis diuifio. Eadem tamé ulio modo,ut repulfis qui ex aduerfa par/ te dicuntur.Et contrario quæpro nobis faciunt,fingula ftatim fingulis oppofita perfequamur.Sed nc alia quagt; ramus, licet ex his controuerfrjs fumere exempla, quas paulo poft ponamus,cû cœperimus de ftatibus. Nâ Si ilia caufa coniedluralis inter nouercâ amp;nbsp;captiuam de be ncficio,ôi ilia rurfus finitiua inter duos,quorum alter ty rannum ex arce deiecit, alter occidit, concertatiuæ funt‘ circa pfonas.In utraq; aût plane côtendimus,quæ taliu concertatiuarum debet efte diuifio. Nunc quoniam ex tribus oratoris offices, primum officium iam cœpimus nofle,^ perfecuti fumus qua: intelligeda funt, fcquitur nue qua debet operari,ut inuetua^r fenfùsprincipiis

lt;.ceteris

ORATORIAE «nAD'M. SILONEM. '9? , citeris partibus cogruentes,0i argumenta adexcmplu K probatione fententiæ.fiue naturales, fiue morales,ad uim Siomamentu.Si extera huiufmodi. lam condii}K iudici} partes erunt,ut deinuentis iudicemus.dqua noti apta incurrerint. His autem quæ probauerimus, utilix ter Si congruenter utamur. Atque in hac quidem parte non multa prxeipi poffunt.

T r^dpofinone plus artis eft,quod tertiu de oratoris -Lofficium dixeramus,plurimu momenti Si ea quae in/ uenta funt,ad utilitate Siuiétoriâ effectum dirigere in ordine,atq; difponere.In diipofitione hæc funt. Qrdo, cum ea que Grxee appellatur ogt;xovom/« , dehinc elocux ^.tum^ronunciatie. Ordo eft,uc fecundu textum na turalem fingula perfequamur.iam primum in partibus elocutionis,ut fit fcilicec primu exordium,narratio,tum partes argumetationis.peroratio tum extrema. Sed be ne huic ordini orxoyo^ittt proxima adiundta eft,qua: hoc , diftat à ruperiorc,quod ille quidem ordo naturnlis, hic . ordo artificiofuseft.Iam in iftis ipfis,quas fupra docui' mus,partibus orationis.Etenim navalis eft ordo.que admodum oftendimus.uc primum locum principia te/ . neant,mox narratio,deinde extera fubfccuntur.

ARtificiofus or^ eft,ut hucipfum ordincm,fi ita caufa pofeit, plerumcp ucrtamus. Nam aliquado , omittenda principia,aliquado fubdiuidenda Si interen pendanarratio,ex parte poneda,Siimpfeda argumen 'tatione.

^e SVLPITU VICTORIS INSTITVTIONES ratione reddenda» Nec enim fine caufa Tullius pro Mi Ione ante narrationem argumentationis loco,prxiudi^ eia fenatus SiPompeij reputauit.Etprorfus non in hoc tancu ordine patiëntie caufa,fed in omnibus locis hxc ozxovoMilt;*plurimum poterit,ac tantum ualebit, ut etiam quas aliter pofita atque prolata edent,fortace contraria operentur ad caufam,Si plurimum profit» Reliqua: di^ (pqfitioms duæ partes funt,eIocutip,^pronunciatio,0C magnum in utraque momentum»

DB ELOCVTIONE»

1^4pm.ti2!l£ hæcobferuanda funt, l^it^s,peripi cuitas.robur.nitor,compofitio,tum decens ueldegor, ficenim appellandum cd,quod Graeci ^«^ dicunt.-Ex quibus nimiru Latinitas primo loco rediiTimepofi ta ed»Quid enim prius ed,quamut Latinc,hoced, Ut emendate loquamur^

DE PERSPIGVITATE»

POdhoc perlpicuitas eo proximacd.Hicenim fini tiuus gradus,atque procedus ed,utcu Latine, tum perfpicue atque aperte loquamur»

TErtium robur cd,ut non folum purus Si manifegt;' dus, ucrumetiam robudus Si fortis , ualidusque

Ctfermo.

ADhibendus ednitor,quem quarto loco pofui.^, mus,utfcilicctuerbano fordida Si uuIgaria.Si de triuio,quod dicitur,fumpta funt, fedeleda dc libris. Si ''-■hauda

ORATORIAE, AD M, SILONEM, *gt;7 haufta de liquido fonte doôtnnæ. nbsp;-

DE COMPOSITIONE,quot;_

/CI Ompofitio.poft base non ociofa.aut ordo uerbo V^ rum ca copage fungatur, ne confragofum Ôi afpe turn fonum faciauôi apte amp;nbsp;leniter defluat, in quo fané adhibendus eft modus, ne quid nimio opere luxuria: nimium molliatur, DE ELOCVTIONE, ^2£^z/^

T Llud proponi,quod dccorumjidileOS diximus, tt^^xo/ X in eo eft, ut rebus apta fint uerba, id eft, neres ma* gnas.uerbis paruulis proferamus,neue contrario ma** gm’s 02tumentibus atque inflatis uerbis,res paruulas exequamur.ne dum amplificandi ftudio euehimur,ri' diculi reprehendamur, Cuftodite ergo faciendum eft, ut rebus perfonis^ accomodentur uerba quae decent»

DE PRONVNCIATIONE, HAec in elocutione ferucntur, Nam pronunciatio quæ inter difpofitionis partes fupra pofita eft, artis quidem quodammodo non eft, uerumtamen ma gnam ac nimirum maximam uim obtinet. Nam cum omnia fecerimus,nifi illa quae reële difpofitafunt,apte ÔCcum decore fuerint pronunciatagt;omnis labor prorfus peribitJtaej 32 fi magnam iftius partem uel negat na** turam,ucl tribuir,danda tamen opera eft,ut in pronuti ciando 02uox,02 uultus, 32 geftus,82ca:tera adhibeatur * eiufmodi:quare labor in comendando rationem adhi* n’ bitus

' 9« 8VLPITÏI VICTORIS INSTITVTIONES

bitus non pereat. Reliquum eft iam.ut incipiamus iam de ftatibus difputare:quandoquidem,ut breuiter adx moneam,executi fumus,quid effet rhetorica,quid ciuix lis quæftfo,quæ partes ciuilis quæftionis, quæ oratoris officia, quæintelledu Si inuentione Si in difpofitionc ' 'feruanda»

DE PARTIBVS ORATIONIS»

HIc erat ordo rcuera.ut de ftatibus protinus trade/ remus.fi non effet à Zenonis ueftigqs recedent 'dum,fedprofeffi fumus, ufuros nos effe iudicio. Vide tut exigere.aliquid inferédum effe in eo. Cum paulo fu 'pra dedifpofinonis partibus, Si in naturali ordine dice remus,de partibus orationis fecimus mentione. Quod -non placet fufpenfum Siincertu relinquere, fed demus.

Igitur neque ita multo poft quod ad ftatus attinet.!«/ terim uideamus quod ad partes orationis attinet,quæ in illis præcepta funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-'

P Artes orationis funt,ut quidam uolunt, quatuor, exordium, narratio, argumentato, peroratio fine cqiT^fio:qui uidentur plenius tradere partes orationis faciunt, exordium,narrationem,partition€m,confum3 tioncm,reprehenfione,pcror;Kionem.Hincanimaduer rimus.partitionem additam folumrexterum argumen/ quot;nbsp;tationem in duas partes diuifam,ut fit altera pars eius confinnauo.altcra re^rehenfio.Verum ab initio fin^z las confideremus» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Exordium

ORATORIAE . AD M. SILONEM.'

quot;T^ Xordium^artes habet duas,pnr^fa^öi2nfinua*'t JLztionc^Horum diuerfitas illa cd, quod pnnd^' quidem funt.cum aperte ingredimur caufam fine labo/ ris ullo apparatu,ab ipfis rebus atque perfonis. Quod poteft fieri in co genere caufarum,quod eft rebus ate^i perConishoncftum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

INfinuatio uero eft laboriofa prælocu tio^uæjk itî anmirabili genere caufarum. De quo genere no püz to in hac parte mulca dicéda, quia fupra elócuti furnus», cum de modis caufarum.ae de hoc ipfo ammirabili gc/. nere diceremus.

EXordiendiofficia funt.ut faciamus judicem uel be-neuolu^^fdocile, uel attentu. Quid in qua cauls faciendu effit, amp;nbsp;ipfum iam oftendimus codé loco,ubigt; decaulàrû generedifputatum fit. Verutamê hic quoq; breuicer oftendimus, ad beneuolentiam prouocandus-e^udcx,ubi non cft bencuolus. Nimirum maxime in amtnirabin caulà.in oblcura docédus, ad attentionem; inuuadusm humjIi. Vitia exordiorum,Kalia quidem, fed quæ maxime accidant,maximélt;ç dicenda Gnt:hæc ferc funt,longum,uulgarc,commune,comutabile, conx»i tra^t^cepta.

LQngum.fi multis fenfibus catenatum. Vulgare,fi talc fit qualc effe podit in omnibus caufis.nec pro/-prium perfonarum aut rerum de quibus agatur.Quod idem Ä galeatu à quibufdam uocatur, quoniâ itacom/^ ni mune

too SVLPITIF VICTORIS TNSTITVTIONES munecfle poflît.ut in omnibus caufis,quemadmodum galeatum omnibus uulgo poiTit efle commune.1 Commune eft , quod de caufa quidem fumiz tut, fed amp;nbsp;mihi 62aduerfario meo poteft efle commune.) ^,

Commutabile eft,quod paucis modo communia tatis poflit efle uulgare,fiue commune.

COntra^r^gepta.fi cum debemus iudicem doribi/ lern facere,attentum utcunque faciamus. Omnia hæc uitia uitanda funt.

NArratio debet efle agta,brcuis,probabilis. Apertaerit,iteibqj brcuis,fi fuerit tantuipfa narratio, hoc eft, fi ordini reigeftæ nihil extrinfecus fuerit adlex ttum, quare obfcurior fit amp;nbsp;longior, nifi magna ali^ qua caufa uel utilitas poftularit.Neque enim obliti efle debemus,quid fupra de «j/novo^uf«? partibus dixerimus. Qua: faciet,ut interdum muteturipfa narratio, fi rna^ gnum in eo intelligimus efle momentum. Aliter quide non temere quicquâ in narratione efle debebit,prêter textum Si ordinem rerum. H^oTronoa quoque plurimox rum prxeeptis excluduntur i narratione,qua: fiquâdo erunt,Ôi rara eft,breues efle debebunt.Etiam illud aper tam narratione facit firmi, fi infitum habeat cafum no* minatiuu,id eft retftum.Nam Græci ^öo-njuery^ uocant. ut ferme narrationes funt Tullianæ.Sextus Rofcius pa ter huius municeps Amerinus fuit. Et P.Clodius, cum ftatuiflet

ORATORIAE AD M.' SILONEM/ ioi ftatuiffet omni federe in pratura nexare Remp» neefaz cere apud Ciceronem eftuUa coepta narratio» DEbreuitate narrationis pariter oftêdimus. Quod fupercft,probabilis cßjß argumentorum Kqui-* ftionum femina quædam fuerit utique refperfa modo, nec argumentandi genere ponatur, ut omnibus quæ fa da ede dicimusadîit.Etcauf^ur fada fint, Kpcrfotla quæ fecit,sc facultas quare facere potuifTe credatur,SC lo eus ubi fada cd.In eas res omnibus narrationibus TuI lianis licet fumere exempla» In Milonis defenfione'dan dacrat opera,ut Clodius uideretur infidias Miloni fe^-cide.Caufam huius rei datim in narrationepofuit: Cu ftatuiflet,inquit, omni fcelere uexare Rcmpu»Et infra: Occurrebat SC mancam ac debilem futuram piaturam fuam,confule Milonc.Podum ire per omnes narratio/ nes sedocere, quemadmodum fit indruda feminibus argumentorum,fed longum ed ire per fingula» Illud fi/ mus ammoniti,nullum locum narrationis uacare debe re,quin ubique adfit ratio,quare SCquomodo res fada ede credatur» Ea tamen fpecie ut fit illa narratio» Quin etiam quidam iubent omittenda interdum uera,fi incredibilia funt, ut potius falfa dicenda, ueri fimilia dix cantur. Sed hoc uidero,certe quædam ad naturam return erit accommodanda narratio, atque ita eunda dicenda, ut ad credendum indices ipfa natura dex

' ducat» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

n j Particio

IO1 SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES

PArticio eO^ua catifam diuidimiis in’parces,hoc 02 fi in controuerfrjs non fere fit, fed in caufis ucris.ôi fi non Temper ,uc tarncn fæpe. apud Catonem affidua pardcio eft,apud M.Tullium rarior. In hac illa fcruan da funt.uciam dudum c0ftituamus,in quot partes cau fara diuidere debemus,casque partes ad certum nume* rum redigamus,Abfurdum erit cnim,fi poftea in argti mentationeinueniemur dicere.quod in particionc non propofuerimus.aut prxterire.quod propofucnmus.In altero ftulriciæ erit crimen,fiuidebimur tamen dicere id quod neceffarium no fuerit caufæ:in altero diffidentix. fi confeffi fuerimus ipfi nobis elTe dicendum, K uidebi' mur per diffidentiam S Cmetum prxterire. Etiam illud in particione feruandum,ut lingulares res eodem ordiz nein particione ponamus, quo ordine in argumetario ne putauimuselle exequendas.Neque enim oportebit ordinem rerum confundere,ut cuncta fic clara atq; ma/ nifefta.ut fimul amp;nbsp;fiduciæ magis plena uideatur oratio, quæ nihil mifeeat K inuoluat.

A Rgun^gPtatio,^ diximus,in duas partes diuidi-jTVtur.ut fit cófirmatio SC rcprehenfio. Confirmatio eft eorum argumentorum, atque earum quæftionum, । qux ex noftra parte funt,qua: Grxei voi^^H.appelle* Firmabimus autem noftra argumetis naturalibus,tum■ I autem exemplis atque fencentrjs, atque idem proferre I redarguemus,eacp ex aduerfa parce ducentur» '» Peroratio

ORATORIAE, AD M. SILONEM^ loj PErórado ed.quæ Græce WÄO'yos appellatur. Eius partes très, renouatio.commiferatfo,exaggeratio. Rjenouario,quam Græd ävaKgttiKÄEort/j uocant:cutn breuiter capita return atq; argumentoru percurrimus, ad renouandam memoriam iudicum.

Commiferatio cft, qua mifericordiâ prouocamus, in quo plurimu pollet oratio.Non défunt autem exem pla de Tullio, de quibus rebus mifericordiâ prouocc.* tur,prout fe perfona habuerit,uelex ætatc hominu,uei cx dignitate preterita,uel ex periculi inflantis cucntu, uel ex libris,uel ex parentibus, coniundtisque perforas.

amp;caggeratio^ft,qua in accufationibus utimur,cum amplifimmusinuidia eius, quo quaerimus admiffum, cumq; in ipfam perfonam ea dicimus,quibusiudex fiat infeftus.In hac quoque parte SJ re ea gefta ex ipfis per/ fonis fumenda erunt, quacunque animos indicum ad partes irx poterut commonere,amp; quod diximus aliud in defenfione,aliud in accufatione faciendum,ita accipe re debebimus,ut fciamus interdû in defenfîone ntruep faciendum:quoniam ut eius caufa mifericordiâ indicii pronocanda eft quem defendimus, ita in eum inuidia conflanda qui exaduerfo nenit:0^urfiisin accufatio ne non folum ea adhibenda funt,quibus iudex ad ira^ cundiam fuicitetur.fed etia ex quibus eius multum ueli mus mifericordiâ commoueatur.Ita enim fiet,utaduer fario magis poffitirafei*

DetabulisZ

104- ' SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES

DE TABXLIS» 5'T4 nèigt;-V

Hæc per fecum poffuraus iam arripere, præpoGtio eft Si de flatibus difputare.'

OTatus efl fumma quxflio ,ad quam referenda eft gt;3 omnis oratio* Status funtpartim rationales, parx tim Iegales*RationaIes quatuor,coniedura.finis, quali tas,tranflatio* Ex bis qualitas mutatur in alicT flatus, abfq[utam qualiïatcm,ói abfumptiuä qualitatem* Ab/ fumpriua quoque qualitas uertitur in flatus quatuor, tompenJatiojicm,relationem,remotionem, deprecatio nenn Hic animaduertendum eft, quoTftatus ex quigt; bufcuncß nafcuntur alqipfi delinunt flatus cflè.Quare fit,ut fint rationales omnes neuem* Id efl coniedtura.fi nis negocialis, qualitas abluta, compendo, rgiailP» remotio, deprecatio,K tranflatio, quæ initio cum pri^ mis quatuor fuerat.

Legales aurem flatus funt quatuor, feriptum SCuo/ Ius?!?» leges contraria:, collcdio, ambiguitas * Horum unuquodcß öd locos per ordinem perlequamur, conicz (Aura fit exordium*

DE CONIECTVRA.

Clt; Onicdluræftatus ex negatione natus, per quem / fadium ne lit queritur.CmcAura appellata,quia conijciendo Ôd argumentando ad ueritatem necefle eft peruenire.Hoc eiuseft propriû.quod qua:ponuntur in caufa,non ipfa funtcrimina, fed criminum ligna. Vt ft

reus

ORATORIAE AD M. SILONEM* toy reus lie diues adolefcens affcdlatæ tyrannidis, quod ar œm præteriens fleat»Non enim quod illam tranfeat, uel quod fleat crimen eft,fed hæc figna funt, quare tyx rannidem affedtare uidetur»

Diuidirur coniedtura perfedtaJocis his prohationu «pctitione.facultate, uoluntate,fummo ad i'mum,ali^ quando iure abfoluto.deriuatione, uerifimilijjrobano neTtutiftorum locorum uim perfpicere poflimus,ea^ mus per fmgulos.fit Ôi controucrfia, quam fupra pofui mus,cxcmpiurn.

PRobationum expetitioae primus locus ex rei par/ te.ut ft hie dicat adolefcens,crimen magis fid manix feftis probationibus oportere couindJndignu emeffe, ut ex lufpicionibus lenibus in tantu pcriculu deuocef*. Volunt^locus utriqj parti comunis eft» In quo argumenta funt ex circuftancia pcrfonæ,cu quæri tut qualis fît ipfe qui reus eft, perinde fid in hominibus ipfîs æftimatur.quid quifq; fecifte aut non fcciffe uidea tur.Circumftantia autem perfonarum eft,genus,naxu^ ra,ætas, difciplina, fortuna,ftudia, rrom£n, ante fadta. habitus. Ex huius uoluntatis loco arguméta dicimus, proutlé dederit occafio, ut hic dici poteft affedtare tyz rannidem adolefcens,quia hæcætas ad audaciam præ-ceps atque temeraria,tanto magis quod idem etiam di ues eft,quoniam copia: animos femper addunt,fidinfo lentiam extoHunt. oed hoc eodem loco uoluntatis loco lt;nbsp;nbsp;nbsp;gt;0 arguméta

I0^ SVDPITH VICTORIS INSTITVTIONES argumenta ducimus ualidius ex caufis quæ funt aut ' praecedentes,aut i’nfequentes.Præcedentcs,fi cum de cæ de cjuls reus fiet.inimidtias aut odia aliqua poterimus obfjcereJnfequentes,fi emolumentum aliquod fecutus ' oidebitur in caede facienda.Sed reus poterit hæc eadem quoque ad defenfionem fuam ucrtere,fi res furgeret.ut' fi hic dicatadolefcens,quod diues ede dicatur.In ncmigt; nem enim minusquam in fe fufpicionemidius crimi^ ‘ niscadere,cui optimum fit, amp;nbsp;optatiffimum, coprjs fuis amp;nbsp;datu rerum fuaru pcrfrui,tranquillae^ quiete Rcip. TErtius locus ed facultatis. In hoc loco fer'e arguz.

menta funt.SC ex perfonarum circûdantia.ôCex oc cafîonibus faciendis,quas poterimus odendere ex perz fonae circumdantia,in hoc ipfo magis tyrannidem ade 6ladeperfpiciatur,quod diues ed. Hocenim ed quare uideatur non modo optare dominatum.fed etiam per domedicas copias tyrannidem occupare.

QVartuslocusa fummoadimum uocatutjn quo perfequimur ordinem criminum»figna non fimul omnia» fed carptim fingula. Vnde locus à fummo ad imum uocatur,qualia in hac caufa non multa fané,fed duo feio.Primum enim per feipfum perfequimur,Siad probatione criminis trahimus quod prætercat arcem,, ac frequenter hoc amp;ciat:deinde feparatim, quod nun^ I nonfleat in praetereundo»

Vsabfolutum ed,queni incidere interdum locum di . { .quot;ximus*

ORATORIAE* AD, M, SILONEM, 107.

»mus.ut fi ifte adolefccns primo hoc rcfpondeat,Si Ifce re fibi,^ omnibus dicat,amp; iuxta arcem tranfire amp;nbsp;flere* DEriuatio eft locus ex rei parte, per quem locum defluantur criminis figna,quaeab accufatore dix cuntur.Vcfi ifte dicat adoleicens, nunc ufque fe nefcire quod inter illam præterirct,fed aliquâdo quia fie rerum fuarum ratio depofcat:nec folum fe,fed multos earn coz meare,eum ante flere, quia fibi ueniat in mente,quam multa ex illo loco plcrumq^ accidunt ciuitati, VEri fimilis probatio,eft locus ex re ipfa oblatus,' quin ueflfimiliter reus dicit idipfum, quod quafi fignu K argumentum criminis ponatur,fe fuifle faólu--rum.fi de tyranide aliquid cogitaret, hoc eft, necy illam commeaturum, neque cogitationes fuas lachrymis uel ullo indicio proditurum » His locis diuiditur coniedtura perfecfta.id eft plena» Scire autem nos oportet, eam no efle aliquando perfectam,neque omnibus locis diuifis, * fi deficiatur autpcrfonarum circumflantia, aut rerum* Perfonarum circumflantia defici poteft,fi ponatur talis controuerfia» Quidam in folitudine inuentuseft, gla^ dium cruentu tenens,^ recens occifi cadauer fepeliens, reus eft cædisHic enim quidem,eft quædam perfona. fed circumflantia non habens,quia no eft definita pergt; fona» Quid enim eft quod dici poftitex circumflantia perfonæ,cuius neque mores,neque ante dictam uitam, neque xtatcm,nec^ odia aduerfus eum qui oceifus eft,

0 X

108 SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES proferre pofTumusCHic ccfTat locus à uoluntate, eriam alter à facultate. Neqj enim uel illud pofitum cft,unde hunc præualuilîe dicamus. Huiufmodi caufe diuidutv tur poflerioribuslocis.

A Summo ad imum,quod in folitudine inuentus eft,quod gladium tenens crucncum,quod corpus fepeliens,ideft,ex oculis hominum eripiens Kabfconlt; dens. Nec iure abfoluto utatur, niß forte dicat, licuiffc fibi gladium quem inuenerat,tenere,0i corpus fepelire mifericordiæ caufa.Sed hx fere deriuatioes magis fune, fi dicat tenuiffe gladiumquem inuenerat,anekio quo peufTore in corpore ipfo relictu, fepeliffe corpus huma nitacis amp;nbsp;mifericordix caufa magis,quam in folitudine inueniife relidtum.ubi nemo fortade alius edet repere tus,qui fupremu officium mortuo extulerit.

X TErißmilis probatione,ut dicat id quod ucrifimile V ed.fi occididet, neque feiudius eodem foco moz ratumm.neque enim quem peremiffiet, fepulturx datu rum fuide,nec gladium quad ad contedationem fcele/ ris in manibus habicurum.Econtrario quod fupra dixi mus,circa perfonas tantum coniedtura ed.fuperioribus locis duobus uolutate ô: facultate.ut in illa cotrouerfia. Quidam habebatnouereâ, habebat amp;nbsp;idem captiuam ebeubinam.Obqtfignis ueneni.Ad fe inuicem capiunt ueneficium,nouerca 82 concubina.Animaduertimusni hilede inhac caula,cx quo argumetari fuggerat. Eteih

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;figna

ORATORIAE AD M. SILONEM. 109 ligna uenentquæ uideantur fuiHc,in quædione no uc/ niuLuere ne illa figna fuerint,quoniâ iftæ cófentiunt pc rifle illu ueneno.Èrgo ß circu perfonâ tantumodo quas Aio efl,ut diximus.ex locis duobus,Ex uoluntatis loco, Utru credibilius ßc nouercâ uenenum priuigno dedifle, quia nouerca: priuignus fempinfeflu$,an uero captiua dolore condicionis Îuæ,ôi ad uindidam patris uel pax tentu. Facultate,cui facilior occaßo nouercæ.quæ indo mo matcrfamilias eflet.an captius,cui fe ille magis for fitan crederet . Ncc ultra uideretur argumetatio progre di pofle. In utroqjautem caufam omißmus locum pri* mum,id efl, probationumexpetitione. Nee immerito, quoniam nec ille uti hoc pocefl,quiÔCcum gladio,$2 eu occifo corporeinuentus eft:ÔC multo minus poflunt hs quæ fe inuicem acculant. Et in omnibus omnino caufis ubi mutatae funt accufationcs,ceflat hic locus, quoniam abfurdum efl fi id dicat alter,quod dici cotra ipfum inx uicem poflit.Iam ifla qus inter nouercam Si concubi/ nam fcire debemus, duplicem conieifluram effe, quia utruraq; accufatio.utrumc^defenfio. Qualis ergo exex cutio inhuiufmodicaufis adhiberi debeat, uideamus. Non utique illa ut is qui fe defendit,6i alter accufat, fex paratim defenßonem fuam per comunis coniecturæ lo cos pctfequamundeinde accufationem à principioper eofdem locos ordiatur , fed utrumeç fimul per fingulos laciar,ut à uoluntate Si argumenta quibus innocentera 0 j feefle

no SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES fe effe doceat,turn ftarim ex eodem loco det arguméta^ quibus innocenté fe uincat.hoc g fingulos locos faciat; Sed hoc no raodo tantu duplices funt coiecluræ, ucru SC alqs multis modis»Incidit enim coniedlura in conici dturam, ÔC deriuatio in ipfa controuerfia eft pofita, ut in illa caufa»Pauper Sidiues inimici reuerfi funt acœna» Pauper uulneratuseft.Si femianimis inuentus,aut per^ cufforem fuum habere figna ignis in facie,quoniam illi facem imprefferitteadem nodtc arfit domus diuitis, ab Xera die habet diues figna ignis in facie,reus eftcædis» PErueniamus,fi placet,per ordinem nominum,loco rum,ad incidentem alteram conicóluramJncipiagt; mus a probationum expetitionc. Si fi pene improbus, eft utiqjin facie ferat,quæ figna ignis effe fateamurme rum dicit inimicum eite, ut inimici Si accufatores cius utantur ad periculum capitis ea occafione, quoniam do mus fuæ incendio periclitatus fuerit»

QEquens erit locus à uoluntate, an non dubium qui gt;3 inimicus inimicu noluerit occidere, an pauperem di ues,cum fcilicet tolerare non poftet, inferioris loci horni nem fibiuel inimici eius exaequari. Haec erunt ecotrario ex eo loco rcfutanda,an incredibile fit,ut propter inimi citias tantu nefas homo,integræatq; florentis fortuna; uoluerit amittere,quodipfe diues Si ille pauper hoc pro illo debeat ualere,quod abiedtum hominem infimulagt; te magis defpicere uoluerit,quam odiffe, r^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sequens

ORATORIAE AD M. 'SILONEM, ni SEquens locus eft à facultate,an facile diues paupere folitarium ex occafione infidiarum potuerit occidente.Verum Ôi bic in omnibus alqs caufîs animaduerten dum erit,id quod fupra pofuimus, locos bos Si defenn* fionem reis nonnullam fuggerere. Quare enim non di Ues bic dicat.etiam maxime pauperem efte potuifle oc cifum,fe tarnen uel feruosucl liberos fuos miniftros fad noris adbibere,non ipfum manu fua cædem cum perix culouitæ,aut certe infidijs alicuius amittere.Aduerfus quod plane refponderi poteft,potius fe illum quidé per* alium cædem imperare, fed maluifte fua manu inimici fanguinem baurire.

A Summo ad imum illa ponetur,quod res fecundiî pauperis uerba congruant,Si babeat dines figna ignis in facie,quæ pauper percuftoré fuu babere dixit. HIe quoniam deriuatio ex ipfa cotrouerfia oriatur, fît Si altera cóiedura. Deriuat enim illo mode,ut fcilicet dicat,figna illaignis in facie efte ex incendio dox mus,non ex pauperis face. Hiciam alia argumentatio eft coniedturalis per locos fingulos.

AVoluntate,an credibile fit ut bo dines domu fua uoluerit incendere,ut qui babere fe figna ignis in facie ex incendio domus.facie fua contactam effe coten deret,paruam exiftimans iaduram domus pro falute ac facuItate.Sanc ceffat bic locus. Neque enim dubium' quin domum (nam dines potuerit incendere.

Afummo

ni SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONBS ASummo ad imum (ingula pcrfequemur.quod ne unquarn eadem nodle qua pauper fuerat oc--nfus.domus ifta fuerit accenfa»Quæ argumentatio ex deriuatione nata,co pertinebit, ut incedium domus ex confulto conHatum eße uideatur, COnfirmatis his.coftituemus crimen amidæ sedis.

Reuertemur enim ad propofitum amp;nbsp;adioncm,, utfummaeædis crimine finiamur» Duplex conieftura fît SC illo modo, quem Græci 7r§0KaTacrx£uiw uocant,nos fortaße praeparationem poßumus dicere,cum aliquis fît reus confcientiæ,neque de ipfo crimine fatis confiât, cuius conlcius dicitur. Praeparandum eft enim illud,ut opinor.^ prius probandum,ut alius illud feeißetdein^ deaddendum, ut hic confeius eße uideatur» Qualis eft controuerfia illa:Paupcr amp;nbsp;diues inimici. Diues non co parente filio fuo,rapuit pauperis filium,amp; in domo fua torfit,0C incertu quo dicente in tormentis nccauit.Ita « paupered reus diuiti confeienti«.Simplex effet conico' 0tura,fed diuitis filium coftarct pauperis filio occifum» Nunc duplex cß,quia probandum cß amp;nbsp;ab illo caedem cffe commiffam,^ hunc confdum fuiffe.

Hic quoque faciendum eft,ut diximus,in omnibus caufis fieri oportere, ut haec duo non feparatim quafi duascaufas, fed pariter per fingulos locos perfer quamur eo magis,quoniam eadem fereex uoluntatis loco.K ea ex exteris locis argumenta funtequare uel ille occidiffe

ORATORIAE, AD M. SILONEM. nj occidine.uel hic confuus ede uidcatur.

N Am uoluntate quid aliud dicipoteft in pauperis ** filiû, quare illum occidere uoluiHet quam ipfura pauperem,quarc confeius ede uidcatur,cum utriqj cauz fa fuerit fimulcatis.

A Facultate nihilominus illa dicendapotuide,Çuis xVdiuitem à paupere occidi potuide, Äcófcium ede patrem filio,imo non potuide non confeium. Nam à fummo ad imum,omnia neccde erit ede permixta.

Item ex cæteris locis experiri.

ILIud fortade in alpscaufis ante oculos ede debuit« quis fit ille qui confeientix reus ede dicatur. Si enim erit remota perfona, poterit fortade defenfionemeius omittere qui confeius dicitur, Ôi fatis habebit fe tantum defendere,quare non confeius fuerit. In hacquide cau/ fa uterque purgandus cd,quia pater eft,amp; filio confeius dicitur,nec poteft confeientix crimine liberari:fiquidem ille fecide credatur, amp;nbsp;fi podtt eaufam fuam fcparare pater non debeat,quia 0C filium fuum debet uelle purx gatum. Ergo per fingulos locos utruep pariter exeque* mur. Nam Sieadem fimiliter in defenfione Siin accu--latione ex fingulis locis argumenta funt,quæ ad utrue^ pertinent,Si ad filium,Si ad patrem.

T“ »Rgo diuifio hxc erit Si ad probationum petition nem,an ex fufpicionibus,neque filius quamuis OQ cifused,neque ipfe pater tanti fceleris reus debeat fieri» p Kcx

114- S VLPlTir VICTORIS INSTITVTIÓNES

Si ex fufpidonibusimmiadiuitis poft tormenta 62 acer bam quæfti'oncm à uoluntate, an non fit dubitatum, quin infeio patreinimici filium, inimici filius occiderit, an quoddicantur inimici, non fatis ad argumentû cæz dis debeat ualere,neque animus pauperis ex diuitis fa dio debeat æftimari, ut quia ille inimici filium occide/* pXbic quoqjcædem per filium fuum fecifle uideatur, A Facultate,an potuerit filius pauperis, diuitis filiu occidere,tot comitibus femper amp;nbsp;ubique tutum. Nam illud utique non negabit fe confeium fuifle, fi ille; occiderit,fed in hoc ftabit illum non occidiiTe.

A Summo ad imum eft a parte accufatoris, quod non compareat diuitis filius.

iA D hoc deriuatio neceflaria ex pauperis parte erit ilia nimirum,quod dicat non fe præftare debere rationem,quid fadtum fit diuitis filio,ac forte ciTe ilium a patreipfo remotum ab oculis, ut illa occafione in per/ niciem inimicorum fuorum poftet operari.

A Liud dignum criminis ponitur ex parte contraria. ; XXquod taceat.Hoc enim dicitur indicare ÔJ filq faci nus,^ fuam confeientiam.

AD hoc deriuatio erit pro utroque coniundlim, no hoc efte ut facinoris aut confeientiæ fignum, fed quod conditionem fuam atque humilitatem, ÔC poten/ tiam diuitis pauper cognofcat, ac nequaqua aduerfus cum ut ui experiatur,tantum licere erit.

Et uenfimiU;

ORATORIAE AD M? SILONEM. ’Wf ETucnfimih' probatione poterie pauper hæe dicez re, fi cardes illa filio per confeientiam ipGus fuiffet admifra,non fe fuiffe taciturum,neque ex filentio fuo polle crie fufpitionem. ETiam ille modus eft duplicis ccicdl:uræ,qui à Grae cis o'K«K«Tao‘K£ua]o^'oç sox«o'icioç dici^.Ideo fciltcer. quia una eademep aâ:ione,duo pariter efficienda funt, de probanda.Id fit,cum uclipfa res qua: caufam crimi^ . nis dicitur attuliffe,in dubium deuocatur. lt;^t --- Aquot;quot; Lia coniedtura probanda eft,ut in ilia controuer/*’ fia quidem:Retuli ad uxorem, an filiam comunê dare deberet in matrimoniu pauperis filio.Illa refpon-quot; dit,ante morituram puellam,quàm illi cfTe nupturam* Nihilominus ille defpondic pauperi puellam. Sub die nuptiarum uirgo ambiguis fignis crudelitatis K ucneni perf}c. Ancilla matrisfamilias à domino torta, negauit fe quiequam de ucncficio fcire.fed dixit adulceriu cum petitore uirginis,óe cum matrefamilias fuiffe.Ream fa/' cit maritus uxorem uenefieip In hac caufa duplex corner étura non effet, fi de adulterio confiteretur.Sed quoniâ cum adulterium caufa uenefiefjdicatur,mulier de adu^ terio ncgat.Idcirco fit duplex conieólura. - —• quot;T^ T de adulterio quippeconicdlura aliter argumetl JLz tandum eft,SC de ucncficio. Sed que in locum inci/ dit alia coniecft:ura,dubitare non poffumus,fi meminix mus quo loco uoluntatis. Hoc igitur loco inferemur coz p x ieduram.

lie SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES. ieduram.quæ ad probationum expetinonema non Ie uibus argumentis,fed manifeftis probationibus rca pa ricidrjfieri debeat,an mater.an uero Si grauiflîma fcele ra,quamuis tenuibus argumentis erui debeat à uolun/ tate:an incredibile quod materfamilias noluerit occide-reran credibile quod materfamilias uoluerit occidereran. credibile potius propter adulterium,quod matri cum petitore filia: fuerat, Hocftatim loco exoritur alterius, coniedluræ initium,quare fert mulier quinione, amp;nbsp;nequot; gat adulterium effe commiffum,contendite^ hoc prius probare oportere,utualeat in argumentum fceleris alquot; terius.Ergo in hoc amp;nbsp;adulterium comprobandum eft„ amp;nbsp;adtingendifortaffe etiam fuperioreis loci»

A Summo ad imum illud urgendum eft,quod ancilla in tormentis confeffa fit.

ADuerfus hoc ex parte mulieris eft deriuatio. An tormentis,non temere credendum. In quo loco, ille de fide communis tormentorum locus, an eo minus credendum quæftioni, quod ipfa ineoflantia indicio fît fidem non adeffe, cum de alio quæfîtum amp;nbsp;alio illa te-(ponderittan uero eo magis fides adfit, quod hoc dire xit,cum de aliquo quæreretur.quæfine cruciatibus fuis medacio quærcret:ae eo utieç dictura fuerat,an ideoep dixerit de adulterio,quod confcia poterit effe, uel non poterat confcia non effe fortaffe, nam de ueneficio celt; Ure potuit..

Hinc

ORATORIAE AD, M? SILONEM, 117-Hine reuertendum ad estera argumenta,quæ perti nent ad crimen ueniæ,probationi enim adulterio dicimus,adeffe eaufam uenefieij. nee dubitandum iam quin filiam mater occiderit, A Facultate non magna qusdio.an uenenumuel potuerit habere,ud filis, A Summo ad imum, an cum referente ab ipfa ma/ rico tam abrupta reiponderit ante puellam eife morituram,quam illi nupturam, no dubium fit eo ani mo ab illa filiam occifam,quo iftud cftditium, HIc deriuatio ex parte mulieris, an ideo dixerit qd* indignum illum matrimonium filis iudicaretSi profiteretur,quantum in fefuiffet non pafluram, ALiud afummo ad imum, an quod non alia die quam pridie nuptias ipfa uirgo periret,res indi,-, cat illa ueneno perifTe, TErtium illud à fummo ad imum, quod ueneni fix gna apparuerint in corpore, ADuerfum hsc deriuationes, an fidi incertum ad culpam matris non debeat pertinere,quod illa pe, rierit,amp; caufa illa firiquare illa die perierit, quod ex mex tu nuptiarum ualetudo contracta fit, unde Si cruditas, fuerit,cuiusfigna illa fuerint non ueneni, HÄbet fortaffe mulier aliquid ex uerifimili proba-tione,ut fcilicet nec diduram fuiffe quicquam, nec idfaduram, ut die nuptiarum occideret filiam , cum.

P i alius.

118 SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES

abus quilibet dies minus fufpicione fccleris excitaret. HOc modo ex caufa duplex coniedura eft, fed dixi mus duplicem ex fignis criminis fieri.Dicemusigï turÔÇhuius exemplum. Diues adolefccns iurauit futu* » rum,ut tyrannidem occuparet. Alter adolcicens iurauit’ contra futuru.ut illu occideret,fi tyrannus ede ceepiffet, , Hinc altera die occiTuscft Si fpoliatus eft ille adolefcés , affeeftatæ tyranidis.Hic duplex coniedtura de figno ert . minis eft faefta, quia fignum criminis eft ,amiffa cædis ’ Si fccuritas fccleris. Decede quæfita, SC econtrario illo’ negante dccæde,hôcipfum alia cotra probandum eft. Ergo perfequemur hanc caufam.Ifto modo erit proba tionum expetitio,de qua iam in fuperioribus fatis do^, cuirnus. Deinde à uoluntatc eadé illa quæin altero di uitc adolefcéte,dequa fupra difputatu eft.ói à facultate.

DEinde à fummo adimum,an non dubiumquod' affectet dominatione,qui etiâipfe id fit profeffus, an eo magis dubia res non fit,quod etiam iuraucrit:an adeo mamfefta res.ut ille amicus,illius amicus amp;nbsp;conui ua.no dubitaueriteum uere iurare:an quod etia ex adgt; uerfo ipfciuraucrit,quo furore cius infringeret.Et hora deriuatione facietille fortaffe,ut dixit inter epulas amp;nbsp;ui^ num locum fuiffcinanis,qus terricula aduerfum ami/ cum mcticulofum.

E Contrario an eo magis credendu.quod poftuinu effuderit,ut ferme adfolec fieri,qd* fobri^cotincbar.

Sed

ORATORIAE, AD M. SILONEM. ^ ’ 119 S Ed etiam pementum eft ad illam quæftioné.ex qua duplex fit coniedtura. Signum enim tyrannidisaffe élatæ, hoc iam loco eft,quod ille qui ex aduerfo iuraue tit.occifus amp;nbsp;infpoliatus inuentus eft»Queres indicare uidetur.ab ifto amp;nbsp;certam ob caufam interemptum, fed in dubium deuocaf. Negante enim illo à fe peremptu» , Ergo hic reddenda coniedlura de cæde, quoniâ ille con/ tendit de homicidio, primû quæri oportere dicendum inquifitione lenioris criminis moram fieri, periculu pu/ blicis non oportere, fed de utroqjfimul pofte conftare. ETfortafte non eft eundum per fingulos coniedtu/ ræ locos ab initio,fed ftatim adripiédaea qua: funt ab fummoad imum,an cu eadem node, qua inter eos fuerat,illa contentio cadis fuerat admiffa,non dubium fuerit a quo ammiftà»

ALind à fummo ad imum, an ideo manifeftum ice lus,qd' ille infpoliatus fit inuentus:quæ res indicet anima cius folam petitam, ab eo fcilicet, cuius intererat ut ille infpoliatus fit inuentus, qua res indicée animam eius folam petitam ab co fcilicet, cuius intererat ut ille morcretur.His atqj huiufmodi didis qua ad cadis crimen pertinent memores effe debebimus iufticia adio/ nis ÔCcadis approbatione atqjaffedata tyrannidis col ligere, ut dicamus,dum de cade conftet,conftarc etiam detyrannide. lam fiqua habebit ille dines adolefcens, ex uerifimili probationeponentur:uelut fi dicat, non di xiffem;

Ito SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONE8 xiffem fi tyrànmdem affectarem, aut no eadem node occidiffem,fi eram perempturus»

Diximus fupra in omnib9anneategoridsduplicas effe conieduras.fed ea fpede no modo.Tum erit duplex conieCtura,cum fe aliqui inuice accufabunt, fed etiam cum in mortuum aliquem retorquebitur crimeri» Qualis eft controuerfia : Nouerca filio medicum fuper; dixit.habeat filium. Et nouerca hicin languore inddit/, defperâtibus cereris medicis. Obtulit amp;nbsp;priuignusmU lieris potione.quam diceret falutare. Nouerca accepit. Altera die eadem fe medico credere profefla.ait uenex’ nu effe.Priuignus haufitamp;perfjt. Ream facit maritus mulierem ueneficio. Hic non eft quidem anticategori/ ca,quia fe non inuicê aeeufant.qui in indicio confiftunr. Ex anticategoricæ tarnen fpede duplex conieCtura eft. Pari modo Si in anticategoricis folec fieri.

P Ater ifte Si nouerca accufat, Si filium fuum defen/ dit.In quem crime retorquetur hociarn modo.fed quaeftioncs fingulas perfequi no neceffe eft.Rationem enim diuifionis huiusoftendimus in fimili fupra caufa, quæeft inter captiuam Si nouercam,in qua docuimus per fingulos locos Si accufationem Si defenfionem effe permixtam. Hic quidem plenior caufa eft, quoniam a fiimmo ad imum, Si à cæteris locis habet quæftionem, ceffante.ut diximus,primo illo, qui eft probationis ex^ petitio.Sdre debemus etiam illas caufas duplid conie/ dura

ORATORIAE AÖ M» SILONEM* tie dura nccede effe tradare.quæ tales i'nddent,qualcs de adulterio effe poffunt»Vbi nonunquam argumentati-* dum eft dupliciconicdturagt;qux’in utrumqj adulterum fpeefat per fingulos locos caufæ. non folum an ille uoz luerit.fed etiam an ilia . Neque foIum an ne facultatem corrumpendi habuerit ille, fed etiam an illa peccandi* Et deinceps ex exteris locis argumenta in utrumq; pro* menda funt,in quo facile fit intellegere,qd uelim, ut fcili cecaccufator non fepararim per fingulos locos in adulx terum caufam ordiatur.fed ut ex fingulis locis in utruqj pariter argumenta collidat. Siqui requirat, quid puteamus exaltera parte faciendu,melius crit fortaffe.ut idi de adulterio feparatim defendantur,nifi eos coniungat defenfio.quos etiam confeientia iunxiffe uidcatur. . HAec ferè funt de duplicibus conieduris. Verum conieduram effe diximus, cum quæreretur an fa/ dum quid efTet.neceflario addenda eft interdum acci derc,ut fit conicdura.tametficonftec aliquid effefadu. Si non uoluntate fadum probetur, neceftc erit lege de* fendcre. Qualis eft ilia controuerfia, qua: per furorem ‘ada fucrit,irrita fic.Nouerca cum furere uidcretur.arre? .lt; pto gladio priuignum fuum occidit, rca eft cædis . Hic ‘non annuit mulier effeoccifum priuignum. tameneft 2 coiedura.quia id quod fecerit uoluncarium facinus, an potius fortuito inftindu furorisadmiffum. Ergo diui^ . fio eft per coniedurx locos.Sanè etiam illud fcire debe q mus.

Î.^ï SVLPITII: VICTORIS IN.STITVTIO-NESlt; mus,huiufmodt caufas habere mitiorcm ex fcrtpris 05 uoluntaris locis qaæftionem. Nam cu illa lege nitatur; qua dicat ream fc effe non oportere, cum lex irrita effe præcipiat,quæ falt;fla fint per furoréprima erit quæftio ex feripto interpretatione fcripti.quia contendit accani' fatur lege illam pertinere ad leuiora delidtataut nec deli fti fortafle poteriteffe firmamentum, etiam ex ucrbis ipfius legis.quibus fignificctur eam no ad crimina per/ tinere,quando non impunita effe præcipict, qua: faóla fint g furorê,fed irrita. Pofthæc difceftuscoicdluræ eft; ET fane non nos fugere debet,quod ceftat in huiuf/ modi caufa locus primus,qui eft probations expe titio,quoniam de faefto nulla dubitatio eft.

ERunt ergo argumeta ex loco uoluntatis.an nouer* ca priuignum occiderit,amp; ob earn rem furorem fiz mulaucric,cum ipem defenfionis haberet ex lege.

A Facultate quæritur.an potuerit occidere:abfurdu enim querere,an potuerit facere quod feccrit,fcd;

an potuerit imitari Simentiri furorem.

A Summo ad imum,quod non alium potius occix derit, quod neminem imo praeterea attigerit:Si quid occifo priuigno,ftatim finem fimulata: amentia: fe cerit.Quæ omnia argumenta funt,non cafu occifi priui gni,fed occifi uoluntate atque confilio. Et fuperiorconx trouerfia oftenditaliquando in coniedlura occidere, ut diximus..

oratoriae AD M, silonem; n? ET à legalibus datibus quædionis alio modo idem accidit,(lue per illumlocum conieóturae,id éd.abfb lutiiuris,fiue per deriuationem. Quale eft illud excm-^ plum:Exules intra finem peremit,quis dicebat tyranni dem indicaturum^ Exorta dominatione, cadcniq^ fini 'ta, reus imperator confcientiæ » Hic cum defcenfum foe rit ad Hgna criminis,quæ font ex loco à fummo adimu» ut detur reus iure abfoluto uel deriuatione,ut dicat legi fatis fa(ftum,cum exui intra fines fuerit occifus, Ôi occur retor ab accusatoris parce interpretatione fcripti,ut fcilp cet dicatur lex non ad omnes exules pcrtinere.ôi minigt;' me ad eos,qui bono P» intra fines fuerit occifus, ut tan tum mali in publicum perderet. Sic tamen, ut accufator reuertatur ad caufam conieduralemtquare hiclegi noti fatis fecerit, fed fibi cauerit interficiendo eum, qui erat non folu tyranno,fed etiâ tyranni cófcios indicaturus. CIrcumferiptionum actiones funt,qui putant finiti uas ede,ut quaeratur quid fit circumfcriptio.fed ui dentur errare.Noo enim fere accidit,ut dcfiniêdo qua:-' rendum fit,quid fit circufcribere:fed magis erit fortaife coniecfturalis quæftio.an illud quod facium fit,circum/ feribendi uoluntate fit factum,ut in cam rem no folum ex cateris locis,fed etiam à fummo ad imu, ex his qua: crunt fadla probationc:0i argumenta ducuntur, quare uoluntate circûferibendi fccifle uideatur. Sed ut magis non fit coniedura, magis ehe iam abfolutæ qualitatis

qt Ratus,

114 8VLPITII VICTORIS INSTITVTIONES datus, quam infînitiuos infpidamus.haccaufa : Liceat ex ancilla filios fufeipere legitimos.Qui habebat ex legt timis nuptas filium,alterum ex ancilla fufcepit.Lex erat ut patrimonium comune diuideret, qui effet maiorex fratribus:eligeret minor, Pofuit maior natu ex altera , matre fratris,ex altera parte patrimoniu.Elegit ille ma-' trem.K reum facit fratrem cireuferiptionis. Hic no utiq; ,’ queritur quid fit circuferibere,fed aut ex his quæ fada funt argumentum trahitur,circûfcribendi uoluntate fez ciffe,in quo erit coniedura:aut erit uerius abfolutu,ubi deiudo,dC aquo,ód bono quæritur:uel compenfatio,ut caufam querelx non habere dicatur, qui Si libertate ha beat,Si ciuis fît,SC matris fuæ libertatem fuerit confecux tus.PIeriqj fic habent,tanquam fit comune conieduræ cum exteris datibus,quod dicatur propria eius efle nex gatio:quonia amp;nbsp;ille qui finitiua quædione defenditur, quia rem profanam de loco facrato fudulerit, neget fe facrilegu efle,K rurfum ille qui accufatur, Ixfide Remp, quod naues incederit.neget à fe Remp.læfam,Sed mul turn intered,quod in conieduralibus quidem caufis ne gat ferius omnino feciflre,quodarguit^an in illis caufis non illa negat fecide fe.qux crimini dantur:fed alter ne/ gatid ad facrilegfj crimina pertinere,alter negat ad crix men Reip.lxfx.

F nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE FINE,

Inised,cum queritur quid fit illud quod in contro uerfii.

ORATORIAE AD M. SILONEM. Hf tierfiam ucniat.aut quo nomine appellanda fit,cum ali quid ex parte fie fartum eft,ut tarnen omnino fit fadu. Quare Græci fieri hunc ftatum dicunt, ta 'ne A£A07rÓTog H96 j7£'yovoTog.Hoc quale fit, ex fubieótis facile intellege^, mus.Loci huius ftatus finis.Contraria definitio legifta loris,uoluntatum coniedtura, qualitas conclufiua. Ho.* rumlocorum uim ut intellegere poftimus,per aliquam c0troucrfia.ac fi uidetur,illa ex Grxeis comecdiana æde re in aliqua fub nomine ne liceat. Quidaedidit comocx diam non addito nomine. Cum ageretur, fucclamauit populus:In illum dixifti,rcus eft quod fuo nomine co^ moediam xdiderit.Iam primum hic id quod initio dixi mus,animaduerti poteft,finem fieri,cu ex parte aliquid eft facftum,ex parte non fadum. Nam fie in comoedia addidifte nomen,fublata effet,quæftione relida, defen Co:fcd quoniam «didit comoedia defcriptis moribus, non tarnen addidit nomen. Finita quæftio eft, an hoc ifti quod lex prohibuerit, nee quicquam interfit, utrum addiderit nomen,an prohibuerit, cum intellexerit po^ pultis,amp; fubieeerit nomen. LOcos autem fingulos fie perfcquemur,ut fit finis, an fit fub nomine comoediam facere, nomen hox minis comoedi«inferere.

Contraria definitio, an hoc plane fit comoediam fub nomine «dere,fic mores hominis infedari,ut non fit nomen,quod nihil interfit,utrum ipfe pronunx ,,q J ciarit,.

iilt; ySVLPITII VICTORIS INSTITVTIO NTS dant,an populus.

TErtius locus eftex uoIuntate legîflatoris. Necimz mento.Nequeenim fere fininuus datus non ali^ quam habet forietatem cum legalibus Si hic. Accufatoe enim dicit illam uoluntatcm fuiffe legiflatoris, ne quiS omnino ciuium luderetur.Reus uero contendit,legifla tore hoc uoluiffe.ne quis facile nominaretur, fed unufx quifquc moribus fuis intellegeretur. Maius in eo efl;,u^ fi ide dicatur uel acerbius etiam operatus fuiffe, quam lex prohibuerit, cum fic in mores hominis fuerit inuez (d:us,utde homine nemo dubitaret.

Voluntatis coniecdura ed, Si per omnem caufam ex omnibus omnino perfonis maliciofe,0iuoluti täte ludendi fic uitam hominis fuerit perfecutus, ut ni^ hiledet quod deeffe nomini comoedia: uideretur,atque ut nihilominus populus intellegeret,qua diceret ea uo* luntate fucdamaucrit populus,ut fraudem eius arripe ret.Sicondituere illumcotra legem feciffe quod fecerat/’ N^Am qualitas conclufiua uel exaggerationem ha^'' bet faedi ex parte accufatoris,uel ex altera parte co miferationem,in qua plcrumq; ex grammatica: qualita tis locis multa dicenturiS iquid iudum fit pro qualitate fadti.Siquid utile exemplo,Si quid honedum ad fama: quare id de quo quatitur, quam grauidime debeat uin dicari,ex quibus rjfdem locis Ut reus in contrariam par/' tern poterit dilputare»

Fini#

ORATORIAE AD M» SILONEM ;îif Finis eft aut fimplex aut duplex. Simplex,quod de una re quænmus.Duplcx,aut ex perfonis,aut ex re bus.Ex rebus,cum duo funt crimina,alterum maius, ab ferum minus. Quare hoc propriû fînitiui ftatus,quod nere femper accufator minus exdudit, K maius inducit, reus maius excludit,inducit minus. Vt in illa controuer fia. Quidam de templo fuftulituafa priuata amp;nbsp;profar* na.Petitus ad pœnâ tam facrilcgus,affert quadruplum, quafi fur.Ex perfonis autem duplex finis fit,ut ubi quiz dam in tyrannide arcê confcendit, tyrannu perepturus. Tyranus fugiens,ab obuio occifuseft.Competunt prx miu,ille qui tyrannu ex arce deiecit,ÓCille qui obuiû occi dit. Verum quoniâ diximus,cum ex rebus duplex effet finis accufatorem minus excludere maiusinducere,uidc ret' ’illud addendu,quod aliquâdo euenit in huiufmodi caufa,ut accufator no excludat minus,fed ipfû retineat, amp;nbsp;maius inducat.Qualis eft illa caufa,qui uirgine uitia , uerit,dec decem milia:qui depofitum uiolaucrit, capite tpuniatur.Quidam iturus ad bellum, uirginem fibi de/ ‘ pofitam uitiauit. Accufator dicit uirginé effe uitiatam, fed hoc rctinet,ôi dat alterum crimen. Dicit enim etiam depofitum effe uiolatum.Eft finis amp;nbsp;ille,quem Græd'^X' xjivo/Àîvo/j uocanc,ut aliudquidem in quæftionem ue- ' oiat,S^ aliudiudicetur;ct fi reus fit fepulchri uiolari,qut tumulum inanem refeiderit.Hic enim non hoc quæriz tut,an ille fepulchrumuiolaucrit,fed an illud fepulchrii fuerit.-

Ït8 SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES fueritVerumtamen neceffe eft pronuncient indices,no an illud fepulchrum fit fed an fcpulchrum illc uiolaucz ritFit plerumc^ ex uno fcripto duplex quæftio définit ua:ut fi haec caufa fit pofita,facerdos purus fit, Ôi è pugt; risipatrem fuum reum perditionis fecit, ÔC optinuit,pe/, tqt facerdotium.Hic enim feparatim quæritur,quid eft patris,Ôi feparatim quid fit purum.Hoc fieapud Zeno nem depofitum eft, mihi tame thema huius controuer fis non placet

DE TRANSLATIONE.

AÆS^fcfl^^» ^^^ *^^^ tranflatio, fiue illa præferiptio J.Vleft. Nam de utrac^ dicemus,alium locu forfitan tenere debeat.Na qualitas prior eft,fed quonia illa mul tifaria in alios ftatus (pargitur,ac plus disputationis de/ fiderat,difïeratur metalepfis. Vno nomine apud Gras cos difpar eft.apud quofda rationem habet. Na hanc Zeno tranflationem facit,nónulli præferiptioné. Non alienu fitergo,utdixi,utrumcç cognofcere. Zeno prae/ feriptiuas ait caufas fcripti ÔCuoluntatis effcimetalepfin autem tranflationem facit. Qua rquidem tranflatio ex qfdem rebus fit,equibus præferiptio. Nam præfcribix mus ucl ex perfona,ut negemus eum efle aduerfarium. qui contra nos agere poflit:uel ex tcmpqrc,ut negemus illo modo. Itidem fit tranflatio, eu facinus in aliquem amp;nbsp;crimen conftituimus transfcrcndo:uc cum ille dicat id fadlum,quod fieri licuifle contendat, transferamus perfonam.

' ORATORIAE, AD M. SILONEM» ft? pcrfonam.ut negemus illi licuifletaut tempore, ut nege mus illo temporejloco, ut negemus illo loeojmodo.ut negemus illo modo. Ceterum hæc magis exemplis patebunt»

APerfonatransfertur.ut in illa caufa:Quida inimi^ cum fuu reum capitis à fe Faktum amp;nbsp;damnatum ipfc occidit, cum precium eius rei dediffet carnifici de^ cem milia,reus eft cædis.Hic a gfona transfertur.Gotv-oedimus enim licuide occidi, fed negamus huic occidente licuifTe»

A Loco autem GmuIamp; à tempore transfertur,utin illa controucrfia,adulteros deprehenfosliceat oc/ cidere. Quidam adulteros deprehendit, altera occidit, alteripepercit.Rcus faduseft.qcF non 8i illa occidiffet, fiefe derendit,ut diceret per amorem occidere nonpolt; tuifle.Abfolutus eandem poQca inuenit apud tumuld adulteri flentem,occidit,reus eft exdis.Manifeftum eft tranflationem effe eo à tempore amp;nbsp;à loco. Quippe accu fator occidi illam oportuifte non abnuit,neque illo tem pore occidi licuilTe cotendit.Loci in cranflatione hi, pr« feriptiuum praecedens,Ipfatranflatio,par,maius,a fum mo ad imum.Alia tranflatio aliquando Si ex parte ac-cufatoris à fummo ad imum» Secundum hos locos ingt; fpiciamus uel hanc caufam,quæ fupremo pofita eft., DEadultera occifa pr^feriptum praecedens eft, ut fi hie præferibat Siadhone.co quod neget fe reum t ' Fieri

tra SVLPITII VICTORIS XN8TITVTIONEf fieri pofTe.cum ca mulier fueritoccifa, quam condat00 eidi ex lege debuide. Huicoppofitus locus proximus* id cd ipfa trandatio , an uero reus fiet,quoniam debue* rit illa quidem occidi,fcd alio in loco, alio in tempore,SC occifa fit co loco amp;nbsp;eo tepore,quo non licuiHct occidere» S Equitur par,in quo dicit reus nihil interede quo té-* porc,ucl quo loco fucrit occifa,æque ait illas meritas pcenas dedide.

D Einde cd maiusJn quo loco odendit reus magis etiam fibi condare rationé. Si mulco iudius illam

peremptam»

B Ene adicedus locus à fummo ad imum. Perdquex mur enim fingula,quare uel magis reide amp;nbsp;tunc,SC in illo loco fuerit occifa,cum fuperditem adulteri retine ret libidinem, cum illum defidcraret SC mortuum, cum apud tumulum cius lamentaretur amp;’ fleret»

Hic alia trâdatio merito» Transfert enim accufator, fi uindicata faciebataccufari illam debuide.Et hic transfert à pcrfona illius ad perfona indicum,per quos iam opus fucrit uindicartcu ille potedatem ex lege fibi datam perdididet»

Diximus ex accufatoris parte aliquandoà fummo ad imum,quale cd in fuperiori ilia caufa» A fumx mo enim adimum argumentumed,non liquide illi int micum fuum occidere,quod hoc emendum ilii fuerit,SC tauta pccuuia emendum.A modo quemadmodum fit üdum^

ORATORTAE AD M. 8IL0NEMV yi fadumAranflatio non ferèin fidi's caufis inuenitur. Fa rile eft tarnen ex his quæ Cupra fune pcrfpiccre, quid in hac parte intellegi debct:ucfi reus fit aliquis, quali mo/* do quid fecerit,quam facere ei licuerit.

I Am liceat ad illam aliam mctalcpfin tranfeamuS; quam præferiptionem à quibufdam diximus fieri.

Diximus autem etiam quemadmodum fieret, fed hoc intercft,quod tranflatio eft de præterito:quare aliquid fit fadtu,utab eo qui non debuerit id facere,aut eo tem pore,uel eo loco,uel eodem modo quo facere no debuc rit.Præferipti fpedtatad tempus futurum, fi quis agere poftulct.quiagere non debeatraut illo tempore,uel illo loco uel modo,a quo agi non poterat,-LOci præfcriptois.Propofitio feripti.omonyma uel fynonyma.Deduótio generis ad fpcciem, finis inci dens:aliquando à fummo ad imum.Tranflatiua quali/ tas,communis qualitas,conie(ftura.

PEr hos locos tralt;ftemus,fi placet, cótrouerfiam illa: Pauper qui duos diuices habebat inimicos, perex ;gre profectus. Interca filius cius ocrifus, amp;nbsp;infpoliatus , inuentus eft.Accufauerunt fe inuiccm.Diuites cadis ab foluti funt, Redit pauper, amp;nbsp;inftituit diuites reos. Illi , præferibunt.Lexenim cft,de eadem re bis agi no liceat« PRopofitio fcripti eft,an eu lege fcriptum fit, ut bis de eademre non agaturmon oporteat hanc caux lam bis induci.cum iam accufati fint iabfoluti,'

ft Omonyma

Ijl SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES OMonyma eft,quid uocetiexadioncm.uttum pœ nam amp;nbsp;animaduerfionem, camep nolit iterari, an ipfam aceufationem amp;nbsp;defcnfioncm. Nam urruep hogt; rum,nomine aólionis fignificatumpotcft uidcrumagis ctia fi Grxce controuerfia explicetur,qui dicunt ad pœ-' nam,qua adtionéuocant.Scd nos quoeg Latino ferma ne aliqua mulca inuenimushuiufmodi. Quæ uniucrfa referre noneft necefre,cum iamresipfa ad intelledum declarata,nec dedudio generis ad fpeciemcft. Nam eu bisagi lexprohibuerit,non de omnibus rebus idprxz feripierit,fed de pecuniares caulis, aut de his,in quibus minora funt crimina. Finis eft meidens.an adio illud fuerit,anuero conclufio..-

A Summo ad imum tantum eft,abfente patre de fi lio ciusadares fuerit, xquu fic an amitti patrem rcgrcflum,cuius hic dolor eft,tantum hic pater eft,qui nihil importunius præter filium habuerit:an non cum ipCus culpa acciderit, quod non ftatim accufaucrit, fed peregrinationis amp;nbsp;ignoranti«.

/’■r'*R.anflatiua qualitas eft,an neficquidem iterariiu JL dicium debeat,licet accufatoris perfona mutata fit, licet pater poftulet.Denicy locus omnis trâflatiuæ qua^ licatis,nihil aliud cft quam rcicifio loci fupcrioris,ut ille pro accufatore,ille proco nititur..

COmmunis cft qualitas,an «quumfit eos ex inte/ gro caufam dicere,cum fi innocentes fint,.abfolui poftinti.

ORATORIA^ AD M. SILONEM. ijj pofTint.fi nocentes damnari debeant, econtrario. num hæc moledia accufationis declinanda' fit:ôi fît iniudum fæpius eofdé homines ad contentione iudicq deuocarc. COnieétura an finis huic crimini fît quod intendix tur.id eft,an commiferint cædcm.Qui quidem Iogt; eus in omni caufa diffundendus eft.Sed non aperte,uc rum oblique.ut meminerimus nondum hoc agere non poffe,ne demusaduerfario poteftatem,ut manum no/ bis int)ciat,d^nos in curfu asionis retineat, cum fcilicec de hoc ipfo quæri, an cedes agere poflîmus »Sed non deerunt occafiones,quibus,utdixi,idem faciamus quafi aliud agentes offendendo, facile nos crimen probatu^ ros,fiimpetrauerimusut liceat reos facere. Idipfum amp;nbsp;rei facient,uerum pari modo,ut non iam fe defendant, fed innocentiam obliqua adlione fuam præferêtes, mo leftiam actionis tantum fe declinare dicant,amp; quia indi ces quoqj ratas uelle debeat leges amp;nbsp;res indicatas. Haec quae ad præfcriptionem, pertinent tanquam ab inffitu/ to Zenonis remota,non tarnen alienum fuit perfequi ex his qua: tradidit Marcomanus.cx cuius commenta/ rqs hxc propead uerbum tranflata funt. lam fequitur ut uideamus quæ attinent ad ffatum qualitatis,SC ut ad. Zenonem rcuertamur.

de NEGOCIALI.

HÄee fupra de tranflatione uel præicriptionc forx taffe alieno loco,ut iam dixi,inferuiffe uideamur,, r) quoniam^

I} 4- SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONE8 quoniamtranflatioms datum nouiffimum inter ratio nalcs quatuor datus feceramus, uerum non ex nodro indituto,fcd ab alqs facdum ed, ex ea caufa qua fupra locutus fum:quoniam de qualitatequæ media fit,pluri bus erat difputadum, K plura tradenda:nosuideamuS iam de datibus qualitatis, qui primus ex omnibused; ficut fupra docuimus,negocialis. Hieaut legalis ed.aut rationalis,cum fine ullo refcripto de æquitate return d(gt; fcepta tur.Legalis uero.Tum aut rogatio fertur,aut lex; aut præmium definitum petitur»

DEliberariuæ quoq; caufæ in cundé datum cadunt» diuiditur negocialis, legalis, legitimo, iudo, utili, polfibili,honedo,ita ut Si in contrarium ex parte diucr fa per fingulos locos difputentur. Quod enim alter legi timum efle cotendit,alter ex eodem loco,fi poterit,conz tendet contrarium legibus, fi aut lex aliqua ex diuerfo repugnabit,autrogatio,autpaólum,aut fœdus, aut na turale ius,aut mores. Contra qua: utemur,aut negatio-« ne,aut oppofito.

NEgatio ed, ut dicamus, non cd contrarium legiz bus,neque naturale,nequc palt;do,neqj moribus.

ÖPpofitum.cd,fi fateamur quidé alicui feripto effr contrarium,fed opponamus utilitatem,carriq; di cimus potiflimumede deberc,aliquando ede in loco I gitimo,aliqua erit legalis quædio.fortade etiam finiti ua.Secundus locus negocialis ed,quoqueritur quid fit iudum.

ORATORIAE, AD M. SILONEM. ïï5 iuflum.In co loco eft difputatio in legibus fimplcx.cii queritur an iuftum fit.ut adulteros deprehenfos liceat occidere.

INrogationibus nero amp;nbsp;præmioru petitionib9,S2 in delibcratiuis.per eum locû qui eft à fummo ad iraugt; oportebit ire g iîngula,amp;ex fingulis locis oftédcre,qualt; te iuftû fit quodeuqj dicetur iure tali faciendu efle. Hic incidet ftatus,ex quo defenfio erit ei9,aduerfum que ali quid feretur.QuaÜs apud Grecos cctrouerfia eft. Deli berant Athcnienfes an illis inferant bellum,cum illi Al 'cibiaden flagellis uerberaucrint. Incidit enim quæftio» an licuerit illis facere certaminis fui iure.

TErtius eft locus in negociali utilitatis.Hic omne fer mè difputationem habet, circa ratione futuri tem^ poris.Quariturenim quid in futurum fit utile,quod in hunc locum incidit coiedturalis quaftio:qualc eft illud apud Vergilium:Deliberat Diomedes,an Latinis auxi lium petentibus ferat, quia Aeneas fi Latinos uicerit,in ipfum fua arma uerfurus.

POffibile ex perfonis 0C ex rebus ipfis habet difpu^ tationem SCoccafioncm honefti.Bene conclufio* nis amp;nbsp;epilogi loco pofituseft.Cumenim extera ex cau^ fà funt,tûc fupcreftut de honefti partibus differamus. Hi funtloci negocialis ftatus:in quib9latis erit plerucp docere legitimu quidem effe,0£ utile, amp;nbsp;poffibilc.SChoz Aellu,fed aliquado utfic honeftius, prius refutabimus aduetiarior»

lî^ SVLPITH VICTORIS IMSTITVTIONES aduerfariorumjein noftra inducemus» Hoc ita eft,ut doceamus primum non effe contrarium legibus:dein^ de addamus fepararim,imô congrue legibus» Itemque dicamus non effeiniuftum,amp; addamus potius effeiu/ ftiffimum»Demonftremus non effc inutile:deinde uti/ liffimum effe doceamus* Pari modo Kde honeftatis partibus difputemus,quod fimiliter licebit facere ex parte contraria. Hæc fere funt,quaeattinent ad négocia lern illum,quem diximuslegrem uocari»

RÄtionalis autcm negotialiseft,ut fupra propofui mus, cum fine illo feripto inter fe aliqui de æquo bonóq; difceptant.qualis eft illa controuerfia : Ciuitas in tyrannide,omnequod liberorum nata fuerit expox fuit,uicina ciuitas collegit K educauit. Finita tyrannide, petunt patres filios ut offerant alimenta, lllicontradix cunt»Loci huius ftatus naturalis iufti. Per que utrumq; in hac caufa difputari poteft ex parte eorû qui retinet, an naturale fit iuftum,ut qui femel filios expofuerunt, repetere non poffint ex parte patrum:an potius natura Ie fit iuftum.ut patres quolibet tempore reciperet filios fuos,K naturale ius repetant.

SEcundus locuseft à fummo ad imum, per quæ fin/ gula quæ præccfferunt,quærituriuftum ne fit ut pe/ terent filios,qui neceftitate mifera coadi fint exponere. T Ertius eritlocuS aliquando,no femper futuri tern* poris ratio. In quo quaeritur K in fututu ,an,utile fit fieri

ORATORIAE AD M» SILONEM* IJ7 fit fieri,de quo quxftio fit.

Tquot;^ Einde funtIod uoluntanæ qualitatis in caufis red JLv dendis, uoluntarix mortis putantureffe négocia/ lis flatus,uerum fi rationales an reite, paulo poft uidex mus, interim fie putemus. Vt quidam nolunt,prima: eruntquafi præferiptiuæ quæftiones,an is qui redderet caufas,uoluntariæ mortis erit filiustan poffit ex arbitrio fixo mortem impetrare,cotradicente patre.Ponunt qui-darn nonnulli etiam generalem quæftionêin huiufmo di,an fola fit caufa moriendi debilitas corporis. Et rurz fum.an fatisficad caufam morum,cum nemo fine cau/ fafit,uelit extera ferre per ipfum locum,qui Si à furnmo ad imum cofideratur,an ex bis qua: acciderant, iufta fit caufa mortis.Bene iuxta hoc quod tradiditins. Supers eft futuri temporis cogitatio, cu fcilicet queritur, an illi miferum fic uiu€re,fpeótandam autem maxime uolun/ tatem. Nequeenim quifquam libenter mori poftulat. Sedferè erunt huiufmodi hxfpecies,quafi hoc optet amp;nbsp;cxprobrettalioquin cum agatur ex ipfa caufa xftimari, id eft ex parte diuerfa confiderandum, quia uoluntate quis cotradicat,utrum fimpliciter 0i uere, an uero Kma liciofe amp;nbsp;aftute. Negotialis flatus utrumc p proprium quod futuri temporis rationem habet. Quxritur enim non quid adium fit,fed quid debeat fieri.

S DE Q.VAL1TATE ABSOLVTA.

Ecundus flatus qualitatis abfolutus,uel qualitas ab.* s folura.

1^8 SVLPITII VICTORIS INSTiTVTIONES foluta» Vtroque enim nomine nuncupantur,huius lod finitiuu procedens,quod uicem præfcnptionis obtinet. Deinde eft locusipfa qualitas abfoluta,quæ foluitur ex parte accufatoristaut negatione.ut neget licere:aut opgt; pofito,ut dicat,SCfi licuerit,non tarnen in pernicie opor tuiftc. Deinde eft locus à fummo ad imum,quare neeg iniuriofa,nec enminofa uidentur. Ponet amp;nbsp;ex tua parte reus aliquâdo à fummo ad imum,cum docebit quibus ex caufiseft,quemadmodum fecerit fingula. D Einde uoluntatis coniedura eft,amp; qualitas conclu fa eft.His locis tradari poteft cotrouerfia illa:Pau per orator, amp;diues inimici, Diues fortiter fecit, petiuit , 'pauperis oratoris linguam,præmq nomine accepit pox * ftea, Condonante iHo,ftetit in cocione pauper ôî fleuit.’ Laudatione fada,occifus diues, reus eft: coetus amp;nbsp;con^ , curfus fadi,fecundum legcm illam, qui coetum SCcon-curfum fecerit,capite puniatur, FInitiuum præcedens Ôi nice præferiptionis cum dici tur,ex rei parte concurfum facere,eft populum coti uocare,SC turbulenta oratione animos hominum conci ' tare.quoru nihil fecerit pauper. Quod uice præferiptioz nis eft,quia dicit: Ex illis demum rebus reus de coetu Ôê concurfu fieri oporteret,Si tunc uero crimen hoc cadere non pofte.

D Einde eft ipfa qualitasabfoluta,ut dicatur huic ligt; cuifte in concione ftare,flere.Huic occurrit,ut dixi*

mus».

ORATORIAE AD M. SILONEM, 1^9 mus,aut negatio,aut aliquid oppofitum.Negatio ut di ri poffît,non licuit hic flere.Oppofitum,etiam fi licuerit flere,non tamen in hunc effei^um, Et fequitur locus i furnmo ad imum,Hetus ad hunc effedtum contenderit» Hic fané fortaffe non folum ita uertct hoc crime à pan pete patronus eius,ut dicat ad ilium no pertinere, quid fecerit populus,cum ipfi reo præter lachrymas nihil pof fitintendi,fed adijcit defenfionem populi, ut doceat reifte illû feciffe quod fccerit.ita ut hac parce pauperis qui dem caufarn, fed populi agere uideatur, in quo erit eo quo diximus,à furnmo ad imum ex parte rei,an merue rit hax dines, DEinde eft uoluntatis coniedura, quæ quidem in tota adrione difperfa eft. Nam ÔC accufator con^ tendet pauperem ea uoluntate ftetiffe in concione Ôd fleffe.ut fieret quod fecutum eft,amp; patronus contendet nihil illum eius nec cogitare,nec fperare potuiffe. COndufiua qualitas, de qua S^ fupra difputatum eft,quid iuftum,quid utile,quid honefti4,damnaz re pauperem,an potius abfolui. Verum fcribere debe^ mus,qualitatem abfolutam non rationalem effe, fed le galem.fi reus fe non naturali loco,fed aliqua lege defen,-dct,ut fcilicct dicat fibi lege licuiffc, H Vius erit illa diuifio, ut primus locus propofitio fit criminis:deinde feriptum. in quo erit qualitas abfoluta,cx quo feripto licuiffcfibidicat. Poft hos, lo^ s i cuserit

140 8VLPITII VICTORIS INSTITVTIONES eus erit interpretatio fcripti contraria fcripto»Deinde Io eus reliquisabfolutæ qualitatis.

DE COMPENSATIONEM

S Equitur ut de affumptiuæ qualitatis datibus difpu/ ternus.Quorum unus eft compenfatio,cum income modum quod dicimusattulifle, amp;nbsp;compenfamus uica/ rios,quomodo loci eius aliquando referiptiuum praxe densatum præpofitio criminis,deinde locuscomunis ex caufis,deinde ipfa compenfatio,cuiconiedtus eft locus ifummo ad imum*

D Einde eft comparatio, cum uoluntas S Cqualitas cócluOua horu locorü confidcretur per diuifionê controuerfiæ huius. Cum exercitus in prælium frequen ter indultus,nane femper-refugeret, imperator clanem incendit,Si eductus ex clafte exercitus,uicit. Reuseft læ fe Reip.Compenfationem eße no dubium,ideo quod cum dicatur amiftione claflî s læfiffe Remp, compenfat mcomodum oppofito uidloriæ, quomodo primus lox' eus præferipriuam præcedens, in hanc caufam fortafle , certauit. In alia erit,ut dicat reus non in his eße crimen' Reip.læfæ,nec pofte hoc nomine reum fieri.Quod hinc fortaßenon poteft dici,quia damno affedta Refp. eft. Erit ergo propofitio criminis, an læfa Refp. quasfubfi^ dium claffis neceftariæ miferit.

H Vic occurrit locus proximus,qui eft communis ex caufis.Tunc fcilicet dicet reus,non oportere fecum tam

ORATORIAE AD M» SILONEM. r^i ram calumniofa agimur res ipfatantû confideretuheum omnia quæ fiant uel fada fint,fpeólari ex caufis fuis oporteat,hoc cft.ut quaeratur quæ caufailludquodeun* que fit fadum. CVi loco adiunda eft i'pfa compenfatio, cum fcili^ eet dicit reus illo quod fibi detur crimini,feu uido riamcófecutum,quælocum impleuic,à fummo adimu omnia periequendo quæ ante acciderunt:S^ quemad^ modum incéfæ cladis mutata fit ratio dimicandi, Si de-pulfa infamia fugæ,uidoria euenerit,fequitur compara tio. Quod loco fcilicet in cotennonem ueniunc, 82 illud quod iniuriæ dicitur fadum,S2 illud quod commodi di cicur ede quæfitu SCædimatu.quid utilius Reip. fuerit. DEindeedtrandatioexre. Dicat accufator, potius aliud fieri debuidc,uel rcmouen, deinde cladem uel aliquid opponi,ne eo confugeret exercitus, aut ex perfona ficri,ut dicant non ipfum ex arbitrio fuo facere, fed referri ad fenatum,uel ad populum debuide.Cui fa néloco ex contraria parte habebunt defenfiones fuas. Refpondebit enim reus amp;nbsp;cum trandatione rei, ut di^ cat non aliud fuide faciendum,82 cum trandatione per/ fonæ,ut dicat imperatorem fe habuide, potedatem per feipfum cofulendi. lam uoluntatislocuseft,ut fupra do cuimus.in totam caufam difperfus. Nam accufator qui dem dat operam,ut ille uolutate lædendæ Rcip.uididè uideatur reus,contra ut credatur fecide cupiditate uin^ s5 cendi.

14-1 SVLPITII VICTORIS IMSTITVTIONES cendi.Qualitanscondufiuæ uim fads Cupra docuimus«

DE relatione»

T^ Elarioefl datus,qui hoc habet propdû.quod fern JLVper neceAc cd in aliquem datum prætcrca incidcz re,quod illû,quod accufator defendit,defenfor accufat. Loci relatióis,^po(itio criminis.Ipfa relatio hic incides, flatus cd loci eius. Deinde tranflatio, turn uoluntas Si qualitas conclufiua.Poted in exemplum illius accidere aólio illa Ciceronis,quæ cd pro Milone. Nam huncda turn fecitipfe,cum dixit quæri, iure an iniuria Clodius fuerit occifus.Relatioed,an iure interemptus fit,cum fe cidet infidias.Hic incidens datus ed.loci eius conietdu/ ra eu locis fuis omnibus,per quos tire decurrit, ut prox bet Miloni infidias faólas ede per Clodium. Hic illud ed,quod fupra pofuimus. Defenfor enim Milonis acx cufac Clodium.Econtrario utiq; accufator Milonis Clo dium purget ncccdc ed,utinfidias no ilie,fed hic fecidc uideatur.Traflatio in haccaufa cedat. Non pored em Miloni dici,fi te Clodius dicebat occidere, ad indicium illud potius adducere debuide»

PLerume^ autem relationi permixta compenfatio ed.ut fi accufatur Scipio Reip.laefx, quod Cartha/ ginem folam æquauerit. Hic enim relatio ed,quia dicit merito illi ciuitati hoc accididc. Et compenfatio quia di cit bono Reip.faedum.Diuiditur ergo huiufmodi caux fa propofitione crimiiiis,aut Ixfa Rcfp. cum tanta arni .“ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ferit

ORATORIAE AD M. SILONEM^ 14.^ ferit ciuitatcm.Deinde occurrit ille locus ex compefatio ne de caufis.an nobis Refp. fed caufa rei fit confideran da.Et hic iam (equitur ô^ relatio, quia merito illi accide tittam fida: ciuicati, 5^ toties rebellanti» Compenfatio quia bono P. R.fadum,nc ultra neceflè habeat in pert culum belli ucnirc. Tranflatio erit in hac caufa ex rcla-* tionis 0icompenfationis locis» Nam cum diceret reus merito illi ciuitati accidilTe,transferet accufator ita ucdt cat,0ifi illa merebatur non ipfa arbitratu fuo facere, feJ referre ad fenatu debuide» Deinde erunt reliqui omnes loci compenfationis,comparatio,coniedtura rei,uolunz tas,0dqualitas»

DE REMOTIONE»

REmotio eft.cum reus remoneat a fe culpam in aliz quam necelTitatem,uel in alicuius imperium. Loci' eius propofitio criminis, finitiuus prxcedensdocus com munis ex caufis, ipfa remotio» Cui occurritur coiecdura uelqualitatc»Deindeed tranflatio.Tranflatio aut fim» plex autcompatatiua erit a fummo ad imum, ex qua** cunc^ parte res dederit, c quocunq; loco opportunum erit,fiue ante tranflationé.Deinde ed uoluntas 82qua/ litas conclufiua. Exemplum potedede in hunc datum Îcaufa,qua imperator militum corpora in praelio perem ' ptorum reuehebat in patriam, orta tempedate cadauc ra abiecit,lxfit Rcmpub.Hic imperatori utique illa dex fenfio cd, ut crimen neceditate remoneat,aduertat quod.

14-4- SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES

quod dicat abieciffc (è illa corpora temperate agente» E Rit ergo diuifio fecundum locos, quos fupra progt; pofuimus.Præpofitio eft criminis.an fît læfa Refp. cum cam boni Si uafti milites, quibus deberet fepultuz ræ bonum contingere,!^ profundum proiedti fint,

SEcundum’quqm propofuimus locum ex caufis diup demus. quot;nbsp;Non poffit hoc imperator primo loco, ut' fi nitiuo præcedente uice præferiptionis. Neque uero nos unquâ fugere debebit hic locus, fi res omnino petietur. Quippe in nulla caufa omittenda præferiptio eft ,quæ tenet locum primum,etiamfi defcenfuri fumus ad alias aótiones.ut fi dicat hic imperator,n5 in his effe crimen Reip.nec poftedici Remp. læfam,quæ nullu detrimen turn poffit accipere corporibus abieôtis,quæ iam com^ modum afferre non poterant.

D Einde erit locus ille quem dicimus ex caufis,an ul' la res ipfa per fe debeat æftimari , (cd caufa cur fadta fit,utfi uoluntate fit faótum,plecftatur ille qui fece rit:fin uero neceffitate,non ueniat ad poenam hominis culpa fortuna:.

ETftatim fequitur ipfa remotio, an culpæ impera/ tori effe non debeat,quod tempeftas fieri coegerit. Hic eritiam ille fortaffe locus à fummo ad imum,cui du biam federn fecerat. Nimiru enim à fummo ad imum, omnia perfequet' ’reus,queadmodu noluerit rcuehere domû corpora cum impofuericin naue,fed neceffe hagt; * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;buerit

.ORATORIAE, AD M. SILONEM, i^-f bueritabfjcerc.ut hi qui incolumcserât, qui^ uiuebât, amp;nbsp;prodefTe Rcip.potcrant.cx periculo euaderent, HVie occurritur,quemadmodum diximus,aut con»* icdura aut qualitate. Conicétura ficut pofTumus negare tempeftatem fuifTc.Qualitate pofTurnus dicere, etiamfi temperas fuerit,non tarnen rem talem, ÔC tam impiam fuifîe faciendam.

D Einde eft tranflatio,quæ in hac caufa forfican ccfx fac,in alia tarnen non erit ociofa, G potuerit aceufa tor dicere,etiamfi faciendum erat, referre utiq jad fena turn uelad populum debuifti, non tuo arbitrio facerem Sed hanc tranflationem diximus aut fimplicem efte* aut comparatiuam.

COmparatiuam autem, ut fi dicamus omnia po»-tius reum pati debuiffe.quam facere quod fecit» DEinde eft uoluntas Ôi qualitas conclu(iua,quarum uim fupraiam frequenter oftendimus. Hic quoqj idem illud attendendum eft, quod paulo fupra inabia lutæ qualitatis ftatu monuimus, quod etiam remotio pari ratione legalis eft,cum ipfam remotione reus mu-* tat ex lege.ut fi dicat fe id quod fecerit,fecifte legis alicu» ius imperio.In hac quocp fimilis erit, atque in abfoluta qualitate diuifio, ut fit propofitio criminis:deinde feri» ptum quo coalt;ftum fe reus dicit : deinde interpretatio feripti ex parte accufatoris: deinde exterx quxftiones ex locis reliquis remotiui ftatus.

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t quot;nbsp;De

gt;4-’fSVLPlTir VICTORIS tNSTITVTIO NES DE DEPRECATIONE» , ’

DEprccadocßXcu ucniæ petirio.cu deco quod in-' tenditur cófitemur.fcilicet ueniâ petimus,praxeden te aliqua fadli caufa,quare poflit ignofei » Loci eius pro/ pofitio criminis,locus comunis ex caufis, ipfa dcpcatio, afitmmo ad imum.Occurritur autem deprecationi aut ’ occupatione.aut cóieóturali uoluntate, amp;nbsp;qualitate con/ clufiua.Verum hic flatus non erit fatis firmusin grauio ribus caufis atque criminibus,fed in his, in quibus poP fit ignofei» Velutfi reus fit iniuriarum adolefccns luxu/

* riofus. quod pod ccenam aliquem pulfauerit, ÔCpræ’ tendat ebrietatem,atque hoc nomine petat ueniam»Yt autem uim locorum feire poffimus, percurramustra-* dlatumipfius.Huius exemplum»

PRopofitio criminis eft, an iniuriarum lege tcneagt;* tur,quod ciuem pulfauerit»

LOcus comunis ex caufis eft, an non per fe res ipfa debeatæftimari,fed quafi caufa faóla fit, Vtfi can/ fulto Si nocendi uoluntate fit fada,fcucrc puniatur;fin ' nero non culpa hominis,uc fit impune,ôi detur uenia» , ^Zquot;^ Vius petitio pet illa quæ funt à fummo ad imu# -vV^ ' perfequenda eft,an indigna res uenia,cum adole . fcens poft cœnam cui pax uenic horæ errauerit» H Vic loco occurri diximus tribus modis.Pari, ut di camus,nihil facere,ex qua caufa hoc fecerit, cum ad a;que iniuria paffusfit ille qui pulfatuseft»Occupa/ ’ tionc.,

1

* ‘ORATORIAE AD M, SILONEM. ; «4.7? tionc,ut dicamus additamentum cffe culpæ, non excux lationem, quod protendatur ebrietas. Duplicari enim crimen pulfationis,crimine ebrietatis. Coniedtura fi po terimusdicere,nec ebrietatem in caufa fuide.Cui coho/ ret uoluntas coniedturalis,uc dicimus licentia: uolunx täte pulfatum.

QValitas condufiua eft,quo, ut fopeiam diximus, in epilogo uel exaggeratur culpa,uel extenuatur.

Quoniam fere omnia uidemur tradidiflc,qua: de rationalibus ftatibus uidebanturefle tradenda, non eft ab re aliquid de his controuerfqs tradere,quorum de flatiquot; bus plerumc^ dubitatur.

INgrati actiones quidamfmitiuas arbitrantur.quafi quoratur quid fit ingratus, fed errare ifti uidentur.

No enim ratio nominis de finitione pcndet,necquoriz tut quid fit ingratus,fed errare dicitur ille qui reus eft. Neq; uero contraria defenditur,ut Ôiipfe definiat quid fitingratus,fcd utitur fcrmè:aut remotione, ut neget fc earn gratiam referre potuiffe ad compenfationcm,utdt cat nee illi ipfi expedire,autilli oportuiffe gratiam reddi lt;dicetur,fortaffe Si abfoluta interim qualitate non uti lix cuiffe fibi dicat, fed illo modo gratiam reddi nonopor tuifie contendat.

ERritigitur diuifio in huiufmodi caufis,ut fit prox pofitio criminis à fummoad imum, quibus come moret accufator,quae beneficia profiiterit, quibusmquot; -t x nuent

4-8' SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES nuentqueadmodum non potuerit intrare. Deinde erit» rcfponfio ex eo datu, qiicmcunc^ illum fuggerit caufa' fecudum locos flatus ipfius, cum quis de moribus reus-fitipropemodum flatus cflabfolut« qualitatis. Necp enim dubium efl lege nulla uctari,quod lege nulla accu fatur.Porro in qualitateabfoluta dicimus licitum quod' intenditur.^ ex eo quæflio eo perucnit ut quæratur.an potuerit id fieri. Quod tum oportuit fieri.utique ad eri men morum no pertinet. Potefl huiufmodi caufarum Sl. illa effe diuifio ex negocialis flatus locis, ut queratur an legitimum ficid quod fadtum efl,an iuflum, an uti^ le.an honeflum.Ex his enim poterit æflimari.an pecca tum moribus fuerit,non tarnen ut flatum negocialem effe dicamus,fed abfolutam potius qualitate, ideo quia defadto quæritur,non de futuro deliberatur.Et ut dixi, abfoluta qualitatis efl proprium,ut queratur, redtean perperam fit fadlum:cum caufas mortis uoluntariæ red dit,putant quidam negocialem flatum,quia queratur, an ille debeat mori, amp;nbsp;quæflio quafi tota fit de futuro. Sed fi hoc efl 3C in his caufis,in qbus reb9 efl,à quis negocialis efle uidcat'’. Quaeritur em Siibi, an debeatipfe damnari.Porro de praeterito omnis efl quæflio.Ex his enim quæ præceflerunt æflimandum efl fenatui,an pe tenti dari debeat moriendi potcftatcm, uideamus: rex (Aius putemus flatum huiufmodi cotrouerfiæ Si ex eo quod conttouerfia dicitur, opponi » Nam huiufmodi . .i 1 caufæ

ORATORIAE, AD M. SILONEM. I49 caufæeandem naturam habent, quain«,ubi accufator 0C reus ex diuerfis partibus confidunt. Nam K qui cau fas mortis uoluntariæ reddit accufator, quodammodo ufused ille defenfor qui contradicit.lnueniemus igitur aut remotiuasede huiufmodi caufas,aut deprecatiuas, aut quafuis potius quam negocialeis, Abdicationum quoque caufas negotialis datus quidam arbitrantur* quonia quæratur an quis debeat abdicari. Sed hoc tale ed,quale Si de quo fupra locuti fumus. Ergo inuenietur hæcaufæ iudicialium datuum.utfitauc qualitas abfogt; luta,aut ex fumptibus alicuius frcquentidi'ma,tara de^ precatio quamadio ed contra patres* GEnerales quidem quædiones quafdam in abdica tionum caufis elfe fcribere debemus, ac prima illa quafi præfcriptiua ed ex patrum parte, an patres ex le^ ge habeant abdicandi potedatem.an poffint liberi con tradicere , Sian illis relidia fit contradicendi potedas, etiam illa quæ generalis ed quædio, etia propriori cau fa,an merito abdicetur,qui non fecerit uel non facit ali^ quid ex patris uoluntate:an ueroin quibufdam rebus fas fit non obfequi patris uoluntati. Neque enim fere abdicatur quifquam,nifiaut uoluntatem patris in altegt; ro,utrum patrem impugnare dicatur.Deinde cum per/ uentum fuerit ad fpeciem,hoced,ad id quod criminis-loco obrjcietur,incipiec ex defenfione nafci datus,qui Io cis fuis erit perfequedus. Sed ne abrupte uideamur nex

tÎ gare*

lt;5°' SVLPITH VICTORIS INSTITVTIONES garc,ncgociali ftamnunqua effe caufam abdicationum erunt aliquando fortage illo modo, fi non ob fadtum aliquod fuus abdicabitur filius» Nam ilkquidéindicia li,ut ^pofuimus,aólione defcndct:fed fortaffead illud exemplum poterit uideri negocialisdatus,furentem fi^ lium abdicauit,reuocauit fanatum,abdicauit rurfum fu rentem» Hic fané non eft iudicialis ftatus: neque enim crimini obijeiuntur adokfcenti.qur ex parte eiuserunc perpurganda » Sed quafi generaliter quæritur.an pro/ habilis caufa fit abdicandi propter furorem»

INiufti repudq adiones fere erunt relatiui ftatus.Nc cefte eft enim utilis, qui neget iniufte repudium da-* tum,oftendet crimen Si culpam, quare merito amp;nbsp;rede repudiata. Quærituriniuftæ dementiæ acftioncs,qaa:ri tur ad quem ftatum pertincant.Nobis non dubium uk detur in huiufmodi caufis conicduralem elle ftatum» Ceftantibus fanè primis locis,à uoluntate,Si ex faculta/ tc.Neque enim dubium eft,quin Si nemo uelit demens efte.K tame poffit demenseffe» Merito omnis quæftio à fummo ad imum ex locis infequcntibus;quonia qua: in cotrouerfia funt pofita, perinde func figna demétiæ. atq; in criminu caufis ex eodeloco figna funt criminu» DE SCRIPTO ET VOLVNTATE»

NVne iam ad legales ftatus trahfeamus, quorum primus foiptum amp;nbsp;uoluntas,cum alter utitur ferk pto,alter contra interpretatur feripti ipfius uolunratem t; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcriptum

’ ORATORIAE ADquot; M? SILONEM. i^i' fcnptum fit,id eft,quafi res ipfas opponere., LOdautem eius ftatus,propoGt{o fcripti, interpret ratio fcripti per eum locum, qui uocatur a fummo ,ad imum.

HVic contrarius locus par interim K maius:deinde legiflatoris uoluntas ex utraq^ parte.deinde finis, deinde trâflatio,uoluntas,amp; qualitasJnfpiciamus uim iftorum per exemplum controuerfiæ,fi placet, talis: Pe* regrinus muru ne afcendat belli tempore. Cum hoftes f, iam murum afccnfuri belli tempore uiderentur.peregri ftiusafcendit in murum amp;nbsp;hoftes rciccit,uilt;ftoria fadta, , reus quod contra legem fecerit.i

PRopofitio fcripti eft,an cum lex peregrino interdia xerit,ne murum afcenderet,teneatur ex lege, quia afcenditin murum.

INterpretatio fcripti, an alios peregrinus prohibeat aicendere, amp;nbsp;pacis tempore uetet afcendere. Hunc no prohibuerit qui afcenderet ut duitati fubuenirct, 0C afeenderiteo tempore, quo iam ciuitatem hoftis intra-ret:afcenderit deniqj ut ex deiperatione tanta pacem S uidloriam redderet. Facile eft enim animaduertere po tuiffe nos Ôi illum locum,que interpretationi fcripti ad/ iunxerimus,eumfdlicet à fummo ad imum.

CVmomnia quæ ab ifto fada effent, quique ad defenfionem eius pertinerent, fingillatim fumus petfecuti:pofueramus deindedoeû ft«ipar appellatur,

JJ» SVLPITII VICTORIS INSTITVTIONES

an nihil interfit quo tempore uel qua caufa afeendifTe dicatur.Sequiturmagis,an uel magis etiâ licitum fuerit belli tempore id fieri quod prohibitum eft, ut aduerfus belli pericula caneretur,

D Einde eft legiflatoris uolutas.quid fenferit ille qui legem ferebat» Id quide raro quæritur feparatim, fed fæpius cd ipfius feripti interpretatione permixtum cft.utrum prorfus peregrinu non admittendum in mu ros eflecen fuerit,an non admittendum eum qui pemû dofus effet futurus»r,

SEquitur finis,an ne fitifte peregrinus qui præftiterit Operam optimi duis* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,..

ESt Si tranßatio.ut diximus, an ut ei liceret hoc fa? ccre.autoritate publica repetere debuerit, cum ali' ter non liceret»

lt; nbsp;nbsp;Deinde eft uoluntas,quo animo fuerit»

D Einde qualitas conclufiua, quale fit fadum» lam de iftis Iods duobus ubique incuriofius dicemus, quoniam fæpe iam didtum eft.

de LEGIBVS CONTRARIIS»

LEgum cotrariarum ftatus eft.cum duo fcripta con/ traria inter fe pugnare uidcntur, unde SC ftatus noz men accepit»

Et eft fere quafi duplex feripti amp;nbsp;uoluntatis ftatus, quia utrumc^fcriptorum interpretatio eft. .

ORATORIAE AD M. SILONEM* ifj ERgo etiam Iod hi funt,propofitio fenpd/iue inter pretatio faripti:propofitio alterius fcripti,öC inters pretatio fcripti»

DEinde utrius legis uoluntas,qux,ut iam fupra in altero ftatu diximus , ad plurimum permixta eft cum interpretatione ipfius fcripti,aliquando tarnen ha/ behit ÓCfeparatim fortafte tradatum;

D Einde eft finis in utraqjparte,qui K ipfe aliquan/ do interpretationi feriptorum permixtus eft»

INde eft comparatio nel legum ipfarum, uel rerum, de quibus difceptatur»

K Rit aliquando tranflatio,deinde uoluntas amp;nbsp;qua/ litas.Percurramus quos locos fub exemplocontro lt;nbsp;uerfiæ illius,qui templu Cereris intrauerit,oculos amit/ tat:qui parenti auxilium non tulerit,capite puniatur» QVidam cum mater eius in templo Cereris uapu« laret, ingreffus eft templum, opitulatus eft magt;* tri,petitur ad poenam lcgc,qux iuuet K Cereri, Siei qui templum Cereris intrauerit. Quia primum illud fcire debemus,quod aptiffimum erit in caufis contrariarum legu incipere ab aduerfarrjfcripto, idcp ex diuerfa par^ te proponere, amp;nbsp;interpretarione rebusque difTokiere» cum eius legas fcriptum, proponere quæ nitemur» Ipfi tamen etiam hæc lex fupererit quodammodo, cum al-* tetius fcriptum fuerit interpretatione fubuerfum ♦ In^ venio tamen noftrum fcriptum no incommode priore ‘ u loco

Iƒ4 SVLP. VICT. INSTIT. ORATORIAE^ loco poffe proponi, ut proponamus ÔC certatione qua utitur adüerfarius:hoc in earn partem pro nobis crir, quo iam certo noftro iurc poterimus fcriptum infusing* terpretarione difl'oluere,cum inconfefTum uenerit illud ,fcriptum,ad interpretationem defcendere. Sed ut fit illa .diuifio,quam fupra coepimus tradere. Illa enim magis placet:erit locus primus ex parte accufatoris, propofitio illius (cripti quo reus nititur:an poffit reus fieri,qui legt fuerit obfccutus,SC matri fuerit auxilio. Huic adiundla flarim interpretatione, an fruffra fibi effe putet ex lege defcnfionem.qui matri tulerit auxilium, hon tamen aduerfus iniuriam uerbcz

rum;tunc tamen cu ita res age rctur,ut filio liceat id face re. Hunc locum à fumoadimu oporte bit implere, quis ille locus fuerit..

WlPITII VICTORIS INSTITVTIONVM^ ORATORIARVM AD M. SILQ^ NEM, F I N I S».

Autot^

AVTOR INNOMIN A TVS

DE RHETORICIS^

MNES res ioxta rhetorica: indagatio ^^‘^ difciplina: argumentando eonz 1 firmantur,aut ex co quod perfonis, aut ex co quod negocqs edadmbuz tu^Ac perfonis has res adtributaS ■Afh'A^^ putamus, nomen, naturam,uidlum, fortunam habitum,affedionem, ftu(h'a,coafilia.faäX Qtationcs.cafus.

NOmen eft, quod unicuique perfonæ datur, quo fuo quæqj proprio K certo uocabulo appellatur. Nam de nomine nonunquam aliquid fufpicionis fine argumetationis nafeitur.ut fî dicamus idcirco aliquem callidum uocari,quod temerario 6C repentino cofilio fit. Nam eiufmodi nomina quafi indices morum,homini bus fæpiftime imponuntur.

ACde naturali aliquantum ducere fufpidones.cu/ ius partes funt plurimae. Aut enim fex_us confide catur,ut Cucuir Cue mulier Cuaut natio, ut Gratus an a t barbarus;

l^c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVTOR INNOMINATVS

barbarustautj^t^. ut Athenicnfis: fiue Laœdæmox ni'us,aut cognati'o:quibus maioribus, quibus cófangui neis:autæcas.ut puer, an adolefcens natu grandior, an fçnex.Prætcrea commodaaut incommoda confidcran tur.an natura data animo an corpori,hoc modo»Vaies an imbecillus,longus an breuis,formofus an deformis, ueloxan tardus,memoran obliuiofus, pudens, paties, an contra,ôComnia hæc quæ nature funt attributa, ad. aliquam coniedturam faciendam».

,T7 T ex uidiu multa: trahuntur fufpiciones,cu quem-JCzammodum amp;nbsp;apud quos, amp;nbsp;à quibus educatus K. eruditus fît quxritur,amp; cum quibus uiuat, qua ratione m'ta:,quo more domedico uiuat»

Et ex fortuna fepe argumentatio nafcitur,cum fer/ uusan liber,pccunioms an paup,nobilis an ignogt; bilis,felix an infclix:priuatus,an in poteftate fit, autfuc rit.aut futurus fit confideratunaut denique aliquid eo-' rum quæritur,quæ fortuna: effe adtributaintelligatur» H Abitus autem,quod in aliqua perfecta Sicondan ti animi autcorporis abfolutione confidit,aut uir, tutis aut artis alicuius perceptione. Si item corporis ali--qua commoditate,non natura data,fed dudio Si indu-dria cóparatio.Ipfa caufa pofita docebit,quid hic quo.* que locus fufpicionis odendatur»

ADfcdfiocd animiaut corporis ex tepore aliqua de caufa c6mutatio»Vt læticia, metus, cupidity, moledia,,

moleftia,morbus, débilitas, Ô2 alia qu^fn code genere iseperiuntur.Et ideo affedionis quidem ratio,perfpieuä folet per fc gerere coniedluram.ut amor,iracundia.Pro pterea quod amp;nbsp;illorum uis intellegitur,amp; quæres hä-*' turn aliquam rem confequatur,facie eognita funt. STudiim ante,quod eft animiaflidua, SC uehemen^ ter ad aliquam rem adplicata magna cum uoluntatc occupatio.ut philofophix,poetica:,geometria:,literaru. Facile ex eo ducetur argumentatio eius,quod res in can (a defiderabit.

ITern ex^onßlio fumetur aliquid fuipicionis. Nara confilium eft, aliquid faciendi, non faciendiüe exeo^ gitata ratio.

FA^a autem.ôC cafus, SC orationem, tribus ex tem^ potibusconfiderabimus:quid fecerit, aut quid ipfi acciderit,autqd dixerit, SC quid faciat,quid ipfi accidat. Quiddicar,aut quid facturus fit,quid ipfi cafurum,qu3 fitufurus oratione.

NEgocqs quæ funt attributa,partira funt continent • Äh*4»3h tia cum ipfo negocio, partim in geftione negocq

confiderantur,partim adiun^Unegocqs funt, partim geftpm negocium confcquuntur.

COntinétia cum ipfo negocio funt ea, quæ femper adfixa effe uidentur ad rem,neque ab ea poftunt feparari.Ex his prima eft breuis complexio totius nego cq,qus fummam continet fadti.hoc modo» Patris ocdgt; u j fio,.

158 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVTOR IN NOMINATVS.

Co,patn’æ proditio eft . Deinde caufæcius fummæ.per quam.ôi quamobrem.ôC cuius rei caufa fadtum fit quay ritur,Deinde in I'pfo genere negoeij^quid aâum fit,de/ inde quid poftca fadlum fit»

TN^ibonç negoerj.qui locus fecundus erat ♦ De his JL quæ négoces funt attributa, queritur locus, tempus, modus.occafio, facultas.

LOcu^onfideracurJn quo res gcfta fit,ex opporta nitace qua uidetur habuiffe ncgociu admirnftran dum.Ea autem opportunitas quaeritur ex magnitude' ne,interuallo,longinquitate, propinquitate, folitudine, celcbritatc.natura ipfius loci, 0i uicinitatis.ôCtoti9 regio nis.Ex his etiam attributionibus,facer, profanus,publiz cus,priuatus,alienus,an ipfius loci fit de quo agitur,io.-' eus fit aut fuerit.

TEmpus autem eft id quo nue utimur. Nam ipfum quidem generaliter definite difficile eft. pars qua:^ dam æternitatis , cum alicuius annui,raenftrui, diurni nodurniue fpacq certa fignificatioe. In hoc Kquæ præ/ terierint confidcrantur:amp; eorum ipforum quæ propter uetuftatem obfoleucrint,aut incredibile uidcantur,ut in fabularum numerum reponantur:^ quæ iam diu gc fta,^ à memoria noftra remota, tamen faciunt fidem, nere tradita effe, quod eorum momenta certa iri literis extent:^ quæ nuper gefta funt, quæ fcire picrique poP funndCitem quas inftent in pr«entia, 0Ccum maxime'

''fiant

Eannôi q«æ cofèquanturun quibus poteft confiderari, quid ocyus,quid ferius futurum fit.Nam fæpe oportet commetiri cum tempore negocium Siuideri, poterit ne aut magnitudo negocq, aut multitudo in eo tranfu gi tempore.

OCcafio auteftpars temporis,habens in fe alicuius rei faciendi aut no faciendi opportunitate.Verum in tempore fpaciura quodammodo declaratur.In occa« fione ad foacium temporis faciendi quaedamopporni nitas intellegitur. Hæc in tria diftribuitur genera, publi cum,commune,fingulare.

Pj^Ikumeft.quod ciuiras uniuerfa aliqua de caufa , amp;equentat.utIudi,dies feftus,bcllum.

1 Commune,quod accidit omnibus eodem ferè tem? porc.ut meflis,uindemia,calor,frigus.

Singulare eft,qd ' aliqua de caufapriuatim alicui fo/ let accidere.ut nuptiæ,facrificium,funus,conuiuium. Modus eft,in quo quemadmodum Si quo animo faótum fit quærituncuius partes funt, prudentia amp;nbsp;imprudentia.

Pfudentiæ autem ratio quaeritur ex his quae palam in perfuafiones fecerit.

Imprudentia autem in purgationem confertur.cu^ ius partes funt,infcientia,cafus,neceflltas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,. «

‘T^ Acultates funt, aut quibus facilius aliquid fit, aut JC fine quibus nonfit.

Adiundum;

Kî-o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AVTOR INNOMINATVS

A Diundlum negocio atite illud intellegitur, quod xX maius Kquod minus, SC quod fimile in negotio quod agitur:6C quod æquemagnum, SC quod contrat rium,SC quod plurimum didtur,SC quoddifparatum,SC genus,SC pars,SC euentus.

Etminus:SCæque magnum, SC ex ui, SC ex numéro, SC ex figura negocrj,ficut ex adtu corporis confideratur. Simile autem ex fpecie comparabili aut confèrent* da,atque adfimulanda natura indicatur.

Contrarium eft, quod pofitum eft in genere diners • fo,abeo cui contrarium dicitur.

Plurimum^iftat.ut frigus,calor,utmors,

Diiparatum eft autem,id quod ab aliquare præpo/ fitione negationis feparatur hoc modo, fapere SC non fapere,

Genus eft,quod partes aliquas compleditur.ut cupiditas,

Pars eft,quæ eft fub genere.utamor,auaritia*

Éuenwsdiexitus alicuius,in quo quæri folet, quid quaq; re cuenerit, cueniat, euenturum fit.ut ex arrogan tia odium,ex infolentïa arrogantia,

Q Varta autem pars eft ex his qua: negocio diceba?

pus attributa confecratio, Ea: res in hac quærunz tur,qtiæ geftum negotium confequuntur,

Primufadtum eft,quo id nomine appellari coueniat. Deinde dus fodi qui fint principes SC inuentores, -

DE RHETORICIS; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iffi

Qui deniqueautoritaris eius Ôi inuentionis comprobatores atqueæmuli»

Deinde quasde ea re,aut quæ eius rei fit lex.confue/ cndo,pad;io,iudiciutn,fcientia,artificium»

Deinde natura eius uulgo euenire(bleatgt;an info--lenter amp;nbsp;raro » Poftea homines fua autoritate id comprobare, an defendere in his confuerunt, amp;nbsp;extera qua: f^um aliquid fimiliter confedim aut ex interuaUo foz lent confequi» Ac négoces fere reshæ quascomemota uimus funtattribut».

AVTORIS INNOMINA

T I DE RHETORI

CIS* FINIS.'

X A.AuguQini

RSIS 5lt;the(is,id eft, clcuatio ôipo'' fido,in plaudendo fiunt . Quia enim leuatur K ponitur manus , pattern pedis fibi eleuatio uindicat, partem

Amphibrachys meriro de metris excluditur», quia unum Si tria tempora ad plaufum non re.* (fte coueniunt . Nam carmina ad plaufum canebantur» Vnde eft illud Ouidq:

Et mea funt populo faltata poemata fæpc.

PEdes namcp plaufu difcernutur.Si enim uelis pyr* richio currere,unum tibi tempus deuadum, unum; ponendum fit.Si proceleumatico.duo Siduo.In dadty 10 quoque,duo: femel in longa fyll«ba,ôi iterum in duai bus breuibus.

BAfiseft duorum pedum iuneftura,quafi quidam-itus,qui fieri non poteft,nifi per duorum pedum motum.Ergo bini pedes iundi in rithmo,bafim faciut.. Latine rithmus numerus:metrum,mcnfio uel menfura appellatur.5cd quoniam lise apud nos nomina late patent.

A» AVGVST. DB MVSICA LÏBELLVS. iffj patent,SC canendum eft ne ambigue loquamur,cornos dius utimur Græds norninibusjUud rithmum, hoc me irum appellantes.

OMne metrum rithmus,nominis rithmus,metrum etiam eft . Item omnis uerfus etiarn metrum, fed lion omne metrum etiarn uerfus. Ergo omnis uerfus SC rithmus SC metrum.

TV T Etrum fitconiundlis pedibus. Nam unus metru xVA non eft.nec unus SC femipes.fed metrum à duox bus pedibus incipit, Gue ipfo fono plenis, fine ad im/* plendum quod deeft.adnumerato filentio, SC ufque ad o0lo tenditur.

VErfus àdodis appellatur, qui duobus membris certa ratione dimenfis conftat:nec eft datum duo bus pedibus, fed duobus membris conftare uerfum. Cumque manifeftum fit non unum pedem habere,fed plures, nonne ipla res indicat, longius membrum efle quam pedeVAt fi membra «qualia funt in uerfu.non^ ne præpofterari poterit.ut prima pars finediferimine ul tim«,SCultima prima fiatCErgo ut hoc non fiat,fatisco appareat, difeematurep in uerfu aliud effe membrum quod incipit, aliud quod definit,non poffumusrccugt; lare inaequalia membra efte oportere. Idcirco prius in pyrrichio confideremus,in quo minus tribus temporio bus membrum efle non poteft, quoniam id primum eftplufquam pes.

A. AVGVSTINI

ERgo minimus uerfus fepte tempora habebit,quia minus quam tria membra habere non poteft.Sed melius eft dicere,feptem femis,quia debetur unius tehi poris filentium,dum ad principium reditur,ut fpacium pedis poftic impleri.Ec hoc adnumerato, tempora crût oólo.Quocirca ut minimus, qui etiam primus eft pes, minus quam duo,ita minus qui primus eft uerfus,mP nus quam oefto tempora habere non poteft, MÄximus autem uerfus,quo maioreffe non opor tet,plufquàm odio pedes non recipit,nec tempo/ ra quam triginta duo: Eftc^ in fpccic temporis amp;nbsp;idem numeris pedum, Ôi metro, SCuerfu quidem communis temporis,ultróquc progredi uttumq; non debet» POëmaeft lexis cnrithmos,quæ plura uerba in qua dam formam apte includit»

Poëma rebus conftat tribus, Mytho, plafmate,hi/ doria»

Mythus eft res fadla,nec credibilis.ut Hippocentau ri,Cyclopes,Gigantes.

Plafraa eft res fadla,fimilis uero.ut Aeneamuenifte Carthaginem, SC in templo lunonis afpexiffe Troici belli imaginem.

Hiftoria eft res uera,unde etiam nomen accepit.Hi/ (lores enim funt martyres.id eft teftes.

INter poëma,SCpoëfin,6Cpoëticen,SC poetam hoc in/ tereft. Poëma eft quod fupra diximus»

■““Poeiis

. DE MV81CA LIBEJ-LVS.,' »(Tf PocCs eft perpetuum argumentum ennthmum.ut

Odyffea.annales Ennq.Aeneis Vergilq.

Poetice eft harum rerum ars.ut grammatice,muficc.

Poéta,artifex.ut grammaticus,mufîcus*

Poctices,opus.pocfis ôC poëma.Erit igitur poetice in arte,poema in opere,poefis in toto.

Pars enim pocfeos.poema.uel ut pars hominis ma/ iius.Hoc modo alterum genus eft,alterum fpecies. ” Species metrorum funt quatuor,Epica, Melica,Co^ mica,Tragica.

MEtra autem omnia tribus modis uariantur,adie^ â:ione,detraâ:ione,permutatione. Ita fiunt innui merabiles fpecies orts exprototypis nouem, id eft hex roicum, iambicum, trochaicum, proceleumaticum,ana pxfticum, pxonicum,ionicum, «wo /avIom, ionicum, W tAdorov©-^, choriambicum.

Qlaliquando quinto locoinuerfu hexametro fponx Odeus ponatur pro da(ftylQgt;fpondiazon dicitur.

Idem uerfus fi fpondei ultimi loco dactylus fuerit, , dadyliazon dicetur uerfus.

'Si aut omnes fpodei fuerint,fpodaicus nominatur. Si quin^ dactylos habuerit Si fpodeum.dadylicus appellabitur.ut eft illud:Pandicur interea domus omni patencis’Olympi.Item fpondaicus: Olli refpondit rex Aalbäilongäi.

Eneidos cafus genitiuus Graneus,non uenit ab eo xgt; quod

ACS A.' AVGVST. DE MV8ICA LIBBLLV«:

Quoded Aeneas,Aeneados cm faceret,fed ab eo quod Aeneis* Nâficuti Peleus, PcIeis,Pcleidos,ita Thefeus, Thefeis,Thefeidos,ita Aeneas, Aeneis,Acneidos facit. QVatuor funt fpccies communis generis nomi num. Vnum mafculinum SC fœmininum, quod eft omnibus notum.Alterum mafculinum amp;nbsp;neutrum, ut hofpes. Dicimus enim hic hofpes uir, amp;nbsp;hoc hofpeS, littus. Similiter fofpes mas, fecmina fofpita Ôi hofpira dicitur.Tertium fœmininum K neutrum.ut üiólrix.ulx crix:8^quacunque hoc modo declinantur«Quartum» trium generum.ut felix.

A. A V GVSTINI D B

M V S I C A LI B B L/

V 1 F INIS,

Emporii

K*7

EMPORII RHETORIS DE ETHOPOEIA'

AC LOGO COMMVNI LIBER»

T SI adlocudo non eft plena materna oratorum, eft tarnen uel materi« portio,uel omnium præparatio» Ari-* fedtus etenim inefte omnibus oratio nibus debent, cuius imitandi prima hic exercitatio datur.Denique a non/ nullis hæc materia ethopeeia uocat, quod ethos,id eft affectum dicentis effingat. Dat præterea Si elegantis ftili difciplinam.Nam autem funt très figuræ. uafta.hu milis,temperata,quas Græci characteres uocant, Äßa^ num, Atticum, Rhodicum. Hinc aptam materi«, fenlt;*

fuum,fententiarum, uerborurhque formam accommo dare meditamur.Aliter enim orationem uel incipit,uel exequitur iratus,aliter timens, aliter gaudens, aliter tri/ ftis,aliter fenex, aliter iuuenis, aliter uir, aliter fœmina. Refert in dicedo.deus an homo fit, lafciuus an tetricus, ignavius an forcis, dodus an rufticus. Sit igitur alacris lætantis oratio, tumes uani, breuis amp;nbsp;cofcißa properan tis,meretricul« mollis óCblanda, matron« feria,fenum grauis,.

Iff s EMPORII RHETORIS DE ETHOPOEIÄ granis,temeraria pueri,mirera,humilis, longa amp;nbsp;multa ambiens confitenris,parafiti faceta,matris anxia,incon/ dita ruftici,oratoris ornata» Poftremo in omnibusdv itionibus mores eius,cuius uerba fingenda funt, expri mamus. Quod genus allocutionis, ut fupra dixi, echoz pocia nominatur»

•p St fan's praeter ethos amp;pathopœia,qua imitamur X-zaffectum,non naturalem,fed incidentem» Quam materiam ab ethopeeia praue difhnguunt' ,qui pu-* tant effe ethe,quæ lætos fingant» Pathe nero,qua: trix dium fint,cum ideo hoc fit pathetica nomine nuncupa ta,qu9d accides alter affedus,naturalem illum more fæ pe fubuertat,patiaturtp materia uelut uimquadam,cu is qui loquitur,à fuo loquendi more declinet» Vt cum Hercules,cuiu6 conftans fuit femper oratio,paricidium fuum luget,Vel cum apud Homerum Achilles femper minax,circumuentu fe a flumine gemit» Aut eum Me/ Zentius femper crudelis,uel Turnum precatur ut fe fufei piat.uel Aeneam ut fibi tribuat fepulturam » Denique ethosperfonam fequitur femperj^athos caufam,Igitur cum incurrens proponderabitaffectus tunc uocabitur pachopœia.rte tame plene affedus qui ingeneratus eft deferatur » Nam neque ipfe Mezentius fic precatur ut Turnus,nec fic uulnere fuo Mars mœrct ut Venus»Va Icat ergo interdum mos ingeneratus, dum tamen qui fupcrucnic,propcnfius exequatur,fi plus in materia uis ipfius

AC LOCO COMMVNI LIBER* Kf ipGus præualebinfm mediocris fit qui accedit, affedus kuiter inferatur»

^T’ Ertium genus cd ethopceiæ,quod rei gerend« tan A tum caufa inducitur.Quale ed illud, Vade,age,na te,uoca Zephyros. Et uidimus o dues Diomedêquas materia pragmatica nominatur.Raro tarnen ita ponix tut, ut nonuel leniter aliquis illic affedus operetur, fi/ cut in hac operam fuam fedulo commendat Venulus, extollit Diomedem*

E St 6i illud quartum genus allocutionis, quod ab oratoribus magnis in caufis grauioribus amp;nbsp;tragic cis frequenter affumitur.cum mutis damus uerba,amp;nn gitur perfona qua: non ed»ficut M. Tullius uerba prox uindæuel Reip.inducit.Id profopopœia uocatur. PRofpedto igitur genere materi«,amp; formato habix tu mentis ad fpeciem dicendi,principium querendum cd. Sumitur autem aut de perfonis, aut de re,aut de tempore, aut de loco. De perfonis ance omnia, ud denodra,uel de eius apud quem fermonem habemus, uel de illius de quo loquimur.

De nodra,uted apud Vergiliu in uerbis lunonis: Me ne incepto defidere uidlamC Vel in Turni uerbis: Equidem merui nec deprecor,inquit.

De perfona eius apud que loquimur.ut cdin code* Aeole namep tibi.Et illud:0 fama ingens.

De perfona de qua loquimur.ut, lunonis gram's ira* y Etillud:

170 EMPORII RHETORIS DB ETHOPOBIA Et ilIud:ExuIibus ne daturf' De re.uteft illud : Non hæc folennia nobis Has ex more dapcsCEt illud:Maxime rex.

De temporc.ut,Dumbello ArgoIici.Et illud:Veni^ fti tandem.

De loco. Nulli certa domus.Nec tarnen in omnibus materijs hæc uniucrfa ponenda funt.fed uniuerfa repu» canda, ut tradlatis omnibus , id quod fit aptiflimum dclcgatur:quanquam aliquado amp;nbsp;duas res ex iftis.aut etiam très recipit una materies, raro tamen. ut eft in Ilionei uerbis. A perfonaad qua loquimur: O regina nouam iubes.Ab ea quæ loquitur.uteft: Troes te mifc ri-Dere:Non nos aut ferro ip..

Eceptis ergo principqs.aptec^ confcriptis,ipfa max JLVteria per temporum ordinem dirigatur. Eft enim fecundum natura,ut prius quæ gefta funtexplicemus: deinde quæ nue geratur, ad ultimu quæ gerenda funr» In qua diuifionedifcrimeeft,ne omnia p narratione ac fabulam tranfigantur. Iraq: id folum delegemusquod pertinebit ad rem,quæ in themate continetur. Sane ÔJ hic cogitemus, fie omnes ferre materi^, fed alias ubex rius. alias partius, nonnullis pleraque deeffé, Sit ergo exemplo de eodem Vergilio,fermo lunonis, cû Aenea in Italia uidcret. Eft enim perfona quæ loquitur. Heu ßirpem inuifam. Dein de prætcrito: Num Sigæisocx cumbere campis.ôC deinceps ufque illud,quod üafta c*

p.Depradèwii

AC LOCO OOMMVNl LlBER? 171 P’öeprxfenti Optata potiuturTroès harena»De futu •^O‘Non dabitur regnis e.p.l. amp;nbsp;extera quæ fcquuntur.

'DE LOGO COMMVNI*'

Ocus communis eft in fignis.K non tabuz lis, fadi ad augendum pertinens exeeu^-tio.fîue illud,uel qua fummum bonum,' ucl qua maxirau crimen aliquam in fe amx mirationem ipfa nouicate conuertit. Acquc enim prx/ dicabilia amp;nbsp;infanda commifTa, licet diuerfo iudicio,fimi li tarnen comutationemutatur.Sed huius materi« pro* -pofitioni hanc primam couenit inefTe obferuationem, ut fa^um quod bonum cfTeuidcatur.tale omnino po liatur,ut obnoxium criminiede no poflït,uel quod ma Ium alieniflimum laude (fatuatur. Cuius hxc tota uis eff.ut quod in illa laudari p,ofTit,poflit ex contrario non probari,... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

; Itaque proponemus hoc factum,qnod à rcprchcnlt; Itone motum fît in uiro forti.

lt; .Item proponemus quod laudis minime fit in pariçi da.ôi utrumque maxime conabimur dicendo, Et quo/ Iliam hoc materi« genus ucl fimplex,ucl duplex, ucl cd pofitum cft,quibus gradibus occafiones quadam au* ^endo.ideft.hoc modo deprehendemus.Simplexe locuseft communis in facerdotem pium. Duplex in Cacor'' dotem pium,templorum plurium. Compofims inf^/ ’.......quot; Y z quot;cerdofem

ï7* EMPORII RHETORIS DE ETHOPOEIA dotem piu,temploru plurium, qui facra æde flagrante, amp;nbsp;fimuîaçrû de incédio rapuit, cum oculos perdidifTet» Icem in malo fadto locus communis eft fimplex in ueneficam uirginem,duplex in uencficam uirginem SC paricidam,compo(icus in ueneficam uirginé,que aliam uencficam carminibus fuis fecit ardere . Quibus infpc/ iftis,canenda eft illa curpiffima uiti )familiaritas, qua co muniter aufpicamur, id eft, ut dicamus rem magnam, ad uos indices defero,imo nulli alq coparada: neladdu co aduos reu.omni immanitate exteros fupgreftum.

Sed infpiciendi perfonarum habitus, ut Tacerdotis, uittx.Kinfulx, Kpurpuro ueftis.ut uiri fortis arma SC puluis sefudoramp; languis»

ETde his omnibus concinna SibreuiarSe quod eft gratiflimum,noua principia accomodanda xque prxftabunt,etiam uultus hominum confiderati,ut,Ul/ tronistorua facies, truces oculi,crinis immiffus, corpus immanc.utadultcrxprotcrua lumina, impudes color.* Adiumentis pluribus formx quxfitx prxftabunt, uniufeuiufquein quem dicemus fedatores Secomités, zquosadeffe credibile eft.ut fobrio continentcsgt;eloquen tidifertos, duci milites, contraque meretrici amatores, Inxuriofo parafitos.auaro cupidos.

Nec minus officia cuiufepperfonx dabuntadiumen ta principrjs.ut fi in philofophum dicam,non expediat lapiens quidem gratias, nec defideratpremia , fed nos prxtermittere

AC LOGO COMMVNI LIBER. ’171 pREtermitterc eaquæ optime meruit non oportet:uelß aliquid quod orator fecerit augeamus. Notum quid# erat indices,quantum edet in eloquentia bonum:hic ta men probauit artem illam, in fe fummam indudriani ' continere. Vel ex contrario: NuIIa quidem pœna gra-uis eft Iarroni,(èd nihilominus punienduseß. Vel magt; gna quidem fdo iudices,hanc in beneficio fuo potuiffe fiduciam amp;nbsp;(perare,uc in criminum uiribus abfolutiox nis fuæ habeatpotc{latcm,fcd tanto magis immanitas illius opprimenda.

POdquæ fequentur diuifionesloci à confilio.à fax dio,à comparatione,ab euentu,dißributo illo quiz dem ilio fingukri K praßanndimo ordine triumtem porumpræteriti.præfentis,futuri. Nam6f ineo gradu qui à confilio uocatur, qui^ id agit,ut cogitatio exprix matur quæ præcefTerit fadum.præteritu tempus atrinx gitunSiin eoqui à fado nominatur, qui^ id laborat, ut uelut coram res oculis audientiu fubqciatur, nis tem porisprafencis impletur,^ in eo cui nomen cd à comx paratione, aque prafens tempus efficitur. Nam locus ultimusipfo euencus uocabulo,futurum teßatur.

Sir ergo exempli loco diui(io loci communis in iuuex nem nonum regem. Dicemus enim à confilio illum à caterorum iuuenum more digreffum , indolem atax tis no malis artibus dC Iibidinib9dediffe,fed ftatim gra uitate ea uixiffe,ut fcniorcs quoq ^anteiret indußria.di/ y $ gnustç

Iff 4 -EMPORII RHETORIS DE ETMOPOEIA'

gnusquc regno uiderctur adolcfccns,quem quam cox piofcdicereiiccar.fatis darumcd»

ITem fodio cuius bæc,ut proxime diximus, tota mS eft,utquandam fodem negoer jpræfentis inducar,di cemus florere Remp«ciucsin datu beatiflimo conftitU .tos.adqciemus etiam illuddntuemini parumper fodem duitatis.coGderate uniuerfa fupra uotu omniu efiluen tia,quibus poteft deicriptioni huic cumulus accrefeet^ AT uero comparationes fumemusboc modo^na iora cum maioribus conferendo.^ ficea quas cxz tollimus maiora faciendo » Quod fiiib eflettantu con tines in iuuenta.mirum putaremus, û nihil aliud quam manu ftrenuus.Gratularemurfi denique in regia pote ftate uitqs mediocribus uteretur, praedicabilis habere/ tur. Cum uero non uno aliquo bono praeditus fit, fed plenus uniuerfis uirtutibus, K ne minima quidem mo/ .mm labe culpandus.fociatque tantum,quantum uixfa cerct.quem iam aetatis maturitas roboraflet, qua tanz dem ammiratione cumulandus eflC

N Am ab euentu prompta pars cfl,tamctfi culpa di ccntium,amp; ipfa uulgaris eft cum ita dicitur,quam/ obre indices huic præmia digna decernite, fi fcqui csete/ ros ei9 uulcis exempluJtacp fic potius pars ifta tradian da eft, ut in illa rebus magis quam perfonis fimus adz -iunôli:quæautem abhinc bona etiam in pofterospro/ pagata conlpiciofquam tranquillitatemCquod ocium?

quant

AC LOGO COMMVNI LIBER. 'i^i quam fiduciam fecuntaris ætemæCquoniamque Sf hoc ipfum Lilden obuium poteft in hunc focum, quæ afiter effent uétura, traftemus hoc modo. Quod fi ide fe no bis non huiufraodi principem præftitiffet, quam fuper bid,quos fartus Simixta libidini fuppficia pateremur^ ET ne malorum quoque facinorum executionem præteriffe uideamur,fit exemplo focus communis in uirginem paricidam, in quo confilio ficet dicere, ubigt; , funt illi uirginum mores.qui contra oculos eleuare Si fi bere loqui uerebantur,Sialiquid uel innocenter audire. T Icet Si defadto inducere cæfum ferro à filia patrem, -L'cum is mortem minime uereretur.etiam graui uul nere effe traiedtu.ut illud uix credipoflit uirgo feciffe. ITem promptum eftà comparatione fubiungere,ne uerbo quidem licitum uiolare pietatem,nc obfequiu quidem parentibus denegare, iam in cum qui genuit uerbcribus uti proximum paricidio eft. Quid igitur» Grimen eft occidere.Item parricidium in uiro quoque, amp;nbsp;in eodem iuuene intolerabile fuiffe:quanquam illum' amp;feruor æt3tis,ôi luxun'æ licentia, Sinouirtime fiducia uirium in facinus coegiffcC;uirginem uero quæ nodum, matura coniugio,cuius manus nihil aliud quampenfa decuiffent. ferrum Siparicidium non refugirte, haben/ dum in maiore prodigio,^ ipfum eftparicidi]nomens æque Si euentus loco dici poteft. Quod autem fi folucquot;, , rkhæc pudorem ficut uiro in audaciam tranfierit mulic brem

\

17«^

brem.non ipfum uimm.Nónne G quos habuit liberoS traridauit.à reducet in præfens feculum. exemptu hor/ iibitium amp;bularumCMihi enimuidetur comparatio/ nis SCeuencus loco narraduum aliquod poffe mifceri exemplum uel hidoricum,dummodo ab his locis iteru ad fpedem reuertamur.

EMPORII RHETORIS DE ETHOPOEIA AC LOCO COMMVNI LIBRI FIMIS»

4- EMPORII RHETORIS DEMONSTRATI

VAE MATERIAE PRAEGÊPTVM.

Emodradua materia,quas uulgolau^ dadua dicitur, non fotum in prædio done hominis alicuius,autrd.fcd etia in rcprehenfione confidit. Vndecom petentius mutto demondraduadici/ tur,cum eadem aliquis faepe culpabit

mr.Quantum enim intercos conucnit,quiprxeepta di cendi probatidime profecuti funt,n5pote^emondra ‘‘ dua maceria did.nifiquascatis fit,ut ex ea ex Jiuerfo ali Q^ts

DEMONSTRATIVAE MATERIAE PRAEGEP. 177 quis uel laudariuelmtuperan poæu

Iraq; demondratiua maceria erit in' Tulliumuelin Cæfarem,quoniam utrumque eorum amp;nbsp;laudare prom ptumcft,0C reprehendere. Acuero in hominem pium, in uirum forccm,in eum qui fit connens dicere,demonsi ftratiua non erit,quia hi ex contrario carent crimine.’ Raque potius communis locus,qui imperitorum ma-** xima prauitatc tantummodo in aceufatione compos nitur.Idem enim Ôibonis artibus augendis ÔCin maliS eft confh'tutus.fi raodoipfi per naturam aut tantûmô do prædicandi funt, aut tantummodo non probandi. Nam ficut in hominem pium,in uirum fortem commu ni loco perorabitur,quæomnia à uituperatione femo/ ta funt,ita dicetur in prædonem,ueneficam,paricidam, quæ contra omnia laude diuerfa funt.

S Ed quoniâ demondratiuæ materiæ appellatio iam inueterata ignoratione fublata eft, proponenda mihi hæc exercitatio uidctur fpecie quæ eleefta eß: in quacunq; perfona, id cft,ut dicatur aut laus ipfidS aut uituperatio.

LAudaturautäliquiS_aöt fcprehcnditur ex his quæ funt ante ipfum,quæ in ipfo,quæ poft ipfum.

, Ante ipfum.ue genus,patria,parentes, propinqui.

In ipfo.ut nomen,ut educatio,utinftitutio,utcorpo ris fpecies.ut ordo fadtorum.

Poftcum.utipfe exitus uitæ,ut exiftimatio morz ■quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 tuum

178 EMPORII RHETORIS. DEMONSTRA^ tuum confcoita»|,^ TTaque fidicemus in Cæfarem Jaud^mus à genere JLquod Rhomanus.quod patricius fuerit,quod ufque ab Aeneas amp;nbsp;Iuli gente defeenderit. Vel reprehende/ tur,quod nihil ad laude attineat ipfius.fiurbe magna, aut genere nobili procreatus,^ originem fuam uitx fla/ giti}s coinquinauerit:quanquajmih£uidetur hæc men/ no generis tota partius ciTe augéda, cum in cuiufquam poteflate non fit, quemadmodum natus fit, fed ufurz pandapotius ex interuaUo amp;nbsp;pro opportunitate.Alio' quin OChoc in uitio cotrahemus, ut in diuerfis materijs uniformiter aufpicemur^Exin nomé tradabitur.quod Julius à familia: fuæ principe ipfo Iulo fit nominatus,Si Cæfar exeo quod uni maiorum fuorum hoc nomen afeitum fit:occifo in acie Elephanto,qui Cæfar uocabalt; turiueleqtrajrridebitur.tam uanæ appellationis alfum ptioquâdo æque fit nomen hoc totum falfum, ferum, abortiuum, cum ipfî qui defundarurn matrum uteris .execantur,Cæfares nominentur.

quot;~5éd hoc ipfutn omne nimium remotum eft,ac pene ridiculum,amp; tale certe, ut raro perfona: reprehendatur, in quibus caufasnominu mereri poffumus. Ac fi quid cft quod de Cicerone,quod de Cæfarc, quod de Serui lio forte dicatur.nefeio quid præbeat difputationisno.*

Smen Numæ,Gracchi,Pifonis,Cethegi,;

Equ^££du£atiq,quâ hocpado proferemusin Cæ

(arem»

TIVAE MATERIAE PRAECEPTVM. 179 fcrcrn.ut ilium cum edet pucr rclidus à mortuo patre,i dicamus cum matre uixifle, qua: in eo hoc diligetior acj fcucrior fucrit,quod in ilia fola manient etiâ patris offîi; dum,aut ccontrario nmi^robabimus educationem in ’, contubernio mulieris amp;nbsp;matris,utraque re par firma Ôij lexu amp;nbsp;affectu laudabitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7lt;lt; Az.-x./’

Idcm ab inditutione quam plurima in facundia 8^ ^quot;^‘*^^1^,^^-dicendi dudio fuiiTe probet,amp; prima paupertas, Ôi £^i^^7^;;^ gloria,6lt;iforenfis praedantia coniecuta.

Itemque culpabitur,quod adeo non adeptus fît for//Ç2/^^ ^ZX?*^ inamoratoria:facultatis,ut cum Graeca: exorationis exz/^*';!'t^'quot;’^*^'^ ' pertem fuidemanifedum fic.

HVic forma corporis praedicabitur tanquamemix ^^^ nens ^ decora. Hinc dicetur eiufdem bonum pux dicitia: proditutione uiolatum.quam Comoedi fubiecc ^‘^^

^««^Polabellæ fama magnae eloquentia: confecutus. Nega ^-x ~.'lt; , 'C^IJ ^^ ^^* ^cande mcruide.cu is que aceufabateuaferit.Dieex ^^‘^r*'^*1 ÎS^^' honoribus p ordine fundus ede. Intedetur.8C quaex W,2 ^71JÎ^*^^^ cruenta,se praeturam turbulentàth^deo ut fena ^y^'^^ '^'^ ^^.»^nfconfultis notaretur.Dicetur coful fuiiTe popularis.^ Z^^^XX^^'’ *'.**^cnignus in plebe,qui etiâ agros putaucrit diuidedos.^Lvlzj-.gt;,\.i gt;y*^ylclem Si cum collega dilTendide, Si hodiliter ufus in /^^;^^^^4 ^i^^cundé, ÓCcontra morem maiorum in perferendis fedi^ /L.,r^a;t^Jj

Ii8o

nebitad laudem Gallias fubegiffcaut in eodem ipfo obfjcietur,quod eafdem prouincias non duili modo,«' nee more maiorum decerni Îibi pro quincßunumlela^-borauerit,5i quod tempore potius quàm uirtute lupe/• rauerit» Bellû duile quod gcfTcrit, inimicis, illiusobrjeie nir. Clementia uèro eius in eodem adeo morabitur^ appareat illum minimearmauoluifle.cotra nullam un/ quam caufamtam magna,quæ illum impellere ad bd Ium ciuile debuerit, ufma^me in^eo Ieà(qr fucHt, n\tt poirciMdqibcn^,^«^»^

Mors quoque atrox Si impia, amp;nbsp;tanquam ipfis re^ bus humanis Iuduofa,0i tameex hoc honefta dicetur, quod fitoccifusin curia ex manibus fenatorum, amp;nbsp;di/ uerfo hofte humani generis, K tyrannu duitatis dignu' fceleribus fuis tuliife iupplicium .multis uulneribus tm cidatum, Kin ipfaPompeia curia tanquam Pompei); manibus iugulatum.

Poft eum uero declarabitur quam commota illius morte Reip.quam plane flatus duitatiSseuerfus, quàin denique ipfis percunbribus fuis malo fuerit illud pariet^ dium peregifte»

Item contra ufque eb illiuscxitum fuiffe optabilem duitati,ut pene placueriteiufdê aóla refcindi,^ hoftem ludicari.qui eadem tuebatur. Ad hoc felicitas quæ in il Id poteft facile -laudari, extenuabitur, eo quoa liberos non habuerit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Igt;cmonftrationcs,'

TFVAE MATERIAE PRAECEPTVM., i8r DEmonftrationcs uero urbium, locorumque.iami non dcmóftrationes.fed topographie à pluribusS ænimantunircmq; laudationes philofophiæ ôimatri.^/ monp amp;nbsp;amicitie,^, hic ^traduntur.Â\ftud^« f^iert(ie, an ducenda uxpr,an apj^tende amicitie, IAm uero laudes deorum,hymni,SC peanesquiSi^'1 nuncupantur.( T^ T certc^nondtatione^quando facrilegr jgenus JLz fit,in reprehendendis exercere facundiam,facile eft elementa laudare.fedabfurdum cd reprehendere. Na fi coelum,aut terram,autignem uituperareconamur,ea ipfa per que uiuimus non probamus.

In fontes uero germina amp;nbsp;flumina.Si arbores K arlt;, menta dicere,iocunda quidem,fed parum ampla mate5 ria cd,^ à foro, cui preparamur aliena.^n quo cum Temper nobis aut reprehendenda, auc laudanda perîo na fit,id agere debemus,uceiusdiedionis ufum exercite tionc capiamus.Mea tarnen opinio,quod materie gex nusnon nifi ufurpandumed,ita nee omnino uitandu. Recipitenimin fcholis imitatio ucritatis, dilum genex ris licentiofis.

HIe igitur aliquâdo in horum taie aliquid dicemus,! autorem pro genere ponemus, nullus tamen aut\ certe paruus adfedusin demodratiua deprehenditur,ƒ Nam fi in eum quem predicauimus,aliquid pro ipfiusi mifetatione dicemus,id agemus,quod minime necefla/ 1 z} dum

t«t BMP. RHE» DEMON. MAT. PRAECEP»

Bum eft.

ATucro cum aliquem reprehendemus,miferum il

Ium firmabimus fuifrc,mukóque facilius commo ■done aliqua metis uremur. Nai^arentu miferebitur, .^ui tarn turpe genuerint,amp; iHol^ud quos aliquis tam ƒmalus uixeric,adi}ciunt quidam in perfonæ partibus Ilexum autætacemgt;quæ non multum per fe in omnibus liaient,nifi faólum aliquod accidat, quod ilii fit adiutu Aum«

Itacj ficut in Hercule,in Catonepotcft pueritia laugt; dari,in qua uirtutum fuarum documenta ualuerut,fic in Hedtore,in Priamo fenedus, quos à bello nee anni ultimi remouerc.

Sicut in Pentefilea. in Didonc.in Camilla,in Clo^ dia.in Lucretia ualet locus,fexus, quod illius infirmita tern fastis fortiorib^ fupergreftæ funt,ita in exteris per* fonis qux funt diftimiles non ualebunt.

1

EMPORII RHETORIS DEMONSTRA TIVAE MATERIAE PRAE/

CEPTI FINIS.

De delibcranua

EMPORII RHETORIS DE DE^ LIBERATIVA SPECIE»

ELIBERATIO eft,ficut M»TuII19 placet, genus caufætertium, fubflanz næ oratorisappofitum,Siqui'de unix uerfam rhetoricam in tria caufarum genera partitus eft, Iaudatiuum,deligt; ) beratiuum.iudidale.quæ Græd tyxo fjiioLs'iKep, auju-^ovT^ivTiKo/jf TiiMvinop nominant» DElibcrationes aut fimplices funt,aut ex incurrenti, aut comparatius.

Simplices.ut fi deliberet Scy^thæ urbes condere.cum ƒ peftilentia laborent, utrum urbes inftituant,an fedes nouas, qusrant. Quod genus deliberationum fanéno folum duplici,fed amp;nbsp;triplid,Si multiformi ratione fubfi^ ftit.utcum deliberat Pompeius acie Pharfalica uidtus, Africam an Parthiam an Aegyptum petant» LOcosautem per quos deliberatiua tradetur, fru^ ftra quidé maiores quam ratio defiderat, nujpero augere uoluerut.Siquide in fuadedo uelin diff^adedo duodedra uduti elemeta,id e,ut Grxei appellat,so^xea» confideranda

184.EMPORII RHETORIS

confidemnJaefle dixerunt» Legitimum,iuftum,æquu, conuenicns.honeftum,utile,religiofum.pium,ciuile,faci Ie,po{ïibile,nece(rarium. Quæ uniuerfa nominum mul titudo, uerum fpeólantibus duobus tantummodo Io^ cis,honefto SC unii,ut plurimum ab bis quibus omnia continentur fubiedta , fpecies tanquam genera diftin/ guamus quatuor lods,id eft, hone(lo,utili,SCæquo, SC r^ïIi continentur.Honeftati enim fubiacct rcligiofus SC pius,6C Utilitati conuenicns,SC ciuileræquitati legitimum SCiuftum,Facultati poHibile SC necedarium.quanquam Stoici ne duo quidem illa,id cd, honedum SC utile exiz dimant feparanda» qui nihil ede utile nid quod honex dum,nihil inutile,nid quod turpe definiunt.

Sed quoniam nobisomidb illo rigore philofophix in confilijs dandis ciuilicer ed difputandum, propofita deliberatione,quod potidimum in eatradUndum fit infpicere ac definire debemus.

DEliberandi enim quinqj rationes funt,ficut in prigt; mo de offices libro ad filium feribit orator.

Vnaed,cumqua:ritur,utile an inutile fit. Altcra,cumambigitur,honcdum an turpe fit. Tertia,cum inter duo utilia.

Quarta,cum inter duohonedadubitatio ed.

Quinta,cumex una parte confilq honedas,cxdiucr Gpugnetutilitas.

■ Ex quibus illxprimæ quatuor partes, difficile in illa' ratione

DE DELIBERATIVA SPECIE. i8y ratione feparata, fui ratione tradlantur, quippe eriam cuplurimu poffe uidetur utilitas. Vtfi deliberet Scipio exercitum io Africam clafTe deuehere , tarnen ex parte aliqua obferuatur honedas, cü relinquere undandam hodibus Italiam,Sd Hannibalis declinare præfentiam» inreligiofum ede,ac turpe dicatur. Et cum fere caufam deliberanda:honedatis refpedtus induxit. Vt fi delibe rec Cato,ui(dis partibus mori, no poted à confilio eius utilitatis prorfus tradfatio excludi. Et cum feruare pa^ tria: talem uirum, K non dedruere domum ac liberos, utile difputetur*

Sed tamen id quod plurimu in præfenti deliberatio ne ualetfcdulo adnotandum, utaut addubitationem eius aut appetitionem deliberatis animum trahamus. amp;nbsp;neceffc ed, ut qua: caufa præcipue dubitante mouet, eius aut cohortatione,aut dehortatione ducatur.

Si igitur quod fitutile fuadeamus,id quidem prxciz pue firmabimus. Sed nihilominus probato utili,etiam honedum id cffe.cum fubiacentibus honedo partibus adfeucrabimus.amp; contra,fi pro honedate dicemus,pri/ US honedatis ipfius adertione tractata, etiam utile, id quod fuademus, demondrare tentabimus. Nam facul tas fetfiper utilitatem fequitur,æquitas honedatem.

Siquidem quafi ad fundamenta iacentia, quibus in/ nitatur oratio antequam arripiamus dilum,ucl médita tionem ingrediamur,profpiccre ac definite debemus

A principiis,'

principes,deinde uel breuib9,fient ipG Tullio placet,«^ illis plerumq^ fidis. Sunt enim utaut qui délibérant fua eaufa parati,narratióe etiâ ut omnino protermina, quoniâ narratio aut proteritarû rerû eft, aut præfentiû fuafio.aut futurarû,aut ammonendi. Caufa maxime fi quid populo fuadcatur,brcuiter fttidimque dccurfa, ficut de imperio Cn.Pompei) eiufdcm demonftrat ora tio,gradus per quos eundum fit fcirc conueniet.

SV ntaut hi gradus quince, generalis, proprius,per/ fonalis,caufalis,cóieduralis. Generalis cft,in quo ueluti fummatim deliberatis partibus,quascaufa copie diófine manifeftaipfaru cómemoratione differimus.

Proprius eft,qui tradat' ’ex fado. Pcrfonalis.q ex ipfi9 deliberatis.uel de q deliberat, fortuna uelmorib^ dici^* Caufalis,in quo id ipfum ad qd * fentêtia noftra dirigif,quale fit explicatur. Côieduralis, quo eudus hanc aut illam fententiam fecuturus often ditur.

SEdut propofito deliberationis exemplo magis elu/' ceat.quéammodum generalisquoftio deprehenda tur,pofita fit deliberatio Lucretiæ,an propter inlatû fibi ftupru ferner occidat.Sepono quod eft in caufa qgt;priu, id eft fadum,uim fcilicct inlata pudicitia: .Item fegrego perfona.hoc eft Lucretia,K régis filiu. Sepone caufam, id eft ipfam rem qua dcliberet adgredi, id eft uolutaria morte,dC ex his fingulis decerpegenerale.Eft ante gene rale.ftupri cotumciia amp;nbsp;iniuria. Multo funt em fpccics BQ^io ^ iniuria: fubiaccntes,ut inlata manus,abrepti

DE DELIBERATIVA SPECIE. . x«7 Iiberunrogata débilitas,atep bis fîmilia.Lucretiæ aut Ô£ Sex. Tarquint]generale eft, fœmina nobilis, K adolex lèens potéstquippe multæ nobiles funt,mulri potentes,’ Sed amp;nbsp;mortis uoluntariæ generale eft, atroxamp; difficile cófiliü,amp; fine ulla exceptióe præceps impet^ indignatio nis. Sub hoc em animimotu Si Medea de paricidio co gitat,amp; Aiax de cæde Agaménonis atq; Vlyftîs.Et por rô multis accepta ignominia diuerfa infût,fed ÔCgénéra liter th extrema côfilia.Hæc igi^ ex faéto amp;nbsp;pfona deli^ berata generalia cóiunge in una fententiâ quæftionis.K ficthuiufmodi generalis quæftio.An ob inlatâ fibicota mcliâ atep iniuriâ fœmina nobilis Ô^ pudica,cu fe in augt; tore doloris fui ob ipfius poteria aliter no poffet ulcifci, nihil no debeat q? fatiffadione fui doloris fuadcre: uel èdiuerfo,uel ulla tata fit iuiuria uel cotumelia, ut fapieti femina: fine refpedlu fui ddiberandu fit.Obferuare ta men in generali quæftione debebimus,ut câ q^breuifti mcccprehêdamus,quoniâ ifta comunia quæ in multas deliberatiuas caduc min^ualida fût ^ j^ptia caufarû,in qbus multa magis nos cóucniet immorari atq; defcenz dere. Poft generalegradu hoc modo oportebit ut red/ damus ,ppriu quodiepofueramus,id eft,ut fiat eiufmo di quxftio, An cu tarn grauis iniuria amp;nbsp;cotumelia inroz gata fit.ut pudicitia qua nihil eft prope carius,aliens fit impotentis uiolata ludibrijs , amp;nbsp;ob hoc ipfum uiolaz ta» quod eius gloris inuiderctunno fit ferendus dolor,

“”' A t uel

188 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EMPORII RHETORIS

udcontra,an tolerabilis fit iniuria pudicitia, cum fuftV dat caditati bona cofeientia. nec libidini poffit afferibi, quod acciderit inuicx. Deinde fimiliter redde perfona» quam in generali parte trad:aueras,ut dicatur hoc mo^ do, An Rhomana mulier amp;nbsp;Lucretia Tricipitini filia, cuiusuirilis animus etiain muliebri figura erat, quæcç omnes foeminas Kcaftitate.Siomni morum fanditate fuperauerit,uim fibi à filio regisiniatam ferrenon dez beat.ueldiuerfo,An idipfum congruat condantiæ eius at£^ animi magnitudini æquiore animo pati iniuriam fcelerisalieni,pra:fertim cum nihil uoluntate, fed omni accepifle neceifitate declarat illius impotentia,qui terne rauerit caditatem.Podquæ redde caufam id eft cofilq (pedem fuis uiribus,K proprietate manifeftam, utçxz pofitis per fuperiores gradus, quæ indtauerintanimu, uel mitigauerint,tum demum aggrediaris ipfum illud, de quo liberatur,an tantæ contumeliæ tali fœminæ ab lluiufmodiaurore faeftæ. nullum fit aliud perfugiu uel folatium.quàm mors uoluntaria . Quo loco eft rurfus generaliter dicendum,mortem aut omnino bondede, aut certe malum non efle, Kuitam non nifi fola honex Gate efte ducendam, SC fpecialiter mulcas hoc forces SC nobiles fceminas dedifte gloria: fuæ, ut iniuriam auc in/ famiam moriendo uicarenc:SC uerendum non efte, ne tanci mulier animi cencaca morce deficiar. Ädqcienda etiam deferipeio mords ipfius,in qua uulnus non quafi feeminea

DE DELIBERATIVA SPECIE. 189 fœminea manu faótum , cruentumquc telum populus ipfe Rhomanus cum admiratione uifurus fic.aut ex al tera parte,etiam (i intolerabilis fît illa iniuria, etiâ fî Luz cretia prêter extera non ferenda poffe.tarne earn aliter uindicari.mortem uero ultimum malum S^naturæ ap petitione humana: mentis alienum, amp;nbsp;ab ipfîs quoda^ imododqs immortalibus adeo adeerfî ueticum, K certe ' hoc minus à fccmina.quamuis fortiffima, exigendum, - quo magis fexus ifte remotus à ferro eft, eo minus efTe famendum.prxfertim cum uerendum fit,ne coepto uul nere perfeueret,ne infirmiorem ad perniciem fuam red dat animum uanaconfeientia. Si facilius fit ut pertinax cius in necefiTitate meriti impudica moriatur. Nam con iedluralis gradus utrumq; ex his quæ fecutura uidctur, hac ratione compled:itur,anfi fe interfecerit mulier tan txfamilix,tantx pudicitix,uindieT;ain exindignatione publica confecutura fit,nec populus Rhomanus fuperz Dos reges fit pafTurus ulterius,atq^ hoc immortalis Lu^ cretix futura fit gloria,qux non folum pudicitiam forti-teruindicalTe, fed etiam patrix libertatis caufam tribu/ iRe uideatur.aut ex repugnante fententia,an (1fe inters fecerit,occafione malis interpretationibus relictura fît, ut poenitentia ftupri fponte tolerati, ad mortem confus gifle uideatur,cum facilius in defunctam poflînt falfa confingi.ôi an multo magis incitatura fît,cum Si patris animum Simariti.ad fortius aliquid in uindidam do-A Î loris

bo^^ 1^

1^0 EMPORII ree; DE DEMON. SPECIE.

Ioris audendum.cum prxfcntia fuaamp; pcrfeucrantibuS fachrymfs adudibus.pus ad inflamandamdignariox ne affedtus, amp;nbsp;aHiduitatis habitura fit. Hax igic in fim/ plicibus.Ex incurrenti dcliberatiuis,diuidendi ratio fuf* fielet. Comparationis autem uicifTim per fingulos gra dus utrarumque partium intentiones ac depulfiones al cernare debebimus. In omni autem ddiberatiua id potiiTimum cudodire debebimus,ut his quibus confit' num demus,etiam fideteftabilia cogitent,fine conuicio acfine ratione dicamus. Siquidem nemo confiliarium de populo aduocat,necfibi ucrc ac benigne fuadere pu tat.nifi in ipfa oratione confulentisueluti confulentem. fibi boaeuolentiam recognofcat.

EMPORII RHETORI S3 DE DEMONSTRAT I/ VA SPECIE P I

N I S.

1