Dit boek is gescand in het kader van het Incunabelen project.

Een incunabel of wiegendruk is een boek of geschrift dat gedrukt is vóór 1 januari 1501. Gezien de bijzondere aard van deze vroege gedrukte werken is besloten deze uitgebreid te beschrijven en te digitaliseren.

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

Bij deze boeken wordt ook de volledige buitenkant gescand en een scan gemaakt van het geopende boek. De hierna volgende scans zijn (in volgorde waarop ze getoond worden):

• • nbsp;nbsp;nbsp;het midden van het geopende boek*

• • nbsp;nbsp;nbsp;de rug van het boek

• • nbsp;nbsp;nbsp;de kopsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;de frontsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;de staartsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;het achterplat

*Een deel van de banden In deze collectie bevatten meerdere titels, het is dus mogelijk dat de pagina's in deze overzichtsscan horen bij een andere titel.

This book has been digitized as part of the Incunabula project.

An incunable or incunabulum is a book, pamphlet, or broadside that was printed before January 1st 1501. Due to their special nature a project has been started to better describe and then digitize these early printed works in our collection.

More information on this collection Is available here: https://repertorium.library.uu.nl/collectie/incunabelen/

The digitized version of these books includes scans of the outside of the book and a scan of the open book. The scans after this notice are (In the order in which they are shown):

• • the open book (opened approximately in the middle)*

• • the spine

• • nbsp;nbsp;nbsp;the head edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the fore edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the bottom edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the back board

*Some of the bindings in this collection contain multiple titles, therefore it is possible that this scan shows pages which belong to a different title.

Dr. Maximilian Joseph Pfeiffel

* 21. XII. 1875 in Rheinzabern

3. V. 1926 In MUnchen

Deutscher Gesandter in Wien

24. XII, 1921 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3. y. 1926

Vita sine libris —

Quintiliani inftitutiones cum commento Laurentii VaIlcnfis:Pomponii:ac Sulpiuü

CAMPANVS ANTONIO MORETO SALVTEM.

Tina quod nuper in Linio papienfis noftri itifïii conatus fum faccremt clRt ^cmcndatifTimus D nbsp;nbsp;nbsp;idem nunc hortatu tuo amp;nbsp;in Quintiliano licui(let: quorum dinerfo in genere eadem prope uti

btasicertcpar dignitas eft.Sed illum feries ipfa temporum continuata;amp; ueluti per manus tra^quot; dita nobis:acnexus quidam inter fefe rerum fic alligat tut teneri facile pofïît.Hunc uarietate p/ ccptonim per omnes euagatum eloquentia campos:amp; tanep ad plura intentum:atqjideo lubricum difïici le iic prciidas:ut totus habeatur ob hoc ipfuni obfcuiior: quoniam ita per cainpos decurrit: ut tarnen om?i nes intrare quamuis reconditas latebras:amp; in intima quareç penetrare artis arcana uideatur.Dc quo fiiiidi ciunijpofcas meumiillud nere milii uideorpofTe afferre decile eloquently qiiicqiiid a Quintiliano non di IcasuK ibi artem definere dicendimbi ultimum cius fuit præccptum:quo quid modo dici oporteret; ut for taffe non temere contendiffe quidam uideatur: Imncaut parem Ciccroni:autfi hoc magnitudo illa diuini calclh iq; ingenii non paciatunhaud multo mfciiorem ftiiflê.Verum indicate maioribus de rcb’ tam cuiqj liberum eft:qi tcmcranum:amp; ut ingerere te te rn qua: nclcias arrogantis eft:ita amp;nbsp;tacere qiiæ nefcias: timidi. Magnus quidem mea fentetia Cicero:Magnus Quintilianus.Sed é amp;nbsp;in magnis qiiocj femper aliqd emi-' nens.Eftiin quo fuperenturmec cuiquam ita totam natura fepræbuitmtnon aliquid uelit fibi retennnqd largiri amp;nbsp;alteri poffittVtraro inuenias celeritatem in eo ede eximianneuiinfit amp;nbsp;robur. Et arbore alla: ere feuntfubliniius;aliy latins effundunt:paucis iitrunq; coneefTum cll.Cumulata mihi quidem uidetquot; in utrocg cloquCtiy magnitudo:fed aliter.Hic in praecipiendo fumus eft habitus.Ille in dicédo longe eminentiffimus iudicatus.Quintilianus quibus armispugnandû fit docuit.M.TulIius amp;nbsp;oftendit quomodo uincamus:amp; ipfc femper ciim uiâoria côtcndit.lllius ftudia multû laudis in umbraconfecuta liint: huius in foromulta plurimum gloriaepeperere.Et regnadein concionibus atqj fubfellns fertur.Quintilianus in Icholis amp;nbsp;claP fibus floruifle:Cicero pugnacior ipfemulto.Quintilianusin ftruendis aliis aliquanto forufte diligcntior Tum in ipfo quoç dicendigenere multum eftinterualli.Magnificus amp;nbsp;plenus Cicero: hic fumptuofus Si (ocuples.Ille'amplus:rublimis:redudas:hic grauis:accr:claboratus.Alternatura ornatior:altcr ftudio aeque expolitns.Quintilianus fententiis premit St podereiCicero amp;nbsp;iis ipfis;amp; turibus:St (iiblimitate: St ampli tudineifiCmaieftate cóuellit;ut iiidcri poffint illi ycç multa (picula i manibus cdethuic plus telorum. Etill^ tentare pungereqi (spiusihic altius uulnerareiati^ coficcrc.Tum citra uim illam fumptusin manus Quin/-tilianus acumine capit lectorem;Sumptus Cicero gratia amp;nbsp;candore dcledat.Dcnicj tata uicinitas eftiqua/ ta iiideriinter eum poteft qui primus fit omnium in curfii: 9i eum qui nifi hic antecederet : ipfeiam praruez niflet.Eft SC in tranftatiohibusiac fimilitudiiybus diucrfitas:In quibus nidis cft Cicero fiC adhibuide modii temperaffecp ingenio:amp; aliquanto fuifle diftinftior:hic nefeio an ufq; ad uitium ninfius:non tamen ita coii culcandus:ut amp;nbsp;fplcndorem non afferat:quippe Si ipfcquoq; ita diftinguit ueluti cft gloria:^ nihil aut hic pryccpitfacicndumtquodille anteanon pryftitiftet.aut illcpryftititquod hic polka uon'pr.rccpcnt.Taii/ Quintilianus inferionquanto cft cx arte diccrc;$ fcribcre de arte præftantms .Sed eo fortalk diligetior quo inftituendis rebus plus uigiliap e arspofttilat:$natura faciendis.Tum amplidimus ingeniorum lauda«' - tor Cicero:Index yquiftimus Quinnliauus.Itaq; mira fe hic moderatioe arbitrum inter grxeos noftrofip conftimitmiira illorum laudenoftronim smulationc indicium pcragit.Etueluti in medio ad gratiam po/ fitus multa concedit omnibusmemini detrahit quicquam: utnon minus feiffe cum rede indicare exiftimes; qiuolui(Ic.amp; inline ubinoucris:omninm amp;nbsp;ftudia amp;nbsp;ingenia noucris.Proinde de Quitilano fic habc;pcj|| illambcatlftimâatt^ unicam felicitate.M.Tuliiiqna: faftigii loco fnfcipicnda eft omnibus:amp; tanqi adorati da:liunc unum eflèiquci^ræcipunm haberepoftis in eloquentia ducem.Qucm fi aftcqucnsiquicquid tibi ad cumulum deeritcónlmnati oratoris;id a natura dcfidcrabis;non ab arte depofees. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VALE.

EiicrcndifTimo in chrido patri : ac domino meo obferuandiflimo domino s Moyfi de btifarelis cpilcopo belumnenfi Omnibonns Leonicenus faliitem plurimam diciuGum banc mibiproumciam demandares obferuandiflime pater ut Quintilianiinftitutioncs oratorias emendarem : dubitatu fateor nunquid cam fufciperem»Memineram amp;enim grauem lUam ac perdifficilem fore :qui tertio |ante anno librumipfum auditoribus noftris exponere aggreflus :ita uitiatum rcppc reram: utnufquam ferme fincerus uideretur:interdum etiam fuiffieubi nullus omni no fenfus elicipoHet^Ad ubi mandata tua obferuarétur animo:rurfus hoc mihi one ris quantucuntÿ edet fubeundum ede intelligebamJd certe ne illa forte fufpicio av nimum incedèretmoluidè me potius: q non potuidc: cum præfertim uiderem non tibi folumhumanidimepatcr:(êd omnibufferme litterarum Hudiofis ita perfuafum cdè:me fi quifquam alius huic oneri fufficere pode» Hac igitur etiam fcholadicoru opinione compulfus ne cui forte laborem fubterfugere uidercr: ingredus fum ré fa/ ne periculofam:amp; quæ non minus mihi folieitudinis aderret: q fcholadicis adiumen ti:ut eorum dudiis pro uirili parte confulerem. Iccirco non difficulter impetrafti:u£ * non hoc fold opus:ueru etiam utranc^ Ciceronis arte corrigerent.Nunc tarnen hoc ut facerem tua me in primis auctoritas adhortataeft:quæ cum apud omnes pro fua Cngulari humanitate atep prædantia plurimum ualere debeat:apud me quidem tan tura ualct:ut paternitati tuæ quicquid illa inflent: no parere nefas efle cxidimé. Sed bene deus qui fua pro benignitate orfisnodris fuccedusprofperos dedit: altero quiz dem tertio ue excepto loco : ubi exempla ut uidentur græca latinis deprauata lituris uerius q litteris emendationem non accipiunt: nec auctorum unde ea funipta funt nomina ponunturtut ex hifquæri poflint.Cætera omnia:ut ego quidem arbitror ita funt^p mediocritate ingenii mei cadigata: ut eruditis ingenis fatiffaCtum iri no dubi tem»Valeat humanitas tua:cui nie plurimumcopimendo«

VlNTILlANVS:utmea fert opinio:Romæ natus eft : Quitus Coßiii busgat quo iperâte Cæfare no legi ueriflima cóiedura adducor ut fidé Ji bris téporû nóhabea:ubi Iegit:Quintilianus Calagura urbe hiipaniæ oriû dus»M.Valerius Martialis CaJaguritani agri alumnus cu hiberos memonadignos fuis cpigrammanbus inferatmullam de Q uintiliano mentionem fecit» Sed eumle paratim cumucneratióe nominat»Quinnliane uagæ moderator fume iuuétæ» Glc^ fia Komanæ Quintiliane togæ:amp; ipfe dicit fe cum eflet adolefcentulus cognouifle Domitium Aphrum:amp; Seneca.Q ui ambo fub Nerone perief» Sæneca in libro lex to diuifionum Quintiliani declamatoris meminit tcuius adhuc extant multæ decla mationes acutæ amp;nbsp;brencs dilo aliquantulum remifTiore, Is anus fuit»M»Fabii Qui tilianitqui Romæ multis annis rhetoricen cumfuma laude docuittamp;ipfe mentio/ nem facit patris:qui caufidicus fuit apud principem: neq^ notitia: netj gratia caruit» Domitiani Cælàns nepotum cura ei delegata fuit» Difciplinx eius calhgatiflime ple * niffimum tefhmoniiim»C»Celius affert:qul fub tale præceprore tantum profecit: ut fui temporis oratores facile fuperauefmPuxjt uxorem ex nobili familia: ex qua libe ros fufcepit qua: acerbiffima fatorum forte in primoiuuentutis flore rapta luit. Al terum ex liberis quum libru de caufis corrupta; eloquetia: edidiflet:amilit poffea cu rhetoricos libros fcriberet:Marcellum unicum parentis lamentae folatium rogo de dit.Teftis amp;nbsp;ipfe infelix fenex fuarum lachrymarum clbEius filiola ex alia:ut credo uxore Tutilii equiris Romani ftlia genita nupfit Nouio celeri uiro claro.Quo tem pore dccefTerittaffîrmarc non audeo:quoniam is qui tradit apud me fide caret. Sed lam ad ipfam interpretatione ueniamus.

Enamrtiones LmiitntiiyalkcMc Pomponii inQuintilianiinfHtutioncj.

FFLAGITASTI;Qyotidiano f0uitio:Ciccro ad Quintii fratre epifrola hanc conuitio effla gitaueruntcodidllitui. Emittercinciperénó dixit emittere: fed incipere emittere : ut inteUiga musopusnouumnon fratim omnibus publicandu;fed explorandaede prius aliquo^ mdieia, Totalioquid plurimis dinerlb^ auäo^ uetufris codicibus inueni alioqui non alio/ quinferiptum : diu poft apud Caprum le^ gihoc pr.Tcipi : ficatqui carentn fimiliter alioqui. Nonumejprematur in annin fez re omnes codices horatiani: amp;quolcuncp ego uidi: habent deeimumq? premantur i annum. Et oram foluetibus: ora cft funis

FFLAGITASTI Quotidi ano c5uitio:ut libros quos ad * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Marcellum meum de inditu dóe oratoria feripferam : iam emitteremeiperem.Nam ipc cos nondu opinabar fatis ma turuiffe:quibus coponendismtfcis paulo plus q bienium:tot alioquin negociis didridrus impen dtquod tempus no tam dilo qinquifitioni indi tuti operis prope infiniti amp;nbsp;legendis auctoribus /juifunt innumerabiles datum ed»Vfus dcinda: Horatii confilioq in arte poetica fuadetne. 'præ cipitetur editio nonuque prematur' in annum: daba iis ociumtut refrigerato inuentionis amoz re;diligentius repetitos tanquam leCtor perpen derem♦ Sed fi tantopere efflagitantur q tu affir mas:permittamus uela uentis :amp; oram fbJuen\ tibus bene precemur ♦ Multum ante in tua quo ^fide ac diligentia pofitum cd:ut in manus ho * minum q einendatiffimi ueniant•

mo in cpiftolis rfe debet amp;nbsp;preffis negli gens fimplex . Cecilius: Preffus fermo pu.-nifquc in cpiftolis petitunhiftoriam non habet nudam narrationem : fed phaleratam ornare amp;nbsp;com/ ponere nitidam.Plinius ait libros Fauniifuifle inter fermonem hiftoriamqiie medios:nam neque foli/ da autrobufta fueritunquam eloquentia nifi multo ftilo uircs acccperit:ideft exercitationc.Stilo pro imita tione:Punius ad Hadrianum de libro luoin quo imitatur Demofthenem amp;nbsp;Caluum.Hunc ergo exconfli ctudinctuaamp; legas amp;emcnd6S:co magis cp nihil ante priteipueeodemftilo fcrip{iireuideor:amp;Cecilius de ftilo:ideft exercitatione forenfi ita loquitur:fed non ideo pugnantem hunc amp;nbsp;qualibellatonim ftilum fua^ ferini. Oratii conlilio;opcra non funtftatim publicanda;licet faepenumero amieonim iudidis acquiefeere debeamus.Cicero ad Quintum fratrcm:EpiftoIam hanc conuitio efflagitarunt codicilli tui:n0 dixit emit tcreuit intcliigamus opus nouum non ftatim publicandum: fed exploranda prius aliquo^ indicia. Ora foluetibusioraeft funis:quo naiiis ad terra Iigaturmt apud Liuiu dicentelibro.xiiii.In ipfis quoqi trepida turn nauibus:dum hoftes cii fuis irruperentitrahunt fcalas oraf(5:amp;ancoras nc in moliendo mora eilet in/ cidunt:amp; idem libro.iiii. Nauim perfpexiiquanti uehcretintcrrogaui:dcprecio conueniteonfeendi: fubla tat funt ancorat:lôluimusoram:profeài fumus. In tua fide;quia bibliopolae cft conferre : ex quo ideo ait opusce diligétiamtcodices fintemédati. Tryphonnoîatiflîmus bibliopola fuit: ut meminit Martialis.

’a ui

LAVREN. Poft impemtamiTitus Liiiius in principioait me a conlpcSu maiore qiix noftraptot annos nidit stas rantifper certe diim pnfci dla tota mente repeto auertamauftinianns Iibro.xii.de profeflb pibus quiin iirbe Conftantinopolitana docentes ex lege comitatiiiemcnieruntjgrammaticos tam græcos qj latinos fophiftas amp;nbsp;inris peritos in hac regiaurbeprofeflîioné fuâ exercétes amp;nbsp;inter ftatutos eónumera tosfi laudabile in leprobis moribus uitâ eftèmôftrauerintîfidocendi peritiâfacûdiâcj dicendiinterpretati diqj fubtihcatéicopiâ diftèrédi fehaberepa tefeccrint!cœtu ampliflimo indicate digni

OST impetratam (ludiis meis quiete: quam per»xx4nos erudiendis iuueni/ bus impéderam:cum a me quidam fa miliariter po(lularét:ut aliqd de ratióe dicendi cóponeré:diu (um equidé reïudatus: q jaucto\ res utriuf^ linguæ clariflimos non ignorabam multa quæ ad hoc opus pertinerent diligentiHI me (cripta poderis rcliquiHe^Sed q ego ex cau/ (à faciliorem mihi ueniä meæ deprecationis ar bitrabar fore:hac accendebantur illi magisiq j in ter diuerfas opiniones priorum amp;nbsp;quafdam etia inter fe cotrarias difficilis edet electio:ut mihi fi no iueniedinonatat certe iudicadi de ueferib? iniungere labore no iniude uiderent : Quani^ at no ta me ulceret pdadiqefexigebat fiducia q noilici finepotificii ac phllofophi« loquar Icâoribnsttâ pauci ih doqnetia fine oratoria arteten prafertini g doSores lurisuocant;cuadnocati fint amp;nbsp;patronicâ^ nihil aliud fint q? oratorestud multo magis $iiq fe oratores appell;it;nt fccrctarii:atqi id hommugenns.Proprin munus;acprimi'i oratoriii erat caufas age/ re:qiios firpe hic andor aduocatosjdpepatronosappellat;dcquo^ laude libro.ii.luftinianus logtur titu lo de aduocatis dinerfo^ iudiciope:quo indigni^aduocati negligcre ne dica hac arte:fine q nemo aduocat’ néo patron’iure dicef. Per.xx.änos:Quinti.ex hoc q.xx.annis lcgitnpetrauit dignitas qlépoftea Inftini anus donatmt fit comes amp;nbsp;illuftris: amp;nbsp;ducibus cópandusmtqg ferat procófulatus ilignia amp;nbsp;alia nóniilla.

POMPO. Proœmifi dr principiû: Initum :exordiiim ab qui eft cantus qd Citharedi cmerédi fa noris gratia folentqui ante cancre quod prooémin nominarunt; autgræci appellantniam tam proceminm quod eftuelnti iter amp;nbsp;ingrelfiis amp;nbsp;partes fiias habet. Si bcninolos attentos;doclles : fecerimus auditores. In proœmiis librorum brems narratio totius materie effe Saluftius id non fcruarit:amp; ipfins porró exordii pre pofitio alia eftmam proj^onit narrat confutat concludit Gorgias:amp; Socrates feccrût etiä proœmium non pertinentia ad operis materiem.Materies eft quod perfedus orator efte non poteft;nifi qui omnesdilcipli/ nas nouerit In prima parte fc excufat: Inde dicit caufam ga fcribit.poftea ratióes affert quare ab incunabuz lis Incipiat amp;nbsp;Quare.M.Visorio dedicat opus amp;nbsp;erit finis primæ partis prooemii.proœmium diuiditur jn tris partes.Prima continet caufam quare fcribat. Secundaquod ftudium ponere fit rhetoris.Tertiadiftin öioncs totius operis cum pulcherrima pponimus conclufionc. amp;nbsp;ipfa prima pars diuiditur in partis jiii. prima plena pudoris amp;nbsp;humanitatis in q ondit Cur tam diu repugnauerit in Secunda accufat illos priores g; principiaquasoratorem reliqueriit iftituit .In tertia quareopus fuunt.M.Vidorio amicoçe prscipuo di cat. Iri quarta q»quidantdifcipuli libellos duos Quintiliani imperfectos iam ediderat. xx.anis: Quinti/ lianus ex legione primus Roma : publicum ftipcndium habuit:ego id non credo . Prima pars prooemii eft pudoris plena;de ideote repugnaffe dicitiga multi ex ueteribiis ÖC graeci amp;nbsp;latiniidé fcripferunt. Rclu/ üatus.i.renui, Quod auctorcsicaufa quare repugnabat. Depcationis:rccufatióis:dcpcari cd precado re ciifare. Prioi^enieteje fcnptoic. Et:amp; cóiungit:diftinguit:ornat;hic ornamentum habet. At certe: non adeo arrogas e:ut fe nona feriptup ed cat. Sed gdiudiciu afferat fcriptis iietei/:amp; côcordiâ quada, Iudica di : bax pars difficilis eidi multu habet labons:ficut eius finismultii hetgliae.Cic.ad brutii:Quid.n «ma^' eiqsiqicû tâta iter oratores bonos diftilitudo iudicarc q fit optima fpes;amp; qfi figura dicédimâ difficili’e m arte iudkaieqd doceas;$ quiiiudicaueris docere. Præftâdi,i.faciédi amp;nbsp;loquendi. Exigat': ab amicis.

PRIMVS

LAVREN* Plenioriobfequio dcmcrcre:Dcniercor teert de tc^enemereor:ut apud Ouidiuni: Crimi ne te potui demeruirte meo. Iter ad ingenii lumen oftendit:fimilc eft illud Ciceronispro Archia;Cclenter antecellere omnibus ingenii gloria contingit:Lumen ingenii funt litterar.

POM. Ncgadi;du^e negate lus a qb’ diligimur amp;nbsp;amamiir.IdeCi.in oratorc:Vt9i difficili’autma ins cctmcgarc tibi fepi’ ide rogati:an efficere id qd rogaresidiu multult;^ Brute dubitaui.Na di negar ei que unice diligere: cinq: me canftimö ce Icntire pferti Si iiifta petétuÔi pclara cupiédidurn milii indebat . Matenaga latiffima ede ac te oratoria; Obfcgo;captatbéiuolétia ab officio obfequédi. Ne nltioncfacit audito ré attétu a nouitatc rei. Vlgarciga atig tm feripfenit de pfedo iiulgaré.i. trita amp;nbsp;cofus ta:omsan qui lcriplcrut locuti lutfortaflc euidéter deeo g eet optius orator . Papini US l’Achille: Nec tm pedore trado : Sed to ta iuuené deducerc.troia.Quinti.uult ab i/ cunabulis dicere. Alicnisd hisqtmmodo alii feripfenit. Nairo exordii. Lfis tradi dcriit:utfccerfitCi.ôi CrafTusiCi.ad.Q^. fratre amp;nbsp;ad Briitû.M.Antonius de pfeâo oratore lib^i iinTicopofuit:filii amp;nbsp;Ci. fecit Qualipfechs; illi g ia pfecilTentî exteris artib’. Sûmâ.i.pfeoâ. Oi alio genere.d. Kciligitdc doctrina gramaticcs offiSed ad offmgramaticopi.Offui gramaticope e: ut ingt Suetoni’ iterptari poetas:Offihrheto rû alidé. Quado:qin. Seu qd proximiu hxceaputat eemaxima. Oftétatione:ga nulla é oftétatio feribere 3 erämatica. La tét £udaméta:iabuscu pyrrnichione paeone amp;nbsp;é traftatio ab xdificüsiqux nifi altciada fint fûdaméta ruilt, Ego:ró ppofitióis. Nihil:de gramatica itclligit:amp; initiis qßti nét ad oratoré. Veteres grâmatici rhetori/ een dicebant: multorum ut inquit Suetoni us deutraque recomentarii feruntur:rheto mm enim fcholx ufque'ad Ciceronis non fuere tunc profefliones quxcomunâz erat coepere cffe.diuifx : primus rhetor publi/ ce Romxdocuit.L.Plotius gallus:cui’me minit Cicero.Aurelius Opilius philofoplu am primo:dcidegictoricen:noiiifllmcgra/ mancam docebat. Rhetores in principio iuff eludere ludiiimpudentix Fanio Stra/ bonc.M.Valerio Sala.Conff.M.Pompo nius prxtor dc philolbphis amp;nbsp;rhetoribus (enatum confiilit. Cne.Domitiiis cnobarz bus.L.Ludlius Craffus cenfores (ententias tulerunt.Cornelius fic ait iuris ciuilis feiens'

tiamucteres OFa^rcs comprehédcbant:6C grâmâtiex^mufiex geometriæ imbuebantur. Alienuigramaticx poeticx philofophiaut plcriqp cxiftimauc runt oratori aliena non funt. Prxeedenttbus initiis:bonus miles effe non potelt.nifipnus tyro fc in prxlu dus exercuerit. Pcruenirc;(cilicet fatendum eft. Maionbusmon poffumus ad maioramifi cognitis mino ribus pcruenire minora. Non rccufabo mciad hxc minora qiix funt initia grammaticx. Orator:iambus amp;nbsp;moloffus. Quod opus marec’le.V.caufam quare dicat.M.Vidorio opus. Mutuximutua charitas di eitur amicitia.Cecilius;Ccrtattedim lioneftiffimo certamine mutiix charitaris:curn amicitiam intclligcrct: Iudicabimus:cx iambo amp;nbsp;pxonc primo. Lumen .fcilicct litteras.Lumen ingenii;idefteloquentiam:Gi cero in Bruto ut.n.hominu dec’ ingeniuific igenii ipfius lumen« eloguetia. f^os: libros dcftinabamus.

aini

LAV. Ater; eo magis cp duoiarn fiib:hoc idea ait cp no modo cófiiïcrc debebargloria: comparädx ’ fed cria fama:côferuandæme homines eu ex libris iliis impfeâis menriren t'. Interim boni iuuenes fed miniû: per hoc quoeg cóparat bcniuolétia Ihidiorum huius arris puerorum ac iiiucnunnatq; artenrionem docikta temep cp amp;nbsp;ram diligeretur a difcipulis:amp; pueri tam eruditi fiib co elTcnt. Oratorem autemrquid fitora/ tor. Nili uir bonus.Prima pars utßtiiir bonus. Sed omnis animiiplus elle oratore $ phdofophum. Vcre ciui!is:idem ucrc fapiens hoc eft poli tiens: Nd cillitis feienria idem q? lapientiae lit in.ii.amp; xi.at uir ciuilis uereep fapiens.

Fundarc IcgibusiOratoris eft leges conde/ remt alia taceat'’:cp c multo pclan’; $ cp in diebus quantu notando confequi potuerant in/ terceptum bini iuuenes fed nimiu amantes mei temerario editionis honore uulgauerant» Q ua re in his quocp libris erunt eadem aliqua multa mutatatplutimaadied:a:omniauero compoti/ tiora: amp;nbsp;q nos poterimus elaborata . Oratorem autem inftituimus illum perfectum:quieße niti uir bonus non poteftudeoep non dicendi modo eximiam in eo facultatem:fedomnis animi uir/ tutes exigimus ♦ Neqj enim hoc concetierim ra tionem rectr honeftxqiuitæmt quidam puta/ uerunt:ad philofophos relegandam : cum mr il le nere ciuilis amp;nbsp;publicarum priuatarumgp reru adminitirationi accommodatus : qui regere co filiis urbes : fundare legibus : emendare indiciis poffit:non alius fit profero q orator»Q.uare ta etti me fateor ufurum quibufdam:qua:philo fophorum libris continentur :tamen ea mreue/ rccp cotenderim efle operis notiri: propriety ad artem oratoriam pertinere: An fi frcquetinum^ de iuftitia:fortitudine:tempantia:cæteri(q^ filib? fit difîerendû: amp;nbsp;adeo ut uix ulla poflit caufa re periri:in qua no aliqua qftio ex his incidat: eaq^ omnia inuentione atq? elocutioe tint explicâda: dubitabit ubicucp uis igcmi amp;nbsp;copia dicendi po tiulattibi ptes oratoris cc peipuasfFuerutej hxc

busl^Hn:qiiod feciis eft. Emendareamp;C. idem apud Ciceronem iftoratore libro pri mo. Quare: fecundapaa confirmario:qiixeftninfl:a confiitarioni. Q^uæphilofophomm libris:Cice yo in oratore: Nec uero mic philofophoriim dif^lina genus 0C fpeciemcuiufque rei cernere : neque eam definiendo explicare:neque tribuere in partes pofliimusmec indicate qii^ uera quaefalfa fint neque cernere confeqnentia : amp;nbsp;repugnantia uidefe ambigua diflinguere. Idem in oratore de fc : Fateor me oratorem fi modo fim;autctiara quicunquefimmon ex rhetorum officiis: fed academiæ (patiis extitifle: óC ftatim : fed Platon is amp;nbsp;aliorum philofophorum dilputationibus exagitatus maxime orator cft amp;nbsp;adiutus: omnis eni ubertas amp;nbsp;quafi filuadicédiab illis ducta cft. Anfi frcqucntiftimc:incipit confiitare. De iuftitia:forritu/ dine. Forti:probario cófuUtióis. Vbiicódudif Fuerût.f.hæc phia fiC rhetorica:b»c phia amp;nbsp;rhetorica.

PRIMVS

LAVREN. VtCiccro aj^ti(rimc:fiim inciterisfupaiiitbic aufl^rCice!'O’Km:tiim »ero g?habet lati oos:quos in exéplum aftirat ^pr^dantes turn oratoresmtipfiim Ciccronennttim hidoncosmt Saludium ac Liuiûîtnm poetas nt Vu-gilui.ahofcp miiltos:n»m philofbphos ut Ciceronem amp;nbsp;alios qnofiJannginbiis oibns inarte fua cariiit Cicero. Infirmioribus igcniiside ibeciUitatc mgentidege Laurenti diligctius Cicc^ tonisofones:amp; cu cas excuderis déprécies lieg: edeqd diuinus Hieronymus de Cicerone lentitg ipin appel lat rege oratory defies poti^ interptari hue

da natura : fie officio quoeÿ copulata : ut lidcm fâpientes atque eloquentes haberentur ♦ Scidit deinde fe Ihidium atq; inertia fachim eft: utar\ tes efie plures uiderentur» Nam ut primum lin guaeße coepit in quæftunnfhtutumcf eloquent tie bonis male uti: curam morum qui diferti ha bebantur reliquerunt« Ea uero dedituta infirmi oribus ingeniis uelut predæ fuit : inde quidam contempto bene dicendi labore ad formandos animostdatuédafi^uitæ leges regreffi: parte qr de potiore:fi diuidi pollet ftmuerut : nometfi fi biinfoletiffimu arrogaucrût: utfoli lapietis du diefi uocarent. Q uodnet^fumiiperatores: ne que in confiliis rerumaximarû ac totius admini .dratioe rei.p.præclarifTimeuerlâti fibi unquam ucndicarc Iunfaufi:facere«n,optia q promittere

cedo piius uir bonns familiaris meus feribi debere cefebat pro forib’ oitim tcploiv: Ego odi Iioiesignaiia opaamp; pEia fnu.Nihil.n.pofTc fieri idigni’attß itolcr;itiiis diccbat:qjcp hoics ignaui amp;dcfides opti bar^’ ba amp;nbsp;pailio mores amp;nbsp;cmoliimétapRiæ amp;nbsp;ligne uerborûcç artes cóiicrtcrét:amp; iiitia facfidiffimc acenfarent interentibusipfinltns madères: Idem .xiiii.Tû deide addit uitio nertût qd multa egeo.At ego iilis quia nez quelltcgerc:nccmera ueritas Tufeulani hois egere fe multis refills;amp; nihil tn cnpedicétis plus hcrclcpromo net ad exhortâdâ parfimoniâ;fufHncdâ(ç inopiâ;cy græcæ Ifto^ pftigiæ philofophari fefc dicétiû:nmbrafcç iicrboç: inanesfingétiû : glênthil hfe:amp; nihil tn egcrc:amp; nihil cupcrcdicnt:cû amp;nbsp;habédo amp;nbsp;cgédo amp;nbsp;en/ piédo ardeât .Hieronymum Ifaia: Intâtii aûtgraci amp;nbsp;Romani hoc qnôdam nitio laborarût ut clariffimi pRo|r grœciæhaberétpublicecócnfiinas;amp; Adrian’ phllofbpbiæartib® eradit’ Antinin cófecraret in deû tcplncp ci ac niäimas amp;nbsp;facerdotes inftituerût:amp; ex eo e^pticinitas acregio iioité accepit:Ladati‘ ’libro üi.Ncpos qnoep Corneli’ad cundé Ciccroné ita fcribiti 'râtn abcftut ego magiftrâ pntéede nitæ pliiam: beatæcç uitæ pfcâricémt nullis magis exifhmé opus ce magrij iiinédi $ plenfq; g i ca dilpiitadaucrfanf.Vi deo.n.magna parlé cob: g in Ichola de pudorccótinctia pcipiât argutifllme cofdé in oinm libidinn cupidi tatibns uiucrc.I té Seneca.A .Geli’ noSiu atticap: libro.xv.Neep illis foln téporibus nimismdib’ncc dnm gnrea difciplma expolitis philofophi ex iirbe Roma pnlfi fût:Verûetiâ Domitianoimperate. S. C. cicâi: atqi urbe amp;nbsp;italia interdidi fnnt:q tepefiat- ’Epidetiis quog; pRus pp id.S.C.nicopoIim’ Roma difçcfnt. PÓM. Scidit;dinifit fcido lcidi:amp;ettia pars. Na âplificatio . Vt:poftqi. Malc uti;tfic malentimnr bonis eloqiiétixcû pecunia accipim’:amp; ganobililTimâ arte meretricula facim’.CfCecili’ fie ait:Lege cyn/ thia cauebafncgs ob cam orâdâ donn pecunia ne accipiat.-meminit Cornell’ HL xiii. Cnrâ.f.ethicen. Difcrtiicloquétcs. Eancro;ars oratoria. Inde;ob difficultate artis oratoriægoa fhidéti pRia: :fient étin/ re cinili. CótéptoiCótépta parteq ad oratoris ptintt. Sapiétiæ: Pythagoras prim’ fe plium appcilanit ut meminit Affrani’i togata cuinomééSella:filia é iifns mêoriæmfiis me genuit mi pepit méoria. Sophia uoeât me grai »os fapiétiaico arguméto oflédit fapiété debere nerfari nó 1difciplinis tdti'iuctciv èi in rebus communibus nofcédis amp;nbsp;ada amp;nbsp;eiicntafimilr mcminiffc:proïdcfapc ac cófn'crr.Comeli’ libro hifforia^ ulgdimo Egnatius ad opprimendum amicumandoritatem ftoice fechr proferebat babitii amp;nbsp;ore ad expri/ oi^ain itaaginem honcHi. Cïtemm animo perfidicfus amp;nbsp;fnbdolus:auaritiam ac libidinem occultans Si

luuciialis:Vitra fauromatas amp;C.amp; Seneca huiiifmodi philofophos detegatur.Hieronymus in Ifaiamnntâ tu aût græci hoc quodâ uicio laborarût utclarifUmiphoçi gracia: haberet publiéecóciibinas amp;nbsp;Hadrian’ f)liiæ artib’ erudit’ Antoniû côfecraretî deû. Præccpcrüt;Epicur’:Diogcnes;amp; fundatoreSjIeäapt. PKi aborätdege Corneliu tacitu:luue.Quoties aligd de morib’ aiidet:g curios limulat amp;nbsp;bacchanalia uiufit. LAVREN. Peflimis moribus;huius rei argumentum cd gp circa lUa teporaphilofophi fuerutex urbe malueruntiac neterum quidem fapiennx pro/ feflbrum multos amp;nbsp;honefta* præcepifTe : amp;nbsp;utp ceperutet uixiffc facile coceflerim:noftns uero temporibus Hib hoc nomine maxima in plerifi^ uitia latuerut«Non enim uirtute ac ftudiis ut ha beretur philolopilaborabat:fed multum amp;nbsp;triz fiitiam:amp; difTentientem a cæteris habitum pefii mis moribus prætendebât«Hæcautéquæ uelut propria philofophiæ aflerunt : pafTim tradam^ omnes» Quis cimno cfiuftoæquo ac bono mo domo amp;nbsp;uir peffimus loquiturfQuis no etiaru fticoru aliqua de caufis naturalibus quærit fNa uerboru proprietas ac differentia omnibus qui fèrmonem curæ habet debet cHc cómunis» Sed ea óC feiet optie amp;nbsp;cloquetur orator:qui fi fuiffet aliquando perfectusmo a philofbphoru fcholis. uirtutis præcepta peteretur » Hunc necefîe c ad eos aliqdo anciores recurreret q defêrta:ut:dixi pte oratoria: artis meliore pferti occupauerütiöC uelutnoffrurepofceremó ut nos illoru utamur ïuétis:fèd utillos alicis ufbs eédoceam? »Sit igit orator uir talis qfuef fapiés appellari poffitmec

tors g de omni qiixdione pulclirc 0C orna te ôC ad pfnadédû apte dicere pro dignitas te rc^ ad utilitate tépo? ? eu iioluptatc aiidiétiu poffit,amp; paulo pod:In his artib’ ped’ipleât:in gb’dc bo nis acmalis.de honedo amp;nbsp;turpi de iiido amp;nbsp;iiiido dilputaf hze é.n.oratoris fiibieda ad dicendü material Cicero ioratorc: Scd oratorepleni'i ateppfediies eihg de oibus rebuspodit copiofe uaiieiç dicere Cicero in eodcm;nifi id quoduw effeceroieumcj oratorem que quiris exprelfero: tandé fhidia multorûiqui defpe/ rationcidebilitas experiri id iiolunt:qiiod fe aifequi poffe diffidant.Sed par eft omnia omnibus experiri; g res magnas amp;nbsp;magnopere expetendas concupiucrunt:quodfiquem aut natura ftia aut illa præftantis ingsz nii ins dcftinet:ac minus inftnuäiis ent magnarum artium difciplinis :tencat tarnen cum ‘curfiim quern poz terit.Mcffala Goniiniis apiid Cornelium in hæc uerba queritur; Deindeipfajnultanim artium fcientia ctiz am aliud agentes non ornat; ÔC ubiminime horrendas eminet; amp;nbsp;excellit. amp;nbsp;ftati: Denique fateor orato--rem non pofte cxiftereneque extitificunquamnifi eum qui tanquam inaciem omnibus, armis inftmäus ficin forum omnibus artibus armatus cxiucrit ; quod adeo negligitur ab horum temporum difertis : ut in aâionibus eorum fonda ac pudenda iiitia deprehendatur : ut ignorent leges non teneant fenatufconfulz ta:ius duitatis ultro dcri^ant;fapientis uero ftudium amp;nbsp;peeptaprudetiu penitus reformident, fn patidfti mos fenfus amp;nbsp;anguftas mias detrudant eloquentiam uclutcxpullam regno fuo.Vtqjolim omnium arz tium dominum pulcheiTimo comitatu poetarum implebat: nunc circuncifa amp;nbsp;amputata fine apparatu; finehonore penedixerim fine ingenuitate : quafiuna ex fordidifiimis artificiis difcatur Cicero in tufciiU narum libro primo:Ariftotclcs uir fummus ingenio feientis: copiacum motus fuiftet liberatis rhetoris glo ria dicere cepit ; Adolefcentes decere prudentiam cum eloquentie iungerc.amp; Idem libro fecundo;Noftra autem memoria Philo:qucm nos frequenter audiuimus iriftituit alio tempore rhetonun præcepta tradere; aliophilofophorii: Gorgias Leontinus oratorem exiftimauit cum gui de oibus rebus poffit optic^dicerc.

«

LAV. lus ipm rhetoricesait iuris cófultiius’ciuile nitcrprctâtur:fîc ius rhctoricû ipfeinterptatiir. Gorz porc opienda funtxorpore.i.cameunde corpulét’ g uulgo dr caruofiis. Na fi quatiuboc faciûtiuriiconz fulti:g ira curiofe atcp minute res fingulas pfcrutant':0C difputatincc defunt qui rhetorica cxponétes magis iierbofc cp artificiofc loqiiun€';etia qui de rhetorica fcribüt; glis Herâiogcnes Quapropter ei cui:hæc fenbi idoneis ad artem hanc. Igitur nato filio pater: bene Iperandum patri dein genio filii.

POM. Nornéartis: illud tmqd ptinet

caufis ratio:quod eloquentia:genus:quis agend dl debeateffe finistquæ poft fméftudiazquantu noftra ualebitïfirmitas diflerem?« His oibus ad mifcebitur ut quilcp locus poftulabit docédi raz tio:quæ no eorû modo fcientia:quibus folis qui dam nome artis dederut ftudiofos îftruat ♦ Et ut fie dixerim ius ipfû rhetorices interpretatur: fed alere fâcundiamtuires augere eloquétiæ poflit ♦ Nam plerunqs nuda : illæ artes nimia fubtilitatif affedióe frangut atej cocidutquicqdêi oratio ne generofïus:amp; omné fucu ïgenii bibüt:amp; offa detegût:quæ ut effe amp;nbsp;aftringi neruis fuis debet fic corpe opienda fut» Ideoqpnos no particula il lam ficut pleriqg:fed quicquid utile ad iftituédu oratoré putabamus:in hos»xiiJibros cótulimus breuiter oia demonftrando, Nam fi quatum de quaqj re dici pot ^fêquamur:fmis opis nÓ repi etur»lllud tamé in primis teftandû é:nihil pee/ pta atq3 artes ualer nifi adiuuate natura» Q nap pter ei cui deeritingeniû : no magis hæc fcripta fut:q de agrorû cultu ftcnlib? terris»Sunt amp;nbsp;alia ingenita cuk^ adiumenta:uox: latus paties labo ns:ualitudo:côftantia:decor:quæ fi modica ob/ tigerût: pofTuntratióe ampliari: fed nonunquä ita defût:ut bona etiam ingenii ftuduc^ corrui» paut.Sicut amp;nbsp;hæc ipfa fine dolore perito ftudio ptinaci fcribenditlegcdudicedi multa amp;nbsp;cotinua exercitatione per fe nihil profunt»

Queadmodu prima elementa tradédafunt» Gitur nato filio pater fpe de illo primumq optima capiat : ita diligentior a pncipiiffiet falfa»n»eft querela pauciffimis hominibufuim p cipiendiquæ tradant effe coceffam: plcrofqjue ro laborem ac tempora tarditate ingenii perde re»Nam cotra plures reperias amp;nbsp;faciles in excoz gitando amp;nbsp;ad difcendum promptos»Quippe id eft homini naturale : ac ficutaues ad uolatum : equi ad curfumtad fæuitiam fera: gignunturûta

PRIMVS

LAVREN. Sed hi pauci admodu:Vit^Iius:Ibo animiscôtra uel magnum prüftet achilfé. A.GdÏiiU libro.xiii.Eranttuncin eius kido boni fed prateipue duo Theophraftus:^ Menedcniusiigenio hi atlt;j do äri.iis exterospræftabant: Alter ex infula Lefoo tînt:Menedemus autem rhodo. Prxftat ta ingemo:Lnii US in.lil.Agite luuenes inquitprxftate uirtute peditemnit honore atq; ordine pradietis. Ante omnia:denu tneibus 0 lt;ommitntea qux mntpotius medicose quzcura fit in educandis corporibus puerorum quasper tmet ad omnes qualefcuntpfiituri fiat: no

et^o proprie ad cos q oratores futuri.

POMPO. Nobis:hominibus. Men/ tis agitatio;motus cogitandi. Vnde.f.agi tatióe atijfolertia. Örigo animi cxleftis; Iulius Maternus libro primo hac ratione immortalis animus in nobis caducam ter/ reni corporis fragilitatem confidentia fu« maieftatis exornat;utauâonfiio ongimcg ex aliqua parte rcfp0dcat:qui diffufus per eundos animantis:qui terrena conceptio/ ne gignuntur facit ut diuino animo fomen to perpetua generationis propagationeui gcfcant. Anima eft Ipiritus quo itiuimus:c(l odor;eft halitus amp;nbsp;pro cuiufeç rei fubftatia ideftefte:apd Lucretium amp;nbsp;Virgilium pro nento ponitur:pro audentia:Cicero in Tti feulanis de anima amp;nbsp;animo diftèrit: aniia* etiam pro iiigorc amp;nbsp;robore;unde fortes ôC ftrénuiSC bcficofi dicüt animofi. M.Var rolibro.ilii.anim’ex origine cxlcfti. Lcnó Citeiis animalium fernen ignis is qui anis ac mensiqui calor ecxlo g? hinc innumera

bi cs ac immortales ignes.Ifacj Epicarmus de mente humana dicit iftic eftdc Sole liimptus ignis.cftcni Sol mens amp;nbsp;anima mundiidC Paciiiiius ait ani mam xtheradiung.it.Ennius dicit corpus dic terram quae deperit:amp; idem in ammalibus.Oua parax folet genuspennis condecoratum.Inde iicnit diiiinitiis pullisinfinuans fc ipfa anima.Pythagoras diiiifit anima in tris partes. In lènfum iram:amp; mcntem:priorailla duo communia elle nobis cum reliquis dixit;mentem: nero ad lb'um pertinere hominem. Ediintiir:nafciinturpauci. Spes plebis: Ciccro TulcuIana^ libro.iti. Nam panmlos dedit nobis ignitiilos:qiios celeriter malis moribus opinionibiifqg deprauatis fic reftingui/ musutnufqua naturae lumen apparear.Sunt enim ingeniis noftris lemmainnata uirtutum: quæfi adolefcc re liceret:ipfa nos ad beata uitam natura pduccret.Niic autem fimul atqjediti in lucem amp;nbsp;fulccpti fumus in omni cótinuo prauitate amp;nbsp;lumaopinion« puerfitate uerfamuntum ita uariis imbuimur erroribus: utuam tatmentas amp;nbsp;opinioniico firmare natura ipfa cedat: amp;nbsp;Cicero diffiifius qusritur dénatura quae generihu/ pano bonum inuidet. Monftris infigniaaufpicium quod liabeturexuolatu: amp;nbsp;uoceauium. Auguriii cu mens humana prudentia de futuro uidet.Oftentu cum iminet quod oftendit.Monftruni quod prêter natu ram monftratur.Omen uocis humanx ac mentis totum prodigium amp;nbsp;porro amp;nbsp;degendo amp;nbsp;femperin ma/ lam partem portentii aportendédo. Emoriturmiemonadeerefeit crclcente ætate. Aetate;ætas puerilis eft rege txnactmma. Curam;proptcr ncgligentiam. Reperitur.concludit cpquanuis natura repugnet nhilo minus cura aliquid efficit. Sit ftiidio nihilcofequutus: gjnatura niliil prodeft fine crudito praeceptore. Igi tur nato filio fpem dc eo capiamus.Siquis concedat concedi a natura dilciplinas; refpondet curammuitu prodefte natura proprii! éhols dilciplinabile cê-.Si . id cxéplo probat.Exéplo ideo cû gs prolé creauent ad nibcat diligcti.i;amp; prima: optime nntricis:deinde ut habeatcófuetudinéci ibonis pueris. Protin’; ftatim. Acré:diligétcr fobcita. Nutricib’iCorneli’ de educatióc libcroK;q crat apud antiquos fic ait.lapridcm El’ cuicp fill* ex cafta parente natiis non in cellam emptæ meretricis: fed gremio aclinu matris educabatur: cuius prxcipua laus erat tueri domum amp;nbsp;inferuire liberis. Eligebatur maior aliqeanatu propinqua : cuius probatis fpciäati'que moribusomnes familix foboles comnutteretur;coram qua neeg difcerc fas erat qiiod turpe diétu: neque facere quod inhoncftiim fada inderetur: ac non ftiidia modo curafquc : fed rcmiffiones etiam lufufcp puerorum famäitate quadam ac uerecundia temperabat.Sic Corneliam gracclionnn: fic Aure liamCxfans:fic Afliam Augufti matrem pKefuiirc ediicationibusiac produxifte pricipes liberos accepim’ Qua: di ciplina ac fciieritas eo pertinebat:utfinccra amp;nbsp;itegra;amp; in nullis praiiitatib’detorta uniufeuiufi» natura toto ftatim pedore arriperet artis honeftas:amp; fine ad rem militarem:fine ad luns feientiam: fime ad cloquentix ftudium indinaffcc;idfolum ageretiidimiuerfum hauriet;res pateret ;facultas;loc’ tempus.

LAVREN. Nam bona fadletcur dixit mutare in pciiWïóC ite^ ucrtcrc in bonum: Multa funt cxépla: SC plus cftin bonumueitcre ^in mcüuszamp;in malum bona^inpcius. Corneliæmatfem:epiftolîcmatris Cornclix ad.C.Gracchfi apud Corneliu neporem:decducatióc Cornelia: cnifq; epiftolis de Lelii filia me/ minit in Bruto Cicero. Et Quinti Hortefii:Hortéûi uero Qu.Hortefii filia cum ordo matronali graui tributo ac tiuuuiris efict bonoratusmecquif^ uirogtpatrocimu cis accomodarc audereticaulam fccmina/ rum apud triumuiros amp;nbsp;eóftanter amp;nbsp;fixit citercgit:repfentata enim pris facundiaim petrauituit maior pars in parte pecunialis remitteretur: Reuixit tum muliebri flirpe Q^.Hortefiusmerbifcp filix afpirauitxin’ fi uirilis fexus uim fequi uoluiffetihortefia/ nxeloquétiæ cûâa hereditas una faeminx affione cxtinâa non edet.

POMPO. In his:moribushasprimfi nutrices. Conabit^puer. Tcnaciflimus: in primis annis eo^e.f.tcnaciflimus;firmus caçc rerum quas in primis annis peipimus.

Vtfaponfimilitudo ed. Nec lanarum: aliudexcplu . Mutantur:cur dixerit muta rein peius amp;uitia uerterein bonum:multa funt exempla. Dedifccndus maius labor cd in dedilcédo tp in edifeedo: In paréti/ bus amp;c.Ciirio eloquétiâ cófecutus é ex do medica cófuetudine qiix multû prodcdme ininir Cic. in Bruto bis iierbis: Sed magni itered quos qfq; audiat quottidic domi-q/ bus quii loquar aptiei'o quéadmodû pres: pxdagogi;mrcs ctiâ loquatur . Legim’ epi dolas Comehx miis gracchoçz: apparet fi lios no ta gremio educatos cpin Pmonema tris. Auditusénobis Lelii filix fxpePmo:er go illa piis clegdtidiundauidinr : amp;nbsp;filias eiusmutias ambas amp;nbsp;neptes licinias:amp;ide fuitgracchus diliget/aCornclix miis apue ro doâus amp;nbsp;grxcis Ifis crudit’:na femp ha buitexqfitos exgrxeiamagidros.C.Lelius eloqns duas filias lubuitiquarum altanu/ pfit Mutio Sexuolx:alta.G.Fdnio.M.fi/ lio.Filia Mutii Sexuolx fuiruxor Licinii

CrafTimna ex filiab’ Licinii Craffi niipfit

C.Graccho altius Licinix fili’ ex tefiameto abaiio adoptat’.L.CrafTiis nat® fuit: Miitii Sexuolxuirisg ti filii duo.P.CrafTus SfScxuola.P.CralTi filia nupfit.C.Sulpitio filio Seruii galbx Scxuola« familia iu/ ris ciitilis glïam cófecutaé/Scipionu familia rei militaris;Lelio^i lepidiflîmx cloqntix.Cû his familiis affi/ nitaté ét huit MeteUop idom’:q amp;nbsp;eloqués amp;nbsp;fortuata fuit.Ci.meminit i Bruto.O generofi ftirpé ta$ in una arboré pluragna: fie iiftädomû mftop tifitâ atejiUumiatâ fapiam de domo Scipionû itelligit. Aäia: filia.M.Aäii amp;Iulix fororis.C.Cxraris fuit.M.Oäauio nupta/pepit oeiauiû minoré: amp;nbsp;Oâauiû Aug. Ex Plinio amp;nbsp;Plutarcho. Nam ratio cofuetudo intelligitquot; difciplma/qux fine natura pape prodeft: amp;nbsp;co tra; Cófiietiido é in iifu: qui cd magider rept egregi’ in eo itelligitquot; adldua imitatio amp;nbsp;exercitatio: ut magfa regrit ' meli’ fcrédioptia femia tps diligétia pp fcrtilitaté fit ipuero:Nó dedignabitquot; parés pbere lac ifatib’ ga ei idé natura fecitinfimas ubera alûno laSis itumefeétia pod partii.Nutrix no débet eé fua:ne Fmoncni g ab ifitia regrit' eniéd#is corrûpat;nc iie malis moribusibuat:nc uc turpes fabellas narret. Pxdagog’ fi/ milis debet eé illi qué Pele’ Achilli filio clegit:g no modo dicedipit’:fed ét exéplû magnap trept fuifcutpo eta meminit egregi’.Cófiietudiné habeat rii pueris nihil uitiofeloquétibus. Nó tatu: fed ad utilitate indi tiiendoptpueropt. Ncc tin big no fimt eruditi habcatcurautfilii erudiantquot;. Hoc ifm: ga ipfinon didicc rut. Ad cxtcra.ptcr caqnódidiceriit. DcpueriS:ut habeat cófuctudinem doflopt pueropt. Ille: futurus orator. De pxdagogis;Pxdagogus debet ede honefius:hxcprima quxregriturpro indituendis pueris ra tio. Emendatus granis: durus interdum; amp;nbsp;interdum mitisiPueidn tenera xtate ante oculos parentumuet fari debet/extralimen nifi cumpxdagogonon uagetur. Domimodica udnulla ederronbuscaula.

PRIMVS

LAV. Qui; fiquis graiiabitungraiiiter feret:Sentius fuper sue/grauaris ante negas: granifer fers: amp;nbsp;hac loeutioe no mfi per accufatiuiiutemunut fi dicafgrauor aduentum tuum.idedgrauiter fero praaientu tua. Nasn C lt;ipfe dicit qux grauaris.Prifeianus fuprer eundem locum iios grauor hanc rem 0C hac re Virgilms i decimoqd fi quauoce grauaris mete dares.Lucanus: Romanos odere omnesdommofq: grauatur. Quos mauere magis: A fomonegraxotagrateo incipiendum difcere.

POMPO. Imbuenint fibi:cumdat!Ho

*t aiit fint eruditi plane q primum efle curd ue/ mm:aut fe nó elfe eruditos (ciant.Nihil enim pc ius eft iis qui paulû aliquid ultra primas litteras progrelTufalfam fibi (cientiæ perfuafioncm imr

gnanturtóC uelutiure quodam poteftatifquo fe

(j interim fæuientes ftultitiam fuam perdocent» Nee minus error eorum nocet moribus » Si qui dem Leonides Alexandri pxdagogus : ut a ba bylonio Diogene traditur: quibufdam eum uiti isimbuittqux robuftum quoqg amp;nbsp;maximum re gern ab illa inftitutione puerili funtprofecuta»i Si cui multa uideor exigere : cogitet oratorem i ftitui rem arduam etiam cum ei formado nihil defuerit: prxterea plura ac difficiliora fuperefle nam ó^ltudio perpetuo amp;nbsp;præftantiffimis præ ceptoribus amp;nbsp;pluribus difciplinis opus eft,Qua PP præcipienda funtoptia:quæ fi quis grauabit non rationi defuerit : fed homini, Si tamen non continget quales maxie uelim nutrices pueros habere pxdagogofi^ : at unus certe fit affiduus loquendi non imperitus : qui fiqua erunt ab his ræfente aluno dida uitiole corrigat protinus : c infidere illi finat: dum tamen intelligatur id uod prius dixi:bonum effie hoc remedium, A fermone græco puerum incipere malo : quia la tius quampluribus in ufu eft:uel nobis nolenti/ bus fe perhibet:fimul quia difciplinis quoi ^ græ cis prius inflituendus eft: unde amp;nbsp;noflræ fluxe/ runt:non tamen hoc adeo fuperftitiofe udim fi eri:ut diu tantum loquatur grxee aut difcat : fi

plurima Ultia in peregrinum Ionum corruptuod ipfeperfona frequentiftinieprxcipit.Idcc» libros Platonis amp;nbsp;Xenophontis tranftu/ lit: amp;nbsp;orationem Demofthenis amp;nbsp;Efchinis.ld McfTalæ Coruino placuit;amp; Q^uintilianuslibro dc' cimo meminit: hanc optimam effe exercitationem ; quoniam rerum copia grxci autores abundant:ÔC ga undiqs in träfferendo undiqueuocabulis tamenlatinis utiidemPlinius feptimoepiftolanim libro non monere: fed ita faciendum eireprxcipcreuideturiatinumrcäiuu fermonem óf emendatum.

INSTITVTIONVM

LAVREN. Quidam litteris inftnicn dosu quibus annifincipicndii. In qua fen tentaa Hefodû:Hoc cnâ ait Ariftotcles li bro.vii.poke.cuius non facit ménonem ga eins audontaté ifenus affert. vrroOHKoea Hypothicx fiit prxeepta. Vt Chryfippus Laertius multa Zenonis: adeo aiitin dia Icâica mfignis fuitttâtæcp apud omnes glo rix.utplcnqjdicerent: fi apud deos in ufu cfletdialcfficamo futura aliam cp Chryfip pcam:Valerius Ciceróis atatis artas fed nó parui tamen fpatu ChryfippiViuacitas flu xit. Nam.Lxxx.anno coeptu ante quadra gefimum AoviKov cxadilfimefiiblimita/ tis uolumen reliquit. Nam id in primisea nere quomodo docenda infantia.

POM. Id etiafmonisigalatini alluor dinéloquedi habet. Panter:xqualr. Of ficiatinoceat. Anflophané: grâmaticum. uTTOOHK eta fie fenbit opufculû Hefiodi : ideft przeepta leu infiitutiones.Ariftopha nes dicit Hefiodumnondixifle. Idem: de Icptimo anno.Hoc etiâ ait Ariftotelcs lib. vii.politicope cuius non facit mentionem: quia cius audoritatem îferius affert. Era/ tofthenes Cofmographus. Chryfippiis ex Soloc urbeoriiidiis difcipuliis CIcantis fiiquot; it. ScripCtin dialediea.ccc.amp;.xi.uolumla: amp;nbsp;in philofophia multa uolumina rcligt.

Nutricibusnit non etiam tribus änis fub nutricibus. Toto illo:ufqp ad fcptinium. Id.f.qui nullum tempus iiacarc noluerunt: ne in oSaiio anno totum illud quod dite re potueruntante ufq iad.vi. Quid aliog: finon difeant aliter quid facient. Ex quo: qua: dilcerc. Cur hoeifadidium nobis Ife.^ rat. Quælibet:quantum libet. Aliqua di Icetiquia in adolelcentia non crit adeo oc/ cupatus puerin dilccdo: fi didicerit in pn/ ma xtate. Summam illa quam quxrimus: ideft de perfeâlone oratoris. Prxfumptu ante fiimptum. Sequetibusipoftfeptimii.

Tenaci(fima;xtas puerilis tenaciffimxme morixefi. Sed tum:in pueritia. Acerbe: cum acerbitate exigedam putem acerbe. Plane:ualde, Nam amp;c.prima pars ledio nis ne mfiemusextorquere a pueris nimiu: ne illos in odium litterarum inducamus: Sed perlufus ac iocos^llicere praemiis eno care.Secundapars utpueri erudiantur ab optimo pceptore.Tertfe pars ut finira or--dine memoria litteras dilcantpuen.Quar/ ta gjametformas litterarum pulcherrimas qiiia illa stas iiocobledamento capitur. Etamaritudine.!.acerbe datas litteras.

reformidet» Lufus hie fit amp;nbsp;rogetur amp;nbsp;laudetur amp;nbsp;nonnug feciiTe fe gaudeat: ahqdoipfo nolen te doceatur alius cui inuideat: contendat iterim amp;fæpius uincere fê putet premii aut quæ capit allia ætas euocetur ♦ Parua docemus inftituendû , I^^Æoratorcm ^feffi: fed eft fua etia in ftudiis ifantia famp;“t corpora mox fortifllmoru educatio a ladle Lcuiul^ initiumducit:ita futurus eloquetiflimus ediditalqdo uagitu:amp; loqui primu incerta uo/ ce tentauit:amp; hæfir circa formas Iitterarû»Nec fi quid difcere fatis non eft:ideo necefte non eft» Quod fl nemo rephcdir patre qui hæc no negli genda in fuo filio putet:cur iprobeturid quis ea quæ domifuæ reële faceret in publicum ,pmit ƒ Atej eo magis quod minora ét facilius minores pcipiut:-0lt; ut corpora ad quofdâ mcbrorum fle XUS formari iiifi tenera no poflut: fie aios quoqi ad pleraqp duriores robur ipfû facit?An Philipr pus macedonû rex Alexandro filio fuo pria lit teraru eleméta tradiab ariftotele fumo cius æta tis philofopho uoIuifTet ? aut ille fufcepiflet hoc officium ft no ftudiorû initia a pfedliffimo quo q^ traclari:amp; ptinere ad fumum credidifletf Fin gamus igitur Alexandra dan nobis impofitum gremio dignû tanta cura infantem: qq fiius cui que dignus eft:pudeat ne me flarim in ipfis ele\ métis etiam breuia docédi monftrare eópendia Neq^*n»niihi illud (altem placet:quod fieri i plu rimis uideo: ut litterarumnomina amp;nbsp;cótextum priufq formulas paruuli difcant » Obftat hoc a/ gnitioni earû no intédentibus:mox animû ad ip fos duëlus dum antecedentem memoriam fe/

quuntunquæ caula cft præcepientibustut etiam cum fatis affixiffe eas pueris redo illo quo pmu fcribifolét cótextu uidenhretro agantrurfus:amp; uaria permutatione perturbent:donec litteras qui inftituûtur facie norint nó ordine»Q^uapro pter optime ficut hominu pariter : amp;nbsp;habitus amp;nbsp;nola edocebunf»Scd quodin litteris obeft fyllar bis nó nocebit»NÓ excludo aur id quod eft no/ turn: iritâde ad addifcendû infantia : gratia ebur neas etiam litterarum formas in lufum offerre:

ORATORTARVM

uel fiquid aliud quo magis illa artas gaudeat: in ueniri poteft quod tracftare:intueri:nominare iu eundum fit.Cum nero iam dudus fequi cœper rit:non inutile erit eas tabella: qoptime infculpi ut per illos uelutfulcos ducatur ftiluSfNam ne que errabit queadmodum in cæris(continebitur enim utnnep marginib?) nec extra prælcriptum poterit egredi;amp; celerius ac fæpius fcquedo cæ la ueftigia formabit articulosmcqa egebit adiuto rio manus füa manu luperimpolita regetis. Nó eft aliena res quæ fere ab honeftis negligi Iblet: cura bene ac uelociter fcribendi.Nam cum ft in ftudiis præcipuum quoeç (ôlo uerus ille profer dus: amp;nbsp;altis radicibus nixus paretur fcribere ip/ fum:tardior ftilus cogitationem moratur: rudis amp;nbsp;confufus intelledu caret . unde (equitur alter didanditqua: amp;nbsp;tranfterendafut labor. Quare cum lemper amp;nbsp;ubitj : tum præcipue in cpiftolis fecrctis amp;nbsp;familiaribus deledabit:nec hoc quidé negledû reliquiftè ♦ Syllabis nullum cópédium eft :perdifcendæ omnes :ncc ut fit plcrunqp dif/ ficillima qiiæqj earû differédatut in oibus fcribé dis deprehendant :quinimone prima:quidem memoria: temere credendum:repetere amp;nbsp;icul/ care diu fuerit utilius:amp; in ledióe quoqjnó^ppe rare ad cótinuanda ea uVad celerandatnift cu of fenla atlt;j indubitata litterarii iter le cóiüdio fup peditare fine ulla cogitädi laltem mora poterit. Tunc ipis fellabis uerba cópledi:amp; his fermons cónedere icipiat.In credibile égtu moræ ledióu feftinatióc adnciat. Hic.u.accidit dubitatio:iter miftio repetitio plufq pofiur audétib9:deïde cii errarut ét lis q ia leidt diftidétibus.Certa fit ergo iprimis lediotdeindecóuida amp;nbsp;diu Ictius ordo: dóec exercitatóe cótigat cmcdata uclocitas.Nâ ^Ipicere in dextrû quod oés pcipiunt:amp;,puidet no ratióis móded ulus quoq3éiquomâ lequétia. intuenti priora dicéda fûttôC quod difficillimum eft:diuidéda intentio ammitut aliud noce: aliud, oculis agat. Illud nô pœmtebit curafic cum Icri berc nomina puer : queadmodum moris eftcœ plt:ne hac opam in uocabulis uulgarib9 amp;nbsp;forte

PRIMVS

LAVREN. Sed nobis iam paulatim ac crefcere: hrrc ab eodem auctore notantur: Non ed tn difiimulandumtobieciio.

POMPO. Secrettores:pucri eum inci/ pit feribere: demus operam ut pulchemr nia prouerbia amp;nbsp;pulcherrimas interpretati ones:fingunturida menti: amp;nbsp;memoria tez ricntur:ita fiet ut duo Gmulpuer exequatur Proprium tepusamp;c.hoc dicit neqdtem pusa difeendofit uacuii. Non ociolas:tur pia dicia amp;nbsp;lafciuiauitanda omnino funt: ideo loci poetarum amp;nbsp;comœdianim lufus feponendi furitamp; in aliud tempus.i.quum ad iuueniles annos uentum cntfumedi ma culabuntalioquiamp; inficient puerilem ani^ mum qui natura mollis cd:amp;ad uitia facile ducinir. lunare curamxxercitatio cogniz tionis exquifitarum rerum iuuateura prlt;T^ ceptonim. Sermo amp;c.ut Amphiaraidcs naupactalo aclieo plutarchus profcrutari Eautontumerumenon clamideclupeta bra chium hercules halexiados aucmlcadb po bcratoo bratus obrutus. Vitia: Ifocratcs unicum bonum ed feientia: omnemalu amp;nbsp;omneuitium edin(citia:omncmalum ori/ tur ex opbus. Quod quidem amp;c.latoz res legum amp;nbsp;cmincntidlmi audorestradiz deruntpuepe debere in frequentia hominû dare opera litteris.!ngredere meretricis do mum ait Diogcneslutdilcens libidinisprx tia nullam habitura excellentiam.

f nbsp;Ed nobis honedæ uita:mod^ôfclaro

ruuirop edicta pue^ exornant.indui getia pareil tii nocet moribus filiorum.Puc ri in fermles uoluptates précipites eunt;fii domo educantur a comuiis amp;nbsp;nuptiis abef fc debetne obfoniis ferculis amp;compotatio nibiis delectetur.Effœmmatos pueros red dunt: Vcnus:potus:c0menatio:ociuni: foz ninus;Duoin hominibus principalia: In/ tellcdus amp;nbsp;ratio:intelleä:uscd quiimperat ratio obfcquitur:Ipfuni iuteUeâum ius for tunænô la;dit:nó cgritudo: non feneâus: ininio uetudate iuuenefeit:Demetrio g nie garas cucrtit fertur dixidè Stilphon philo/ fophiis niegaréfis:cui’nieminit Seneca bel Ittm nulla ex iiirtutc fpolia duclt:amp; Ifocra/ tes percontanti Gorgia an felicem perfaic regem putarct:rcfpondit;Ncfcio quantum uirtutis ac difcip^æ habeat.Qui multitudi ni placet:Sapi^itibus dlfplicet inquit Euri pldes.Sermoipueris prxnieditatus edc de bct cui non licet nifi honeda loqiii: amp;nbsp;ho/ neda difficilia fut.Ideo ait Plutarclius: Pu cri non extcniporcdicanr:ncaccidat cis: ut cuidam qui pièturam celeriter faétain odcii dit Apelli:amp; dixit fc Celent.:r pinxideôC fi/ tacuidès iqt Apelles cognouidet qd fateris bi»

INSTITVTIGNVM

LAVREN. Prior caufaprorfus; con/ futatio prima; caufx.

POMPO. Dchacre igitimquod cor/ mnipanturniorcs in fcholis comparatióc rcfpondit. Vrrobiq;:amp; in bonum amp;nbsp;ima lum. Totii hoc quod eft ucl in bonumuel in makl diftat naturaemufeç dilcétis amp;nbsp;eu ra Guiufe^ docentis: amp;nbsp;incipit declararc:da mentem. Pudorisifignum eft rubor. Dio genes quû inderetadolefcentuki ruboreper fufuin;dL\tftc fertur:huiufmodi fili eft uif/ tutis color. Trebonius adolc(ccns quufub C.Mario miktarctiadeo pudice uixifïê tra ditunutipfum Marii nepote iitm nefandi ftupri inferre Holentcm iiitcremit. Puerum poftea.C.Mari’concionc apud milites lau dauitmt exemplum pudicitæ faceret. Faci kiGorickifio;fi timor eft ne comipatur pue ri in Icholis:facile eft remediumadhibcre.fi dum Ôf grauem comité fcuerum. Vtinam liberorumipro præceptoribtis:amp; côtrapa^ tresdege Corne'ium ubi eft mentio de libe ris.Meflala apud Cornelium in li.rc uerba loquitur.At nunc natus infans delegat' grx cula: alicui ancilla:; cui adiungitur unus aut alter exomnibus (eruis plcrii^ uiliffimus: ne cui$ ferio minifterio accomodatus ho.^ mm fabulis amp;nbsp;erroribus teneri ftati' amp;nbsp;m/ dos animi imbuuntur.NccquiCquâ in tottj domo penfihabet:quid coram infante do-' mino aut dicat aut faciat : Quinetiam ipfi parétesneqj probitatmcq? modeftie panni los aftiiefaciunt: Sed lafciuia: amp;nbsp;bibacitati pqua paulatiipudetia irrepit:amp; fui aliciep contemptus: 1am iiero propria amp;nbsp;fpccula/ ria huius urbis uitia peneiutero matris eo/ cipi mihi uidentur:hiftoriaks fautor amp;nbsp;gla diatommequorumqp ftudia: quibus occu/ patus amp;nbsp;defeffiis animus quantuki loci bo nis artibus relinquitur:quott ienim quenq; inueniesiqui domiqmecp aliud loquatur: quos alios adolcfcentulonim fermones ex cipimus.Si quando auditoria intrauimus: ne perceptores quidem ullas crebriores eu auditoribus fuis fabulas habet. Solium’: contaminainusieffoeminamus : quia pater nimis indulget filio. Alexandrinis:Aegy/ ptii amp;nbsp;Gaditani pueri ad delicias amp;nbsp;iocos emebantur.Meminit Martialis deegyptia gctciNeqtiam telas feciÄlarc nulla magis.

LIBEa

makiQatfed in fcholas afferunt »Verum ifindi is magis uacabit unus uni.Ante omnia nihil ^x bibet elle iftum nefeio que unum etiam cum co qui in fcholis eruditur »Sed etia fi iungi utrunqp pofletdumen tamen illorum conuent? honeftif fimi tenebris ac folitudini prartulifTem^Nam op fimusquiftj præceptor frcquctia gaudet:ac ma iore fe theatro dignum putat.at fere minores ex confeientia fure infirmitatis hærerc fingulis amp;nbsp;of ficio fungi quodammodo pædagogorum non indignantur« Sed prüftet alicui uelgratia uel az micicia uel pccuniamtdodilTimumatej incom parabilem magiffrum domi habeat non tamen ille totum in uno diem cofumpturus eft. Haud poteftcHc illa tam perpetua difeentis intentio: quæ non ut uifus oculorum obtiiitu cótinuo far tigetur:cum præfèrtim multo plus fecreti tem/ poris ftudia defïderenr«Nelt;j.n.fcri benti amp;nbsp;cogi tati pceptor aflïftit:quoru aliqd agétibus cuiufr cijqjitcruétus ipediméto é. Lectio quo(^ nó ois nee femppræcunte ucl interpretante egee.quan do enim tor auctorum notitia contingeret;ergo modicum tempus cft:quo in totu diem uelut o pus ordinetur « Ideot^ per plures ire poflunt et quæ fingulis tradendæfunt:plæralt; ^ iiero hac co ditionem habentmteadc uoce ad omnes fimul proferantur ♦ Taceo de partitioibus amp;nbsp;declama donibus rhetorum : quibus certe quantufeunep Jiumerus adhibeatîtamé unufquifcç totu feret» INon.n.uox illa præceptonsmt cœna minus plu ribus fufficit: fed ut fol uniuerfis idem lucis calo rifqj largitur. Grâmaticus quoc^ fi de ratione lo quendi difTeratzfiquæftiones explicet: hiftorias exponat:poemata enarret:tot illa difeet quot au dient. At.n.emendatioi plationiqs numerus ob (lat:fic incommodu: nam quod fere undiqj pia cet:mox illud coparabimus comodis. Nec ego tamen eo mitti pueru uolo ubi negligatur. Sed neqp præceptor bonus maiore fe turba qut fufti nere eam polLit oncrauerit. amp;nbsp;primis ea habenr da cura c:ut is omniofiat nobis,familiaritcr ami cusmee officiuin docendo fpedetded affedum ita nûquam erimus in turba. Nec fane qfquam

ORATORIARVM

litteris faltern leniterimbutusteum in quo fluz' diuin ingenium^ç per(peferit:nó in fuam quotp gloriam peculiariter follebit«Sed ut fugiendas lintmagna: fcliolæ:cui ne ipfè quidem rei allen tior:fi ad aliqué merito concurritur :non tarnen g hoc eo ualet : iit fugienda: fintomnino fchoke Aliude enim uitare eas: aliud eligere. Et fi refu tauimus quæ contra dicuntur : lam explicemus quid ipfi foquamur«Ante omnia futurus orator cui 111 maxima celebritate:amp;in media republica uiuendum efliafTuelcatlam a tenero non refor midare homines : net^ illa folitaria:amp; uelut uni bratili uita pallcfcere.excitanda mens amp;nbsp;attolle da femper efttqnx in huiufmodi fecretis aut lan guefcit:amp; quenda uelut in opaco fitu ducit: aut cotra tumefeit inani perfuafione« Necefle eft.n» fibi nimium tribuat quiifonemini comparat« Deinde eu proferenda fint ftudia caligat in fole: amp;nbsp;oia noua offendit:ut qui folus didicerit quod inter multos faciédum eft« Mitto amicitias quæ ufqpad fcneëluté firmiffme durant religioia q dam neceffitudmeimbutæ« Nec enim eft fan/ tflius (acris iifdem quam ftudiis initiari.Senfum ipfiim qui cómunis dicitur ubi difcet: quum fc a congreffu qui non hominibus folum:fod mu tis quoque annualibus naturalis eft fegregarit^ Adde q? domi ea fola difccre pot quæipf præz cipientur: i fchola etiam aliis quæ audiet multa quottidie probari:multa corrigi : proderit alicis lus obiurgata de(idia:proderit laudata iduftriaJ^^ excitabitur laudeæmulatio: turpe ducet cedere paru pulchrum fupaffemaiores. Accendût oia hæc animos:amp; licet ipfa uitiu lit abitioffreqnter tamen ca uirtutu eft « No mutile fcio leruatum ee a pceptorib9meis moré: g cû pueros idalles diftribuerét:ordinédicédi lècûdü uires igén da bant:amp; ita fuperiore loco quifq ^ declamabat:ut præcedere profectu uidebatur.Huius rei ludi/K cia præbcbantur: ea nobis ingens palmæ conté tio:duccre uero claffcm multo pulcherrimum» Nec de hoc femel decretum erat : tricefimus di es reddebat uiélo certaminis poteftatem« ira nec fuperior fuceftu curam remittebat : amp;nbsp;do/

lor uicflum ad depellenda ignominiam concita bauid nobis acriores ad (India dicendi faces fub didilTe q exhortationem docétium pædagogo mmcnftodiä nota parentû : quantû animi mei cornedLIra colligere pofTum contenderim» Sed fient firmiores in litteris ^pfedns alit æmniatio: ita incipientibns atqpadhnc teneris condifeipur lornm q præceptorû incûdior ^oc ipfo qnod fa cilior imitatio é» Vix»n»fe prima eleméta ad fpé tollere effingenda::qnâ (urnam putant eloqnen tias :audebüt»pxima amplednnt magis ut nites arborib? applicita: inferiores : pus apphendédo ramos’in cacumia euadut » Qd adeo ueru c ut ipfi9 ét magiftriifi taméabitiofis utilia proferet : hoc opus fit:cû adhuc rudia tradabit I'genia no ftatim onerare infirmitatem di(cêtiû:fed répare turcs fuas:ôi ad intellectu audientis defcendere» Nam ut uafcula oris angufti fupfufam humoris copia re{puunt(fenfim aut influentibus ucl ét Ai lantibus cóplentur) Sic animipuerorû qtum ex cipe poffint uidendu é» Nam maiora intelledu uUit paru apros ad pcipiendû aimos:nó fubibût Vtile igit eft habere quos imitari primum:mox uincere udituta paulati amp;nbsp;fuperiorum fpes erit» Hisadncio pceptores ipfos nó idé métis ac fpiri tus in dicédö polle concipe fingulis tantum præ fentibus q illa celebritate audientium inftindoä Maxima.n»parseloquétiæ codât animo: huc af ficiîhûc cócipc imagies rerû:amp; träfformari quo 1da mo ad natura eorû de quib? loquimur necef fe é,ls porro quo genero(ior eclfiorq^ é: hoc ma ioribus uelut organis cómouef:ideo( ^ amp;nbsp;lande crefcit.amp; ipetu auget:amp; aliquid magnum agere gaudet ♦ Eft qnædâ tacita dedignatio ui dicendi tantis coparatam laboribus ad unu auditoré de mitrere:pudet fupra modumfmones attollere» Et (ane quis concipiatinéte uel declamantis ha bitû:uel orantis uocé: inceftïï: ^niinciationeraf -Illum deiiKÇ animi amp;nbsp;corporis motûifudoré: ut alia ptereâ ÔC fatigationé andiéte uno none qui dam pati furori fimilie nideat ? Non effiet i reb? huams eloquétia:fi tatû cû fingulis loqueremur

LAV. TRADITO Igiturpuero docendi peritus ingeniifigmi in pariiis:Pfima pars uirtusanima: cd mcmoria:quæ non fidium retinct:fed ctia g? prins eft capit: Secunda uirtus ingenium;Tertia quaeeftm'uo/ luntate amor difcendiprobitafqne. Sic tamen ut ea quæ di(cit:dehac pania imitatione dicitur libro fecu do de oratore. Pofliintautem id:Apuleius demagia:EftiUepoetæuerfus non ignotus: Odipuerulu prae coqui lapientia. Non multnmprxftant: A.Geliuslibro.x.cumfignificandum autem coadiusqdfaciumâ feftinantius:dû reâi’pmatnre faâû iddi'

Ad cognofeendum ingenium puerorumpri mum fignum eft memoria»

Radito libi puero docédi peritufigeni um eius in primis naturamt^ ^Ipiciet» Ingenii fignû in paruis pcipuû memoria é.Eius duplex uirtus:facile pcipere:ÔC fideliter contine re pximûimitatiomâ id quoqj e docilis natura:: fic tame ut ea q difcit effingat » Na habitu forte amp;nbsp;iceflu amp;nbsp;fiqdin peius notabile e: no dabit mi hi fpe bonxidolis:q hoc imitadiftudio petet ut rideat»Na ^bus quot^ in pmis erit ille amp;nbsp;uere i geniofus:alioqn no pri9 dixeri tardi ccigeniiq mali:^bus aut ab illo fcgni amp;nbsp;iacete plurimu ab erit.Hic meus q tradent no difficulter accipiet: qdam et iterrogabit:fcquet tainc magis qpeur ret, Illud îgeniorûpræcox genuino temere unq puenit ad fruge,hi fut q parua facile faciunt: ^ audacia ^puccfi qcqdilli poflut:ftati oftendunt» Poffut at id deinu qd'i,pxio e: uerba côtinuât» Hæc uultu interrito nulla tardati uerecudia j?/ ferutino multum præftant:fèd cito:nófubeft ue ra uismee penitusimmiffis radicibus nititur :ut qua: fumma folo fparfa funt femina: celerius fe

rebri eft.Virtus autcin utriufej eft percipe/

re fic contincre:illud generatur ex humido:hoc ex ficco:igitur perceptionis uis eft in medio uentriculo’ cere bri:retentionis autem in poftremocft ;Inpercipiendo eft quam phantafiam dicunt, in altero memoria: in eo autem homine in quo talis uirtus non cft;pigricia rufticitas dominantur. Erit etiam talis natura:liomo cnidelis.ftolidus:bcfti3l!s amp;'finc!pudorc:0: quoniam humiditas cerebri fupcrabiindat;homo eft tardus CC fomniculofus.quia fic Ibmnus fiC memoriain cerebro gignuntur:omnis humorum qualitas fi modum cx^ cefferitobeft.Humiditas cerebri augetur a uaporibiis afeendentibus aftomacho ad caput: ideo prouiden/ dum in cibo fiC in potu.Eft etiam quies cogitationis quum membra quiefeuntôc folusinuigilatanimus: amp;nbsp;alia quies quiimjcorpusipfum labore atque uigilia fatigatur: quiefeendo rcfocillatur. Animalia qus funt fine cerebro funt fine fomno fiC fine memoria fiC fine langinne.Cerebrum frigidiffimapars in homme : ÔC malus in marc qi in fœmina;maiusin homine qi in cætcris animalibus pariportione:ÔC differt a medulla. Cerebrum coquendo diirSfcit:medulla liquefeitupfum eft omnium fenfuum arsihnc omnes iicnæ tendunt: hic uiucntis'rcgniim cft.Qu^tnior in animantibus funt membra principalia.Ccrebruin.Cor: Epar: Teftu culi. Nam probusmbi ingenium ibi probitas. Ille iiero ingeniofus;quia ille ucro ingeniofus non ent nifi probus fiet uere ingenio.us : bene eft fi aliter etiam bene ut ille uere ingeniofusamp;c. Alioqiiin: puer qui non eft docilis:ÔC qui noii eft boni ingeniimalus eft. Prarciirret:præcurrcre qiiafi iiclit co contendere cum pr«ccptorc:fiC plus fibi perfiiadcrequa: poffit stas. Illud ingeniorum;admirabile ingeniumq3 é ante reta tem raro autnunquam peruenit ad frugem : fiC quod audor proterit tabe ingenium;fignum eft non Ion' gaiiita:.Apuleius demagia;eft ille poetarum uerfus non ignotus;Odi puellum praecoquifapictia. Verba continuant fiCc.Tales pueri fiint fine pudore;quorum ingenia de minimis femper ac breuibus dicunt.

PRIMVS

LAV. Mihi ille det' piier: plus iiideteffe ibóa uolutate qiin bóa meoria aut bono, igcnio.Danda cft.n.oibus utterrxut arcus Nam exemplo terre multi utuntur excplo arcus: Herodotus Libro.ii.cumdcfeloqn tem Regem Amafiminduduquo etiam ex emplo Plutarchusutitur de educandispue ris. Adeo in teneris confucfcefc.georgico. ii.Cardi iieronó credendos difcipulos.Pla to.ii.de Repub.

POM. Placent lirre annis. fiiblime amp;nbsp;^icax ingenium tempore fuo laudabile cd: Sed ante tempus minimeingenium ante te pus facit admirationcmnn tempore non. Extundit;nocct aliis continuatio:extundit ideft atterit frangit. Impetusud pro quo/ dam feruore:quipoflca deficit; amp;nbsp;impetus eft cum itcruallo. Mihi:dcpuero optimo: amp;nbsp;qd in docendo inteiponenda eft quies: amp;nbsp;concededus pueris luliis:^ a prima acta te corrigendimorcs:quia cum indurefeunt citius franguntur membra $ cedant. Qui etc alternate. Papinius ifilms ainintermif/ fa res rcfiimitur tanqj noua: amp;nbsp;ideo in ftu--diis interponendum aliquod folatium eft: fugiendumomnino:ocium unde nafeutur multorum uitionim genera.Plato in.vii.4 rcpubli.Non igiturniolcntia dixit optime pueros in difciplinisifed ludentes nutriri. Alacritatis.uiuacitas in pueris naturalis e i quæ cum iacet lignum dat pigritiae; Necg triftemiquia fi corpus defidia gaudet: fic 0C an imus. Simubactas eft formandacii fim/ plcx cft:qafimiilarc nefeit. Induniit: ætas cû îduniit citi’frdgit q, corrigat' hoc traâu eft ab arbonbus. Cædi nero.Orbilius pu/ pillus qui Ciccroncconfu'c Romae profite ri coepi t; cerbæ naturæ in difcipulos fuit. Horatius cum p'agolmn appellat; amp;nbsp;Do-' niitii marfi iicrfus eft: Si quos Orbilius feru la fcuticaq icæcidit.ls librum ædiditin quo quæritur de iniiiriis quas profclTores accipi tînt negligentia aut ambitione parentum. Cædi nero difccntcs:pucri non fimtuerbe-' randi;quia caftigationc opus non eft : Sed alTiduitate pïdagogi.Plato amp;nbsp;Plutarchus in hanc fententiam afleruntad honcfta pu cros exercitia nó plagis autuerbenbus : led monitis ac rationibus adducere oportct:ca magis femus q; lilfcros decent:quidurati rc fiftunt amp;nbsp;adfc|^ndos labores ob plagant dolores amp;nbsp;cótumclias horrent. Ingen itue ro obmrgationccomprimi:amp; laude exci/ taridcbent:præceptor imitari debet nutri/ ccs;qux ludum infantium cohibent admo uedo ubera.Nimis laus effringit ac mollit aios:paulatim iftitnedi pueri fiitmt piatae^ modidfaqs coalelcut:copia fu ffoedt.ddda

pueris refpiratio c:amp; remiflio.Sic iiibctna tura: nonneuigilias temperat quis bellum pax frigora calor operofi dies feriae:SC fefh dies.deniquc laboris condimentum eft:oci um;amp; ideo non animatibus modo: fed Si iis quæ anima carentattributum eft. Iniu/ ria:lcilicet ucrbcrandi poteft mutare tepus Facitpuerum non alacremôC iucudum: ôC hoc pueriliætati non conuenit. Mäcipia: non curant uerbcra;qiioniam plagis aftlie^ fcunt. Durabitur:noncurabit. Négligé'quot; tia:ideft quia debemus corrigere pueros re Sa faccre:noiWHnireqdnon fecerint. Sed cos oportet afudua diligentia emendare. Deni($cum paruulum:pucr propter ucrbe ra cogitur nefada amp;nbsp;turpia didiifacere.amp; ideo cos cedi minimeutile cft:amp; inlem fa/ cit. Pudor:hominimolit amp;nbsp;effeeminato fiiadet tcnebras;0£ ab hominum conflictu^’ dinc arcet, Tedium:quû cogitat quae fecit cupit mori. Pudet dicerc:quafi noloimo rari dicere quam occafionem ftortandilibi dinâdi debet liicmetus:idcft nimium eft qd intelligitur. Det aliis:pueris illis qui non uerberantur. Sed: cum uident alios ucrbe rari timent. Nemini debct:quafî dicat ne mini licere debet in puerosqui nó poffiint ulcilci 6c farture. Obnoxiam:obnoxi’cui noceri poteft.

p Rimus in eo qui legendi: Quid fitgrammaticc:6C dc grdmatices uti litate : ÔC officium ueterû grâmaticope : ôC quod grammatico nccefîàrium fit aliarum dilciplinarum notitia. Plus : grammatica plus habet operis ^ oftcntatióis. Enarra/ tionem;intcrpretationé. Rede loquendis grammatica latine dicitur litteratura.Scié/ tia eft redeloqucdi ôC uerba interpretâdi. Cornelius nepos grâmaticos appellandos putat poetarum interprètes : quos litterato res MeffaUa Cominus appellat: non ede fi bi dicens rem cum fiirio Bibactilo:autcum litteratore Catone: Lratus dicitur abfolute dodus 0C eniditus:Iratorn0 pfedus litte/ ris;fed imbutusshæc eft fentétia Orbilii pu pilli:amp; græce lratus dr grâmaticus: litteras' torgriimatifta. Subdititios:fubdititii non ueri nati diciit. Familia:a Ibcietate amp;nbsp;tur baaliopc libro9e:0Couidi’ appellat libros fuos fratres eu ait i FaftÄ: Illic afpicies pofi tos ex ordine fratrcs:Qu^ ftudiö eundos cuigilauit idé;SCidéproie öC filios appel/ lat libros amp;nbsp;Martialis6C apÖoésé lure tra flatio. Vcrfus:metradicütiir latine niimcz ri:cóftat9ex oratione pedumedes ex fylla bis:fyllaba: ex elcmétisiqushintipfoçe fpa tuspronudando. Rhythm’cóftat cx nii/ mero fyllabarum non facientium pedes.

LAV. Vein his fenuis amp;nbsp;nulg’j digamraa solidi ;nt in mitis lepulchris apparet fertusjulgus jixitdi gdma rcSû air fonat:aliter iuerfiim tarnen liint qui reétû digammam pronuncient pro u cofonate : Roma: dis manib’facrunnSecundus Jixit mens.ix dieb’.xxvi.petronia noe Soror eins jixit anni'i: mcnf.tres dis »ii.heic Icpulti fut. KqôC ipa.KjDeeé RR hoc iLiuio frequéter notaui. Queret ét hoc quo hoc at nu$ gixci faciut apd quos i amp;utep hituocales. Aut a pinaqd é acutu :Pinas.L.colueUa uirelegâtiflim’fép pro pénis quæ plue no fût accipit. Bipennis

Scrutis bipemihoc noméreferuauit ätiqta

té qa iicteres pénas dicebatnó pinas. POMPO. Digammaæolicûapud æo les F hét font! ii côfonâtis: apdgrscosæo les loco afpiratóis digama utebant' k nas pro Ira recepta é Öi.u.cófonantis fonu hfe uf.Cæfar i analogia.u.pfonate monetfacié dû digamaiuerfû id cófiieciidoüpa h témt.

Optimadicim’ Gxfar i analogia fcribit dicédû eé optimû maxima pidhieófuctn die fuit maxiim’ pu nfa fecula Cæfaris p/ ceptû retinet pter illa Nigidius Figulum co métariis fuis It pofmtnc . Qj _nee x. Idem tradit h nó elfe lfam;fcd afpiratióis notam Lucinas Caluus.q.littera niinqj: eft ufus. Adius y i libro fuo no rettulit.'Kartago ka put kalends katilina kariima amp;nbsp;alia quxi marmoribus uidétunScd minimenccefta/ ria eft. X:Ideo fubiuxir,x ga habet fonû. c.s. Vltima émeceflaria nô eft.nâ qiiéad/ modû admifimus per ps.x.inuéta a Clau/ dio cur retinemus pro cs.x. Lóga faciunt quûjlonga fylaba feribendaelfetiduasuoca les ponebat ueteres longum per ei diphthó gum grxeam notabant. Cófbnantiumxó fondles quado cóiimde funtife ipfas rcfrin gunt:amp; attenitmt IcabeUû.s.in cfimiil ft re fringuntiamp;infyllabisiiticro cû duplex é Si i pricipio cólbnefcit fc ipfam fcindit ut rei icio.i.audif amp;nbsp;uulpis ii cófonans inteUigiz tur. i.ut Salio infilio capio incipio iacio coniicio fubiicio reiicio. Scd hic non poni tur pro duabus cófonantibus utinaiior fed fe fcindit in principio fi confonans eftmm duplicis habet:ut luno in medio quid nun duplicis antiqui in eo loco geminabant ii: ut mailor;amp; pro duabus cófondtibus erat. Cognatio:très life eu aliis cognatione 1» bent.B.g.d.b.intcr.p.fimplex amp;.ph.ut

buxus;ambo.g.iter.c. fimplcx amp;.cli. Ut Gobius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cxrx.d.îter.t.fimplcx amp;nbsp;th.ut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dcusif.in.d ut claufii claudu:

ndn.b.ut fcannum fcabellum.amp;.l.in. x.ut

ala axilla:paulum pauxftumimala maxilla:uclum uexiltumtpalus paxillum:Varro: Antiqui multis in ucr/ bis dicebants.pofieriorc#;ut carmen falliorum:utdolofi do pro doloricro:melios melior: fedcfa fédéra: plufima plurima;hafena harcna;amp;contra r.in.s.ut oraculummox ofculum.R.mutata eftin.d.illi aruentu aruenarn arfines amolari arfari: nos aduentu amp;c.H.in .fliedus heda hcdununos fedus feda fedunrhcdus hedcrismo^cdus fedens amp;nbsp;f.mutata in afpiratione iit foliis folcris;nos holiis holeris:amp; foftiam nos hofti am : amp;nbsp;lingua fabina dixere fircum nos hircum.t. etiam miitatur'in d;ut at ad:aputapud: amp;nbsp;h: polita pro fut hemis femisicx fex:hepta fepté. Pinnaq; amp;cX.Columella pinas fempcr pro pennis : quæpluuiæ non fuut aceiditiSeniius hoc non referuauit antiquUatéiquia ueteres pennas dicebantnon pinnas.

PRIMVS

• POM. NâurualeGnPóponius de origine iurisüdem Appius Claudius qui iiidefurab hoc proceflifleut r Irani utualcfii s ualerii edent:amp; pro fufiis fiirii.L.ii.de origine iuris de hac mutatione. Varro de origine lia guæ latins. Idem in primo hircus quod fabini fircus: quod illic foedus in latio rure.B.pro.u .conlbnantc non mirum quia.b.in.u.euphonia: gratia conuertitur: ut cd in abfero aufero antiquig rsco dicebant phale/ nam nos balenam ut fiphilum ûbilum utpirron burrum:ô(p/xon buxumibur^ dicebantruffurn hinc bue cula:cuius rofbum rubenserat : Burra dice

batur: amp;nbsp;cum quis in prandio potione ni^ befcebatburrus:amp; potio ex Iade amp;nbsp;fapa a niffb coloreburranis : Forte eft horum uee horum fététiamam cum dicat aliam uim de dimus.B.amp;triapoit cxcpla pro triplicimu tatione intclligebatuitbruges pro frugefidC belcna pro hekna; amp;nbsp;byrrus pro pyrrhus.i codice alio byrrhus erat forte dederuntgrx ci amp;nbsp;probaucrunt latini: Sed mihi non pia cct: Plinius aitaliquando.u.cofonans pofi tum pro.f.amp; hoc quia pro utro® solicum digammaut fmges.ureges.H.alpiratio tri fitin.u.confonans in helcna uelcna: Helpe ra iiefpera hcftia ucfta:heftia ignis e:Sed mi hi non placet.u.litcra nec uocahs nec conio nanscft: quando dicimus quoniam neque rennet uim uocalis:quiacanto uocalis feg-^ tur. amp;nbsp;Icimus quando poft fc liabet aliam uocalem cp fit confonans. Non autem pót cire.confonans:quoniam ipBprsceditmee poteftefle confonansnifi quia ipfaprsce^ dit.Fungitur etiam digamma ratioc.i.pm--' guiorem fonum prsftatpartibus orationis ut uclena. Duello bcllum:Cicero in orato re quoducro licentium qjcp hominum no mina contrahebant quo eilet aptiora ut du ellum bellum.Sic en.Duellum eum qui pœ nos clafîcdmcit bellum dixerunt: amp;nbsp;fie ad/ uellona bellonafaâum eft. Varro dcorigiç linguæ latins libro.iii.pcrduelles dicuntur

'bel liim:ab cadem caiifa fa(9:a diicllona bd Iona.de hoc etiam Cicero in libro de oratore ad Brutum meminit. Stlotum:antiqui dicebat ftlociim pro lloco:amp; ftlitem pro litemtin marmoribus Komas ftlotum pro loto:ficui amp;nbsp;Alendum tardum dicebanuin via hofticnfi.M.Antonii antii lupi pr.patnti auguris quxft.fodal.Titi.trib.milit.leg.ii. adiio.Tri.ple. Fi/ del.x.uir.ftic.iud.prxie.cuius memoria in regionefrentana apud Hiftonium. P.Paqmus Sccux amp;fia/ uiasfilius:Cos.amp; Didis nepos Barbi amp;nbsp;Durititianxpronepos:Sc.ruaquacftor decem uir Alitibus indica dis cS.có.poft quzAuram quäuir capitalis ex S.có.poft qfturâamp;decéuiratuftlitiûiudicâda^ trib.plc.xdi lis curulis. Alcftader amp;nbsp;CalTandratqa duplex if uertitur m.x amp;nbsp;soles fine dores odyftca fecerunt: nos dici mus Vlixem amp;nbsp;duplex eft in eo mutatio.D.in L.CC (T.in.x.

LAVKEN. Nam ualefii amp;nbsp;fiilüüdem Appius Claudius q iiidetur ab hocprofcciftc r litteram : ut pro Valefiis Va!ciü:pro Fufiis funi.ii.de ori iu.Varro de liac mutationelitteræ amp;nbsp;ipe loquitur primo amp;nbsp;tertio libro de origine linguxiatinx. Nam contra grxei: Varro libro primo de origine lingua:latinx: Hirc’qd fabini fircus q illic foedus in latio rure. Sed.V.quoqj Sergius fuper donatu u litte« nec uocalis nec confo/ nas cftqn dietin’ qihnec.n.eftuocalisqa octouocalis cofeqt amp;nbsp;feim’qn poftfe habet aliauoca'éq?fitcó fonasmó autpóteécofonäs qm ipfa pcedit fungit ' ét diganii rónc.i.pinguiorélbnü pftat partibus oronis: ut uclena. Nee nó eadé fccit. Varro lib.iii.de origïc linguaelatinx pdueles dhr hoftcs ut pfecit: ficpducllü amp;duellindeo poftea bellu abcadécafada duclliuona bellona. Vn duellos qda:Cic.de oratore. Q^id ftlocii ftlitcs : ïregióefrétana apd Hifconiu P.Paqui’ Sccuæ amp;nbsp;Flaiiia: fili’cóful óc Didia: nepos Barbi amp;nbsp;Duritiæpnepos Seena qftordcéiiir ftlitib’iudicädis cx.S.C.poft qfturâ amp;nbsp;decciiiratû ftliticû uidicâdû tri. plcb.cdif Curuf amp;c.ftlitib’^litib’ in uia hofticnfi.M. Antonii Antii Lupipr.pnei h Auguris qft.fodaf Tici htrib.mili.l^.ü Aduote.plx.fidel.yyir ftli lud. p.læ.cui’ memoria ôCc.Etdc loueuidore

e

LAVREN. Veteres enim quope fncnint Aridotdes quoqjdibro pcrhiermineas: Varro de Analogia li/ bro.i.Ariftoteles diias partcs ofonis e(rcdicituocabulaamp; uerba ut homoutcquus legit â: currit. Eta:ta/ te noftra Palæmon: Vieentinns fuitpalæmon.

POM. Quido atqjii:Plinius apud Vmbrosamp; Thiilcoso in udi non fiiinè:amp; ideo u politum pro eo inncniemiismt gungrius cunchis humo funs frundes acheruntis fub ipfo gongrus amp;c.o in.ut piacolum pox blicus iocundus polcheer colpa. HcrcoleS uolgus feruos priamos amp;in exteris talibus.

' Signarc locum.i.giiftadè quaedam, often di locum nolentibus docere

Veteres eiim: Atiftoteles libro pcriherme niasiSC Varro 3 analogia libro primo.Ari ftoteles orationis partes duas eile dicituo/ cabula amp;nbsp;iierba : ut homo amp;nbsp;equus amp;legit amp;nbsp;currit. Theodeiäcs fint ariftotclis ami^ ciftlmusxui dicauitartem magnam rheto/ ries.Varro fie ait:Qiicmadmodum elcmé ta.i.pnncipia return fiint quattuor : tonde ticrbonim initia edeconfiant.Locus.Cor^ f)us:Tcmpus^a(9:io: Locus eft ubi quid col ocatum eft.id autem necefte eft ede corpus qiioducl flat nel mouetur ; utrun^ non eft nifi cum tempore.Aöio: Status amp;nbsp;motus. Eodem modo amp;nbsp;partis orationis quattu/ orfiint. Vnaquslignificatcafusmtnome iiocabulum: appellatio:pronomen:Altera qus tempora utuerbum.Tertia qusutrum que Icilicet: Tempora amp;nbsp;cafus amp;nbsp;participi um .amp; gerundi.Quarta qusneutrum : ut aduerbium:coniun(ftio:aftcueratio . Qui/ dam tres dixerunt amp;nbsp;participium amp;nbsp;geru^ di a uerbo non leperaruntin qua opinione fuit Dion:il!iucro qui oâo.nel.x.uel.xi. ef fe noluerunt : diuilcnint hæc quæ diximus membra;amp; articulunüa pronomine fepe/ fatim pofuerunt. Stoici fecerunt quinque pai-tis.Nomemappcllationeimpronome: uerbum:amp; coniunâionem.Quidam no^ men amp;nbsp;uocabulum fine appellatione utro ede infinita ucrbafinita. amp;nbsp;uarro idem feri bit:amp; ufepad Palæmonis tempora nume/ ms mutatus. Is primus fuidè dicitur apud nos qui uocabula amp;nbsp;appellationem nomi ni fubiecit; Scaurus qui poft palsmôcm fu itiScperatim nomina ab appellatione po/ fuit: Nam in diffinitione nominis ficait. Nomen eft que ex propria differentia pro* niinciatur: ut Iuppiter: luno: Scipio:pau/ lus.Dialcâici duas partis orationis ede co tendunt: Cstera appellant fincategorc ma ta.i.fimul prsdicabilia:lt)C eft adfignifica tia.Anftotelcs duas parris uult edcmlt^ brode interpretatione uocftuliamp;uerbiamp; hsc eft dialcdicorum opinio: additur iis q da alia pars qua: eft ut copula quæ eft ueluti uiculu:ex fyndefmo ex colligatióe

ligo uhucionricôiûâôné dixerüt hac ofonispte uoeabuli amp;uerbi qddä pusqddä poften’:utputa hó legit utrunqj amp;nbsp;m locoamp;in téporefquia locus coniuodus magis efthominiddeo uocabulum prius eft uerbo.

PRIMVS

LAVREN Vocabulum an appellatio:Suetonius in galbi ’liita qui primus fu'pitio^i nomen galbx tu lit cur aut unde traxerit ambigitur:quidam dicunt cp oppidum hilpanix fruftra dm oppugnatum illatis de muni galbano facibus fucecdent: Alu çp in diurnaualitudme galbo.i.remediis lana inuolutis affidue uterer' nonnulli cp pinguis fuerituifus quem Galbam galli uocentme contra tp tam ex illis ^ funtanimalia quaein efeuks nafeunmrappellantur^ galbe.

inanifeftum:domus: ledus : Appellatio cui ucl akeru deeft:uel utrunlt;ç:uentus:cælum:de9,uir tus:Adncebant amp;nbsp;afleucrationem utheu:amp;atz tradionem ut fafceatim : quaemihino approba tur»Vocabulu an appellatio dicéda lit

amp; fubiicienda nomini: nec ri t quia parui refert:

Nomina!

Omina declinare amp;nbsp;uerbaipmis pueri iciatincqj.ii.aliter puemre ad intelledu (equentiu pofiut:qd. 'ét admonere fup wacuü fueratƒnifi ambitiola feftinatione plenty a pofterioribus inciperet:amp; dû oftentare difcipu los circa Ipeciofiora malut: copendio morantur Atqui fiquis amp;nbsp;didicerit fatis: amp;nbsp;q? no minus de elfe interi Iblet:amp; uoluerit docere quaedidicit: non erit contentus tradere in oibus m a genera: amp;nbsp;ea quae funt duobus oibus uecomunia ♦ Nec ftati diligenté putabo qui promifcua quæ epicae na dicunt oftenderit: in quibus lexus uter^ p al terum apparet:autquæ foeminina portione ma murena^ Glicerium.Scrutabitur mille prircep tor acer atq? fubtilis origines nominum :quæ ex habitucorporis,:ut ruffos longofque fecerunt«

munequod quidam fcparatim ponunt:amp; id dupliciter intelligitur:duum generum:ut hic amp;nbsp;hxc homo: amp;nbsp;trium generum : ut hic amp;nbsp;hxc hoc fclix.Q_ uartiim nero genus addere ftiperuacuum cft: grxei epicmon dicuntnoftri promifcuum:in quo fub unius genens noce mas amp;nbsp;foemina mrelligiturmC turdus amp;nbsp;merula.In communigenere uel oculi uel articuli fecemntgenusiut Canis:Saccrdos. In epicœno fub alterutro articulo:fcilicct maris amp;nbsp;focminxuel audoritatemel confuetudine:Sexus latet.Nam cumma fculine dicamus confuetudincturdum.Enniusamp; Perlins audoritate dixerunt turdas: Illud uero incertum genus:quod plenque fcnbunt;Cum fit ambiguum inter marem ac focminamddeo fepararuntquod fi hxc dcdudio placuitxur amp;nbsp;illa quxmagis neceftanafunt inter partes orationis relin^^iuntur: Si dccorticefiue die ambigitur.Dimminutiuo gen’ aperit fic diecula cuius genens fit dies oftei^it.ldem corticulus : li uero aliter pronunciatur audontas ualet non ratio.Gemis ipfum duplex mas amp;nbsp;focminaiin quibus tantum gc' neratioeftiundc noinen’gcnus:0i id fecundum naturam alia genera confiietudo introduxit confirmata ue terum audoritate.Sunt nomina noce mafculina intcUedu foeminina : iit Eunuchus Terenrii:qux comoe/ dia eft.0C penulus PlautiioC Centaurus Turpilii tragoedia:Sc Oreftes Adii:0i alia uocc foemininimteilc/ du fceminaniC Panfa Murena Feneftella: Sunt qiixdam fœmininapcr iioccm neutralem : ut philortium: philcniim;Leontium:Euticlium:Acrotclefium:philomafcium.Delphium;Dortiuin:Glyccrium:Sophro ' nium.Quj;dam fono malculmo:mtellcdu neutralia:ut pelagus:uulgus:iiirus4

INSTITVTIONVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ORATORÎARVM

LAV. In capihdncinus initium eft. Nola dcdinarciibi crit almd fccrctius: Suetonius irt Tibëriiüita Drufushoftiii duce Drufo cominus trucidato fibi poftcrifq? fuis cognoméimicnit: 'dé in uita Caii Call gu te cognomécaftrefi loco traxit ga manipulari habitu inter milites educabat'; Plinius lib. xvii. fuere ab his amp;nbsp;co^noia froditio militi illi giupclara facinora iiultunni tranfnatansfodeimpolita aduertus Hanibalc edidit.Stolonum Licinixgcti ita appellaturin ipfis arboribus fnuäicatio mutilisun à papinatio inueta Eirimo fto oni nomen dedit.Idein.x.Vo^

a hominitm exceptts gbufdanaqj amp;nbsp;hinc yj^j gj.jj ^jj^jjfccfCtl? SylIæ:Bnrri:Galbæ:PIâci Scann ficutiacrurib^ Vari Vacic Euaticg PaniæîScufKcabacç îoC caiu naiceclu: liic Agnp ViciaiPlinius libro.xviii.cognominactia pa ^C Opiter:0C Cordus amp;nbsp;Porthumus erunu^ inde pi'un.qui pilii piftnnis iiiiicnentpifo • æ p^natOS eueniunt: unde Voplfcus nesapilendo lam Fabiow letulogeiCice/ nrr ronum;Vtquifcp aliquod optime eniis fe

rcietamp;c.Hinc amp;nbsp;locupletes dicebant loci hoc eft agri plenos; Pecunia ipfa a pecore appe’labaf.’Sccentem quæ uencrût dati honores-. Scranû einde cognomen qttiior fiia ingéra in Vaticanaiq prata giitia appellant Var.d analogia li.ii.q nat^p^pns morte. Pofthum*:luli’Paris. Opifqpii mortuoauôuiuo gignebat'’. POMP. Syllæ Macrobius fatumalium libro.i.ßetio enim ptinico hi ludi primum ex libris Sibyllinis fiit iftituti fiadctc Cornelio Ruffoiqm propterea Sybilla cognominatus eiamp;poftea corrupto nomine pri mus cepit Sylla uocitari : Byrrhi a colore niffo;galba : a colore lundomam amp;nbsp;aiiis qiix luteis pennis cft.gal bus dicitur. Planti:pldtx dicunt' tabulxp’anæ codé modo planci appeliati:qui fiipra modiipedes pianos habetabsqualltare amp;nbsp;lâgorcpedu. Panfx;ablatis.i,apertis pedibijs:panf.im dicimus apertii. Scaun;ab eminentita!o;qui eminétes habét talos. Agrippa A.Gellius Agrippa qui prioribus pedibus ædif.Plini® maior libro.vii.1n pedes procedere nafcentécótra nahira eft-ex quo argumétoeos appella crût agrippas, Opiter:Iulius Paris;Opiter qui patre mortuo aiio iiiiio gignebat'. Cordus;corda frumenta qua: fero na fcunt'-.CoIumclla;Audunale fœtui cordû iiocat :amp; alibi-moVe feenum cordû iiocat.Agnos tarde oditos ueteres appellabat cordosddeo hoies g iero naicebant' dicebâf cordi; Hinc Ium^Cordus hiftoncus Cordus dicat amp;nbsp;fignificat g natuscftpoft morté patris.Cordû appellatu fuille Mutui: g primus Sequoia cognominatae fenbit Dionyfius libro.xvui.Cognoia etia inde pilunni g pilum piftnnis iucnenit.Piloes apifédo ii Fabiope: LcntuloKiCiceromi utgfqj aliquodoptimegenus fcreret.IxinioK Familia bubulojc noiata q bubus optime utebant'.Suctonius in Galbæuita-.Qui primus Sulpitioçe cognomen galba: tulit ci-ratunde traxerit ambigit'.quida diciit:qdoppidu fruftra diii oppugnatu illitis denni galbano facib’ fuc cèdent: Alii ^ iduit' in ualitudiegalba.i.remediis lanaiuolutis uterct'mónulli qiqpigiiis fuerit ufus: que galba galli iiocét nel cótra çp ta exilisq; fint aialia q mafculnata appellat' galbx. Vopilc’.Plini’maior liz bro.vii.uopifcii appellabatiinii cgemmis g recenti utero na ccrétuna tero îteréptoabortu-.nâqui maxîa amp;nbsp;Syriaca circa liare miracula exiftüt. Pofthum’; Varto d analogia Itb.ii.g natus poft morté patris. LAV. Vopilcus g in utero nuis geminus cócept’ ab alto ortu cicelo icolumis edit’ crat. A.Gcli’:Agrip pa g priorib’pedibus edit'.Pilin’ iib. Vii.In pedes procedere nafeétû cótra natura é;ex quoargumcto eos appedaucre Agrippas ut ægrepartos.Ex Cadlodoro itéagnonnamicro.Lxii.folaiucm lue pomona deus pimoçe bic Sylla diel’ a Sibylla qua fép legebatdi Seneca qih caniis creat’éiHic Canlmaqm fellator erat ut Apiilci:hic Agrippa g îpedes nat’ é:hic robola lucrcné fignificatduc atta g iiitio pedii timide iccdit; hic Fiicaiioracé fignificat.hic Perpénadeditü larido fignificat:Hie pâfa abcxpüfis amp;nbsp;porragïeis capilTutcapi toihic ncriia a forntudie ueftigii:hic Dolabella a dolüdo:liic publicola qih a pplb colebat': hic Murena a neniolii corpsdue MefTala a duicla mefTanadne galba a colore lurido : galb’.n.nomépalFis luteis pénuT: hic gallicola qm gallos colebat aiiucul’Ncróis:hic Lappa iculto capite ut luuéaùhie nuda ledu i.xii.Anto nianaK;hicagla ’câû i.ff.licoââ toruii figificat.li lura a neruofitate(iirardiliahala ab oris halitu di caracal Ia a cailditatc Ôdcaritatcili capellaacapiUonepilofitate.li fccuola g finiftra plus iialet;lifeneftedanomé hifto nci qin calu’crat;li CohieUa agnoméé georgici ancioris a .peeritate corpis-h aruia aeorpis piguitudie hui na g a iiicinis hiianitatis ituitii fubftetat lipglacognomé adulti g maritiaduétii i pgla latuit ligallcta qui gadias affidue ncgatióisca .pficilcit';R afinaab îgénitatecorpi -di mamia g papillofus é li naficaa nafo ob unco; li m erla a uocalitaPcili meréda a mei-ediana coma:li miifica a brcuitate corpis:liporcia a piilpofitate hic barbiil a a magnitudinebarbcihic norma a mediocritateihic Vapa a uaporc:hic Crilpaa capitis crifpo Iitate bic cafca ledum in.ii.Antoniananim:hicVafica depeffus barba hie ifapa a brcuitate: Plinius;hic Co tina a fordido culm due leca nieretriciofiis:hic mafia furcm fignificat:hic Ocela paruis ocu’is;hic Vafia diz uerfis plantis adtci : Hic Eluta humilis iit Afranius ; hic Babura demens Laberius:hic muftclanit Gicero ii.'’hilippicartim:hic bargina:qui barbaro fermone utitunut Suctonius:hic rapicidaqui dum rapit occidit hie tima pertinax lit Pomponius : hic lamia uorax:hic dcnticula ut Marcus in gimmicis:hic traculo pemiz ciofiis : ut Lucilius : hic muzlcna qui Mutiusiieftimentis utitur : hic nodiciiba qui foris dormit ; hiciaccz na deformis ut Eunius;hic gabbaLulfusmt Liicih’!uc ficulna umetor alearumduc ficurra facctusducbnifta

PRIMVS

quxludo harcnali ufus cft.hic nitela kâum in plinioiïtem uo'cabiilaria in Iwcextremitate fola iniieni Ma/ crobius de Saturnalibus libro.i,bcllo.n»punico hi ludi ex libris fibyUinis primu fiintinftituti (iiadente Cor nelio Ruffo decéuiro qui propterea fibylla cognominatus eft: amp;poftca corruptonoie primus cepit Sylla uocitari : Plinius Iibro.xxxiii.apudnos prius cingulû uocabant^oftea amp;nbsp;grzei amp;nbsp;noftri fymbolum nunc quoeç cibi ac potus uendicantur a nullo a rapina hocprafeccrc feruope Icgioncs:amp; in domo turba externa aftalenio^quoijcaula nomenclator ad^

lam Cotta Scipiones: Lenates (erani funt: amp;nbsp;ex iiariis caufis genres quotj acloca amp;nbsp;aha ml’ta re perias iter nominum caulasJn (êruis iam inter/ cidit illud genus qcf ducebatur a domino:unde marcipores publipores» De Ablatiuo.

Værat ét fit ne apud græcos uis qda (ex/ ti cafus:amp; apud nos quoqj(êptimi. Na cu dico haßa peuflimó utor ablatiui natura : nec (i idem græce dica datiui fcoAopO» nbsp;Verba»

Ediuerbis quoq; qs eft adeo ipitus ut ignoret genera amp;nbsp;qhtates amp;nbsp;plónas amp;nbsp;numéros? Lfarii pene ifta (ut ludi amp;nbsp;tri uialis (ciétîæ.Iam quo(da ilIa turbabut q déclina tiólby nó tencnf.Nä amp;nbsp;qdâ pticipia an uerbî ap pellatióes fint dubitari pót:cp aliud alio loco ua Iet:ut Iccius amp;nbsp;(âpiés:quædâ appellatóibus fimi Itanic fraudatormutritor » lam itur i'antiq fylua none propriecuiufdä ratióis eft?Na quod initiû

piones:primus Scipio nominatus fuit qui

.baculo utebatunScipionem antiqui baculum dicebant. Lcnates:lcnas appellatus; qui lena uerte plurimu utebatur. Marcipores:Marcipor apud antiquos dicebatur marcipuer.Varro comoediam fecit:Marcipo rem.i.de feruo Marci: Sic publiorpubliipuer amp;nbsp;Iclipor Lclii pucr:amp; c.rtera talia.

q VeerantcHam;Cafiis idco inuentosiut qui de altero diceret dirtinguere poffet hoc dilcrimen amp;nbsp;gr.r/

cos amp;nbsp;latinos ad declinandum duxit eria amp;nbsp;propter id in uerbis dirtinâæ perfonæait eilet qui loques retur amp;nbsp;de quo.Dcclinationi'i funt duo.Voluntarium amp;nbsp;naturale. Sexticafusiqd nox alia ab alia declina do cadicquare fi rationem inlpicimus alioqui tin dicuntur cafusmam primauox qui ert reefus cafiis no di citur.Omms uox qua: a prima pofitione impugnatur obliquus eft cafusmt albus alba album.Fortis amp;nbsp;hoc forte.Grxei carentablatiuo cuius ulm pergenitmum exprimunt.Varro ideo auferendicaliim latinum ap--pdlauit:quoniam nihil habet auferédi aut tale fimile.Scptimus dicitur cafus ut pcrculfi lila hafta.amp; uir ma gna fapientia:amp; in Curio auftentas fuit.ln Scipionecontinentiadn CatoneparfimoniaiSC Cicerone ori te eloquentia floruit.rationeuluendi crcfcit urbs.Nullo hoftium timore caftra irrupitablatiuus cft cum lia bet fuam utmddert cum ei proponitur ab propofitio:aut cum refoluitur per ab:Groci utuntur gcnitiuo lo co ablatiui cum apponiturpropofitlo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;cum fignificat mot.de loco: amp;nbsp;quando res aâa eflmtputa Ite materio diâo loco ablatiui amp;nbsp;abflt;5 ppofitió«aliq intcndéteiiftrumétali cauitputafcribo manu aut pc na.Vfi funt amp;nbsp;poeto groei fcxto cafiimt apud Homerum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uox Icxti cafus cft.

f Ediuerbis quo(^;uerbüépars,oróiscü tpib’ÓC pronisamp; cafib’:Vcrbo acc^diit gen’:fignificatio;mo dus:fpés dccllnädi;qlitas:tps:pfona:nüer’:c0iugatio:figura:accet’.Giia uerbow funt tria: Prima cu tpib’ÖC pfóisuit lego curro.Scclm cu tpib’ fine plbisuitlcgitquot; icurrit .Tertiû ci^tpib® ôi cafib’ qd pticipia^ hoc e gcnidi noiat;ut currédi legédiamp;c.Significatiócs fût qnq; faciédi amp;nbsp;patiédi.neutral’ dcponéfq i amp;nbsp;có munis fpés dclinâdi.Fatédiifiucindicädi;fiuc pronûdâdiiut Icgoïoptadi ut Icgcré.Subiiigédicu ud fi lege rc.Inipadi ut lege.Abfoluédi quo ab aliis dicitur infinita numeris amp;nbsp;perfonis confufisut legere. Qualita/' tes uerborumfnnttrcs.Abfoluta iit doceo.Inchoatiua in fco finitur fyHabamtcalcfcohorrefco-.quam Pro/ bus ex omnibus uerbis in quibus funt tempora amp;nbsp;perfono ab antiquis fcribitdiligentior otas a neutralibus tantum efficitut horreo horrcfco;caleo calcfco.Tertia frequentatiua ab ultimo gerundinafeitur: ut ledum ledukftito kâitas.Cætera ucro quo accidunt uerbo a prefenti confueto parum dilcrcpant?

LAVREN. Flehirdn Andria Terentius. Panditur interea.x.xneidos. Turbatur agris;primaaig!o/ ga. Nam ut no0ii:Capcr:noChi temporis eftaduerbiummoâe nomen eftmoclii dicimuscœnambac no de nihil breuius. Sic didu amp;nbsp;fadu;cflè nomina utin elegantiis oflendi. Iam cum oratio très habeat. Ve' lut uocalitas . Melius cp Prifcianus,qui appellat Sonorius^; quac de magno fono didtun ficut canoritas a canorus quod eftfonantis cantus.

POMPO. Flctiinonines flent.Terenti

CIUS inuenias cui fimile fletur : accipimus aliter: ut Panditur interea domus omnipotentis olym pi:aliter ut totis ufe^ adeo turbatur agris,EQ etia quidam tertius modus:ut urbs habitatur : unde amp;nbsp;campus curritur:Slt;mare nauigatur ♦ Pranfus quoque atej potus diuerfum ualent q indicant» Quid ^ mPta uerba no totu dcliatidi^ ordine fe rûtfQuædâ étmutât:ut fero in pterito»Q uædâ tertiæ demû pfôæ figura: durait licet piget.quæ dâ fimile qddâ patiunt uocabulis i aduerbiû trâ feuntibus»Nam ut nodu amp;nbsp;diuata amp;nbsp;diélu amp;nbsp;fa d:ii»Siint enim hæc qiioq^ uerba pricipialia qui/ dem non tamen qualia dido fàdotj.

Très uirtutcs in c locutione»

Am cum omnis oratio très habeat uit e nbsp;nbsp;nbsp;tutesmtemedataaitdilucidaait orna/

ta fit:q:'dicere apte quod eftpræcipuû pleritj ornatui lübiiciuntaondcm uitia:quæ lût fupradidis contraria:emendate loquendi regur lam:quæ grammatices prior eft pars examiner» Hxc exigitur uerbis aut fingulisiaut pluribus» Verba nûc generaliter accipi uolomam duplex eorum intelledus eft: alter qui omnia p quæ 1er mo nedit fignificat:ut apud Horatiu: Verbaq^ prouifam rem no inuita fequentur : alter in quoj eft una pars orationis lego fcribo: quam uitanz tes ambiguitatem quidam dicere maluerunt uo ces:didiones:locuti0cs» Singula funt aut iioftra aut peregrina :aut fimplicia :aut compofita :auc ^pria:aut traflata:aurulitata:autfida,Vni uer/ bo uitium fæpius q uirtus ineft,Licet enim dica/ mus aliquid proprium: Ipeciofum: fublime:ni/ hil tamen horum nili in complexu loquendi fex* rieque contingit » Laudamus enim uerba rebus bene accommodata » Sola eft quæ notari poflit uelut uocalitas quæ suqjo/ia dicitur cuius in eo deledus eft : ut inter duo quæ idem fignificant: ac tantundem ualentquod melius fönet malis.

PRIMVS

LAV. Prima barbarifmi,A,gelius libro xiii.itacpid iiocabulii quod dicitur uulgo barbarilinus:quiante diui Aiigufti ætatem pure atq j integre loquuti fint aut dixerunt nondû egdeinuenneur non inuenilb feum co utatur Andoteles in elendusƒ Si quis afrii iFcihis Pom.ploxinum appellari ait Catuli’ capfanuin incifio caplauexu dixit gingiuas uero ploxeni liabet uetens .Hiero nymusin fatyrapenultima;0t ipfein libro indicum lioc uocabulo fc utitur:Canthus i Cxfarem. Cicero ex induftria:pro fcaiiro Q_uc purpura regalis no comouit: eii far dorum mafruga mutauit. Q_«os pcele' giint. A.gcllus libro.xviii. putatis fi raagi / ftnim præleâoremcj habiullèt. Alitus aeris quadrupes equus dicturum fuiflc. Na du os in uno nomiue.A.geiiusiibro.it.Marci V arronis liber eft ad Ciceronem de lingua latinaoäauus nulla ede obferuationem fi^ milium diâlonumsquæ omnibus pene tier bis cófuetudincm dominatu pauloiç poft idem.M.Varro in eodem libro Sentior in quit nemo dicit;amp; id per fe nihil eft. affen/ tior tarnen fere omnes dicunt. Si fcnnaim’ aftêntio in fcnatii dicebat:amp; eu polka mul ti fequuti neep tarnen iiicit confuctudinem led idé Varro in aliis libris inulta pro ana logia tuenda fcnpfit:funtigitur hi tanqiiâ loci communes.

POM. Prima barbarifmi: Nigidi’ait ni ftic’fitfmo fi afpires pperâ.Barbar antig nifticii dixcrut. Barbarifmus ex rufticitate fmoriis latini.Pópeius ait barbarilm’criti latino lermone utputa fi ruftic’ fiieriti bar baro fermone dicitur barbarexis: Barbarif mus fit aiit pronunciatióc;aut ferpto trib’ modis adieâione:detrachone mutatione: adieffione quii loquendo producimus bre liem fyllabam:amp; abundante una littera ut relliquiatpro reliqiiiæ:amp; quum una fyilaba abudatiut manors pro mars.tetulitpro tii^ lit:amp; afpirationeutchorrona pro coiona Detradionc fitcum femef media correpta eniinciamus: amp;nbsp;cum dceftlitteramr cum di citur cokina pro collina: CC i fcripto quum littera fubtrahitur a diphthongo cum deeft fyllaba ut temnere pro contemnere amp;nbsp;colli none utnantes pro natantes per afciflionc: utuolupe pro iroluptate amp;nbsp;repoftu pro re/ politum;Mutatioequii dicimus littera:mu tantur ut rcilquixpro reliquiae. Maftniga Cicero pro Scaiiro:Que purpura legalis 6 comouit eu'Sardo^ mallrugamutauit.'

LAV. Nam Cicero canopitapztSenniis flipxneide Sane f iendi'ieft quia quo tempore Menelaus fitadquot; segiptiipdidit canoSum gubernatorem fuum;a quo uiema ciuitas noméacccpit;quæ hodiequoqimtituU Ira Canopos nominatur. Scala tn OC feopa : Catus libro.xlvu.de furtis uel fcala feienscommodauent ad afcedcndu.Cornclius Cel.libro.viii. NecefTariaé fcala lignea amp;nbsp;q craflitudinc duo^ digitoje iiabeatió_i/ tiidiné ab ala amp;nbsp;digitos pueniat:amp; paulo poftfi brachili dcligatii flip fcal.r galliarix gradu.Romanus aqla

Tinga placentiniis:(i reprehendenti HortenGo credimus preculâ pro pergula diccns:amp; imutati one cum.c.,p.g.uteretur : amp;nbsp;tranimutatione cû r.pra:poneret antecedenti:at in eadem uitn gc/ minatione amp;nbsp;Metiœo Suffecioeo eo dicens Enni us:poetico lure defenditur. Sed in ,plà queep eft quaedam iam recepta îmutatio.Nam Cicero ca nopitarum exercitum dicirnpfi canohen uocant amp;nbsp;thralîmenû pro ihrafumeno multi audorcs etia fl c ico trafmutatio.Vendicauerût hmiliter alia:nd fiue eft fallu eHentiortSilenna dixit alien tiotmulticp amp;nbsp;hue amp;nbsp;analogia lecutidiue illd' ue rum éthæc quoep pars cofenlu defendit . At lile pex9piguilip doctor:aut illic detradioné authic adiedoem putabit. Qmdfip qdâ q lingula,peul dubio uitiofa lutnunda line rcprcheniicc cicun tur.Nain dua amp;nbsp;tre amp;nbsp;pondo diucrlórum gene nerum fût barbarifmi. At duapondo amp;nbsp;tref odo ul^ ad noflrâ ætaté ab oibns didué : amp;nbsp;recte di ci Melala confirmât ♦ Abfurdû forlàn uideamr dicere barbarifmû:quod é uni^ ^ uerbi uitiû : fieri P numéros aut genera ficut loloccilmii. Icala ta/ men èC Icopa contracp hordea amp;nbsp;mullatlicet lit/ ferarum mutationem:detradioncm:adicclioi;c non habeant : non alio uitiofa funnq q? pluialia fingulariter amp;nbsp;fingularia pluraliter drei ûtur . amp;nbsp;gladia qui dixerunt:genere exciderunt.Sed hoc quotp notare cótentus lumme am culpa quoiu ddpmcacium perplexe uideariamp;ipfe qftioneni

meno puero. Tr.ifmiitatio:qtrdffcrtiirn

port i prxert loco n qiie rapuit Agylla nympha. Aftentior.A.Gellius libro.ii.M. Varronis liber cft ad Ci ccronéde lingua latina.viii.nulla cflcobfcruationé fimiliiim diéhonimncf omnibus peneiicrbis cófiietudl nem dominari paulo poft idé.M.Varro in eodem libro lentiorinquit nemo diciuC Cid per fc nihil cft.aP lentior tn fere omnes dicut.Sifenna in fenatu dicebat amp;nbsp;eu portca multi fiunt ficcuti. Diia amp;nbsp;trepondo.M. Varro iibro.uqd dicit a multis duobus modis:hocdipodium amp;nbsp;hic dipodiusftioc gladui amp;nbsp;hic gladius. Per nueros amp;nbsp;gna.M.Varro lib.ix.dtiob’modis iponitur uocabultr.aiit a re fingulan urCi.aiita rc miil firudis utphalerat. V fus declwddi ipes fiiit.iii.ómacófiictudis antiquxiq ucteres (utuft:amp; nos reliqm’ut Ca fins hur’. Seda cófiictudinis nix ut albus caldus albo caldo.Tertia qua*dfheutraut Scala phalera;CC rautu fur poetxad has accederepot qrta mixta ut amicitia inimicitia amicitix inimicitix. Scopa. Suetot’imta neronis; Alterius Colo Scopa deligata. Ordea amp;nbsp;mulfia;Sciedii é q?oia nomina qux mefurant' ’no admit tiintnunicic pluraléiquâuis lam multa uendicaucrit confuctudout dicamus urnamc.la ordea.

uel accétus quas græci sspódó^Liacr uocant:eü acuta amp;nbsp;grauis alia pro alia poniturtutin hoc» Camillus fi acuitur prima :aut grauis pro flexa: ut Cethegus:amp; hic prima acuta» Nam fi media niutatur:aut flexa pro graui:aut apice circundu da fequenrerqua ex duabus filabis in una coge tesÄ deinde fledentes dupliciter peccat.Sed id fiepius in græcis nominibus accidit : ut Atreus: quem nobis iuuenib? dodiflimi fenes acuta pri ma dicere folebat:utneceflario fecuda grauis ef fet.Item Terei Nerci(^,Hæc de accentibus tra/ dita.Cæterum ia fcio quofda eruditos nonullos ét grâmaticos fie docere ac loqui:ut,pptcc qua: da uoeû dilcrimina uerbû interi acuto (ôno tini/ ant:ut in illis qua: circû littora:circû pifeofos tco pulos:ne fi grauepofuerint tecunda:circus dici uideatmó circuitus:ltc quantö quale interroga

éhóes.In ultima fyllaba neq; aent’ neq; cir cuflexus spud latinos eé poteft: Tamen g^ da ut diftrimma faceretuocii pofnernnt nt pone fere:0 C hoc fematn eft in aduerbiis tm ac pronominibns:crgocn pro caula ponit' flcflitur. Nacnm dico circii littora tamp nnfi enuncio:Sententia Quintiliafii eft ut tales particulx p qua/ dâ côpofitionémixtæ fine dilhnâiôe nominétiir:qd cftqn proccdûtnt circûlittora . Idé lentit Probus cû monet una uoce dicendiFexadncrfnm adprobcadprime:amp; extera quae eadem ratione pronunciantnnfic adfatim prima acuta pronubabat.Idé Probus utGellius meminit ut una cét uox. lté quantum qualc.qux cn quale quando ponutur iterrogatinegrauem liabét accentinquando comparatiiie acu tnm.Interrogatine qiix dilciplina eft dialcdica.Quale fmt malum unde dilcordia inter deas.ibo quum ucneris.Comparatiuc f^i’s fuit Penelope non fnit Helene,Nihil eft milii cum homine difficili.Qiialc fuit malii talc fuit difcor-' dia.Seniabatnr hoc in aduerbiis amp;nbsp;pronominibus. Qux amp;nbsp;qualc;pcr hoc nota quis qualis quantus quot pronomina ede. Troix qui primus ab oris.ab oris pro una parte acuta eft in ab:Sicfi dixerocirenm litto/ fa unit effe imam uocem ideo fit accentus. Veidus beroicusinon rccipit iambii nulla rationc aut elegiac’:li^

PRIMVS

LAV. Idcocp quodnocant Mecp soIf/ ca neep cómunis lingua na. et dua'c ut arti fices tradunt. Dcucnerc locosiprimn æne idos. Conticuere oés.u.æne.Etconiedere diices.xiii.met. Ne ita demum - Peril*; lâ eras hcfltmi »cófüpfiin* ecce aliud cras. POMPO. Qualitates placet ; quando ponitur qualitas pro qualitateuirinfinitus pro protento pcrfedoiprimus inire manu pro inibat. Adiiccrent dualem: erant g di cebant dualem elTe in omni tepore utipaf fiuo amare pro amaris: in adino amaucre pro amauertit:M.Till ins i oratore ad Bru turn: Sic nec uero reprehéderi feripfere alii rem amp;nbsp;Icriprcrunt cfïc ucrius fentioiSed có fuctiidini auribs'indulgcnti libenter obfc/ quor. Gcnerc:quando ponitur genus pro genere lit ualidæ filices pro ualidi. Nume ro:ut pars in frufla Cecat. Calibus: quado cafus cafiii liiccedit.i.quado cafus ponitur pro cafu Vt urbem quam ftatiio iieftra eft: pro urbs. Licet per cóparatióes amp;nbsp;'uper iationcs:apud Puniti pro mclioroprimo: amp;nbsp;omniumclams pro clanflînius:quando ponitur comparatiiius pro liiperlariuo 0C contra. Item in quibus primum propof. nomina patria: fünf iit R orna romaniis:pa tauium patauinus.PoUcinuauero ut a Ro mulo romuleus: ab Antenore antenorcus Siquis poneretromanum pro romuleo:6c antenoreum pro patauio:0: contra romii muleiim pro romano.Pataumum pro an.-' tcnorco.Dcdinationcs nominum funt lê^ ptcrn prima eft qua: patronymica appella/ tur:ut a Romulo romulidcs.Secunda pof feftiuatut a ’^riamo pnaineiusia Romulo romuleius.Tcrtia ab equo eques equile pia no p!anities:quarta ut a curfii ciirfor.Quÿ ta ut ab albo albior albiftimus.Sexta Septi ma continet diminutiua ut a tabula tabella Per ptes oróis : p ptes orbisfiiit foloecifmi ut toniö pro torue.riderc pro rifo:amp; ciii ta turn de te licuitpro in te amp;foriscx co pro foras Fiuntetiam in ordine partium : ciirn ipfepartes tranfmutantur;aduerbium pro nomine ut iindepro a quonibi pro in quo loco:amp; quid hoc rei pro qua: res eft: amp;nbsp;hoc rcgni pro hoc regnum.Pronomen pro ad iicrbio iit illac tranfiui:amp; per ilkiditcr öC quo ad quern loeffm.

mutato deliquerit ♦ na amp;nbsp;an amp;nbsp;auteoiundiones futtmale tame intcrroges:hic aut ille fit:amp; ne ac no aduerbia:qui tame dicat ^ illo ne fecerismo fccensmiidéicidat uitiuicp alreru negadietaltc ru uetadnhoc dplius-ifro amp;nbsp;intus loci aduerbia: eo tame intus:amp; intro fu folœcifmi lut: eadéidi uerficate ^nominû:inreriedionum:præpofitior nû accidét.Ed et folœciimus in oratióe eóprehé fouis unius fèquentiû ac priori! inter fe incôue/ mens pofitô.Quædâ tamé amp;nbsp;facié folœcifmi ha bét:amp; dici uitiofà nó poûiint : ut tragœdia thye ftes.8lt;ludi floraliaac megalefia;qq hæc (èquéti tépore mtcrciderût: nunq aliter a ueterib9 dicta Schemata igif nominabunt frequentiora quidc apud poetas:fêd oratorib^quoq^ permlla»Vcrû Ichema fere habebit aliqua rationc:ut doccbim? eo quem paulo ante promiflîmus loco . Sed hic quot^ quod ichema uocatur fi ab aliquo per im prudentia factu erit folœcifmi uitio non carebit» In eadem fpecie funt:ied fehemate carent:ut fu/ pra dixi uomina focminca quib^mares utunt:^ neutralia quibus feeminæ.Hadenus de iblecif/ moaieqj.n.arté grâmaticam cóponere aggreflî fiimiis:fed cûin ordine incurreret: inhonorata träiire uoluim9. Hoc âplius ut iftitutû ordineié quar:uerba aut latia aut pegria fut pegria porro ex oibus ,ppe dixerim gentibus:ut homies indi tuta ét multa ueneriit»Taceo de thufeis amp;nbsp;fabiz nis amp;nbsp;pnedinis quoqjma ut eoru fermone utenz | ^ tem VeCtimn Lucillius inièd:at:quéadmoduni Lx^

iralica pro Koinanishabca:plurima gallice uala erunt:utrheda amp;nbsp;petorriti! quoq^quori! altero Cicero tame:altero Horati9 utit:amp; mappa quo cpufitan! ci“co nomepoei fibiucdicat amp;nbsp;gurdof quos^p dolidis accipit uulgus ex hifpaia duxiiTe origine audim-Sed hxc diuifio mea ad graneum fermone pcipue pertinetmam amp;nbsp;maxia ex parte l^oma.inde couerfus c:amp; cófeflls quoqjgrxeis urimur uerbis :ubi nfa deii!t:ficut illi a nobis nó nunquamutuat:lnde illa qmrdio exorit:an ea-*-dé róne per cafus duciextrena qua nia cóuéiat.

■ ” At nrepias grâmaticum uètcrû amatoré:neget quicq ex latina ratióe mutandûiep cum fit apud nos cafus ablatiuus quem illi no habet : paru co ueniat: uno cafu noftroqntÿgræcis uti:quinetiâ laudet uirtuté eorû:qui potentioré facerc lingu ani latinâ ftudebâtmec alienis egere illituris fay tebant.lnde caftoré media fyllaba produda ^/ nunciarut:cp hoc nris ndinibus accedebat:quo/ rum prima pofirio’in eafdé quas caftor iras exit: amp;nbsp;ut Palæmo ac Thelamo amp;nbsp;Plato(nalic eu Ci ceroquoqpappellat)dicerent rtmuerût : q: latini quod,o»Slt;,n»litteris fmiref-nó reperiebat» Nee i liquidé atqp.Ciras exire temere mafculina græ/ ca noia redo cafu patiebant»Idecxj amp;nbsp;apud Cæ liû Iegim9 Pelia Cincinatus:amp; apud Meflalam bene fecit Euthia: amp;nbsp;apud Cicerone Hermago ra.Ne miremur q? ab âtiquorû pleniqa Aenea amp;nbsp;Anchifa fit dieV.Nâ fi ut Mcecenastfuffenas alpnas dicerent:genitiuo cafu nó»e.littcra:fed is fyllaba terminarent,inde olympo amp;nbsp;tyrano acui ta media fyllaba dederuttep duabus logis feqnti bus prima breué acui noder ferino no pant » Sic genitiuus Achilli amp;nbsp;Vlyxi fecit: fie alia plurima Nue rectiores iflituerût græcis noib9græcas dcli atioes poti? daf:qd? ramé ipfu no fêmp fieri pot Mihiaût placet latinâ rationé fequiiquoufj pa titur decor.Neq^.n.iâ Calypfôné dixeri ut luno nern qq fecutus antiquos» C» Cæfar utitur hac Jratione declinandi» Sed audoritaté confuetudo fupcrauit ♦ In ceteris quk poterunt utrot^ mox do üidecéter afferri: qui græcam figuram fcqui mallet; no latine quidé: léd citra reprchenfioné loquet.Sipliccs uoces pria pofitióc.i.natura fua côftât:côpofitæât prepofitióibus fubiugunt : ut inocés:dûne:iterdû repugnâtib? iter le duabus: quale é impterit9:alioqpoflut aliquâdo connu an duæ:ut incopofit? rccódit9:amp; quo Ci»utif ft abfurdû:aut e duobus quafi corporibus coalef/ eunt : ut maleficus» Nam ex tribus nollra: uticp linguæ non conceflerim:quamuis capfis Cice/ ro dicat compofitum elfe ex cape amp;nbsp;fi uis :amp; in : ueniantur q lupcrcalia æque tres partes orano\ nis efle contendant : quafi luere per caprarum

LAVREN, Nam folitaurilia: Titus Liiiius libro,i.amp; Afconins Pedianus de diiiinarionc: lidem comz pleto quinquennio ludrabant amp;nbsp;folitaurilia facrificia defue one tauro faciebant.!unguntur autem ex duo b’ ufuitrudus poteft dubitaricuiufmodi fit amp;nbsp;quomodo declinetur. Incuruiceruicum: Varro de origine lingua: latina libro primo ait:Incuciiruiceruicum pecus. Cicero ait etiam quaide oratore.iii. Sed nimi^ menobisconceflàeftamp;c.ÂiAjE^ïûCT Homerus in.iii.iliados.

POMPO. Nam folitaurilia ; facrificia

fub palatio erat antrum in quo ex Euandri inftituto dc capro luebat', locus didus aut tp ibi lupanutriuent Romulum SCRemû: aut quia paiu lycao qui lycos dicitur: facer erat.ln lupercalib’nudi iuueacs palatum an tiquam urbemcircuibât ferentes e capri/ no corio zon as ; quibus percutiebantman’ grauldarum muliemmiut inde haberent fa ciles partus. Incuruiceruicum: Quattuor funt gradus uerborumt Varro fcribit: pri/ mus i quo populus uenit ut aurifodina mo uirrus.Secundus a quo grammatica delcen dit antiqua:qux oftendit quemadmodum quodepposte finxerituerbum: quod confi xerittquodqj declinant ut parirudentum fi bilus incuruiceruicum pecus amp;nbsp;clamideclu pcta brachium.Tertium gradus quo afcen dens philofophiapcrucnit: ut aquo didii eftoppidum ulcus uia.Quartus de uocabu lis nimis antiquarii cfthelpi. Apd Home rum: Helpenor apud iferos.xi.odyfies fic loquitur Vlyxi.Cum uir tibiobuius fuerit: uentilabnim humero gefians tum fixum in terram Remo magnifica regi Neptuno fa/ era facias:agnum taunim amp;nbsp;marem apru madabisireuerfus indedomum aliis oibus fupens ordine facrificabis. Ceruicerintum ab Ccrulcenucc:fieftin curuicerintum H' gnificat apcrs redam ceinicem:amp; idem eft nam cerni cemicesfiierut elatas. Nam cu prspofitio cpi:Cicero de prspofitione in oratore in acceptis tabulis manet ea qiiidc omnino in reliquo fermone mutata ed: nara ammonuitdicimus:amp; abegit:amp;abfhi lit:ut nefcias an abuerum fit:an abs quid fi etiaabfugitturpeuifum efl:amp; abferuti no/ luerut: amp;nbsp;aufert amp;nbsp;aufugit maluenintiqua: prspofitio prsterhscduo ucrba nUb alio

m uerbo repcrietiir : Noti erant SCnaniamp; nari dulci’ uifuéignoti ignaiii ignari cx ii^ fn dient et e rep.q? i alto iiocalcxcipicbat i alto ce afpitas nifi liam fuftiilides iit exegit edixit præpf ncrbi priraâlfam cómiitaiiit: ut reficit fegit nifipiens iSiqnus confciiim: cx quo quidam pcrtefum crib uolunt quod confuetudo non probauit K dixit pcrtcfu.

Coelauchena:a uemtcæluni amp;nbsp;ident fignificat amp;nbsp;latine fit incuruiceniicurailcilicct habens ceruiccmdiruam. Tranf!ata:fluraen quid fit notum eft:poftea dicimusflumen eloquentiac:Cicero inora toreitrandata ea dico utfepeiamqjper:firailitudincm ab alia re aut fviauitatis:autmapra: caufa tranHenut*' tur. Noua non fine quodam periculo fingimus: Cicero in oratorc:Ergo ille tenuis oratormodofit de/ gansracem faciendis uerbis erit audax. In iocos:quiapcr iocumamp;rifum folemusproniraciarepouau«r/ ba'quis enim ferat liquid firailis illismerito laudatis.

LIBER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRIMVÄ .

LAV. Sermoxöftatxx qb’códct Pmo imo deffirpe rcdfü.xi.amridos cogeflef palübesJii.ïgloga:Ah Eli cenuda.î.æglogt. Vtnunio cui:Suetonius in augufli uita. Ei’bccuisé: Vlpiaiis dccótrahéda emptóne clcöa materia é cuius publica ac ppetua aftimatio difficRatib’pmutationfi xqlitate ^titatis fubuenirct:ea q? matena forma pliblica peuffa um dominiûqj nó ta ex luba prxbet:^ ex quâtitatcmec ultra merx utrunqj fed altcje peni uocabaf. Cóluctudo nerotCófultaetQuintilianü fecutus itainqtutcndijucrbis aut numts publica nioneta:Ggnatis.A . Gellmsifed âtigtatétibi placcrc ais qjhoncfla amp;nbsp;bona amp;nbsp;fobna amp;nbsp;modefta fit Viuc igit ;moribus ptcrihs:Loqrcuerbis p fcntib’; amp;nbsp;lUd Cadans de Analogia:habe fempin memoria atq; pcâorc:ut tanlt;ç fco^ pulli fie fugias inauditu atq; infoles uerbit Gnrisiut fi qrafiScrgi’hip Donatu Do-lt; mus amp;nbsp;iugeru ab andqs alr decimabant ^ hodiedectinam’iNâ doni*qrtx erat de/ eiinatioisdugeru tertiae.A.Gellius hb.sn.i gt Lucilius auribus inferuiés ulus égure fe minino:Aurea decaelo demillit fimis iarua POM. Ballare: antigpoetæ ut inqt Vat ro a uocibus arumalm finxeruntuerba. Sermo cóftat: Aulus gdli* : Scd antigtatc tibi placere ais:gjhondla amp;nbsp;bóaaclobria amp;nbsp;modefta fi t:uiue ergo moribus prxterr tisdoqre uerba prxfentjb*:amp; 1114 Cadaris de analogia liabe fempimemoria atqj pc/ Öof:ut tan^ fcopiilü fic fugias, inauditum atqjinfolés iierbu. Ethymologiailatme ue rilogum. Analogia : rede dcclinidi ratio Vairo:Quiignorâtquéadmodû fimilitu/ do debeataftumi deanalogia dicere non poftiint:ldéhb.viii.itai j populus uniucrz lus debet in oib’uerbis uti analogi#;amp; fi p peraccófuct’corngcre feipnnCu orator n debeatin oib’uti quod fine offcnfióc non poteft facere:Cu poets trâfilirc lineas ipu/ ncpolTût.Ex fimiluudine cóftat analogia qusétin legib^fenut utmlianäin pollut oés articuli ligillati aut legib’aut fenatufeó fultis cóprxhédiiSedcû in aliquo cafii fen tetia coK mamfeftaens g iunlditóipræeft ad finulia procedere:atqj itains dicere de-' bef» Sermone:nó remoto ab iifu populi 6 itelligit. Nlimocm publica formaé:For/ nia nûmiqdriga::nûmufdf a Numa regdg prim* fignafte fert . Proportione: Varro Ita apellat. Ei* hecms; V arro duo lût ucr bojieprincipia ipofita amp;nbsp;declinata: alteru ut fons.alte^ ut riu*:in illis é op’ hiftona in lus arte qua rónc in uno uocabulo dedi nare didiceris:Infinito nucro nominis uti poliis. ltalt;$nouis nommibus ablatis có-quot; fuemdicdcclmaifl’rcdo cafii acccpto:reli/

quos dccHam^luidelicetét iipiscalibuscofuetudo fit un appetuetuftaté feciffaex uoliitate Varro libro.vii. Dedinarionu genera duoiVolutarium amp;nbsp;naturale:Voluntariû utcmufcfiqj:tulituoluntas utempto feruo alius ab eo quiuedit declinat alius a regione:alius ab urbe.Naturalis declinatio eft a communi confenfu. itaej.impofito nomine omnes declinantcafusmt huius arternidoriamp;c. Omnis declinatio diuidifin.uii. partesipnmanominadi:ut ab equoeqiiilc:amp; haxdr denommatiua amp;nbsp;pollclfiua ut puta a Priamo Priam* SecQdacaufalis:utequ’ equi cqiio:Tcrtia augendimt ab albo albius albillimus: Quarta minuedi;ut Cifta eiftdla amp;nbsp;ciftuUa. Syllabis:in mfa uocabulo^ aut nominu terminatione, Domudicendum Dom’ amp;nbsp;iu/ gejt ab antiquis alr dedinabio quj hodie dedineniusmam domus quartx erat dedinatioisiugcrû tertiae.

Emilia funt domus anus manus.Diminutio gez nus mo detegit.Etne ab codé exéplo recedatfu nem mafculinu eé funiculus oficdit.Eadé i uerz bis quo(^ ró cóparatióis:utfi qsätiquos fecutus feruere brcui media lyllaba dicat : deprehendat uitiofe loquitq? omnia q e amp;nbsp;o Iris fatédtmodo terminant:eadéli infinitis e littera media lyllaba acceperut utiqp produdä habet prâdeo:pendeo (pondeo:prâdere:pendere:fpondere«Atquæ o fokm habet dumo per eandem littera in ifinito exeat breuia fiunt;Icgo:dico:curro:Icgcre:diccr re:curref« Etiarn fi eft apud Lucillium:feruit aq 4rf amp;nbsp;feruet:fcruit nuc:feruet ad anum,Sed pace di cere hoinis cruditiffimihceat:fi feruit putat illi ft mile currit amp;nbsp;legit:feruo dicet.ut curro amp;nbsp;lego: qcf nobis iauditu c, Scd no é hæc uera'cópatio. nâ feruit illi é fimile fcruit:qua ^pportionc Icqnti dicef neceffe é:feruir amp;nbsp;ieruir.Prima quotj aliq do pofitio ex obliqsiuenit:utmécria fpeto cóui cftos a me q rephenderâtiq? hoc uerbo ufus elle pepigi.Nâ id qdé dixific lûmos auctores cófite bant: rone tu negabat pmitcef:cp pria pofitó pa cilcor cû haberet nam pacifcedi faceret tpe pteri to padus fum:nos prêter audoritatem oratori atej hiftoricoru analogia hoc quocj didu tueba mur.Nam cum in»xii.tabulis legerim?ini ita pa gunt:iucniebamus fimile huic cadunt » Inde pri ma pofitio etiarn fi uetuftate exoleuerat:apparc bat pago ut cado.’unde no erat dubiu:fic pepigi» nos dicere ut cecidi♦ Scd meminerimusnó peti omnia duci analogia: pofte ratióem:cum fibiip fa plurimis inlocis repugnet» Quædam fine du bio conatur eruditi defendere :utcum deprehc fum eft lepus amp;nbsp;lupus fimili pofuioe qtum cafi/ bus numerif^ diflentiaf: ita refpondentno efte pariatep lepus cpicœnû fit:Iupus mafculinu: qq Varro in eo libro quo initia romanx urbis enac rat:Iupu feeminä dicit Enniu pidorc^ fabiu fe/ cutus» illi autem lidem cum interrogantur : cur aper apri:amp; pater patris faciat:illud.nomen imz pofitum:hoc adaliqudefle contendunt » Præx terca quoniautrutj a græcis dueftu eft: ad earó né rccurrüttutwaTpóa patnsiKaTTfûC apri faciat

PRIMVS.

LAV. Cum alba faciat:Varro de lingua latina.Qyi eu dus fint albs: Ab unadieütur albani:ab altera ai/ béfes. Frugalis quoej:Varro de analogialib.i.Etcû dicimus doâ’doâa doQiiïtmusîfic diceremus fruga Ii(rimus friigusamp; frugaamp;in.ü.cu dicimus iudieiö fuiffe triûuirû :dccéuiK:nô triûmroçe dccéuiroK :lii uéalis tn fatyra quinta ait.Véfre nihilnoiu frugali’. POM.IIli tn defcn forcs analogia:. Vslittcris:cû no cali brem. Alba:Varrodclingua lanna.Quod cû dus fint alba: ab una diditur albannab altera albenfes. In bac ratione:Cicero quid qiiod fi loqui nolle iudicallc iictant:nouillc iubent amp;nbsp;iudicaffe: quafi neto nef/ damus in hoc gmere:amp; plenimicrbii rede dici:amp; innutuufitatc.itaq? iitrû(ç.FrHg’fiii giéi.ii.tû fuilïc triû: FrugaTFrugi nomé abutilitatc;quo.n.noicduis feruator hóe/ ftatis meliori did pothincpilTo ille Frugi diöus:diius meminit Cicero in tufeulâts.

Idcm cctu milia niimii : Varro uelle uidcf hoc debere fanari i niimocuaitma fic log tur;hoc mille denarui no hoc mille denarü amp;nbsp;hæe duomilia denanû.Si dlctmrtitudo denariopi did oportebat:amp; nó foliiin’de nanis amp;nbsp;in nûmis:fcd et in uiriside fcnian oportct:cû dicimus iudiciû triûui^ amp;nbsp;dcc lu^cmó triûuiroK.Cû nox audoritati nûc ri fingutaris accipit pro genitiuo mbitudï nis:autneedfitas aut cófuetudo fecit licétiâ necdTitas i uocabulis nüo^ öCniimifma--tu:amp; iiuris utduûdenû duo^ denoçi : lef tertiû denariû pro feftertioçi amp;nbsp;duumuirû triiniißi.Cófuetudo ut pro deii atq; holum fidé:ÔC proh deopt dicim’. Idé deû:Ci cero in oratore ;atq5 a qbiifdâ fero id eme/ daf âtigtas qui hsc re^iédût.Nâ pro deu atq; holum fidé pro deopt aiût. Itaqj cre^ do buiufmodi ilîi ncfcicbât:an dabat banc cófuetudo licéhâ : Itaq? idé porta g inufi/ tatius côtraxerat pris md meû faâû pudet pro meopt fa0opt:amp; idé nó dat' hbep tut plericp uolût.Scd ne(ç tuû un$ in gremiu extollas liberopt ex te genus: amp;nbsp;poeta ichri fe durius dixitiConfiliu focui auguru amp;nbsp;ex tu Iterpretes pro fodopt di. extuopi:amp; de-' nitgPpergitprodiglu horriferi portetum pauor proprodigiop t horriferop tporté/ topt;qus nó lane lut in oîb’neutris ufitata Nec.n.dixeri ta libérer armu fabpt amp;nbsp;pro/ cû:audio dicere nó fabropt ÓC procorum. Planc(j duoçt uiropi iudidû fit triûuiropc Capitobû decéuiropt litibus mdlcâdis di/ co niinqi ut g dixit ad’ amp;nbsp;uideo fepulchra duo duopt corpopt. Quid nept fit intdliz go:Scd alias ita loquor ut cócefiïi é:ut hoc uelprohdeû dicoulproh dropt:alias ut ne cefïeéut triûuip: Äömropt cû fclfertiö nuis nó lêftertiopt nHO9t:quod 1his cófuetudo uananó é.Aa.C.Cz.degallicuta iteUigit.

LAV. Is Calidii dicere:Varro de analogia lib.primo:Nâ eu Gt Gmile fal(um:amp; dicaf ab bis falGus amp;nbsp;caz lidiuslalGiTimu amp;nbsp;calidilTimü debuit dici:qn Gmile ébonu malö:bonius amp;nbsp;maliusibonilTimu amp;nbsp;nuhfli^ mö. Sicut Antonius Gnipho;Macrobius lib.iii.Saturnaliû:lté Antóius uir doä®:cui’fcholä Cicero poft laboré fori frcquétabat. POM .Supfluum:fußuacuuquaü quid uelit dre remotûiam amp;nbsp;oblitteratu pp af pitatéodiofum. pót ét dici curiofum. quaG itegras uocabuli:Ciiudico .f.ortho pie. Mutationibus iiocû; Âblita.i.reraota acôfuetudme, Et magis.trita: quia aliud éloqui ex cófuetudi«

aliud ex arte. Obliquis cafibus palæmon ex obliquis nominatiuû difcernit. Ebiir: mutaturuio ut cboris.robur roboris. Attingi:' Leges fupra de harum affinita/ te . Cum illud etiam accidat. Mafciilina Gngularia:Sanguis:limus; Mulcus puluis; fœminîa utpax doquetiaclt^tia amp;nbsp;Gmi^ Iia.memorta amicitia culpa profapia rabi^ es: lanies: fecordia. Neutralia ut aratrum baculum crocum ingenium uifeii amp;nbsp;puf: Contra mafculina Calles antes forimanes maiores natales;ludi:loculi:optimates;pri morcs:proccres ; penates;poderi : lemures fales qirites infenfuperi liberi. Fœmini/ na quadrige excubia::cxcquix:fnigefferia: quiiquliæ ; grates ; neniæ ; fortes : farcina:: (órdes indutia: : calendae : idus:nonae;ille ccbrae:manubiæ:nuptia::rcala:;fcopac:gin gnia: nares nundina: :fortunac;nugarpre^ ces : pruning falcrz. Neutralia: Moe/ nia:arma:cibaria:magalia:mapalia: Ro'' dra: lpeäacula;feä:a;bona.palcua ac facri ficioçc : ludorûcç nominatut Floralia; pa rcntalia:lupcalia:l*calæ ideo in multitudie enûtianf:quia per gradus fcanduntur. Sic aquae calida: quia uariacamp; multisin locis fünf.Sunt nomina Gnc redo huius frugis roris.Sineobliquis ut diefpiter itiner; Sût amp;nbsp;iierba in obliquis iiaria ut meto meto/ l:onis:amp; nicto metis.Sunt nominauani 3 clinatus iit Alccus amp;nbsp;alcco;gcrion geriocs gerionis:amp; fappho fapphonis amp;nbsp;fapphuf font qua in reao uidetur cGe^Gmiliatled in obliquis diftinguif:ut lepus leporis:0C In'quot; pus lupnôC Varro ait: Fir.n.ut red’eafus no nun^ Gt ambiguusmtin hoc uerbo no lo;quod id duo GgniGcat: Vnu a uolutatc: altcK a uohido.ltaq; a uolo itelligamus amp;nbsp;nolareS C uel(e:amp; foleo amp;nbsp;in proterito exit folitiis fum.Cato amp;nbsp;Ennius fcripferut fol.-, ui;ideo bene dixit Varro aliud praedatpo pulus;ideftcómunis cofuctudo:aliud Gn/ gulariinpopuloióc pocta liberius loqtur Rorator, CaGb’carét:u# necis dapis obii quos no hent ut mr’amp; c.q fût idecuabilis.

PRIMVS

LAV. Cum fenahis fcuâhismtnimç in Cicerone rcperihir. Meede analogia:Varro de analogia tris li^ bros edidit. Mendié an; Varro libro fecûdo de origine Imguz lahnæ ait Mendies ab eo qui medius dies d.antiqui non r.in hoc dicebatnit pnefte incifum in folario uidi. Przcipueij zolica:a:olcs duos tantum ß cuti nos cafiis habet duali carétes dicûhir.N.româiab tolibus oriûdi idc illopt. Cur fatiuiLanû app Varroné a latino;apd Virgiliû iiero a latédo. Sentirait Varroné dicere a latendo ga latetî kalia iter alpes

POM. Vltcriusâdcrt præ temporib’for matis a protento pfedo. Naqiquid pro gemes: Cicero no uult dicere Ipccierum di fpcdcbus.Cxfar docet in analogia dd eße huius progenie die facie;amp; ali’ufus etiam Ciceronis:amp; Virgilius huius progenii dit pernitii acii:amp; alius ufus progeniei diei fa^ cicLöC alius ufus huius dicsihuius progeni es huius acies» Latinoifecüdum cófuetudi nem. Etymologia:diciturcerta fermonis ratio;cuiUS lut très primi libri Varronis de lingua latina. Etymologia ed qn uocabu 11 origo amp;nbsp;ratio amgnatunquz magis grz cos lt;Çlatinos dec amp;s iicrus logos fermo.i.ucnis fermo: Varo trâflulit i.ratio.i.uera fermonis ratio: Cicero prof mone qiiod dixit ucnloquium: Conuenio cógero cónnito: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Con

iiiiio: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cóiugium. Hominé fru/

gi:græci frugilioics appellant,i.tmmó u^ tiles ad illud latius eft in frugalitate omnis abdinétia amp;nbsp;inocétia.i.amp; affedó talis ani mi quæ noceat neminicótinentur: Frugali tas tres uirtutcs complexa é: Fortitudinem iliffitid.prudetiam-cuicótrariu uitiumne/ qiiitia indetur cftc;amp; ut opinioringt : Ci/ cero frugalitas a fragequa nihilmelius ter raiNcquitia ab co dicitur qiiod nequâéi tali hoic:cx quo idem nihil didf. Frugi ho mo crit moderatus téperatus cóftans qiiic tus;hinc cognomen iliiid laudatifîimù.L. Pifonis:qui ea tepedate frugi noiatus cd: cû in urbehoiem iniicnirc neqiiâ neminem podcs.Eundem cû Gracchus iiocari iiibc'' ret;amp; iiiator quærcret quepifoncm gierat plures.Cogis meingt gracchus dicere ini/ midi meû frugi;hocunocognominc decla rabat':non mó quis diet.fed ét qualis:hzc Cicero pro Pópcio. Mendié:Varro lib. ii.de origieligua clatins ait meridies ab eo ggt; cd medi‘’dics.D.âtig nó.r.î hac dicebat ut prenedeintifum i folario uidisolica ara Icsnodrifiit. yndebruti:Brutorö origo ab Iuio illo cd;quicû Aenea in latio codi dit Coloniäinomcn uero ca fillo.M.iimii ex fororc Tarquinii fiipcrbi genito: qui cû dultitiâ fimularet Brutinomé accepit: nâ ftiilti ut bruta iiiiiunt. Publicol;c;pubhus Valcn’auolefi fabio gcû Tacio uéit oriû d’publicola appellat*. Pithici: pithicopc û méini luelegide»Bûuétûiâte maleuétû» düv

LAV. Et argilctum:Varro aitargilctS quofdä fcripfifle ab argoladidürfeu quod is huciiencrit ibi» fit ft pulnis alios ab argilla qd ibi id genus tcrræ fit. Senu^ fiip.vii.an;Euander Argu quédâ fufcepit holpitio: qui cu de eius cogitaret interitumtipc regnaret:Euadro hoc nó Icntiétc fociiintcllexerût:amp; Argfi necarunt cui Euäder ÔC fepulchrunj fecit amp;nbsp;locfi facrauit:nó qdillemerebatunfed holpitalitatis caulâ.Aulus Gelli* libro.xi.Timæus in hiftoriis quas oratione graia de rebus.P.R.c0pofuit:amp;.M.Varro de antiqtatib“ ^re-' rum humanai ^ terra italia de grxeo uocabulo ienpferüt eé appcUatâ:qtn boucs ucteregrarca lingua itairapz pellati fûtzquoi^ in italia magna copia fus rit. Sit.n.cóful:Varro libro primo Con/ fiilnoiatus q jconfulcret populfi amp;nbsp;fenatfi nifi illic potius unde Tatius ait in Bruto qui rede cófulatcóful fiat;Ciccro in pifo--ncm con fulem ait a cófulédo didfirVtip/ fum declarat nomé: keep in.ii.de oratore conful quia patrio cófulit: Vip.de officio cófulis ait:officiü cófulis effcófiliü præbc/ rcLelius libro dinorfi:Pomponius de re giminc iuris amp;nbsp;magiftratuikexadis cnide inde regibus confulescóftituti fiint duo:pe nes quos fiimmum ins uti efTetdege rogatu eft:didi funt ab co qd plurimfi rei.p.eófu' lerét. Quod fit humonat’; Varro humö ab homine dici fignificat libro, i. Lcp’ Ic/ uipeSiA.Gellius libro.i.in.xiiii.reße diarii. M.Varro dodifiimfi tunc ciuitatis homi-' né Lelifi errafle obdit amp;c.n.n.lepore dici mus ut ait qded lcuipes:fed qui eft uocabii Ium âtiqufi gracu'amp;c.leporéq dr. Quafiucro nó omnibus aialibus:Cice.de natura deo5i libro.iii.ita aitnn enodandis afitnominibus quodmiferâdfi fit laboratif Saturnufquod fe faturat finis: Mars q ma/ gna ucrtat:Minerua quiminuit:autga mi natur: Venus ga uenit ad oia: Ceresagcré do:qH5 pnitio!a cófiictudoï multis etiam nominibus liærebitis:gd uc loui facies;qd Vulcano :qufi$quonifi neptunum anan/

do appellatum putas:niilliim erit nomen;qiiod non poffisuna litera cxplicareamdediSumfit:in quo qui demmagis tu mihi natare iiifus es quâipfe Neptiinus:Liuius libro.iii.fucrfit g intcrptarétur cadem hac ho ratialcgc côfulibus quoqj amp;nbsp;prætorib’:qui:tci!déaufpitiis quibus cófulcs crcarcturxautfi efle indicé.n.có/ fuie appellari q refellitur interpretatio qui his teporibusnódfi cófiiléiudicé:fed prætoré appellari mos fuit Etiam poft Quintilianum qiiidfi in has etymologic ineptias incidcrfit:quorum eft Donatus qui ait Orató diöaéquafions ratio:pinde ac fi nó ita dicatur ab oratfi oratio ut a ratfi ratio:amp; magis fit in oro ratio ^ îaratio:ploratio:miratio;narratio;numetatio:amp; caetera huiufmodidté ut fcpulchrfi didii eé fine pulchro: Vérit’.n,dicere fe orfum a pulchro g le in cópofitióe eft longum confugit ad fincicuius prima fyllaba é bre iiis:quafi i fcpulchrfi fit finc:autliare præpofitio componi foleat:ncc intelligit ut a fimulatum dicitur fimula crum mutata tin c amp;nbsp;alanatum dicitur lauacruminfi ueteres lanatum diccbant:ut Ouidius:Manc lauaturaf illa petebat aquas:Item a fultu non tam mutata abicäa t tang: fupuacua dicitur fulcrum amp;nbsp;amultfi mul Ômm dicitur;ita a fepultiim lepulchrum:Etiam illa app Paulum no nihil dura cft etymologia diccnté.Pof feflio appellata cft;utLat^o ait:a pcdib’ alias a fedibus pedum ^ pofitio:qni nihil ad hoc nomen facit po ßtio etiam fi a pede componatur cum primaipfa fyllaba pofg græcc fignificat pedem ad etymologiam pc^ dis ptincat: Nó ét ad pofitic^é fient fnpi’ dixi de oio qi fyllabafa nó pót referri ad oris fil‘amp; ad ratio:q;cB nefcio an hoc ét admittédfi fit:utagrarco nomic poftidco cóponat':amp; nó poti’a latio pos;un ét cópóit fjoflu aut pofi’ab illo un cópóit' policcor porrigo portédo:ccrtcpoflefl’io a poftidco uéit:ergo n apofitóe èd a fedonee utop.apcdib’qnia pedes nó fcdeat. POM ,Argi.Var,ait quofdfi Ïcripfiftc ab argola diäu feu cp is huic uérit ibiq; fit Icpiilt’ : alii.ab argilla gjibi gen’ terra fit argiletü loc’propcpalatifi. Séatui no th:Senat’aut a fapiétia aut nobilitate aut aetate aut honore:Cice.uult a maioribus amp;nbsp;natu.ideft fcnibus;aut ab uirtute aut ab honore:autquod fcnatorcs a Romulo clcéh;ut eftcnt patritii:ideft defcnfores cartcrorura: Tegiihttategédo. Rcguhciaregédo. Vtluc’;hoc cxcó trariis;ga nnmcluccat;amp; p«quia néini parcunt»

■ PRIMVS.

LAV. Ait Idius pituitannLelius feribidc bct:dcquo Varro libro tertio deorigie Lc hihomnis litteris lahnis in primis exercita ti: amp;nbsp;Cicero in Bruto ét uberius hunc lau/ dat fed cui nó poft Varroué de origine lin guætatiælibro.i. Quæ finedubioiVarro ncm amp;nbsp;fimilcs tatite rcpræhendit.Nâ Var ro in bis nimiam operamlufit fcriptis tn,’ bus de hac re libris ad Ciceronemttotidcm dtea ad Scptimium:ctiam Plato in Craty lo dcrcâitudmenominum nolens omnia nomina rebusimpofita ex aliqua ratione' cfte-.quod probaretunut facit Plato mep'quot; tum cft:quia plurimo^ rahondeft origo i** gnoratur. Vcrba a uctuftate:Qualia funt toporamp;antigerio:Pompeis feil’ Antige no atiqui pro ualdc dicebant. Feftus top fignificare aut avtcrius cito fortafte celeri/ ter temere cito:fic in ndei carmine top for tuna: cómutatur hoibus citius fic.C. Neiii/ ca amp;c. Et exâclarc:Exâclarcnô nun^ a/ pud Cicerone in tulculdis ubi loquif Her cules fures Si ét d finib’.item alibi exancla re ppcti nel ufurpare. Profapia é lógitudo gencris.i.familix.

POM. Infcripfcrut: Feftus Aelius fcripfe runt de iicrborii fignificatióib’:qiiia uenit ad omnia.Ceres a gerédo ga piculofa con fuctudo in multis ét noibus herebitis: quid Ioui facies:gd Vulcano:quaql neptunum a nando appellati !putas.Nullû erit nomé qj nó poflis iina littera explicare uii duâû fitûn quo qiiidé magis natare tu mihi uifuf cs qjipfe ncptunus. Etcópofita:poftut re digi éi r.folin hoe mórntinfipiés peruigil. Verbaamp; auetuftatc-.nó habet i mamfefta fedrecódita amp;nbsp;bene pófita ut admiratio/ né Si dcledationé habeiit. Hare neepmai/ fefta-fed latétcr pofitamt nó uideätur nimi urn afflata «.data opa accepta. Affecta tióe affcftatouoeabulo.f.fufccpto ab ati/ quitatciSi crcbro.pofito ut ufurpat Apule ius;Martianus;0lt;lunianus:quiuocabula a uctuftate erunt ut tn ipfis utanf. Toppfi fignificat Cito . Exanclare nó nûqiiâ apd Ciceronem in Tufculanis ubi loquif Hcr^ cules furens libro.ii. amp;nbsp;etiam dc finibusî Item alibi’: Exanclare perpeti nd ufurpare Oratio cui’ fiimmauirtiis:Virtus oratio nis eft in perfpiîuitate quando lucida ciS: nó indiget qjpofitdrc. Ergo ut nouerum optima:amp; c.Vcrbanó debent efle nimium Hctuftamccnimiii noua: Multa deidc gra/ uia amp;nbsp;perpeflii afpcra:qiia ccorpore exdcla to ate^ animo pcrtuli.i.laboribuscofedo,

d. un

LAV. Nûc qin diximus Gici ortho^a fummi audotes tradideruncmukum tarnen re phiam-Siietomus de Augufto loqucns or/ f^ft.j-,Q folum quid dixerk:fed etiam quid perfu di agniinaticis indutam non adeo cufto afenntgt;Neqp enim tiburchubundumamp;mrehy die ac uidetur eorum potius feg ratónem'-• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ qui perinde (cribédum ac loquamur exifti/ mant.Nâqjfepenó litterasmó fed (yllbas

aut permutat aut ^terit comunishominu error cftmee ego id notarem nifi miliimi^ rum uideretur tradidifle aliquos legato eu con futari fuccelîbrcm dediflcut mdiÔC in doöo cuius manu ixi pro ipfi fenptû ani/ niaduertit Apicem ieptiflimum ut ihof ip fo eadem.

POM. Tiburchinabiidiu Tiburchinari fî gnificat raptim comedere. Lurchinabûdû lurchare cfi auiditdtc cibi'ifumerc, Hos,Io diccsidicitur hedodix. Item ego in noiio nmnCicero in oratorc:Ergo iHe réuis ora tor modo fit elegasmec in faciendis uerbis erit audax.amp; in traafTerédis uereciidus amp;nbsp;parcus:amp; in pritis retiquifqj ornamentis amp;nbsp;uerbop z amp;nbsp;fentétiarû remiflior. Quid fit quod eófuetudinem 110. Confuctudoé ufiis eruditorum:mala cofuetudomca fen/ tentia dicitiir abufus:quo no tatum lingua uenun amp;nbsp;mores comipunf. Vt Plug amp;nbsp;ca:tcra:ga natura hominis eft facile labi in peiora. Hxc inuafcrint:talia funt in con/ fuetudine. Velli amp;nbsp;comam:Mos fuit an/ tiquis habere uollêllosad ucllédum pilos fingere comam amp;nbsp;id balneis coportarc nó erit hate cófuctudo. Qua nihil: Si cófuctu do é quod plures faeu'itiubi ell illud bonu quod plures fequâtur: Igiturfi lise inuale/ runt duitatem Icilicet uelli cóportare finge re crincfamp; c. Nileqm orthographia:Sue toilius de Auguflo orthographia.i.forma lam rationemep fcnbcdi a grâmatids con/ (Htiitam non adeo cuftodmifiac uidetquot; co/ ru potius feqiii rationcm:qui perinde feri/ bendû ac loquamur:cxifhmât : na amp;nbsp;fæpe non litterasmodotfed fyllabas autpermu/ tat aut praeterit: cómunis hominû error ce nee ego id notarem nifi milii mirum uide/ retur tradidere aliquod logato cu confula/ ri fueeclTorem dcdiffc amp;nbsp;rudi amp;nbsp;idodo eu ins manu ixipro ^fifcriptil aduertit. Vt longis fyllabis:qn longam fyllabam natu/ ra notabat primu geinauHut: Indeeiicxci

,PRIMVS

LAV Etcum eadem! Utin hocipfouoca/ bulo eadem. Speâo:exfpcâo a (pedo: ex pedo a pedo. Îteq;,Cum quni pro quan-' do. Cum propofino eft : duabus in utroep fequetibus litteris Marius ait:quiim quado fuerit aduerbium temporis p quiifiue uriu fiue duo leribatis ut qum prim® amp;nbsp;cum hoc facere at ft fucnt coiudio pcr.c.fenbi debet ut cum Caio amp;nbsp;cum Lucio. Ego tarnen no opus efTc geminata.u. exiftimo ga no folct gcmiari ca lra : amp;nbsp;quoties altera uocalis po niturideo ponit ' quod aut aliquid facit ut infequeris lequitur aut ne differre uidcatur a fuis ut fic dicam fororib®ac fratre hoc eft aliis pfonis amp;nbsp;alio numero ut infcquor loz quor fequeris fcquit kquimur loqueris loquitur loquimur. Abftemius quia.A. Gel lius li..x.Qui de uidu atej ueftitu po.Ro. fenpferunt mulieres romæ attain latio arta tem abftemias egiffc hoc eft uino fempqd tcmetii prifca lingua appellabant ubftmuif fe dicuntur cum lioc Ouidius conuenit in XV. Clitorio quictiq; fitim de fonte Icuauit Vina fugit gaudete^ mens abftemiufundis Ergo male Donatus fupcr Andnam Tere-' tu inquienstcmuleta producit primam fyl/ labam tcmuleta hoc eft ebriola ga Temetu unum unde abftenuus fobrius didum ante quia tentet mentem. Nam aliud eft Abfte--niius aliud fobrius snam fobrius uino non abftinet fed diftat ab ebrio amp;nbsp;ficutebn®nó ftatinr dicetur qui iiiniim potat ita necfta/ tim qui lobrius eft erit amp;nbsp;abfthcmius quin etiâ poteft quis abftemius effe amp;nbsp;forte cbri US utputa teriiilia.

POM. Paulus:longa lignificatlignü:brc uis fignificatpaludem. Quartam : quarta cft.c.in quicquid. Vedius quotcû numcru fignificat p duplex.t.ut quott cum prono--men per.d.ut quod. Cum fi tempus, Ma--riusuidorin® ait qum qum fiierit aduerbiû temporis p.q.fmC unum,u.fiuc duo fcriba/gt; tis ut qum primum| qum fcciidum hoc face » rem : at fi merit coniundiopcr,c.utcu fiue qum Öi cu. Abftcmi® Aiilus gellius libro.x. g de uidu atq; ueftitu pplb Ro.fcripfcnint mulieres romæattj i latio abftemias egiftè hoc eft uihum femp quod temetum prifca lingua appellabantabftinuiffe diciit. Afc quaturmt marmSribus uidctur utputa caz nffimus karu%kalcndx. Littcrc-.ab Euan^ dro ’relidæutdiximus. Plurimis .f. nide--mus ut merid pro meridie.dulccd pro dul ccdo. Vltimam adiedamiultimam mtclli

eft ét ex colûna roftrata quæ eft lulio in foro po fita* Interim g quoqj ut in puluinari foils qui co lit iuxta ædé,Quirini uefperugo: qd' uelperugi né accipimus.De mutatóe ét litterarii de qua lu pra dixi nihil repetere hic necefle é ♦ Fortalic.n. ficut lcribebât:ét ita loquebantur ♦ Semiuocalcs gemiare diu no fuit ufitatiftimi moris tatqa e co trario ufqjad Adiurn amp;nbsp;ultra porrectas lyllabaf geminis ut dixi uocalib? fcripferunt;diutius du rauit:ut e.i.iungendis eade ratione:qua græci ei uterenf:ea cafibus numenfep difcreta emt Lucii lius pncdpit. lam puere uenere e poftremû fa/ cito.ateph.ut puen plures fiât:ac deiceps. Idem médaci furiep addes e cu dare furi iufleristquod quidecu fupuacuu eft : qt.i.ta longe qua breuis natura habetttu ineórnodu aliqu. Na m iis quæ ^pxima ab ultima littera e habebut: ôé.i.lôgater minabuntnlla tonem fequêtes utemur e geinia qualia fût hæc aurei:argentei:amp; fmilia. Idqpiis pcipue qui ad ledione iftituent : etia impedime to erit:ficut in græcis accidit adiedióc i litreræ: qua nó folû datiuis cafibus i parte ultia afenbût fed qbufdâ ét interponunt : ut in Ahiçin cp etyz niologia ex diuilione in rnfyllabis fada delidez ret ealfam Ae fyllaba.cui? fecudam nuc e Iram ponim9:uariæ p a amp;nbsp;.i.efferebât.Quidâ femper ut græci quidâ fingulariter tantumteum in dati uum uel genitiuû cafû incidiftent : Vnde pidai ueftis amp;nbsp;aulai Virgilius amatiflimus uetuftatis carminibus inferuit. In iifdé plurali nuero e ute bantthi Syllæ Galbæ.Eftin hac quot^ parte Lu alliipceptû quodtp pluribus explicat uerfibus fiquis parum credat:apud ipfû in nono requirat Q uid qd Ciceronis téponbus paulûtp infra fe re quotiés flittera media uocaliû longarummeb fubiedalogis eêt s gemîabat:ut cauftçtcaflùfdi uiflióes fquô amp;nbsp;ipfû amp;nbsp;Virgüiû quoep fcnpfifie manus eorû docét.Atq paululû lüpiorcs ét illd quod gemina dicimus luflimna dixerût:etia op‘ fimus maximustut mediam i litteram quæ uete ribus u fuerat accipcnt.C.primûCæfansinfcrip/ tione traditur fadum.bere nunc e littera termtv namus: at ueterû comicorû adhuc libris.iuenio,

PRIMVS.

LAV. Heriadmc «cnit:Tcra»tiiis in formione. GrarcipraccptorcsiGrxciniincpiiocalehabeit.i.amp;.ii.

Nam amp;nbsp;Gains:Iulius paris illa prénomma ainnlib'’tradia funt.CaiaJucia.publia:niinicria;cctcriin] caia nfii lùpcr omnes celebrata eft.fera nt cnîcaiam Enliam Tarquim prifci regis tixorcm optima lanificam fui.Tc fe dicerent idem Cneusob infignc neui appellatus eft.amp; ideo infticutum ut nouât nuptatanteianuam mariti interrogata: qua: nain uocarentur caias fe ede dicerent.Idem Cneus ob infigne neui,appellatus eft quod unii pratnoajen natiafcriptura notacur.Alti enira Ncuitim.Alii Gneum.Alu Cneum fcribût qui.c,littera in hoc

heri ad me ucnit:quod idem in epiftolis Augu fti:qnjs fua manu feripfitant emendatiit depre henditur.Quid nonfCato cenforius dicam amp;nbsp;fa ciani:d)cem amp;nbsp;faciem fcripfit cundenc^ in carte/ ris qua: fimilitcr cadunt modum renuit:quod ex ueterib9 eius libris manifeftum eft. Et aMeflala in libro de.fJittera politum fibc amp;nbsp;quafe Ihiptû in multorum libris elbSed an hoc noluerint au dores nefcio.T.Liuium ita his ufum ex Pardi/ ano comperi.quiamp; ipfe eum fcquebat,hæc nos i.littera fmimus.Q.uid dicam uortices amp;nbsp;uorfus cæteraep ad eundem modum:quæ primo Sci/ pio Africanus i.ejitteram fecundam uertifledi citur.Noftri præceptores ceruii fcruucp.u,amp;«o* litteris fcriplert:quia fubieda fibi uocalisin unu fonum coalefcere:amp; confundi nequirct:nunc,u* gemina fenbuntur ea ratioe quam reddidi :neu tro fanc modo uox quam lentimus efficit» Nec innutilicerClaudius /colicam illam ad hos ufus» flitteram adiecerat.Illud nunc melius:quod cui tribus quas ppofui litteris enotamus:in quo pue ris nobis ad pinguem fane fonum quoi urebant tur tantummt ab illo qui diftingueretur. Quid quæ fcribuntur aliter q enunciant?Nam amp;nbsp;Ca/ ins c littera notatur:quæ iuerfa mulierem de da ratrep tam caias eile uocitatas : q caios etiam ex nuptialibus facris apparet « Nee Cneus earn lit/ teram in prænominis nota accipit:qua fonat ♦ amp;nbsp;coluna exempta.n.6lt; coflulef gemineta eadâ ira (Tlegimus : amp;nbsp;fubura cum tribus litteris notât e tcrtiâ oftcdit»Multa fût generis huius « Sed hæc quoeç uereor:ne modû ta parue quæftiôis excef (erit»ludiciû aût fuû grâmaticus interponat his oib^iNâ hoc ualcre pim débet.Ego ucro qdco Cictudo qbtiueritdic fcnbcdû qcq ^indico quo

PRIM VS.

LAV. Catera admonitioc: Deexteris pertinet ad piieruni qui grammaticam do^ cctur. Et Horatium:Sfit aliquotoda: ora/ tu obfeoenx nec uerecudo uito exponéda. POM Carmen.r.mutaf in.f.amp;c0traut orculu ofculû:hafcna barenaamp;: reliqua 0C cafmene carmene inde carmina. Profope ia:fidio perlbnx.profopon dicim’ßfona amp;nbsp;pro facio fingo prolbpsias pofllim‘’di/ cere perfonatas. Traâurxt haufurz acce/ ptiirz. Optimis : optima leóhóc. Graci: lyrici. Liccntcr.f.dicunt. Elegia: elegiaq amant qua amatoria funtfi elegia carmi/ na intclligcquia fequitur endccafyllaba .f. carmina.1 1elegia tunc fequatur cndccalylla bi. Commata: appellamus partes amp;nbsp;cola membra amp;nbsp;cum periodo funt amp;nbsp;ponutur. Quintilianus appellat commata incifa.

Sotadcorii;fotada:a carmina etiam libro ix.Sotades genere crctenlis nouuni genus carminis inuenit;quod ab eo fotadeum di citur in quo fertur imitatus cleomachu pu/ gilemacuiusmemuut ftrabo quim cynedi cuiufdam amp;nbsp;ancilla que a cynedo alebatur amorem incidit.Sotadeo aute carmine Ia/ fciua feribufur amp;c nere trodiatum retrogra dû $$ amp;nbsp;ionico atqjdaâyheo fieri poteft fimodo Irabuerit fyllabas quas fi retrorfum legas fietearmen fotadeii.decius lalciua me minit Martialis di ait Nec retro lego fota dam cynedum;igitur fotadeû erat molle 0C effœminatum quando etiâ amp;nbsp;ipfc Martia lis qui lafcuius habebatur refugit. Comoc dia aq?amp;c. Cicero probat eloquetiam te rentii:Varro plauti alii: Cecilii. Demena dro:amp; in.x.menâder meo quidcmiudicio diligenter lechis ad eundaquæ praccepim* efficienda fufticiat. Alios: Anltopliancm Eupole Cratinu. Latini: Comici. Per/ legedaifunt. Multum ßCc.hucufcj quæ op fima èC ncceffana pueris funt : demceps cu loquimr deledione antiquitatis putat ma/ gis rébuftionbus conuenire. Coinedus:

Comœdia débet habere atticâ illam ucne/ rem amp;nbsp;iucûditatem. Ellt;gâtia; mucniri po tell. Oconomia:pparatio dicit 'Ôi elimo dus loquendi. In bis : ucteribus. Nouo/ rumiqui poluenint (èntétias fine lepore ac iucunditate ôC fie damnat illos qui mfpict/ imt fentetias taatum relinquuntÔt prêter/ mittunt omnem dicendi maicliatcm.

LAV. Cum poeticis iiolnptjitibus Paulusapoflolus fotospoetasin tefKonium affert apud athemienfeï quidem arat. ad chorinlheos autem prima Menandrum ad timm uero rerpimenidem cui’lieroiä emiftichiii poflea ut hieron Ym’ait Calimach^ufürpauiC POM. Sanâuas.grauitas amp;nbsp;maicftas.Saditas peteda amp;nbsp;uinlitas eft a comxdiis amp;nbsp;tragxdiis. Virilitas: eft neruus amp;nbsp;robur cloquetiar. Dcnicj:credam’ Ôfc.Paulus apoftokis Solos poetas in telhmoninm affert apud athenienfes quidem aratum ad corinthios auté prima menandrum

ad Titum ueroj

Sänditas certe: Si ut fie dicam uirilis ab bis pete da:quando nos in omnia deliciarum uitia dicen di quocj ratione defiuximus: denii^ credamus fummis oratoribus:qui ueterum poemata uFad fidem caufarum/uel ad ornamentum eloquen/ tiæ alTumuntfNam præcipue quidem apud Ci ceronem:frequenter tamen quod Afinium etia amp;nbsp;ceteros:qui funt proximi»Vidimus Ennii :A d:ii:Pacuuii:Lucilii:Terentii:CcciIn:0uaIioruni inferi uerfus fumma non eruditionis modo gra tia:fed etiam iucunditas cum poeticis uoluptati bus aures a forenfi auctoritate refpirant:quibus accidit no mediocris utilitas cum fententiis eoru uelutquibufdam tedimoniis : quæ propofuere confirment» Verum priora iUa ad pueros magif hçc fequcntia ad robuftiores pertinebunt»Cuin gramaticcs amor amp;nbsp;ufus lectionis non fcholaru temporibustfed uita: fpacio terminentur,ln pra: legendo gramaticus amp;nbsp;illa quidem minora præ fiare debebittut partes oratióis reddi fibi foluto uerfu defideret:8lt; pedum ^prietatesiqua: adeo debent effe nota: in carmibustut etiâ in oratoria copofitione defiderenturtdeprehendant(jtqu2C barbaratquæ impropriatqua: courra legem lox quendi funt pofitatnon ut ex bis utiq? improbcn tur poetst quibus quia plerüq? feruire metro co guntur adeo ignofciturtut uitia ipfa aliis in carx mine appellationibus nominent» Metaplalmos enim amp;nbsp;fcbematifmofamp; febemata ut dixiuocai mus tamp; laudem uirtutis neccfiirati damus » Sed ut commoueat artificialium ôC memoriam agir tet» Id quocç inter prima rudimenta non inutile demonftraretquot quætj uerba modis intellige da fint circa gloflèmata criam»i»uoccs minus ufi tatas nonultima cis profcfliqnis diligentia eft»

LIBER

Enimilero^ maior cura ladoceat troposocsiqni bus peipue no poema modo:fcd ét oratio ornat (chemata utralt;jn.figuras quæqp Iexeos:quclt;j di anœas uocantur: quorum ego fient troporû tra datum in cum locu differo:quo mihi de ornatu orationis dicédum crit.Prxcipue uero illa ifigat animis qua: in oeconomia uirtus :quæ in decore rerû:quid plbnæ cuiq^ cóuenerit:quid in (enfib? laudandum: quid in uerbis ubi copia probabilis ubi mod9,his accedet enarratio hiftoriarum : di ligensquide illa no tameulc^ad fuperuacuum ns oratoribus méoratas cxpofuiflc fatis é : pfeq quidem quod quifq^ unq uel cotemptifTimoru hominu dixerittaut nimix mifcrix:aut inanis ia étantiæ eft:amp; detinet attj obruit ingenia melius aliis uacatura.Na qui omnes etiam indignas 1er citioe fchedas excutit:anilibusquotj fabulis acco modare operam p0t:atq pleni (ut eiufmodiim pedimeris grâmaticorû cómcntarii:uix ipfis qui cópofuerunt:fatis noti. Na didymo quoq ^ quo nemo plura fcripfittaccidifTc eópertum eft:ut cû hiftoria: cuidam tanq uanæ repugnaret:ipfius,p ferretur liber:qui earn cótincbat: quod euenitp cipue in fabulofis uftj ad ridicula quædâ ét pu/ dédatundeimprobifiimo cuitj plerae^ fingendi licentia eft:adeo ut de libris totis amp;nbsp;auttonb^ ut fuccurit:metiatur tuto: cp inueniri qui nunq fue re no poHunt.Nam in notionb? frequentifiime deprehendunt a curiolis« Ex quo mihi inter uir tutes gramatici habebitur aliqua nefeire♦

pe officio gramatici:0C q pmordia fintdicédi* T fmitæ quidé fût partes duæ quas hæc^p feffio polhceta.ratio loqndi : amp;nbsp;enarratio aud:orû:quarû illa methodicen:hane hiftoncen ilocantadiiciamus tamé eorum cura: quaedam dicendi primordia: gbu^ states nodum rheto/ rem capientes inlhtuantJgitur Aefopi fabellas qua: fabulis’n utricularu ^pxime fuccedût: narrai fermone puro:Slt; nihil fe fupra modum extollen te : Deinde eandem gracilitatem ftilo exigere condifeant uerfus primo foluere : mox mutatis uerbis ïterpetrari:tumperiphrafi audacius uertcr

POM. Sententie qiioq?;ScntCBtia eft oratio fiimpta de iiita qua:autquid Htauf quid eße oporteatmuta breuiteroftendit.Difficile eftpnnn'i uirtuté rcuercri qui feniperfortunaiécunda fitufus:amp; Item liber eft exi ftimandus qui nulli iurpirudiniferuit amp;nbsp;contra feruuseftèdicitur qui uitiis incumbit amp;nbsp;apud Columellam Inuigilate uiri tacito nam tépora grelTum Diffuguntnullocj:fono cóuertitur annus: amp;nbsp;nobilis ille eft qui li bcro uiuitanimo. Ftchrie chria eft udis didorum aut fadonim qui traditur pueris notitie non eloquetiac caufa: amp;nbsp;in hac exercitatione fumûtur pulcherrima dicta aut factotû exempla.Seneca in epiftolis fic ait .Fa/ ciluis.n.fingula infidunt circiilcripta amp;nbsp;car

qua amp;nbsp;breuiare quædam: amp;nbsp;exornare faluo mo poeræ fenfu pcrmittitur.Quod opus etia coniti

q5amp; chria: amp;nbsp;ethologia? fubiedis dodorii ratio nibus apud grammaticos fcribantur: q: initium ex ratioeducüfiquorû omniû fimilis é ratio;fbr ma diuerfâ:q: fetétia uniuerfalifeniox ethologia pfonis cótinef.chriarö pira genera tradunt.unû fimile lentennætquod é politu i uoce fimplici:di xit ille:autdicere (olebat.alteru quod é in refpó dédoîferrogatus illemrcü hoc ei diëtû effet re/ fpódit.Tertiu huic no diflimileicu quis no dixif fettled aliqd feciffetiet i ipforü fädis chria putae ut Crates cû indodû puerû uidifletipædagogu eius pcuflir. Et aliud pene par enq? tarnen codé nomie appellare nó audentded dicût Xn^^iEtr ut Milo:quem uitulû aflueuerat ferrenuarû fez rebat.ln bis oibus amp;nbsp;decliatio p eofdé ducit ca/ fus:amp; ra fadoru q didoru rató é.Narratiuculas a poetis celebratas notitia: caula: nó eloquentiae' tradandas puto ♦ Cætera maioris opens ac Ipiri tus latini rhetores relinquendo necefïaria gram maticis fecerût.Græci magis operû fuorum’: èC onera amp;nbsp;modum norunt ♦ etkûkAov esfÄeiaV

An oratori futuro necefïaria fit plurium ar/ dum fcientia»

Acc de gramatice q breuiflimc potui: no ut oia diceré fedat^quod infinitu erat:fed ut maxie necefïana.nûc de cæteris artibus qbus îdituédos priufq rhetori tradant pueros exiftiO ftridi fubiuga: ut efficiat orbis ille dodrianqua uocar.Na nide fere anis

quæ qiipfe artes funt amp;nbsp;efle perfeda: fine oradi fcientia non ponunt mecrurfus ad efficiendum

LAVREN. In capinilo'cuius initium eft. Atep ego nel indicio ueterû: Orpheus rutinus apudOra^ tiiim de arte poetica Silneftres animos facer interprcfqp deorum Cedibus amp;nbsp;tiiciu foedo detenut Orpheus Di dus ab R lenire tigres rabidofq ^ leones: Virgilius egloga-iiü. Non mecarmibusunicct nee thraaus Oipheus Nee linus huic mater qjuis atlt;^ huic pater adfit Orphicâliopea Imo formoHis apollo.

POMPO» AT QjVE EGO met indicio uetenun Mufica ell feientia bcnc modtilâdiâ.fariendorum amp;nbsp;canendorum modorum mufice partes funt.iilt;.H^'''^onnicaO.rganica.Rythimica.Crufmatica:Harmo niacftcóccntus amp;nbsp;confonatia organi i ftru' meto.Crufmata pulfus chordape decori: de Rythmo fuo loco dicem^.Mufica et metri ea eóftat iuétóe Si ad deos origo ei’ refert Antig catus ruftici fuere amp;nbsp;iincûdi moiaq: amodulatorib’ acce pun tnt Marica câtilc na nympha:maries tribuat':amp; Mariâdiope borim’iôC argyptiope meuclcs:amp; phrygiï lit fes:g fili’idc régis dr fuiflc amp;nbsp;lin’ câtus a li no.In organ qiiôdâ très fuereuoeû itétioef: granis media amp;nbsp;acutaunde muls tm très oli exifKatæfucrût hypate mefe nete caoris fût amp;nbsp;hænoces poftca âpliorc nûero foni eófi deranf.Soni lut.viu.hyppodorins hyppo phrigi ns hyppolidms do rins phrygi’ lidi’ p la os é nox grains acuta amp;nbsp;media, accedit deide mixtura qda uhémixolydins amp;nbsp;Iryp mixolydius g éaentiflîm’ Plinius ait .lydi OS modulos innenitâphion: dorios thâiras thraxiphrygias marfias phryx .podeauero fbni.xviii.de quibus fuo loco dicemus. In/ terualla qusdam in mufica fymphoniam faciunt. Eft enim fymphonia duarum no cum dilparnm inter fe innâarnm dulcis co centus.Symphonia: funt très prima ex duo bus tonis amp;nbsp;fcmito.quae dicitur diatedero lecnnda ex tribustonis amp;nbsp;femitono qua: di citnr diapente.Tcrtia cxntracp conficitnr.f. qninq g tonis amp;nbsp;duabus femitonis ut Pytlia coras tradit: nel ex fex tonis ut ariftoxenus o Cdiciturdiapalbn. notantur hx propor tiones in mufica. Simplex noxut cuncj e-' mifla phthongos dicitur granis diaftcna. Stadium in mundimenfura italicum acci/ pitnr qnod cft pedn .Dc.xxv. olympicum ftadinmeft pedum. Dc.pythienm ftadium cft pedum mille totius cft rtadiomm circi/ tcr.c.amp; xxvi milium miifica ratione Pytha

goraspntauit limam a terra diftare tono.Ab eo Mercurium qui non apollo modo Stilbon uocatur dimiz diotono ab eo phofphoriim:id eftucnerem tantundem a ucnere folem fexcuplum a folemartern qui ót her/ culis ftcUa:^ a uicinitate folis appellaturpyrois id cft ignea:Tono huic diftare louera qui phaeton appel/ latur dimidium tonum a loue Saturnum cui Fanon nomen efttantundem:Inde fignifcrum etiam iexcu/ plura funticrgoa.terra ad fignifcrum toni feptem qiiod iteniallimi diapafon armoniam uocant hoc eftur.i uerfitatem concentus inea Saturnus dorio monetur:Mercurius phthongo : lupitcr phrygio.vii. diconon fex:quia cithara fine lyra prima imitata harmoniam mundi.vii.habuit chordas utcanitpoeta difcrimina ùoeura: Fabula: dicunt ad imitationem tcftudinis cuius caro cum putruerit nefuiimpellcte uento fonituni dcdcrc.ôd Plinius tradit citharam inuenit Amphio ut alii orphcus:utalii Linus.vit chordarum.Terpander oâauam.Sirnonides addidit nona : Timotheus fignificr dicitur zodiacus in quo funtfignaxiviii. Atqui ego.Horatiusin arte poetica Silueftres animos facer iterprefq ^ deorum Cedibus amp;nbsp;iunâo fodo deterruitcr pneus.Diâus ob hoc lenire tigres rapidofqß lêoncs.Virgilius egloga.üü.Non me carminibus nicer nec that; dus orplieusxNec linus huic mater quamuisatej Une pater adln Orphi Calliopea lino formofijs apollo,

PRIMVS/

LAVREN. Atcpclaros: ut Cicero in fcxto de re Pu .cum dat fingulis orbib’ fiios fonos de quibuschâ poft eü Macrobius Boetiuflt;p difputarunt : hic in mufica : ille in cómentariis fugciccronianû fomniû Scipi . onis Platoneprætipue fecunis g de hac re fubtilifllmc Icripfit HeGodus tame amp;nbsp;alii non nulli ante Pytha^ gora de fonoorbiu aliquid ûgnificaucrût.amp; anteomnes iob:Plinius li.iii.ité feptem fonos effici quam Dia palôn armoniam iKJCât hoc cftuniuerGtatc côcentus. Præcipuein Timæo:Hieronymus fug cfa .dcniq; ti/ meum de mimdiarmonia aftroramcj curfu amp;nbsp;nueris difputanté ipfeq iterpretatus éft Tullius fcnó iteiligcv profitetur» Quid aliud in noftris mt apud Tucydidc in.ii.amp;.v.amp;apud xenopontei anauaG no tubadireâi no enscornua fle

xij.meta. Non igitur Plato-dcrcp.liàii. i Et ei’ fc3:æ zeno clcâtes chriGppiis, Cor mia amp;nbsp;tuba;: Vegetius de re militari: H abeat prœterca legio tiibicinas amp;nbsp;cornicines biic -, cinatores tubicen ad bellum iiocat milites

ccptu canutnó milites fed cornicies ad coge, ; obtegat nutû ergo quoties ad aliqjop’exi-tun fûtmilites foli tubicics canut quottéfmo nenda fût ligna cornicines canût: quotiens aûtpugnaf amp;nbsp;tubicines amp;nbsp;cornicines pa/ ritcr canunt. Aliis feucnfllma : Cicero ad aÖiticuni li.viii. Enigmaoppioptex ucUia plane no intellexi.eft.n.nuero platomsob. fcums. Tranfeamus igifraduerte morem homericum de quo Plinius ait ubifuam mls lam dcfcribitci iuidetur fecidet finem ite^t incipicdi. Cum fopliron öftédit: Valerius^ li.viii.Altero enim amp;nbsp;oâogefimo anno de cedens fub capite foghroniS minios liabuif fe fertur fie ne extrema quod eius hora agilt; tatione (ludiiuacua fuit., POMPO. Mundum ipfum Cicero in .vi.dcrc pu.dat fingulis orbib’ fiios fonos pofteû Macrobius fug fomnio: Boetius in mufica hcfiod’ate pythagora amp;nbsp;aliinonul 11 de fonoorbifi aligd fignificauerût:amp; ate ois lob Hieronymus fug hcfaia. Deniqjli macum de müdi harmoniaaftrorüqicurf» amp;nbsp;nueris difputanté ipfe qui interrogatus c Tullius fc nó intelligcrc profitetur, Duces maximos amp;nbsp;tibiisigeUius fic in comctariis Icribit.Tucydideslacedscmonios nó cornu um tubarû ne lignis fed tibiale modulis m prelils iifos clTc refert ÓC paulo poft. Cum i ftruâa acies elTct tihic'nes inter exercitu po fit fes Caere inceptabant. Ctetyen in praelio utebanfcythara iulyattes apo hcrodotû b. prio expeditione procedit ad câtii fiftitla^ amp;nbsp;fidiû ; ts ÔCfœmias tibicéas habuiti exer citii igrcdiédi pliâ modulis tibicinii iftitucf lacedæmonii: Arift.î pobleinatib’mcminit

Ei’ feâæia platóe cepitfeâaacademicoçe Modulatóc foliiafmftû crgo.pdcftmodu latio, Viôæ.f.d metrica ratóe• Mio^ ge nus poéatis éfeftinii amp;nbsp;luaue adrilù amp;nbsp;io^ cos mios id gen’ dicötapct latinos laben’ mioji fuit apdgræcos fophró ÔC Philiftio.

e ii

LAVREN. Vtuerbis Ciceronis li.tiifculanapc4. ^ Vocis ratione:A .Gellius Ii,xvi.longior mbfiira no cis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicituraltior nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft amp;nbsp;alia fpes ^ qua: appellatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perquam E'Haba^Iôgaç:amp; breuiuû amp;nbsp;mediocriû iûâiira acmod’côgrués cû prîcipiigcôctriaraiiriîi inéfura cxâinaf POMPO. Prodaniurdntrodiciftirin comedia ab Eiipoli. Et mancas Icytha is forte fuit amp;nbsp;itrodudus é abeupoli. Hyperbolcus;a loco. Nihilfe amp;c.Cfatctur omnes litteras fare. Hypobolinico:hypobolunc* fubieditius filiuscû mulier fingit parere amp;nbsp;infantulu aliquem accipit amp;i pro fuo alit;amp; ed cumluuexpofuit amp;nbsp;alium alit. Plaltris: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pulfaf

chordas idcpfaltria .amp; pfaltriu: Ci.iprio ttilculanamm. Saliorumifaln Sacerdotes martis quorum facra heroico carmine infti tuta fueriit a Nunia Popilio arhythmonefilio orphd amp;nbsp;nymphamari exaiâus pidemus'primus edidit res gedas heroum muficis cantibus Archilocus amp;nbsp;Si/ monides primicopofucr amp;nbsp;temametrium catalediticum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i numeros minuitcarmine.huc poetice medice argiua minutiores ediditnumeros pyndari magni tudindyricumcarmen audum eft Timo^ theus amp;nbsp;Periclesmuficiamp; eloquentes fuere Anltoxenus inclu id eft modulati catus foigt; mator fuit:Pythagoras muficcn pulcherri/ mis inuentis amphauitiTrium fororu prio rum intentionem dicitur cxcepifTc liquor a pollinis.F.K rliquilTe crifthenidi nymphae ab eo modus qui finemenos dicif.Nume mm deindeauxit terpander adicdionc die 2cugmcno:poft eu thimothe’ edidit duos paramenfen amp;nbsp;hyperuolcon' -Initium mo di diciturdicfis dimidium femitonum totu dicitur tonus.Quintilianus libro .ix. om/ nis ftrudura.acmmenlio amp;nbsp;copulatio uo cum cóftat auf numeris aut metns.rythmos accipinolo metrum dimentionem quanda rythmus in numeris fpatio ipfum cóftat nie tra:ordinc:idcoqj alterum quantitatis uide mr alterum qualitatismam hit numeri ryth mi ut amp;nbsp;Cicero conftituit amp;nbsp;fecuti cum. Virgilius tu dicit Numeros memini fi ucr^ ha tenere amp;nbsp;Horatiusmumerifeg fertur le' gc fokitis.Cicero in oratorenumerus lati/ ne grace rythmos.Idé Cicero uocis mutato nes totidem funt quot animorum qui ma^ ximeuoce commonetur animum audien/

tis moucre qui uolet certum uocis admone bit Ionum eft at in dicendo quidam cantui obfeurior non ntephrygiaà Caria canti cum in epilogis ,Scd ille cantus quem Dc^ mofthenes amp;nbsp;ajlehinesfignificant cum al/ ter alteri obiicit uocis flexemes nariadi fût amp;nbsp;mutandi foni cû decore.Som.xvui. ProHamicanomcnotihypati hypatomparahypathypato properi/ patóhypató lycanofliypató hypatcmcfó pypatcmefó hycâofmefon mclê tritifitumenon.paranctelimranon rictifymmenó paramefe tritidizeugmenó hetediezeugmenon tntihypcruoleon.paramctehypcruolcon netc hypenioleó ncte ultima.para uix.hypäte fecunda chordalycanos digitus qui dicitur index lymmenon con iundns diczcugmcnon difiunüiim. Rythmosimodus numerus ordo pedum. Melosimodulatio can/ tus canor. Enmetron.menfHra una eftiunäura fyUabarum longarum oi breumm fii mediocrunjamp;ma dus congruens cum principiis geometriae auriummenfura examinatur*

SECVNDVS.

quorum unum ad gcftum : alterum ad colloca tioncm uerbonutertium ad flexus uocis: q lût i •agendo qnoq3 plurimi ptinctmifi forte in carmi nibus tanai nbsp;nbsp;in caticis exigit Rrudura quædâ amp;nbsp;moffenfa copulatio uocum ïèC in agendo flip uacua efttautnon compofitio amp;nbsp;Ibnus in oratio ne quoqpuarie pro rerû modo adhibet : ficut in miificc« Nanq, amp;nbsp;uoce amp;nbsp;modulatione grandia elate:iucûda dulciter:moderata leniter canit: to taqp arte côlèntittcû eorû quæ dicunt affcdibus Atqui in orando qnoq? intenfio uocistremiflio flexus pertinet ad mouendosaudientiû affectus Aliaque amp;nbsp;collocationis amp;nbsp;uocis:ut eodem ut tar uerbo : modulatione concitationem iudicu alia mifericordia petimus:cu etia organis:quib9 fermo exprimi no poteft:affici animos in diuer/ fum habitum fentiamus. Corporis quoeç deces amp;nbsp;aptus motus qui dicit Cvpvffljuiicf;amp; cft necef farius:nec aliude peti pót:in quo pars adióis no minima cófiftit:qua de re fèpofîtus nobis eft lo/ eus» Age fi habebit in primis cura uocis orator : qd tam mufices ^priumfSed ne hæc quidé præ fuméda pars eft:ut uno iterim cótenti fimus exé pIo.C.Gracchi pcipui fuoru teporum oratoris : cui cocionanti cófiftens poft eu muficus fiftula : qua tonarion uocat:modos qbus deberet intédi ininiftrabat.Hçc ei cura inter turbidifTimas adii ones uel tereti optimates uel iâ timéti fuit.Libet ppter qiiofdâ ipitiores ét crafliore: ut uoeât mu fa dubitationem huius utilitatis eximere. Nam poetas certe legendos oratori futuro conceffe/ rint, Num igitur hi fine muficefAtfiquis tam CÇCUS animi eft:ut de aliis dubitet:illos certe qui carmina ad lyra copofucrunt: hæc diutius forêt dicéda:fi hoc ftudiû uelut nouû pcipcré,Qû ue ro âtiquit^ufqp a Chiroe atcç Achille uftj ad nfa tempora apud omnes qui modo legitimam dif ciplinam non fint perofi durauerit: non eft com mittendum:Utilla dubia faciam defenfionis foli

citudme, Quamuis autem fatis iam ex ipfis qui bus fum modo ufus exemplis : credam efte ma nifeftu:q mihi amp;nbsp;quatens mufice placeat aptius tnpfitedu puto no hac a mepeipnq nueifcænis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e Ul

LANREN. Effeminata Si impudicismodis:Cicero in libro de fuis confinis fed ut aliquafimilitudinc addudus maximus minima conferam ut cum molenti adolofcentes tybiamm etiam cantu ut fitinlbnäimu lierispudica: fores frangerent admonmile tibiicinam ut fpondeum caneret pythagoras dicitur quod cû illa fecilTet tarditate modorii amp;nbsp;gramtate canentis illote furentem petukntiam eófedaffe : Boetius i prooemio de Mufica:Cui enim illud ignotum^ q3 pythagoras ebrium adolofetem tauromenitanu fubpbrygii mo^ diiono incitatum fpondeo fuconente reddiderit mitiorem amp;nbsp;fuicompotcm:Nam Cumfcortum matro nali domo elTet claufum atqjille furens do

mumuelletaburcretcumlt;$ pythagoras dei cffccniinata : amp;nbsp;impudicis modis frada : non ex larum curlus ut cimos nocturnus inlpicc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

parte minima li quid in nobis uinlis roboris ma nebat excidit:Sed qua laudes fortium canebant quacpde ipfi fortes canebat ♦ Nam pfaltria amp;nbsp;fpa dicas etiam uirgimbus probis recu(anda:fed co gnitionem rationis ♦ qua: ad monendos lenien/ dof(j affeCtus plurimum ualenr» Nam amp;nbsp;pytha goram accepiimis cocitatosad uim pudica: do mui afferenda luuenes mfia mutarem fpondeu modos tibicina compofmfle.Et Chrylippus etia nutricum qua: adlubentur infantibus allcdatói fuum quoddain carmen afllgnat.Eft etiam non inerudite ad dedamadum fida materia :in qua ponitur tibicen qui (acrificanti phrygium cecine rat ado illo in infamam ;amp; per praecipitia delato aceufarnquod caula mortis extiterit :qua: 11 dici débet ab oratore nec dici citra Iciétiam muficeS pofTuntiquoniam nó bac quoep arte needianâ eße open iioffro uel iniqui confentienU*

'Commodam geometriam oratori,

N geometria parte fatent elle utile teneris æratib? :agitari naqi anios atqjacui igenia amp;nbsp;celeritate pcipiendi uenire ide côcedûr: lcd p delTe cam non ut ceteras artes cû pceptç lintHed cum dilcantur exiffimantJd uulgaris opinio eft; nec fine caufa fumi uiri eriâ impenfam huic fcic tiæ opera dederût ♦ Nam cû lit geometria diuifa in numeros atqj formas : numerorû qdc notitia nó oratori mó:lêd emeûqp primis faltem litteris erudito neceftaria effnn caulis nero uel frequen tilfime uerlari folct:in quib? ador nó dico:11 cit ca lümas trepidat : led il digitorû laite icerto aut idccore geffu acóputatione diirentmiudicat inz dod^Jlla iiero Iiiiearis ratio: amp;nbsp;ipla quidc cadit frequenter i cauiâs:llde terminis menluriÉç fût

éunctit' amp;nbsp;ars numeros figurasep digerit. N umerus eft congregatio fînguloriim. Figura qux aliquo fine cou tinctur tcirchluscft in quo xquali proportione in rotunditate omnes linex pares fiint.Centrum eft ipfi cu cull mediauuDianietroii eft reda luiea per centmtn immiffam qua: fecat circulû: HcicicP émedius circulus-

LAVREN. An ucro: Thucydides in.ii.IlIegalIiiis:Liiihis in decadc.iiii.li.iK.Cicero in bnito.C, Sulpi tuis gallus qui maxime omnium nobilium græds litteris ftuduit ufty oratorum in numero eil liabit' ^0; fuit reliquis rebus ornatus atq; elegans. Qitifi nicias thucidides libro.vii. Sicut DiomPlutarchus.

POMPO. Logitudo iugen pcd.ccxl latitudo .cxx. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;centies centum uigmomil.uicies ducentum

quartuor rniU.centies quagraginta quattuor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mil.uicics quadragita.d.ccc.liimaxxvili mil.amp;dccc.lteminalia lugerifonna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Item « alio orcuitu centies cetum decemmil.

OSogies ccntum.viii.mil. centies odogin ta.viii.mil.oâogics odoginta. vi. nui. amp;nbsp;cccc.lumma.xxxil.mil.öC cccc.

Id fe computare quem piget breuioribus nume ris idem difbatmam dem in quadram pedes qua draginta per oram intra centum erunt.Ac fi qui ni déni per latera:quini in fronte fint ex illo aple dluntur quartam partem deducent: eodem ar/ cundudu , Si uero porrecti utrincp undeuiceni ingulis diftent: non plures incus quadracos haz bebunt q per quor longitudoducetur:quæ circii cibic autem linea ciuldem fpacii ent:cuius ca quæ centum continet ♦ Itaque quiequid forma: quadrati detraxeris amplitudini quoque peri/ btr» Ergo Siid fieri porelt:uc maiore circuitu mi nor loci amplitude'claudatur.Hoc in planis ; na in collibus uallibufj etiam imperito paict : plus foil ede q c«li.Quid q fe cadê geometria tollit ad rationé ul^ mundi in qua cum fidcru certes conftitutolcp curius numeris docet : dilcimus ni hil elle moi dlnatû atcj fortuiiû : quod ipfù non nunquâ pertinere ad oratoré potelt. An ueroeû Pericles athcmcies felis obfeuratioe tentos : red ditis ei? rei caulis metu hberaumaut cû Sulpici? ille gallus i exercitu .L.Pauh de luna: defectioc diflcruit: ne uelut prodigio dmimcus facto mili tu animi tererent : no uidetur dVe ukis oratoris officio i Quod fi Nitias in ficilia lallet no codé cófufus inetu pukhetimu athentcliii exercitu g duxifiet.Sicut Dion cû ad deftiuédâ.pionyfu ty CIS portéderefiamp; ita fuituiâ'’:à capt ’ fuit fâmdé uéitmö eft lall calu dctcntus.Sint extra K fde Liunisimxl.li. Q^idÄ Niccasithiddi ^^^ yfus bellici : tranlcamus œ Archimedes ua? desin .vu. Quod archimvdes Lniuis de le , nbsp;nbsp;, e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

cundo beUoVinifo St Phitarchus in luta obfidioucm Syracufarum in longius traxit* Marcelli indiifinauniiis archiinydis refifte

tria eft ut ferocrffimorum hominum iiires facile iiincat: eins quidem rd ut meminit Pultarchus eapiebilmt Archimedes Utiierc illummularuminftindu corrupti m dixerim: is cum multa pulcherrima excogitaftct amicosoralTe fertur utpoft cius mortem ambitam ehylindro fphjrram eius fepiilchro im{gt;cnaxnt.infcnbe' reutque ex commenti firmamento ad contentum qua tnamuedTus fit proportio.

PRIMYS^

LAV. niaduriep. Liuius iDecade.iii.Iibro quarto ut in repcriendis radicib” nó quadrâtoru.Na quadrati funta.iiü.ix.xvi.xxv.i.xxv'.xxxvi.iiii.ix.lxiüi.lxxxi.c.Gqiiidcai.c.radix cG.x.quia per fc multiplicatus cfR/ cit.c.ôC.Ixxi.radix eft.w.amp;.xliui.radix cll.viii.0 (ita in fcquentibus eodem(j raodo fupra centum in cccte/_ ris autem numens opus eft fraSione ut in decernx.ix.radix.

POM. Dandum aliquid de Comoedo. Pnmainftitutio pronunciationis ÔC geftiis in pueris Icribitur : qua acomodis ex omni parte petiaó debet ne fexnicus fit.Sit uox fana uinüs nee imiteturfubtilitaté quia lllud utiej iam propriu ad cfficicndû: quod intc dimus plurimas qiießiocs quibus difficilior alia rone explicatio eft:ut de rone diuidédi: defectio ne in infinitû:de celeritate augedi linearibus illis probationib? foluiibleremtfi cft oratori: qd pro ximusdemóftrabit liber.Dc oibus reb? dicenda nullo modo fine geometria efte poftit orator.

Deprima pronuciatione amp;nbsp;geft9 inftitutioc, Andu aliquid comoedo quoqjdû eatenus qua: pronuciadi feientia fututi orator de/ fidcrat.Nó enipueru que in hoc inftituim? : aut fœmia: uocis exilitate fragi uolo:aut fcmlitcr trc meremee uitia ebrietatis effingat:nec feruili ucrr nilitare ibuatur : nee amoris auaritia: mei? difcat affêclu.Q uæ neq ^ oratori lût ncccflaria:8 lt;nbsp;mété ^cipuc in ætate prima tenerä adhuc amp;nbsp;rude infi/ dût. Na frequés imitatio träfit imores: ne geft? quidé ois ac mot? a comoediispetéd? eft, qq eni utrüc^ eoru ad queda modûpræftare debet ora tor:plurimum tü aberit a fcænico:ncc uultu: nec manu: nec excurfionib? nimiis. Nam fi qua i his ars eft dicétium : ea prima eft ne ars elle ûideat, Q^uod c igit hui? dodons officiûfln primis uiz tia n qua lut ons:emédet:ut expira fint uerba: ut fuis quæ.j litteræ fonis enûcient, Q uarûdâ eni uel exilitate uel pinguitudine nimiâ laboramus: quafdâ uelut acriores parum efficim?: amp;nbsp;aliis nó diffimilibus:fed quali hebetioribus permuram?, Quippe Kho,littcr£C qua Demofthenes quog^

cupere non difcatfim^re auaritiaminon dfcat affedum timoris: aut dicat metus affcdinim. Imitatio.co/ Cuctudo. Vtrucp:0 (geftum amp;nbsp;motum, Prxftare debet SCc.Iftem ahbi.Quid^nim minus oratori conues nitcp modulatio lcæuica:ôC nómin^ebriorum aut cóineftantium licentix fimilis. In his.f. cxcurfionibiis iiultii amp;nbsp;manii. Nc ars efte uidclicet fit ars in geftu ita tarnen fiat ut non arte fieri uidcbatiir. Orisipuerilis Vtfuisquaccp liticrx a débet Conareab nonutquibnidani pro.o.amp;contra quarundâ litterarii. Exilitate uel ping ledine-gracilis uitium eft cum nimis pinguem forni dam''litteris ÖC cii nimis gracile ÔC exilé ideo fu-' pradixit Ichnotetra amp;nbsp;playafmti. Quafda Ifas ét apd nos muti nó poftut pronûciare.r.ôC ,p ea diciit.l.5C lt;iâ.o.prü.a.Ôi.g.pro.c.ÔC.d.pro.n.ôt.n.pro.d.amp; cótra. Demofthenes .p.r.J/ünciabat.l.idélib.xi.Demo, quo facili’ uerba ore libero exprimere calculos ligua uolués diccrc Colebat amp;nbsp;Cie. memît lib.de oratore ÔC Demofthenes ipfe cû didiciftetpronûciarc.p .pala glonat’ eft amp;nbsp;hoc tarnen in oronibiis fuis nó legif fedin «if* . 011*1x10 nimiu ii^udc.re facim’.s.proöuaaando ea cuiu lingua uelcii Hbilus fit fine motu labotu.i

laborauit labda fuccedinquarû uis cflapud nos qiiocç amp;nbsp;cû.c.ae fimiliter«g«n5 ualuerût î«f»ac.d» moHiiinttne puero illas guidé circa.s.lfam deli/ cias hic magifter feret:ncc uerba î faucib9 pariet audiritnec oris inaniraté refonare: nec quod mi/ nirne fermoni puro cóueniat»fimplicis uocis naz turâ pleniore quodâ fono circûlinire:quod gra:/ ci waTaTrAdffjueydy dicunt» Sic appellat-cantus ribiarû:quæ pclufis quib^darefcût foraminib^re élo mo cxitu grauioré Ipiritû reddunt »Curabût et ne extreme lÿllabæîtercidâttut par fibi fermo fitnit quoriés exclamandû fit:laterû conat^fit iHe no capitis ut geHus ad uocé:uult9 ad geftû acco modef»Oblèruandû erit etiâ ut reéta fit facies di

centis:ne labra detörqucantmeîmodicus hiatus rieQ:um diflédat:ne fupinus uult9: ne dciedi i ter ram oculi:ne inclinata utrolibeteeruix.Nâ frons plurib? generib9 peccat» Vidi multos quorû fuz percilia ad fingulos uocis conat9 aUeuanttalioru eóftridta: aliorû ét difïîdétiatcû altero in uerticc téderéttaltero pene oculus ipfe pmerct» Infinitü auté ut mox dicem9 in his quoq^ rcb9 momenti! eft»Et nihil pot placere quod nó decet» Debet ét docere comcediis quo narrandu: qua fit auctori täte fuadendû:qua cócitarione cófurgat ira. quis flex9 deceat miferationé: qd ita optime faciet : fi certos ex comœdiis elegerit locos : amp;nbsp;ad hoc ma xime idoneos.i»achonib9 l)lcs»lidé auté ad puit ciandunó mó utiliiïimi:uerü ad augenda quoeg eloquentia maxie accómodati crût»Et hæc dum infirma ætas maiora nó capict»Cætcrû cû legere oratióes oportebit:cû uirtutes earû iâ fentiet : tû mihi diligens aliquis ac peritus afliftatmetj folu lectione formet: ueru etiâ edifcere eleCta ex his cogat:amp; ea dicere fiante clare: amp;nbsp;quemadmodu agere oportebit : ut protinus pronuciationc uoz cem amp;nbsp;memoriâ exerceat» Ne illos quidem re/ prehendendos piito qui paulum etiâ palafincis uacauerunt» Non de his loquor'quib9 pars uitæ in olco:pars in uino cófumitur: qui corpora cu/ ra mentem obruerunt, j-{os enim abefleab co quéinftituimus qlongiflime uclim» Sednomen

cftjdem iis a quibus gcftus motuf^' formantur: ut reda fint brachia:ncidodæ rufticæ manusine flatus indccorus:nc qua in profercdis pcdib? in/ fcitia:ne caput oculic] ^ ab alia corporis idinatioe diflideât,Nâncc hoc efle in parte pronuciatiois negauerit quiiqmec ipfa pronûciationé ab orato re lêcernct«Et certe quod facere.oporteat no idi^ gnâdum cftdicerc:cu p{crtim hæc Chironomia quæ^ft utnoie ipo declaratdex geftus:amp; ab illis teporibus hæroicis orta {inamp;a fumis grxei^ ui/ ris:amp; ab ipo ctiâ Socrate ^batata Platone quoep in parte ciuiliû pofita uirtutû;2lt; a Cryfippoipræ repris de liberorû educatóe cópofitis no omifla» Nam lacedæmonîos quidé ét faltationé quadi tanq ad bella quoqp utile habuiffe inter exercita tiones accepim^.Neqp id ueterib? «romanis dede cori fuit»Argumentû eft facerdotû noie ac religi one duras ad hoc tépus faltatio,Et illa i tertio Ci ceronis de Oratore libro uerba Craffuqbus præ cepit ut orator utar laterû inclinatióe forti ac ui/ rilnnon a feæna amp;nbsp;hiftrionibus:fed ab armis: aut etiâ a palæftratcuius etiâ difciplinæ nfus i noftrâ uftç ætate fine reprehcfionc defcédit: a me famé . nec ultra pueriles annösretiiiebit ; nec in iis ipfis diu.nccg.n.geftù oratoris coponiadHimilitudiz nem faltationis nolo. Sed (ubefle aliqnid ex hac exeicitatioe puerili.Vnde nos no id agétes furti decor ille dilectibus traditus perfequatur. f

An plura eodem temporedoceri prima' stas polfit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7''

Væri Iblet etiâ fi difcéda fiut hæc eodt te/ pore:tame tradi oia amp;nbsp;pcipipoflit. Negat cmquidatquia cofundat anim? ac fatiget tot di feiplmis in diuerlu tcndcntib5^:ad quas ncc mes: nec corpus:ncc dies ipfc tepore fufficiat. Etfi ma xime hæc patiatur actas robuftior: tame puerile, inos onerari no oporteat.Sed no fatis pcrfpiciûc qmm natura humani ingenii ualeat : qua: ita eft agilis ^ ueloxdic in omne parte ut ita dixeri fpe etattut ne pofl’it qdcaliqd agere tatu unû.in pia uero no codé dic mó:fcd codé tpis mométo : ut fuiipédat.Aii ucrqcitharedi nó limtóC méoriæ

amp; fono uocis amp;nbsp;pluribus fiexib? feruiutteu inter: alios neruos dextra peutiunt : alios læua trahût: cÓtinent:prxbêt:ne pes quidé ociofus certam le gern temporû feruat : Et hæc pariter oia. Quid nos agedi fubita neceflitate deptehéfi: none alia dicimus:alia prouideni9/ eu pariter inuétio rerû electio uerborum: cópofitio geftustpronüciatio uult9:motul^ defideret:qnæ fi uelutfiib uno co natu tarn diueria paret fimuheur uo plurimis eu ris horas parriamurfeû pfertim reficiat animos : amp;nbsp;reparet uarietas iplatcotraqj fit aliquato diffi^ cilius m labore uno pfeuerare.Ideocp amp;nbsp;filius lez dhone requiefeir:amp;ipfiusledionis tediu uicibus leuaLQualibet multa egerinms : quodi tamen modo recentes fum9 ad id quod incipim9«Quis no obtudi poffitfi per torn diem cuiufeucj artis unûmagifiru ferat:mutatione recreabit: ficut in cibis quorû diuerfitate reficit ftomachus:^ plu/ ribus minore faftidio alit.aut dicatifti mihi quæ fit alia ratio difeédi : fi grâmatico (oli defuiam^î deinde geometri tantû. Omittam? iterim quod dicim^tmox tranfeam? ad mufici5:excidatprioz ra:amp; qû latinis fiudebjm?litteris:nó refpiciamus ad gra:cas:amp; utlemel fimi nihil faciam? nilinoz uifiunu.Gur no ide fuadem? agricolis:ne arua fi mul amp;nbsp;uineta 0^ oleas ôCarbuftû colâtfne pratis amp;pecorib9amp; hortis amp;nbsp;aluearib? accomodenteu ram? Cur ipfi aliquid forcfibus negociis aliquid defidenis amicoru:aliquid rationib? domefticis: aliquid curæ corporis:nônihil uoluptatibus quo tidie damusfquarum nos una res quælibet nihil intermittentes fatigarer. Adeo facilius eft multa facere q diu.Illud quidem minime ucrendu eft: ne laborem ftudiorum pueri difficilius tolerent: netj enim ulla artas minus fatigatur:miru fit for fitamlcd experimentis deprehcdas.Nam amp;nbsp;do/ ciliora funt ingenia prius q obduruerunt : id uel hoc argumento patetquod intra bienniu q uer ba rede formare potuerunt:quis nullo infianz te omnia fere loquuntur: at nouiciis noftris per quot annos fermo latinus repugnat? magis fcias fi quem iam robufium inftituere litteris caperis

PRIMVS.

oon fine caufa dixi roe JC^iiéaW cos: qui in fixa quidcp arte optime faciat,Et patiétior eft laboris natura pueris qua iuuenib9:uidclicct ut corpora infantiûznec cafus quoin terra toties deferûtur : tam grauiter affligit:nee illa per man? amp;nbsp;genua reptatio: nee poft breue répus cótinuilulus amp;nbsp;to nus dieidifcurfustqa pódus illis abeft: nee le ipfi grauatific animi qnoep credo qiua minore cona tu niouétur:nce fuo nixu ftudiis infiftût: fed for/ madofê tautumodo præftâtmô fimiliter fatiga/ tur,Prærerea fècundû alia retatis illi? facilitatem udutfimplicius docetes fcquutur : nec quæ iam egerint metiunt.Abeft etia illis adhuc laboris iu diciu porro ut frequeter expti fumus: minus affi cit fenfus fatigatio q cogitatio,Sed ne teporis q/ dem unq plus erit:quia his ætatib? oiSm audicn do profeci? eft.Cum ad ftylu fecedet: cu genera bit ipfe aliquid ate^ coponetnu inchoare hæc ftu dia:uet no uacabit uel no libebit. Ergo qft gram maticus totu die occupare no poflit:nec debeat: ne difcctis aniinu tedio auertat,*quib9potius ftu diis hxc temporii uelutfubfidia donabim?? Nd ne ego eófurniftudete i his artib? uolo:necmoz dulefaut muficis notis catica excipiat:ncc utitor ad minutifTimaufe^ geometria: opera defcedat: nó comcedii in pronûciandomec faltatore in ge ftu facio:quæ fi oia exigeré:fuppeditabat tarnen tcpus,Ionga eft.n, quæ difcit ætas:amp; ego non de tardisigeniis loquor,Demep curihis oibusquæ difcéda oratori futuro puro: eminuit Plato: qui no contêtus difciplims qs præftarc poterat Athe Iia::n0pythagoreoru ad quos in italic nauigaue rat: xgypti quocj facerdotcs adiit: atqp coru ar/ cana perdidicit. Difficultatis patrocinia protexi mus fegniciæ,Necj eni nobis opis amor eft: nec quia fît honcfta atlt;j rerû pulcherrima eloquen/ tia:pctit ipfa fed ad uilé ufuÔCfordidû lucrû aez cingimur,Dicâc fine his i foro multi amp;nbsp;acquirat: dû lit locupletior aliqs fordid« mercis négocia/ tor:ÔCplus uoci fuæ debeatprxco : ncc ucli qdê ledloré dari mihi: qd ftudia referai coputaturû, Q uiuero imaginé ipfâ eloqntiæ diuia qda mé le cóccpit: qq^ lilâ ut ait Sophocles no ignobilis

INSTITVTIONVM

LAVRENTIVS.

ENVIT confuctiido ; Prolo/ gum cpmaximcaccomdatum fc cuudo uolumini.Fabi’præpo^ mt.in quo differit;amp; quoufque grâmatici ofFiciu extédaf: amp;nbsp;undc rhetori in infhtuendis iuuenibus fît jneohandum: amp;nbsp;quädo futurusorator rhetori fittraden/ dus. Nâerterant profedione fiia minora defpidut. Cxta accipiam’ demóftratiuas materias.cómuncs Iocos;quæfhones infini tas:qu3cthefeis græcc dicunt.profopopœ/ ias aerdiq progymnafmata. Scd ad ,p'o/ popŒias ufqî amp;nbsp;ftiaforias. Profopopœia fiâio pfonædicit . Hic aût profopopœias accipim’orationes alicui pro dignitate p/ fons accómodatas. De qiiib’iple in tertio ficinquit, fdeocp loge mihiindetur difficil hms prolbpopœiæ.in quib’ad reliquum fuaforia.’labore accedit cria pfons difficili tas.Nam illudidcaliter Csfiir.aliter Cice ro.ahterCato fuaderc debebit. Vtiliffima uerq haec exercitatio : udqiiod duplicis ed opens:ucl quodpoetis quoq; aehiftoriarti quocp futuris feriptorib’ plurimum cófcrt: uenim amp;nbsp;oratortb’ ncceffana. Hinc ergo acciditmtqijs alteri^ artisprima erantope rsfaSaGnt alteri’nouiffima.Progymnaf/ mata accipiam’qiis prima folebât ede rhe torices operamune quia a rlietonb’ fuut de relicla amp;nbsp;agrâmaticis occupata:ultima grâ marices flint fada.'z.

POM. Tenuitcófïictudoq quotidieirhe tores larini relinquendo principia fus artis offieni grâmatîd auxerunt: amp;nbsp;ideoin liido litterario necede fuitiuuenaitosin rhetori cis initiari: fed plus fibi uédicat qua ab illis reÜdiitn cd.Quintilianus officia didribuit amp;nbsp;grammatico fiium:amp; rhetorifuii. Tcnv pus quo traditur puer dici non poted quia animaduertcre debem^ qjtû in diidiis pro/ fecerit. Deliberatis amp;c. Denaondratiuiim cd ubi cd laus amp;nbsp;iiituperario.Delibcratiuü de quo deliberatur per confultatione.Iudi dale ubi é accufatio amp;nbsp;deféfio.Profopœia cd fictaalienarfi pfonarii oratio. Suafonx amp;nbsp;profopopreiedit i genere dclibcratiuo : amp;nbsp;fi fuaforia deliberatiua confultæ de fiitii ro qrit etiam de proterito.In fuaforia pro^ cemio utitur breui.Infuaiiédo ac didliadc do tria infpiciuntnn qiiod deliberatur : qui deliberat;amp; qui fuadeat rem: omnis delibc ratio de dubiis.Quatinus confideratur qd cuicp perfonæconneniat. Profopopœia cd qiix peneeadé : cd quæ fuaforia ut putat fi qs in cocione fuadciet Syllæut deponeret didaturam. Litteraturam. Aulus Gellius grammatice profedores litterarios uocat.

SECVNDVS,

fines fuos norit prxferdm tantu ab hac appcHaz nonisluæ pauptatc : intra qua primi illi coHitcrc prouecta. Nam tenuis a fote aflumptis poetarû hiftoricoruc^ uinb9:pleno ia fatis alueo fluit : cu præter rationem rede loquédinó paru alioquin copiofam propeomniû maximarû artiû feientia amplexa fit : amp;nbsp;rhetorice cuinomé uis eloqucdi dedit:officia fua nó detradetmee occupari ganz deal pertinente ad fe Iaborc:quæ dum opere ce/ j dittiam pene pofTeffione depulfa cft.Nec inficia• bor alique ex his qui grâmatieen profiteatur: eo ufcß feientia: progredi poflemt ad hac quoqp tra , denda fufficiat» Sed qum id aget:rhetoris officio funget non fuo. Nos porro quarim? : quado iis ' quæ rhetorice præcepit pcipiendis puer matur?

eHe uideaturJn quo quidé nó eft id affimandu cui9 quifqp fit atatis:fed qtum in ftudiis ia effece rit.Et ne diutius diHera quado fit rhetori traden dus:fic optime finiri credo cû potent.Sed hoc ip fum ex fupiore pédet quaflione. Nam fi grâma rices mun9 uf^ ad fualorias qua fut apud rheto rem materia inter rudiméta dicédi prorogatur: tardius rhetore opus eft» Si rhetor prima officia opis fui nno recufat a narrationib? ftatim:ÔC lauf dandi uituperädiq ^ opufculis:cura ci9 dcfiderat. An ignoramus antiquis hoc fuiffe ad augédam eloquentia gen? exercitationis: ut thefis dicerét: Ödcómunes locos:amp; extera citra cóplexumrcrû perfonarûcÿ: quib? ucra fidacp cótrouerfiacóz rinéturfEx quo palam cftqturpiter deferat earn parte rhetoricesiftitutio qui Uprima habuit amp;nbsp;diu folâ, Q uid aût eft ex lis de quibus fupra di/ xi:quod non turn in alia quæ funt rhctoru pro/ pria:tum certe illud iudicialc caufx gen? icidat: an nó in foro narrandu cft:quiai parte ncfcio air-fit ucl plurimumónc laus ac uitupatio certamini bus illis ftequéter inferitur? Num cómunes loci Cue qui funt indicia direduqualcs legimus a G cerone c0pofitos:fcu quibus quzftioncs genera liter traditur: quales funt editi a Quinto quoc^ Hortcnfio:ut fit ne paruis argumétis crcdcndû: amp;pro teftibus amp;nbsp;in telles i mediislitiû medullis

ucrGntiir,Arma fut hæcquodämodo prépara/ da fêmp: ut iis qû res pofcat utaris» Quæ qui p; rinere ad oratione no putabit:is ne Hatua quidc inchoari credet:cû ci? mébra fundent »Neep hac ut aliqui putabat fertinationé mea fie quifquâ ca lunnief: tang eum qui fit rhetori tradêdusabdu cendû protinus a grämaticis putem»Dabunt illi tum quocp tepora fua:nelt;j erit uerendu ne binis præceptoribus oneret puer» Non eni crefeet led diuidet qui fub uno mifcebat labor: amp;nbsp;erit fui gf (Jopens magifter utilior: quod adhuc optinent græci:amp; a larinis omiflum en»Et fieri uidet excu farc:quia funt qui labori ifti fuccclTerint»

De moribus amp;nbsp;officiis præceptoris»

Rgo cum ad eas in ffudiis uires puencrit puer:ut quæ prima eße præcepta rhetorû diximus mere colequi polTit:tradédus eius artis magiffris ent»Quoru i primis ifpici mores opor tebit:quod ego no iccirco potiffimui hac parte tractare fum aggreffusiquia no in exteris quoq^ doloribus idem hoc examinandû gdiligentiifi me putc:ficut teftat^ fum libro priore» Sed quod magis eius rei neeeflana in métionem facit ætas ipla difcentiü.Nam amp;nbsp;adulti fere pueri ad hosp ceptores tranlFerütur:amp; apud eos luuenes etiam fadi perfeuerat. Ideocp maior adhibéda tamé eu ra eft:ut teneriores ânos ab îiuria landitas docé fis cuftodia t:amp; ferociores a licétia gfauitas detc rcat»Ncqp uero latis eft fummâ præftare abftinc tiam:nili dilciplinæ fcueritate couenientiû quoqp ad le mores aftrixerit» Sumatigit âte oia parétis crga difcipulos fuos animû:ac fuccedere le î eoZ rum locum:a quib? fibi liberi tradant exiftimet* Ipfc nec habeat uitia nec fêratmó aufteritas eniS triftis/nó diffbluta fit comitas:neinde odiu : hie conteptus oriat» PIurim9 ei de honefto ac bono fermo fit»Nam quo Ixpius monuerit:hoc rarius caftlgabit:minimeiracudus : no tame corn qua: rmédanda crunt:diffimulator:fimplex in docéf do:patics laboris:aftlduus potiulg immodicus: interrogan tibusllibenter rclpodeat: no interro gantes percontet ultro:in laudandis difcipulo/ rura didionib? nec malign? nec effufustquia res

secyndvs.

altera tedium Iaboris:altera fecuritatem parit» In emendan/ do q corrigiéda erunt:nó accrbus minime«^ córumeliofus» ï^^am id quidé multos a propofito ftudcndi fugat:quod qui dem fic obiurgant: quafi oden't*ipfê aliquid imo multa quot tidic dicat:quæ fecû audita référât. Licet.n.fatis exéplorû ad imitandum ex ledione fuppeditet:tamen uiua ilia ut dicitur uox alit plenius : præcipueqj præceptoris : quem difcipuli G modo rede funt indituti amp;nbsp;amarit amp;nbsp;uerétur» Vix autem di ci poted quanto libentius imitemur eos quibus fauemus» Minime uero permittenda pueris : ut fit apud plerofq adur gendi exultandiq^ in laudado læticia. Quin etiam iuuenum modicum ede cum audicti tedimomum debet, ita fiet ut ex judicio pceptoris dilcipulus pendeat : atq^ id dixide fe rede quando ab eo probabit credat.llla uero uitiofidlma:quæ ia ’humanitas uocaturinuicem qualiacuuq? laudandi cum cd i decora amp;nbsp;thetralis amp;nbsp;(euere inditutis fcholis alica:tum dudi/ orum pcrniciofidima hodis. Superuacuaeniiri uidérur cura ac labore parata:quicquid effuderint laude » Vultumigitur præceptoris intueri tam qui audiuntdebent:q ipfe qui dicit» ha enim probanda atq^ improbanda difcernét : fic dilo facul tas cotinget auditioni ludicium»Atnunc proniatqjfuccindi ad omnem claufulam non affurgunt modomerum etiam ex currunt:6lt; cum indecora exultatione coclamant » Idmutuu cd:2lt; ibi declamationis fortuna.Hinc tumor amp;nbsp;uana de fe p fuafioufqjadeomt illo difcipulorum tumultu inflati :fi paru a preceptore laudentur:ipfi de illo male fentiant : fed fe quo praeceptores intente ac modede audiri uelint»Non.n»iudi cio difcipulorum dicere debet magidcr: fed difcipuli magi/ dri.Quin (i fieri poted intendendus animus in hec quoeç ut perfpiciat quæ quifqjèC quomodo laudet:amp; placere qua: be ne dicetmon fuo magis q eorum nomine deledetur : qui re de indicabunt» Pueros adolcfcentibus (edere permixtos no placet mihi.Nam etiam fi uir talis qualem ec oportet fludiis moribufeçpræpodtus: modedam habere poted etiam iuue tutem:tamen uel infirmitas a robudioribus feperanda efl: amp;nbsp;carendum non (blum crimine turpitudinis:uerum etiam fu( picione ♦ Hac notanda breulter exidimaui : nam utabfit ab ultimis uitiis ipfe preceptor ac fchola:nepræcipiendum qui dem credo » Ac fiquis cd qui flagitia manifeda in eligendo filii præceptore non uitct : lam hinc feiat cetera quoq? qua: ad Utilitatem iuuentutis componere conamur : fibidic hac parte omiffa fuperuacua»

An protinus præceptore optimo fit utendum»

Ë illorum quidem perfuafio filenrio traniéunda eft ; quinetiam cum idoneosVhetori pueros putaucrunt : non tarnen continuo tradendos eminentiflimo crcdunt.Sed apud minores aliquandiu detinent.‘tanquam mftituendis ar tibus magis fit apra mediocritas pra:ceproris:cum ad mtelle dum arqjimitationem facilior:tum ad fufeipiendas elcmen torum moleftias minus fuperba.Qua in re mihi non arbix tror diu laborandum : ut oftendam quanto fit melius opti/ mis imbui:quanta in cluendis quæ femel infedcrint uitus dif ficultas conlequatnrtcum geminatum on us fuccedentes pre mat . Et quidem dedocendi grauiiis acpriufquam docendi. Propter quod Thimotheum clarum in arte tibiarum ferunt duphees ab his quos aliusinftituiiietfolitum exigere merce/ des:qfirudes traderentur. Error tamen eftinreduplex:unus cpinterim fufficere illis minores exiftimant:amp; bonofane fio/' macho contenti funr. Q^uæqquamamp;ipfareprehcnlionedi gnafecuritas:tamen eflet utruneç tolerabilis:fi eiufmodiprx ceptores minus docerentmo peius. Aliter error ille etiam fic quentior:qgt;eos qui ampliorem dicendi facultatem fintconie cutimon putant ad minora defeendere «idepinterim fieri : q? faftidiant:præftare hac inferioribuscuram interim quia om ninonon pofTint ♦ Ego porroeum quinolit in numero prxci pientium non habeo: pofte aurem maximefi uelircpcimum quentÿcontendotpnmum qgt; eumqui eloquentia cereris pre ftet.llia quor^ per quæ ad eloquentiamperuenitur: dingen/ tiffime percepiffe credibile eft.Deinde quia plurimumin pre cipiendo ualct rario:qua:dod:iftimocuiq3plenifr]maclt :po ftrenio quia nemo fic in maioribus eminetmteum minora de ficiantmifi foitelouem quidem Phidiasoptime fecit. llla an tern qua: in ornamentumeius operis accedunt: aliusmelius laboraftet: autorator loquinefciet:aut leniores morbos cura re non poterit: præftantiflimusmedicus.Quid ergofnon eft quædam eloquentia maior :q ut earn intellectu confèqui put erilis infirmitas polUt fEgo uero confiteor:led huncdifertu præceptorem prudentem quoqsÔCnon ignarum docendi ef feoportebit:fubmittentem fc ad racnfuram difcentis :ut ue/ locilfimus quilqHi forte iter cum paruulofaciar:detmanum amp;nbsp;gradumluumminuarmecprocedat ultra quam comespof fit. Quid fi pieruntp accidit:utfaciliora fmtad intelligendum amp;nbsp;lucidiora muito:qua: a dodiftimoquotj dicuntur.' ’Nam 0(prima efteloquentiæ uirtusperfpicuitas:amp;quo qiiifrj in/ genio minus ualet: hoc femagis attollere 0C dilatare conatur:

SECVNDVS

perfuadeat fe itcliigefinagdoö’éfimpliciterdïdt. Infirmi zprouerbium cftdebiles catulilatratu contcn dût inden magni : amp;nbsp;cótra magni nero pa^ latrat. Cacozelie.zelö c emulate Cacozelia mala cmulatióe ant mala imitatio. Et tinulosztinuli en fmoéneluti tinit’.Cornelius Tacitus tinit’ gallióis appellat. Alio gnemt qücloquétia é ornata qb’ flofcnlis idc Cornelius appellat calaiftros mcoenatis. Inflant ' itumefeut Lafii.1.nadétes u’ ;Ladi qnó mi’tn cloqnétcs fût lalTiaxli defatigati dmertût a redo itîere. Libéti’ erigcf Priaftudiaipria rudimenta. Condifcipulorum :ga mediocres crunt tan^condifcipuli. Quadmitatio Atindodusxóclufio. Et

ut flatura breues in digitos crigunturtóCplura infirmiminan tur. Nam tumidosiód corruptos:amp; tinnullos:amp; quoeûtÿ alio caeozeliæ genere peccantes ceitum habco: non uirium fed i firmitatis uitio laborarcmt corpora non robore: fed ualitudi ne infiantur.amp; redo itinere lapfi plerun^ diuertunt.Erit er/ go etiam obfeurior : quo quifep deterior ♦ Non exciditmihi fcripfiffe me i libro priore:cum potiorem in fcholis eruditio nem efle:q domi dicerem: libentius fe prima ftudia tenerof/ ’que profedus ad imitationem condifcipulorum;quæ facili/ or edet erigere ♦ Quod a quibufdam fic accipi potefl : tan/ quam hæc quam nunc tueor fententia priori diuerla fit. Id a meprocul aberit :nanquc ea caufa ud maxima eftteur opti/ mocuiqj praeceptori fit tradendus puer:quod apud cum dif cipuli quoq5melius inflituti : aut dicent quodinutile non fit imiraritaut fiquod errauerint: flatim corrigentur ♦ At indo/ dus ille etiam probabit fortafTc uitiofaamp; placere audienti/ bus ludicio fuo coget. Sit ergo tam eloquentia q moribusp ftantiflfimus:qui ad phoenicis Homerici exemplum dicere ac facere doceat. De primis apud rhetorem exercitationibus

Inciam quas primas in docendo partes rhetorem pu/ tem tradere incipiam dilata parûper ilia: quæ fbla uul go uocatur arte rhetorica.at mihi oportunus maxime uidc tur ingrefTus ab co : cuius aliquid fimile apud grammaticos puer didicerit.Et q: narrationu:excepta qua in caufis utimur très accepimus fpecies : fabulam : qua: uerfatur in tragoediis atque carminibus:non a ueritatc modo:fed ctiâ a forma ue/ titans remota.Argumétû qd? falfû:fed ucro fimilc comœdie fmgût.Hifloriâ in qua c fl geflæ rei cxpofitio .Grâmaticis et ciiim fblTa ingentvfc accigat affirmas hoc primfl debere ce opus'deide mocnifl amp;nbsp;tcploçeipoftca locandopt jedificiopt cura fubfequi.Hxc funt prima puerorum apud rhetorum cxcrcitaméta .Verfl Quintilianus nuit dfe apud grâmatic fl:6i apud rhetorem narratione fimplicis hidoriaesquae et fimp^ci ftilo exponi dcbet;ob feruanJu tn cftne fit arida amp;nbsp;ieiuna narratio.apud gramaticos puer didicit gracili ftilo fiC fermnóc puro narrare fabeUasiq fût fimiks fabulis nutriculap eamp; foluer uerlus in proßimox muratis uerbis idc ipffl emu laridrep^hrafheos aut ornari’autbreui’leffl nimiitido. Poetapeuit Hefiodi hócri;amp; apdnos Ouidii LAV. oitigf ta cloquétia : luftianus de prolefTbnb’ amp;nbsp;mcdicis.x. Magiftros lKidiop e dodorefq-, excellere Oportet moribus priimi deide faciidia. Hic laqs prias qre. Fabula querfaf no dixit quéadmodù Cice.fa bula éiqnecuere nec uerifimiks res córinéf ga ut alia dicla côœdiape fabular (r:amp; tn uerifimilcs ut apd Ter. pplb ut placeret qs f ciftct fabulas.lté n dixit hiftona ér.s gefta ab aetatis nie mcoria remota eû amp;nbsp;h quoqj plra nodicâ îlpfc Saluftiushift orias delecópóitas dicat:Nec dixit argumentfl eft fidares quae tarnen fie ri potuinquia nó mû in comoediis argumentum cft fida res.

fa

POMPO. Pocticas:fabulam amp;nbsp;ar^irnentum. Diflercniiis:li.iiii. Eadmitatio GuuoCaper circuitione amp;nbsp;ambitum. LafciinaUpetulans fit Vtrunqj;facere nudam amp;nbsp;lafciuam. Lstaifcrulis di copiola:dc/ fertilitate loquitur. Plura:plus aquo. In hismarrationibuscopiofis. Molliusicum quadamoUinc nutri ant. Satia ridmpkri. Plenius:pinguius. Quod moxxum retate pinguedo illa qiiæ m pueris eft altnngiz tunliinc a plenitudine pinguedine. Maciemicum in uifitn te uidemiLS cxprenà mébramiaciesamp; infirmitas induantur. Se fie de fermóe

poeticas dedimustApud rhetorem initium fit hißoria tanto robuftior:quanto uerior.Sed narrandi quidem quæ nobis optima ratio uidcatur:demonftrabim9;cum de ludieiah par te dicemus.Interim admonere illud fat e: ut lit ca nec arida .prfusmee ieiuna.Nam quid opus erat tâtû Ihidiis laboris i/ pédere:11 res nudas atq^ iornatas idicaf fatis uideretfneep rur fus finuolâ amp;nbsp;accerfitis deicriptioibus: in qs plenty imitatoe poetica: Iicétiæ ducuntdafciuiat uitiu utruqj.peius tame illd qcf ex iopia:q quod ex copia ucit . Naipuens oratio pfeCta ncc exigi:nec Iperari pot:melior aut e indoles lætatgcnerofi' ^ cóatus:amp; uel pluraluftocócipiens interi Ipiritus.nee unq me in his difcétis anis offendat:liquid fupfuerittqn iplis dor doribus hoc ehe curæ uclimt teneras adhuc metes more nu tried mollius alat:0Clàtian ndutiquodâ lucûdioris diicipli'æ cibo ladeqp patiant.Entillud plenius interi corpus qcf mox adulta ætas aftrigat.Hinc ipes roboris.macié namç amp;nbsp;ifirmi taté in polterû minarilolet:protinus omnibus mébnsexprel fus infans.Audiat hxc ætas plura:amp; îLiéiat;amp; iuétis gaudeat fint licet illa no latis ficca îteri ac fenera.Facile rmediué über tatis:fterilia nullo labor uicunt. lilainiln i pueris na minimu fpei dederitti q igenid indicio pfumit.Materia ee pmu nolo nfabndatiorciatqi ultra q oporteat fufa:multu ide decoquet annmlcu ratio liabit:aliqd uelut ufu ip!odcterendSit mo nil excidi polïit:amp; qd exculpi.Erit at fi û ab initio téué nimiû lai nâ duxerimus:ódqua cælatura altior rùpat.Quod me de his ætatibus fétire mius mirabiturtq apud Oce.legerit. Volo.n» fe efferat i adoloicéte fœcûditas.Ç uapp ipmis cuitâdus: amp;nbsp;ipueris pcipue magiffer aridusmo minus qua tencrisadhuc plätis ficcû Öd line hûorc ullo lolù. inde fiùt hmlcs Rati : Öd ue lutad terra Ipedâtestq nihil fupra quotidinaû fermonéattol Iere audeant.Macies iiiisp fanitate; 0lt;indien loco ifirmitase fid dû fatis putat uitio carer:iidipiu icidut uitiûîqduirtutib? caret.Quare miht ne maturitasqdc iple fedietmec mullam lacu datiauftera fint.Sie ödanos ferétiödnetuflate pficiét.Nc 111dlqdc qd admoneamusmdignü éangenia puerorû iiinna

quamprimum 6t cohercere

RcJunutcmingeiui.aufieraacida» Nimizemcjidatioais,amp; Plinius in cpiflolisaitnooia cilc emendand

LIBER

SECVNDVS

intérim emendationis feucritate deficere » nam amp;nbsp;defperant amp;nbsp;dolcnt:amp; nouiffimeoderdt: amp;nbsp;quod maxime nocendum omnia timent nihil conantur: quod etiam rurticisnotueft:q frondibus teneris no putant adhibendam effe falcem:quia reformidare ferrum uidcntur: amp;nbsp;nodum cicatricem pati pof fe. Jucundus ergotum maximedebet ertepraeceptor: utre/ mediaquæalioqui naturafunta{pera:mollimanu amp;nbsp;lenile/ niantur: laudarealiqua : fêrrequædam: mutare etiam reddi ta cur id fiat ratione illuminare interponedo aliquid fui.Non nunquam hoc quoque erit utile :totasipfum didare materi as:quas amp;nbsp;imiteturpuer:amp;interim tanquamfuasamet« At fi tam negligens ei rtilus fuerit: ut emendationem non reci/ piat:expertus fum proderte:quoticns eandem materiam rur T'^^i^us a me retradatam fcriberc deiregro iubercm :poffe enim cum adhuc melius quatenus nullo magis rtudio quam fpe guadent.AIiter autem alia artas emendanda ert: amp;nbsp;pro mor do uirium amp;nbsp;exigendum opus amp;nbsp;corrigendum ♦ Solebam ego dicere puerisaliquid aulis licentius aut lætius: laudare il lud me adhuc uenturum tempus : quo idem non permitte/ rera:ita amp;nbsp;ingenio gaudebant:amp; indicio non fallebantur ♦ Sed ut eo reuertar undeingreffus fum :narratióes rtilo com poni:quanta maxima poflit adhibita diligentia uolo ♦ Nam ut primocum fermoinrtituituc dicere qua: audierint : utile ert pueris ad loquendi facultatem : ideoq3amp; retro agere ex/ pofitioncm:amp;amedia iri utranqp partem difcurrcre:fancme neo cogantur:fed ad gremium pra:ccptoris:amp; dum non pof funt: ÔCdum res ac uerba connedere incipiunt : ut protinus imemoriam firment:ita cum iam formam rede loquendi: amp;nbsp;P emendata: orationis accipient :extcinporalis garrulitas:nec cxpedata cogitatio:amp; uix furgendi mora circunlatoria: uez ranadationis ert« Hinc parentum imperitorum inane gau/ dium:ipfis uero contemptus operis amp;nbsp;inucrecunda frons:amp; confuetudo pertime dicendi:amp; malorum exercitatio:amp; que magnos quocp profedus frequenter perdidit arrogans de fe perfuafio innafeitur ♦ Erit fuum paranda: facilitatis tempus neque a nobis negligenter locus iftetranfibitur. Interim fa/ tis ertfipueromnicura:amp;fummo quantum illa ætas capit labore aliquid probabile feripferit : in hoc aifuefeat ♦ Huius reifibinatutam faciat«ille demum in id quod qua:rimus:aut eiproximum poteritcuadere : qui ante difcet rede dicereq cito«Narrationibus nó inutiliter fubiungitur opus dertrucn dicófirmaditj eastquod avotaKSvu kü kätaCKeUH uocatur

LAVREN. Iccirco nó in falsiiloGs:hoc quiri potcft etiam de rebusccçkGafticisnri ut de SufanadeTo/ bia de ludit item de hidoricis recétioribus iit fanai Gregorii ô d aliorum multorum ubi plura lutargumc ta adimprobadum A.Gellius libro.vii.quod de ol/mpia Pliilippi regis uxore Alexandri matre in hiltona gnea feriptum efl; Idem de P.Scipionis quoq jmatre qui prior africänus appellauis eft mtmorii datum Nam Sc Oppius amp;nbsp;niginus amp;nbsp;higmus allies qui de mta afneani fcripferunt matrem eiusdiu fterilem exifti matum credunt P. Scipionem eum cum quo nupta erat liberos dcfperalTepoftea in cubiculo attain ledo mulieris cum abfentc mari'''

Id porro no tantû i fabnlolis amp;carmine traditis fieri potmeru etiam in ipfis analium monumétis:utfi qua-rat an fit credibi le luper caput Valerii pugnantis fedilïc coruû:qui os oculof q jhortis galli rortro atq alis euerberaret.Sit in utrant ^ parte ingens ad dicendu materia:utde ferpente quo Scipio tradit geitus:amp; lupa Komuli:amp; Aegeria Mumæ«Nâ græcis hirto ricis plerucj poetica: fimilis e licentia. Sæpe ét quæri folct de tcpore:de loco quo gerta res dicit: nó nunq de piona quoqi ficut Liuius frequétiflime dubitatió^ alii ab aliis hifloncis dil’ fentiut. Inde paulati maiora tedere incipietdaudare daros ut ros:amp; uituperarc iprobos:quodnó fimplicis utilitatis opus é NantjóCingenium exercetur multiplici uariaquc materia: amp;nbsp;animus contemplatione redi prauique fc)rmatur:amp;mul/ ta inde cognitio rerum uenitiexemplifque quæ funt in omni genere caufarum potentiHima. Jam turn inftruitur cum res pofcet ufurus. Kmc ilia quoque exercitatio fubit compara/ tionis:uter melior:utcr ue deterior îquæ quanquam ucrfaz tur in ratione fimili tamé$i duplicat materiam lÔdiirtutum uitiorumcj nó tantum naturam:fed etiam modum tradar»’

ditum adieus quorfum ta'

men amp;nbsp;cur ifta quaeris Mardins nihil fane nifi ne nimis diligenter inquiras in eo qui ifto modo memoria: fiint prodita! Adicns atqniniulta qua:riinturin mario fida nean ucra fint:amp; in nonnullis quod in recenti memoria amp;nbsp;in arpinatl homine Sed ueritas a tepoftiilat quintus amp;nbsp;mchcrciile cupio non mendacem puta ri fed tamé nonnulliifti Tite faciuntimperite qui in ifto periculo non ut a poeta:fed iit a tefte ueritatem exi guntmee dubito quiniidcmamp;cumægeriacoHocuhim Niiniamamp; ab aquila tarqumio a patre unpofitum putent Marçhus intdligo te frater alias inhiftoria leges feniandas putarculiasin poemate: quippe cum in illaad ueritatem eunda referantur in hacad deledationem pleraque quanquam amp;nbsp;apud Herodotum pa/ trem h/ftorii amp;nbsp;apud Theopompum fint innumerabiles hyftorii : Flaums uopifeus firacufanus dedi' uo Aureliano neminem Icriptorum quantum ad hiftoriam pertinet non aliquid cfte mentitum prodente quin etiam in quo Lmiusun quo Saluftius:in quo Cornelius tacitus:in quo denique Trogus manifeftis teilt bus coniiinccretur pedibus in fententiam tranfitum faciens ac manu porrigens iudicandam.prxtcrca fcribe inquit ut libet fecurus quod uelisdices liabiturus mcndatiorum comites quos liiftorici eloquentia: mira-' nmraudores

POMPO. Id porro ^c. lue exercitatio prodeft ingenio ac nicmoriæ:amp; propter exempla multum eo fert futura: di'ciplme.Valerii qui pofteadidus fuit eorumus. Siquis longa fenenarrarct mquirendoquo fieri potuit ut ferum animal lupaamda prida:parferit infantibus.amp; uerba adnioiictniix iftud poetis concc ditur.amp; cum Pomponia difficilem haberet partumtanguisqui in cius cubiculo frequenter iiifus cft facilem rcddidlt»amp; ita fingunt nouitatem uocabulimiraculi.Scipionem Pomponia iditum propter quod fineac bitris in ardem capitolii congredi folebatiquafi enuilusnimia: Pompilii qui finiiilabatfe igcriam confulcre Etiam qiicrit:qiiiqueritdubitat. Multa inde cognitio:laudadoamp;uitiipcrando. Exercitatiocóparatóis eft triplex de fûnio cii mediocri amp;nbsp;cótra amp;nbsp;de pari ex cóparatiócnafcit exercitatio ut maior ut fuerit Hint balScipiohcan contra. Excmplis:cxetnpla niultûpoftût. Subit;ont ^eópaionuodü mer furi qlitaté.

SECVNDVS.

LAV. Verü in ordïc laudis:LaSatiiis li.i.Alaceda:móiis fortaffe didicerat deos Ebi ex enetis fingere g cfi mdlènios obfidcrct :amp; illifurtim deceptis obfeflbribiis cgrelTi addinpicda lacedemone concumflent a ^artanis mulieribus fufi fugati(j lut tcognitis aut dolis bofhii laccdemonii fequebitur his armata: mlicres obuia longius exicrût que cû uiros fuos cerneret armare fe ad pugna quod putarent Meffènios efle corpora fua nudaucrût;at ilk uxoribus cognitis ex afpedu i kbidiné cócitati ficuti erant armati cómixti fût utirj pro mifeue: nec.n.uacabatdilccraerc fie iuuenes ab eifdé ante nudi cû uirginibus ex quib’ fût parthéu nati pp b’ Fadi méoriâ eide ueneri

Verum de ordine lâüdis eontraqp : quoniamhæc tertia rhc torices pars é:præcipiéus fuo tepore.Comuncs loci de iis loz quor:quib9 citra pfonas in ipa uita moris éporare:utin adul terû:aleatorc:petulâtc ex mediis funtiudiciis:amp; fi reum adii cias accufatóes:qqhiquotp ab illogenerali tractatu ad quaf da deduci fpésfolct:utfi ponatur adulter cæcus:aleator pau p:pctulâs fenex:habétaut nÔnûquâ amp;nbsp;defenfioné♦ Na amp;p Ïuxuria:amp; p amore dicimus:amp; Icnointeri parafitufij defen dit:fic ut nó hoi patrocinemur led crnnini.TheGs auté qua: fumutur exrerücópatióemtruftica ne uita an urbana potior iurifpiti:â militaris uiri lausmaior.‘inira:fiât ad exercitatione dicédi ipeciofe atep uberestqua: ud ad fuadédi officiumniel ctiamad iudiciorum difceprationumqp iuuant plurimum.

Nam poderior ex predid:1 locusin cam. Murena:copiofifli me a Cicerone tractatur,Sunt amp;nbsp;illæ pene tocæ ad delibera/ tiuum pertinentes géus:ducenda ne uxor:petédi ne fintma gidratuSiNan^ hæperfouis modoadieCtis fualbria: erunt«

iurepaâd cédéreqrûturpotifîimû lodcócs in poratióe pagedicrimîs câ.df aut locus ut a Cice.diffinit at ^méti fides. Peculatoré:pcculat’furtû publieû apccore diâû:pcculator eft a pecore ut îqt Varro furem iigniacat. Ex mediis amp;c.ad genus iiidiciale ptinét oia. Nó nun.ganó eftabhominabilc. Patroeinemur defendimus nô noméifed crimen. Thcfcsautithefis eft cû dico ducéda necft uxor fiiaforia é cû dico duce da nc eft uxora CatonciôC hæc df câamp;dfhypotopcfis;Prolbpheiaé ^do fingit 'pfonamtputa fi fingere Catonem apudinferos loquetern:amp; item cum fingo brutaaut rem inanimatam loquiut putacum bos lo quitiir de fe fciîicet de utilitate quam prebet alimentis ne trucidetur ; amp;niix apiid Ouidium quaeritur quod laxispetatur. Spetiofedpecialis non fpeciofiis fit. Officium;ad genus delibcratiuum. Incaufa murene: amp;nbsp;cetera.Accufatio Icilicet murenae in tris uerfatiir partis in reprehéfione uitc in eontétione dignitatis : amp;nbsp;in crimine ambitus.intelligit in prefentia Quintilianus de contentione dignitaris: Cicero licet Murenam confutem noniinat:amp; ideo eum défendit amp;nbsp;preponit:Seniio Sulpitio iuris confulto competitori de com/ paratione fie loquitur Cicero: Sentius Sulpitius itisciuilc didicit:multum uigilauit:laborauit: prarflo mul^ tis fuitsmultorum ftultitiam perpeffius cft:arrogantiamperhilit : difficultatem cxöbuit ucrû ad aliorum ar bitrium non ad fuumtóC item licet Murena fortiflîmo amp;nbsp;lapicntiflîmo uiro imperatori legatus licet luculo fuit:qua in legatide duxit exerdtûifigna cótulit;manum confcruit:magnas copias ho fluim fudit urbes pa/ tim uipartim obfidioncccpit:amp; rciiqua:0C item paulo poft:qui poteftdubitare quin ad cófulatum adipif ccndum multo plus afferat dignitati res militaris quam iuris ciuilis gloriamigiliJs tu de node ut tuis con-* fultoribus refpondeas ille ut eo quo intendit mature cum exercitu penieniat.te gallorum:illum bucinarum cantusexcitatîtu aStonem inftituisiille aciem inftruit.tu caucs ne tui conlultorcsnllc ncurbes autcaftra ca pianturdllc tenet fiC fcit ut hoftium copixitu ut aqui pluuie arceanturulleexercitatus eft in propagandis fi mbus.tu in regendis ac niminuhidiccndum cft enim quid fentio rei militarifuirtufpreftat exterif omnibuf hac nomen populo Romanoihaechuic iicrbi aeternam gloriam peperit l\ccurbem terrarum parere impe-* no coegit:omneiurbanaereflomnia Qoftrahzcpredaraftiidia;amp;hax forenfif lauf K mdwftrialatent ia tutela ac prcfidlo bellica: uirtutis.

LAV.Ctipido piicr, Propertius quiatncp ilk fiiitpucrum g pinxit amorem.

Non ne putas mirashunc habuide manus. Hic primum uiditfine fenfuuiucre amanteS.

Et lenibus curis magna perire bona. Idem non fruftra uentofas addiditafas.

Feat amp;nbsp;humano corde iioUrc deum. Scilicet alterna quoniam iadamur in unda. NoRracp non nullis permanet aura locis. Etmerito hamatis manuscd armata lagiptis. Etpharetra ex humero gnofeea uti'oq; iacet. Ante ferit quoniam tuti quam cernimus hodem. Nec quiiqui ex illo uulne/

Solebat pceptores meimecinufili amp;L nobis ena incudogênez re exercitatióis præparare nos cóieëturalib^ caufis:cû quere rcatgpexequiinberet:CurarmataapdIaceda:inoniös Ven? ÔCquid ira crederenCupidopuer acuolucer:amp; fagitnsamp;fa z ce armatus:Scfim11lainquib^fcrHiabamnr uolütaté:cui9ïcó trouerfiis freqnésquæftio étqdgennschriæ uideri póf» Nâ’ locosquideqles lut de ccftibus:lempnehis credendu:Slt; de arguniétisan habéda ét paruis fides:adeo mamfeftü c ad for renfes aélióes ptineremtquidanec ignobiles in officiis duf libus lcriptos eos meniotiæqpdiligentilTimemâdatosi pror' ptu babuenntmtquotiês eét occafioextéporales coru didio nesliis uelutemblematis exornarétur:quoquidéncceni hu* ins reiindicium differre fufbneo fummam uidcbantur mihi infirmitatem de le confiteri:Nam quid hi poffint in caulis: quarum naria ae nouafemper eftfacies:propriuminucnirc?

re debeatis. His uelut éblcmatisdcruius emblemata dicunt' ligna iprcdaut apdVirgi. Cratera impdiimfi, gnis dicuntur autem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imprimo uclinfigo.

POM. Solebat fccptorcsicxercitatio cliriaptapud grämaticü ein declinatióc.i.dexióe caluû iitdixim® in lib.i.undc memoriaauget' apdrhetoreducûtur ad primordia facultatis dicédiut apd Hermogcnci pri cipio l^f qui incipit ab inllitutióc apdrhetore.Quintilian' ’ab elemétis.i.litteris ut in primo lib.docuif:' Apdrhetoré lie ordinatur chriemt primubfeuiter dilponat'la’ illi’g dixit:îdc cxpofitiochriape:poftca e '’' locutio liare exercitatio cé debet iicluti qdâ brcuis narratio. Cupido puerxlirta ita pinxit ille ita dixit illed here cé cupidine. Nâ locos;amicus é pp amicitia uemtanimicus elf pp inimicitia uenitirco pp odiû iicnitquot; paup eil pp pauptatctdiucs eft pp gratwialius cótra memitmirtusintcrrogadi teftes amp;nbsp;inuemedi argumé'' taeóftat ingenio amp;nbsp;iifii. Sunt detcftibus:teftibusé cols locus;qa alius dicit dâdii elle fïdc;aliusncgat:qûo falfa tcftimonia cépolTut:tclhs amp;nbsp;uolûtarius ucnit amp;nbsp;accerlitus a indice dcnûtiatiis:amp; ipm tcftimoniû eft duplex in tabulis lignatis cp fc defendit eoienfu illote q Ggnaucrut: amp;nbsp;harc facile defendit':amp; teftib’pfcntib® qj le defendit iureiurado: lioc th feruare debemus ut pquiramuspri’^ad ludicni ucniat qscas afferat tefbs amp;nbsp;prouidedum ne fit timid’aiit incóftas autîprudes amp;nbsp;nó debemusnimiii infiftcre Iterrogatióime ad oia rcfpódédotcftis minuatfidê:na fi fe fufpeäü feceritmultû nocebit:aducrfarius fufpedii facit eu odioautî uidia:autgratia;aut pcccunia:aut paucitate fi multi cóiurationé dicitifi pauper utilitatéifidiuefgrâm:fit ex' .ereitatioeû utrinep fint teftes amp;nbsp;orif qf utri meliores amp;nbsp;iitri in cais magis credibilia dixerint. Et dcargu^' metis. Ai'gumétu ératio probatióem pilasq colligit' aliud p aliud amp;nbsp;q fcilicet quodédubiiipid quod du bilinó cxófirmat ex ebrietate patris probo crapula filiiilocii argumétope nó intclligûtur illicómunes ut a Ica paricidiû fine aleator tpricida amp;nbsp;limilia fed fedes un fimilia fumûtur arguméta'ipa amp;nbsp;nationé fiue genz te ut afianus cft:libidinoiiis eftgrauis cftàtalus cft:liculus éicrgo acutus;ab state aliud aliis anis magiscó/ Hcnit a lexu utlatrociniii in uiromcncficiii in muliere ab cducatióe.rcfcrt.n.a quo quifep fit îHitutus a con^ ftietudinc idé ab liabitu ut ex forma 'ibido a fortunaaliud in diuite alnid in paiipe a códitióeliber an fem® ab aniino auariis an libcralisnraciidus an mitisifeucnis an clcmes:mifcricors an crudelis:auj0u gancator an frugiiaftudio ut negotiator an inersmiiles annauigator:mcdicus an orator;Si innumerabiles inuenict locos diliges rhetor. Vt quidain; Antonius apud Ciceronem fed non omnia quccunq iloquitur mihi mz dcnturadartcm amp;nbsp;preceptacnè reuocadaiSi idem rcfpódet Catulo quia nolo omia quecadunt aliquado’ tu oratorem quamnis exigua fint:ea fie tranari q nihil poffit dici fine Reepris fuis. Scriptos locos his locis id eftimprimouclinfingo amp;nbsp;dnfligno iprefla utapud Vir. cratera imprelTum fignis.ii loci.

SECVNDVS.

LAV. Apparctcp eum ho um:Pom.defuppeUèâili legata lib.xxxiü.Supellex eft domefticum pris fami, mftrumétum qdneqj argento aum uc fado ul’ueftc arm.Et Paiil.idcm res mobiles nó animalia;flor.Su/ peUcâili legata hcccótuientur:Méfx mappxœpliora deifica fubfcllia:fcddalcüi étmargctati culcitra to-' ralla imperalia uafa. Apud grzcosmt Culipbon ab Aefchinc. Romanismt Cicero pro lege manilla, Vtra(^aütmodo:Melior hacdimdo ^ eft illa in digeftis.Vlpianuslib.ii.deiuftitia OC lure hums ftudii dux fuut pühnôcs publiai £lt; pnuaXtiiPublicum lus eft qd datuturn ra romanx lpeäat:pnuatu ad fingulonun fpeoat utilitatem funt.n.q/

Melocitec occurrere ? tcdem rogare:quietiam in hisquæ fût communia ; amp;nbsp;in plurimis caufis tradantur uulgatiHimos fenfus uerbis:nifi tato ante praeparatis profequi nequeat.Ne cefTe efthis cum eadem indiciis pluribus dicunt.autfaftidiu moneant ueluti frigidiamp;repofiti cibi:autpudorem reprehe fa totiens audientium memoria infelix lupcllcx:quæ ficutar pudpauperes:ambitiolos:pluribus amp;nbsp;dmcrfis officiis con/ teratur : cum eo quidem:quod uix ullus eft tam communis Ioc9 qui poffitcohxrerecumcaufa:nifi aliquo propria: quæ ftionis uinculo copulatustappareatqueeum non tam mier/ turn qua applicitum uel quod:diffimilise ca:teris:uel quod plerum^aftumi etiam parum apte ioletmon quia dcfidera/ turtlêd quia paratus cft:ut quidam fententiarumgr atia uer bofiffimos locosarceffuntteum ex locis debeat nalci fentétia Ita funtautemlpeciolâ hæcamp;utilialionûtur ex canla. Cete rû quælibet pulchra locurio:nifiad uidoriam tendit uti(jfu peruacua:fed interim etiam contrariae. Verum badenuse/ uagan latis fueritdegû Ia9ôt uitupationà maiores ac ppc lu/ mis opib9fufted:uras uircsdcfiderçt:q g dé (ualbrns an côtro uerlhs magis accômodau fit exercitatioeófuetuJieamp;iureci tutatu differt»Apägrx.n.lator earûad indice uocabat. Roa

an il facri lutiôtç alidcpc' ailatusiqni in re publicam.aliud fâchlegiû quad in facra furti crimen admittihinreâecç Pom.non fiib piibli coiire pofuit religione id eft facra facerdotefe^ amp;nbsp;magiftratus id eft patnâ . hi nero quis neger.lus gentium * eomplcâinus quod fpeSat ad ftatum rei ro.Siquidem plus eft ins ciiiile cp lus romanuni tanqiixin genus rcff^ii fpeciei feu feccies relpedu idimdui aut totum refped« partis cum paulo poft.C.dicat.Nam quod quifcj populusipe Abiconftituit id ipGus eft proprium cmitatis uocaturque ius ciuilis qfi ms propnum ipfi us duitatis qd aut e côtra qdfi pl* ciuilis geniiseft ad ms ro:qd Vlpianus appellat tus noftrum amp;nbsp;ins gentiü ne dicam ius naturalagenus eft ad ins ciiule qd abrurdum entappellate ius unius^iiitatis publicumiót om' nium gentium ius pnuatum.quarepriuitum iusad fingulos romanos ut inexperat dicere Vulpianus refer/ re debuit non ad uniuerfum genus hominum. Nam qd beftias etiam cóplexuseftmt dicat ius naturale hoc abfiirdius eft cpid q»modo peccauit.Almd eft enim naturataliud ius fit quicquid animalia faciunt. Ergo fi Vlpimo credimiis iure id e lude qddiduqiioq jabfoiiiim eft sidcoep cp Florentins inquitut uim aut iniunâ propul am’ad nam nó ad ius gétiu referri debet quo qdé nulla nó aialia faciut led iure an iiiina id fiat ad fo los noies pertinet ex quo apparetius gétiû nó;aüt naturale ponédû eéaiit fi naturale póinius de oibus id di ci accipiamu tlwc eft unumidemep cp gen tiû cc quod.n.omnesgétcs iuftum fcniiunt natura duce nec aliaab alia differunt id laiuin genua inns elimemus akcru Win mira fpecié qua fingule géus popnitucpiiuad

iuftiuTtcfTc decreueriint.Nam quod ait Vlpiah’ Omnesnafei liberos natutali iure fed iure gentium femos fieri.fi ita ciïêtnó iusgcntium fed iniuria appellabitur perinde ac fiucllct aliqua gens ius eflcuacca ducendi uxorem quod fi lioe ms eft illud ins no ent.neep eni poteil ins iuri clîccontrariû.Cum prælërtim ins natura le fiquid agentiû differtîpofl’it appellari ins dmininaat ins facrum.OptirneigimrQumti'ian’tna genera conflituit facrumiplublidn priuafu.Nam publicii ucl ad ciuitatem referturuelad gentiû tam^ifi gentium ius no quia gentium fed quiaeiuihs alicuiusduitatis eft habetaudoritaté ex quo rede in fcptimo poften®

nis pro concione fuadere ac diiïuadere moris fuit. Vtrolt;^ au tem modo pauca de his amp;nbsp;fere certa dicûtur.Nam amp;nbsp;genera funt tria:facri:publici:priuati iuris: quædmiGo ad laudé maz gis fpedat:fiquis earn per grad?augeattqj Icx:cp publica : qgt; in religionem deû cóperta fir.Ea quidc de quib? quæn folet coia oibus. At.n.de iure dubitari poteft ei9 qui rogat : utde P.Clodii qui no rite creatus tribunus arguebatur: aut de ip/ fins rogationis:quod eft uarium:fiue no trino forte nundino

populi qui morib® amp;nbsp;legibus legutur partim fuo proprio comuniomnii ihominfiiure utiitur. Natp quod quifqj populus amp;c.Quod auté naturalis ratio inter omnes homines cóftituit id apud omnes getes pæquc euftoditur uocaturcç iusgetiumqfi quo iure gentes omnesutùtur. Ad hoc facitquoft idem Paulus coda libro titulo dc diuifionc rerum amp;nbsp;quantitate fummarerum diuifio in duos articulos deciditquot;’. Nam alix fût diuiniiuris aliæ humani.Diuini iuris (fitueluti facræ amp;nbsp;religiofe fida :quoq jres uclutimuri amp;nbsp;portât quo/ dammodo diuiniiuris funt.Quod autem diuini iunseft id nullius in bonis eft.ld ucroquod humani nuis eft plcrunq}in alicui’ bonis eft.Nam res hæreditariæ antequam aliquis hatres cxiftat nulli’in bonis funt.cx autem res qua: humani iuris funtraut publica: funt:autpriuata:. Publica: nulli’ in bonis ede credunt'.Ip fms enim uniuerfitatis ede credûtur.Priuatxaute funt qua: finguloru funt hoc auté totii quod difputaiiim’ ins differt ab co quod conftat.Lcgibiis plebifcitis fenatus cofultis decretis principiû auöontate prudétum : ÔC honorarium quod totû uocatur.Ciuilis quod illud fignificat fubiedum iuris.ideft iibiius ucrfatur:amp; quad materia hoc auté tradirioné hoc eft qui ius tradiderût;amp; illudquale fit docucrût apcrucrû ttj.Nam éC gene ra funt: retro ordinéagit ampli ficâdi caufa qnæ lex quafi priuata.Contincnsquod publica quod maius eft quodepmaximû quod in religionem deorum aut de ipfius rogationis Cicero in Clodium.

POM. Propofitis:propofitlonib’per thcfim. Vclociter.ad negatione. Qui loci ambitiofos cupidos gloria:. CopuIatus.ColIigatus. Vel quodmclqui. Pulchra: locutioni idcft ornatui interdû caiifa cotra/ ria locutioni:ideo tu qui clegifti locû ad ornatu defere amp;nbsp;funt ab ipfa caiifa. Speciofa hax::que de locis fût, Caufa controiierfia. Quæliberiquantûlibet. Verum haâcnus.def ’pueris quafi in laude ac uimperatiôç legû : quac aptid Romanos gencri deliberatiuo accômodata cft;apud græcosiudièiali. Earû : legû. Apud gra:cos:ut Ctetifiphon ab atfdùne Cicero pro lege manilia. Romani;Roms leges in cótionc ferebat aliz quando ius erat pontibus fc defendebant legum latores.!deo Cicero ait potes etia lex maria fecit anguftos. Lex ut ait Chrifip’efthumanarû amp;nbsp;diuinarum rerum noritia;qiia: dicitur etia rogatio amp;nbsp;obnûtiario cui* iiirtiis imperat prohibetpunit^permittit.lus diiiinû eft quo deus gubernatmûdiim. lus publicum in facer/ dotibus amp;nbsp;magiftratibus conuftit.Ius priiiatum ad finguloru utilitatcm:amp; eft ius naturale quod eft oibus commune.Ius gentium quo mortales inter fe utuntur.Ius ciiiile eft ex legibus p lebilcitis fenatus cofultis dc cretis piincipum amp;nbsp;auftoritatc prudentum.nömen ci uidetur impofitum a ciiiium fallite amp;nbsp;a prudentia amp;£Equitatc. Cómunia; funt. Dc.P.clodio.P.Clodius ut graueac pcrniriofiim odium in Cicerone exct ceret:cum eftèt patritius ex nobili claudiorum familia plebei cuiiifdam ad optimum fe fecit:nó multo poft. Trpl.creat’ Ciceroni ^mdixit amp;nbsp;eum in cxiliû egit.Quanturan rite fueritcrcat’.Tr.quianó licebatpa tririo tribunatu petere.Clodius id feciflc uidetiir quia auöontas tribunat’ magna erat ac facrolancta.Clo dius ubi defuga Ciceronis intellexit rogatione tulit qua interdixit ei aqiia amp;nbsp;igni per.ccc.milia paffuû ex/ tra italiam;amp; fi quis cum exciperet exui fieret publicatis bonis:amp; ne quis dcco reducedo ad fenatù referret nequis decerneret.nequis difputaretmeloqueretur ncpedib^irctmc fcrtbcndo adcflct. Ipfius:cuiufiiistri btini. Ipfius roga.fime Non trino forten undino:dicit' nûdmæ nundinarii amp;nbsp;conuetus manifefhim efb propterea ufirpatos ut tantûmodo diebus urbana:res agerentur reliquis adminiftrarctur nifticanllts enim tcporib’ut ante iani diximus proceres duitatis in agris morabatquot;.amp; eu confiüû publicu defiderabaf a iiillis accerfebanf adfenatuiex quo quis eos uocabatuiatores noian fut. Ifcjmosolim fenat’ eft pfeuera.iftuno

SECVNDVS.

promulgata:fiue no idoneo dietfme côtra intercclTiones ud aulpicia» aliud ucg,dquodlegitimisobftet:didtlata efïè ud ferrißncahcuinianctiülegürcpiignaie« Sed hæcadillas pri mas exercitationesnó pemnctniam fantlixc citra complexu perfonarû tempora caufarâ. Reliqaaeadéfere aero fictotp certamini huiulmoditradanCNâaitiûaatî aerbis:aat in re/ bas eftJn acrbisqaæntar an (âtis fignificcr:an fit in his aliqd ambigiuLln rebus an lex fibiipla cof.ntiat:an in praten tu referri debeattan in fingulos homines.Maxime aero coma lie eft quarereXan fit honeftatan inutilis:nec ignoro plarcs fi eri a Pierino par tes.Sed nosiuftû:piû:religio(ü: cateraqp his (imilia honefto compledimar.lufti tarnenIpecies nonfimr plicitcr excuti folet:aut eni de re ipQqaantmt digna ne pœ naad premio fic:autde modopremii peena ue:quitam ma ’ior q minor culpari poteft. Vtilitas qaotjinterim natara dir fcernit: interim tépore. Q^uada an obtineri polTint ambigi lotet.Ne illadqaidéignorareoportet: leges aliquâdo totas: aliquâdoex parte rcprehédifolerc:cum exemplû rei atriafqj nobis clarisorationib9 prebeat.nec me falliteas quoqp leges elfe qua non in perpetaurogetar:fed de honorib? aatimper nis:qaalis manilia fuit:dcqaa Ocerois oratio eft.Sed de his nihil hoc loco pracipi poteft.Coftateni propria reru:deqair bus agit no comani qualitate.his fere ueteres facultate dice di exercueruttaflupta tameadialedicis argamctandironc. Nam tidas ad imitatione fori cofiliorat^ matcrias:apad gre abipfo id gen? excrcitatioisfitmiientututalioquoc^ libroß cófelïhsiparü eópen.Sed ne iis quidé g hoc fortuTime affiiv mantulIo fatisidoneoaudorenitunf.Latinosuero diccdi p ceptores extremis,L.Crafli tpibuscœpifle Cicero auctor eft quorum infignis maxime Plotius fuit»

De lectione oratorii amp;nbsp;hiftoncorü apud rhetorem«

Ed de róne declamandi poft paulû.lnterim qa prima rhetorices rudiméta tradam^mó omittendu uidet:id quolt;^:ut mouea quantu fit collatur? ad profectu difcctium rhetor. Siquéadmodii a gramaticis exigit poetarü enarra/ tió.lta iplae quoep hiftoriæ:at(j etia magis orationü lectione fufceptos a fe diicipulos inftruxennqdnos in paucis : quorû id ætas exigebat:ôi parères utile cfte crediderat feruauimus. Cæterû fentiétibus lam tu optima dux res impediméto fue/ runt:quod ödlógacófuetudo aliter docédi fecerat legé:ód ro buftifere iuuencs:nec huc labore defiderätes , exemplû nrm

natcoeo pueris nebis primum ktme docere ccpifiTc Plodum quendam.

(équebâtur» Nec tamen etiam fiquid noniuel fero inuenip fem præcipe in pofferum pudcret.Nunc nero fcio id fieri a/ pud græcos fed magis per adiutores quia non uidentur tpra fuffeAura :fi legétib? fingfis pranre feper ipfi uelit.Et hetde pledio qi hoc adhibet:ut facile atcp dididte pueri fcripta oc culis feqnt:ct illa q ui cuiuftj uerbi:fi quid minus uhtatu in cidat:docet:multd infra rhetoris officium exidimanda eft ♦ At demon ftrarc uirtutes uel fiquado incidat uitia:id profef fidis ei^atej ,pnudi:quo fcmagiftni cloquctiæ poHicettma xime propriû eft:eo quide ualidius:q gt;no utic^ hue laborem docétium poftulo:ut ad grcmiu reuocatis cuiufcp eoru uelit libri ledione dcferuiant,Nam mihi cu facilius : tu etiâ mul/ to uidet magis utile fado filétio: unû aliqué : q? iplum imps rari p uices optimû eft:cóftitucrc ledorémtptinus pronuciz ationi quoqpaffiiefcâtttû expofita cauliiq fcripta leger ofo» (Na fic clari? q dicentntelligi poterut) nihil ociofü patuqdep in iniiêtione qdq i elocutiócanoradu erit:quæ i proccmio eó ciliandiiudicis ratio: qua: narradi lux breuitas fides: q? aliq/ do cófiliü amp;nbsp;qocculra:calliditas: naqa ea Ibla ihoc ars é: qux itelligi nifi ab artificenÓ poffit quâta diceps iidiuidédo prit dentia:quam fubtilis öd crebra argumentatio: quibus uirib? inlpirer:quaiucûditatc pmulceat: quâta in maledidis afperi tas i iocis urbanitas:utdeniep dominer i aftedib?:atlt;$ i pedo ra irrûpat:animûlt;jludiciû fimilé his quæ dicit:efficiat: lû in rónc cloquédicp uerbû fgt;priû;ornatû lublime ubiâplificatio laudâda:quæ uirt? ei cótraria:qd fpeciofe trâflâtû: quæ figu ra ucrborû:quæleuis amp;quadrata:fz uirilis tarnen copolmo. Ne id qdc i utile et corruptas aliquaqdo amp;nbsp;uitiofas ofoncs: qs tamé plencp iudiciorû prauitate miranf:legi palâ pueris: oftêdiqp in iis quâmulta ipropria:oblcura: tumida: humilia: fbrdida:lafciua: cftœminata fint : quæ non laudâtur modo a plerilqp:fed quod peius eft:proptcr hoc ipfum quod futpraz ua laudâtur. Nam lèrmo redus amp;nbsp;fecûdum naturâ enûcia/ tus: nihil habere ex ingenio uidef. lila uero quæ utcuep de/ flexa funt:tanqex quifitoria miramur: no aliter q diftortis amp;nbsp;quocunqp modo prodigiofis corportb? apud quofda maius eft prccium:q iis quæ nihil ex communis habitus bonis pdiz derûtiatçp etiâ qui (pe capiûtur uulfis leuatifq amp;nbsp;inuftas coz mas acu cométibus:ôC no luo colore nitidis:plus effie formæ purant:q podint tribuere in corrupta natura:ut pulchritudo corporis uemre uideatur ex malis moribus ♦ Nec folum hzc ipfæ debebit docere præccptor:fcd frequeter interrogare: 6^ mdicium dilcipuloru expenn.Sic audietibus fecuritas aberit

tlBER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SECVNOVS

ficcqnacdiccnfpfluentaurcsjfimuiqpadid perducent : qd' LAVRENTI. Quid fi ex hoc quæritur:ut Îueniant ipfi Ôi itelbgant, Na quid aliud K^^LiSepi agimusdocédo cos:qne femp docendiüntfHoc diligentiæ ftoUsadfilium, genusaufim dicere plus coUaturû difcenhbusiquâ ôes oîum artes:quæ iifuant line dubio mulmded latiore quadâ eóprer henlione : p ocs quidem Ipccies rerü quotidie pene nalcétiu ire qui poHuntificut de re militari:quâquâ fint tradita quæz da precepta coia:magis taméproderit fcire:qua ducu quifcp róne in quali ioco tépore lit ulus làpiéter:aut cotrama in om nibus fere minus ualetpcepta qua experimenta»An uero de clamabit quidé præccptor:ut fit exemplo fuis auditorib^^nÓ pluscótulerint ledi Cicero ac Demollhcnes.corrigef palam liquid in declamandodilcipulus errauerit: no potentius ent emendare oratione: quinimo etiam iucundus.alienam.uitia quilij reprehendi mauult quam fua.Ncc deerant plura que diceré.Sed nemine hæc utilitas fugitiarqs urinam tam no pi/

gear facere idudiqui no dilplicebit»

Q ui primi legendi»

Vod fi potuerit obtineri non ita difficilis fuperit qua:/ ftio:quilegedilintincipientibus.Nam quidem illos mi flores: quia facilior eorum intellectus uidebaturtprobauerut alii floridius genus : utad alenda primarum artatum ingenia magis acc0modatum»Ego optimos quidem amp;nbsp;flarim amp;nbsp;lé/ per:Sed tamé eorum candidiflimum quemtj amp;nbsp;maxime ex politu uelim: ut Liuium a pueris magiiqua Saluflium: amp;nbsp;hic hiftoria: maior eflaudor»Atquem tamen intelligcndum ia ■ profedu opus efl. Cicero ut mihi quidem uidetur amp;nbsp;iucun/ dus incipientibus quoqp amp;nbsp;apertus eflfatis, nec prodeffe tan tumifed etiam amari potefl:tum quemadmodum Pliniusp cipit:ut quil^ erit Ciceroni fimillimus.Duo autegenera ma xime canenda pueris puto : unum ne quis eos antiquitatisni • mius admirator in Gracchorum Catonif(jamp;aliorum fimili ■um lectione durefcere uelit.ficntenim horridi attj ieiuni. Nam neq ^ uim eorum adhuc intellectu confequentur:2lt; elo -curione:qu» tum line dubio erit optima:fed noflris tempori bus aliéna contenti:quod efl pelTimum : Gmiles fibi magnis luris uidebuntur.Alterum quod huic diuerlu efl:ne recentis • huius lafeiuiæ flofeulis capti uoluptatc quadam praua deli/ niant :ur prxdulccilld genus a puerilibus ingeniis:hoc grati US quo proprius cfttadament.Firmis autiudiciis iamqpextra penculu politis liiafcrim amp;nbsp;antiquoslegere.:ex quibusfi aflu «nat fokdaàc uirilis ingeniiuisdeterforudis foculi Iquallorc

g

tü nofler hic cultus clarius enjtefcet:amp; nouos;quibus amp;nbsp;-ipfis multa uirtus adclLNec.n.uos tarditatis natura dänauit: fed, dicendimutaium? genus: amp;nbsp;ultra nobis quam oportebat in dulfim9nta non tam ingenio ilIi nof fupauerut:qua ,ppofito Multo ergo licebit eligere. Sed curandum erit ne its quibus permixta funtinquinetur.Q uofdam uero etiam quos totos imitari oporteacSCfuifle nuper amp;nbsp;nunc cfle:quid ni libenter nó concefîèrim modo: uerû etiâ cotenderim ♦ Sed hi qui fut nó cuiufeç eft ^nunciare.Tutius circa priores imitatio eft uV errat.Ideotç hanc nouorû diftuli lectionem: ne imimatio lu dicium antecederet.

De diuifione.

Vit ét in hoc diuerfû pcipiétiû .ppofitû : q? eorû quidâ materias qs difcipulis ad dicendû dabanrmó cótentijdi uifióe dirigere latius dicédo ,p'equebant:nec lolû ^pbatióib?‘ iplebâtifêd ctaffectibus.Alu cû primas modo lineasduxifiet poft declamatióes:gdomifîftèt parfeg tractabat.Quofdâ ue ro locos nó minore curaiq cum ad diçendû ipfi furgerent ex colebant.Vtile u.trunlt;ç:amp; idco neutrû ab altero leparo . Sed fi facere rantû altcrû necefte fit ; plus proderit demonftraffe redlam ,ptinus uia:q reuocare ab errore lain lapfos:primum cp emendatione auribus modo accipiût:diuifioné uero ad co gitationcm etiam amp;nbsp;ftilû pferunt. Deinde q? libentius praxi/ pienté audiunt qui rephendente.Siqui uero paulo fût uiuaci ores:i his piertimmonbus etiam iralcunt admonitioni: amp;nbsp;ta; citi repuguant.Nce ideO tanié minus uitia aperte coarguen da fut.hiabenda enim ratio exteruimqui reda eße quæ pro: ceptor non emendauerit credet. Vtraqi autem ratio milcen da eft:2lt; ita tradanda uc res ipfx poftulabunr. Nangp incipi entibus danda ent uelut præformata materia : fecundum en luftp uires. At cum latis eompofuifte ié ad exemplum nide/ bunrur:breuia quçdain demonftranda .ueftigia:quxperfecii ti iam fuis uiribus fine adminiculo progredi poflint, Nónun quam credi fibi eos oportebit: ne mala confuetudinelemper alienum laborem fequcndi nihil per fè conari 0 lt;querere fa ant. Quod fi fatis prudenter dicenda uidermtaam prope co fumata fuerit praecipientis opera . Siquiderrauennt adhuc erunt ad ducem reducendi . Cui rei fumle quiddam facietes aues cernimus : qux teneris mfirmil^ fœtibus:cibos ore fuo collatus partiuntur.At cum nifi funt adultipaululum egredi nidis:ôi circûuolare fedé illam præcedentes ipfæ docet:tu ex pertas unes libero cæloduæque ipforum fiducia;permittunt.

S£CVNDV$.

gt;De edifcendo»

Llud ex confuetudinc mutandum prorfus exiftimo in his:de quib9nue diflerimus ætanbusme oia qua: fcriz pferit edifccantÄ certa utmoris edic dicat.Quod quide ma xime patres ex!gût:at(ÿ itadcmûftudere liberos fuos:fi qua frequetiffime declamaucrit:credut: cu profeAuspeipue dih genna codet. Nam ut fenbere pueros plurimut^p efie in hoc opeplane ueli fic edifcere electos ex oratioibus uelhiftonis: alio ucquo genere dignoruea cura uolummu locos multo magis fuadea. Na et exercebitur acrius memoria aliéna con peleClédo q fua.Et g crût in difficiliore huius generis labore uerlati fine moleftia tqua: ipfi copofuerunt ia familiarius aio fuo affigent: amp;nbsp;afluefcetoptimts:femplt;$ habebût itra fc qd’ imitent.Etiam no fentietes forma oratióis iHâ qua métc peni tus accepint:exprimct. Abundabût aût copia uerhorû optio rû;amp; cópoiitóe ac figuris ia nó qfitis:fed tpóte amp;nbsp;ex rcpofito uelut thefauro fe offerétibus.Accedit his 6C iucûda in fermo ne idonea quocp didloru relatio:amp; in caufis utilis.Na amp;nbsp;plus audlontatis afterût ca:quç nó plentis gratia litis fut cóparata

amp; laudé fæpe maiorêg fi noftra fint cóciliat«Aliquado tame . pmittédu quæ ipfi feripfèrit dicere :ut laboris fui fruclû et ex ■^’ lt;v;-lila quæmaxie petit-laude:plurimû capiat« Vciu idquocp tu fieri oportebit cû aliquid cômodius elimauerit : ut ço uelut præmio ftudui fui donenttac fe meruifTe ut diccrét gaudeat«

An fecundum fui quifqp ingenii docendus fit naturam «

Irtus præceptoris haben lolet:nec imerito diligêtcr in his:quos erudiédos fufeeperit notare diférimia ingcni orü;2lt;quo quét^ natura maxie ferat fcire « Na cm hoc mere dibilisquædâ uarietas nec pauciores annnorû penc g corpo/ ru form c.Quod ite^igi ét ex ipfis oratoribus pót:qui tantü inter fe diftat genere diccdi:ut nemo fit altcri fimilis: quauis plurimi fe ad eoru quos ^bât imitatione coppfucrit«Vnle d inde pleriftj uifum eft ita quemque inftitucrc: ut propria na turæ bona dodrina foueret:^ i id potiffimu igcnia quo tcdc rét adluuarenttut figs palxffræ pit? cû in aliqdplcnu pueris gymnafum uenecit expertus eorum omni modo corpus animumque difccmattciu quifi^ ccrtamini praparandus fit« , Ita prxeeptprem eloquentia; cum fagaciter fuerit intuitus: cuius ingenium preffo limatoqp genere dicendi : cuius acri: graui:dalci :afpcro nitido:urbano maxime gaudcat:itafc co modaturum lingulis : ut ineo quilque eminet prouehatur: quod 0Cadiutacura naturamagis cualefeat♦ Etfi mdiuerfa

ducaturtnec in iis quibus minus aptus étiâtis pofritcfficcrctbC de ea iqux natus uidet:deferendo faciat infirmiora ♦ Q uod mihi Iibera.n.uel contra receptas pfuafioes ratione feqntifen tentia e i parte uerum uidet.Nappnetas igenioru defpicerc ^prfusneceflariu cti his quoqp eertu ftudioru facere deledu nemo diffuafent.Naq^ erit alius hiftonc magis idone9;ali9c0 pofitus ad carme talius utilis ftudio iuris:utnonnulifrus for/ taffe mittedi.Sic difeernet hæc dicédi magifler :quó palæftri eus ille curforé faciettaut pugilé:autludatorctaliud uc qd ex üsquæ funt facroru certaminu.Veru ei quo foro deftinabit: no i una parte aliqtfèd î oia qua: fut eius opis:ét fîqua diffici/ liora difcenti uidebunftdaborandû c.Nam amp;nbsp;omnino fupua cua crat dodlrina ;fi natura fufïiceret.an figsigenio corrupt? ac Cumidustut plcnqp fut incidcrittin hoc cû ire patiemur: ari dum atep iciunum no alemus:0 lt;nbsp;qfi uefbem^.Na fi quxdam detrahere necceffarium cftcur non fit adiicere concefïûî’Nez pp ego cótra naturam pugno:non.n.deferendum id bonum: fi quodigemrû eft cxiftimo:fcd augédû addedûqp qd cefîat. An ucro clariftimus ille preceptor Ifocratcs:quem no magif libri bene dixilTetq difcipuli bene docuiffc tcftantur:cum de Ephoro atop Theopompo fc iudicaret:ut alteri frcnis:alteri calcarib9 opus efle diceret:autin i11o lentiore tarditatcm:aut in illo pene præcipiti concitationem adiuuandam docendo cxiftimauit?cum alterum alterius.natura mifcendum arbitra retur.Imbecillis tarnen ingeniis fane fic obfequendum fit:ut tamen in id quo uocat natura ducantur.Ita.n.quod folu pof funtmelius efficient.Si nero liberalior materia contigerit: amp;nbsp;in qua merito ad fpem oratoris fimus aggrefli:nulla dicendi uirtus omittenda eft.Nam licet fi aliqua in ptepmor utneccf fc cft:cæteris rainé non repugnabit : ttep ea cura paria faciat iis in quibuseminebit.Sicutillc ne ab eodem cxeplo receda/ mus exercendi corpora pitus non fi docendum pancratiaftc fufceperit:pugno ferirc:uel calce tantum:autnexus mo: atqp m his certos aliquos doccbit:fed oia qua: funt cius certaminis Erit qui ex iis aliqua no poffit:i id maxime quod poterit in/ cûbct.Nam funt hæc duo uitâda prfus:ununc tentes quod effici non poffit.Alterû ne ab eo qd gs optime facitti aliud cui min? e idqne? trufferas.at fî fuerit q docebit ille que adolefce tes fcnc uidirn? Nicoftrat? óib? i co doccdi partibus fimilitcr utcftefficictqp illu : qualis hic fuit ludando pugnadotj:quo rum utroep certamine iifdem diebus coronabatur inuidum: amp;nbsp;quäto id magis oratoris futuri magiftro prouidendum erit

SECVNDVS

Non enim fatis eft dicere prefle tantum aut fubtilitcr aut aO pere non magis q phonafco:acutis tantû: aut mediisaut gra uibusfonis:aut horum etiam particulis excellere» Nam ficut cithara ita oratio perfcda non cft:niG ab imo ad fumum om ilibusinten ta neruis confentiat.

De officio difcipulorum «

Lura de officiis docctiumlocutus:difcipulos id unum intérim moneo :utpræceptores fuos non minus qipfa ftudia ament : amp;nbsp;parentes efte : non quidem corporum : fed mentium credant»Multum hxc pictas confert ftudio.Nam ita amp;nbsp;libenter audient:^ didis credcnt:amp;eftefimilesconcuz pifeent» in ipfos deniqp ccctus fcholarium Ixti amp;nbsp;alacres con/ uenient:emcndati non irafeentur daudati gaudebunnut fint cariffimiin ftudiomcrcbuntur»Namut illorum officium eft docere: fic horum prxbcre fcdocilcs:alioquin neutrum fine altero fufficit♦ Et ficut hominis ortus ex utrotp gignentium confertur:amp; fruftra fparferis femina nifi illa prsmollitus fo/ uerit : amp;nbsp;fulcus : ita eloquentia coalefccre nequit:niû fociata tradentis accipientiftj concordia»

De utilitate amp;nbsp;ratione declamandi»

N his primis operibus quæ no ipfa parua funt :fcd ma iorum quafi membra atlt;j partes bene inftituto ac fatis exercitato lam fere tempus appetet aggrediendi fuaforias iu dicialefip materias:quarum antequam uiam ingrediarpau/ ca mihideipfa declamandi ratione dicendafunt : quxquidé ut ex omnibus nouiffimeinuenta : ita amp;nbsp;multo eft utiliffima Nam eunda illa de quibusdiximustin fe fere continet: amp;nbsp;ue ritati proximam imaginem rcddit.ldcolt;j ita eft celebrata ut plenftj uiderctur ad formandam eloquentiam:uVibia fuffi/ cere » Neqpenim uirtus ulla perpetuæ dûtaxat oraiióis repe m potcft:quacno fit cum hac dicendi meditatione cómunis Eo quidem res ifta in culpam docentium recidit : ut inter p cipuas : qusc corrumperent eloquentiam caufas licentia at^ infeitia declamantium fuerit»Sed eo quod natura bonum eft bene uti licet » Sint ergo amp;nbsp;ipfx materia:qua: fingentur qli/ milliraa :ueritati.Et declamatio inquantû maxiepót : imitet cas adiones:in quarum excrcitatióem reperta eft. Nam ma • gos Sc peftilcntiam amp;nbsp;rcfpófa » amp;nbsp;fæuiorcs tragicis nouercas: aliacf magis adhuc fabulofa fruftra inter fponfiones amp;nbsp;inter dida (primus.Quid ergo nunq hæc fupratidc amp;nbsp;poetica: ut uerc dixcri themata iuuembus ptradarc pmittcmus.u t expa tient óc gaudeat materia:^ quali in corpus eat : erit optimu»

g 1“

SECVNDVS.

LAVREN. Sed certe fintprandia: Petronius arbiter qui opus fuû profa uerfuej inCcripfit fatyricon coz nare qdckriptû fed non fine fpeciequada dementix ante Quntilianum ut arbitrer fuit:fic(ç incipiteu alio g iicrcfnnai;: declamatores inquietant 'quiclamantlixcuulnera pro libertate excepi hunc oculum pro uo/ bis ipeiididate inde ducé qui me ducat ad liberos meos Nâlücciû poplites niebra non fubdinent h ipla to Icrabilia edentfi ad eloquentiam ituris iiiâ faceretnunc,amp; rerû tumore amp;nbsp;fniarû uanidimo ftrepitu hoc ta tu proficiunt ut eu in forum ueneruntputeat fe in alifl terra^orbem delatos.amp; ideo ego adolelcentulos ex idimoifehoüs fhiludImoS'

Sedcerte fint srandia amp;nbsp;tumida:nó ftulta etiam amp;nbsp;acriorib? oculis intuenti ridicula:utu iam cedendü dhimplcat fe de/ clamator aliquando dû feiat :ut quadrupedes cû uiridi pabu’ lo diftentæ funt:langunis detraclióe curantur:2lt; fic ad cibos uiribus conferuandis idoneos redeunt:ita fibi quoc^ tenuant dos adipcs:óé qcquid humoris corrupti cÓtraxerit: emitédû fi effe (anus ac robudus uolct.Alioqum tumor ille inanis pri mo cuiufcum^ ueri operis conatu deprehendet, Totum aût declamandi opus qui diuerlü omni modo a forenfibus cauz fis exiftimant:bi pfeëlo ne rationé quidéqua ida exercitatio inuéta fit puident.Nam fi foro no præparat:aut fcamicæ odé tationi:aut furiofæ uociferationi fimillimû cd, Q.uid«n«attij net indicé præparare:qui nullus ed f Narrare quod oés Iciât filium probationes adhibere caufetde qua nemo lit proiiun ciatUrusÆt hæc quidem ociolâ tantumZaffici ucro amp;nbsp;ira uel Indu pcrmouere:cuius edludibrii?nifi quibuldam pugna: fi mnlaeris ad uerum difcnmcn acicmqsiudam confuelcimus Nihil ergo inter forenie genus diccndi:atquchoc declama/ toriuminterendfi profedus gratia dicimusnihil » Vimam^

homericis uerfibus canere timiicnint:amp; ne poetas qj ad tefiimoniu cité ceite neep PJatona neep demofthez né ad ß genus exercitaiois accelTilTc: amp;nbsp;io grandis be uclut utita dtea pudicaofo no ell maculofamcc turgi-' da fed naturali pulclirinidie exm-git nuper uetofa amp;nbsp;enormis loquacitas athenas ex Alia cómigrauit anios iiiocnû ad magna furgétes uclut peUüentiquoda fidere afflauitd’cmelq; corrupta cloquétix regulaftetitôC obrautuit.Quis polka ad fumaniTucydidis; Quis hipiclis ad fama proceint ƒ An necarmen ip lam colo ris enituit fed omnia quia codé cibo pada nó potuerunt ufqj ad feuedutem cancfccre;pidura quoepnó aliü exitum fecit podquam egyptorü audacia ta magnat artis eópendiariam inuenit nó palliis Agamemnon né diutius declare in porticu quam ipfe in fchola iudaueiat fed adolefcens inquit quoniam fermonem habes nó publici faporis amp;nbsp;quia ranlümû eft amans bond mentem nó fraudabo te arte fccreta in mifllim in iis ex ercitacionibus doSorcs peccant qui necelTe habent cû infanlentibus furere .Nam qui dixerintqiix adulo fcentuli probentut ait Cicero foli in fcho!is relinquentur ficut fidi adulatores cum C3onas ad nutum captant nihil prius meditantur q id quod putantgratiflimû auditoribus forc:nec enim aliter impetrabuntquod pe tunt nifi quafdim infidius auribus fecerint fic eloquentia: magißer nili tanqua pifcator cdipofuentliamis cfcd quam fciret appetituroseße pifciculos fine (pe predæ moratur in (copulo • .Quid ergo elf parentes ob/ iurgatione digniqm noient liberos fuos feuera lege proficere.primû cni ficut omnia fpcs quoq; fiiasabitio nedondt:dcïdcci’iad nota properant cruda adhuc lludia in forum impellunt amp;nbsp;eloquentia qua niliil ede maius confitentur pucrisinduuntadhucna(ccntibusqui fi paterentur laborum gradus fieri ut ftudiofi luuequot; nes ledione fenera irrigarenturutfapiehtixprxeeptis animoseóponerentut iierba atroci fillo effoderent ut quod iiellent imitari diu audirent fibinihilcflè magnificii cppiieris placeret lam iila grandis oratio lube ret malefiatis fuepondus. Nunc puen infchons luduntpuen rident ' in foro amp;nbsp;quos utroqueturpiusquii? que propriam ditatin feneâute confiteri non unit (cd ne me pûtes improbaffc (ludium lucinii ante impro bitatis quod (cntio amp;nbsp;ipfe carmine effingam artis feuerx fi quisamat effcâus mentemque magnis applicat prius more frugalitatis lege polleat exacia nec curet alto regiam cnicein iiultii.clicniquccoenas impotentum.

aänriad cofitctiidinc pofTetnit noib? uteréur:amp; pplcxc nia' gis amp;nbsp;longionsaliquado actus côtrourefiæ fingerentur ♦ Et Herbain ufu quotidiao pofita minus timeremur : amp;nbsp;locos in ferere moris eiïet:quæ nos qlibcr per alia in fcholis exercitati (imus:tyrones in foro inueninmr.Si uero in oftentatióem co paretur declamatio : fane paululû aliquid inclamare ad uo/ luptatem audientia debemus.Nam amp;nbsp;in his adionibustquç in aliqua fine dubio neccfïirate uerfant:(êd funt ad populare aptata: deledationem :quales legimus panegyricos: totûtj hoc demoiiltrationum genus permittitur adhibere plus cul tUs:omnem^ artcm:quæ later plcrunq; in indiciis debet no confiteri modo :fcd öltentare etiam hominibusin hoc aduo catis.Quare declamatioquoniâé iudiciorû côfiliorûq^ ima godimilis eé debet ucritati.quomâât aliqd in le hét epididi coma nihil fibi nitoris adûerc:qd faciût adores comici: qui nec ita provins:ut nos uulgo loquunur pnûciât: qd eét fine arte:nec tamépcul a natura recedûnquo mtio piret imitatio Gd moré cômûis huius lêrmóis decore quodâ Icænico exor nât. Sic quoeç aliq nos icomoda ex his qs fnixerius materiis cólêqucntnn eopræcipue q? multa in his reliquûtur incerta que lûimus:ut uident ætates:facultates:libcri:parétes:urbiû iplarum uires:iura:mores:alia his fimilia » Q um aliquando cria argumenta ex ipfis politionum uitiis ducimus» Sed hæc fuO quælt;^ loco.Qnâuis emm omne propolitum opens a no bis dedmati co fpeder:ut orator iftiruatitamc ne qd ftudiolî tequiiât:ét fiqd crit qd. ’ad fcholas ptineat: .pprie i trâiitu no

Au artis iicccilaria cognitio.

Ara hic ergo nobis ichoada é ea ps ariis;ex q cape ini hu iblenttq pora omiGnit:qq mdeo quofda i ipio Rati limie obRaturos mihitqui nihil egere eiulmoi pceptis eloqu tiaputet:fed natura fua amp;nbsp;uulgari mó:amp; (cholarû exercitatio He cótéci rideat ét diligentia noRva exéplo qiioqs magni nois ^fclTorû: quorû aliqs ut opior iterrogat? qd eét Ichéa amp;nbsp;nœ ma nefcire le qaidctlcd fi ad ré pcinetet elle i fua declamatio ne refpodit.Aiiu6 pcontiti thcodoreus an apoUodoreus eét cgû iQtut parmularius fum.nec fane potuit urbâius ex côfef fionc inlcitia: fuædabitporro hi quia ; amp;nbsp;beneficio ingemi præftantes funt habiti: amp;nbsp;multa etiam memoria dignaexcla maücrunt : plurimos habent iimiles negligétiæ lux pauciRi mos naturæ.igitur amp;nbsp;ipetu dicere letóC mribus ut gloriantur

^ Vir.amp; Hor.curiofa fœlicitas.Gïteri ât n uideft uia q irefad carmé aiit iierlu timueriit calcarxcce belli ci. i gés op’qfqs attigerit nifiplcn’ltij fub oner laber : ii.n.res gefta: uerfib’ cóphédédx lint qdlóga snieii®hiftori a faciütuj pabates doft myftena^ fablblu faiaft tonntüij^piüd’é liöfpus. Ytao.Qui.iuua dda.ó taC

Nec♦□»Opus cAcprobatione aut difpone in rebus fidis: fed cuius rei gratia plenti fit auditohû fententiis gradib? : quaru optima qnxe^ a picuIopetatur»Q uinet i cogitado nulla ro neadhibita:aut tednintuetes magim aliquid:quod ultro le offerat pluribusfepcdiebuscxpedat:aut murmure incerto uelut claffico inftindu concitatiflimu corporis motum noti enunciandis:fed quærédis uerbis accomoddt.Nonnulli cer ta fibi initia priufqua fenfum iueneritdeffinat:quib9 aliquid diferti fubiûgédû fîtzeatç diu lecû iplî elareqp meditatidefpa ta cónedédi facultate dcfciur:^ ad alia deiccps:atlt;j ide alia no minus con atcp nota deuertût.Q^ui plurimû uidétur ha here rónistnóin cas tu labore fuû fcdin locos intcdutiatqjiis o5 corporiprofpiciut:fcd abrupta qda:ntforre ad manu uer nere iaculann Vnde fir ut diffbluta amp;exdiuerfifcógcftaora tio cohærcrc no poffit fimilift^fiteometarhs puerorûi quot ea quæ aliis declamâtib91audata funt rcgerct.Magnas tame fêntentias amp;nbsp;res bonasnra.n.gloriari fblét:clidût.nâ ut barba ri Ôdèrui:amp; fi hoc lat eft:nulla érô dicédi.

Q uarc ineruditi ingcniofiores uulgo habentur»

Ehocquidé negaueri feg pleruq ? hâc opinioné:ut for tins dicere uideâtur idocii pnmûuitio male iudieatiû qui maiore hfeuim credût ea:quæ nohabet arté: uteffîgcr: qua apirc:rûpcre qua ibluerc:trahere qua ducere putant ro buftius.Nâamp;gladiatorqui arrnorûinlciusin rixâruitiamp;Iuz dator qui toti^corporis nifiu in id quod femel inuadtincuz bit:fortior abhis uocaf:cu interiamp;hic frequcter fuis uinbus ipfe profternitiamp;illuuchemetis ipct? excipitaducriani mol lis articulus.Sed funtin hac parte quæîperitos et naturaliter fallât.nâamp;diuifiocû plurimûualeati câis:(pecie uittu miuit amp;nbsp;rudia politis:maiora amp;nbsp;fparfacôpofitis nûcrofîora credun tur.Eft prætcrea quædâ uirtutû uitioruq^unciniaï qua male dicuspro libcro:temerarius pro forti:cft‘ufuspro copioib ac cipitur. Maledicitaût ineruditus aptiusamp; fæpius ucl cû pieu lo fufcepti litigatoris:frequétcr et luo.Affert ÔCiffa resopmi onc:cp libentiflime hoies audiûtca quæ ipfi dicere noluiflet Illud quoqpaltern quod cin elocutioeipfa piculu minus uiz tat:conat(j pditc.lndccuenitnönunqnä ut aliquid grade i/ ueniat:qui {cmpquærit quod nimiû c:uerüamp;róeuêit:filt; cer ta uitianópêfat:pp hoc quoqj intcrdûuidentur indodi coz piam habere maiorem:quod dicut omnia:dodiscft amp;nbsp;elez dio amp;nbsp;modus.hdis accedit:quod a cura doccdiggt; intenderit recedut.Itatj illud quæftionûSCargumctoiû apd corrupta

LIBER

SECYNDVS

ludtarfrfgus cuitâtînihilcç aliudg quo nel prauis uoluptati LAVRENTIYS. ludi b?aures afTiftétiûpmulceâtquærût.Senrctiæ quoqp ipfe qs Joru^'nTs^u^hX amp;quot;^ fblas pctut magis eminétxûoia circa illas fordidaamp; abieda dpiediQiiinhlianus amp;nbsp;do funt:ut luminano inter umbras:quéadmodum Cicero dicit ‘^ ^ oradifinem fecerat. Sed plane in tenebris clariora funtJtaqpingéiofi nocentur ut Iibet:dû tamécóftct cótumeliofe fic laudari:defcrtü. Nihilo minus eófitédü c ét detrahere dodrinâ aliquid:ut lima rudi bus:amp;cotes hebctib9:amp;uino uctuftaté:fed uitia detrahit:atr

(jeofblominus eftggt;litteræpræpolierût:quo melius* Veru hi pronûtiatiôeqnoqp famâdicédifortiusquærût« NâÔCda mât ubicç ÔCoialeuata ut ipi uocât manuemugiût multo dif curfu anhelituiadatioe geftu motu capitisfurêtes Jam colli dercmanus:terræ pcdéincutere:femur:pedus:frôtem cede re:mirc ad pullatû circulûfacit cû ille eruditustut in oratioe multa fûinittere:uariare:difponere:ita et in pnûciàdofunm cuieç eorû quæ dicet:colori accomodate add fciat:amp; fi quid fit perpetuaobferuatiôedignûmodeftusamp;efreamp;uiden ma lit«Atilli hancuî appellât:quæ épotiusuiolétia* Cû interim non adores mû aliquos inucnias:fcd q, ê turpius:præceptor res et qui breuem dicédi exercitatioem cofecuti omilTa roue ut tulit ipetustpafTini tumultuétur:eoft^ qui plus honoris lit teris tribuerût:ineptos amp;nbsp;leiunos amp;nbsp;trepidos amp;nbsp;infirmos : ut quodeç uerbum contumeliofiflimum occurrit appellet» Ve rum illis quidem gratulemur finelabore:fine ratóne:fine di fciplina difertis» Nos quado amp;nbsp;praecipiendi munus: amp;nbsp;lam ' pridem deprecati fumus:amp; in foro quot^dicedatquia hone ftifimum finem putabamus defineretdum defideraremur i/ quirendo (cribendocp talia cofolemur ocium noflrumtquat futura ufui bona:m otis muembus arbitramur: nobis certe funt uoluptati»

Q uis modus in arte»

Emo autem a me exigat id prxeeptorum gcn9 quod cft a plerifcj feriptonbus artium traditum:utquafi qf darn leges immutabili neceffitate coferiptas fiudiofis dicen di feram« Vticj^œmium:amp; id quale proxima huic narra/ tio:quæ lex deinde narrädi:propofitio poft hanc:uelut qui/ buldam placuit excur{io:tum certus ordo quæftionum:cæ/ • teraquc quæ uelut li aliter facere fas non fit quidam ianquâ iufli fequûtur«Erat enim rhætoricæ res prorfus facilis ac par ua fi uno breui præfcripto continerctur.Sed mutantur plera que caufis:temporibus:nccefiitatc:occafiÓe.Atque ideo res in oratione praecipua confilium cft : quia uarie amp;ad rerum

momenta couertitur* Q md.ntfi præcipias impcratoriqnoz dens aciem inftruet:dirigat frontem : cornua.utnnq? promo iicat:equites pro cornibus locet:erit hare quidem redliflima fortafTe ratio : quotienslicebit ♦ Sed mutabitur natura loci:fi mons occurret : fi flumen obflabir: collibustfikus alia alperi täte aliqua prohibebit »Mutabit hoftiû genus: mutabit pie tis coditio difcnministnuc acie directa nue cuneis:nucauxili is nunc legione pugnabiturmonnunqua terga etiam dedifz (cfimulata fuga proderit.Ita proœmium neceffarium: an hi periiacuum:breueaia logins ad indicem omni fermonedire dotan aliquando anerfo per aliquam figuram dicendum fic conftrida an latiusfufa narratio continua an dinifa:redaan ordine permutato caulie docebunt. Itemqj de quæftionnm ordine cum in eadem controuerua aliud alii parti prius quæ ri frequenter expediat. Neqpenim rogationibus plebifuefci tis fanda funtidapræeeptaded hocqmequid efl utilitas exeo gitamt.Non negabo autem fic utile ede plcrnnqp. Alioqnui necfcribcrem:uerum fi eadem illa nobis aliud luadebit utiz litas:hanc relidismagiftrornm andoriratibusfequemur . E quidem id maximeprarcipiam ac repetens iterumt^nterutp monebo.flt;.cs duas in omniadu (pedet orator: quid deceat quid expediat» Expedit autem farpemutare ex illo conditu/ to traditoqi ordinealiqua:0 C interim decet ut in flatuisatque piduns uideamus uariari habitus : uultusidatus»Namredi quidem corporis uVminiina gratia cd.Ncqa enim adueria Iit faciestSCdemifla brachia:amp; lundipedcs:amp; a fummis ad ima rigcnsopus:flexusille:amp; ut fic diAerimtmorusdaradumqu dam amp;nbsp;fadum. Ideo nec ad unum modum formata: manus 5lt;in uultu mille (pecics:curfum habentquendam amp;impetu: (edent alixuelincumbunt:nudahxc:illa uelata:funtquædâ mixta ex utroqj, Quid tam diftortum amp;nbsp;elaboratum qéille dilcobolos MyromsfSiqins tamen ut parum iedumimpro/ betopus: nonne ab intelledu artis abfueritrin qua uel præci pue laudabilis eft lila ipfa nouitas ac difficultas ƒ Quam,qui dem gratiam amp;nbsp;delectationem afferunt figuratquatq w ien (ibus:quæqpin uerbisfunt»Mutantetiam,aliquid a redo:atq^ hanc præ (e mrtutem ferunt:quod a confuetudine uulgari re. celferunt»Habet in pjdura Ipeciem tota facies :Apelles tq/ men imaginem Antigoni latere tantum altero oftendit: ut amiffi oculi deformitas lateret.Quid non in orationeopien da fût qdam fiue oftédi nó debet:ftue expmi,p dignitate no poftuniut fecit Tnnantesmt opmot Gtuius m ca tabula qua

LIBER

SECVNDVS.

Colotdirm nfcitNam cum Iphigeniæ îmolatione pinxifTet trifté Calchâté ttriftioré Vlixc addidilTet Menelao q fûmû poterat ars efficere moerorem cófumptis affedibusmon repe riészqnodigne mó patris unitu poffit exprimer : uelauit ci9 caput:amp; fno cunifq] animo dedir xftimadó.Nónc linie c 11/ lud fimile SaluftianufNa de carthagineracer fati9puto :qua parum dicere.Propter quai mihi femp moris fuit qua mini/ me alligarcme adpræceptarquæKd -'^ôAiKa uocant.i.ut di camus quomodo poffiumus uniuerfalia nel perpetualia.Ka ro enim repent lioc gen? ut no labefactari parte aliq : amp;nbsp;fub rui poffit.Sed de his pleni9fnoqcqploco cradtabim^.Interim nolo fe iuuenes fatis iftmetos fiqneex iis qui breues plerucp circuferut arris libellu edidicerit:amp;uelut decretis technicoru tutos pntent:multo labore:affidno Itudiomana exercitatioe ’ pluribus experimentis :alriffima prudentia : preftantiffimo confilio condat ars dicendi.Sed adinuatur his quocp:fi tame rectam uiam non unam orbitam mondrentrqua declinare q crediderit nefas patiatur necceffie cd illam per funes ingredi entiû tarditatem. Itac^amp;dratnm militan labore: ner frpe diferimuscópendipduëtnamp;d redum limitem rupti torren tib9 potes iciderit reiremre cogemur^ flaua tenebit icédio p pariete exibimustlade fufum opused:amp; multiplex:amp; pro pe quotidie nouu;amp; de quo nûqnâ dicta crût omnia. Q uæ fint tarnen tradita:quid ex iis optimum: amp;fi qua mutari:adi ici:detrahi:mclius uidebitur dicere experiar» ,

Diuido totius operis»

Hetoricen inlatinum tranfférentes;tû oratonattu ora tricemnominauerunt:quos equidem no fraudauerim debita laudetquod copiam romani lermonis augere tentaue runt» Sed non omnia nosducentes ex grxeo fequntur:licut ne illos quidem quotiens fuis utiq^uerbis fignare nodra uo luerunt:3chæc interpretatio no minus dura eft:quailla Plau h effentia atque entia:fedne propria quidem.Nam oratoria fie efferturmtclecutoria: oratrix elocutrix»llla autem de qua loquimur rhetorice talis ed qualis eloquentia» Nec dubie a/ pud græcosquotç duplicem intelledum habet» Namtj uno modo fit appofuum arfrhetoricatur nauifpyratica:altero no men rei :qualised philofophia:amicicia.Nosipfam nunc uo lumus iignificarc fubdantiam : ut grammatice litteratura cd non litteratrix :quemadmodum oratrix:nec litteratoria queniad modum oratoria»Verum in rhetorice non fit»Non

pugnemus igitur cu profert! multis alioquigrccis fit utendu Nam certe fi philofophos amp;nbsp;muficos amp;nbsp;geometras dica : nec uim afferam his nominibustiudecora i latinumfermone mu tatione.Denicgcum,M»TulIius etiam ipfislibrorum quos de hac re primum feripferat titiilis:gra:co nomine utatur : p fecfto non eft ucrcndiim: ne temere uideamur oratorimaxiz mo de nomine artis fuæ crcdidiffc. Igitur rhetorice(iam cni line metu cauillationis utemur hac appellatione) ffe ut opi/ nor optime diuidetur:utde arte:deartifice:de opere dicam? Ars erit quæ difciplina percipi debet : ea eff benedicendi (ci entia»Artifex eff qui percipit hancarrem:ideff orator cuiusc fumma bene diccre:opus quod efficitur ab artifice:ideff bo/ na oratio. Hæc omnia rurfus diducuntur in fpecies. Sed illa leqhtia fuo loco.Nucquæ d prima parte tradada fût ordiar»

Q uid fit rhetoricc:amp;quis eius finis.

Nte oia qdfu rhetorice:^ fimfquideuarie : fed quæ ffionê habet duplicé:aut enim de qualitate ipfi?rei:aut de comprehêfione ueiborum diffenfio eff.Prima aepræeix pua opinionum circa hæc differentiaiquod aliimalos qua/ qp uiros poffe oratores diciputatialu quorum nos fententiæ accedim^momé hocaftéqpdq loquimur:bonis demü tribui uolunr.Eorü auté q dicédi faculaté a maiore ac magis ex pe tcda uite laude fecernüt:qda rhetorice uîtâtû qdâ fciétiaded no uirtuté:qdâ ufö:quida arté quidé:{ed a fciétia amp;-uirtutc diftûunââtquîdâ ét prauitate quâdâ artis ideff RaxoTe^iay noîauerût.Hi fere aut i p fuadédo auti docédo: apte ad plu adédû politu orâdimun^lur arbitratindeni fieri potcff ab eo quocp qui uir bonus nó fit.Eff igit frequétiftim? finis rhctoc ricé effe ui pfuadéduqd'ego iii appello:pleriqp poteftaté: nó nulli facultate uocât:quæ res nequid afferatâbiguitatis ui di co dynamin .Hæc opino origine ab Kbcrateffi tamé re uera ars q circufert ei? e ff)duxit.Q,ui cu lógefit a uolütate ifama nu oratoris offlcia:fïnéartis temere cóprehédit:dicés efferhc toriccm piuadédiopificé ideff sssioS'ova Awaïiovpyon Ne qpeni mihi piniferim eadé iiti declina lóe: q Enniiis .M♦ Ce thegu fuadämedulläuocat.Apud Platonéquocj Gorgias ilibro qui nomine ci? iferiptus é:idé fere dicit:led hanc Plato illiusopinionem uult accipinon fuam.Cicero pluribus locis fcripfit oratoris officium effe dicere appofite ad perfuadenz dum.In rhetoricis etiam quos fie dubioipfe no ,pbat:fincm facit pfuader.Verû ôCpecuniapfuadetamp;granaamp;audontas dicétisamp;dignitastpoffremoalped? etiam ipleiiueuoce:qua

LIBER SECVNDVS.

ue} recordatio meritoû cuiufc^mel facies aliquamiferabJistuel formas pulchritudo fentétiâ didat,Na amp;,M*Aquiliû defendes Antonius: eu feiffauefte cicatrices:quas his p patria pedoreaduerfo fufeepiffetodé dit no oratióis habuitfiduciâ:fed oculis populiromâi attulituim : que illoipfo afpedu maxime motu in hoc:utabfoluerctreû : creditumdh Seruû quidé Galbanumiferatione fola:quanó fuos modo liberos pa r uulosin cócióe produxerat,Sed GalIietiaSulpitiifilium fuis ipfe mani bus circutulerattelapfum effeten aborümonumctisttü Gatonis oratio ne teftaru ch.Et Phrynem nó Hyperidisadióe:qq admirabili:fed co fpedu corporis:quod illa fpeciofiflimu alioqn deduda nudauerat tui ca:putât giculo liberata:qux fi oia pfuadét non eft hie de quo locuti fu mus:idoneus finisJdeoqpdiligetiores funt uifi fibi:q cumde rhetorice idefentircnitexiftimaruteam uim dicedo pfuadedi ♦ Q uem fine Gor gias in code de quo fupra diximus Iibro : uelut coadus a Socrate facit a quo no diffentit Theodedes:fiueipfius id opus eft: quod de rhetori ce: nomie eiusinfcribitur:fiue utcreditu eft Anftotelis: in quo c finecf fe rhetorices:dueere holes dicendo in id quodador udit, Sed ne hie q dem fatis eft comprçhenfum:perfuadétehini ducédo uelducuntin id quod uolunt alii quoqput meretrices:adulatores:corruptores ♦ Atco/ tra no pfuadet femp oratortut iterim no iitpprius hie finis eius:iterim fitcomunis iis qui ab oratore proculabfunt,Atq no multûab hoc fine abeft Apollodorus:dicensiudidalis orationis primum: amp;nbsp;fupoia efie perfuadere iudici:amp;fententia fuamducere in id quod uelit.Na amp;nbsp;ipm oratorem fortuna: fubiicit:ut fi no perfuaferittnomé fuum retinere nó poHitfQuidamrecefterut ab euentu ficut Ariftoteles qui dicit : rheto rice eft uis inuemcdi omnia in oratióe perfuabilia ♦Qui finis amp;nbsp;illud ui num de quo fupradiximus habet : amp;nbsp;infuper quod nihil nifi inuétioné côpleditur:quæ fine elocutióe nó eft oratio* Hermagora: qui fine ei? ede ait:pfuabiliterdicere:amp; alii fuut qui eandé fententia : nólifdc tamé uerbisexplicanttac finemefte demóftrat : dicerequæ oporteat : oia ad pfuadendum:fatis refponfum eft:cum perfuadere nó tantu oratoris eé eonuicimus. Addita fût his alia uane.Q^uidäm,circa res oés:quidam circa ciuiles modouerfari rhetoricen putauerut: quoru uerius utrüfit in eoloco:quihuiusquæftiôis proprius eft dica,Omnia fubieciffe ora' tori uidetur Anftotdestcû dixit uim effe dicendi: quid in quaq? re pof fit efle pfuabile,Et Patrocles qui nó quidéadiieit in qnaqp re : fed nihil excipiédo idemoftendit:uim,n,uocat inueniendi:quodfit in oratióe p {uabile:qui fincs:amp; ipG folarn cóplectunturinuétioné, Quod uitiu fu giés Theodorus uim putatinueniédi : amp;nbsp;eloquédi cü ornatu crediblia in omnioratione; fed cûeodé modo credibilia quo perfuafibilia etiam nóorator inueniat adiiciédoinomnioróne magisqfupiorcs cócedit: fcelera quoeg fuadétibus pulcherrimo reinomé,Gorgiasapud Plato\ né fuadédi fe artifice in iudiciis:2lt; aluscœtib^ec ait,t)eiuftis quo^ amp;nbsp;in h

LIBERSECVNDVS.

judis trartareteui Socrates per fuadendi non docédi cócedit facultate» Qui ucro nó omnia fubiiciebät oratori foliatus ac ucrbofius utneceffe eratadhibuerutdiferiminatquoru fuit Arifton Gritolai pipateticidifei pulus cuius hicfinis eft (cientia uidendi amp;nbsp;agendiiquæftionibusciuili bus per orationem popularis per(uafionis:hic (cientia quia peripatcti enseftno ut ftoici uirtutis loco poniupopulare aut comprehendo per fuafionem ctcotumeliofuseftaducrfus arteoradi jquâ nihiliputatdo dis pfuafuram IIluddeomnibufquicirca ciuilefdemuquæftiones ora torem indicantuer(ari;didu fit;cxcludi abiis plurima oratoris ofticia: illa certe laudatiuâ totâiquæ eft rhetorices pars tertia Cautius Theo dorus Gadareustutiam adeos ueniamus:qui arte quidem efte ea fed nó uirtuté putauerût, Ita,n.dicinutipfiseoru uerbis utarqhoc ex gra: co tranftulerutiars îuétrixamp; iudicatrixamp;nucicatrix deccti ornatu fecu dum mentioneeiusquod in quoqp pót fumipfuafibile i materia ciuili itétç Cornelius Celfus qui fine rhetorices ait dicere pfuafibiliter in du bia uel ciuili materia.Q_^uibus funtnódiftimiles q ab aliis tradunt qlif é ille uis uidendi amp;nbsp;eloquendi de rebus ciuilibus fubicdis fibi euquada pfuafione amp;nbsp;quoda corporis habitu eoruiqnx dicet ^nuciatioe.MilIc alia fed aut eadé:autex iifdé compofitatqbus itecû de materia rhetori ces dicendû erit refpondebim? Quidäeam netj uim:neepfeietlâ neej arte putauerût.Sed Critolaus ufum dicendi.Nam hoc fpißw fignificat Athenens fallédiartéipleriopauté dû pauca ex Gorgia Platonisa prio ribus imperite excepta legerecôtétimec hoc totû necalia cius uolumi naeuoluût:in maximû crorcm îciderût: creduntqp eu in hac'efte opini one:ut rhetoricen nó artâfed pitié quandâ gratiæ ac uoluptatis exiftiz met:amp; alio loco ciuüitatis particular (imulacrû:amp; qrtâ parte adulatôis quodduas partes ciuüitatis corporiaftîgnct:medicinâ:amp;quâ mterptâf exercitatricemtduas animo legale atcp iufticia:adulatione aût medici næ uocetnil coquorû artificiû amp;nbsp;exercitatricis mâgonû:q coloré fuco amp;nbsp;nerû robur inani fagina métiâtur:legalis cauillatricc:iuftitiæ rhetori cen«Quæomnia fût quidé fcripta in hoc libroïdidatja Socrate:cuius pfona uidet Plato fignificare quid fentiat.Sed aln fût eius fermones ad coargucndos:q contra difputat cépofituquos tAträfikovct uocattalii ad præcipiendû q AoyjudTiKoi appeUâturiSocratcs auté feu Plato:ea qdcm qux tum exercebatur rhetoricen talé putauitmâ amp;nbsp;dicit bis uct bis TOVTOV tpoKoyop vusier rooZiTs v6oSïuerâât amp;nbsp;honeftâ itelligit* Ita^difputatio ilia atra Gorgia ita clauditoûkoûv etvotyKA Toppuyo piKop ÄiKcfiop EipdiTopAt ZiKctioy otdvZgo^5i AiKcdcfropcfcraEip ad quod ille quide aticcfcit:fed fermone fufcipit polus luuemli calore î confideratiorteontra qué illcde hmulacro amp;nbsp;adulatione ducût Tu Ca Iides adhuccócitatior q tame ad hanc pducit claufulâ TöpjuttZZopfà opepeoer pHi opiKop Eö-EoJaiZiKtfiópdpct 2ia £ipcci es5iœi Hnov ióóp XKd wNiut appareat Platoninó rhetorice uideri malütfedea uerânifi

LIBER .SECVMDVS.

iufto ac bono no contingere* Adhuc auri Phedromaifefhus facit hac attecofumari circa iufticiæ quocç fcicnâ no poffeteui opinioni nos quo lt;ç accedinius:an aliter defenfioné Socratis amp;eorû qppatria ceciderat laude fcripfilTent:q certe'funtorarorisopa:fediillud hominum genus: quop facilitate dicedi male utebaturhnuedusé.Nâ amp;nbsp;Socrates in hóe Hi fibi crediditoróem:qua ei Lyfias reo'cópofuerat:amp; tu maxime fcri\ bere litigatoribusquæ ilii pro feipfi dicereterat moris:atqp ita iurhquo no licebat pro alteroagere:fraus adhibebat»Dodoreftj eius artis paru idonei Platoni uidebantur:qui rhetoricen a iufhtiafeparet:0Cueris ere dibilia pferrent. Na id quoqp dicit i phædro.Confenfiife’aût illis fupe/ rioribus uideripotet CorneliusGelfus:cuius hæc’uerba funt» Orator fimile tantu ueripetit.Deinde pauIopoft.No.n.bona cófciétia: fed ui/ Aoria litigatis c pmiû»Quæ fi uera effent pefTimoru hominu foret hçc ta perniciofa nocétiflimis moribusdare iftrumeta:^ neqtiâ pceptis ad iuuare*Sed illi róncmopionis fuæ uiderint*Nos aut igreffi formare plt; fedum oratorem quein primisefle bonum uirumuolumus:adeosq de hoc opere melins fentiunt reuertamur*Rhetoricen'ai5t qdä eadem ciuilitatcm efle iudicauerût.Ciccro feie ciuilis parte uocat.ciuilis autç fcîaidé qd fapientia é:qdâaûtphilofophiç:quorû c:focrates.huic fubz Hâtiae maxime cóueniet finitio rhetoricen eile bene dicedi feiam» Nâ amp;nbsp;oratoris oés uirtutes femel cópleditiÓC prinus mores etia oratoris: cu bene dicerenópofïit nifibous*Idem ualet Chryfippi finis illedud9 a Glcâte feia rede dicendi.Sut plureseîufdem:fed ad aVqftióes magis pertinent* Idem fentiret finis hoc mócóprehéfus pfuadere quod opor teat:nifi q gt;nbsp;arte ad exitu alligat.At ba artis dicere fecûdû uirtutem oró nis.Excludût a rhetorice malos:amp; illi q feiam ciuiliû officiorû eâ puta / uerût fl feiam uirtntem iudtcât:fedâgufte intra ciuiles qdioes coercent Albutius no obfcurus profeflbr atep audor feiam bene diccdi efle cófé tii:fed exceptionibus peccat:adiiciendo circa ciuilesqrtióes amp;nbsp;credibili tenquarû ia utriqp refpófu eft* Probabilis amp;nbsp;illi uolûtatis q rede fentire amp;nbsp;dicere rhetoricefputauerût*Hi funt fere fines maxime illunref:amp; de qbus præcipuæ difputatur.Nâ oés qdé perfeq nec attinet nec pofTum eu prauû quoddä ut arbitror ftndiû circa feriptores artiû extiterit: nihil iifdé uerbis q prior aliqs occupaflet finiendi:q abitio procul aberitame Oicam.n*nô utilt;çquæ inuenero:fed quç placebût: ficut hoc rhetorice effe bene dicendifcientiâ:cû reperto quod eftoptimû q qrit aliud pei9 uelit*His approbatis fimul manifeftû eft illudquoq iquem finéweî qd fûmû amp;nbsp;ultimi !habeat rhetorice quod teAoÇ dicitur ad quod ois ars tendit*Nam fi eftipfabene.diccndifcientia:finis eius amp;nbsp;fûmû eft bene dicere*

An utilis fit rhetorice*

Equitur qftio an utilis rhetorice:naqdâ uehementec in eâ in ue hi folent:ÓCquod fitmdigniffimü in accufationem otónis utunt

INSTITVTIO NVMORATORIAR VM.

orandi nirib9:eloquentia ede quæ pœnis eripiat fce/cHos:cuius fraude danentur interim boniicofilia ducantur in peiustnec feditóes modo tur bxcppopularesUed bellaetiâ in expugnabilia excitentur« cuius demeç tum maximus fit ufus eu pro falfis cotra ueritate ualet. Nam amp;nbsp;Socrati obiiciut comici:docere,eu quomodo peiore cam meliore faciat;amp; con tra Lyfiâ amp;nbsp;Gorgia funilia dtcit polliccri Plato.Et bis adiiciunt exépla græcorû romatiorûqp:amp; enumeratqperniciofa no fingulis tâtû:fed re bus etia publicis ufi eloquétia turbauerût flatus ciuitatü ueleuerterunt eoqj amp;nbsp;lacedæmoniorû ciuitate expulfa:amp; Atlicis quoqjubiador mo uere affectus uetabaturtuelut recifa oradi ptatc.Quo qdé mónee du ces crût utiles:nec magiflratus nee medicinamee deniqpipfa fapientia» Na amp;dux Flaminius’^Gracchi:Saturnini:GIautiæ magiflrarus:amp; in medicis uenena:amp; in bis g philofophorû note male utûtur grauiflima nônûq flagitia deprehéfa funtreibos afpernemur:atrulerût:fæpe uali/ tudinis caufasmuq teda fubeamus:fup habitâtes aliquâdo procûbunt: no fabricetur militigladius:pót uti codé ferro latro:qnefcitignes:aqs fine qbufnulla fit uita:amp;ne terrenisîmorer.loîé lunâqp pcipua fiderum aliquâdo et nocere.Nû igitur negabitur deformâ Pyrrhi pace Cacus ille Appius dicendi uiribusdiremiflefAutnodiuina Marci Tullii elo quentia:8lt;contra leges agrarias popularis fuitƒ6lt;Catilina fregit auda cia.*amp; fupplicatoes qmaximus honor nidoribus bello ducibus dafnn toga meruit? Nonepteritos militu aios frequenter a metu reuocato/ ratiof^ tot pugnâdi periculaleuntib? laude uita potioreefle pfuadet? Necme lacedamoniiautathemefes magis mouerint:q populus roa nustapud quefumma femporatorib? dignitas fuit.Eqdénec urbiû co ditores reor aliter affeduros fuiflemt uaga illa multitudo coiret in po pulos:nifi doda uoce cómota:nec legö repertores fine fumma ui oran dicÓfecutos:ut fe ipfi homines ad feruituté iuris aflringerét.Quin ipfa uita pracepta etiâ fi natura funt honefla:plus tamé ad formâdas men tes ualent:quotiens pulchritudine rerû claritas orationis iilumîat:Qua re etiâ fi in utrâq^ parte ualent arma facundiamô tamen efl aquû id ha beri malû quo bene uti licet. Veru hac apud eos forfitâ quarâtur : qui fummâ rhetorices ad perfuadendi uim rettuIerunt:Si nero efl bene di/ cendifcientia:quê nos finem fequimur:ut fit orator in primis uir bon?: utilem certe effe eacófitédu efl,Etherde deus ille princeps parés rerû fabricatortj mundimullo magis hominem feparauit a cateristquag/ dé mprtalia effentuialibusq dicendi facultate.Nâ corporaqdé magni tudie:uiribus:firmitatc:patientia:uelocitatepraflantiora in illis mutis uidemnsteadem minus egere acqfita extrinfecusopis.Nâ amp;igredi ci tius amp;nbsp;pafeidC tramare aquas citra docetem natura ipfalciur:Elplerae^ cotra frigusex fuo corpore uefliuntur:amp; arma iisigenitaquadâ amp;nbsp;ex obuio fere uidustcirca qua oia multus hominibuslabor efl, leonem igit nobis pcipua dedittemfij nos foeiösefle cû diis i'mortalib? uoliut,

LIBERSECVNDVS.

Sedipfa ratio necj ta nos iuuaretmecç ta eilet in nobis manifefla:nifi q concepiiTemus mentetpromere etiarn loquendopofTemustquod maquot; gis decile exteris animalibusqintelledum amp;nbsp;cogitationem quadâ ui demus«Nam amp;nbsp;moliri cubilia;amp; nidos texere:amp; educare fœtus:amp; ex/ dudere:quin etiam reponere:in hyemem alimenta opera quædâ nobif immutabilia :qualia funtexterarumamp; mellisefficeremon nullius for' tade rationis efl.fed quia carentfermonc qux id faciunt:muta atqp irra fionabilia uocanturd^cniq homines quibus negatauox eft :quantuln adiuuat animus ille cxleftis?Quare fi nihil a diis oratione meliusaccez pimus:quid tam dignum cultu ac labore ducamusaut in quomalim9 præftare hominibus:qquo ipfi hoîes cçteris animalibus præftétÆoq/ dem magis quod nulla in parte pleniuslabor gratia refert.Id adeo ma nifeftumentifi cogitauerimus:amp; unde amp;nbsp;quoufqsiam proueda (it ora di facultas:amp;adhuc augeri poteft.Nam utomittâ defendere amicos: regere confiliis fenatum:populum:exercitumin quxuultducere:q fit utile:conueniatqp bono uiromone pulchrum uel hocipfumeftex com muni intelleduuerbif:p quibus utanturomnes:tantum afteqlaudisamp; glorix:ut non loquiamp;orare:fed quod pericli cotigit fulgurare ac tona re uidcans.

An rhetorice (it ars, - ‘gt;

Inis non erit (i expaciari parte in hac amp;nbsp;indulgerenoluptati udi, ■ Tranfeamus igitur ad eam quxftionemqux feqtur an rhetori/ ce ars fit.Q^uod quidem adeo ex iis qui praecepta dicendi tradiderunt nemodubitauit:utetiam ipfis librorum titulis teftatû fttdenptos efleet arterhetorica.Gicerouero etiameam quxrethoriceuocetur efle arti ficiofam eloquentiam dicat.Quodnon oratores tantum iudicanerut ut ftudiis aliquid fuis præftitilTe uideantur.Sedcû iis philofophi amp;nbsp;ftoi ci amp;nbsp;peripatetici plericj côfentiunt: At me dubitafte confiteor:an hanc parteni quæftionis tradandam putarem.Nam quis eft adeo non ab e' ruditione modo fed a fenfu remotushominismt fabricandiqdem amp;nbsp;te xendi:amp;eluto uafa ducendi artem putet? rhetoricen autem maximd ac pulcherrimum:utfupra diximusopusin tam fublime faftigium exi ftimetfine arte uenilTeÆquidem illofqui contra difputarunt:non tam id fenfiffe quoddicerent q exercere ingeniamateria difficultate credo uoluiftetficut Polycratem cum Bulirim laudaret amp;Clyta?mneftra:q q is quodhis diftimilenon effet compofuiffe oratioem q eft habita co/ tra Socratem dicitur.Quidam naturalemeffe rhetoricen uolunt:amp; ta men’adiuuari exercitatione non diffitentur:ut in libris Ciceronis de o\ ratore dicit Antoniustobferuationem quandam’effe non artem.Q d* non ideout pro ucro accipiamus effe pofitum.Sed ut Antonii perfona feruetur:qui diffîmulator artis fuit.Hancauté opinionem habuiffe Ly fias uidetur.cuius fentcntiæ talis defenfioeft:^ indodi amp;nbsp;barbariamp; fer h iii

INSTITVTiONVM ORATORIARVM,

UI proie eu Joqiiuntur;abquid dicantfimile principio narrent;probct tefutcnt:amp;:quod mm habeat epiIogi dcprcccntur.Deindcadnciunril las uerboru cauiHationesmihilquod ex arte fiatiante artem filiae:atq dixilTe holes pro fc amp;nbsp;in alios femper;dodores artis fero iâ amp;nbsp;circaThy fiamamp; Coraca primû reptos:orationem aai ante artem fuiflexocpar^ tem non effe.Nos porro quandocœpit huius rei dedrmanon labora musexquircre^qq apud Homerû érpræceptorem Phoenice turn age dutum etiameloquendi:amp; oratores plures:amp; oéin tribusducibus oro nis genustSC certaminaquoqppropofita eloquétiæ inter iuuenesinueni mus qn celatura clypei Achillisîamp; lites funtamp;adoresJllud.n.admôe rejfatis efttomnia quæ ars confumarit a natura initia duxifle:aut tollat medicina qua:ex obferuatione falubnfcatqihis confrariorû reperta éî ô^ utquibuldâ placet tota eóffat experimétis» Nam amp;nbsp;uulnus deliga uit aliqsareq hæcars effet:amp; febré quiete;amp; abftinétiamócp ratóné ui dcbat:fêd quia id uaVtudoipfa coegerat initigauit. Nee fabrica fitars. cafas.n.primiilli fine arte fecerût. Necmuhea eätatur acfaltaf perocs gentes aliquo modo: Ita fi rhetorice uocari debet fermo qcunqp:fuiflc ea ante qcHet ars confitebor,Si uero non quifquis loquitur orator c:amp; tura no tanqoratores foquebanturtneceffe e oratore factu arte nec an'' te artem fuilTe fateantur.Quo illudquoeg excluditur quod dicunt noti ede artis id quod faciâtiq no didicerit:dicere auté hoiesamp; qui non didi cerint,Ad cuius rei confirmatione affcriK.Detnadé:Kemigé:amp;Aef/ chinem.Hippocratem oratores fuiffe falfo.Nâ neep orator effe qui no didicit poteft:ó lt;nbsp;hos fero potius q nûq didiciffe quisdixentfqq Aef/ chines ab initio fît nerfâtus in litteris quas pater eius ét docebat.Dema/ de neqtnon didicißcccrtu fit:amp; continua dicédiexercitatio potuerit ta turn quantufeuneppoftea fuit feciffe. Nam id potentiffimum dicendi genus eft:Sed adhuc præftantioremtfi didiciflenfuturum fuilTe dicere licebit.Nccenira orationes fcribere ertaufusmt eum multum inualuif fe dicendo fciamus. AriPoteles utfolet quxrendi gratia quædam fub/ tilitatis fuxargumenta excogitauit 111 GryUoiled jdemóide arte chez torimatres libros fcripfir:amp; in eorum primo non artem folum eam/ate curded ei portiunculam ciuilitatis:ficut dialedicisalTignat.MuIta Cri tolaus contra:multaiTaodius Athenodorus.Agnon quidem detraxit fibiin feriptione ipfa fidem:qua rhetorices acculationem profefluseH* Nam de Epicuroquidilciplmasomnes fugittmhilmiror, Hi complu ra di«unt:ied ex paucis locisduebaJtapp potentifl'imis eorum bieuiter occurrammein infinitum quæftioeuadat. Prima his argumentatioex materia ed.Omncs enim artes aiunthabere materiam:quodeft uerû: rlietorices nullam elfe propriamtquodeiïe fallumm fequentibus pro baba. Altera eft calumnia nullam artem falfis aften tire opinionibus: quia conftitui fine praeceptione non poftittquæ Temper uera fit: îhero ricen afientiri falfis mon effe igitur artcm.Ego rhetoricen nonnunqua

LÎBERSECVNDVS;

dicere falfa pro ueris confitebor.Sed non ideo in FaIG qiioq j efîc opi/ nioae conccdam:qiua longe diuerfû êfibnpfiqduidernôf utallii inde atur efficere» Ni Ôlt; imperator fallis utitur fæpeiut Hâmbal cum indu fus a Fabio farmétis circu cornua bonum deligatismccfilcf p node i ad uctfosmotes agens arméta:fpecié lioftiabeutis exercitus dedit:fcd illü fefellit:ipfequid ucrüéetnóignorauit.Ncc uero Theopópus lacedav moniusicu pmuratocu uxore habitu ecuftodia ut mulier euafit.falfâ 3 fe opinione habuit:fedcuftodibus præbuit »lté orator cû falfo uteretur pro uerofit effie falfûteocçfe pro uero uti:non ergo falfâ ipfe habet opi nionemtfed fallit alium.nec Onero cu Fe tenebras offudifle indicibusi caufa Cluenti gloriatuseft:nihil ipfeuidit.Etpidor cu ui artis fuæetïi cit: utquædâeminere inopetquædâ recefliFfe credamusnpfeea plana effie 110 nefcit.Alûtétomnesartes habere fine aliqué ^pofitû adquem tendant:hûc modo nullû effe in rhetoncetmô non præftari cû q^mit tatur mentiunt.nos.n.eêfînciâoûdimusiamp;qsefietdiximus.pra ftabit hûc feniper orator:Femp.n.bene dilcet.Firmû aûthoc quod opponit aduerfus eos fortaffe fittqm pfuadere finé putauerût.Noder orator arf tÇ a nobis finita no funtpofita in cwétiuTéditqdem ad uidoria g dicit fed cû bene dixit;etiâ fi non umeat id quod arte cótinetur:efficit.Nam amp;nbsp;gubernator uultfalua nauein portuin perucnireditamétepeftate fu erit abreptustnó ló minus ent gubematortdicetqp notu illud dû clauû redû teneam.Et medicusfamtarc ægn petit;fi taméaut ualitudmis' ui aut intcperantia ægri:aliouequocafu fumanon côtigittdû ipe oia fecû dû ratione feceritnnedicmae fine noexcidet:lta oratori bene dixifle fi/ nis é.Nâ elf ars catutpoft paulû clariusoftédem^nn adii pofita nóief fedu. (ta falfum erit illudquoqjquod dicitur:artes fcire quando fint fi né confecuta::rhctoriccnnefcire.nam fe quifq]bene dicer itelligit. V ti etiam uitiis rhetoriceniquod ars nulla faciat cnminaturtquia filt; falfum dicat:0faffiedus moueattquorum neutru eh turpeteum ex bona'ratóe proficifcitunideoqpnec uiomNam amp;nbsp;médacium dicere etiâ fapienti a liquidococetum cft:amp; affectusfi aliter adxgtatem perduci ludex no poteritmeceflario moucbit orator.Imperiti enimindicat.Et qui freqn terin hoc ipfum falledi funtne erretmam fi mihi fapictes indices dcnf fapientum concionestatcj omne confiliummihilinuidia ualeat t nihil gratia.nihilopinio prælumpta.-falfup tcftes:per quam fit exiguusdo/ quentix locus:quia prope in iola deledatione ponaturn. Siamp; audien tium mobiles animi:0 lt;tot malisobnoxia ueritas arte pugnandumed: amp;adhibcnda quæprofunt:nec enim quireda uia depulfus ed reduci ad eam nifi alio flexu poteft.Plunma'uero ex eo contra rhetorice cauti latioé:quodexutraqpcaufa: parte dicatur. Indehoc nulli effe artécog trariâ:rhetoricâ eé atraria Gbi nulla arte ddituerequod eftecerit:accidn re hoc rhetoricesoperi.lteautdiccda eam docere aut non dicenda ita uel per hoc non elfe artem quod non dicen præcipiattud p hoc qdcû

NSTITVTIONVM ORATORIARVM.

dicendaprçceperit :etiam cotrana his doccat.Q uæoîa apparet de ipa rhetorice diciquæ fit a bono iiiro atep abipfa uirtute feiudataliognubi iniufta caufa eftnbi rhetorice non effzadeo iit uix admirabiliquodâ ca fu poffit accidere ex utragp parte orator idé uir bonus dicat»Tn quoni am hocquocpi reru natura cadittutduofapientes align iuftecaufæîdi uerfû trahûttquâdo ét pugnaturos iter ie eos:firó ita duxentîcredûr.re fpôdebo ppofitisîatcp ita gdé ut appeatîhxcaduerfus eos quoq? fru/ ftra excogitata:g malis moribus noméoratorisidulgét. Nâ rlietorice no éafraria fibitcâ.n.cû eâtnô illa fecû ipa cópóit.Necfi pugnét iter fc g idé didiccrit:iccirco ars q utrup tradita ê nó erit:aliogn nee armoru: qa fxpe gladiatores fubeodémagiftro eruditi iter fc eóponuntmee gu tgt;ernadi:lt;pnaualib^ præliis gubernator eft gubernatoriaduerfus» Nec imperatoria ga imperator cû imperator cótédit.Itê nó euertit op9rhe torice quod eflTicitmec.n^pofitü a fe ar gumétü foluit orator:fed ne rher torice gdé:ga apud eos g ipfuadédo finépuiâttaut fi quis ut dixicalus duosinter fe bonos uiros copofuerit uerifimilia quærennNôaût figd eft altero'crcdibiliusnd ei cotranu équod fuit eredibilema utcadido ca didius amp;nbsp;dulci dulcius nó é aduerfum:ita nec probabilfprobabilius. Nec’ prædpit ung non dtcéda:nec dicendis contrana.Sed quæ in qua qp ca dicenda funtmon femper autem etiam fi frequétiftîmeueritas tu enda erit:fed aliquando exigitcóisutilitasmtena falfa defendat.Ponû tur he quogp in fecudo Ciceronis de oratore libro cótradiélóes:artcm earumrerûefTe que feianftoratoris omné adeem opinione non feienf tiacontineriiquiaamp;apudcosdicatiqLn nefeiât.-ôc ipfc dicataliquâdo g nefeiat.Ex his alteri an feiat index de quodicat:nihil ad oratorisatterri alteri refpondendum»Arsearû rerû eftquæ fciunturtrheîori.e éars be ne dicendi:bene autem dicere feit orator.Sed nefeit an uerum fit quod dicit:nehi quidé qui ignem aut aquam aut quattuor elementalaut cor pora in fecabilia eftetexgb? res oés mitiuduxcrut tradutmeeg ircrual la fideru;amp; méfuras folis ac terrç collignntidifcjphna tarnen lua arteni uocat.Q_d’fi ró efticitiutheenóopmarnfed propter uim probationi! fcire uideanturteadératio idé preftarc oratoripótifed an cauera fit ne fcit.Ne medicus qdem é dolorem capitis habeat;qui hoc fc pati dicet: curabit tarnen tag id ueru fit:amp;eritars medicina.Quid quod rhetori/ ce nó utiqp propofitû habet femper uera diccdiifed femp uenfimiliaifit autéeé uerifimilia quç dicit.Adiiciût bis g cótra fêntiûtg gt;nbsp;fçpe quae in aliis litib?ipugnarûtadores cârû:eadé in aliis defendât:quod nó artis fed hois eft uitium.Hec funt prçcipua quç cótra rhetoricen dicantuna lia amp;nbsp;minora amp;nbsp;taméex his fórib^ deriuata.Cófirmafaut ea eße artern breuitcr.Nâfiue ut Cleantes uolmtiars eft poteftas ma ad ordiné effici cns eé certa uiâ atçp ordiné bene dicédinemo dubitaucrit:fiueille ab oi bus fere approbatus finis obferuatur:arté conftare ex prçceptionib? có fentientibus amp;nbsp;coexercitatis ad finem utilem mtçnam oftendimufnihil

LIBERSECVNDVS/

nonfioru in rhetorice efTe.Quid quod amp;nbsp;infpedóe amp;nbsp;exercitatione nt artes cetera: cóftat:necpóc ars non effe hé arsdialedice:quod ferecó ftat:cü ab ea fpecie magis q genere differat.Scd nee illa omiltéda funt q in re alius fe inartificialiter:alius artificialiter gerat in ea effearté:amp; in co quod q didicerit melius faciatqq no didicerit ede arte« Atq no fo/ lû dodus indodûded et dodior dodu î rhetorices ope fupabitmec ef fcnt eius aliter ta multapceptanâqp magniq doceret:idq?cû oîbus céfi tendum eft:tum uobis praecipue q rationem dicendi a bono uiro nófe

Generalis diuifio artium:amp; ex qb? fit rhetorica. 'Vm fint auté artin aliæ pofiræin ïfpedóe.i.cognitóeamp; extima' tione rerû qlis é aftrologiamullû exiges adû:fed ipo reitcumfftu diû hctintelledu côtenta:quætheorice uocaf:aliæ in agédo:quarö in hoe finis ctS^ ipfoadu pficitmibilcp poft adu opis relmqt:q pradicedi citiqualis c faltatiotaliac in effectu quxopis qd' oculis fubiicit cófuma' tione nó fine accipiût:q poeticen appellam9;qnalis cftpidura fere iu/ dicâdû é rhetoricen î adu cófiftere:Hoc.n.quod eft cffien fui pficit:at/ (j ita ab hoib^ didû é.Mihi aut uidet ét ex illis ca:tcris artib9multû affu mere.NâÔCpot aliquâdoipfa res per fc in cófpedóeeé côtéta. Erir,n, rhetorice in oratore ét tacentc:amp; Ii defient agere uel,ppofiro ucl aliquo cafu fpeditusmó magisdefinet eé orator q medicus q curadi fecerit fi/ né.Na eft aliqs ac nefcio an maxim?etiâ ex fecretis ftudiis frud9:ac eu pura uoluptas litterarû cû abadu.i.opereccfterût:amp; contéplatione fui fruuntuc.Sed effediue quoqp aliqd fimile fcriptis orationibusuel hido riisquodipfum opus in parte oratoria merito ponimus cófequet.Si ta men una ex tribus artibus habenda fit:quia maximuseiusufusadu co tineturtatej eftin eo frequentiflima dicatur adiua uel admimftratiua.. Nam amp;nbsp;hoc eiufdem rei nomen eft.

Cio qUcCn etiâ natura ne plus ad eloquentia coferat an dodrina quod ad propofituqdem noftri operis nihil pertinet.Nec.n.co fumatus orator nifi ex utro® fieri pót:plurimü tamen referre arbitror: qua effe qftionem in hoc loco uelimus. Na fi parti uirilibet omnino al/ fera detrahas:naturaetiâ fine dodrina multu ualebit:dodrina nulla eé fine natura poterit.Sin ex pari coeant in mediocribusqdé utriufep ma fus adhuc naturæcredâefte momentû.confumaïos autem plusdodri næ debere q nature putabo.Sicutterræ nullâ fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuentte terra uberi utile aliqd etiâ nullo coléte na fcitur.Etin folo fœcundo plus cultor qipfa per fe bonitas foli efficiet, Et fi Praxiteles fignu aliquodex molari lapide conatus effet :exculpe/ re panu marmormallem rude. At fi illud idé artifex expoliflet:plusin manibus fuiffet qin marmore.Denitç natura materixtars dodrinacé. Hxcfingit:illa uero fingitur.Nihil ars fine materia. Materia: etiâ fine arte preci urn eft:Ars fûnia:materia optima melior,

INSTITVTIONVM ORATORIARVM.

An uirtus fit rhetorica♦

Lia quæftio eft maior ex mediisartibus:quxneqp laudari perfe neej uitupaci poftunt:fed utiles aut fecus fécûdû mores utentiû fiunt habédafitrhetorice:an fit ut cópluribus étphüofophorum placet uirtus.Eqdc illud quod in ftudiis dicédi pleriqpexercuerut amp;nbsp;ex crcét:aut nulla arte quæatechnia notatur puto:multos»n,uideo fine o' ratione fine litteris qua uel impudétia uel fames duxitruentes:autma' la quafi arte qua cacotechiam dicimus:Nam amp;fuifie multos amp;nbsp;eé no nullos exiftimo:qui facultate dicédiadhominû pniciécôuerterûtact' tcfiöTgXpicfquocj eft quædâ ideft fuperuacua artifimita tio:quæ nihil fane nee boni nec malihabeat:fed uanumlaborem:qualis illius fuit: q grana ciceris ex fpacio diftante mifta in acu continue amp;nbsp;fine fruftratio/ ne mferebat.Q^uem cum Ipedaffe Alexandertdonalfeeum dicitur e/ iufdem leguminis modio.Quod quidé premiû fuit illo ope digniftif mum»His ego c0parandos exiftimo:qui in declamationibus: quas eé ueritati diftimillimas uolût:ætaté multo ftudioac labore confumunt. Verumhæcquam inftitucre conamur:amp; cuius imaginé animo conce pimus:quæ bono uiro conuenittquæij eft uera rhetorice uirt? erit: qd’ ipfi qdémultis ÔC acutis cóclufionibus colIigüt.Mihi nero ét planiore hac ^prietj noftra probatione uidet elfe pfpicuû.Abhis hæc dicunt» Si confonare fibi in faciendis ac non faciendis uirtutis eft: quæ pars eius prudentia uocatur:eadem in dicendis ac no dicendis erit. Et h uirtutes funt:ad quas nobis étanteq doceremur:iniria quædâac femîa funt co cefla nafüra:ut ad iuftitiâ:cuiusrufticis quoqp ac barbans apparet aliq imago:nos certe fie efte ab initio formatos:utpoftemus orare pro boy nis:2lt;finon pfccl:e:tamcn ut ineflentquædâ ut dixi femina cius facilita tis mâifeftû é:nÓeadéaut his natura artib9é:q a uirtute fût rcmotæ.Ita tÿ cû duo fût gûa oronis :altera ppetua q rhetorice dicif:altcra côcifa q dialeélicæ.Quas qdé Zeno adeo côiûxit:ui hâc copreflæ î pugnû ma nus:illâ explicita diceretfimilé etiâdifputatrix uirtus erit :adeo de hac qfpeciofior atq aptior tâto é nihil dnbitabit.Sed pleni^hoc idc atep ap ti9 itueri ex ipfis opib9 uolo.Na qd oratorî laudâdo faciet: nifi hóefto rû acturpiû pit9:autifuadédo:ni(i utilitate pfpeda:aut iiudiciis:fi mfli tiçfit ignarusfQ uid n5 fortitudinépoftulatreseadc:cü faepe atra tur bulétas populimias:faepe cû piculofa potentiü offenfa:nónüq ut iiidi ciomilÓianoîtercircûfufa militfl arma dicédû fït:utfi uirtus nóeft nep fedaqdéeffe poditoró. qd fi eai quoqpaialiü éró uirt9q pftat caetera uel pleraq:ut ileóeipct^a equo uelocitas:hoiem porroróneattj oróe excellere caeteris certu eft:curnó taaeloqntia qî róeuirtuté eigene crc dam^freélecphaec apd ' Ciccróem dixerit CraiTus.Eft.n.cloqntia una qdâ de fûmis uirtu tib9.Etipe Cicero fua perfoa ad Brutû î epiftolis:tü . etiâ aliis locisuirtutem eâ appeller.Atpmû aliqû amp;nbsp;narratióem dicit malus hô:ÔC argumêta:fic ut nihil fit î his fqrédû »nâ amp;nbsp;latro pugnabit

INSTI TVTfoNVMORATORIAR VM

acrrter:uirtus tamen eritfortirudo:amp; torméta fine gemitu feretmalus féruus:tolerantia tarnen doloris laudafua no carebittmulta fiuntcadéî fed aliter«Suffîciât hæequia de utilitate fupra tr-adauimus« .

Q. VAE materia eius,f.rhetorices»

Ateriam rhetorices quidam dixerunt eile orationé:qua fenten quacunqpderecopofitis dicatur oratiotno materia fed opuse: ut flatu am fiatua.Nam et oratio efficit arte ficutftatua.Si uero hac appellatio ne uerba ipfa fignificari putamus:nihil hæe fine rerû fubftantia faciunt Q uidam argumétapfuafibilia:quæamp; ipfa i parte funtopistóCarte fiut amp;nbsp;materiaegent.Quidâ ciuiles quæfliôestquorû opinio no qualitate fed modo errauit.eft.n.hæc materia rhctorices:fed no foIa.Q uidâ qa uirtus fît rhetoricc:materiâ eius tota uita uocant. Alii quia non omniu uirtutu materia fit tota uita:fcd plerætç caru uerfetur in partibus:ficut iufiitiaifortitudoxótmétia ^pnis officiis:0C fuofine intelligutur:rhcto ricen quo^ dicuntî una aliqua parte ponedd:eiqploeu in ethice nego cialeafTignant.i.pragmaticon.Ego nec fineaudoribus materiam effe rhetorices iudicoiomnes res quæcunqp eiad dicêdû fubiedæ crût.Na Socrates apud Plalone dicere Gorgiae uidefino i ucrbiseé materiam: fedircbus.Etin phxdro pala no indiciis móamp;cócionibusifed irebus ctia priuatis ac domefticis rhetoricen eedemodrat Quo manifeftu cd hanc opinione ipfius Platois fuiflc»Et Cicero quodaloco materiâ rhe torices uocat res:quæfubiedæ fût ci:Sed certas demû putat ce lubie' dasialio uero de oibus oratoridicédû arbitrât his qdê uerbis. Quâq uis oratoris ^feffioep ipfa benedicédi höc fulcipe ac polliceri uideatur ut oi de re quæcûqp ppofita ornateab eo;copiofetç dicaf.At^ adhuc alibi»Enim uero oratoriquæ fûtîhominû uita quâdoqdé in ca uerfat orator:atlt;p ca é ci fubicda materia.Oia quæfita;audita ledatdifputara iradata:agitata:eé debéc.Kanc auté qnos materia uocamus*i«fcs fub iedas:qdâmô ifinita:mó nô ^ptic rhetoricesce dixerûtteâqp arté cir' cû currêté uocauerût quod in ói materia diccrct:cû qhus mibi minima pugnaeft.Nâ de ôi materia dicereeâ fatenf:ppriâ habere materia qa

tj artes minores habet multiplice materia uelut architedoice» Naqi omnibus que fûtædificio utilia uerfatiEt cælatutatquæauro argéto: æreferro opa efficit.Nâ fculptura ét lignû:ebur:marmorîuitrû:gémaf præterca quæfupradixi:côplectiuNecptinus no é materia rhetorices fïin eadc uerfat ôCalius»Nâfi quærâquæ fit materia ftatuarii:dicetur æs:fi quærâ q fit excuforif.i.eius fabricæ:qgræci uoeât xcf-^K'tzTiKHV fimiliter æs elïe refpôdeât Atq plurimû ftatuis dift'erût uafa:necmedi emaideo no eritars:qaûdio amp;nbsp;exercitatio cû palædricaiciborû uero q litas et cû cquorû ci fit arte côis.Quod uero de bono utiliiufto didere re phüofophiæ offîciû eé dicûtno obdat.Nâ cû philofophû dicût hoc

INSTITVTIONVMquot; ORATORIARUM.

accipi uolunt uirum bonu. Curigitur oratorem quem abonouirono feparonn eade materia uerfari miretur.Cû prxiertim primolibro iam oftenderim philofophosomilTam hancab oratoribus parte occupate querhetorices propria fempfuilTettutilli potius in noftra materia uer fent.Denicp cu fitdialedices materia de reb9 fubiedis difputare:Iit aut dialed:icesofocócifa:cur nôeadê:ppetuæ quoej materiauideatfSoîet aqbufdâ amp;nbsp;illud poni.Omnm igitarriû peritus erit orator : fi de oibus cidicédû eft.poffemhic Ciceronis refpoderuerbis:apudque hoc inue nio.Meaqde fnia nemo clTe poteritomnj.Iaude cumulatusorator:nifi erit oiumreru magnariiatqpartiu feietia cófecutus:fed mihifatis eR ei? ee oratorerei:de qua dicitlio infeiu.Nec.n.omnes caufas nouit:amp;de betpofle de oibus dicere:deqbus ergo dicet? de qbus dicit. Similiter de artibus quoqgide qbusdicendu erit:interim difeetiamp;deqbus didice rit dicet,Qmd ergono faber aut de fabrica melius:aut demufice mufi cusffi nefeiat oratorfquid fit de quo quxratur?plane melius.Nam amp;fî rigatorrufheus illitteratufqp de caufa fua melius q orator qnefciet:qd ilite fit dicet.Sed accepta a mufico:a fabro:ficut a litigatore melius ora tor qipfc q docuerit. Veru amp;nbsp;fabercû de fabrica:^ muficus cû de muß caßqd cófirmationé defiderauerit dicet:nó eritqdé orator.’fed faciet il lud quafi orator.Sicut cû uulnus imperitus deligamt: non erit medic? fed faciet ut medicus.An huiufmodires neci' laudéï nee in deliberatio ncm:nec in iudiciû ueniunt.Ergoeû de faciédo portu hoftiêfi delibera turn eftino debuit dicere fententiam oratorfaut q opus erat róne archi tedoru.Liuores amp;nbsp;timores in corpore cruditatis: an ueneni figna fint: nó trador orator? Ar efl.i.róne mediciæ:circa mcfuras amp;nbsp;numéros nó ucrfabit?dicimus has geometriae efle partes. Eqdéomnia fere poffe credo cafu aliquouenire in officiu oratoris:quod fi nó accidet : nó crût ci fubieda. Ita fie quolt;^ rede diximus materia rhetorices ceocs res ad dicédû ei fubiedas.Quod qdé jibat ét fermocómunis, Naquualiqd de quo dicamus accepimus:pofita nobiseé materia: frequeteretia pia tióe teRamur.Gorgias qdé adeo rhetori de oibus pu tauiteé dicédù:uf fe in auditoriis interrogari pateret quaqfi^dereuellet. Hermagoras quoqg dicendo materia ee in caufa amp;nbsp;in qftionib? oés res fubiedas erat cópIexus.Sed queffioesfi neget adrhetoricéptinerc: diRentit a nobis Si autad rhetoricen ptinct:ab hoc quocj adiuuamur.Nihil eft.n.quod nó in caufaaut in queftiones cadat. AriRóteles tres faciédo partes ora tióis;iudicialé:deliberatiua:demóftratiua : pene amp;nbsp;ipfe oratori fubiecit oia:nihihn. nó in hæc cadit. Q uæfitu a paucifïïmis etia de inftruméto cR.InfIrumétû uoco fine quo formari materiain id quod üelimus effi ciopus nópoffit. Veruhoc ego nó arte credo egere: fed artificé. Neep cnirn fciétia defideratinftrumentu quæ pótefle cófumata : etia fi nihil faciat:fedille opifex ut caelatorcçlû:amp; pidor pénicilla . Itatjhæc in eu locumquode oratore diduri fumusdfïeramus.

TERTIVS

MAI^Ci FABII Q VINTILIANI ORATORIA RVM INSTITVTIONVM LlBERTERTIVS.

VONIAM in Iibro fecundoquxfiturn cü quid effet rhetoricc:amp; quis finis çius: artem quoqpeffe earn amp;nbsp;utilem ^ uirtu) té: ut uires noftræ tulerunt oßendimus: materiameç ci res omnes de quibus dice pçrit:quibus côftct.quo quæqp in ça mo do inueniéda.atqp tradida fintexequar. Întra quçm moduni plericç fcriptores artium conftiferunt: adeo ut Apollodorus contentusfolis iuditialibus fuerit.Neclumigna rus hoc a me precipuequod hic libet inchoat opus ftudiolosçius dçfideraffe:utinquifîtionc opinionum que diuerfiflime fuerût 15 ge difficillimum?ita nefeio an mlnîmç legentibus futurumuolu/ ptati:quippç quod prope nudam preceptorum traditionem deh dçretJnceteris enim admifcerc tentauimus aliquid nitoris non la dadi ingenii gratia:nanqpin id eligimatçria poterat uberior.Sed ut hoc ipfo alliceremus magis iuuentutem ad cognitiönem corii: qua: neceffaria ftudiis atbitrabaniur:fidudiiucunditatç aliquale dionis libentius difcernentça quorum nç leiunaatq ^arida tradix tio auerteret animos amp;nbsp;aures : prxfertim tam delicatas raderetuç rebamur.Q uaratione fe Lucretius dicit pcepta philofophia:car mine’effe complexum.Nancj haemt çQ notu fimilitudinc utitur.

Acuçluti pueris abfmthia terra medentes.Cum dare co laturpri US oraspocula orcu.Afpirantmellis dulci flauoqp liquore.Et que ftquuntur.Sednos nunc ueremur:ne parum hic liber mellis6lt; ab finthiiinultum habere uideatur:fiti^ falubrior ftudiis quam dulx cior:quinctiam hoc timeonç ex co minoremgratiam incat:quod plerae^ non inuenta per me:fedab aliis tradita continebit:habeat etiam quofdam qui contrafentiant amp;aduerfenmr:proptercaqd' plurimi audoresiquamuis eodem tendercnt:diuerfas tamen mas inuenerunt:atcpinfuamquifqucinduxit fequêtçs. Illi autem pro bant qualecunqueingreffifuntiter.ncc facile inculcatas pueris p/ fualiones mutaueris:quianemo non didiciffe mauultquam difce re.Eft autem ut procedente libro patebit infinita diffenho audo/ rum.Primo ad ea quam rudia atqueimperfeda adhuc erantadi icientibusquodinueiiiffent (criptoribus : moxut aliquid fui uide

renturaflerreietiam redamutätibus» Nam primus poflcos quos poeta: tradiderunt mouilTe aliqua circa rhetoricen Empedocles dicitur.Artium autem fcriptores antiquiffimi Corax amp;nbsp;Thyfias ficuli:quosinfecutuseftuir eiuidem mfulæ Gorgias Leontinus Empedoclis ut traditut'difcipulus.Is beneficio longidimæ itatis. Nam centum 0 cnouemuixit annos:cum multis fimulfloruit.

Ideoque S lt;nbsp;iliorum de quibus fupra dixi fuit a:muIus:0 Cultra So/ cratem ufquedurauit.Tralymachus Calcedonius:cu hoc amp;nbsp;Pro dicuschius:amp; Abderitcs proragoras:aquo decemmilibus dena riorum didiciffeartcm:quamedidit. Euathius dicitur : amp;nbsp;Hippi/ as æliusiôi quern Palameda Plato appellat: Alcidamas: Eleates: Antiphon quoqj amp;nbsp;primus omnium orationem fcripfit:^ nihilo minus artem amp;ipfe c0pofuit;amp;profedixiire optime eft creditus etiam Polycrates:a quo feriptâ in Socrate diximusorationem. Et Theodorus Byzantiusiex his amp;ipfe quos Plato appellat logodx dalos.horû primicomuiies locos tradafle dicuntur Protagoras: Gorgias:Prodicus:0lt; Trafymachus.Cicero in Bruto negat ante Pericle feriptû quicq:qdornatu oratoriû héat:eiusaliq ferri:equi de noreperio qcq tâtæ eloquétiæ fama dignû.loep minus miror eifeiqui nihil ab eo feriptû putet.Hcc autqua: feiûtur ab aliis eile copofita.HiS fucceiTcre mukitfedeUrîftîm^ Gorgias auditor Ifo crates qquam de preceptore eius inter audorcs non conuenit. Nosautem Ariftoteli cccdimus:hinc uelut diuerfa: fccari cepe/ runt uiæ.Nam amp;nbsp;Kocrates præftantiiTimidifcipuli fuerunt in om niftudiorum gencrc:eoqpiarn fenioreiodauu.n. amp;nbsp;nonagefimu impleuit annuipoft meridianis fcholis Anftoteles præcipere ar/ tern orator iarn ccepitmotoquidem ille:ut traditur uerfu ex Phy/ lodeta frequenter u fus ccuypov cnoroetv KcUicroKpcfTHpsbit'î As y€iv.Turpcefte fe tacerç:£lt; ifocratem pati dicere ars eft utiiufej. Sed pluribusea libris Ariftotelçs coplexus eft.£odétêporeTheo dedes fuit:de cuius opere fupra didum eft. Thcophraftus quoqp Ariftotelis difcipulus deihetorice diligenter fcripfittatqp hinc uel ftudiofiufphilofophiquamrhctoriees:prccipueqp ftoicoru atque peripateticorû principes fecit deindeuelut propriam Hermago' rasuia qua plurimifunt fccuti:Cuimaxime paratqpæmulusui/ detur Atheneusfuifte.MuIta poft Apollonius Molo multa Arc us:multa Cecilius amp;nbsp;HalcarnafeufDionyfius:precipuc tame m fe conuertentftudia Apollodorus pgamenus:q preceptorapoIIÔiç Cçfaris Anguftifuit:0^ Theodorus gadareus q fe dici maluitrho diu:quen ftudiofe audilïçicû inca infula fecelTiftetdicif Tiberius Cæfar.Hidiuetfas opiuionef tradidsrût:appellati(j indejappono

LIBER

TER TIVS

dorei amp;nbsp;théodorei ad more eertas iphïa fedas fijqucdi»Sed Appollodoriprçcepta magis ex difcipulis cognofcas:quorû dihgentilTimusin tradédolanefuit Valgms.græee Atticus« Nâipfius fob uidetut arfédita ad matrium:quia ceterasmif fa ad Dûmitiû epiftola non agnofeit,Plura fcripfit Theodo rus:cuiusauditore Hermagoram funt quidcrût. Romano rumprimus qtû ego qdé fetâteondiditaliqua in hanc mate riam«M«CatoiIlecenforius«póft.M«Antomus incohauir. Nam hoc folum opus cius:amp; id iplum impcrfedum manet Secuti mlus cclebfcs:quorum memoriam fiquoloco res po fcetnon omittam«prxeipuum ucro lumcm ficut eloquenti^ ita preceptis quoqp eins deditunicum apudnos Ipecimêorâ di docendicporatorias arte8.M,TuIliuS:pon que tacere mo deftidimum foret nifi amp;nbsp;rhetoricos fuos ipfeadolefcenti fibi clapfos dicerctîamp; in oratoriis hxc minora qua? pleritp deG/ derantfeiens omifidetJcriplitdeeadcm materia non pauca; Cornificius«aliqua Stertinius»non mhil pater Gallio.accura tius Gero priores gaUione Celfus amp;nbsp;Lenas . amp;nbsp;ætatis nodrit Virginius,Plinius«'Tutiliiis.funt amp;hodieclarieiufdem ope ris auctores quifi omnia complexi forenticonfuluident labo ti meoded parconólbusuiücntium«ucniet corum laudi fuu tepus.ad poderos.n.uircufidurabitmo peruenietluidia.No tamé poft tot ac tantos feriptores pigebit meaquibufddlocil pofuiffe (cnten6a:ncc,n,mecuiufdifede uelur*quada fuper ftitioeibutusaddixi:amp; ledurisquxnolet facieda copia fuit. Sicutipfc plurium in unum conferoinucta ubicuncjigenio non erit locus:cura: teftimonium prorneruilTe contentus,

'’ Q_uodinitium rhetorices* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;àt

jEcdiu nos moretur qô qu« rhetorices origo fit.n^ n nbsp;nbsp;cui dubium cft:gn fermonéab ipfa rerû natura ge

initi ^tinushoiesaccepit:qd ’ certe principiû eft eiuf rei,hnicftudiü ó {incremétu dederitunlitasifûmâ ró amp;nbsp;exer citatio, Nee uidco qre cura dicédi putét qda inde ccpifie,cp üqin dtfcrimé ahqduocäbant:accuratius loq defédédi fui gra inftituerintd -læc,n,uthoneftior canta no utic^^or é:cu pferti accufatio pcedat dcféGonémifi qs dicit ét gladiu fabri cam ab co priustq-ferru i tutela fui:q qipnicie alterius copa rit, Imtiu ergodicèdiddit na,initiu artis obfecuatio,hoies.n, Geutimedictacu uiderétalia falubria alia îfalubria,ex obfer^ uaüdeeorâeftèccrûtattenta cû in diccndo:alia utilia alia in utilia deprheederétmotarût ea ad imitâdu uitâdûq^: amp;qda fmrônê eorûadiecerût ipii quocçîh^c côfirmata Îunt ufu, Tûqfeiebat gGjdocuit,Cice,qdé initiû otidi códitonbus

urbiû aclegu latorib^ dedit î ^bus fuiflèüîdicédinecefîe eft cur tu hac prima origine putet non uideocû fint adhuc qda uagæ amp;nbsp;fine urbibus acfine Iegib9 géter:amp;tu q fût in ns nati amp;nbsp;legatioib?fûgantiôCaçcüfét aliq ac defedât:amp; deni^ altu melius alio loq credat.,. ? -n uenn

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- Quinque funt partes rhetoricar» ' • -^r-

j.Mnis at oradi raur plurimimaximiqp audores tra . o '^diderüttqni^ ptibus cóftat inuétione.dïfpofitione» .elocutióe»memoria.^nüciatióe fiue adióeiVtroqp enïmó df.Oi's nero fermo quo qdé iiolutasaliq enüciaf:ha^ beatneceflèéamp;réamp; uegt;bü,ac fié breuisamp; una cóclufióe fi niturmihiPfortafle ultra defideret.AtofoIógior plura exi/ git.No.n.tâtû refert:qd^qüo dicam^ifedét quöloco.op? ergo é amp;nbsp;difpotitióe.Sednee oiaquç res poßulat dicere hec fuo quæcp loco poterimus ; nifi adiuuâte memoria.Quapp eapsqrta erit. Veru hæc cûda corûpit;ac ,ppe medû pditî décora uelwce uclgeftu ^nweiatio,. Huicquoqp igit neceP Gno tribuédus é qntus locus,Nec audiédiqdâ:quorû c AI' butius:q tris mó ^mas eê ptes uolütqa memoria atqpadio natura no arte cotigattqm nos pcepta fuo locodabim^dicet Trafymacusquoc^ idé.de adione crediderit, His adicceruc qdâ fcxtâ ptênta ut iuétioniÂudîciû fubnBdeEcot.qa primû edetinuenire:demde-iudicare.Ega porro ne luenifle qdem credo eu g no mdicamt.nec»n,cötraria«coia .ftultainuenifle dr gfgifed non uitaßetEt Gce.gdém thetoricis mdiciû fubi iccit inuenuóbMihidt adea pnmis tribus ptibus uidet cffe pmixtu na nee difpó fine eomec elocutio fueritnitpnüciatio néquocj uel plunmu^beo mutuari pute,Q_uod hoc auda cius dixcri epm ptitiohibus oratoriisad eafdéidegbus fupra dKlu eft quin^peruenit ptes.nacu dupliciter prmnidivifi/ feeiuétionéatep eloculionéres ac difpofitioné inuétioniduer ba amp;nbsp;^nunciationé elocunói dedit:quitaquoqp eóftituitcóz niuné ac ueluc cuftodéoium memoriaJte î oratore qmnep reb? cóftare eloquétiadicinin quibus poOea (criptis cercior eius fentétia c,nó mïus mihi cupidinouitatis alicuiusüidenc fuiiTerqui adiecerüt ordinécû difpóné dixiffét:qGalitf fit dif pofitio g rcruordie goptia collocatio »dio inuctioné móó^ difponé tradidiofed uirâcÿdupLicé rerû aeuerborumt ût elo cutómuctióis ^nuciatio difpónis.his quintaps memoria ac cedat.Theodorei fereinuetionéduplicé reru att^ elocutiois deindetris partes cçtcras.Hermagorâs ludicium.partitione rdinem,quælt;çelocutionis funtifubiecit œconomiæ :quæ græce appellata ex cura return domelticarum :0Chie per ai

TERTIVS

cfioncm pofita nomine latino caret.cR etiam circa hoc que/ ftioq,memoriam in ordine partiumquidam inucntiom.qui darn difpofitioni fubiunxerunt.nobis quartus ei locus maxi me placctnon enim tantum inucnta tenere:ut difponamus nee difpofita ut‘eloquamur.(êdetiam uerbis formata memo ria: mandare debemus.hae enim omniaquæcuncp in oratio ne collata fuut: continetur fuerunt etiam in hac opinione no pauci,uthas non rhetorices partes effe exiftimarcnt:fcd ope ra oratoris,eius enimede inuenire»difponcrc,eloqui.amp;cæte ’'®» Q^uodfiaccipiamustnihilarti relinquimus: Nam bene dicere edoratoris:rhctorice tamen cd bene dicendi fcientia. uel ut alii putant artificis edperfuadere.uis autem perfuadé'' diartisnta inuenire quidemamp;difponere oratoris.inuetio at amp;nbsp;dilpofitio rlietorices propria uideripoted.In eo piares dif fenleruntutrum ne partesedentrlietorices:an eiufdemopa: an ut Atheneus creditelementa;quæ uocatur atoixietfed nelt;^ elementa rede quis dixerit.alioqui tantuminitia erunt ut mundi uel humor.ueiignismel materia,uel corpora infc/ cabilia.Necoperum rede nome accipiét:quæ nec ab aliisp ficiunt:fed6lt;aliudidlapficiunt.partes igitur. Nacum fitex his rhetorice:fieri non potedtOt cum totum ex partibus con ftet:n0fintpartcs totiuscx quibus codât «Videtur autmihi qhæc opa dixerunt:eo quocpmomqd' inaliarurfus diuifio ne nollet iidé nome icidere»partes.n«rhetoricesee dicebant îaudatiuâ.deliberatiuâ.iudicialé.Quæ fi partes fûtmateria: funt ponufq artis. Nanepi his fingulis rhetorice tota e: qaSC iuetione:amp; difpofitióé:ólt;elocutioné:6lt; memoria:amp; pnucia tionê qcunt^pearu defiderat.ïtaepqdâ genera tria rhetorices dicere maluerut.optie at ii quos fecut9 éOce.gnracaufaru. Quot genera caufatum.

Ed tria an plura lint âbigit:nec dubie ^pe oesutiep fümseapudätiquos audoritatis fcriptores Arido\ tele fccuti:q noie tâtû alio cócionalé p delibcratiua appellat: hac partitione cóteti fuerunt. Veru amp;nbsp;tu leniteré rentatû:tû

apudgræcos qixofda:tu apud Cicerone in libris de oratore: 8inûc maxlo téporûnodrorû auctore ,ppcîpullu ut non mó plura hæc genera fedctiâ pene inumcrabilia uideätur.Na fi iaudadi acuituperädi officiu I parte tertia póimusn quo ge/ nere uerfari uidemur:cö quxrimur.confolamur.mitigam9» cocitatur.tcrrcmus.confirmamus.pcipimus.obfcure dicta î terpretamur «narramus.deprecamur.gratias agimus.gratu lamur.obiurgamus.maledicimus.defcribimus.mandamus. rcnruacianuis.optainus«opinamur:amp;plura aliatut mihi inii

la uetcre perfuafione permanent! uelut peteda fit uenia:qa? rendumqp quo moti priores:rem tarn late fufam tarn breuiz ter altrinxerint*Q_uos qui erafle putant hoc fecutos arbitra/ tur:quod in his fere uerfari turn oratores uidebant, Namói-laudes amp;uituperationes fcribebantur:amp;£B5ifdçio5Œ dicere erat moris:amp; plurimû in confiais ac indiciis infumebatur ope ra::utferiptores artium pro folis coprehendcrintfrequentif/ fima.Qui uero defendunt tria faciunt genera auditoru:unu quodaddeledationemconueniat^alterum quod confilium accipiat:tertium quod de caufis indicet,Mihi coda rimanti amp;nbsp;talis quædain ratio fuccurrit:qjomne oratoris officiu aut in indiciis eft:autextra indicia.cornm de quibus indicio quç rifur,manifeftum genuseft.ea queadindicem no ueniuntj autpreteritum habent tempus aut futurum,protenta lauda mus:autuituperamus,de futuris deliberamus, Itemomnia de quibus dicendum eft:aut certa fint neccefle efl:aut dubia certantcniqpeftanimuslaudataut culpat,ex dubiis partim nobisipfis ad ledioem funt libera de hisdeliberatur,partim alioru fentétiæ commifTa^de bis lite cótéditur, Anaximenes iudicialem ÓCcÓcionalem generales parteselTçuoluit: fepté aut fpecies hortandi,dehorrapdi,Iaudandi,uitupcrädi,accu'' fandi,defendcdi.exquirendi.quod e^fcTcfÇiKov dicut,quaru duæ primæ deliberatiuùduæfequentes demonflratiui : très ultimæiudicialisgeneris finit partes,Protagoram tranfeo :q interrogandi,refpohdendi,mandandi,precandi: quod tvX coAhv dixit, partes folas putatîPlato i fophifte iudiciali amp;nbsp;có cionali tertiam adiecit ropoaojaiAufiKHV quam fane permi tamus nobis dicere fermocinatricemique a forenfi ratióedif iungitur amp;nbsp;cd accommodata prinatis difputationibus cuius nis eadem profedo eft quæ dialeticæ,lfocratcs in omni ge/ nere in die laudem ac uitnperationcm exiftimauit. Nobis autem amp;nbsp;tutiffimum cftaumores plures fequi:amp; ita uidetuc ratio dictare,Edigitur:ut dixi:unumgenus quo Jans ac ui/ tuperatio continetur fed eft appellatum a pertemeliore lault; datiuumudem alu demonftratiuum uocantmtrumquenoz men ex grxeo creditur fluxifte, Nam amp;nbsp;«yKôâJuiotÇiKoy Si ftsi^inKfiKoydicunt,'Scdmihi EsshàEiKTiKov no tarn demo ftrationis uini habere:q oftentationis uidetur:amp; nihil tame abillo EyKcoaiaqiKodiffcrre.nam ut.continet laudatiuum in fe genus:ita non intra hoc fblum confiftit. An quifq nega uerit panegyricos fssizthKriKoua die. At qui formam fun dendi habent Si plerumque de utilitatibus græciæ loquun^ tur:utcaufarum quidem genera tria fint:fed ea turn innego

LIBER

cüsîtum in oftentatione pofitamifi forte non ex græco mu/ tantes demonftratiuumuocant«Verum id fequuntur quod laus ac uituperatio quäle fit:quidque demonftrat : alterum cftdeliberatiuum.tertium iudiciale,Ceteræ fpecics in hac tria incident genera»Necinuenietur ex his ulla in qua non laudarc ac uituperarejfuadere aut diffuadcrenntendere qd ueldepellere debeamusJlIa quoque funtcômunia concilia remarrare.docere^augcrc.diminuere.concitandis'componé diftjaffedibus animosaudientium fingere. Ne iis quidem accefferiintquilaudatiuam materiam honeftorum.dclibera

* ’ nbsp;nbsp;tiuam utilium.iudicialem iuftorum quæflione contineri pu/ tant celerimagis ac rotunda'ufi diftributione q uera. Stant, enim quodammodo mutuis auxiliisomnia.Nam amp;nbsp;in lauƒ de iußitia utilitafque tradtantur:amp; in confiliis honenas:£lt; ra # ^ * roinueneris iudicialem caufam:in cuius non pte aliquid eolt; rum:quïc fupra diximus:reperiatur,

Q^uibus contineatur omnisratio'dicendi.

Mnis aût oratio confiât aut ex iis quæfignificâtur:aut cxiis quæ fignifîcant ideft rebus amp;nbsp;uerbis.Facultas orandi confumatur natura.arte.exercitatione: cui quartam partem adiiciunt quidam imitationis.quamnos arti fubnei'' musttria funtautemquæpræHare debeat orator:ut doceat. moueat.deleâ:et.hæcenim clarior diuifio q eorum qui to/ turn opus in res amp;nbsp;in afFedlus partiuuntur.Non femper ante omnia in earn quae tractabitur materiam cadent. Erût enim quaedam remotæ ab affelt;tibus:qui ut non ubiquehabent lo cumuta quocunque irrumpunt:plurimumualent.Præftan^ tilTimis audoribus placet:alia in rhetorica ene:quæ proba/ tionern defiderent:alia quxnon defiderent:cum quibus ipfe confentio.Q.uidamuero:ut Celfus:de nulla te didurum

tur:quod græci dscriv dicunt.Giccro propofitnm.alii qux* ftionesumuerfales cimles.alii quæftiones philofophoconuc nientes.Atheneus partem caufæ appellat.Hoc genus Ciec ro feientia amp;nbsp;adionediftinguit:utfîtfcientiç.an promdenfia mundiis regatur.adionis.an accedendum ad rem.p. admiz nißrandam.Prius trium generum:an fit.quid fit.quale fit» Omnia enim hæcignoraripoiïunt.Scquens duorum: quo^ modo adipifeaniur.quomodo utamur.Finite autem funtex complexu rerum perfonarum.temporum.exterumep . hæc VtsoosŒsicr agræcis dicuntur.caufæanodris.ln hisominis । quædio uidetur circa res perfonafqp confidere.Amplior eft femper infinita.inde.n.fmita defcendit. Quod ut exemplo pateat.Infinita eft an uxor ducenda.finita an Catoniducen/ da. ldcorp efïc fuaforia poteft.Sed etiam remotæ a perfonis nbsp;nbsp;^ j

propriis ad aliquid referri folent.Eft.n.fimplextan res.p.adlt; niiniftranda.refertur ad aliquid:an in tyrânidç adminiflran da.Sed hic quoqjfubeft uelut latens perfona.tyrannus.n. ge minatquæftionem.fubeftque amp;nbsp;temporisé qualitatis taci/ ta uis.nondum tarnen proprie dixeris caulam.He auté quas infinitas iJoco:amp;generales appellantur:quod fi eft uerum: fi nitæ fpeciales exunt. In omniautem fpeciali uticp ineft gene^ ralisutquæ fit prior. Acnefcio an in caufis quoqp quicquidî qónéuenit qualitatis generale fit.Milo Clodiu occidit iure Occident infidiatorémonne hoc quæritunan hoc fit ius infiz * diatorem occidendi^Quid/m cóieduris non ilia generalia? an caufa fceleris odium.cupiditas:an tormentis credendum teftibus an argumentis maior fides habenda?Nam finitione quidem comprehendendi nihilin uniuerfum certum erit» Quidam putant etiam eas pofte thefis aliquando nominari qua: perfoniscaufifque contineantur.'aliter tantummodo po fuas:ut caufa fit;cumHoreftes accufatur.thelis an horefies rede fit abi^alutus.cuius generis eft:an Cato rede martiani hortenfio tradiderit.hi thefim a caufa fie diftinguunt : ut illa fit fpedatj uæpartis:hæc adiuæ»lllicenim ueritatis gratia ta tum difputari.hic negociumagi.Q_uamq inutiles quidam orationi putat uniuerfales queftionesiquia nihil profit quod conftet:ducendaiii effe uxoremmel adminiftradam rem.p» fiquis uel xtate uel ualitudme ipediatur. Sed no in omnibuS eiufmodiquiftionibus fic occurri poteft:utillis:fitne uirtus finis.regatur nemudus prouidcn tia.Q uim etiam in iisqux ad perfonara referunturmt non eft fans generalem tradafte qua:ftionem'ita perueniriad fpeciem:nifi ilia pfius excufla non poteft.Nam quo model an fibi uxor ducenda fit dehbez

TERTIVS'

rabitCatomin confliterit uxores effe duccndas.Et quomo/ do an ducere debeat Martiamquæreturmifi Gatoniducen'' da uxor eftfSunt tarnen inferipti nomine Hermagora: libri: qui cÓfirment illam opinionem fine falfus eft titulus:fiue hic , Hermagoras alius fuit»Nam eiufdem efle quomodo pof/ funtiquidehac arte mirabiliter multa compofuit?Cum ficut ex Ciceronis quoque rhetorico primo manifeftum eft:mate riam rhetorices in thefis amp;caufas diuiferit.Q^uodreprehen lt;dit Cicero:ac thefim nihil ad oratorem pertinere contendit:

totumque hoc genusquæftionis ad philofophosrefert» Sed me liberauit refpondendi'Uerecundia:amp;cp ipfe hos libros im probat:amp; q? in oratore atque his quos de oratore fcripfit lix bris.0Ctopicisprxeipitmt a propriis perfonis atque tempori bus auocemuscontrouerfiam:quia latius liceat dicerede ge nereq defpecie:8 lt;quod in uniuerfo probatum eft:id in parquot; . te probatumeffe neceffe fit^Status autemin hoc omne ge/ nus materia: iidem qui in caufarn cadût ♦ Adhuc adiicitur alias elTe quxftiones in rebus ipfis:alias qua: ad aliquid refe ranf,illud an uxor ducéda:hoc an feni ducéda.illud an fortis hoc an fortior»cam finit» Apollodorusmt iterprætationeual gii difcipuli ei^ utarhta ca cnegociü oibus fuis ptibiis (pedas ad q5iic:aut ca c negociutcuius finis écótroucrfia.Ipfu dein 'de negociü fie finit»Negociû eft cógregatio pfonarûdoeorû tcporû»cârü,modorû ca(uû fadorû iftrumétorü » fermonû» fcriptoni:6lt; nô fcriptorû,Câmnûcîtelligamus negociü peri ftafim»Sedipfâcâm qdâfimÜT finieiiinttut Apollodorus ne gociü:lfocrates cam eé ait qónê finitâ ciuilé:aucrerü cótro/ uerftai pionarüfinitarücóplexu. Cicero his uerbis»ca certis perfonis,löcis.temporibus»adionibus»negociis cerniturtaut • 'in omnibus«autin pleriftç eorü» lt;nbsp;Q uid fit ftatus» * e? Rgócü ois ca cótincaf aliquo ftafu»priu(q dicere agi

‘ gredior:qüo genusqdq icâæ fit tradâdûnd qd cóeé - oibusfqd fit ftatus:amp; unde ducattSCquot:amp; q fint ïtuédü pu ;5oqq idnó nulli ad iudiciales tatü ptinere materias putawe rüt*Q^uorü ifcitiä cü oia tria genera fuero executes : relipla dephédet,Q.d nos ftatü:id qda cóftitutionc uocat.alii qcné ,alii qd ex qóne appareat caput» Thendorus caput »i» Kstpot; Adiov YEviKÓfdrovadqd referunt oia quorum dmcrfa ap lafio uis eadé»nec itereft difcêtiütqbus qeep noibus appellat» dü fes ipa maifefta fit.Statü gra:ci oTdQvy uocat: quod nox men non primum ab Hermagora traditum putatur:fedalii abhucrate Ifocratts difcipulo: ahia Zopiro Clazomenio: qquidctur Acchynes quotj in oratione cótra Ctclifóté uti

hoc ucrboîcû a iudicibus petit:nc Demofthenem permittât cuagari:fed eiim dicere de ipfo caufæ datu cogant.Q_u« appellatio diciturduda uel ex eo^ibi fît primuseaufa: con greflustuelquodin hoc caufa confiftat.Et nominis quidem hæcorigo.nuncqiud fit.Statum quidam dixerunt primam caufarum cóflictionemtquos redelênfilTe: parum elocutos puto,non.n.eft ftatus prima confïictio:fecifti:nó feci:fedqtj ex prima cóflidionc nafciturnd eft genus quæftionis. fecifti non feci:an fecerit,hoe fecifti.non hoe feci.quid fecerit: quia ex his apparet illud coniedura,hoc finitionequa:rendum:ac ç in quo pars utraç infiftit:erit queftio conieduralis uel fini tiui ftatus,Quid.n.fi dicat quis:fonus'eftduorum iter fe cor*' porumconflid:io:erret ut opinor,non.n.fonus eft conflictio: fed ex conflidione:0C hoc leuius.intelligitur enimut cuqp di dum.Inde uero ingens male interpretantibus in natuseft er ror:quiquia primam cofiidionem legeranticrediderunt fta turn femper ex prima quæftionc ducendum:quod eft uicio/ iîftimum.nam quçftio nulla non habetutiqp ftatum.conftat. n.ex intentione amp;nbsp;de pullîonc:ledaliæ funt propriæ caufaru de quibus ferenda fententia eft.alix addudæ extrinfeeus:ali quid tarnen ad fummamcaufæ coferentestuelut auxilia quç dam quo fittut in controuerfia una plu res quæftiones effe di eâtur. Porro harum pleruncpleuiflimaquætj primo loco fu gitur,Nam^amp;illud frequens eft:ut ea quibusminus confié dimus cumtradlata fint:omittamus:interim (pote noftra uc lutdonantes:interimadea qua:funtpotentiora gradum ex his fecifte cotenti,Simplex autem caufa etiam fi uariedefen ditur non potefthabere plus uno de quo pronuncietur : atep erit inde ftatus caufa: quod amp;nbsp;orator præcipue fibi optinenv dum:amp; iudex fpedandum maxime intelligit:in hocm.cauƒ fa confiftet.Cetemmquxftionum poffuntefie diuetfi,Q ut breuifTimo pateat exemplo:cum dicit reus.etiam fi fcci.rc de feci,qualitatis utitur ftatu.cum dicit non feci : coniedurâ mouet Semper autem firmius eft non fccifTc. Ideoque ftaƒ tumefle,in eo iudicabotquoddicerem fi mihiplus q unum dicere non licere,Redeigitur eft appellata caufarum prima conflidio:non quæftionum.Nam pro Rabirio pofthumo Cicero primam partem orationis in hoc intendit: ut adio/ nem competere in equitem romanum-neget. fecunda nuir lam ad eum pecuniam perucniflc confirmat. Satum tamen dica in eo fuiffetqd' eft potetius, Nec in ca, Milonis circa pr? mas quçftiones:quæfunt ante prohoemium polita iudicabo coflixilTe caufam:fed ubi totis uiribus ifidiatot Clodius ideo

.^TERTIVS’

qnerure interfedus oftenditunEthoc eft quod ante omnia cóftituere in ammo fuo debeat orator»etiam fi pro caufa plu ra dicturuseft:quid maximeliquere indici uclit. Quod 'ta; men ut primum cogitandum : ita non utique primum di\ cendum erit» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

Vnde ducatur:amp; reus an ador ftatum faciat» a Liiftatum crediderut primam eius cum quo ageretur

• nbsp;nbsp;de precationem»Q^uamfniam his uerbis Cicerocom pleditur in quo primum confiftit quafiad repugnandum co . I nbsp;nbsp;greffa defenfio»Vnderurfus alia quæftio:an eum femper is faciat qui refpondet.Guirei prçcipue repugnatCornelius Celfus dicensmon adepulfione fumi:fedab eo qui propofi/ tionem luam confirmet:ut fi hominem occifum reus negat: ftatus ab aceufatorenafcatur:quia is uelit probare:fiiure occi • / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fum reus dicit trâflata probationis neceflitate»idem a reo fiet amp;nbsp;fit eiusintentio»cui non accedo equidem»nam eft uero pro prius:quodcótra diciturmullam efte litemifi is cum quoaga tur nihil refpondeat»ldeoqg fieri ftatum a rcfpondente ♦ mea tarnen fnia uarium ideft:2lt; accidit pro conditione caufarum amp;nbsp;quia uidcri poteft propofitio aliquado ftatum facere: ut in cóieduralibuseaufis»utitur enimconiedura magis qui agit quo moti quidam eundem a reo infidalem eße dixerunt : amp;nbsp;»tl^#» in fyllogifnio tota ratiocinatio ab eo eftquiintédit»Sed quia iiidetur illis quoqpneceftitatcm hos ftatus cxequfendi facere quinegat.lsenim fi dicat non feci:coget aduerfarium conie dura uti:Sc fi dicat non habet Icgemtfyllogifmo.cocedamus cxdepulfione nafci ftatum»nihilominus enim res co reuerte tur:ut mo isq agît mó is cû quo agit:ftatû faciat»Sit»n.accu/ , [. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fatorisintentiö hominem occidifti;fi negetreus faciet ftatum qui negat»Q uid ficófitctur:fed iure a fe adulterum dicit oc cifum»Nempe legemeße certum eft:quæ permittat:nili ali^ quid accufator refpondeatmulla lis eft:non fuit inquit adul/ tcr»£rgodcpulfio incipiteé adoris:ille ftatum faciet» Ira erit quidem ftatus ex prima dcpulfione:fed ea fiet ab acculatore non areo.Quid^quod eademquæftio poteft eundem uelac cufatorem facere uel reum.Q uiartem ludricam exercuerit 1in.xiiii.pnmis ordinibus ne fedeattq fe prætori in hortis ofte deratmecçerat produdus:fedit in»xiiii,ordinibus.nempe in'

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ tentio eft:atlera ludicram exercuifti»depulfio:non exercui ar tém ludicram»quæftio:quid lit artemludicram exercere.

1 Si accufabitur theatrali lege : depulfio erit»rei h excitatus i. fuerit de fpedualis:0C aget iniuriarum : depulfio erit ac / !cufatoris-Frequentius tamen illud acciat : quod eft a plu/

ribus traditum«Effugerunt bas quiniones : qui dixerunt flatumefle id quod apparcatex intentione amp;nbsp;depulfione:ut fecifli.non feci.‘autremefeci.Viderimustamennitrum idfit flatus : an in eo ftatus:Hermagöras flatumuocat:per quem fubiedares intclligatur;amp; adquem probationes etiam par; tiumrefcrantur.noftra opinio femper hæc fuit: ut cum efz fent frequenter in caufadiuerfiquæftionû ftatus:in eo erede' ré flatu cauiæ:qcf effet in ea potcntiflîmû:amp; in quo maxime res uerterctur.ld fiquis generalem quxflionemuel caput ge nerafe diceremalit:cum hoc mihi non eritpugna:non magis • a 5fialiudadhuc quo idcm intelligatur:eius rei nomen muc/ nerit:qq tota uolumina in hac difputatione impendiffe mul tos feiamtnobis flatum dici placet.Sed cum in aliis omnibus inter fcriptores fumma diffenlio cffitum in hoc uidetur mihi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^

præcipuum ftudium quo(^diuerfa tradendi fuiflc:adeo nee qui fit numerus,nee qua: nominamec qgeneralestqui ue fpc dales fint flatus conuenit.Ac primum Ariftoteles elementa decern conflitu it:circa qua: uerfari uideatur omnis qua Aio» ovdioev quam Platoeflentiam uocat.hJee fane aliud efl eius nomen latinum.Sed ea queritur an fit.qualitatem:cuius ap/ tus intelledus eft.quantitatcm quæ dupliciter a pofleriorif bus diuifae.qmagnumamp;q multum fit.adaliquid.unde du dæ traiiffatio 6lt;comperatio.Poft hçcubi amp;quando,deinde ilBi*'^ facere.pati:habere:quod eflquafi armatum efle.ueflitum ef fe.nomffimc dvYgt;^Eio3cfi quod eft compofitum efle quoda modo:utcalefacere.flare.irafci.Sed ex hisoibus prima quat tuor ad flatus pertinere.cætera adquofdamlocosargumen'^ torum indentur.Aln nouem elementapofuerunt perfonam in qua de animo.corpore.ex propofitis quæraturtquodperti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

nere ad coniedura: amp;nbsp;qualitatisinftrumenta uideo ♦ tempus quod Xpovov uocant : ex quo quæftio.an is quern nundura nbsp;nbsp;nbsp;|

adida eft matet:peperit.feruus fit natus.Iocus unde eontrox 1 uerfia uidetur.an fas fuerit tyrannum in templo occidere« an cxulauerit qui domi latuit«Tempus iterum quod Ketipov ap pellant.hanc autemuideri uoluntfpeciem illius temporistut æftatem uelhyemem«Huic fubiicitur ille in peftilétia comcf fator’adum.i.ropö^iv quodeo referunt: feiens commiflerit» an infciés neceflitate an cafu.amp; talia.Numcrum qui cadit' in fpecicm quantitaris.an Thrafybulo triginta premia debean^ ƒ tur:qui tot tyrannos fuftulerit.Caufam cui plurima fubiac€t litestquotiensfadu no negaturtfedqaiufta rone fit:fadu dc • fendit«Tpoasoveu id qdquot; alio mo fierilicettalio dicit faduhic é adulter loris edusmei fame necatus.Occafione fadorutqdf

TERTIVS-

eft apertius^ utùel intcrprétandumniel exemplo fît demon ftrandam:tamen d^opixoccr s^oy uocant» Hi quoop nulla quædionem’extra hçcputant.Q ùidam detrahuntduaspar tes:numerum:amp; óccafione:amp; pro illoquæ dixitadii fubtfei'quot; dunt res.hropayact rd qua: ne prætcrifïc uideret : fatis haz buiattingerc.cæterumhis nec Ratus fatis oftendi:nec omnes contineri locos credo:quodappcrebit diligentius legétibus quæde utraqpre dicam Eruntenim plura multo q quæ his jclemétis comprehcnduntuc»Apud plures anciores legi:pia I cuLflequibufdam:unumomnino flatumefTccOnieduralem Sed quibusplacuerit:nelt;jlUitradideruntmec ego ufq reper rire potui.R.ationem'tamcnhancfecuti dicuntur:q? res om/ nes tignis colliguntur quomOdolibet^qualitatisquoqpfolum flatum faciant:quia ubic^ qualis fit cuiufep rei'natura quæri ’gt; V porei,fed utrocumqp modo feqnatur lunima confuGoNecp intereflund qflatu faciatun nullu:fi omnescâæ fint códitio nis eiufdem.Cóieduradicia ei a cóiedua»diredióe quada rónis ad ucritatem:unde etia fonniorû att^ oium interprétés cóiecioresuocamus. appellatu tarnen dlhoc genus.uarie fi cut in feqnentibus apperebir»t

Q uot amp;nbsp;qui flatus.

f ’Vemnt qui duos flatus facerent.Archîdemus con iç duralem ÔCfinitiuumexclufa qualitate.quia fic de ea quæriexiflimabat:quid effet iniquum.quid iniuflum♦ quid dido audiétem non effetquoduocat de eodem amp;alio.Huic diuerfa fententia eorum fuitiquiduos quidem flatus effe uo luerût:unûmficilialc.alteru iuridicialé.In ficialis qué nos dici mus cóieduralé:cuï ab inficiädonomé alii in totû dederunt.

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliimptciqa accufatorc eóicdnra rcüinficiaciöe utiputaue

rüt:Iuridicialisêq itixctioAoyiKOJ- gcçce dieft :fed quéad/ moduab Archidemo qualitas exclufa dl:Gcabhisrepudiar’ ta finitio.Nâfubiciûteaiundiciali:qrédû arbitrantnuflu ne. fît façrilegiû appellaritqd’obiiciat.uel furtum, uel amentia. Q^ua in bpinióe Paphilus fuit.Sed qualitate in plura ptiusé Plurimi deinceps mutatis tâtû noibusiré de qua no cóflet ÔC iré de qua cóftet.Naefl uerûmec aliter fieri póttq ut aut eer tu fîttfaclû eft qdiautnóht.fi no eft certû cóiedura fit fi eer tu cftarcliqui flatus. Niide dicitApollodorustcu qóné aut \in rebus extra pofitis:qbuacóiedura explicat aut iuns opini 1on*bus exiftimer pofitatquoru illd wpotyiid fiKoy hoc tsepi EVvoider uocat.idc^ ctwopoy amp;nbsp;sspoÄHSS tiKoydicût:amp; du'’ bill Sc pfuptuhgnificatur.dc quo liquet.lté Theodorus qdc epan litige de accidéubus eiqd eftcóftet.i.tsépt ouaioccf Kcu

qVjllÖïÓhko TÊv cxinimat queri, Nam in his omnibus prngt;s genus comcduram habetdequens reliqua. Sed hæc reliqua Apollodorusduo uultcßc qualitatem:amp;de nominee , fini'' tiuam, Theodorus quidquaIc,qtû,adaliqd.Suntquiamp;de codcamp;dealiomóqualitaté efic,raó finitionéuelint. In duo amp;nbsp;Pofidonius diuidittuocc amp;nbsp;rcs. In uoce qn putat an figniß cet qujcq.muira.quo mó.rebus côiedurâtqdquot; kö Taic^ùoiv uocat qualitatem amp;nbsp;finitionem : cui nomen datKocTîWoiaF amp;ad aliquidmnde alia diuifio cfi.alia eile fcripta:amp; alia inferi pta.Celfus Cornelius duos amp;jpfe fecit flatus generales.an fit quale fit.pnori fubiecit finitiormtqaaq^ queraf.an fit facrile gust g nihil fe fuflulifle de téplo dicit amp;nbsp;g priuatâ pecunia co fitctur fe fufluliflèiqualitatem in ré amp;nbsp;feriptû diuidit ; Sripto quatuor pres legales exclufa trânatiôe.gtitatc amp;nbsp;metis qóncs eôieduræ fubiecit.Efl etfa alia in duos diuidendi flatus ro:q docettaut de fubflacia cotrouerfiaeffetaut de qualitate, Ipfa porro qualitarcmtaut in fummogenere cófflcrctautin- fuc/ cedentibus,defubftantia efl cóiedura,qua:flio.n.tradat rei» an fada fit,an fiat.an futura fit.Interdû etiâ mentis:idq^ meli us g quod iis placuit:qui flatum eundem fadinemmaucrût tang de preterito tantuni:amp; tâtum de fado qua:reretur,pars qualitatis quæ efl de fummogenereraro in indicium ucnit: quale eflid nefit honeflumtquod uulgolaudatur Sueceden’ ' hum autem alie de comuniappeUatibnemtfit ne facnlegus: qui pecuniam priuatani exemplo furatus efl:autde redeno minatatubiamp;fadumcfle certum eftmec dubitatur quid fit quod fadum efl:cui fubiaccnt omnes de honeflis,iuftjs,utili bus quæftioneshis etiam cæteri flatus contineri dicuntur: quia amp;nbsp;quantitatis modo ad oonieduram referatur : ut maz ior ne fol g terra,modoad qualitatem,quanta poena quem/ piam quanto ue premio fit afficiiuflum«amp; tranflatio uerlet circa qualitatem amp;nbsp;diffinitio pars fit tranfiationis Q^um did contrariæ leges amp;nbsp;ratiocinatiuusflatus.idyllogilmus:amp; pie ƒ rumcp fcripti amp;nbsp;uoluntatiS arquo nitantur:nifi quod hic terh/ us aliquando conieduram accipir,quid fenferit legis confli/ tutor,Ambiguitatem uerolemper coniedura explicari ne^ ceflcfit.quiacum fit manifeflumuerborum duplicem efle in tellcdum:defola quiritur uoluntktc, A plurimis tresfunt fa di generales flatus:quiÖiCicero moratore utitur.Et omnia/ qautmcôtroucrfiâtaut incótentioné uemant contineri putat fit.nc,gd fit,qualc finquorû nota aptiora fût g utdicéda fint» Idé Patrocleslentit,Très fecitamp;.M,Antonius his guidé uee bis:pauca;rcs funt:quibusex rebus cés orationes nafeuntur«

TERTIVS.

fadunimo fadtumn'usnnianatbonuni maIum«Scd'quonia quod iure diciinurfednTemon huuc folum mtelicdum habet.: utlege: fed illim quoque uttufte fediTe uideatnur.fccuti Antoniumaper tiusuolueruuteûfdçui ftatusdiftinguçre.haqpdixeruntconiedu râlcm legalem nurididalcm» Quiamp; Virginio placent'. Horum deinde feceruntfpecies:ita ut legalifubiieçrent finitionein:amp; ali / 03qui ex fcripto dtcunturrlegum contrariarû.quæ antinomia di'' citur:3i :fcripti amp;nbsp;fententix uel uoluntatislt;i»

0C m^talepfimquam nos uane tranllatiuam: tranffumptiuamttranfpofitjuâm uocamus

quem accipimus rationatiuum uelcôHcdiuû ambiguitatis : quæ nominatur.Quospolui:quia amp;nbsp;ipfi a plçnfque ftatus appellantur:quibufdam legales potius queftioneseas dici placuent.Quatuor fecit Athneus:protrcpticem.ftafin uel para/ nxticem.hcxortatiuum:quia fuaforiæ eft proprius

qua conieduram figuificari magis ex iis quæ fequuntur : q ex ip/ fo nomine appareat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ca finitio eft:mutationç

enim nominis conftar iuridieiaUm eadem appellatio? grecaiqua ccteriufus.Nameft ut dixi multa in nominibusdifferentia» Sunt

qui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trandationem eße exiftimentfecuti hanc

mutation is fi^iftcationem»fecernnt alii totidem ftatus fed alios an Gtiquid (ii:quale fit quantum fit:utCxciliusamp; Theon.Anfto teles in rhetoricis etiam fic omneopusdiuidituu uentatem : amp;nbsp;pe tenda:ac fugiendaquodcftfuaforia::amp;decodem atque alio par tiendotamenadhçc peruenit an fit:quid:quale:quantûôlt; quam multu fit querendu putat.Q^uodam tamen loco finitionis quocp * uimintclligit:quandodicit:qu?dam fic defendi . fuftuli: fed non . nbsp;nbsp;furtum fed.percufTi.fed nonmiuriam feci. Pofuçrat £lt; Cicero in libris rhetoricis:fadinominisigeneris adionistut in facto cóicctu tarin noie finitio in gçnçrc q!itas:inadione lusintelligçrct. hin fubieiccrat tranllationé»Veru hic legas quoqpqónesaho loco tra dat:utfpccies adiOnis.Fuçrunt qui facerentquincp:côieduram: finitionem:qualitatcm:quantitatem:adaliquid.Theodorufquo ij ut dixi iifdé generalibuscapitibufatitur:an fit:quid üt:quale fit: quantum fit:ad aliquid»Hoc ultimummaxime in comparatiuo genere uetfari putat«quoniammeliu»ac pçius:maius:amp; minus ni (1alio relata non intclliguntur»Sed in illas qiiotj tranflatiuas uc fu .pra fignaui quçftioncs inddunttan huic uis agedi fit:uel facere ah \ .Quid cÓucniat:ancótrahüc:anhoc téporc:an fic» Oinnia»n»ita rc '*Terri ad aliquid neceffeeft»Alii fçx ftatus putant:cóicdura quam

gcaefia uoca t:ólt;qualitatem ÓCpropristïité:id jft i^iiofuiecquo

iierbo finitiooftenditur.amp;quatitatem qua a^i0v dic0t.amp;cóperaf tionem amp;nbsp;ttanÛationemtcuius ab hoc nouumnomen inuentu eft MtiTcfÇcfŒicr nouuin tanquam in ftatualiotquiab Hermagora in ter Ipccies iundicialcs ponitiir.ufitatunuAliis feptem efi’eplacuit: a quibus nec traoflatio:necquantitas:ueccomperatiorccepta eft, Scd in horum tnumlocumlubdita: quatuor legalçsadiecâæquç illis inbus rationalibus.alii peruçuerunt urque ad odo tranflatio/ ncad leptemjupcncresadiedta. A quibufdam deindediuilara/ noeftmtftatas rationalesappellarentquçftiôcs:qucmadmoduni fupra dixi legalesJn illis de renn his de fcripto quçrçretur. Q ui/ damin diuerfum hos ftatuscfTe.illas quæftiones maluerunt. Sed alu tâtionalçstres putauçruiit.an fit,quid fit,quale ûuHermago/ ras folum qnatuor.coniedturain.proprietatcm.tiaflanonem.qua litatem:quam per accidentia id eft KOiTc tvüßEßHKoa notât, lue interprcUtione,an illi accidat uiro bonoefie uelmalo. Hanc ita di uidit de appetendis amp;fugiçndis:quæ eft parsdçlibeiatiua:de per fona.ça oftenditur laudatiua.nrgocialcnuquam pragmaticen uo cat in qua dcrcbusipfis queritur remoto perfonarum complexu ut fit ne iibcr:qui eft in aflertionctan diuitiæfupcrbiam patiafttur, an iuftum quid an bonumfit.iundicialemnn qua fere eadem fed certis deftinatifquc perfonis queratur : an ille lufte hoc fecerit uel bcnc,Nec me fallit in primo Ciceróis rhetorico aliameße loci ne gocialis int, rpretanonem'tcuin ita fcriptum fit negotialis c in qua quid iuris’ex ciuili moreSé æquitate ht.'conljdffaturtcui diligen/ tiæ præefTe apudnos lunlconiul i exiftimantur.fçd quidiplius de lis libris indicium fuenufupra dixi.Sût enim uelut re geftæ in hos commentarios:quosaduldcens deduxerat fchola: amp;nbsp;liqua t ft in his culpa tradentiseftdiue cum niouit:quoi Hermagoras prima in hoc loco pofuii exempla çx quæftiombusiunsdiue quod giæz Cl ropoCynct-TiKc Ocr uocant iunsiinterpra ctes.Sed Ciceroquidem his pulcherrimos lUos de oratore lubftituit.ldeoqueculpari tan/ quam Falla praapiatmon potelhnos ad Hcimagoram trailatio/ nem hie primus omnium tradidit;qq femina eiusqueda citra no men ipfum apud Ariliotelc repcriutur.lcgaiesauteni qóncs has fecit Fcripti amp;nbsp;uoluntatistquamipfc uocat Kana puToy Kai usss^di psoiN.i.didum amp;çxcepiionê:quorura prius ci cûoibus cómune elhexccptionis nome minus ulitatum:r0cinatiuum:ambiguitatis Ifgumcontrariarum,Albutiuseadem diuifioneufusdetrahittraf latióem Fubiicienseâ iundiciali.ln legalibus quo^qonil usnuHq putatefte qui dicatur rocinatiuus.Scio plura inueturos adhucqiw legerçâtiquos ftudiofms uolét.Sed nçliçc quoç cxccflcrmimo

TERTIVS

dam nerconlpfc me paulum in afia q prius habuerim öpinione nunc elle cófiteor.Et fortaffe tutilTimumcrat mó famæ ftudenté nihil ÇX eo mutare:quod multis annis non fçnfiffem moniçrû etiâ approbadem.Sçd non fudinco elfe coniciasmihidiffimulanti in eo prefertim operæ:quod ad bonorû iuuenû aliqua utilitatem co ponimusan ulla parteiudiciimeuNam amp;nbsp;Hippocrates clarusar te medicina: uidetur honeftiflïme fecilTetquod quofdam errores luosne porter! errarentzcofeffus ert.Et,M.Tullius non dubitanit aliquos fuos librosiâ cditos.alus portea (criptisipfe dânaré ♦ Sicut •Catullum atcp Luciliû:amp; hosipfosdç quibus mo famIocHtus:ar tis rhetorices.Etenim fuperuacuusforet in (ludiis longior labor:fi nihilliceret melius innçmre prætcntis.Nçcptarnc ex his quicqq tu precept (uperuacuûfuit. Àdçàfdem.n.particulas hçc quoque qua: nuncprçcipiam reuertétur. Ita neminem didiciße pœnitçat; Colligere tantû eadem ac difponere paulo (ignificâtius cononoîf bas au t (atiffadû uolo:non me hçc feriusdemoadrare ahis:q mi/ ht ipfi pcrfuaferim.Secundû plurimos nudiores fccuabanttrisró/ naie (latus conicduram.finittonem.qualitaté.unölegalé.Himi/ hi datus generales erant.Legalem in quinq ^ (pes partiçbar.feripti 2lt; uoluntatis.legû contrariarum.coîiçdiuü.ambiguitatis,tranfia tioms.nuc quartum ex generalibusintclligopoße remoneri,Suf/ prima diuifio qua diximus alios lcgales:alios rónales edç. ita non eritdatus:fcd quædionum gcnus:alioquin amp;rónalis dat? edet’Exhis etiam quos fpeciales uocabam : rerneni tranflatione: fcqucter quidem(icutoês qui me fçcuti (unt:nieminifle pofTunt /fedatus.Etiniphs etiamillis (ermonibus me noletuulgatis:tamê hoc coplexus uix in ulla controacrfia trâflationis datu podc repe ririîut non amp;nbsp;alius in eaderedic dici niderçtur . Idecxp a quibufdä

** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eumexclufummetç ignoro multa tranfferri:cû in oibus fere cau/

1fis in qnibus cecidiHc quis formula dicitunhx (int quædiones.an fhuic.an cum hoe.an bac legç.an apudhûc.an hoc tempore liceat agere.Et(i qua (unttalia:fed perfonæ tempora.adioncs.cçteratÿ propter aliqua caufamtranfferuntur.lta non cd in träflatione quç dio fed iu eapropter quod tranfferuntur.Non debes apudprçto

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rem petere fidçi commidam:(cdapud cófules:maior,n. pretoria 'cognitione fammaert,Queritur an maior fumma fit.fadicôtro/ j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerfia edmonlicet tibi agere mecum.cognitor.n.fieri no potuirti.

K Iudicatioert:an potuerit.nodebuidiintcrdicercdcdpetere.an rc' \^e interdidum fit ambigitiu::quæ omnia fuccedut Icgitimisquse

gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nionibus:Anno prçferiptionçs etiamin quibusmaxime uidetur

Îmanifeda trandatioçaldem omnes(pecies habçntiquas hx leges rquibus agitur:ut aut de nominç aut fcripto 6lt; fentcntia uelratioci natione quçraturtdéindç datus ex qux(hone oriatur « Trandatio

non habet quçftioncm:de qua contenditoratortfed pp qua conté dit:hocapertius»Occidiftihominé.nó occidi « quçdio an occide/ nt.flatusconiedurauló eft tale.Habeo iusadióismóhabestut fit queftio an habeat Scinde ftatus.accipiat.n.adione nec ne ad euen tum pertinetmon ad eam SCadid quod pronuciatiudexmo id pp quod pronunciat:hocilli fimile cft:puniendus çs.nôfum.uidebit ludex an puniendus fit.Sedno hic eritqueftiomec hic flatus.Vbi ergo^puniendus es.hoiem occidifti:non occidi:an occiderit . ho/ norandusfum.nonçs.nû flatum habetfnonutputothonorandus fum:quia tyrannû occidimon occidiftitqueftio amp;nbsp;flatus. Similiter nbsp;nbsp;AA.

non rede ago:non habet rtatu.Vbieftergo?nonrede agis igno/ miniofus:quçritur an ignominiofus fittaut an agere ignominiofo Iiceatîamp;quçftiones Sc ftatus.çrgo tranflatiuû genus caufæ cft:ut comparatiuum S Cmutnæ accufationis,At.n.fimile eft illis ius ha/ nbsp;nbsp;^. k

bcotiusnon habestoccidiftitrçdç occidi.non negotfcd nee hic res * flatum facit.Non enim funt.propônestaîioquicaufa non explica biturtfed eu fuis rónibustfcelus cóniifit Horatius.fororem.n.occi dit.non cómifittdebuit.n.occidere earn quæ hoftis morte mœre/ battquçflio an hçc iuftacaufatita qualitastat fimiliter in tranflatio ne.non habes ius abdicanditquia ignominiofo no eft adio.habco iustquia abdicatioadio non efttqueritur quid htadio . finiemus:t non licet abdicare fyllogifmus. Item cetera pec oésamp;rónalesScle^^K gales ftatus.Nçc ignorofuiffcquofdam qui trâflationem in róna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

li quo(J genere poncrettboe modo.hoîem occidiiuflusabimpe/ ratore.dona templi cogenti tyrannodedi.deferui tempeftatibus. fmminibus.ualetudine impeditus.i.non per me ftçtit : fed per illa\ aquibus etiam liberius difïçntîo.Non.n.adio tranfferturtfçd eau | fa faditquod acciditpene in omni defenfioe.Deindçis qui tali uti \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4

tiir patrociniotnon receditaforma qualitatis. Dicitenim fe culpa uacare:ut magis qualitatis duplexed facienda fit:altera qua amp;nbsp;fa dum dçfenditurtaltera qua tantum reus.Credédum eft igitur iisi quorum audoritaté fecutus eft Cicero : Tria effe qua: in omni di fputationcquçrantur an fit.quid fit.quale fit:quod etiam ipfano/ bis natura præfcribit.Nam primum oportetfubeffe aliqddequo ambigitur:quod quid fit:amp;quale fit:certe non poteft æftimarimi fi priusefte conftiterit. Ideoqp ca prima quçftio:fed nd ftatim qd efte manifeftum:etiam quid fit apparet.hoc quoep conftituto no/' uiflima qualitas fupereft.nec his exploratisaliud eft ulrra.Hisin/ nbsp;nbsp;.

fin{tæquçftiones:his finitæ continçntur.Horum aliqua in dem^ƒ ftratiua.deliberatiua:iudiciali materia utic^ tradantur. Hæc rurS^ fus iuridicialis caufas amp;nbsp;rationali parte amp;nbsp;legali cdtinet.nec enim ulla iuris difceptatiotnifi finitionc:qualitate:coniedura poteft ex

TERTIVS

fatïo:amp; fi non ftatim redidimalinea tcnfa:faciliör tarnen amp;nbsp;aper/ tior uia.Difeat igitunanteomnia quadripartitam in omnibus eau fis ede rationcmiquam primam intueri debeatquiidurus é* Na ut a defenfore potidïmum incipiamdonge fortifTima tuendi fe ra tioeddi quod obiiciturmcgaripoted.proxima fi nó id quod obii/ citur fadum ede diciturdertia honeftidima:qua rede fadum de fcnditur:quib9fideficiamur:ultimaquidem fed lam fola fupereft faills aliquo iuris adiutorio clabendiex crimine:quod nec nega/ rimec defendiputedmtnon uidcaturiureadio intendi« Hinc ille queftiones:fiueadionis fiue franflationis«Suntenim quedam lau dabilia natura:fed iure concedaturin xii.tabulis debitoris corpus inter creditores diuidiIicuit:quam legem mos publicus repudia/ uit:amp;aliquid^a:quum:fed prohibituminrc:ut libertas tedamen) torum«Accufatori nihilo plura intuendafunt: qut probet : fadû cdc«hoGede fadum.non rede fadum.lure fç intendere« Ita circa fpecies eafdem Iis omnis uerfabitur tranflatis tatum aliquado par' tibus:utincaufts quibus de prcraio agitur.rede fadum petitor,p bat«Hcc quatuor uclutpropofita formatep adionis:quac tum gez

ncrales datusuocabamnnduo Utodendigenera defeendunt ra/ tionale:amp; legale« Rationale fimplicius ed;quia ipfus tantum na î^ nbsp;nbsp;tura: contemplatione condat. Itaque in co fatis cd odendide con K 'icduram«finitioncm«qualitatem«legalium plures fint fpecies ne/ cede ed:propterca q »multa: funtleges : amp;nbsp;uarias habent formas.' alia cd cuius uerbis utimur.alia cuiusuoluntate «alias nobis cum /ipfi nullam habemusadiijgimus‘aliasinterfe comparamQS«aIias in oiucrfum intcrprctamur«Sic nafcuntiir hçc uduti fimulacra ex illis trfbus:intcrim fimpliciaiinterim amp;nbsp;mixta:propriam tamen fa cicmodendentia:utferiptiamp; uoluntatisiquæ fine dubioaut qua/ litate au tcóiedura continentur:amp; fyllogifmos qui e maximequa litatisiSc legis contrâriæ:quæ iifdem quibus (criptam amp;nbsp;uoluntas. 'codât CfjjopißoAid quæfemper coniedura explicatur.finitio quo que utrique gcncri:quodquererum:quodquc feripti contempla tionecondat:communiscd«Ha:comnia etiamfi in illos très da/ tus ueniunt:tamcn quia ut dixi habent aliquid uclut proprium ui dentur demondranda di(ccntibusîamp; permittendum ça dicereucl datusIcgalesiucl quçdionçsiucl capita quçdam minora:dum fei anr nihil ne in his quidem praeter tria quæ prodiximus quori « At

/ K quantum:amp;quâmmultum«amp;adaliqaid:amp; ut non nulli potaue/ ^^I’unt comparatiuos:nôcandemrationem habere « Suntenim hcc -Z| quot;v. nbsp;nbsp;nbsp;non ad uariçtatcmiuris:fed ad folam rationemreferenda. Ideocp J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fçmper in parte aut conieduræ aut qualitatis ponédafuntmt qua

inenten quo temporel quo loco« Sed de lingulis dicemusquæ dionibustcum tradare prçcepta diuifionifcœpçnmus.Hoc inter

omnescóuenitan caufis fimplicib? fingulosflatuseffecaiifarum quçftionum autcm quæ uelutfubiacentesadiHud quo iudicium continetur referuntur:fæpein unam cadere plurcspofle« Etiam credo aliquando dubitari quo flatu fit utendu:cum aduerfus una intentionem plura opponuntur.Etfjcutin colore dicitur narratio nis eumcfle optinium:quem ador optime tueatur«ita hicquoq^ pofledici:cum flatum eflefaciendum:inquo tuendo plurimum adhibereuinum poflit orator.Ideoque pro Milonealiud Ciccro ni agenti placuit:aimd Bruto:cuni exercicationis gratia compo/ nerctorationem:cum ille iurc tanquam infidiatorem occifum amp;nbsp;tamen non Milonis confilio dixerit : hic etiam gloriatus fit occifo malociue.In coniundisuero pofle duosuel tresinuçnînmcl di/ ucrlbs:ut (iquisaliud fe no fccifle:aliudrede fçcifle defendatuicl generis eiufdemmtfiqius duo crimina : uçl omnia neget. Quod acciditetiam fide una requiratur aliqua:fed eam plures petant: uel eodem mre ut proximitatis:ueldiuerfomt cum hic teflamen/ to:ille proximitate nitatur.Q^uotiens autem aliud alii petitoriop ponitur diflimilesefle flatasnecefTe cflnitin illa controuerfia te/ flamçata legibus fadatrata fint.Inteflatorum parentum liberi hç redes fint.abdicatus nçquid de bonis patris capiat.Nothus ante le gitimum nattis legitim? filius fit. pofl legitimum natus tantum ei uis. In adoptionem dare liceat. In adoptionem dato rcdirç in fami Iiam Iiccat.fi pater naturalis fine liberis deceffit.qui ex duobus lex gitiinis alterum in adoptionem dedcrat:alterumabdicauerat:fu/ flulit nothum.inftituto heredeabdicatodifcçflîr.Tjes omnes de bonis contenduntmothum qui non fit legitimusîgrçciuócant.la/ tinum rei nomen:ut Cato quoque in orationequadam teflatiis: non habcmus.’ideoque utimur peregrino.Sed ad propobtum.hç redi fcriptoopponitur lex.abdicatusnequid de bonis patris capi/ at:fit flatus feriptiamp;uoluntatistan ullo modo capere poflit:an ex uoluntate patris : an bxres fenptus.Nothoduplex fit quærtio:qgt; poft legitimos natus fit:amp; q ?nonfit ante legitimos nacns.prior fyl logifniiim lubçttan pro non natis fint habendi:quia familia funt alienali:altera fcriptiamp;uoluntatis:non enimefre hunc natum an tc legitimum conuenirtfed uoluntatc legis fc tuebitur:quia dicet talem fuifle:utlegiiimus cfletnothusttum narus:cum alias legiti mus in dOmo non eflet.Scriptum quoquelegis excludet dicens: non utriquefi poflea legitimus natus non fit:notho nocere. Vtc/ turque hoc arguinentoifinge folumnatum nothnm:cuiuscondi^ tionis entfeantum ciuis.atqui no crit poftligitimum natus filius: atquinon entante legitimos natus.quare fiuerbislegis flari non potcft:uoluntatem ftandum eft.Nccqucmq turbct:q,cx una lc/ ge duo flatus fiant.duplex eftata uim duarura habçt. R.gdirc in'

.LIBER

familiamuolçnti dicitur'abaltcro.Primumuttibiredire Iiceat:hç res fum.idem Hatas qui in petitioneabdicati» Quaeritur enim an pofTitclTe hçrcs abdicatus:adiicitur communitera duobus:redi/ re tibiin familiam non heet.non enim pater fine liberis deceflit» Sedm hoc propria quifej eorumquçftionc nitetur,ai ter enim di/ cet:abdicatum quoeg inter libçros cite : amp;nbsp;argumentum ducet ex ipfaiqua repellitur lege.Supcruacuum enim fuifle prohiberi pa/ tris bonis abdicatum:fieffetnumero alienorum:nunc quia filiiiu re futurus fuçrit intcflati heresoppofitameße Icgcm.quæ tarnen id non effidatme filiusfit:fed ne hçrçs.Status finitiuneqaid fit fi/ lius.rurfus nothns eildem colligit argumentis:non fine liberis pa' trem decefTilTetquibus in petitioneulus eft : ut probaretefle fc fi/ liumtnifi forte amp;nbsp;hicfinitionern mouet:an liberifintctiam.non le J I^ nbsp;nbsp;gitimi,Cadent ergo in unam controucrfiam uel fpecialiter duo Ie quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gitimiftatus:fcripti amp;nbsp;uoluntatif;Slt; fyilogifmus:amp; prêtera finitio: uel très illiqui natura foli fuut » coniedura in icripto amp;nbsp;uoluntate: qualitas in fyllogifino:amp; quæ per fc eft aperta finitio.Caufa quo/ que amp;nbsp;indicatio amp;nbsp;continens eft in omni genere caufarum»nihil enim dicitur:cui non infintratio:amp;quoiudiciumreferatur:amp;qd

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;remmaxime contineat,Sedquia magishec uariantur in litibus:amp;

J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fere tradita funtab iisquide ludiciahbuscauGs aliqua compofuc/ K^^^runtun illam partem differantur,Nunc quia in tria genera caulas diuifi:ordinemfequatur»

Ke laude amp;nbsp;uituperatione»1

Cpotiffimum incipiam abea quæconflatlaude Siuitu / a nbsp;nbsp;nbsp;peratione:Q uod genuspidetur Ariftoteles ; atqpeum fecutus Theophraftus a parte ncgociali hoc eft Trpety/ HoffÎKHŒ remouiffettotamque ad folos auditores relegare : amp;nbsp;id eius nominisquod aboftetationeducitur:proprium cft.Sed mos ।Komanus etiaminnegociishoc munusinferuit. Naamp;.funebres ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;laudationes pendent frequenter cx publico aliquo officio : atque ex fcnatufconfulto magiftratibusïæpc mandantur:amp;laudare te/ ftem uel contra pertinet ad momentum iudiciorum:amp;ipis etiam reis dare laudatoresdieçt’Scçditi in cópctitores in. L» Pifonem amp;nbsp;Clodium amp;nbsp;Curionem libriuituperationçm continent : amp;nbsp;tarnen {in fcnatuloco fuuthabiti fentçntiæ.^Nec inficiaseoeffcquafdam cx hoc genere materias ad folam comportas oftetationeni:ut lau

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;des deorum uirorumque:quospriora tempora tulerunt» Q uo

^pluitur queftiofupra tradatatmanifeftumqueefterrareeos : qui 'X. -^^unquam oratoremdidurummfi de re dubia putauerunt.an lau , destapitolini louis perpétua facri certaminis materia : uel dubia: funt:uclnon oratorio genere tradantur^ut defiderat autemlaus: quxnegociis adhibctur:probationcm:fiçÇtiam illa quæ oftenta'

nonieópomtur.Habet interim aliquamfpcciem probationis : ut qui Romulum marris filium educatumq^a lupadicaninargumc tumcælcftis onus utatur histquod abiedusin profluentem non potuçrit extingunqj omnia fic egerinutgenitum pr chde belloru deo incredibile non effet:^ ipfum qnotjcçlo receptum tempo» ris eius Iiomines non dubitauerint.Q^uedam uero etiaminidefen fionis fpcciem cadénutfi in lande Herculis permutatum cum re/ gina lybiæ habitum.amp; imperata:ut traditur penfa orator exeufet. Sed propriû laudis eft res amplificare amp;nbsp;ornârc:quæ materia prx cipué quidem in deos amp;nbsp;homines cadit.Eft tamen amp;nbsp;aliorum ani mahum etiam carentium anima .Verum in deis generaliter priz mum maieftatcmipfius eorum nature uenerabimur.Deinde pro priam uim cuiufi^amp;inucta: q utile aliquid hominibus attulerut» uisoftenditarutin loue regundorumhominum: In marte belli: In Neptuno maris.Inuenta utartium in Minerua.Mercurio litte rarum.mcdicinæ ApoIIine.Cerçre frugum.Libero uini. Turn fi qua ab his acia uçtuftas tradiditcómemoranda.addut etiam diis honorem parentes:ut fiquis fit filius louis.Addit antiquitas:utiis qui funtex chao.progeniesquoqputapollo ac diana latonæ. Lau dandum in quibufdam qpSeniti immortales.in quibufdam q? im mortalitatem uirtute funtconlecuti:quod pietas principis noftri prefçntium quo^temporum decus fecit.Magiseft uarialaus ho-minum.Na primum diniditur in tempora.quodq i ante cos fuit: quodejipfi uixerunt. Iniis autem qui fato funt fundi etiam quod eft infecutum:Ante hominem patria ac parentes maiorefqp çrût: quorumduplex tradatuseft.autenim refpondifte nobilitati pul/' chrum erit:authumili9genus illuftraflefadis.lllaquoqp interim ex eo q jante ipfum fuit tempore trahcntur:quæ refponfis udau/ guriis futuram claritatem promiferunt. Sicut cum qui ex thetidc natus cftet:maiorcm patre fuo futurumcecimfte dicuntur oracu'-la.ipfius ucro laus hominis ex animoamp; corpore amp;nbsp;extra politis pe ti dcbçt.Et corporis quidem fortuitorumij tum lcuior:tum non uno modo tranandaeft.Nam amp;nbsp;pulchritudinem interim robur*' que profequimur honore uerborum:ut Homerus in Agamera/ none atque Achille.Interim confert admirationi multum etiam infirmitas:ut cum idem Tydea paruum fed bellatorem dicit fuilz fe.Foriuna uero tum dignitatem affcrt:ut in regibus principibuf/ que.namque efthçc materia oftendendx uirtutisuberior:tu quo minores opes fuerunt:eomaiorem beneficiis gloriam parit . SccL omnia quas extra nos bonas funt:quçlt;j hominibus forte optigequot; runt:non ideo laudanturtq » habuerit quisea:fed quis honeftc fit uGis.Nam diuitix amp;nbsp;potentia amp;nbsp;gratia cum plurimum uiriu dent in ulranque partemiccrtilfiraum faciunt morumexperimentum«

P LIBER TERTIVS

ânt cmm meliores propter hec:aut peiores fumus«Animi femper uera laus:fed non una per hoc opus uia ducitur» Nanc^ alias xtn/ tis gradus geftarumqp rerum ordinem fequifdeciofius fuit : ut in primis annis laudareturindolcs:tum difcipIinæ:poR hoc operum ideftfadorum:did:orumlt;]p contextus:aliasin fpecies uirtutum di uidere laudem fortitudinis:iufhtiæ:continentiæ:cçterarumcp : ac lingulis afTignarctqux fecundumquaqpearum gefta erunt. Vtra fitautem harum uia utilior cum materia deliberabiinustdam feia mus gratiora ede audientibus:quæ folusquis:autprimus; autcer tecum paucis fcciffc dicctar:fi quid preterea fupra fpetie aut ex/' pcctahonem;præcipue quod aliea potiuscaufa qfua: tempusqd’ finem hominis infequitutmonferoper tradarc contingit:non fo/ Ium qjuiuentesaliquado laudamusHed qirara hæc ocafioed: ut referri poffintdiumihonores:0Cdecrcta:ut publice Ratuæ confli' tutæ.lnterquecnumerauerun ingeniorummonumrnta;qux fæ culis probarentur» Nam quidam Iicut Menander uiftiora pofte/ rorumqfuæ æ:atis iudicia luot conlecuti.Aflrt 'runt laudem Ii eri parentibusmrbes conditoribus: leges latoribus : artes inuétorib?: nec non inftituta quolt;^aucloribus:utaNuma traditum deos co Iere;a Publicola falces populo fubmittere.Quiomnisetia in uitu perationc ordo conftabit tantum m diuerlum.Nam amp;nbsp;turpitudo generisopprobnomultis fuit:0Cquofdam claritas ipfa notiores circa uitiadCmuiIbs magis fccit:amp;inquibufdamtutm Paride tra/ ditumeftiprædida pernicies:amp; corporis amp;nbsp;fortune quibufda ma lacontcmptummt Therfuæ. At weroquibufdam bonauiriis cor ruptaodiumattulerût» VcNireaimbcllem:pbftmein impndicû apoetis acccpimus.Et animitotidem uitia;quot HirtU’Cs lunt;nec minus qmlaudidus duplici ratione tradantur»btpoft morte e b ieâaquibufdam ignominia eft:ut Mdio:cniusdomusfolo çqua ta.M»lt;ç.Manlio:cuius prænomcnefamilia in pofterum exéptû çft:ôcparentes malorumodinius;amp; eft conditoribus uibiummfa miæcontraxiflc aliquam pernitiofam exteris gentem ; qualiseft primusiudaicx fuperftition!saudor»amp;Gracoruin legesinuife» Et fi quod eftexemplum deforme pofteris traditum:quale libi/ dinis:ut Perles in muliere Samia inftituerc aufus dicitur primus. Sedin uiuentibusqnocpiudiciahominum uelutargumentafunt inorum:8Chonos autignominia uerameite landein ueluitupera tionem probat» 1terere tamen Ariftoteles putat; ubiquicquclau udetur;autuituperetur.Nam plurimum refert ; qui lintaudientiii morestqux publice recepta per fuaboiutilla maxime qua: probat effein co qui laudabitur;credantaut in coquiin co contra quern diccin9ca quasodçruncata uou dubiumentludiciumiquod ou

U 4

tionem præcenentnpforû etiampermifeenda laus fernper. Nam id bemuolos facit.quotiens autçm fieri poterit cum materiæ utili täte lungenda.minus Lacédémone ftudia litterarum quam Athe nis honoris mçrebuntur.plus patiétia.fortitudo.rapto uiuere qui bufdam honenum.aliis cura legum.frugalitas apud Sibaritas for fitaodio foret. Veteribus Romanis fummumluxuria: crime.ea/ dem in fingulis dria.maxime fauetiudex qui fibi dicentçm allen/ tari putat.Idem precipit illud quoquequod mox Cornelius Cel 'fus prope fupra moduminuafit:quia fit quçdam uirfutibusac ui). tiis’uicinit3s:Vtendum proxima deriuationç uerborummtpro tç mçrario fortem.pro prodigolibçralem.pro auaro parcum uoce mus:quæ eadem etiam contra ualent : quod quidem orator.i.uir bonusnuquam facietnifi forte communi utilitate duceretur.Lau dantur autem urbes fimilitcr atcp homines. Nam pro parente eft conditor:0 lt;multum audloritatis affert uetuffasmt iis qui terra di cuntur orti:amp; uirtutesacuitia circa rçs gçftas: eadcmlt;j in fingu/ lis.illa propria qux ex loci pofitione autmunitione funt.ciues illi uthoininibns liberi decori.eft laus amp;nbsp;magnitudo operum : in qui bus honor.utilitas.pulchritudo.audor fpedari folct.honor ut in templis»utilitas ut in muris.pulchritudo uelaudor utrobicj« Eft 0C locorum:qualis’S»cilia: apud CiceróemUn quibus fimilitcr fpe dem Sc utilitatem;intuemur.fpeciem maritimis. planis ♦ amænis» utilitatemfalubribus.fertilib9. Erit etiam didorum honeftorum fadorumcj lansgeneralis.ent amp;nbsp;rerum omnis modi.Namamp;fóf, ni amp;nbsp;mortis feriptæ laudcs:amp;quorundam a medicis ciborum. Ita que ut non confçnfi hoc laudatiuum genus circa folam uerfari ho nefti queftionemific qualitate maximecontineriputo:qq omnes tres ftatus cadere in hoc opuspoffînt.His quoque ufum.C.Ca:/ farçm in uituperando Catonenotaucrit Cicero.Totum auté ha/ bet aliquid fimilç fuaforiis:quiaplcrûque eadem illic fuaderi : hic laudari folent.

De fuaforia amp;nbsp;profopopoeia.’

Eliberatiuasquoqp miror a quibufdamfola utilitate de/ d nbsp;nbsp;nbsp;finitaf.Ac fiquid in his unum fequi oporteret:potiorlfuif

fctapud me Ciceronis fçntentia:qui hoc materiæ genus dignitate maxime contineri putat.Necdubito quin iiqui funtin illa priore fententia:fecundumopinionempulcherrimamme uti/ le quidem nifiquod honeftum effet exiftimauerint.Et efthec ra/ tio ucriffimaifi confilium contingat femper bonorumac fapien/ tum.Verum apudimperitos:apudquos frequenter dicenda fenz’ tentia cft:populumqueprecipue:qui ex pluribus coftat indodis: difccrnenda funthec:0decundum communes magis intellectus loquédû.Sût.n.multi ^ etia quascredathonçftamô tame fatis ea

TERTIVS

Vtfoedus NiihiantinumHiig'imqj Caudinum.Notar flinthiftoiiæ.Nam.C.Hoflüius Mancinus in Hifpa niâ cófulcôtra N.matinos miftusicu ab hoftibus fuifTet fupatusiiniqdimis códitióibus foedus pcufTit: utrdi^ Öis armis atepimpediniétis milites obduceret.Quo gdé foedere ab fenatu improbato. MdeinuihoRibus fuit deditus.T,aût Veturius amp;nbsp;An Pofthumius cófulescu aduerfus Samnites exercitu duxiffentiapud Caudinas Furcas in médias a Pótio Herenio hoRiü duce Rruöas incideriitiut c loco undiep amp;nbsp;mótibus amp;nbsp;hoftib’dau fo minime egrediposent.Quare ita depaSi (untiut (ubiugum mitterentur: amp;nbsp;cum lingulis ueRibus abirent.

Indeiicro iiigum Caudk

dem utilia quoqp çxidimét.q turpia effe dubitare no pofluntmtili tatis fpédudi pbéttut foedusnumâtmûuugûcp caudinû.Ne qhta tis gde ftatu in quo amp;nbsp;honedorû amp;nbsp;utiliu qô étcopledi cas fatis é. Nâ frequétcr in iis et côieduræ locus é.Nônûq et traslat aliq fi/ nitio.aliqn et icidcre poffûtlegales tradat^i priuata maxîe côfilia: fiqû âbigît an Iiceat.decôiedura paulo pod pluribus.Interî é défi nitio apud Demofthenedet HalonefuPhilippus an reddat.apud ferro funtinterëptiÆrgo ps delibcratiua q cade fuaforia dr de tpc futuro cófultat:qrit ét de ptçrico.Officii s cóftatduob? fuadédiamp; dilTuadendi. Prohœmio quale eft in iudicialibus non ubiquç eget:cp cóciliatuséeiqfq ^ que côfulit.Initiû tarnequodeöepdbet hfe altq phœmn fpém:nec.n.abrupte: nec unde libuit incipicdû: qz éaliqd in oi materia naturaliter primû.ln fenatu utiqj amp;nbsp;in coci onib9 eadêró:q apud indicesacqréde (ibi plerûlt;çcorû apd quos dicédû fit beniuoiétie.Necmirû eu ét in panegyricis petat audié tiû fauor:ubiemolumétû no utilitate aliq:fed in fola laudc conii/ flit. Ariftoteles qde nee fine ca putat amp;nbsp;a nfa amp;nbsp;ab ei^ q diffentiçt: ipfonaduci freqntçr in cófiliis exordiû:qfi mutâtib9 hcc nobis a in diciali generenónüq ét ut minor rcs maiorne uidcat.Inlt;fmóftra tiuis uero ^pheemia eé maxîe libera exiftimat.Nâ amp;nbsp;longe a mate ria duci hoctut in Heleneslaude lfocrates fecerit:amp;ex aliq rci ui cinia:ut ide in pançgyrico coquent plus honoris corporu q aloru uirtutib?dari. Et gorgias1olympico laudascos q primi tales idi/ tuerut couctus quos fecutus uidelicet Crifpuß Saluftiusi bello in'

nue ad fuafonann qua ct cdphoemio atemur:brcuiorc tame amp;nbsp;uc lut quodâ capite tâtû amp;nbsp;initio debebimus eé cótéti.Narrationé ne ronûqexiget priuata deliberatioeius:dûtaxat reilde q dicéda fe/ tétia c:qp nemo ignorat id de quo cófulit.Extrifecus poffut ytine tia ad deliberationé multa narrari.In cótióib? fepe é ét ilia q ordi/ né rei doceneeeßaria adeiïcctus:ut qcç maxîe poftulabit . Nâ amp;nbsp;►lócitada amp;nbsp;leniédafreqntçr é ira:amp; ad metu:capiditaté:odiü con ciliatióe in ipellédi ai.Nónüq étmoueda miferatio duc ut auxilid obfelïïs ferat (nadere oportebitifiuc fociç ciuitatis cuerfioné defle bim9.Valet afin cófilns audoritas plurimûmâ amp;nbsp;prudétifTim? eé beriep SCoptini9dcbet:q fnîç lue de utilib9 attç hóeftis crederoés uelitda ludiciis.n.uulgo fas habet mdulgçrç aliq ftudio (uo: cófi

at fût celebrcfifthmi thratius amp;nbsp;Achaicus in quo é urbscorinthus.Hûc uero pfodcrc acpótinas paludes dccar ut fcribit Tragllus deftiauit Iulius Cxfar.Scd morte puétus cfficcro nó potuit.Portü uero hoftiéfé pfecit Cla udiusCxfara Diuo gdé lulio farpi’ dedinatüzfed pp difficultate omiiTü cireüduSo dextra Gniftracp brachio: amp;nbsp;ad îtroitû ÿfûdo iâ falo mole obicôa:^ quo (labili’ fudaretmaue ah demer(it:q magn’obeüfeus ex egypto fueratadueÖuscógedifcp pilis fuppofuit altilTima turri;in exéplû alcxâdrini pharcut ad noâurnos ignes cur* fum nauigia dirigeret:An Alexader terras u.tra oceanu fit inucturus.Alcxader cu ex fnia Democriti mukos eé niüdos acccpi(ret:cupidi

ha nemoéqneget fecudu mores'dan.Grecoru qmde plurimi oc hocofficiu cócionalc ée iudicauerût:amp; in fola reipublicæ admini flratiôe pofuerût.Q uin amp;nbsp;Cicero in hac maxime pte uerfat.lóqp fuafurisdçpace.bello.copiis.opibiis.uçdtigalibuf:hçcduo pcipue nota ce uoknt uircs cinitatis amp;nbsp;mores:ut ex natura'tö ipfaru reru: tu audientiû rôfuadédi duceret.nobis maior in renidet nanctas,' nâ amp;nbsp;côfuIta tiû ôé côfihorû plurima funt genera.Quare in fuadé doamp;difïnadendotna primû fpedâda etüt.Quid fitde quo deli beretur.q fint q delibcrct.q fit qïnadetd^é de q deliberat aut eer tu eft pofte fieri.audincertû.Siincertû hçe eritqó fola aut’potétifli ma,fçpe.n,accidet ut pn? dicamusme (ipoffit gdé fierï:eé facicdu deinde fieri nó pofTe.Cu at de hoc qnf cóiedura c.an Ifthmosin tercidikan ficcari palus pötina.an portus fieri hoftiæ pofîit.an Ale xâder terras ultra oceanû fit inuéturus.Sed in his’quoq^ q 'eóftabit pofle fiericóiedura çritaliqnmtfi qraCan utitçfuturû fittut Car thaginé fupçrctiôani.utredcatHânibal:fi Scipio exercituÎafricâ trâftulerit.ut feruét’fidé fânites fi roani arma depofuennt.Qnedâ amp;nbsp;fieri poffe ÔC futuraeê credibile cfttfed aut alio tpe.autalio loco, sut alio mo.ubi côieclurx nô çrit Iocus:alia fût intuéda. Et primû: aut ppipfäre de q fnîæ rogatur côfultabiftaut pp alias interiienié tes çxtrinfec9 cas.ppipfâ ddiberât.p.c.an dipédiu militi cóftituat, Hçe materia fimplex erit. Accédâtcâæ aut faciéditut délibérât,p, c.an Fabios dedat gallis bellû minitâtib9.aut nó faciedi.deliberat. C.Cçfamn perfeueret in germaniâ iretcû milites padim tedamé ta faceret.Hæ fuaforiæ duplices funt.Nâ Millie câ dcliberâdi étç bellû galli’minitent:eé tu qó pot dedendine fuerint ét citra hâc de nûciationétqicôtra faf cû legatimidi effent prœliû inierint.regétj ad que mâdata acceperât trucidarint.Et hic mhiICçfar fine dubio deliberettnifi pp hâc militû pturbationé.ed tu locus qrendnan ci/ tra hûcquoiç cafum penetrâdû in germamâ fuerit.Sempât de eo priusloquemur de quo deliberari etiâ’detraélis fequétib? podet. Partes luadendiqdâ putauerût honedû.utile.neceffariû . ego no inuenio huic tertiæ locû.Quâta’ibet.n.uis ingruatialiqd fortaffe pâti neccffe fit nihil’facere.De faciendo ât deliberatur. Q^cf fi hâi^ uocâtneceditaténn q holes grauiorû metu cogûtur utilitatis ’ erit qó:utfi obfeffi amp;nbsp;îpares amp;nbsp;aq cibocp defedi ’de facienda ad hodé dcditióeddibcrentiSé dicatur necçde ed.népc feqtur ut hoc fubii ciatur.alioq pereûdû ed.ita pp id ipfû nó ed nçcelfe:qî perire po/ tiuslicet.Dçniij nó fecerût fagûtini:nec in rate opitergma dreun

TERTIVS.

uétiJg^if in hls quocpdisuutde fola utilitateabigenaut qó inter Utile atcjhoncftûcôfidct*At.n.fiqs liberospereare uoletmecelTe heat uxore ducere qsdubitatfSi ei q pater uult fieridiqat necelTç eft uxoreeéducédâ.Itacj mihinecóliliu qdéuidetur:ubincccflir tasémó magisqubicóftatqd fierinó pofte.Ois.n.deliberatio de dubiis eft,MeIiufigiturqtertiä partc dixerüt 2LuvctTov qlt;fnoftri poflibile dóianttq ut dura uidcatur appellatio;tu fola ê.Quas par tes no oés in oém cadere fuaforiâ maifeftiuse q utdocédû Gt. Tû apudplerofq icani nurnerufaugeturta qbusponûtur:utpartesîq fpés funt partiû.Nâ fas.iuftâ.piû.æquû.mâfuetû quoeç. SiemJät interptati HUgpov amp;nbsp;fiq âdhuc adiicere qs çiuldé generis uelut lu biici poffûthôeftati. An fit ât facile.magnû.iucûdû fine periculo ad qône ptinet utiîitatis;qloci oriûtur ex cótradidióe.Eftqdc uti le:feddiffîciIe.paruû,iniucundû:periculofû.Tn qbufdâ uidet eé nônûqde iucûditate fola côfultatio:utfi de ediGcâdo thçatro.in r ftituendis^.udis deliberetur.Sçdnerainé adeo folutû luxu puto:u£ nihil in câ fuadédi feqtur pter uoluptaté.Prçcedat.n ♦ femp aliqd necefTeé;utî ludis honor deoru.in theatro nó lutilis laborû reinif Go,deformisamp;incô:nodaturbæbidnó fiat:cóflidatio.amp;nihilo minuseadéilia religio:cû theatrû uelutiquoddâillius facritêplû uocabimus.Sepç ueroamp;utilitatf dcfpiciêdâ eftc dicimusmt hÓe fta faciamus:utcû illis opitergmis damuscoGliume fe hoftibus de dât:qq pituri lintinifi fecerint,amp; utilia hóeftis pfenmus.mr cû (na demus ut'bcllo punico fcruiarmétur.Sçd tû ne hic plane côceden dû eft e fte id in honcftû,liberos.n,natura oés:amp; eiifdé côftarc ele mentis.^ fortafte âtiqs et nobilibusortos dici pot.Et illic ubimai feftû penculû efttopponedaalia funt pericula:ut crudelius et pitu rosa^nnemusdi fç dediderinufiue hoftis no fcruauerit fidé:fiue Cefar uicerit:qd’éuero GmiliUs.Hçc âtijtâtû intçr fepugnât:plc tûtj noibusdefledi folent,Nâ amp;nbsp;utilitasipfa expugnatur ab iis q dicunt nó folû potiora effehonefta q utilia.Sed ne utilia qdem eé qu« nó funt honefta,amp; contra quod nos honcftûnHi uanû.ambiz tiofum.ftolidum.uerbis q re'probabilius uocant,Nec tâtû inutili/ bus comparantur utilia:fed inter fequocj ipfa:ut fi e duobus eliga mus in altero:quid fit magisun altero quid fit min^.crefcit hoc ad huc.Nâ interim triplices etiam fuaforiæ incidunt:ut cum Pompe ius deliberauit parthos.an africain.an ægyptum peteret. Ita nó tâ turn utrum Gt meliusdcd quid fit optimum quçritur;ldemcç con tra.necnuqui incidetinhoc genere materia dubitatio rci:q undi que fecunda nos fit-Na nbicótradidioni.Iocus non eft;q pót efte ca dubitandi? Ité fere oïs fuaforia nihil eft aliiid qcóparatio;uiden duincj quid confçcuturi fumusamp;pptçr quid : ut acftimari pofïit:

plus in coqiT petim? fit c5modi:an uero in co p qd* pcti'us komo di»Eft utilitatis amp;nbsp;in tpeqftio:expedit:fed no nuc:0f in loco no hie amp;nbsp;in p{ona:nónobismôcôtra hos:amp; in genereageditnon fic amp;nbsp;in monio in tatu»Sed pfona fçpi9 decoriscâ intuçmurtq amp;nbsp;in nobis: ÔC in iïsqdeIiberât fpedâda eft,Ita£p quis çxépla plurimû in coci liis poftint:qt facillime ad côfenticdû hoîcs’ducût expimentis : re ferttn quorii audoritas amp;nbsp;qb? adhibeat ♦ Diuerfi funl»n.delibçrâ tiû ai:duplex côditioinâcôfultât aut plurcf: aut finguli : fed iutrif cp diderctiaup Sdin plurib?mnltu intereft:fenatus fit:an populus românan Fidenates.grecuan barbari,amp; in fingulis Catoi pctedos honores fuadcam^tan.C.Mario.De rone belli Scipio prior an Fa bins deliberet. Proindeintueda fçxus.dignitas.ætas.Sed mores p cipue diferimé dabût. Et hóeftaqdé hóeftis fuaderç facillimû é. Si uero apdturpefrecla optinere conabif:ne uideamur exprobra te diuçrfam uitæ fedâ:cauêdû c,amp; aius deliberatis.no ipfa hóefta natura:q iHç no rçfpieit.’pmouédusded laudç uuigi.opiniôe: amp;nbsp;fi parum proficiet hcc uanitasdecuturâ ex his utilitatem.aliquanto uero magis objiciendoaliquos : fidiuerfa fecerint: metus. Nam prçtçr idquod his leuiifimi cuiufque animus facillime terretur: nefeio an etiam naturaliterapud plurimos plus ualeat malorum timor : quam fpes bonorum : ficutfacilioreifdem turpium quam honeftorum intellectuscft. aliquando bonis quoque fuadcnfur parum decora.dantur parum bonis confilia:in quibus ipfomm qcofulut.dpedat utiiitasmecme fallittq ftati cogitatio fubire pof fit legété.Hoc ergo popis amp;nbsp;hoc fas putasfPoterat me liberat.C. Cicero, q ita fcribitad Bru. Propobtis plurimis q honefte fuade/ ri Cefari poftet.Sim ne bonus uir q hcc fuadeâfmmic.Suaforis.n. é finis utilitasei^cui qfqp fuadet:atredaIût:qs negatffed nô é fern p redis in fuadédolocus.Sed q: é altioc qftiomec tâtû ad fuaforiaf ptinet:deftinatus é mihi hicfocusduodecio qfûmus futuruscftW bro.Nec ego qcq fieri turpiter udi. Vcrû îteri hec uel ad fchola/ ru cxercitatiôes ptinere credât;nâ amp;iniquorû rô nofeêda cuit me lins çq tueamur, luteri figs bono mlionefta luadebit: meminerit nó fuadere tâq inhonefta:utqdâ decIamatores.Sex: Pópeiu ad pi ratica pg hocipfütq j turpis ac crudelis fitîpclIût.Sed dadus illis de formib9color:idqpétapd malosmt'c.n.éqfq ta maluf:ut uideri ue lit.Sic Catilina apud Saludoqfjutre fceleratiftimâ nó malitia:fcd indignatlóe'uideafauderç.Sic Atrç9 apud Varrû. lâfero inqtin fandiffimanâ facere cogor.Quanto magiseis qb? fuit cuta famx côferuâdus é hic uel âbit9?Quare amp;nbsp;cû Geerôi dabim^ côfihu,u c Antoniû roget:uel et ut philippicas.ita uita pollicete co exutari nó cupiditate lucis allegablus.Hec.n.fi ualçtin alocius :tacétib9 quoqpnobis ualet.Scd ut fe reip.feruct hortabimur.Hac illiopus êoccafione ne eum talium precumpudeat.Et.C» Cæfari fuadcn/

TERTiVS.

Qûarc amp;nbsp;cS Ciceroni dabimusconfiliuiut Äntoniu roget.Marc quocp funtthemata milgatarü apud Pri/ fcos dedamationüîquaçe diuiGóes fentétix atcj colores a Seneca fuere collcdi.Ea^ ucro themata funt hçe.De * liberat Cicero an M.Antomû depcee .Deliberat Cicero an feripta fua cóburat promittete Antonio incolumi tatéfifecidet. Naquxin aliis libertas in aliis licctia uocaf.Hinc aptecolligif libertate in bonidicentia ucro in mala accipi pavtélundeét Teretius.Deteriores oés fumus licétia.Align tn étin bonu accipi tiidct'rut apud Saludiu in lugurthino.Roma legatos ire iubet agendagc rejc ôC quocûcçmô côponédi licétiâ illis permittit.

tes regnum affirmabimus Hare iam rempmifi uno regente no pof fe»Nâquidçre nefaria deliberatnd folum quçntquomôq mini/ mum peccare uideatur.Multum refert etiamtquxfit perfonafua dentisrqtâte acta uita fi illuftris fuit:autclaiiufgenusîautætas:aut fortuna affertexpedationê.Prouidendû eft neq dicûturab coq dicit:dilïentiât.at iis cótraria fûmiffiorem quendâmodû poftulât Nam qua: in alus libertaseft:in aliis licentia uocatur ♦ Et quibuf/ dara fulcit audoritas:quofdairi ratiojpfa ægre tuetur«l.coquç longe mihi uideiitur difficillima:profopopœienn quibus ad relif quum fuaforiæ laborem:accedit etiampçrfonæ difficultas« Nam que illudidemaliter Cæfar«aliter Cicçro:aliter Cato fuaderç de bebit« V’tililïîmauero hcc exercitatiotuelquod duplicis é operis: uel quod poetis quoque:aat hiftonarum quoque futuris feripto' ribus plurimumconfort,Verum amp;nbsp;oratoribus necçffaria «Nam funt multæ a grçcis latinifquccompoßt^ oratióes:quibus alii ute rentur;ad quorum conditionem uitaraque aptanda:quæ diccbâ/ tur fuerunt«an eodem modocogitauit:#ut eandem perfonam mz duit Oeçro cum fcriberet«Cn«Pompcio amp;nbsp;cum«C» 1 omicio cæ/ terifue:ac no uniufcuiufquç eorum fortunam«dignitatem«tes ger ftas intuitus?omnium etiam quibus uocem dabatamaginem ex/ preffitmt melius'quidem:fed tarnenipfi dicere inderenturf Nee minus uitiofa eft oratio:fi ab homïe:b (ià re cui accommodari dç buittdiflîdçt: Ideoquc Lyfias optime uidetur inhis quæ feribe/ bat indoclis:feruaffc acritatis fidcm.Enim ucro prxeipue decla/ matoribus confidcranduméfttquid icuique perfonæ conueniat: qui pauciffimas controuçrfias ita'dicunt:ut aduocati « plerumque filmpatres diuitcs.fenes.afpcri«lcnes»auarideniquc « fuperftitiofi« timidi«deri(ofcs fiunt:ut uix comccdiarumadoribus plures habi tus in pronunciando concipiçndi fint:^ his in dicedoiqux omnia uideri poffunt profopopœiçjquas çgo fuaforiis fubieciiquia nul/ lo alio ab his quam pçrfona diftanttqq hoc aliquando çtiâ in con trouerfias duciturtquæex hiftoriis côpofitæ certis agcntiû noibuf côtinétur«Nçlt;ÿ ignoroplerûtj exercitationis gratia poni amp;poeti

^as hiftorias«ut Pnammerbaapud Achilé:autSyHæ dictatura de ponetis in cócionc«Sedhçc in parte cçdcnt triû gençrû:in quæ cas diaifimus«Nam amp;nbsp;rogare.indicare«róné rçddcre : amp;nbsp;alia de qui( bus (upra dittum eft«uatic atcg mrçs uult in materia iudiciali«de/ Iibecatiua«dcmonftfatiua folemus.Frçquçntiffime tamé inhis un

Vtapud Ciceronem pro Celio in Clodiam amp;nbsp;Carnis Appius amp;nbsp;Clodius fratenintin cadigationemihic in oratione inopi compofitusallogtur.Qui oratione Ciceronis pro Caliolegcritifacilediiuicabif: amp;nbsp;rationem oprimalittaacxpun5a:0C amopi alitceraarcopta eflclegendum. Vtcum apudCxfarcm coRiftatio depce na Theodotiponitnr.Hxcquoeç materia dehiAoria eft fumpta:de qua in cómentanis Cçfaris plura. Theodo tus aût rhetor fuit.Chius g pluafit PtoIcmeotut’Pópeum curaret intcrficicndû ea iifus lententia homine mor tuû nó mordere. Non fimplcxaut fualonaserror. Circa ppolitio eß afenbenda : ut legaturicirca fuaforiaS.

mur fida perfonaröm:quas ipfi lubflitnimuforatione:ut apud Ci ceronem pro Cçliô in CIodiam:amp; Cxcus appius:amp; Clodiusfra\ ter.’ille in canigationem:hic in rationem morum eompofitus allo quitar:folcntin fchohs fingimateriæad deliberandum fimiliores controuerfiis:amp;ex utrocjgenere commixta: utcumapud.C.Cæ farem confultatio de poena Theodoti ponitur. Confiât enim ac/ cufatione amp;nbsp;dçfcnfiôe cauUjquod efiiudiciahum proprium.per mixta autem efi amp;nbsp;utilitatis ratiotan pro Cæfarç fuerit occidi.Pór peium.an timendum a rege bellum:fi Theodotus fit occifus,an id minime opportunum hoc tempore amp;nbsp;pcriculofum « amp;nbsp;certe 15 gum fit futurum,Q uærituramp;de honefio.dcccatne Ca:farem'ul tio,Pompeii,an fit uerendumme peiorem facial fuarum partium canfamtfi Pompeifi indignu morte fateatur,Quod genus accide re etiam ueritati potefi. No fimplex'aut luaforias error in plerifqp declam atonbus ffiifqui diccndi genus in his diuerfumtatej in to turn illiiudiciali contrarium efie exiftimaucrut,Nam amp;nbsp;principia abrupta:amp;c0citatam fenTpcr orationcm:amp;in ucrbis cffufiorcm: ut ipfi uocant:cultumaffedauerunt:amp; earum breulores uriej co/ mentarios;q legalis materia: facere elaborarunt ♦ Ego porro uti proheemiouideonon utiqueopuselTc fualoriis propter quas di/ xi fupra caufastita cur initium furiofo fit exclamandum:nonintel ligorcum propofita confultatioe rogatus fententiamifi modo efi fanusmonquæritetded qmaxime poted ciuili amp;humao ingreflu mereri affenlum deliberantis uelit.Curigitur torrés:amp; utiepequa liter concitata fil in ea dicentis oratio? Cum uelprecipue modera tionemtrationemejconfilia defiderentfNeqp ego negauerim fac/ pius fubfidere in controuerfus impetum dicendi prohocmio: nar/ rationc:argumentis:quac fidetrahas:idfere lupererit : quofuafo/ rie codant. Verumidquocpaqualius crit:non tumultuofiusatqp turbidius.Verborum autem magnificentia non ualidms efi affc/ dandafuaforias dedamantibusded configit magis.Nam amp;nbsp;per/ fonacfere magna: fingentibus placent regum:principum:populi: fenatus:amp; res amplioresiica cum uerba rebusaptentur: iplo mate na: nitore clarefcunt. Alia ucnscofilus ratiolefi.ldeoqp theophra/^ ftusqmaxie remotu ab otafFedatióe in dçliberatiuo genere uolu it eê fermoné:fcciit9 i hoc audoritatc peeptoris fui: qq difletif all co nó timid folet.Naopandoteles idonea maxie ad fctibedu 3mó firatiuaipxima^ ab eoiudicialê putauit:uidlicetquoia porjlla t :gt;

TERT!VS.

ta effet oftentationis.hçc fecunda egeret artis uel ad faHendumtfi ita popofeiffet utilitas.confilia fide prudentiaque côftarent«Q,ui/ bus in demonftratiua confentio.Nam amp;nbsp;omnes alii fcriptores idc tradiderunt. In iudiciis autemconfiluftp lecundu conditione ipfi9: quæ tranabitur rei accómodatara dicendi credo rationem.Nam amp;nbsp;philippicas Demofthenis iifdem quibus habitas in iudiciis ora/ tiones uideo eminere uirtutibus.Et Geeronis fententiæ amp;nbsp;concio nes nô minus dariîqcftin accufationibus ac dcfenfionib? cloqué ti$lumen odcndut.Oicit tame de fuaforia idc hoc mo. Tota aut ofofimplex amp;nbsp;graais:amp; fcntçntüs debet ornatior eéq uerbis.Vfö exéplorû nônulli materiæ magiscôuenirç meritoferc oêscófen/ tiût:cû plerûcp uideâturrefpôderc futura praeteritis. Habeaturep experimenta uelut quoddârônis teftimomû. Bremtasquoçp aut copia no genere materiætfed móconftât.Nâ ut in cófiHis pleiucp fimplicior qucHio efttiufæpein caufis minor. Quæoiaucra eile feietuiquis no oróncs mó:fedhiflorias ctia.Näqp in his conciones atep fentétiæ plerûqpfuadendiac diffuadendi funguntur officio:Ie gcrç maluerit:q in cómentarus rhetorum confeoefeere. Inuçniet enim nec in confiliis abrupta initia:amp; cocitatius fæpe in iudiciis di dumiSC uerba aptata rebusin utro^ genere:^ breuiores aliquan do caularum orationesq lententiarum.Neilla quidem in iis uitia deprehendct:quibusquidam declamatoreslaborant:quod amp;nbsp;co tra fentientibus in humane conuiciantur:amp; ita pleruncp dicuntti quam abus qui deliberant utitpdiffentiant.ltaque obiurgantibus fimi'iores faut q fuadentibus.Hçc adolefcentesiibi (cripta feiant: ne alitçr q diduri fint:exerccri uclint:amp;in diffuadendis morétur. Ceterumcum aduocari cçperint in confilia amicorum.dicerç (en tentiam in fenatu.fuaderc fiquid cô(ulçtprinceps:quod preceptis fortaffe non crcdunt:ufu docebuntur.

De partibuscaufarum iudicialium.

V’nc de iudiciali genere quod e prçcipuc multiplexîfed n officiis condatduobus intentionis ac depulfionis:cuius partesatt plurimis audoribus placuit:quincp funt }'hœ miû.narratio.probatio.refutatio.pçroratio. His adieccrût quidâ partitioncm.propofitioncm:exccffum:quarum priores duæpro Sationi fucccduat.Nam proponerequidé qua: fis probaturus net ceffeed:(cd amp;nbsp;conciudcrc.Carigitur (i illa par caufe eftmoamp;hec fitfPartitio ucro difpofftionis ed fpecies.ipfa difpo(itio pars rheto ^ices:amp; pçr oésmaterias totûtç carum corpus aequaliter fufa:ficut ^nuentio.docutio.ldeocpeam non orationis totius parte uni effc credédû edifed quçdionû etiâ fmgularû.qedquçdioin qua non promitterepoffit orator:quid primo.quidfecundo.quid tertio ht loco didurusfqd ed proprium parci(ionis.Quâ çrgondiculû ed

quinionem quidêfpenemefTe probanonis.‘partitioncm autem quæ fit fpcciesquçftionis partem totiusoratióis uocari ? Egrcffio ucro uclquod ufitatiuseêcapitcxccffus:fiue eftçxtracaufam nó potençffe pars caufæ:fiLiç cßin caufa:adiutotium ucl ornamenj tarn partium earumeft:ex quibus egreditur. Nam ft quicquid in caufa çftipars canfç uoeabiturleur non argumentum: fimilitudo: locus communis,affedus exempla partes uocçntur f Tarnen nec iis aflentior:qui detrahunt refutationem tanq probationi fubiedâ ut Ariftoteles. Hçcenim équç côftituatnlla quç deftruat. Hoc quoqpidem aliquatenusnouât.•q’^hemio non narratione lubiû git:fcd propofitionem.Verum id facit:quia propofitio gcnuf;nar ratio fpcties uidctar:amp; hacnon fempemlla fempçr amp;nbsp;ubiqp credit opus efte.Verum çx his quasconftitui partibus: non ut quicque primum dicendum:ita primum cogitandum eft. Sed ante omnia intuerioportet:quod ft genus caufe:quid in ea queratur: quç pro fint:quç noceant:deindequid confirmandum fit atcp refellcdiim ftt:tum quomodonarrandum; Expofitio enim probationum eft prçparatio:necçffe utilis poteft:nifi priusconftiterit: quid debear de probatione promittere.Poftrcmo intuendum quéadmodum iudex fttconciliandus:nec enimnifi totis canfç partibus diligéter infpedis feire pofTimusiqualem nobis facereanimum cognofcen tis expediat.’fçuerum an initein:concitatum an remiffum.adner/ fum gratig an obnoxium.Nec ideo tamen eos probauennrg fcii bedum quodgp prohœmium ftouifîîmeputant,Nam ut conferri materiamomnem:amp; quid quoej fit opus cóftare debet:anteq di' ccr6aut fcribere ordiamurita incipiendum ab iis que prima funt: nam nec pingerequifq aut fingere capit a pedibus. Nec denique ars illa confumaturibimndc ordiendum eft.Quid fietalioquin fi fpacium componendi orationem ftilo non fucrit:nóne nos hçc in uerfa confuçtudo dçceperitf Infpiciendaigitur materia eft quop cipimusordine:fcribenda quo dicimus.

De generibus.

Aeterum caufa omnis:in qua pars altçra agentiseft:alic Je nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ra recufantis:aut unius rei controucrfia conftat:aat pluri

um,Hçc fimplcx dicitur:illa coniunda.V na controuer fia eft per fe furtitper 1c adulterii:pluresaut eiufdçm gen eris: ut in pecuniisrepetundis:aut diuçrft:ut fiquis facrilegii amp;nbsp;homicidii ft mul accu(etur:quod nunc in publicis indiciis nohaccidit : quoniâ prçtor'ccrta lege fortitur:principum autem amp;nbsp;fenatus cognitioni bus frcqués eft amp;nbsp;populi fuit:priuata quocg indicia fçpeunû iudi/ ce habere multis amp;nbsp;diudrfis formulis folct:nec aliçfpetiescrût: eu am ft unusa duobusdumtaxat eandem rem att^ex eadem caufa P«5‘:aut duo ab uno:aut pluris a pluribus:quod accidere in

TER Ti VS.

ucnt.Diucrfurahistçrtium gçnus quod dicitur comparatiuum: cuius rei tranatus ira parte caute frequens ert:utcum apud centum niros port alia quçnturamp;hocîuter dignior hereditate fit.R.arum uinationes quæ fiuntde acenfatore conftitaçndo:amp; nonnunq ins ter delatores.uter premium meruerit.Adieccrunt quidam numc ro mutuamaccufationem quæ «vTiKctt Hyo^iof uocatur:aliis ui/ delicet fuccedere hanc quoque comparatiuo generi exidimanti/ bustcui fimilis erit petitionum inuicem diucrfarum : quod acci it uelfrequçntifïimç.Id fi amp;nbsp;ipfum uocari debet erv -nKcfTÙYopicîC: nam proprio caret nomincîduo ergo eruntgenera eius : alterum quo litigatores idem crimen inuicem intenticalfcrum quo aliud genus caute.’tum intucbimurmegçtur ne facium : quod intendi/ tur.an defendatur.an alio nomine appelletur,an a genere adiois: unde funt datus.

Quid amp;nbsp;quæ fit ratio.iudicatio:continês:amp; qtenus necedaria. 'Isinuentis intuendum deinceps Hermagoræ uidctur: h nbsp;nbsp;nbsp;quid fit quedio. ratio.iudicatio.c0tinens:ided avvEX®''

uel ut alii uocaut firmamentum.Q ucdio latiusinteHigi tur omnis de qua in utrâcj parte uel in piares dici credibiliter po/ do quo dicimus multas quçdioncshabere cótrouerfiamtquo eti am minores omnes compledimur : altero quo fignificamusfum mam illam:in qua caufa ucrtitur:de hac nunc loquor : ex qua na/ feitur datus.an fadum fit.quid fadum fit.atirede fadumfit.Haf Hermagoras ÔCAppollodorus amp;nbsp;alii plurimi feriptores proprie qones uocat.Theodorufmt dixi;capita generalia:ficutillas mino restant ex illis pédétes fpecialia.Nâ amp;qôné ex qónc nafci:amp; fpém

cat fuTHJUÖi.Katio autem ed.qua id quod fadu edc codât defen 38itur.0f cur no utamur eodem quo funt ufi fere omnes exemplo? Horedes matrem occidit.Hoccondat.dicit feiudc fecifrc.datus erit qualitatis.quçdio an inde fecerit.lxatio qidyténedra miti/ tu fou patre Horedis occidit:hocefi-riov dicitur.Kpivontvov au ƒ tçmiudicatio,an opoftuerit nelnoccntcm ma.trçm a filio occidi.

Quill'dam diuiffrnnttfiTioy’^âViofv:ut effet altera propter qua iudicium conQitutiim cft:utocifa Clyteneftra* altera qua fadrum dcfenditur:nt occifus Agamemnon.Sed tantale fVcirca uerba dif/ fcntio:utaliiäindv caufamiudicii.cfiTiov autem fadiuocent, alii eandem in contrarium uertant* Latinorum quidam hçc initium amp;’rationcm uocauerunt.quidam utrunq j eodem nomine appelz • lant.Caufa quoque ex caufandeft ofiTioy ex dirioù nafci uidetor: qnalc eft occidit Agamemnonem Cliténeftratquia ille filiam co/ mune immolauerat:amp;captiuam pellicem adducebat. Idem pu/ tant amp;nbsp;lub una quxftionc plures efle rationesmtfi Horeßes amp;nbsp;al/ teram afferat caufam matris necafa::quod refponfis fit impnlfus. Quotautemcaufas faciendi totidem indicationes. Namamp;hxc eritiudicatio.an refponfis parere debuerit.Sed amp;nbsp;una caufa pluref habere quçftiones amp;iudicationcs:ut ego arbitror:poteft : utin eo qui cum adulteram deprehenfam occidiffet : adulterum qui tum efïugerat;poflea in foro occidit, Caufaert una.adulter fuit,quæ/ Iliones amp;nbsp;indicationes.an’illo tçmporc,an illo loco licuerit occide rc.Sed ficutcumfintpluresquæfliones:omnefque fuos flatus ha/ beantteaufa: tamen flatus unus fittadquem referantur omnia:ita iudicatio maxime propria:de quapronunciatur awexo' ^autem quod:iitdixi:contincnsalii:firmamentum alii putant, Cicero firZ miflimam argumentationem defcnforisamp;appofitißimam adiu/ dicationemîQuibnfdam id uidctureffe : pofl quod nihil quæri/ turiquibufdam id quod adiudicationem firmifîam affertur. Can fa Fadi non in omnef controuerfias cadit,Nam qua: fuerit caufa fa ciendi ubi fadtim negaturfautubicaufa tradatur^negant eodem loco effe iudicationem:quo quçflionemndque amp;nbsp;in rhetoricis Ci cero amp;nbsp;in partitionibus dicit.Nam amp;nbsp;in conicdura efl quæflioiçx illo fadum non fadumtan fadum fit,ibi ergo ludicatiombiquæ/ ftio:quia in cadcm re prima quæflio amp;nbsp;çxtrema difceptatio. At in qualitate matrem Horefles occidit.rede non rede.an rede oeci' derir,quçflio,nec flatim iudicatio,quandoergofilla patrem meu occiderat,fed non ideo tu matrem debuifli occidere.an debuerit; hic iudicatio.Firmamentum autem uerbis ipfius ponam : fi uclit Horefles'dicere eiufmodianimum matris fuæ in pattern fuum, in fe ipfunnac fororcs,in regnum,m famam generis:ac familiæmt merito ab ea panas liberi fui potiffimum petere debuerint, Vtun tur alii amp;nbsp;talibus exemplis qui bona paterna confumpferit ne con' cionetur.in opera publica confumpfit,quçftio,an quifquis côfum pfcrit:phibendus fit,iudicatio:an qui fic:uclutinci militis Aruci: qui Lufium tribunû uimfibiinferenteminterfecit:quçflio an iure fefcrir,ratio,quod is uim afferebat,iudicatio,an indemnata.an tn bununiamiliteoccidioportuerit:alteriusetiä flatus quçfltonem:

TERTIVS.

akcmisindicationçni putanti Quïeftio qualitatis«an rede Cio/ dium Milo occidcrit^iudicatio conieduraîis.an Clodius infidi/ as fecerit «ponunt amp;nbsp;illud fxpecaufamin aliquam rem dimitti: quaenon fit propria qucflioms: amp;nbsp;de eajudicari a quibus multum di(rentio«Nam amp;nbsp;illaqueftio«an omnesqui paterna bona cofum plerint:conc!oncfint prohibcndi:habeat oportetfuam indicatio/ iiem.ergo non aliaquedio.alia indicatio erit : fed plnresqueßio/ nesamp;plurcs indicationes.Q uidfnon in caufa Milonisipfa conie dura referatur ad qnalitatem«Nam fi eftinfidiatus Clodius:feq/ tut ut redeiitoccifus.Cum nero in aliquam rem mida caufa eft: receffumdl a queüionetquæ erat conftituta«hic qucflioiubi iudi catio çft.Panlnm in his fecum etiam Cicero difrentit«Nam in rhe toricis:qnemadmodum fupra dixi:Herraagoram eft fçcutus«in topicis ex ftatu effedam cotentionem Kpivoxisvov exiftimetudqp Trcbatio:qniiuris erat confdltus :alludés:de qua re agitur appel lat«quibus idcontineatur:continentia quafi firmamenta defenfio nis:quibus fublatis defenfio nulla fit. At in partitionibus oratoriis firmamentumiquod opp'mitur defçnrioni«quia’contincns quod primumfit:ab accufatore dicatur.ratio a reo.cx rationis amp;nbsp;firmas menti qneftionedilceptatio fit iudicationum.Verius igituramp;brc uius quiftatum6lt; continens amp;nbsp;indicationem elle noluerunt « con tinens autem id efTezquo fublato lis effe non poffit.hoc mihi uidc tur utraiu^ caufamcomplcdi:amp; qiHoreftcs matrem : amp;nbsp;cp Cly/ taemneftra Agamemnonem occiderit«lidem indicationem 6lt;fta turn confentire fempçr cxiftimânt«Ncc enimaliud eorum 'ratio/ iiicoueniens fuiffet.Verumhecaffedata fubtilitas circa nomina rerumambitiofe laboretanobis in hecaffumpta folnm:nc paru diligenter inquififle deopereiquodaggreffi fumus:uidcrcmur. Simplicius autem inftituentinon eftneceffe per tam minutas re/ rum particulas rationem dicendi concidere.Q uouitio multi qui demlaborauerunt:prçcipuctame Hermagoras uir alioqnin fub tilis;amp; in plurimis admirandus:tantumdiligentia: nimiumfollici tx:utipfaeins reprehenfio laude aliqua non indigna fit« Hcc au/ tembreuior amp;nbsp;uel ideo lucidior multa uia:nccdifeentem per am/ bages fatigabitmec corpus orationisin parua momenta didneen doconfHmet,Namqui uideritquid fitqcfin controuerfiâ ucniat« ^din eoamp; per quæ uclit efficere pats diuerfa.qd nratqd' in primis eft intuendnmmihil eorum ignorare dç quibusfupra diximus po

^terit«Nec eft fere quifqua modonóftultus*.atq^abomnipror(us quot;*ufu dicendircmotus:quin fciat:amp;quid litem faciat : quod abillis caufa nd continensdicitur:8cquæ fit inter litigantesquçftio:amp; de quo indicarioporrcat:quæ omnia idem funt. Nam amp;nbsp;de eo quæ/ ßio eft:quodin controuerfiam uçnit:8lt; de ço indicat de quo quæ

Ncc tarnen hoc ptçcipiendû cft.Tâultimis duabus litteris erafis legendumlefïè^particulaqur fequif tó^fe fpódet:focilc declarat. Aut certa fi digreffi fucrimus.Ccrte legtdû effeclare patet,Admonetaût Fabius où que cuneÿ ab oratore dicunt:ad indicatione efle referenda»

Erfclt;9:o.M,Vidon.Attentu maxime reddit leSorem hoc ptolo^o pabius dicens amp;nbsp;maiorem fibi fol p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;licitudinéiniunää $quæ iudiciâ'hoium mereat'iamp;’quæ fequnnt maiora ac difficiliora iis efTeq in fu/ pionbus libris fiint tradita.keircoep femtprito hoc loco potiiïîmû inupcatc numéDomitiani impato risiut fibi dexter ac ppi.' tins adeiTe ueht. Primus

Erfedro Marce Vidori opis tibi dedica ei tertio libro:Slt; ia quarta fere laboris ptc trâfaAatnouæ infup mihidiligétiæ ca amp;nbsp;alcior follicitudo:q qualeiudiciû hoium emeret acceHit.adhuc.n.uelutßndia in/ • ter nofcóferebamus:amp; fi paru nfa inditu tio ^barçtur a cçtçris.'côtéti fore dome/ dico ufumdçbamurtut tui meicj filii di/ fciplinä formari fatis putaremus.Cû ueromihi Domitianus augu dus lororis fux nepotu debgauerit eurâmô fatis honoreiudicioru exledm mtelligâmtïi ex hoc onerisquotj magnitudinem metiar. Quis.n.mihi aut mores excolcdi fit modustut cos nó îmerito ,p' bauçrit faudiffimus ccfor:aut dudia:nç fefellide in bis uideat pur cipé:ut in oibusnta in doquétia quotj erninétiflimûfQ^uod finç mo miratur poetas maximos fæpefccifle : ut nó folii initiisoperû fuorû mufasinuocarentdcd puedi quoc^ lógiuscu ad aliquc gra uioretn uenident locumtrcpctcrent uota.amp;udutnoua precatio) nc uterentur.mihiquoeç profçdo poterit ignofei : fi quod initio: quo primum hanc materia incohaui:non fecçram.nuncomnçs in* auxiliumdeos:ipumquoq in prîmfstquonçque prçfentius aliud maiore.!nuit?fed.ut C.

Flaminium eiiccrem e fenatmpro co quod efi inultas cicci. Quo primum. Sicquidem legit' : fed ca prtmu mihi elegantiuskgi uideretur, Ipfum quoque in primis, Quatnon quoque legendum efi : ne potius fugilq late Imperatorem:^ipfi adulari iiideatur.Domitianus autem 0( Deus haberi amp;nbsp;noncupatmolebat: ut Sucto

LIBER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^VARTVS ttcqpftudiismagis proprium numeneft:in uocem:utqturn nobis cxpedaroms adiccitnantum ingeniiafpirctzdexterq: acuolensadfit:amp; me qualemeite crediditfaciaucuiusmihi religionis non hec fola ratio que maxima eft:alioqui fic p^ ceditipfum opus:utmaiora praetentis ac magis ardua fint: quæ ingredior«Sequitur cnim:ut iudicialium cauGrn quæ fint maxime uaricac multiplices:ordoexplicetur:quodp ' hœmii officium.qu^ ratio narrandi:quæ probationû fit fi/ desifeu propofita cófirmamusiïeu contradicta diUbluimus quâta uisin perorâdo:feu reficiéda breuirepetitióe reru me moria c iudicis:fiue affectus quod eff longe potentiflimum commoueiidi.De quibus partibusfingulis quidâ feparatim fcribere maluerütaielut onus totius copis iieriti:amp; fic quo/ qpcomplutis de unaquaqjearum libros edidenit:quas ego omnes aufus conteffere prope infinitum mihi laborem pro lpicio:amp;ipfa cogitatione fufcepti muneris fatigor. Sed dura dum é:quia cœpimus:amp;fi uiribus deficiemur:animo tame perfeuerandum.

De exordio»

Vod principium latine uel exordiumdicitur:maiore quadamratione græci uidentur prohœmium nomiaf “fe:quia a noftris modo rnitin fignificatur.llli faris clare par/ temhanc effeanteingreiTum rei:dequa dicendumfit:often dût.Namhuc propterea quod oiitoHicantuseft:amp; cithara di pauca illa quaeante q legitimum certamen inchoet ; eme , rendi fauoris gratia canunuprohamium uocanerunt.Ora'' • toresquoque eaquæpnufq caufam exordiantur:ad concili ** andos fibi indicium animos praeloquûtur:eadem appellati^ one fignaruntJiue quod ounop idem græci uîam appellant id quod ante ingreffum rei ponitur:fic uocare eft iftitutum Certe prohœmium eft quod apud ludicem dici priulq cau fam cognoueritipoftit.Vitiofeq^in fcholis facimus:qi exor dio fic utimurquafi caufam index lam nouerit:cuins rei lice tia ex hoc eft:qgt;ante declamationem illam uelut imago litis exponitur.Sed inforoqu0kj cótingere iftud principiorum genus fecûdis actionibus poteft.primis quidem raro : nunq nifi forte apud eum cui res aliunde iam nota fit dicimus.Câ principii nulla alia eft:q ut auditorem quo fit nobis in extez partibus accómodatiorpræparemus.ld fieri tribus maxi me rebus inter auctores plurimos conftat:fi beniuolum. at tetumdocilem fecerimus.non qum ifta per totaactioem no fint cuftodienda:fed quia in initiis maxienecefTaria pqua: i animumiudicis:utprocedere ultra pofTimusiadmittamur.

Reniuolentnm aut a per{onis ducim9:aut3caufis accipim9; fed perfonarum non efttut plcriqp crediderintnriplex ratio, ex ligatore:amp;aduer(ario:amp;iudice.Nam exordiumduci no nuquam etiamab anciore caufæ folet:qq enim pauciora de fc ipfodicit;amp; parcius:plurimum tarnen adomnia momen; tied i hoe pofitum «fi uir bonus creditur«ficenim contiget: ut non ftudium aduocati uideatur afferre:fed pene tedis fi; dem«O ware in primisexidimetur ueniflè ad agendum diZ dus omcio uel cognationisuel amicitia: : maxime«]^ fi fierï potedreipu.aut alicuius certe non mediocris exempli.Q_d' fine dubio multo magis ipfis litigatoribus faciendum cdtut ad agendummagna atej honeda:ratione:autetiam necefli täte accedide uideantur.Sed ut præcipua in hoc dicentis au doritas fit:fi omnis in fubeundo negocio fufpido (ordium: autodiorûtaut ambitionis abfuerit.Ita quædam in ns quo que commendatio tacita:fi nos infirinos amp;nbsp;imparesagentiu e contra ingeniis dixerimus qualia funt plerae^ Medale pro hœmia.Ed enim naturalis fauor pro laborantibus amp;nbsp;iudex religiofuslibentidime patronumaudit:quciuditiæ fuæ mi nime timct.inde illa ueterum circa occultandam eloquenti amfimulatio multum ab hac nodrorû teporum^ lactatione diucrfa. Vitandum etiam ne contumeliofi. maligni, luper/ bi.malcdiciin quenquam hominem ordinem ue uideamur præcipue eorum qui lædi nifi aducrfa indicum uolûtate no podunt.Nam in indicem ne quid dicatur non modo palam fed qd' olointelligi podiridnltu erat moneremifi fieret amp;.n. partis aducrfa: patronus dabit exordio materia interim cum honoreifi eloquétiâ ei? acgfarn nos timere fingendo^ amp;nbsp;ut ea fufpedafmtindici fecerim?«Interim p cotumeliafed hoc pqraromt Afini?^ Vrbiniæ hæredib? Labienö aduerfarii patronûîrer argumenta caæ malæ pofuit.Negathac eé ^/ hœmia Cornell? G clfus:q fint extra litc.Scd ego tû audori täte fûmorû audorû magis ducomû ptincre ad cam puto qcqd ad dicétéptinet:cû fit naturale utindices nsquocflibé ti9 audiût:étfacili9credât.Ipius at litigatoris pfona tradâda uarie c«Nâ tû dignitas ei? aHegatitu comedat îfirmitas,non nûq côtingit relatio meritorû:de qb? uerecûdi9dicédû erit fuat^aliena laudâti.MuItû agit fexus.atas côditiomti fœx minis:fenib9:pupillis:liberos:parctes:cóiuges allegatibus« Na fola redü quoq? indicé iclinat miferatio«degudada ta^ mé hæephœmioeôfumâda.Aduerfarii uero pfona^pe üP dé oib?fed e cótrario dudis ipugnari (oIct«Na amp;nbsp;potétes fc quitïuidia.amp; humilesabiedofqpcótépt?.amp; turpes ac nocé tes odiû.Quæ tria fût ad alienados indien aios potétiflima.

LIBER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^VARTVS

Et ego y regina Beróice.MuItc ficrût Bcróicc egyptioje regS fere uxorcs.Hfc nero cui’ cam Fe egiflc in dicate ipa Fabi’ait:filia fuit Herodis uideo^ regis;amp; agrippe indé iudeojj regis foror;^ tit’ ut narrat Sue toni’ unice amauit.fuctom’.n.dc tito loqués.Ncc min’ Iiqido pp ex leto^ amp;nbsp;fpadonö greges ypterrj in/ (igné regine Beróiecsamorézeuiét nuptias poUicit’fearcbaf ’panloq; poft peipueq; fumptâ ubi Beróicé fta tim ab urbedinridtmuit^itâ.De hacuero meminit ét Imie.i fatyra Credo pudicitiâ:cû iqt.Deidc adamas notiflun’amp; Beróiecs idigito faâ’ fgt;cioGcr.Hûc dedit oli Barbar’ keftç.dedit hue agrippa forori . Q. uf t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nauero fuerit ca ca cui fc Fa

bius affiiilTe fcribitnó memi nimekginc. Aduerfari^.n, fiducia partis fuç iaâat :boc éßdicat fe iudä habere cam iuftitiçqp cognofcétis magis cofidere^ cupiditate time/ re^ Patronus timet cognoz fretis ueredidià hoc e metu uideant.fuerût etiâ qdd rerû fuarum indices. Na amp;nbsp;in libris obfuarioiium afeptumio editis afFuiffe Giccro.tali câæ îue ^nio.Et ego ^ régla Beróice apudipfä cam dixi ♦ Similis hic quoq^ fupioribus ro ed.aduerfanus.n.fiducia partis fuæ iaz dat.patronus timetcognofeentis uerecundiâ,Præterea de/ trahendauel côfirmâda opinio.fiq pcipue domouidebif iu dex attulliBe.Metusetiâ nônunqeftamouendusutCice.y» Milôe ne arma Pópeii difpofita côtra fe putarent: Labora/ uit.nónuq adhibcudusiut idem î Verrem facit.fed adhibe dl modusialtcr ille frequens8cfauorabilis.ne male fentiat populus romanus.ne iudicia trafferät.altcr at afper amp;nbsp;rarus quo minat corruptis accufationcm.amp; id^dem icocilio apii ore utcunqgtutius.na amp;mali Ihibenf0Cb0igaudent.apdfm gnlos ueronunqfuaferi nili defeceritolaqd'fi neceffitas exi git:n5eritia ex arte oratoria no magisqappellar ♦ Etiâ fiid quoqpfxpe utile cft.autante q^nuntiet reum facerc.Na amp;nbsp;mlari amp;nbsp;deferre etiâ nó orator pt.ficâ cociliâdi nobis indicis

tur corruptis accufatione.fc ptimaiuerréaSione Gc corruptis iudiciburCicc.mmatur.Deliberatu ât c fi res opinione meiiqna de uo/ bis héo fefellerit nó mó eosperfcg ad quos maxima culpa cornipedi indicii:fed ét illos ad quoseófciétie có lagio pertinebit.proinde Gq fût g in hoc rco aut potétcs aut audaces aut artifices ad corrûpcdû iudicit iue/ lint eeiita fint pparjti:ut dikeptâte populo româo mccû fibi ré uideât futura.Et fi me in hoc rco que inimi* eu ficuli dedcriit fatis uehemété.perfeuerâté.fatisuigilâté eé cognorùt:exiftimét in iis hominib’t quogz ego inimicicias populiromâi (alutis câ fufeepero multo grauioré atij aeriorefuture .Nó magis ^ appellarcihoe éad fuperiores indices fuocareq^gdé ét ab iis 3 qó fut oratores optime fieri pt,appellare ât accufanuu ex kü

materiam dabihex hacpotiffitnum aliquain ufum principii quæ maxiefauorabiha uidebuntur.decerpi oportebit.Quo in loco Virginius fallitur: qui Theodoro placere tradit : ut ex fingulis fenfus in prohœmiû cóferantur.Na ille nó hoc di cittfed ad potctifÜmas queftiones indice pritparadû: in quo uitü nihil erat:nifi in uniuerfum id præciperet .♦ quod necois adio patitur:nec oîs caufa defiderat : nâ protinus a petitore pno loco dû ignota indici lis é:quomô ex quæftionibus du/ cemus fêntentias: nimirû reseruntindicandeprins: demus aliquaSiNâ id exigu ratio nonnnnqætiam ne potentifiîmas omnes:ideft totâ canfam:fic erit in prohamio perada nar/ ratio.0 nid ueroffint frequenter accidit paulo eft durior ca ufa:nó beninoléntia indicis petenda ex aliis partibus erit:fcd non ante conciliato eins animonuda quçftionû cömitteßur, afperitas:quæ fi rede femper initio dicendi tradarenturmi/ IuiprohoemioopusefienAliquaergononunqua qnæerût adcociliandum nobis indicem potentifbmatnon intiliterm terî exquçftionibns îexordio uocabuntur. Q^uæ fint por^ roin caufis fauorabilia:enumerare cft neceftetquonia amp;nbsp;ma nifefta cognita eu in fque controuerfiæ conditione« Etcm nia collgiin tanta litinm uarierate non poftunt, Viautem hoc innenire amp;augere ita quod ledit aut omnino repellere» aut certe minuere ex caufaeft«Miferatio quoque aliquadepquot; ex cade uenit»finc quid paffi fumus grauetfiue pafTuri. Nec enim fumin hac opini0e:qua quidätUt eo diftare ^hœmiû ab cpilogo credâ:quod in hoc præterita.in illo futura dican tur:Sed quodiningreffu parcius amp;nbsp;modeftmsprætemptan da eft indicis mifericordia. In cpilogo nero liceat totoseftun dere affcdus :amp; fidam orationem induere perfonis amp;nbsp;de\ fundos excitare:ôlt; pignora eorum producere : qua: minus exordiis funtufitata.Sed hee quæ fupra dixi»non monere tantum animum:uerum ex diuerfoamoliri quoque prohœ inio opuseft»Vtautem noftrum miferabilem : fi umeamur exitum itaaduerfariorum fiiperbumdiuicerintutile eft ere/ di.Sed ex iis quoquequæ non funtperfonarum nec caufarû uerumadinnda perfonis amp;nbsp;caufis:duci prohœmia folent» Perfonis applicantur non pignora modo« de quibus fupra dixi:fed propinquitates«amicitiæ:interini regiones etiam ci uitatcfque:amp; liquid aliud eins quem defendimus caufa dici/ poteft.Ad caufa extra pertinet tempus' «Vndeiprincipinm^ pro CæIio.Iocus.unde pro Deiotaro.habitusmnde pro Mi lone«opinio:undcin Verrem Deinceps ne omnia eniimez rem:fama;iudiciorum«cxpcdatio uulgi,mhil enim horum

ÇLVARTVS

Orâtiôis pro Cclio cxordiû atepore cil fumptû.Siqs indicés forte nue adfit ignanislegu indirio^ eonliietu dinis noftrç:miref pfeâo^quç fit tanta atrocitas huiulcc caufç quod diebus fedis ludllij publicisomnibiifq^ negociis forenfibusintemiiiris:unu hic iudicu exerceaf nice - dubitet gn tanti facinoris reus arguatur : ut eo negledociuitas flare nó podit.ôi que fequunf.Locus.undepro Deiotaro parte gdé exordii orationis p Deiotaro a loco fumplit Çiceângt enim, Moucor etiam loci ipfius inlolentia;q(ftant5 cam quanta nulla nunquam in difeeptatione uerfarà eil: dico intra donicdicos parietes dico extra conuentum amp;nbsp;cam fre/

caufa eft ad caufam tarnen pertinet» Adiicit Theophraftus ab oratione prindpiûtqnale ufëé Demofthenis ^ Grefifon teint fibi dicere fuo pon? arbitrio liceat rogatis,^ eo mo que accufator acïióc pfcnpfcritiFiducia ipfa folet opinioe arro/ gâtiæ laborare.faciût fauoréamp; illa pene:cóia«nó tamé omit tendatuel ideo ne occnpentur,optare.abominari.rogaretfo licitum agere quæ plèrunquc attentum indicem faciunt:ft res agi uideturinoua,magna,atrox,pcrtinens ad exemplum præcipuæ tarnen G index aut fua uice;ant reipublice commo uetur .cuius animus fpe,nictu.admonitionc.pra;cibus,uani täte denique fiid pro futurum credimus agitandus cft.Sunt amp;nbsp;illa excitandis ad audiendum non inutilia: fi nos nec diu moraturos.nèc’extra cautam didurosexiftiment » Docilem fmc dubio:8lt; lixcipfa prxftatattentio.fed amp;nbsp;illud fi breuiter, amp;nbsp;dilucide fummamreide qua cognofeere debeat indicarir mus.quodHomerus atque Vergilius operumluorumipri cipiisfaciunt.Nam iftiusrei modus eft.utpropofitioni fmili 'or lit quqme^ofitioni.nec quomodo quicque fit adum. fed de quibus Gt didurus oratorloftcndat.nccmdco quod huiusreiapudoratores polTit reperiri melius exemplumq Ciceronis^pro Cluentio.animaduerti iudices omnem accu/ fateris ovationem mduas dimlameftc partes.quarum alte/ ramihi niti £ lt;nbsp;magnopere confidere uidebatur inuidia iani inueterata indicii lumanualterana tantummodo coufiietudi nis caufa timide amp;nbsp;diffidenter attingere rationemueneficii criminumtqua de re lege hæc eft quæftio conftituta /Id ta / men totum refpondenti faciliuseft quam proponenti : quia hic admonendus iudex:illi docendus eft. Nec me quam quam magniaudores in hoc duxerint:ut non femper facre attentumac docilem indicem uelim:non quia nefciam id quod ab illis dicitur.effc prO mala caufa:qualis ea Gt non in'' telligi.Verumqtita iftudnon negligentia iudicis contingir fed errore.dixit enimaducrfarius;amp; fortaffe perfuafit.nobis opus eft eins diderfa opimonctqux mutari non potcftmifi il lum fecerimus ad ea qua: dicemus.docilem amp;nbsp;attentum» Q^uid ergoiimminuendaquxdam amp;nbsp;leuanda amp;nbsp;quali con temnendaeffe confcrttio ad remittendam intentionem iu\ dicis:quam aduerfario præftat.ut fecit pro Ligario C icero.

or Gt qj expoGtiôi.Sûma rd in brené ppoGdonéconfertur.dim non quo modo quicc g Gl gedi icxponiw: led de qubus uerba futura Gnr GgniGcatur»ut De Cn.nanque pompei laudibus mihi cd dicendum. Vtfecit pro Ligario Cicero Ab ironia orationem pro Ligario Cicero incboauit hdc modO. Nouum crimen.C. Cefar« antfhuncdiem inauditum propinquus meus ad te;Qii.Tubero detulit,Q..Ligarium in africa fiiiirc.amp;que leqinintur.Quid pro Cfliofpro Cçlio ita exordir CicerOait deterrimo fcelcrc agi polle igna ris uideri dicat.Deinde itarem extenuatMt iudlcium de nullo C(!ii cnminecdnditutum elTe odentat.

Q uidenim agebataliud ironia ilk quam ut Cækr minus fein rein ut tamquam non nouam intenderet? Q_uid pro Cæliofquam ut res expedationc minor uideretur. Verum ex hisq,ppotui,alRid i alio genere câæ defideran palâ é, Enera porro caufarum plurimi fecerunt:honcftum. humile.dubium uel anceps ♦ admirabile , obfcurû.i» fov,03^c^ov.ctjLi lt;pi2Lo^ov ssdpetAo^ov. AvocscfpaKoAüU Orff07, Sunt quibus rede uideatur aduci turpe: quod alii humili.alii admirabili fubiiciunt»Admirabile autem uo cant quodedpræter opinionem hominum conflitutum.ln ancipiti maxima: beniuolumjudicem.in obduro docilem,! humiliattentum pararedebcmus»Nam honeftum quide ad conciliationem fatis per fe ualet.ln admirabile 5? tuipi re mediisopuseft.Eteo quidam exordium in duas diuidunt partcs:in principium amp;infinuationem:utlitin principiis re da beniuolentiæ amp;nbsp;attentionis podulatio: que quia efle in turpi gener eae no pofTit. Infinuatio furrepat aios maxie ubi fróscâç no fatishonedae:ucl:qa res fit iprobamelgaab ho minib9 paru pbet.aut fi facieipaquoqjpmittit:ueliuidiofa colifletis ex diuerfo patroni:autpris ud miferabilis fenis, cc ci.infantis.Etqdaqb? aduerfushæc mois fit medediiucrbo h? tradût:materiafgpfibi ipifingunt.amp; admoré adionö pfe quûf,Sedcû hæc oriât ex câis.quarû fpéscôfeq oés nó pof fum9,nifi generaliter comphédaf.in ifinitö fût extrahedæ. Quare lingulis cofilin exppria róne nafeet.Illudîuniuerlu peeplu fit.utab iis q lædût ad ea q pfunt refugiamus. Si.n. câlaboram9 .pfona fubueiat.fi p fona;cä.fr nihil qd nos ad iiiuet erit qram^ qd aducrfarium lædat.Na ut optabile eft plus fauoris mereri:ficpximüodii min9,In iis q negari nó poterût elaborâdû:utaut minora q étant alia mente fada aut nihil ad prefentenfqueftionem pertinere:aut emendarit pofte penitenria:aut fatis iam punira uideantur.ldeoq^ agez re aduocato q litigatori facilius:quia amp;nbsp;laudat fine arrogant tiæ criminc:amp; aliquando utiliter ßd etiam reprehendere pot. Nam fe quoque moueri interim fmge.ut pro Rabirio poft/ humoGiceiotdum aditum fibiad aures facit : ^auctoritate

induit uera fentientis:quo'magis’crcdatur:ucl defendenti ea dem uel neganti.Ideocp primum hoc intueamur litigatoris - anaduocatiperfona fit utendum:quoticas utrumij fieri po/

LIBER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QlVARTVS

tcft.Nam illud in fchola liberum cß.in foro rarumtut fit ido neus fuz rei quif^defenfcM’^Declamaturus autem maxime pofitas in affcdibus caufas propriis perfonis debet induere» Hi funt enim qui mandari non poßunt.nec eadem ui perfe/ runtur alienianimi;quafuimotus«Hisetiä de caulis infinua, tione indetur opus eé:lïaduerlariiadio iudicum animosocz cupauerittuelfi dicendum apud fatigatos cft:quorum altern promittendonoftras probationcs:filt; aduerlâs eluendouita/ Bimus.alterum amp;nbsp;fpe breuitatis:amp; iis quibus attentu fieri iu dice docuimus:amp; urbanitas opportuna reficit animos « amp;nbsp;un decumq gt;petita ludicis uoluptas leuat tedium» Non inutilis etiam eft ratio occupanditquæ uidétur obftarctut Cicero di • cit:fcire fc mirariquofdamtqj is qui per tot annos defenderit multos Ixferit neminem ad accufandum Verrem defcende^ rit:deindeoftendit hac ipfamfociorum defenlionem :quod fchema prolcpfis dicitur»Id eu lit utile aliquando:nunc a de** clamatoribusquibuldam pene lemper alTumituriqui fas no putant:nifi a contrario incipere.Negant Apollodorum fecu ti tres elle de quibus diximus præparandi indicis partes» Sed multas fpeciesenumerant ut ex moribus iudicis.cx opinioni bus ad caufam extra pertinentibus.ex opinione de ipfacaufa quæ funt propeinfinitæ:tum iis ex quibusomnescóftant có trouerfiæ:perfonis.fadis»didis»caufis»tcmporibus» locis ♦ oc cafionibuscætensiquas ueras elTe fateor»Sed in hçc tria gene ra recidere.Nam fiiudicem beniuolum»attentum:docilé ha beo:quid amplius debeâ optare non reperio cum metusipfe maxime uidef elfe extra hæc : amp;nbsp;attentu iudicem faciat;0C abaduerfo fauorc deterreat. Verum quoniam no eft fatis de monftrarc difcentibns.quxfmtin ratione prohoemii : fed di cendum etiam quomodopficifacillime poflinthoc adiicio: utdidutus intueatur.Quid.apud que pro quo.contra que» quo tepore.quoloeexquo rerum ftatu.qua uulgifama dice dû Gt.quidindicé fentirc credibile fit ante q incipiamus,turn quidautdefidercmustaut deprecemur.ipfa iUû natura eo du cet:ut fciat quid primûdiccdû fit. At nue oé qdeaperinttpro 'hœmiû putât ÔC ut qciç fuccurrcrit:utilt;jfi aliquafnia blâdiat exordiâ»Multa ât fine dubio Slt; aliis partibus funt câæ cornu nia.nihil tamê in quoq melius dicif:q q»æquc bene dici alibi non polTit. Multû grae exordio eft quod ab adione aduerfæ partis materia trahit:hoc ipfo quod non compofitum domi fed ibi :atlt;ÿcrcnatum:amp; facilitate famam ingenii auget: K facie fimplicis fumptique ex proximo fermonis fidem quoque acquirit »adeo ut etiam fi reliqua (cripta : atque

Q^VARTVS

Interim tarnen amp;nbsp;c hocphœmio neccflarius fénfus aligs : amp;nbsp;iis acrior fit atcp uehemétior ad perfonam diredus alterius♦ Quodfi accidat:quo iureauc qua fuperftitione prohibe/ mur dare hac figura fentétiç uiresfnecm.ißud fcriptoresar tnunóqa nÓ liceat:fed qa nó putatutile:uetât ♦ Ita fi uincet utilitas PPcade cam faceredebem? pp qua uctamur«Et De mofthenes at ad Kefchyne oronemiphoemio couertit, Et M»T.ni ^ aliis qbufda:adquos’ei uifu é:tû ^ Ligario ad tu beroné«Nâ erit multo futura laguidior.fi eet aliter figurata qcffacili9 cognofcetfi qsilla tota ptéuehemctiffîmâ: cuius hæc forma é«Hés igftubcroiqd é accufatori maxie optâdû ÓCc«cóuertat ad iudicé:tü uero,n.uere auerfa uideat ofo amp;nbsp;Uguefcat uis ois dicctib^nobis.Hét igit tiibero:qdc accu/ fator’ maxie optâdû illom.mó pffit attj iftitit.hoc tâtû idica fe:qdidéi Demoftheneifi flexu illû mutaueris: accidet♦ qd nó Salufti.diredo ad Cice.iquéipfu dicebat:ufus c pricipio amp;nbsp;qdé ptinusfGiauiter amp;nbsp;iniquo aio maledidatua paterer M»TmSicut 0lt; Cicc/ecerat i Catilina.quoufep tadé abiite re patiétia nfafac neqsapoftrophen miret:ipe Cice«p Scau ro abit9reo:q ca êi cómétariis,Nabis eudé dcfcdit.pfopo poeialoquétisp reoutiu^Kabino uero pofthumoieodécg Scauruo reo repetûdarû étexêplis.p Cluétio ♦ utmó oftédi partióe.Nótarne hæc poflut benealiqdo fieri paflim facien da fût.fed quoties pccptüuiceritró*quó amp;nbsp;fimilitudie dum breui.ÔCtrâflatiôeatcç aliis tropis»q oîa cauti illiac diligeres phibetmtemur iterimifi cui illa diuiapLigario iroia ♦ deq paulo ate dixera:difplicct,Alia exordioruuitia ueri^tradide rutiqd* iplures cas accomodan puuulgarc drid;min9 fanor rabile:aliqdo tame nó iutiliter affumim? a mantis Grpe ora torib9no euitatü»(^uo amp;nbsp;aduerfari? uti pt:c0e appellat» q’ • aduerfari9 ifuâ utilitate defledere pt cómutabile qdcâæ nó •cohæret»fepatû«qd*aliûde trahit trâllatû»Præterea qdlôgû qdcótra pcepta é:quorü pleraq ^ non principiimodo funtui tia:fedtotiusorationis,Ha:cdc prohœmio quotiés ent ufus ’non femper autemeft.Nam amp;nbsp;fupcruacuum aliquando eft: ut fi præparatus fatis etiam fine lioc iudex aut fi res prépara none non eget»Ariftoteles quidem in totum id neceflanum 'apudbonos indices negat, aliquandotarnen uti nec fi.ueli / mus eo licet:cum iudex occupatus»cumangufta funt tempo ta»cum major potcftasab ipfare cogit incipere.Cótracp eft interim prohœmü msetiamnon in exordio. Nam indices amp;nbsp;in narrationenonnunqôc in argumentis* , ut attendant : Ôé ut faneant rogamus. Quo prodiens uelnt dormitantes eos

C.Varen^.g a familiaanchariana occifus c.hoc q fo indices diligeter attéditc.Vtiçp ß multiplex câ é.fua qbufqsgtib^dâ da pfatio e.utaudite nue reliq.amp; träfeo nûe iHuc.Sed in ipfis pbatióib? multa fungûr ^hœmii uice.ut fact Gice.^ Que tio:didur9 cótra céforcs.p Muréaeû Seruio fe exeufat, Ve rû id frequéti9éqMt exépIo côfîrmâdu fiuQ uotiés ât ^he mio fuerim?ufi ta: tû fiue ad expofitionc trâhbim ?: Gue ^ti nus ad pbationé id debebitipricipio poftremû ée cui cômo difUmeiûgi initiû côfequétiû poflin lllauero frigida8f pue rilis é 1 feholis affeciatiotut ipe trâfitus efficiat aliq utiep fent têtiâ.Ethui? uelut pftigiæ plaufu petat:ut Ouidi. lafciuire î meramor.lblet qué tamêexcufaf neceflitas pt res dmerfiffî mas î fpém unius corpis eolligétê.'oratori uero qd é necefle furriper bac trâfgreffioné ôc indicé fallere,q ut ordini rcrû aium îtédar:étcômonédus é,pibit,n.prîa pars expofitiôis: G index nûdû narrari fciet,Qua^pter utnô abrupte cadere î narrationênta nô oblcure trâfcédere é optimû.Si uero logi or fequet.ae perplexa magisexpofitio:ad eâ ipfâ pparâdus index erit:ut Cice,fæpius ded hoc loco fecit.paulo Iógi?ex ordiû reidemóGradegfarepcta.qd' qfoindices ne moleffe patiamini,Prïcipiis.n.cogmtis multo facilius extrema itelli getis.Hxc mihi fere fût de exordio comperta*

De narratione,

Axle naturale éi^ fieri frequétiffïme debettut ppara to per hæc q dida fût iudicc:res de qpnûçiaturus é i dicet,Ea enarratio!q feiens trâfcurrâ fubtiles nimiû diuifîo nes quorûdâ plura eins genera facientiü:Nó,n,fola uolûtef fe illâ negocii de quo apud indices qnf expoGtionem : fed pèrfoç ut.M,Atilius palicanus humili loco picens magislo quax q facudus loci.m Oppidueftlhellefpóto laplacü iudi ces tpis:Vtuere nouo gelidus canis cû motibus humor Liq tur cârûqbus hiGonci frequentiffimeutût,cû exponut:un/ de bellu,feditio:peffilentia.pter hæc alias perfccltas uoeât.q» qs ignorât. Adiiciût expofitionem amp;nbsp;ptentorû cé temporû q eft frequentiffima:amp;pfentiû : qualis eft Cice.dedifcurfu amicorum.Chryfogonus poftquam nominamus amp;nbsp;futu rorum quaefolis dari uaticinantibus potcft. Nam vssoiu rocooio non eft habenda narratio:fed nos potioribus ua/

citro nó dcditerût. Credo g

Chryfogono nudaret cc aliqué in ciuitKtc:qcótra uolütaté ei® dicere auderet.aliter eâm agi’atq; illc exidiz mauit apui bono^ emptionc.uexan pcfllmcfociclaté.gratiâ potetiâq; ci^ncgligi indices diligéter.attcderc populo ré idigna uidcrj. Mg nó ébabédanarratio dcfignatiócilormatio dicif.qn gd ita Óamp;d

LîBEU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^VARTVS hifMtoculis cerniiiideaf. Quod fallu eécoai^nf. pluribusablatiuus in gbufdaexeplanb’ reSemihia fcnpt’uidenir hocmó.Quodfalfü cepIures coarguJf.Cóplurcs nacp lîibiiaûf rocs. Pubertas annis an habitu çitimef. Ad pubertate çftimâdû olim puerorû pudéda infpieiebant 'qua obfcniationé. lufHnianas fcliiftulide libro quinto Codicis titulo Q uado tutores itelcuratorcfce definut bis uerbistcftaf.1ndec^^ra obfeniationé in examinâda manu pubeitäte refcecatefiubem^quéadmodû foemiç oéspoft ipletos.xu.ânos pubefecrc uideuf ira marcs poft excelfum decio quarto annorû pubères exiftimentur. ndagnatinne cor / porisinbonefta cefßte.Hoc idé legitur et in inftitutioni/ bus titulo.Q uib” mois tu/ tela finif adipubertaté atue tercs qdéno Wûex âms fed et ex habitu corporis in ma euliscxdimare uolebât . no/ ftra âtmaieftafdignû ce calli täte téporû noflrow bn pu tauit:qdin feminis et anti-quis impudici !ce uifû é.Aut CII egdeiure narratiói loc’ fie gdé legiturfed iure inibi ociofû ac tupfluû ce uidctur I dcirco y ;ure in re ce legen dû facile cótédenm. Naiter dû in re nulla é narratio ; ut expofuit Fat i’. Interdü éq dé in.re narranóiloc^led ga iudici rcsipaénota narrati/ one flip ledetur. Accidit ali qn alreritôt fepi’ ad adoré ca?.Hic qiioc plocus: râ amp;nbsp;fi ita legatur:mihi tn corrupt’ cc iiidetur. Nó.n.ad aÖo é caçlegcdum é fed ab aÖorc câç c:nocépadore câç. Id qd apte exépla appofita de/ clarat.Ex ftipulatióc.bic di/ ftiügucdijé.Vtâtinqt paiu lus in fentceiis k.v.obligati* onû (irmâda^gratia flipula tides idudç fût q qdâ iierbo rû folcitatc côcipiür.ita ap/ pellate qd p cas firmitas obz Îigationû obftrigatur . dipii lô.n.uetcrcs firmûapc’Iabâr« et ordo et cû Ci fadip aduer fano magis é.Cû ppofitio ut fupflua é cradéda.Câ nâz cp fadi (i exponaturp Hora tio é.ldcirco.n.fororé intere mit;ç câ in tâta populi Ro mani uidoria flere p hoftiü rede uidit.Et cû id qlt;îobiici tur.bt copulaut redûdâs ôc fupuaciia écradêdauit lega/ turcû id qiobîicitur. Vtin

cû g cû pecûiâ. ieo ut leganr grâmatieç rô expofcit.calûni jitur tn accufator aSoc facrilegü.nos teneri fBaudiatunfinó é aferibedû . Atcç ille fit negauit Renifle ad Rabiriû pecuniâ . atq legêdû uidetut n atcj.Opinioné.n.Cdù reprobat Fabi’.CôfuraUôib’âtatg pticu alluaxiccôuélUaccufat’ât fuitrabin’poftlium’ gjpecuaiâ a rcgcptolomeoaccepifTctiq fenatû conûpet»

mme corpus inimici cum gladio crueto:non id modo»Vl/ xesrefpondet: non elTe a fe id facinusadmifTumtfed fibi nul las cum Aiace inimicitias fuifle.de laude interipfos certatu Deinde fubiungit quomodoin eam folitudinem ueneritua cente exanime fic confpicatus:gladiume uulnere extraxerit his fubtexiturargumentario»Sed ne illudquidem finenar/ ratione eftdicéte accufatore.fuifti in eo locom quo tuus ini/ micusoccifusefl:,non fui.dicenduenim ubi fuerit» Q^uare ambitusquoqpcaute amp;nbsp;repetundarum hoc etiâ plures:eiuf/ modi narrationes habere poterunt:quo plura crimina » Inq bus ipfa quidem neganda funt»fed argumentis expofitione contraria refiftendu:amp;interdum fingulis.interdum uniuer fis»an reus abitus male narrabitfquo parentes habuerit» que admodû ipfe uixerit quibusmeritis fretus ad petitione de/ fecnderitfautqui repetudaruminlimulabitur : nonne ante adam uitara:amp; quibus de caufis per prouinciâ uniuerfâ ucl accufatoremaut reffe offenderitrnó in utiliter expone ƒquæ fi narratio non eft,ne illa quidc Ciceronis pro Cluentio pri marculus eft initium»A»Cluétius habitus,nihil enim hic de ueneficio:fed*decaufis:quib9 ei mater inimica fitrdicit» lilas quo(^ funt pertinétes ad caufam:fed non ipfius caute narra tionesmel exempli gratia:ut in Verrem de.L.Domitio qui paftorem:q? is aprum que ipfi inueniri optulerattexceptum effea fe uenabulo confeflfus eflet;in crucerafuftulit;uel ex/ cutiédi alicuius cxtrinfecus criminis:ut pro R^abirio pofthu mo,Nam ut uentû alexandrin eftiudicesrhæc una ratio a re ge propofita pofthumoeft{êruandæpecuniæ:fi curatione ÔCquafî difpenfationem regiâ fufcepifrct»uelaugendi ut de fcribitur iter. Verris.fida interim narratio introduci folet: uelad concitandosludicesmt pro Kofeio côtra Chryfogo num:cuius paulo ante habuimentioné»uelad folnendos ali qua urbanitate:ut proCluentio contra fratres Cepafîos»in terdum per digreffionem decoris gratia: qualis rurfusin Verrem de proferpina.in his quodam locis mater filia qua: fifte dicitur»Qua: omnia eo pertinent:utappcreat non utiqp non narrare eu qui negat:fcdilludipfum narrare quod ne/ gatmec hoc quidem fimpliciter accipiendû : quod eftame pofitumduperuacuam eflenarrationem rei : qua iudex no uerit»Quod fic intelligi uolo:fi nó modo factu quid fit feiet fed ita factum eriâ ut nobis expedit opinabitur» Neqp enim narratio in hoc reperta eft;ut tantum cognofcat index : fed aliquanto magis ut confentiat.»Q uarc etiam ft non erit do cendus:fedaliquo modo afficiendusnarrabimus cum prx parationequadam»fcire quidem in eu fumma quid adu fit*

Q^VARTVS

Taincimrionem qnoqpfadi cuiiifcp cognofcerene grauet« Interim pp aliquem in cofilin adhibitu nos repetere illa finiu lemus«Interim ut rei quæex aduerfo proponatur:iniquitaté oésetiâ circûftâtes intelligâf«In quo genere plurimis figuris erit uariandacxpofitioadeffugienda tedium eu fint nota au dienti.ficut meminißi«amp; fortaffe fuperuacuû fuerit hic com morari.Sed quia egodiutius:cum tu optime noris^illud qua le fit tu feiasfäi his fimilia.alioquifi apudindicé cm nota cau facff:narratio femper uidctur fupcruacua:poteftuideri non femp effe etiaipfa aciio neceffana»Alteru eft de quo freque tius-querit.an fituticp narratio phœmio fubiicienda« Quod qui opinantmon poffuntuidcri nulla narratióe ducti« Nam cu phœmiû iccircocoperatum fitmt uidex ad ré accipienda fiat cóciliatior.docilior.2lt; intentior«amp; probatio nifi ca pn? co gnita nonpoffitadhiberi:protinus iudex notitia rerû inftrué dus uidetur.Sed hoc quexjinterdû mutatcóditio caufarwm nifi forte. M.Tullius in oratione piûcherima:quâ pro Milo-* ne feriptâ reliquit.male diftuliffe narrationem utdetur tribuf præpofitis quæftionibus.auc profuiftet exponere quomodo infidias Miloni fecifletGIodmsifi reu qui afe homineoccifû fateretur defendi olo fasno fuiffct.autfiia præiudicatione fe natus danatus effet Milo«autfiCn«Pompeius’quipp aliqua gratia iudiciû militibus armatis cluferat:tanq aducrfusexifti maret.Ergohæquoeç quæftiones uimphœmü optinebunt cum:oés iudicem præparauerint«Sed aliter pro.L. Muræna quoqp poftea narrauit;cum obied:a diluit«quod fiet militer quotiens non crime non repelédû tantû:fed etiâ tranfferédû eritîut prius iis defenfis uelut initiumfitaliû culpâdi narratio utin armorum ratione antiquior cauédiqidum inferédi eu ra eft.Eruntquirdam caufæ:nec id raroterimim quidem de quo'cognitum eft faciles ad diluédutfed multis ante adæ ui-' tæflagitiis amp;nbsp;grauibuserimimbus oneratæiquæ prius amo/ uendafunt.utppitiusludex'defenfionéipfius negocii : cuius propria qucftio eft:audiat:ut fi defendendus eft. M«Gælius none optime patronusbccurat prius conuitiis luxuriat«petu lantiæ.ipudétiæq ueneficiisd qbusfolis ois Ciceronis uerfaf ofofDeide cu narret de bonis paulati:totaq^ deide explicet cam q éipfius addedefenfa.Sed nos ducit fcholaru cofuetu dodqb9 certaqda ponunt q themata dicim9prerquæ nihil e diluedu.Ideoqp narratio ,phœmio fempfubiûgit.îde. liber tas declamatoribus:ut etiâ fecudoptis fuæ loco narrare uidc antur.Na cum propetitore amp;nbsp;expone tanqpriores agant uti folenttamp;contradidione tanqrefpondeatndtj fit non rede«

Nam cû fit declamatio forcnfium adionû méditatio:curno utrun(j^tinus locu exerceaUcuius rois ignari ex more cui a( fueriit nihil iforo putat ee mutadu»Sed in fcholafticis quocj nonunqeuenit;utpnarratioe fit ppÓ4Na quidexpoet quas zelotypu malx tractionis accufat^autqui cynicû apud cenfo res reu de moribus facitxum totum crime uno uerboin qua libet adionis parte propofitio fatismdicet.Sed hæc hadenuf nucquæ fit ró narrandifubiûgâ.Narratio eft rei fadæaut no fadæ utilis ad pfuadendû expofjtio,ucl ut Apollodorus finit orodoces auditore quid in controuerfia fit.Eam plcriqs feri/ ptores maxime qui funt ab Ifocratetuolût eé lucidâ«breuem ucriliimlé.nec.n.refcrt an p lucida pfpieuä.p ueriftmili pba bilécredibiléue dicamus»Éadénobis placet diuifio«qq Ari' ftoteles ab Ifocrate pte in una diflenferit:præceptu breuitatiS irridésttanq necefte ht longamaut breiiem expofitioné: nec liceatireper mediu»Theodorei quocjfolam relinquuntulti mam parte .quia nec breuiter uticjmec dilucide femp fit uti le exponere.quo diligentius diftmgucda funt Gngulamt qd quotj loco profit ofteda,Narratioeft aut tota pro nobis, aut tota pro aduerfariis:autmixta ex utrifcp.Si erit tota pro nobis contenti limus'tribuspartibus:per quas efficitur quo iudex facilius intelligaumeminerit.credat,necquifq rephenfioe di gnu putettq»propofuerim eaquæ fit tota p nobis debere ef/ fe uerilimilcm:cuuera fit.Suntenim plurimaucraquidc:fcd paru credibilia.Gcutfalfaquoq^ frequenter uerifimilia. Q^ua reiion minus laboradu eft;utiudex quæ uera dicimus qque fingimus credat.Sunt quidemhæ quasfupra retuli: uirtiues aliarûquoqpptiû.Namamp;per totam adioné uitanda eft ob/ fcuritas:amp; modus ubiqpcuftodiendus:^ credibilia ehe opor tctomnia quæ dicuntur,Maxime tamenhæc in ca pte eufto diendafunt:quæ primaindicemdocet:in qua fi acciderit: ut autnon intclligat.aut non memmerit.aut non credat:fruftra in reliquis laborabimus,Erit autemnartatio aperta atqp dilu cida:fi fuerit primum expofita uerbis propriis amp;nbsp;fignificanti bus:amp;non fordidisqdem non tarnen exqlitis amp;nbsp;ab ufu renia tis:tumdiftinda rebus.perfonis,temporibus,locis,caufis.ip^ fa etiam pronunciatione in hoc acclt;5modata:utiudex quç di cuntur:q facillimeaccîpiat.Quæ qdem uirtus negligitura plurimis:qui ad clamorem difpofiræmel etiam forte circun fufæ multitudinis compofiti non fecerût illudïtentiónis filen tium:nec fibi diferti uidentur:nifi omnia tumultu ac uocifcra tione cócuffêrint.rcm indicare fermonis quotidiani:amp;j quç cuep étidoctorü cadétis eéexiftimât:cûiterimqcftanq facile

Q^VÄRTVS

contênunt:nc fcias præftare urlint:rninusacpoffint.Neqp.n» aliud in eloquentia eunda expti difficilius reperient:q id qd’ fe diduros fuiffieoes putannpoflq audierunt:quia non bona iudicâtelTe illa:fed uera»Tuniautem optime dicitorator cû uidetur uera dicere»Atnunc nclut capum nadi expolitionis hic potiffimûamp;uocé fledunt:amp; ceruicé rcponût:amp; braclnû in latus iadant:totocp amp;nbsp;rerumamp; uerborû amp;nbsp;cópofitionis ge nere lafcimut.demde quod lit monftro firnile: placet adio.ca no InteUigitur»Veru hoc omittamus ne minus gratiæ pcipié do reda^offienfa: rcphcdedo praua mcrcamur»breuis erit narratio ante oîa fi inde coeperimus ré exponere unde adindi ce ptinct» Deinde fi nihil extra cam dixerimus tû etiâ fi recide rimus oia :qbus fublatis nec cognitioniquieqmee utilitatide £rahatur»Soler,n»cire quædam ptiû breuitastquæ longam ta men efficitlummâ»Iii portumueni.nauim profpexi . quanti üeheretinrcrrogaui»de præcio conueni.côfcédi.fublatæ fnnt anchoræ.(oluimusoram.prouedi fumus»nihil horû dici cet lerius potedded fufficit dicerc»e portu nauigaui » amp;nbsp;quotiens exitusrei fatisodendit priora:debemus hoc elfe cótcnti:quo reliqua iiitelliguntur»Q^uarc cumdicere Iiccat:eftmihi fili? ( iuuenistoîa illa fuperuacuateupidus ego liberorumuxorem duxi,natumfufiulhfilium educaul, in adolefccntia perduxi» ideocjgræcorû aliq aliud circuncifam expofitioneu» ouvto Juov aliudbreuem putauerûttquodilla luperuacuis careret hæcpollet aliquid ex neceflans defiderarc,Nos autem brc uitatem in hoc poniinus:non ut minus:fed ne plus dicaturq oporteat»Nâiterationesqdc amp;nbsp;TotuToAoviotJ amp;nbsp;Vff^ffo Aoyidcrquasin narratione uitandasquidam feriptores ar/ tium tradiderunt:tranfeo,Sunt.n.hæc uitia non tantum bre uitatis gratia fugienda,Non minus autemcauédaentqni/ miû corripiétes oia fequifobfcuritas.Sanufep aliquid narra/ tioni fuperelTe qdeefle, Na fupuacaa cutedio dicunt.necef fana cû periculo fubtrahuntur.Quare uRada etiam illa falu diana.qqimpio uirtutis optinct locum:breuitas:amp;abruptu lermoms genus:quod ociolunifortadeledore nun us fallat audientem tranfuolatmec dû repetatur expectat:cu prefer/ tim lector non fere fit nifieruditus.iudice rura plerumq, in de curias mittantde eo pnunciaturum qd? intellexerit:ut for talTeubiqj.m narratione tarnen præcipue media hæc tencda fit uia dicéditquantû opused.quantû fatiseft quâtum opus eft at no ita lo'u accipi uolo.quâtû ad mdicâdù fufficit. quia no in ornata debeteé breuitas.alioqui fit indoda.na amp;nbsp;fallit noluptas amp;nbsp;minus longa quae delectant uident : utamœnû

ac molle inter ctia fi cft (padiamplioris minus fatigat qduru arduutj compendium.Nec enim mihiun^ tanta fuerit cura breuitatismt non eaquæ credibilem faciunt expofitionéunfe ri uelim.fimplex.mut undiqppræcifa non ta narratio pot uo cari qconfufio.Sunt porromultæ conditioncipfa rei iongæ narrationes:quibus extrema ut præcipi prohœmü pte ad ité tioné præparâdus ed iudex.deinde curandumtoi arte uel ex fpacio eius detrahamusaliquid:uel ex tedio:ut minuslonga fit'efficiamus quæ poterimus differendomon tarnen fine mé tione eorum quæ differemus.Quas cas occidendi habuerit» quos aflumpfent confeios.quéadmodû difpofuerit infidias probationis loco dicam.Q^uæda uero ex ordine prætcrmit/ tenda:quale eft apud Ciceronem,Mont fulcimus,mnlta.n. quæfunt in re quia remota funtacâ prætermittâ.At partitio tediûleuat.dicâ quæada fintâte ipfum rei cótradii « dicam quæin re ipfa.dicâquæ poftea. Ita très potius modicæ uide' biintur narrationes:q unalonga.Interim expediet expofitio nes breui interfatione diftinguere.audiftis que ante ada funt accipite nuncquç infequûtur.reficietur.n. iudex priorû fine amp;nbsp;le uelut ad nouûrurfus initium præparabit.Si taméadbibi tis qiiocp his artibus in longû exierit ordo rerû: erit no inutiz lis in extrema pte cómomtioiqd ’ Cicero etiâ in breui narrati one facit.Adhuc Cælâr.Q u.Ligarius oiculpa caret,domo eftegreffus non mónullü ad bellü:fedne adminimam qdé belli fufpicioné amp;nbsp;cætera.Credibilis aut erit narratio ante oîa fi prius cófuluerimus nofirü alumine quid naturæ dicamus aduerfum.Deinde li caulas ac roes fadispræpofuenm usno oîbus:led de quib?quæntur.Si perfonas coueniêtes his quæ fada credi nolemus cófiitucnmusmr furti refi cupidó.adul/ terii libidinofum.homicidii temerariû.uel contra li defende mus.preterealoca ÔCtpaamp;fimilia. Eflaûtquidâ etiâdudus rei credibilis qualis in comoediis etiâ amp;iminis.aliqua,n.nam raliter fequûtur amp;nbsp;choerét:utfi bene priora narraueris iudex ipfciqd poftea fis narraturus expedet.Neillud quidé fuerit inutile:femina quædam probationû fpargere:uerü fic ut nar rationéeémeminerimus:non Jïbationem.nónunq etiam ta men argumento aliquo cofirmabimus: qd propofuerimus fed fimplici amp;nbsp;breui:utin ueneficiis.(anus bibit.fiatim conci dit.liuor ac tumor cófefhmeftcófecutus.Hoc faciótamp; ille p parationes:cum reus dicitur robuUus.armatus cotra îfirmos inermes fecuros.Oia denn^ quæ probatióc tradaturi fumus plonam.caufam.locum.tempus.inftrumetum.occafionem narratióe delibabimusAliquâdo fi deftituti fuerimus hisîfa

LIBER * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^VARTVS

cbimur uix effe crcdibile^cd uerum.amp; hocmaius habendu celus:ncfcire nos quomodofadum fitaur quarc.mirari:fed probaturos.Opdniacuero præparationes crût quæ latuerint ut a Ciceronelunt quidem utiliflimeomnia prædida pquæ MiloniCIodius.nóGlodio Milo infidiatus effe uideatur. Plurimum tarnen facit illa caHidifrima fimpliritatis imitatio Milo autem cum in fcnatu fuiflet eo die quo ad fehaius é di milTusidomum uenit.calceos amp;nbsp;ueftimenta mutauit, paulif per dumfeuxor ut fit comparat:commoratus eft.qnihil prç parato.nihil feftinato fecifle uidetur Milo.quod non folum rebus ipfis uir eloquentiflimus:quibus moras amp;nbsp;lentum pro fedionis ordinem ducit:fed ueibis etiarn uulganbus amp;nbsp;quo tidianis:amp; arte occulta côfccutus eft.quæ fi aliter dida cHent ftrepitu ipfumiudicem:deinde patronum excitafTet.Frigida uidenturida plerifqp:fed hoc ipfummanifeftum : quomodo indicem fefellerint:quod uix a ledore deprehenditur, Hæc funtquas credibilem faciantexpofitionem,nam ne contraria autfibi repugnantia in narratione dicamus:fi cui præcipien/ dumeft.is æque fruftra docetur.etiam fi quidam feriptores: artium hoc quocj tanq occultum amp;nbsp;a fe prudenter eruptum tradunt,His tribusnarrandi uirtutibusadiiciut quidam ma gnificentiam:quam MEvetAoTrpSTTEiotv uocant:quas neque in omnes caufascadit nam quid i plerifq?indiciis priuatis de re certa credita.locata amp;nbsp;condudaunterdidis habere loci po teli fupra modum fe tolles oratio.nec fernper eft utilisait uel miloniano exemplo patet.Et meminerimus multas efte eau fasnn quibus confitendum.exeufandum.fnbmittendum fit: quod exponimus:quibus omnibus aliéna eft ilia magnifice tiæ uirtus.Q,”are non magis proprium narrationis eft mar gnifice diceretq milerabiliter.inuidiofc»grauiter.dulcitcr,ur bane:quæcum fuo loco fint laudabilia: non funt huic parti proprie a(rignata:amp;uelut dedita.llla qnoç ut narrationuita cum exteris partibus communis eft uirtus:quam Theodez des huic uni proprie dedit.no enim magnificam modo uult eftemerumetiamiucundam expofitionem.Sunt qui adiici^ ant his euidentiam:quæ svctpvsicf grece uocatur. Nee ego quemquam dcceperim:ut diflimilemGiceroni quoque plu res partes placere,Nam præterquam planam amp;nbsp;breuern amp;nbsp;credibilemuult efte euidentem.moratamcum dignitate ♦ Sed in oratione morata debent efle omnia cum dignitate quæ potuerunt. Euidentia in narratione quantum ego intel ligo eft quidem magna uirtus:cum quid uerinon dicédum

fed quodammodo etiam oßendum eft.Sed fubù'ci profpicuï Cati poteftquam quidam etiam contrariam interim putaue/ runt:quu in quibufdam caufis obfcurandaueritas eft :quod eft ridiculum.Nam qui obfeurare nult narrat falfa pro ueris amp;iisquæ narrat debet laborareturuideantur q euidentiffi/ ma.Sed quatenus etiam forte quadam peruenimusad difFf cilius narrationum genus.iâdehis loquamur: in quibus res contra nos erit:quo loco nonnulli prætereundam narratio/ nem putauerunt.Et fane nihil eft facilius nifi prorfus totam caufam olo non agere.Sed fi aliquaiufta ratione fufceperis li tem:cuius artis eft malam efle caufam filctio cófiteri.nifi for te tam hebes futurus'eftïudex:utfecundum id pronunciet: quod feiet narrare te noluiffe.Netj inficiaseoin narratione: ut aliqua neganda.aliquaadiicienda.aliqua mutada:ficutali qua etiam tacenda.Sed tacenda quæ tacere oportebit amp;nbsp;libe rum erit:quodfitnonnunq breuitatis quoqp gratia: qle illud eftrefpondit:quæei nilum eft.Diftinguamusigitur genera caufarum:nam(^in quibus no de culpa qu?rjtur:feddeadio netetiam fi erunt contra nos themata:confiteri nobis licebit» pecuniam de templo fuftulitded priuatam. noideo lacrile^ gus eft.uirginem rapuit.no tamen optio patri dabitur, mgez nuum ftiiprauit:0C ftupratus fe fufpendit.no tamen ideo ftu^ prator capite nt mortis caufa puniatur.fed decem milia:quæ pœna ftupratori conftituta eft dabit. Verum in his quoq^ co feflïóibus eft aliquid quod ex inuidia:quam expolitio aduer fariifecitidetrahi poflit:cumetiarn feriii noftri de peccatis'fu is mollius loquantur.Qua-dam euimqnafinó narrantes mi tigabimus:non quidem ut aduerfarius dicit, confilium furti in templo attulit.nec diu captauiteius rei tempus.fedoccafi/ one Ôf abfentiaeuftodum corruptus:amp; pecunia : qua: nimi/ rum in animis hominum poteftmidiis eft. Sed quid refert» peccäuit:amp; fur eft.nihil attinet id defendere:cuiuspœna non recufamus. Interdum quafi danemusipfimtfic dicam uino impulfum.errore laplum.node deceptum uera funtifta for tafle.tu tarnen ingenuum ftuprati.folues decemilia: nónuq propofitione pramuniri pot ca:amp; deindeexponi.Contraria fiintola tribus nliis’quiImorté patris cóiurarat:fortiti nedê finguli per ordiné cd ferro cubiculû intrauerût patredormié te.cû occidere eu nemo potuiflet:excitato ola îdicauerût. Si tame pater qdiuifit patrimoniû:amp; reos parricidiidefédit.'fic agat.Qdcótra lege fufficit:parricidiû obiicif luuenibus quo rû pater uiuit:atlt;^ ét liberis fuis adeft.ordinéreiharrare qdé mihi neceffe é:cü adjegê nihilj^tineat.Sed ficófefTionécuK

Q.VARTVS

pæ meæ exigitis:ego fui pater durus:amp; patrimonii : quodiâ melius ab his adminiftraripoterat:tenaxcuftos.dcinde fubii citur ßimulatos ab iis:quorum indulgentiores parentes crât femptarnen eum habuiflé animum:quifit euenru deprehen fus:utoccidere patrem non pollent. Nec enim iureiurando opus fuiflet:fialloqui hoc mentis habuilTent: nec forte mfi quod fequifop eximi uolucritomniahæc qualiacnmqpplaci dioribusanimisaccipientur illabreui primæpropofitiôis de fenlîone mollita.At cum quæritur an facium fit:uelquale fa duU I fit licet omnia contra nos fint quomodo tarnen euitare expofitionem falua caufa ratione poffumus.narrauit accuz fatormecita ut quæcç effentadatantumindicarcr:fed adie/ cit inuidiam.rem ucrbis exafperauit. accefferunt probatio/ • nes.peroratio incendit:amp; plenos iræ reliquit.Expedatnatuz raliter iudex quid narretur a nobis:fi nihil exponimus illa ec quæaduerfariusdixit:amp; taliaqualia dixit:crcdat neceffe eft. Ô^uid ergo eadem exponemusfSi de qualitate agetur : cuz fus turn demumquaeßio cß cum de re coßat cadam: fed no eodem modo.alias caufas,aliam at^ aliam rationem dabo. Verbis eleuare quidam licebit, luxuria hilaritatis.auaritia parfimoniæ.negligcntia fimplicitaiisnomine lenietur.uulru denicp.uoce.habitu uelfauoris aliquid uelmiferationis me/ rebor.Solet nonnunquam mouere lachrymas ipfa confelfio atque ego libenter intcrrogcm:fint illa defenfuriquæ no nar rauerint: nec nef nam fi nee defenderint:nee narraucrint: tota ca prodetur.At fi defenfuri funtipponere certe plerûcçs id qd’cófïrmaturi fumus oportet. Cur ergo no ex ponamu qd amp;nbsp;diluipót:amp; ut hoccôtingat uticçindicâdûéfaut quid f ter pbationé amp;nbsp;narratione intercß.nifi qd 'narratioépbatóis cótinua ppofitio.rurfus pbationarratiói cógruens cófirma tio. Videamus ergo:nûcxpofitio hçc lôgior demueé debe at:amp; paulo uerbofîor præparatiôe:amp; quibufdâ argumétis di conóargumétatióe:cuitamc plurimumcófert frequés affir matioieffeduros nos quidc dicimus:nó poße uim rerû oße di prima expofitione.expcAct:amp; opiniones fuas differantamp; bene fperêt.Denieputiep narrâdû é:quicquid aliter q aduer/ farius expofuit:nârrari pôt.aut co etiâ prohœmiafunt in his caufis fupuacua.Q uæ quid magisagütiq ut cognitióiaccó modatioré indicé faciat.atcç conflabitnufq eorû maiore ufû 5 ubi animus indicis ab aliqua contra nos infita opinione fle dendusefl.Conieturales autem caufæ in quibus ^dc fado quæritur.non tam fæpe rei.de qua indicium efl:quam eorû per quæres colligenda efl:expofitionem habent.Quæ cum

Q^VARTVS

acdifator fufpiciofe narret:reuslcuare (u'picionem debeat: aliter ab hoc atqpab illo ad indicem pferrioportet. Atenim quçdam argnméta turba ualent.didudaleuiorafunt. Id qui dem no eo pertinctmt queratur an narrädumded quomodo narradum fit.Nam Slt;congerere plura expolitione quis pio hibetdiid utile eft caufæ.amp; promittere : fed amp;nbsp;diuidere nar/ rationem : amp;nbsp;probationes fubiungcre partibus : atque na tranliread fequentia.namque neque iis quidem accedotqui fimper eo putat ordine:quo quid adiim fitteffe narran/ dum:led eo modo narrare quo expedit. Quod fieri plurii bus figuris licet. Nam amp;nbsp;aliquando excidilTe fimulamus: cumquid utiliore loco reducimus:amp; interim nos reduduz ros reliquum ordinem teftamur.quia fie futura fit caula luz cidior. interim re expofita lubiungimus caufas quæ ante^ cefTerunt. Nee enim eft una lex defenfionis: Certumque eft pjcferiptum .pro re. pro tempore intuendaquæ proiint: arque ut entuulnusnia uel curandumprotinus:uel fi cura/ rio differri poteftuntenm deligandum.Nee dixerim fapi/ us narrare' nefas quod Cicero pro Cluentio fecit. Efique non concelfuin modo: fed aliquando etiam neceflarium: utin caufis repetundarumomnibnsquæ fimplices non funt. amentiseft enim fuperftnione præceptorum contra ratio/ nem caufx trahi.narrationemideo ante probationes pone/ reeftinftitutuln:neiudexquadere quaeratur ignoret. Cur igitur fifingula probanda aut refellenda erunt.non fingu/ laenam narrentur.Me certe quâtaeûq ^ noftris experimêtis:1 habéda eft fides.’feciftc hoc in foro quotiensipfa defidcrabat utilitas probatibus amp;nbsp;eruditis:amp;iis q iudicabar:lcio: amp;nbsp;q»no arrogantcr dixerim.quia funt plurimi quibus cum egi qui me refellere polTintifimctiar.'ferc ponendæa me caulæoffi' cium exigebatur.Net^ideo tarnen non fæpius facere alias oportebit:ut rerum ordinem fcquamur.Quædam ucro eti am turpiter conuertuntur : ut fi peperitfe narres.demde con cepifle.apertum teftamentum.deindc fignatum. In quibus fi ld qiiod pofterius eft dixeris:de priore tacere optim um eft Suntquædam amp;nbsp;falfx expofitiones:quarum in foro duplex genus eft.alterum quod inftrumcntis adiuuaturait.P.Clodi us fiducia teftium:qua node incadlum romæ commilcrat: interamnæ fe fuifte dicebat.alterum quod eftmtuendu dice tis ingenio.id interim ad fold uerecudia ptmet.unde ct mihi uidetur dici color. interim ad quæftionem . Sed utcunque crittprimafit curarumtut id quodfingimus fieri poflit. Dez

inde nt Ófperfonæ amp;nbsp;loco amp;nbsp;tempori congruat: amp;nbsp;credibile rationem:amp;ordinenihabeat.fi contingetetiam ueræ alicui rei cohaxeattaut argumento quod fitm caufa confirmetur. Namquç tota extra rem petita font: mentiendi licentiam produnt.Curandum prxeipuetquod fingentibus frequen'' ter accidit.ne qua inter fc pugnent »Quadam enim parti/ bus blandiuntur : fed in fummam non confcentiunt.Præte' rea ne iis quæ uera effc conftabit.aduerfa fint.in fchola etiâ . ne color extra thèmata qnçratur. Vtrobique autem orator meminiiTe debebit actione tota quid finxerit.quoniam fo/ lent excidere qux falfa funt : uerumqueeft illud quod uul go dicitur mendacem memorem elTc oportere.Sciamusau tem fi de noftro fado quxraturmnum nobis aliquid ede di cendum fide alieno mittere in plures fufpitiones licere.Ed tamen quibufdam fcholafticis controuerfiis:in quibus poni tur aliquemnon refpondere ad quæ interrogatur: libertas omnia enumeranduquæ refponderi potuiflent fingendo ue . ro memierim^ea q no cadetitedé.Sût at q nfo dicùtaîo: eu insipi tâtncôfcii fum9,Itemquod a defundis.nec enim hoc cd qui neget. Itemque abeo cuiidem expediet.is enim non negabit.ab aduerfario quoque:quia non cd habiturusin ne gando fidem.Somniorum amp;nbsp;fuperditionum colores ipfa lam facilitate audoritatem perdiderunt.Non edautem fa\ tis in narratione uti coloribus:nifi per totam adionem con fentiunt:cum præfertim quorundam probatio fola fit in af/ feneratione ÖC perfeuerantia.ut ille parafitus.qui ter abdica lumadiuite iuuenem.amp;abfolutum tamquam fuum filium aderit.habebit quidem colorem:quodicati paupertatem fibicaufam exponendi fuifTe.^ideoa(e parafciti perfonam edefufceptaintquiain illa domo filiumhaberct.amp; ideoillu innocentem ter abdicatum.quiafiliusabdicantis non effet, nifi tamen omnibus uerbis.ôèamorum patrium:atque huc quidem ardentidimumodenderit:Slt; odiumdiuius : amp;nbsp;me tum pro iuucne:quem periculofe manforummilla domo: in quataminnifus fit.fciat fufpitionc fubiedi petitoris non carebit.Euenit aliquando in fcholadicis controuerfiis quod in foroan poßit accideredubito:ut eodem colore pars utra que utatur. Deîdecupro fc qfiç defendattut î illa cótroucr fia.Vxor marito dixit appellatam fe de duproapriuigno:amp; fibi conditutumtçmpus ôClocumteadem contra filius detii lit de noucrca:edito tarnen alio tempore ac loco : quia pa i ter in eo quem uxor prxdixerat:filiuminuenit.in to quem

filiusuxoremnUain repudiauittquia tacente filium abdicat nihil did poteft pro iuuene.qd ' no idé fit ^ nouerca ♦ ponét tamé omnia coia.deîde ex perfonarum cóparatioric:£ lt;nbsp;indi cil ordine:amp; filentio repudiatæ argumenta ducentur. Ne il lud qdé ignorare oportet quædâ eé:quæ coloré no recipiat fed tarnen defendenda fint:qualis eft illediues:qui ftatuam pauperis mimici flagellis cecidir.reus eft iniuriarum « Nam fadum eius modeftum efle nemo dixerit.fortaffe ut fit tutu optinebit. Q^uodfi pars expofitois pro nobis pars cotra nos erit mifcenda fit an fperanda narratio.cum ipfa caufa: coditi one deliberandum.Nam fiplura funt qua: nocent:quæ pro funt obruentur.lta nunc diuiderc optimum erit : amp;nbsp;iis quæ parte nfam adiuuabûttexpofitis amp;nbsp;cófirmatis î aduefus reli qua uti remediiside quibus fupradidum eft»Si plura prode runt etiam coniungerc licebitmtquæ obftantimedio uclut auxiliis noftris pofita minus habeantuinumtquæ tahieu no erunt nuda ponenda.fed ut amp;nbsp;noftra aliqua argumentatio/ nefirmemus:amp;diuerfacur credibilia non fint adiieiamus. quia nifi diftinxerimusmerendumcft.ne bona noftra perroi xtis malis inquinentur. Illa quoque de narratione præcipi fo lent:ne qua ex ea fiat excurfio.ne auertatur a iudicc fermo. ne aliene perfonæ uocem demus.ne argumentemur.adiici^ unt quidam etiam ne utamuraffêdibus.quorum pleraque Frequentifiîmècuftodiendanmmo nunquam nifi ratio eoe'' gerit mutandamtfit expofitio perfpieua amp;nbsp;breuismihil qui\ dem tam raro poterit habere rationemquam excurfio : nec unquam debebiteile nifi breuis.amp; talis utui quadam uidea Inur affedusuelut redo itinere depulfi:qualis eftCiceronif circa nuptias Safiæ.O mulieris fcelus incredibile : amp;nbsp;prater hancnnam in omni uita in auditum.o libidinem effrenatam amp;nbsp;indomitam.oaudaciam fingularem.nonne timuiffe fi mi nus uim deorum hominumque famam.atillam ipfam no'' dem:facefque illas nuptiales.non limen cubiculi.non cubi/ le filiæ.non parietes denique ipfosfupenorum teftes nuptia, rum.Scrmo uerfus a iudiceamp;breuius indicatinterim.amp; ar'' guit magis interim.qua de reidem quod deprohoemio di\ xeram fentio ficutde profopopocia quoquc:qua tarnen non Serumsmodo fulpicius utitur pro Aufidia.fomnone te lan^ giduman graui lethargo putem oppreffum. Sed Marcus quoque Tullius contra Nauarchos.Na ea quoqprei expo fitio é.Vtad eas tätö dabis Ôéreliq .QuidpOuêtio fcaléi' Balbique colloquium:nonne ad celeritatem plurimum ßlt;

Q^VARTVs

fidem confert»Q^uæ ne fe feciffe in obferuantia quadam ui deatur.qq hoc in iUo credibile no eft.î partitióib? præcipit» ut habeat narratiofuauitatem* admirationes, expedatióes» exitus mopinatos.colloquia peribnarum.omnes affedus.ar gumentabimur in narrationcmtdixinunquam.argumentu ponemus aliquando»Q_uodfacit pro Ligario Cicero cum dicit fic eumprouincix præfuiïTemt illi pacem cHe expedi/ ret»Inferemus cxpofitioniamp; brcuem:cum res pofeet » defen fionem amp;nbsp;rationem fadorum» Nec enim narrandum eftta quam terti:fed tamquam patroHO»rei ordo per fe talis ert» Q»Ligarius legatus in africamcum»C»Confidio profedus ert,Quid ergo marcus Tullius.(^» enim inquit Ligarius cum ertetadhuc nulla belli fufpiciodegatusin africam cum» C»Gonfidio profedusert»alibi»non modonullumad bellu» fed nead minimam quidem fufpitionem bellnamp;enm ertet: indicanti fatis»Qu»Ligarius nullofe implicari negocio paf/ fusert»adiicit:domum fpedlans»ad fuos redire cupiens « ita quod exponebat:amp; ratione fecit credibile:amp;affectus quo/ que impleuit»(^uo magis miror eos qui non putant uten/ dumin narrationeafred:ibus»quifi hoc dicunt non diu»nec ut in epilogo:raecum fentiunt»Suntenim effugienda :morar exterum cur ego iudicem nolim:cnm ego doceo etiam mo ueri?Cur quod in fummaparte fum adionis petiturus: non in primo rtatimrerum ingreffu: fi fieri potert:confequarf eu prxfeirim etiamiprobationibus faciliore fim animoeiusab ufurusoccupato uel ira uel miferatione?An no marcus Tul hus circa uerbera emis Komanioesbreuiffimemouet affex dus non folum conditione ipfius.loco iniuriæ genere uerbo rum:fed animi quoque commendatione ffummum'enim uirumoftendit»qui cum uirginiscæderetur: non ingcmuc^ rit»non rogauerit»fed tantum ciuem fe romanum effe cum inuidia ci^enrisamp;fiducia iuris clamaueriuQ uid Philoda'' mi cafum nonne cum per totam expofitionem incenditinui dia:tum in fupplicio ipfolachrymis impleuit eumflentcs no tam narraretquamoftenderet:patrem de morte filii: filium de patris»QuiduUiepilogipoffunt magis habere miferabi le»Serumert enimaduocari hjs’rebus affedumin peroratio ne:quas fecurus natrauerit,Affueuit illis iudex»iamque eas finc motu mentis accipit»quibuscommotus nouus non eff amp;nbsp;difficile ert nobis mutare habitum animi ferne1 con / rtitutum» Ego uero neque enim diffimulabo iudici/ um meum quamquam id quod fum didurus exemplis

magis qiiam praeceptis ullis conrinetur:narrationem utfi ul lam partem orationis:omni qua poteft gratiaamp;uenere ex/ ornâdani puto.Scd plurimum refert:quç fit natura eius rei: quam exponimus. In paruis ergo quales funt fere priuatæ: fitille prcfrus:amp; uelutapplicitus rei eultus.in uerbis fuma di Ilgentia:quæ in locis impetu feruntur:amp; circumieda ; oratio nis copia latent.hic exprcfra:amp; ut uult zeno.fenfu tinda effe dcbebunt.compofitio diffimulata quidem fed ta/nen quam iucundiflima.figura: non illæ poetica: amp;nbsp;contra rationem lo quendiaudoritate ueterum recepta.Nam debet efle qua' purifTimus fermo:amp; qui a uarictate tedium effugiat:amp; mu/ tationibusanimum leuet.ne in eundem cafum.fmilem ex/ pofitionem.pares elocutionum tradus incidamus.caret eni cçteris lenociniis expofitio:amp;nifi commendetur bac uenu\ ftatenaceat neceffeeft.necin ulla parte interior eft iudex: eo que nihil rede didum pent. Pratetea nefcio quomodoeti^ am faciliuscredir:qua audienti iucunda funt:amp; uoluptate ad finem ducitur. Vbi uero maiores crit:amp; atrocia;amp;inuidi ofa:amp; triftia mirabiliter dicere decebit ♦ non ut confumatur afïedus.fed uttarnen primis lineis delîgnétur.ut plane qua lis futura ht imago rei ftatim appareat.Ne fentétia quidem uelut fatigatum intentione ftornachumiudicis reficere diP fualcrim:maxime quidem breuiiniedione.qualis eft illa, fe cerunt ferui.milonis.quod fuos quifque feruos in re tail face re uoluiftet. Interim paulo liberiore.qualis eft illa.nubit ge '' nero focrusnullis aufpicibus. nullis audoribus.funeftisom nibiis omnium.quod cum ficfadum lisquoque tempcrib? quibus omnis ad utilitatem potius quam ad oftentationem componebatur oratio.Et erantadhuc feuiora indicia; quan to nunc faciimdummagis.cum in ipfa capitis aut fortunax rum pericula irrupit uoluptasfcin hominum defiderioquâ turn dari dcbcat:alio loco dicam.lnterim aliquid indulgent dum efte confiteor.multum con fert adieda ucris credibilis return imago:quæ uelut in rem præfentem perducere audi entes uidetur.qualis eft ilia marcus Cælinn antonium de/ feriptio.namque ipfujm offendunt temulento fopore profil gatum.totis præeordiis ftertentem.ruduofos fpiritus gemi nare.præclarafque contubernales ab omnibus fpondis traf uerfas incubare ; amp;nbsp;reliquas circumiacere paflim : qux ta / men exanimata: terrore hoftium aduentu prmeepto ex/ citare.Antonium conabantur, nomen inclamabant.fm\ ftra ceruidbustollebant.blandius alia adaurem inuocabat

Q,VAR TVS

tièhemmtius etiam nonnulla feriebat:quarumcum omni/’ um uocem tradumquc nofcitareuproximc cuiufque collu amplexu patebaUncc dormire excitatus»nec uigilare ebn/ us potcrattfed femifomno fopore inter manusCétunonum concubinariumque iadabatur.Nihil bis nec credibilius fin gi:nec uèhementiu8cxprobarî mec rnanifeftius oftendi po ted.Ne id quidemprætcribo:quanta afferat fidemexpofi/ tioni narrantis audloritas.quam mereri dcbem? ante oiaq dem uitaded amp;nbsp;ipfo genere orationis.Q_uod quo fuerit gra uius.fand:ius:hoc plus habeat neceffe edin affirmando quo que ponderis.Effugienda ergoIhac prxeipue parte omnis calliditatis fufpicio.necp.n.fe ufq cuftodit magis iudex:nihil uideatur fidum.mhil folicitum.omnia potius a caufa.quam , ab oratore profeda credantur.Sed hoc pati non poffumus» aperire artem putamus nifiappareatcum dcfinat ars efle: fi apparet.pendemus ex laude.att^hanc laboris noftri du r cimusfummam.Ita quxcircunffantibus oftentare uolum? ludicibusprodimus.Ed quædam Ö C repetita narratio quæ KsiÄiäYHiria rdicitur.fane res declamatoria magis q foren/ fis, Ideo autem repetta.utquia narratio breuis debet eife fu^ fius amp;nbsp;ornatius res poflet exponi,quod fituelinuidiæ gratia uel miferationis.ld raro faciendumiudico:nec fic unquam: ut totus ordo repetatur»licetenim per partes idem cófequi Gæterum quinti ECSi^tiHY^OEi uolet.narrationis rem loco firingat amp;nbsp;contentusindicare.quid fadumfit:quo fît modo fadurn plenius fe loco fuo expoliturumeffe promittat.lniti urn narrationis quidam utique facienduma perfona putant eamque fi noftra fit:ornandam,fi aliéna infamâdam ftatim hoc fane frcqiientiffimum eft:quia perfone funt inter quas litigatur,Sed hæ quoque interim cum fuis accidentibus poquot; neiidæ:cum id profuturum eftmt.A.Gluentius habitus fu it pater huiufccindices homo non folum municipii larina/ tis.cx quö eratded regionis illius amp;nbsp;uicinitatis uirtute ♦ xHi/ matione.nobilitate priceps.Interim fine his,ut,Q,Ligari/ us:camedet.frequenter uero amp;are:fïcutpro Tullio Cice^ ró,fundumhabet in agro turino.M,Tullius paternum.De moliftenes pro Ctefifonte foû YetpçcoKod kouervçdv toot rooAsTTOÖ,De fine narrationis cum iis contentio eft:qui per duciexpofltionem uolunt eo undequæftio oritur.His reb? ita geflis,P.DoIobelIa pretor interdixit: ut eft confuetudo de ui hominibus armatis fine ulla exceptione.tantû ut unde deiecifTetreftituereudeinde reftituilfe dixit:fpófio fada eft,

hac de fponfione noBis mdicanduni eftjd a petitor fempcr fieri poteft,a defenforenon femper,

De egrefiionc

Rdnieipfo narrationem fequitiir confirmatio.proba da fantenim quæ propter hocexpofuimus,Sed priiif quam ingrediar hanc partem pauca mihi de quorudam opi monedicenda funt,Pierif^ moris.eft prolato rerum ordine protinusutiqp in aliquem lætû att^ plaufibiiem locumqma xime poftintfauorabiliter excurrere,Quod quidem narum aboftentatione dedamatoriaiam in foro uemtpoftq agere caufas non ad utilitatem litigatorum:fcd ad patronorum ia dationem repertufm cft:nc fipreefTæ illi qualis farpius defi/ deratur,narrationis gracilitati coniunda argumentorupu/ gnacitasfurcrit:dilatis diutius dicendi uoluptatibus: oratio , refrigefeat. In quo uitium illud eft:quod fine dilcrimie cau farumatej utilitatis:hoc tanq femper expediat:autetiam ne cede ft faciunt:eo^ defumptas ex iis partibus: quarum ali-' US erat locus fenientias in hanc congerunt:utplurima aurite rum dicenda finttautquia alia alieno modo didafunt: dici fuo non poflint,Ego autemconfiteor hoc expaciâdi genus non modo narrationiquidem:fed etiam quæftiombus uel uniuerfistuel interim fingulisopportune pofte fubiungi: eft res poftulattaut certe permittiuatqp co uel maxime illuftra^ ri ornariq orationem.Sedficohæret 6^ (equitur , non ft pec uim conetur:amp; qua: natura luuda erant diftrahit* Nihibn» tarn eft conféquens q narrationi probatio,amp; ft excurfusiHö uel quafi finis narratiomstuel quali initium probationis eft« Erit ergo illi nonnunquamlocustut fiexpofitiocirca finem atrox fuenttprçfequamur cam uelutfp'iritu erumpente pro' tinusindignationc,Quod taméita fieri oportcbittfi res du bitationem non habebit,alioqui prius eft quod obiicias, ueƒ rum efficere ^ magnum,quia criminum inuidia pro reo eft priufquam probatur,DifficiiJima eft cnim grauiflimi cuiuf que fceleris fides,Idem fieri non inutiliter poteft,uti ft men ta in aduerfarium aliqua eXpofueris,in ingratum inuehaz ris:aut ft uarietatem criminum narratione demonftraueris quantumab ea periculum intentetur oftendas. Verum hec breuiter omnia, ludex enim ordine audito feftinat ad prox barionem:amp;qprimumcertusefte fententiæ cupit,Præterea canendumeft.neipfa expofitiouanefcat:auerfis in aliud ani mis amp;nbsp;inai mora fatigatis,Sed ut non femper eft neceftana, poft narratione iHa ^curfioîita frequéter utilis ante qftioné præparatio,Vtii^ ft pria fpé minus erit fauorabilis.fi legem

.Q^VARTVS

afpcram tiicbimur:aut poenarias adiones inferimus» Eft hic locus uelut fequentis exordiiad conciliandum pbationib^ nfis iudicem»mitigandö.concitandum.(2^d ' liberius hic ue hementius fieri poteft.qa indici câ iam nota eft.His igit ue/ lut fométis fiqd erit afperûtpmoUiemusiquo facili? aures iu dicû:quæ poft diduri erim?adnuttätme ius noftrû oderint, nihil.n.facile perfuadefiuitis.Q uoloco tamé nidicisquoqi natura nofcédaé:iùrimagisan æquoüt appofitus. Proinde ♦n.magis aut minus hoc ent nccefïariû.Cæterû res eadé : amp;nbsp;poft qóné poratióis uice fungit.Hac parte ssofpeKSdaiv uo cat grçci.latmiegrftu uelegreflionê . Sed hæfût plures.ut dixi.quç p tota cam uarios habet excurfus:ut laus hoîum lo corûqp:utdefcnptio rcgionû.expofitio quarûdâ rerû geftar rû:fed et fabolofarû.Quo ex genere é in orouib?cótra Ver/ ré côpofitis.Siciliç laus. Proferpinç rapt?.^.G.Cornelio po pularis illa uirtutû.Gn.Popeü comemoratio.in quâ ille di/ uinus orator uelut noie ipo ducis curfus dicédi teneret:abru pto:qué icohauerat.fermoediucrtit acturû csctpEKßao-icr eft ut meaquidéfert opiniotalicui? rei:fed ad utilitate câæptiné tis extra ordine excurés tradatio.Ç^ua ^pter no uideo cur hûcei potiftimûlocû aflîgnét:quirerû ordinéfeqt:nô ma/ gis qillud:cur hoc nomé itademû,ppriû putét fi aliqd in di greflu fit exponédû:cû tôt modis a redo itinere declinet ora tio. Na qcqd dicit pter illas quinc^ quas fecimusptes egref {1O é.îdignatio.miferatio iuidia.côuitiû.excufatio. cóciliatio matedidoru refutatio;fimilia his quç no fût in quæftiôe.oîs arnplificatio.minutioe affed? genus, attj ca maxie iucuda amp;nbsp;ornata faciut oratione,de luxuria.de auaritia.de religioe de officiis quai cû fint argumétis fubieda fimiliü rerû qa co hæréttegrcdi nó uident.Sed plurima fût quæ reb? nihil fê cû cohærétib? miferantiqb? iudex reficit . admonetur. pia catur.rogatur.laudatur.lnnumerabilia fût hec quorû alia fi cut prçparata afferimns.quçdâ ex occafiôe uel ex neceftita te dicimusdiquid nobis agétibus nouiaccidit.iterpellatio in teruenientis alicuiustumultus. Vnde quoque Giceroni in prohocmio cum diceret pro Milone digredi fuit heceftc.ut ipfa oratiuncula qua ufuseftpatet.poterit autem paulo Ion giusexire qui prçparat aliquidante quæftionem qui fini te probation! commendationemadiicitiat qui ex media erû pit:citoad îd redire debet unde diucrtit.

Dcpropofuionc»

4

Vnt^narrationi propofitionem fubiûgant tamquam partem iudidalis materiæxui opinioni refpondimus Mihi autem propofitio uidetur omnis confirmatio/ nis initium:quodnon modo in oftendendaquæftione prin / cipalhfcd non nunquam etiam in fingulis argumentis præ\ poni Colet maximeque in iis que îcsi)^E]pùJUcfTà uocantur» Sed nunc de priore loquimur»ea non femper uti ueceiïe eft: aliquando enim fine prepofitione aliqua quoque fatis mani feftum eft:quid in quæftione uerfeetur » Vtique fi narratio ibi finem habet:ubi initium quæ.ftio»adeo ut aliquandoTub iungatiir expofitioni.quç folet in argumentis eé fumma col ledio.Hæc ficut expofui ita gefta funt indices,mfidiator fu' peratus eft,ui uida uis:uel potiusopprefla uirtute audaciaé Sed nonnunquam ualde utilis eft:præcipue ubi res defendi non poteft:amp;de fine quæritur:ut pro eo qui pecuniam pri/ uatam de templo fuftulit.facrilegii agitur,de lacnlegio coz gnofcitis:ut iudex intelligat:id unum effe officii fui quære/ re:an id quod obiicitur facrilegium fit, Item in caufis obfeuz ns ac multiplicibns,nec femper propter hoc folum:ut fit cau fa Iucidior:fed aliquando etiam ut magis moueat,mouetat fi protinus fubtexantur aliqua quæprofint, lex aperte feri/ pta efttut peregrinusqui murum afcenderit:morte muitte tur,Pcregriniim te effe certum eft:quifi afcenderis murum non quæritur,quid fupereft?nifi Ut te puniri oporteat, Hæc enim propofitio confeflionem aduerfarii prçmit:amp; quoda/ modoiudicandi moram tollit:necindicat quæftionem: fed adiuuat»Sunt autehi propofitionesamp; fimplices amp;nbsp;duplices» uel multiplices,quod accidit non uno modo.nam amp;nbsp;plura crimina iunguntur:ut cum focrates accula tus eft quod corr rumperet iuuentutem:amp; nouas fuperftitiones introduceret amp;nbsp;fingula ex pluribus colliguntur:ut cum legatio male gc^ fta obiicitur Aefchyni,quodmentitus fit,quod nihil ex ma-' datis fecerit quod moratus fit,quod munera acceperit, Re cufatio quoque jilures interm propofitiones habet ut con tra petitionem pccuniæ:male petis,procuratori enimtibi el fenèn Iicuit:led nec illi cuius nomine litigas habereprocura îorem,lèd neque es hæres eius a quo accepifre mutuum di cor,ncc ip(i debui,multiplicarihçc inquantum libet poftut fed rem oftendiffe fatis eft,Hæc fi ponatur fingula: fubicdis probationibus:plures erunt propofitioncs,fi coniungantur in partitionem'cadfit,Etcftnuda propofitio:qualis fere in conieduralibus'eædis ago,furtum obiicio:eft ratione' fubie tla:utmaieftatem minuit Caius Cornelius, nam codicem

Q^VARTVS

tribumis plebisip Ce pro condone Icgit « Pratter hoc utimnr propofitioneautnoftramt adulteriumobiicio.aut aduerla/ rn ut adulterii mecumagitur.aut communi ut inter me amp;nbsp;aduerlârium quæftio eftmtcr fit inteßato propior.nonnun^ quam diuerfas quoque coniungimus.Ego hoc dico, aducr farius hoc.habct interim uim propofitionis » etiam fi per fe non eftpropofitio»cumcxpofito return ordine fubiieimus» de hiscognofcitis.ut fit hæc commonitio iudicis quo lead quæftionem acriusintendat,amp;uclut quodam tadu excitax tus finemeße narrationis amp;nbsp;initium probationis intclligatamp; nobis confirmationem ingrediontibus ipfe quodammodo nouumaudiendi fumat exordium.

De partitione.

Artitio eßnoftrarum aut aducrfarii propofitionum: aut ntrarumque ordine collata enumeratio. Hac qui darn utendum femper putant.quod deea fiat caufa lucidior amp;nbsp;ludex intentior amp;nbsp;docilior.fi fcierit amp;nbsp;dc quo dicimus. amp;nbsp;de quo dicturi poßea fumus.Kurfusquidâ periculofum id oratori arbitrantur duabus ex caufis.quodnonnunquam ex cidere foleantquæ promdimus.Etfi qua in partiendo prætc n'erimus occurrere.Q^uodquidcm ncrniniaccidit . nifi qui plane uel nullo fueritingcnio.uel ad agendum nihil cogita' tipræmeditatique detulerit. Alioquin quæ tam mamfefla amp;nbsp;lucidaeß ratio.quam reda:partitionistfequitur enimna' turamducem.adeo ut memoriae id maximum fit auxilium uia dicendi non decederunt. (Quapropter ne illos quidem probauerim:quipartionemuctant ultra tris proportiones extêdere:quæ fine dubio fi nimium fit multiplex:fugiet hte moriamiudicis.amp; turbabit intentionem.Hoc tamen nume ro uelutlege non eß alligandateumpoßit caufa piares defi' derate. Alia funt magis propter que partitione non eß fern' per utendum.primumquia pleraque gratiora funt.fi inuen ta fuhtomec domo allata:fed inter dicendumeß re ipfa na/ ta uideantur.unde illa non in lucuda fchemata.pene excidit mihi.amp; fugerat nic.8lt; rede admones.propofitis enim pro/ bationibus omnis in reliquum gratia nouitatis præcerpitur Interim uero etiam fallenduseiudex:amp; uariis artibus fubeû dus:utaliud agi qqd nos petimusputet.Nâ é nônûqdura ^pofitio:quä iudex fi puidetmo aliter pformidat q q ferrn medici antcq curet afpexit:at fi re no anteppofita fecurü:ac nulla den untiatione in fc conucrfumitrarit oratioiefficiet cp r^mittéti no crederct.lntenm refugiendano mó dißindio

quænionnm'cn.fed omnino tradatio.Affedibns turbatio* nibus.amp; ab intentione aufferendusauditor nô.n.folû orato ris eft docere:fed plures eloquetia circa mouédû ualet. Cui rei contraria é maxime tenuis illa.amp; (crupulofæ in partes fex da diuifionis diligcntia.eotpe quo cognofcédiiudiciûcona mur aufere.Quid quod iterim quæper fe leuia funt amp;nbsp;infic mattutba ualét.Ideocp congerenda funtpotius:amp; ueiut eru ptionc,pugandû,quod tamé rarû efledebet.amp;ex necefina tedcmû.Cûipfumhocquod diflimile rónié:coegerit ratio Prêter hæciomni partitióe éuticp aliqd potétiHimu: quod cö audiuitiudex:cçtera tanqfuperuacua grauari folet.kacç (i plura uelobiiciéda füt,ucldiluéda utilis amp;lucûda partitio, ut qd* quat^de re diduri fumus:ordine appareat ♦ amp;nbsp;fi unü crime uarie defenderimus fupuacuatut fi ilIa partiamur di^ ca nó taleeéhüc qué tueortut i eocredibile uideripoftitbo micidiuidicaoccidedi eam huic nofuifTedica : hunc eo tpe quo hó occifus é trâfmare fuiflb.Oiaquæanteq id qd' ulti/ mû éexequarisnnania uideri neceflèé.Feftinat ,n. iudex ad id qd' potctiflimû €:amp; uelutobligatu ^miftbpatronu. fi eft patientior tacitus appellat fi uel occupatus:fi ueli aliqua po, teftate:uelet fi fit moribusincopofituscu couitio efflagitat, Itaq ^ no defuerût q Ciceronis illa ,p Cinctio partitioneim/ probarét:qua fe didurû eê ^miffit,Primû nemine niaiorix bus criminibus.grauionbus teftibus in iudiciu uocatuqopi anicû.dcinde præiudicia cé fada ab fis ipfis indicibus, a qui. bus danatus fit.Poftremo iudiciu pecunia: reptatum nona, Clucntioifed contra Cluetium,quia fi proban pofTettquod eft tertium nihilnecefle fuerit dicere priora, Rurfus nemo erit ta aut iniuftus:autftultus quin eum optime fateat,p mu rena eflè partitum:Intelligo indices tres totius accufationis partes fuifte:amp; carum unam i repræliéfioneuitæ , alterami contentione dignitatis.tertia in criminibus ambitus effe uer fatam,Namfic amp;oftcnditlucid ]flime cani:amp; nihil fecit alte ro fuperuacunm.Deilloquo^ genete defefioispleriqpdubi tat.fi occidi rede feci:fed no occidi,quo prius,n.ptinerc:fi fc qués firmû fit,Hæc muiccobftarcamp;utrocjurétibus in neu tro haberi fidé.qd ' fane in parte ueru é,ét illo fequéti:fi mo/ do i'dnbitabile fit:eftfolo utendum,At fiquid co quod eft forti? timebus utratjpbatioe nitemur,Ali?.n.alio moneri folet,amp; qui fadum putauit:iuftu credere potcft,qui tamq iufto non mouebitur.fadum fortaffe n6 credct,utcerta ma nus uno taelo poftet effe contenta.incerta: plura fpergenda funtmt fit 0c fortunælocus,Egregie uero Cicero pro Milo

Q^VARTVS

Quo Cicero p diiétio facit drea iudiciariä Icgé.Ciccro p Cluétio afferit Ciuentiü ipm comipti indicii aceufató beneficio legis nolle defendi his ucrbis.Qliid ergo dhquçret fortalTe quifpiâ.DifpIiceat ne mihi lez gum prçfidio a capite pcriculû ppulfare.Mihi uero indices non difplicet:Sed utor indituto nieo . ihominit honelli prndétifqj indicio nó foli imeo cófilio uti cófucui.fed multum etiam eins que defendo amp;nbsp;cöfilio ÔC uolntati obtépero.Nâ ut luead me câ delata éîç| leges eas ad quas adhibemur amp;nbsp;in gbus uerfamur.nofic de berédixi habito dattandeeo g coidctiquo qs codemnaref.iUü eé libe^.teneri autnodrii ordinc. Atqi ille meorare Si oblcecrarc eoe/

ne infidiatörcm primo Glodiû oftendit»tû addit ex abudati etiâ fi id nó fuilletotalem tameneinem eu fuma nirtute inter fedloris Slt; gloria necaripótuiflê:Nenllû tarnen ordine ♦ de quo prins dixi.damnanerim.ga qnædâ amp;nbsp;fi ipfa fint dura: in id tarnen ualentmt ea molliatquæ feqnunt.ncc omnino fi ne róne cd id qd' uulgodicif»iniquum petendû:ut æquuin feras.qdquot; tarnen nemofic accipiat:utoïa credat audéda» Re dceniin græci præcipmntnô temptanda»quæomninoefïî ci non poflnnt.Sed quotiens haede qua loquor.duplici de^ fenfione ntemurad laborâdû eft:nt in illa parte feqnentem fi des ex priore ducat»Pót.n.uideri.g tuto et cofefTurus fuit» mentiendi cam in negädo nó hfe»amp; illud utieç faciendû eft: ut quotiens fufpicabimur a indice alia pbationé defiderari gde quo Ioquimur:,pmittamns nos plene:amp; ftatim de eo fatis elfe fidnrostpræcipucqs fi de pudore agit »Frequenter ant accidit ut câ paru uerecûda iure tuta fitde quo ne iuùi iu dices audiatamp;aducrfi frequentius fût admonendi fccuturâ defenfionem ;pbitatis ac dignitatis»cxped:ent paulû » amp;nbsp;agi ordine finât»(^uædâ iterim nosamp; Îuitis litigatoribusfimu^ landu eft dicere.Q.uod Cicero pro Cluentio facit circa iu/ dicariâ legem»»Nó nungquafi îtcrpellemur ab his fubftine re:Sxpe aduertédo ad iplos ofo»Hortädi ut finit nos utino ftro cófilio.Ita furrepet aio iudicis:amp; dû fperatpbationc pU doris:afpiorib9 illis min9rcpugnabit»Q_uæcû recepit ét ue recûdiædefenfiÔi facilior erit.Sic utraqi rcs îuicê iuuabit» Entepiudex circa iusnofteû fpcmodeftiæ attctioncirca md deftiâiuris probatione ^cliuior»Sed utnó femp neceftaria: autét fupuacua partitio enta opportune adhibita plutimu ofonilucis amp;nbsp;gratia: c0fcrt»Nepp»n»id fold efficit:ut clariora fiât que dicunt reb? uelut ex turba extractis amp;nbsp;icófpcdu iu dicû pofitis:fed reficit quoep audiente certofingularû parti um fine nó aliter g faciétib9 iter multû detrahût fatigatióis notata in fcriptis lapidib? fpacia»Nâ amp;cxauftis laborib? nof fc menfuram uoluptati é»amp; hortaturad reliqua fortius exe quenda fcire quanitum fupcrfit.Nihil enimlongum uide/ nmnecefte cft:in quo quid ultimum fit tertum cft»Necim^ merito multumex diligentia partieditullitlaudis,Q»Hor^

rfl qua exponimus gbiis de rebus diduri furnus.Hanc in duaspartes diuidCtiexpofirioné amp;nbsp;muneratione. Ut fit expofitio fine niimcro.enunieratio nero qua numero expóimus quot de rebus difluri fumus.Difinbil fio at omnis res habere très debet brcuitaté.abfolutioné paucitate.Breuitas é que facit.ut nullû nifi neafian um uerbû afTumaf. Abfolutio e que facit ut omnia que in cam incidût genera ccprehédanf. paucitas cft'. q facithit genera fola reru de quibus difluri fumuscópleflamur.Necuidco quodnâ cômodiusexfplû ad hæc omnia poffitafferi.tp Ciceronis diuifioné plege Manilia prinni ingt mihi uidet' de genere belli, deinde de tenfius:cuiustamê diuifionem in digitosdidudä. non tiqua Cicero leniter eludit,Nâ eft certus fuusmodus:amp;euitanda utiqp maxime cócifa nimiö.amp; uelut articulofa partitio.Na amp;nbsp;audoritati plurimudetrahut minuta illa neciâ mébra led frufta:amp; huius gloriæ cupidi quo fubtilius amp;nbsp;copiolius dim-' fiïrc uideant:amp;fuperuacua afrumûtîamp;quæ natura fingula ria futit fecant:nec tamé plura faciût q minora. Deinde cû fe cerint mille particulasun eandé incidût obfeuritaté , cotra q partitio inuéta ê.Diuifa amp;nbsp;fimplex propofitio quotiés uttli\ ter adhiberipot.piimû debeteé apta atq lucida.Nâ qd fit turpius:q id eé obfeurû iplû.qctî eu folû adhibetufû ne fmt cætera obfcura,tû breuis nec ullo fuperuacuo onerata ner/ bo,Nó.n,de quo dicimus.fed de quo didiiri fumusoftediv mus.optinendû ét ne qd in ca defit.nc qd fuperfit. Supereft aûtfic fere:cûautin fpés partimur.qdquot; in genere partiri fitfa tis.tutgenere pofito fubncit fpes.ut fi dica de uirtute.iuftitia cotinentia.cumditia ateg cotinentia uirtutis fintfpes. Parti/ tio Primaé qd fit de quo cóueniat.qd de quo ambigat i eo qd' c0uenit:qd aduerfarius fateat.qd nos i eo de quo ambi ginquæ didnrifumus.quxnræpropofitiôes.quæ partis di uerfe,Turpiflimum uero non eodem ordine exequi quo quicque propofueris,

M,Fabi9 Quintiliâideîftitutoe oratoria Ii.qnt9. Prologus» VerûtôC clariqdé audtorcs:qbus folû uideretur oraf tons officiû docere.Naep amp;nbsp;affedus dupliciratióe ex cludédos putabär.Primû qa uitiû eet ois ai pturbatio Deinde qa indicé a ueritate depelli mifericordia uel ira fimi hbufque non oporteret,nec uoluptaté audientium petere: cum ûincendi gratia tantum dicerctur:non modo agenti fu peruacuum,fed uix etiam uiro dignum arbitrabantur, plu/ res uero quinecabillis fine dubio partibus rationem oranx di fummouerunt:hoc tamen proprium an^ praecipuum ere

pot.ieo naqjdemódratma

ximc ppriûcéoratoris doce*

re.Ncc uoluptatcm audientium petere.Sic quidem legitur inojbusquemihiuidere contigit exemplaribus fed nifi corrigatur uidebitur Fabius id negare quod affirmare itendit. Ddeâareqiim audientes dicendo non modo fuperfluuni elfe quidam aiunt, fed uix etiam uiro dignurri.quare nec particula ncgatiiia ab ali/ quo femidoflo^ afcripumibimdeferadéda ad ei’loco amp;nbsp;copularcponéda boe inó.Etuoluptatc audiéti»

Q^VINTVS

petere.Et que aduerfo pponeref refntare.Exßpö aferibéda indef ut ex aduerfo kgafToge âtg putauerut ppriu ac pcipuû opus oratoris fua eófirmare amp;nbsp;qex aduerfo dicerenturrefutare.é amp;nbsp;Anftotelcs amp;nbsp;audor rbçtoricoçe ad Hereniö.Sic.n.ingt.Tota fpes iiincédi róej pfuadédi in cófirmatilt;5camp; cófntatióe poGta cft Nâcû arguméta noftra cxpofuenmuscótranaqi difroluerinius.abrolutc nim!çe mun’oratoriû cofecerim^. C prima gdéilla partitio.Cu hinedepbatióe pcipc incipiat Fabius:hoccaput a pfatióc uidetur fcmn gendû ac delibationum diiiiGóein{cnbédü,lócfil!as aT£Xvova ideft inartificiales uoeau-Tut.Gc gdé legitur in oib’qego ui/ dcrim.exéplarib’amp; rede Ie

gi claridttnis quolt;^ yfefîbn bus uidctur.Sedcgo uel grâ

ruin curia bic fuiffeadmiffû qdnûcmihi deniû fiutaiad ucrfû.Aligd.n.deeffe huic Io co necedàrïû facile ex ns q fe quutur acuti’ intuéti patet. Necp.n.Fabi’ ex illo priore genere piiidicia amp;nbsp;reliqua cc diceret.-qdpximu effet illud nält;j jinomenon ad yxima fed ad remotiora referri fo/ leretnoli’ e $ ut fit admone du. Quarenubignque bec uerba bmilitudine duap e di 0ionu a librariis ptermiffa. haSenufepa nullo pfeffoje repofita mihi uidetur aferi/ bêda.Hàs EVTEXvouaidé artificialcs.ut legam’ ioep il/ las «T EXvoua id ein artifi cialesihas evteXvouq id eft artificiales uocauerût.Sic n.amp; illefa cóferuabif Fabii clcgâtia ÔC iteger fenfus hébi tur.Nâ Ariftotelcs i prio de arte rhetorica li.ficdniidit p batiôcsiutcaçe alias evtex vouo hocéex arte collates alias «Teyvoua hoc éartif expres uoce-. Aut cótradici folét. Nota hypodiaftolcs ita apponaf ut contradici duo effé uerba uidcantur:

.Tarnen prçiudiciorum uis omnis tribus in generib’ ucrfatiir. Tarnen particula ut ab initio omni aliena ui/ detur eradenda ac eius loco Namiqua particula fenfus quoque copulantur eft aferi benda.Pr0udicium autem. Alconiuspedianus fic defi/

res quf cam litécç determinat. Rebufej aliquadoex partibus caulis funtindicate paribus t littera expunda Icgendu effécóftat.res iudicata aut dicitur ut ingt Vulp.libro digeftorum quadragcfimofecundo.dc re iudi/ cata.Q^Uf finécótroucrfiarü pnütiatióeiudicis accipit,qd nel códemnatióc udabfolutióccótingit. velde refcilfis patrum telUmcntis.Valerius maximus in feptimo ÓCdeteftamentis qnjrefciffafuntSC de teftameaz m iti

rts ^ rata mâfcrûtîduo capita infcnpGt.Qja re ilÏa'Iegat g plura in huius loci ’expolitione indere cupit. Ea uero teftaméta que refcindùtur ate® rûpunf inoffiriofa a lurccófukis appellatur. Legibus.n.cautû é ut libe ri inique aut ex beredati aut ^termiffi de inoficiofo teftaméto agerepoffint hoc colore qfi no fane metis fuc tint parététesxû tdlamétû ordinareticu ex officio pietatis id no códiderint.Sed Iicc apud iurifeofukos dif fuGus. Vn étnomc diftûe.Dudu redi’ forfitâ qidiöü legeretur ut intcliigatiirdeduâû atq; deriuatö. Qualia in opianicum fada dicuntunEx oratione Ciceronis pro Cluentio aperte colligitur. Opiniacum ueneScit ab ipfo Cluentio’

ci ^nudatu é:ut in reis deportatis:amp; affer tide fecûda ♦ amp;nbsp;de partib? cétiiminraliû:quæ in duas liaftas diuifæ funt.Cofir/ mantur peipuediiob? auctoritate corû: q pronûciauerunt: amp;nbsp;fimilitndine rerû de quib9 quçritur.KefelIûtur ât raro p côtumeliâ ludicü.nifi forte manifeftain us culpa erit.Vult enim cognofeentiû q ftp firma efle alteri? fentétiâ:amp; ipfe pro nundaturusexéplû nó libenter.quod in fe fortafle recidat fa cit.Confugienduni ergoeft in duobusfuperiobusfi res fez ret.ad aliquam dilTimilitudincmcaufa:»Vix autem ulla cfi per omnia alteri fimilis.fi id non cótinget.auteadem cauli eritadionumincufanda negligetia.autdc informitate per fonarum querendum contra quas erit iudicium.aut de gfa qua: teftescorruperir.autdeignorantia, aut inueniendum quidcauamp;poftea accefferit.Q^uorum finihil erit licet tax men dicere multas iuditiorum caufas ad miqne pronuntiati dum ualere.ldeocpdamnatumrutulum.abfolutos Glodiu atque Cattlinam.rogandietiam indices ut rem potius itue anturiplam quam iumurando alienofuum donent, Aduer fus confulta autem fenatusamp; decreta principum amp;nbsp;magi/ ftratuum remedium nullum cft:nifi aut iuentaquantulum euepea diffcrctia autaliq uelcorûdéptâtis heium poden' or coditutio.q fit priori c0traria:qua:fi deerunt lis non erit»

adeû nlpianuscû ingt.Dç/

portatus fi rcflituatur dignitatem quidem indulgentia principis recuperabit.Deafierttone nero tollenda ex tat titulus in feptimo Codicis luftiniani ex cuius conflitutionc aperte percipitur tiflertionesSC bis ter apud pnfeos fuifle tradatas.Sie enim iubet imperator illis legibus quç diidum ex fecunda amp;nbsp;tertia nice affertori/ as lites examinari precipiebantunpoflerum conquiefeentibusidefinitionem tu fuis manere uiribus.cnm pro uocatio nullaoblata fuit.^ que fequûtur.Dcpartibus autem centumuitalium etiam Valerius meminit in ca pite de rcfciffis indiciis, dcirco aut centumuiralia indicia in duashallas fortafTcdiiiifa fuiffedicunturiquod in alteris de ciuikbus in alteris de criminalib’ caulis ageretur.ut nunc fit Venetiis a quadraginta uiris .quoz rum alteri criminales alteri ciuilesƒauTasab aliis iam decifas rccognofcunt. Si id non continget aut cade cauTa crû aâionum infculanda negligentia aut de informitate perfonarum querendum.Ac copula uidetur afenbenda Aut uero in locum fuuni trauffcrenda.ac loco aâionum aSonim clTclegcndum amp;nbsp;pro inforz mitatc fcribendum in firmitatc.hoc modo.Si id non contingct.ac cadcm caufa crit . aut adorum incufanda negligentia,aut de in firmitate perfonarum qu(rendum« Contra quas crit iudicium.iudicatum legendum

Q;.vrNTVS’

eê ne dubkadû gd-^ é. Abfolutos dodiß ateg Catilinä.Cahlina repetudarû acciifamsab Afris;quam pro/ Mine iam pretor obtinuerat abfolutus eft Cicerone ut ait Fenefteila dcfendétc.Cui tn pedian’ no acentitiir. Fama atrgnimores.Famaéut in topicis Cicero aitmulgi ac multitudinisquoddä t^imoniö. Fraudeini miçorû falfauuIgarium.Loco uufgarium luendum ede uulgantium facile eft uidcre. Sicut tn tormennsquo ^'.Tormenta.dicutur etiam quçftiones.unde Vlpianus de imuriis amp;nbsp;famofi'- ' libelli;.Q ueftionêintdligcrc debemus tormenta ÔC corpotisdolores ad eruenda uentatem, Q_uod aliis patientia.Älii inquit funt tâta patientiaamp;duritia:ur facile FamAm at^ rumores pars altera confenfumciuitatis 8lt; ue/ JoXmn^at^ne^^Tlhs ueri^ lut publicum reflimonium uocat»altera fermonem fine ullo uHo dolore exprimi polTit. certo auctore difperrumtcui malignitas initium dederit.mz Con^a al« (gnt tam molles

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;Kinnrmimt quodms taten

tas ticce.rariaiii»qiiidattinet plura de his ? plenæ funt oratio nes uéterum ac nonorum » Quædam tarnen in hac par/ te erunt propria cuiufqplitis»Nam fiue de habenda qnæfho neagstur:plurimnm itercrittquis aut quem poflulet:autof' ferat:0C in quem.Se ex quacaufa:fiueiam erit habita: quis ei praefuerit.quis 8lt;quomodo fit tortus.au credibilia divit . an inter fc conftantia»pcrfcucraucritin co quod cocperat.an ali' quid dolorc mutaucrit . prima parte quæftionis : an proccquot; dente cruccatu,q utrinque rainfinita funtqipfarum return uarietas.Contra tabulas quoque fæpe didum.fæpe dicenz du nedtcum eas non folum refelli: fed etiam accufari feia' muselle ufitatum»cum fit autem in his aut fcelns fignatorû: aut ignorätia:tu iis ac facilius id qd fecûdo loco diximus tra d:at;q».fipauciores rei fiut.Sed hoc ipfû argumenta ex ca tra hit fi forte aut incredibile eft id acflûeffeiquod tabulé cóntiz nentraut ut frequentius eucnit aliis probationibus seque in/ artificialibus foluitur:fi autis in quemlignatum eft:aut aliqs fignator dicitur abfuilTetuel prius elfe dcfundus.fi tempora non congruunt.fi uc! antecedentia uel infequentia tabulis re pugnant.mfpedio ipfa etiam fiepe falfumdeprehendir»lufiu

autab aduerlanocxigunt:autrecufanticum abipfis exigat

apud pr?torem oportet•. ut ex auToritate eins fi^natorss admoniti iieniant ad ligna recognolcenda.^^ fi forte non obtemperent te fles t Li'xï feribitcoerceri eos a pr?tore debere. lufiurandnm litigatof^s aut offerant futim. . Iu/ fiurandum fepenumero litibus adhibetur , Namut inquit Gains libro digeftorum duodecimo titulo deiuremrando •. Maximum remedium expediendarum s litium in ulum ucnit iurifiurandi religio : qua ud expedatiooe liplorum litigatorum t iiehexaudohtauiudids deciduntur controuerfia; ,

offerre fuum fine ullacóditióc utuei aduerfarius iuret:feréï probö eft.quitarnen id faciet:aut uita fe tucbitur:uteum nó fit credibile peierare:aut ipfa ni religionishn qua amp;nbsp;plus fjdei confequitur fi id egerit:utnó cupide ad hoc defcendereMd ne hoc quidemrecufare uideatur:autfi caufa patiethr:modo litis:propter quam deuoturusfe ipfe non fuerit:autfi prêter alia caufa'inftrumétû adiicitcx abundati,Hancquo(^cófcié tiæ fiduciam quino recipit iniquam códitionem amp;amultis conteniiufiuradimetum dicet.Cum amp;nbsp;philoiophi quidam fint reperti qui deos habere return humanarum curam nega ret.Eumuero qui nullo offercre iurare fit paratus:amp; feipfum uelle de caufa fua pronunciare:amp;qid quod offertleue ac fa eile credatodedere.at is qui defert alioqui agere modefie ui detur cum litis aduerfariumiudicem faciat:amp; eum cuius co/ gnitio eftonere liberet:quiprofero alieno iureiurando flare quam credibile fit notamipfi nó effe.quæexeufatio fi deerit: hoc unum relinquetur:utmuidiam fibi quæri ab aduerfario dicat:atqp id agi ut mea caufa in qua’uincere non poffit : que ri poffit.Itatç hominem quidem malum occupaturum hanc códitióem fuiffedeaut probare maUe:quæ affirmet:qdubia cuiq rclfquerc:an peierarit.Sed nobis adolefcetibus feniores in agedo fadii praecipere folebat:neunqiufiurâdû deferre il/ Iiiis:ficut nec optio indicis aduerfario eft permitteda: nec ex aduocatis partis aduerfæ iudex eligendus. Na G dicere cotra ria turpe aduocato uidefteerte turpius’habendû facere quod noceat.Maximus tame patronis circa teftimonia fudor e, Ea dicutur autp tabulastaut a præfétibus.Simpliciorcótra taba las pugna‘Nâamp; minus uidet obftitiflê pudor iter paucos fî gnatores:amp; pdiffidétia pmit abfentia.Sirepræhenfioné non

dâ fîgnificatio refragatur his öibus. ginemo per tabulas dat teftimoniumnifi fua uoluntate:quoipfo non feeffe amicum ei:contra qucdicit:fatef:nec tarnen protinus cefferit orator: quo minusamp;amicusproamico:amp; mimicus contra inimi/ cumpoflituerum:fi intégra fit ei fides: dicere. Sediate io/ eus utereg tradatur.Gum prüfentibus uero ingens dimica/ tioeft.ltaqpuelut duplici contra eos protjhis acie confligit adionum amp;interroganonum.In adionibus primum gene^ raliter pro teftibus atqp in teftesdici folet.Efl hic communis locus:cum pars altera nullam firmiorem probationem effe

LIBER.

QiVfNrVS-

mioixm probatione cTc contedit:^qnc Gt honminu fentetia nixa.Licet mihi exepfarla rcfragcretnrirheo ta men periculo fcientia pro fententia kgédû effe affirmarim. Non.n.ipfos cfTc tcQcs.fcd iniuriatoje afferre uocci.ltaquide legitur;fed cu iniuriari uerbi iapudquemçaudoré lanmuqcE feiamd inueniatur:alirer^in iusato^ legédù ciTefacilecótenderim.Q^uid.qi iniuriatorii et filatinii edetuerbii fenfuitn minimeeóneni rctiExponi |naeç Fabius quo m0auditionä teflimonia eleuaripoffint.Q^uid uero ad hoc facit fi iniuriaaf fedorû uoces a celtibus afferunt.Certe nihil.cu interim ét referant ' nec idcirco tn minus tefhbus fidei adhibe

contcnditt^quæ fît hominum fententia nixa. Altera ad de trahendam illis fidem omnia:per qua: fieri foleaiit falfa tedi'' moniatenumerat.Sequensratio edicam fpecialitcr quidem (ed tamen multos pariterinuadere patroni folct.Nam Ségéc tiurn fimnl uniuerfarum eleuata tertimonia ab oratoribus fei mus:amp; tota genera tedimomorum. utde auditoribus. non enimipfo gt;nbsp;effe tedes fed iniuriatorumafferre uoces.ut î eau fis repetundarumiqui Tereonumeraffe pecunias iurant:litu gatorum non tedium habendos loco, Interim aducrfus finlt; giilos dirigitur acdio.Quodinfedationis genus amp;nbsp;permixz tum defenfioni legimus in orationibus plurimis:amp; feperar tim editum:ficutin Vatiniumtedem.Totum igiturexcutia muslocum : quando uniuerfam inditutionem aggreffi fu/ mus.Sudiciebant alioqui Iibn duo a Domitio Afro in hanc rem compofiti:quem adolefcentulus fenem colui:ut non 1er da mihi tantum ea:fed pleraque ex ipfo fint cognita. Is ueri fimepræcipit primumede in hac parte officium oratoris : ut totam caufarn familiariter noritiquod fine dubio ad omnia pertinetquomodo contingat explicabimus:cumad dedina tum huic parti locum ucnerimus.Ea res fuggeret materiam interrogationi:amp; ueluti tela ad manumfubminidrabit. Ea/ dem docebit ad quæ indicis animis adione fit præparandus» Debet enim uel fieri ud detrahitedibus fides oratione per/ petua:quia fic didis quifç mouetur utedad credendum uel non credédumante formatus.Etquoniam duo genera funt tedium:autuoluntarium:aut eorum quibus iudex publicis indienslege de nunciare folet:quorum altero utraeç pars uti tur.alterum excufatoribustantum concefTumed:feparemus officium dantis tedes amp;nbsp;rfellehtis.Qui uoluntarium produx cit fcire quid is didurus fit:poted.ldcoq^ faciliorem uidetur in rogando habere rationem.Sedhæc quo^ pars acumen amp;nbsp;uigilantiam pofcit.prouidendumque ne timidus.ne incon/ ftans.ne imprudens fit tedis. Turbantur enim amp;nbsp;a patronis diuerfæ partis inducuntur in laqueum.Sedamp;plus deprehen fi nocet;quamfirmï amp;nbsp;interriti profuiffient. Multum igitur domi ante uerfanti ac uariis percontationibus:quales habe ri ab aduerfario podunt : explorandi fund» Sic fit utaut con''

dent fibiraut fiquid titubaucrit opportunarurfus eius a quo ;pdudi fuut interrogatione uelutin gradu reponatur«ln his quoqpadhucq coftiterint fibi uitadx îGdiæ.nâ frequéter Gbii ci ab aduerfario foIcttöC où pro futura polliciti diuerfa refpó det:amp; audontate habet no arguenti)lla:fed cofitcnti.Expio radiiigit quas câslædédi aduerfarm afferâr.nec id fatis é mi/ micos fuifTeded an defierit an p hocipfû cóciliari uelitmecor rupti fintmepœnitétia,ppofitû mutauerit.Qd' cûîusqueqj q ea q didtnri uident:re uera fciûr: neceflarm cR pcauere:tû multo magis iiis q fe diduros q falfa fût poHicétur, Nâ amp;nbsp;fre quetior eorû pœnitétia étamp;pmiflu fufpcdius:amp; fi pfeueraue rintrephéfio facilior.Eorû uero qbus denûciat pars tefiiû cR q reû federe uelit.pars qua: nolit.Idcp interi fcit accufator.in teri nefcit.fingamus i pfentia fcire.In utrotjm»genere fumis artibus iterrogätis opus é.nâ fi habet teßecupidû ladcdi; ca uere debet hoc ipfû ne cupiditas cius appareat:nec Rati deeo qdin iudiciû uenit rogare:fed aliquo circuituad id pucnire: ut illiqd’maxime dicere noluit uideafexpRu.nccnimiu infla re interrogatioime ad oia refpódendo tcRis fide fna minuat: fed in tatu euocare eû:qtû fumere ex uno fatisé, Atin eo qui uerû inuitus didurus c:prima fœlicitas interrogatis é extor/ quere qd' iis noluerit.hoc no alio mo fieri pot q logins inter rogatóe repetna.refpódehit.n.qua;nocere câæ no arbitrabit Ex pluribus deindequæ cófefTus erit:eo pduceturtutqd' dE cere nó uultmegare nó poflitma ut in ofnefparfa plerncp col Iigimusarguméta:quæ p fe nihil remaggrauare uideatur.có gregatióe deinde eorû fadu cóuincimusnta buiufmói teflis multa de ate actis.multa de infecutis.loco4pe,pfcna: ceteri! cp e mterrogädusmt in aliqd' rcfpófu incidat:poR qd illi uel fateri quæ uolumus nccefÏe fit uel his qla dixerat repugnare Id fi nó cótingit;reliquüerituteS nolle dicere ma ifeliû fit: ^trahédufep utin aliquo qd uel extra cas fit dephédat»tené/ dus ét dmtiusnir oîa ac pluraqrcs defideratpreo dicedo fu/ fpedus iudici fiat quo nó minus nocebit qfi uera in reu dixif fet. At fiqd fecudo loco diximusnefcirct dortqd^ponit te , nis attulcritipaulati amp;nbsp;utdfpedetéti in interrogado expietur animu eius:amp; ad id rcfpófu qd^eliciédü erit p gradus ducet» fedqanónuq lunthæ quocp tefliuartestut primo ad uoluta té refpódeat:quo maiore fide diuerfa poRea dica t:é oratoris fufpedû teflem dû prodefl dimittere.Patronorû in parte ex peditier.in parte difficilior interrogatio efl.difficilior hoc qd raro unq poffunt ante ludicium fcire quod,teflisdidurus fit expeditior q gt;cum interrogandus fit tiunt quad dixerit»

OlVINTVS.

Inqpqcf in eo incerta efltcura ^ inquiGtione opuscR.qs red prematquas amp;nbsp;quibusamp;cauris inimicitias habuit:eacp i ora ti0e pdiceda atcp admonéda fut fine odiocóflaros teßes.fiuc fnmdiaTiue gratia.fiue pecunia uideri uolumus.amp; fidefmcf numero pars dincrfamaucitatc.fi abudabit cófpirationédi hu milespdnçet uihtatc'fipotétes gratia oportebit icelTere.pIus tame pderit cas ,ppter quas red lædât exponerc:quæ funtua næ amp;nbsp;pro coditione cuiuftç litis aut litigatoris» Nd côtra illa que fupra diximusdmiliratióe refponderi locis comunibus foléttquia ut in paucis atqphumilibus accufator fimplicitare gloriaripót:quodneminé pratter eos q putat fcire quæfierit: amp;nbsp;multosarqîhonchos comédare aliquâdoefi facilius»Ve' rd interim amp;nbsp;Gngulos utexornare:ita deftruere cotingittaut recitatis in adtionemut noiatis teftibusiqcFus temporibus qui bus tertis no potert infinitas adiones rogabatur:amp; facilius amp;nbsp;frequentius fuit.Quid autem in quêqp tertid dicédum fit fu mi mfi ex ipforumperfonis non pot » rcliquæ interroganda: funtpartes:quiainreprimum eft node teftern. nam timidus terreri»rtultus decipi.iracundus concitari»ambitiofus inflari» in longum protrahi potert’prudens uero amp;: conftans uel tan qinimicusamp;peruicax dimittendus ftatim:uel non interroga tione fed breui interlocutione patronirefutandus eft»aut alit' quo fi continget urbane dido rcfrigerandus:autfi quid 1cinf mtadici potentnnfamia crimind deftrucndus,Probos quof darn amp;nbsp;uerecundos non aspere inceffere profuit.naf^pe qui aduerfusinfedltc pugnaffenttmodeftia mitigantur.Ols aut interrogatio ertiautin ca:aut extra cam.in ca ficutaccufatori præcepimus: Patronus quoqp altius amp;nbsp;unde nihil fufpedifit repetita pcotatione priora fequéttbusapplicâdo eo fæpc per ducithoiesmtinultis qdpfit extorqueat» eius rei finc dubio nccdifciplina ulla i fcholismecexercitatio tradif: amp;nbsp;naturali magis accumine aut ufu cotingithæc uirtus.Siqd’tameexe pld adimiratione demôftrâdd fitrlbldéqdex dialogis focra ticord maximecp Platonis duci pottin quibus adeo feitæ funt mterrogatioesrutcu in plerifi^ bene refpodeaftres taméad il ludqduolut efficere pueniat.illud fortunainteri pftattutali qdqdin fe paru cofentiat a teftedicaf»interim qdfçpius cue nittut tertis tertidiuerfa drcat»acuta aute interrogatio ad hoc quodcafu fieri Iblet etiamratione pducet»Extra caufam quo' lt;5multa qua: poftintinterrogari folenttdeuita teftiu aliorw. dcfua quiftj.lt turpitudo.fi humilitas.fi amicitia accufatoris* fi inimicitiæ cum reotin quibus autdicant aliquid quod pró fit utin médacio uel cupiditateIxdciidi deprehedentur«S«d

telle dieatiirJntcr fc legendum effenon in fc facile patet. In quibus aut dicat aliquid quodproliqut in mé dacio.Aut in mendacio legendum effe conflat. Sepe inter fe collidi folet hinc teflatio hinc telles. Teflatio dicitur quffcriptis fit ab iis qui abfcntcs flint,Vndc Calliflratus iureconiultus libro uigefinio fecûdo De pro barionibiuamp; prefuniptionibus inquit.Idem diu us Adrianus.L,KuHino procofull Macedonie refcripfit telhbus le nó tcflinióiis crcditurü.amp; paulo polt.Gabino quoej Maximo idé princeps i hlt;c ucrba relcripfit Alia é audoritas ffentió tefliü.afiateflimoniorù q recitari folet. Aliquado utnnej funt telles:amp; qftio fequi in primis interrogatio debet eé circufpeda quia multa cótra patronosuenuße teßis fçpe refpódet:ei(j præcipue uulgo fa ueturnû ucrbis.q maxime ex medio fumptismtqui rogatus aûteß fæpius amp;nbsp;iperitus:intelligat:aut ne iteHigere fe neget: qcf interrogatis nó leue frigusé. 111e uero peffimæartes teße fubornatû in fubfellia aduerfariimitteremtide excitatus plus noceat uel dicendo cótra reu cû quo federitmelcû adiuniße teßimonio uidebi t faciédo ex indußria multa imodeße atq^ intéperâter:pquæ nó a le tantû didis detrahat fidé: fed cæte ns quoqpqui ,pfuerât:aufferat audorîtaté:quorû menonem habui:nó utfierét:fed utuitaréfur.Sxpe interfe collidi folet inde teßatio:hinc teßesJocusutrmqp. Hæc enim pars fe iure iurando.illa confenfu fignâtiû tuet.Sæpe inter teßes amp;argu meta qu^ßtü ennde feietiä in teßibus amp;nbsp;religione, igenia eé in argumét/sdicit:hic teße gra.metu.pecunia.ira.odio.ami/ citia.âbitu fieri.arguméta ex natura duci.in his indicé fibi. in illis alii credere,Cómunia hac pluribus caulis multü^ iada ta fûtifemp^ camé iadabûtur.Aliquado utrin^ funt teßes: amp;nbsp;quaßio feqtur.ex his utri meliores uiri.Ex caulis utrimar gis credibilia dixerint.Ex litigatoribus utri gratia magis uaz luerint.His adücere fiquis uoletea quædiuina teßimonia uo cant ex rcfpófis.oraculis.oïbus:duplicé fciateorû eé tradatu generale alteruiquo inter'ßoicos amp;nbsp;Epicuri fedâ fecutos pu gna ppetua é.regaturne ^uidétia mudiis . fpecialem alteru cótra partis diuinationémtquæq^in qu^ßione cadit. Aliter enim oraculorû.aluer arufpicû.augurû.côiedorü amp;nbsp;maihc maticorû fides cófïrmariiaut refelli pótteu lit rerû earû ratio diuerfa‘Circa huiufmóiquotÿ inßrumeta firmada uel dißru enda multû habet opis oratio:fiquæ fintnoces puinû.fom/ niû:demétiâ emilîæ uel excepta paruulorû’ indicia.q? pars al tera nihil fungere.altéra nihil indicare didura eß.Nec tantû praißare hoc genus pót:fed etiä ubinó eß defiderari folet.pe cuma dedißi.quis numerauitfubifuiide?Venenûarguis.ubi emi.a quo quâti.p que dedi.quo cófcio.q fere oia ^ Cluétio Cicero i crimine ucncficu excutit, Haic de in artificialibusq breuißime potui, De probatione artificiali«

Ars altera probationum:qua :eß tota in arte:conßat^ rebus ad faciendam fidem appofîtistpierûtj au t^omw

Q^VINTVS

autem eos danat quirdiSisargumctisjquibusucIurineruiJcaufvcotinamp;urjad co«lœosîquibus nifipaSa probatione nó eft utendûsptinus decurrunt.Dcindc quçdâ prçcipît omnibus côia pbationibus.Tô Gngula rûprçcepta fubiûgit. Quiarguméta ueluthorrida.uelutcôiunâim cft legédû:ncdiiç particula::cû fituna elle credantA locisaût metaphora eft fijmpta:quo^ alia horrida atcp ieuka amp;nbsp;afpcra;alia amoena ac plana effe dicunf. Neeg a liter ^ ii g tradunt a poetis guftii cuiufdä apud lotophagos graminis.Quidä g falfo Laurétius Vallacé putafshoe aemû loco dubitatmtrû graminis an potius germinis Ct Icgcndiimecj ullâ fug dubitationis affert rationem

no negligitunautiemfrimeattingitur ab iis: qui argumenta uelut horrida ÔCconfragosiuitantes amoenioribus locis de fidennneqg aliter q ii qui traduntur a poetis guftu cuiufdam apud lotophagos graminis amp;nbsp;fyrenum câtu de liniti uolupta tem faluti prætuljflctdum laudis falfam imaginé perfequun turnpfa propterquam dicitur:uiëtoria cedût. Atqui extera qua: continuo magis orationis tradu decurrunt: iauxilium atqpornamentuargumetoru coparanttneruifcpillis qbus ea continet:adiciuntidudi fupcorpisfpecié:utfi forte qd fadu ira uel metu uel cupiditate dicatdatiusquæ cuiufe^ aHcdus natura fit profequamur.nTdem laudamus.ineufamus.auge/ mus minuimus»defcribimus.dctcrremus.qucrimur. confo/ Iamunhortamur»Sedhorumefle opera in rebus aut certis: autde quibus tanquam certis loquimur:pót.Necabnuerim cfTe aliquid in deledatione.multu ueroin comouendis affe^ dibus,Sedhxc ipfa plus ualcnt:cufe didicifle iudex putat: quod confeq nifi argumentatione aliaqp omni fide reru non poffumus:quorum primis qpartior fpes : indicandum effe reor:quxdam in omni genere probationumcómunia»Nam nec ulla quxftio eft:qux non fit autin re aut in periona /non eße argumétorû loci poffuncnifî qua: rebus aut perfonis ac/ cidunt:ea(^ aut per fc mfpici folcnt:autad aliud referri* Nec ulla confirmatio nifi aut ex confcqucntibus:autex repugnaƒ tibus:0 Choc necefïeeft:autex praeterito tempore: autexcon iudo:aut ex fequenti petcre.Ncc ullares probari nifi 'ex alia pot:eaqpfit oportetautmaiortaut par:autminor* Argumen ta uero reperiunt aut in quxftionibus : qua: etiam feparata: a complexurerupfonarnqjfpedaripfe poffunt : aut in’ipfa

uâr tra afcripta legédû eft ita fenfu ex'gccexft,n.a planicie terre.q traSus dicifmctaphora’fâpta.Hiucro funt loeicécstgbus amp;nbsp;oratio’ ual deornac :SC auditoresmaxime deleââtur. Latius q cuiufij affeäus natura fit pfeqmur.Quçcü.x.diphthô go feribaturtne copula eu Gt nomé elle putet hoc mó.Latius q cuiufi^. Qyo^ primis cß partior fpés indi candû effereor.Pro primis prius effe legédü amp;nbsp;partiar fatis cóftat* Nâ nec ulla qnelho eftqueno Ct aut in re aut in pfona.no effe arguTiétoçe loci poffunt.Illud no negandiaduerbium effe expugédum utipCus loco nec gticufa itidenegatiuâ repoaf notius c:cp ut Gtadmonédû.Quçftio ucro «dubitabilis jgt;poGtio:q auteir ca ré autcirca pfonauerfefoeceffeé:cu oia ab repfonacß cóprehédanf:nihilqpqdaut res autpfona no Gtpof fit iuenirimtutrû palus pótina Gccâda Gt.amp; utrû uerres Geruloscópilarit.Locos at arguméto^ac fedes attri' biita ncgodoßeßfonarücß eé auctoresoéscôfétiût.Inde.n.folü argumcta dueütunun 0C loei lût appellati q2 in his arguméta latere uideanf.Argumétu uero éró rei dubie faciès fidé. Eaaut pfèifpici folét.Quccû Gt copula fine diphthógo fcribaf:nerelattuu céputcf.Hocat amp;nbsp;Cicero itopicis tradit.Sed ex lis ingnocis ig

Bui argümcta idufa'ßhaliiin co ipfo dc quo agifhçrét.alii afrumfitur extrinfcciis , Ncc iilIa cofirmatio niG ant ex Cofequétibus aut ex rcpugnâtîbus.Nifi méda i hac diiiifioe ineftiuidet ' Fabius ab Ariftotcle didetirc. fs.n.in primo prion iaualyticOjt no folu ex cofequétibus amp;nbsp;repagnâtibus:fed ex antccedétibus quoep yba tiones fieri nelpuldicnma dcfcriptióe dcmódrat.Quarc aut primü dnnfióis huiufcc mebrû hoc é.Aut ex an tcccdénbusûncuria libraries ßtermidu eé fatédû é.aut lub cofequétibus antecedétia qi'Cq - a Fabio céprehc di alTerédû.Nâ ut bond hçc cófcquuöfuhk.eligédû.côfcrésùta bomû fequif fœheitaté.bouâ habitudine.Ru caufateu in uenitur aligd in ea no ex comuni tone duduHed eins indicii de quo cognofcit propnu»Probationu praterca oiiim alia: funt necenanæ.aliâc credibiles.alia: non repugnan tes,Adhucoîum probationû quadruplex róé ut uel quia ali quid eft:aliud no fir:ntdies c.nox no eft.ud qa é aliqd: amp;nbsp;ali ud fit.fol eft flip terra:amp; dies eft.iiel qa aliqd no eft: aliud lit: ut nox no eft:dies eft.ud quia aliud no eftrnec aliud fit.no eft ronalismec ho eft:his in uniuerfum prædidis partes fubiicia»

Mnisigitur probatio artificialis eóftat aut fignisraut ar gumentis:autcxcp'is.Ncc ignoro plenfqp uideri ligna partes argumentorumrquæmihi feparandiratiohæe fuit» Prima q? lunt pene ex illis inartificialibus.cructa enim ueftis amp;nbsp;clamor amp;nbsp;Iiuor amp;nbsp;talia funt inftrumenta : qualia tabu/ læ.rumores. telles,necmueniunrur ab oratore: fed ad cum cumiplâcaufa deferuntur «altera quod figna fiue mdubi/ tata fint:non funt arguméta.qa ubiilla funtquæftio non eft. derfo potius.Si hcIlum eft tntmicrriç funt.Rcpijgnantia uero intelliguntur quotiensid quod alicui contrario *^.T ’^®^quot;*^^’ ’Iftftetum eft:reliqiio contrario comparaturmt quoniam amicick atqiinimkirie contraria fût Iriimicicias ucro confeqiiitur nocendi uoluntas amicicia amp;nbsp;nocendi uoluntas repugnantia funt. hthoc ne ccfle eft autexpreterito tcmporciaut conumöoiaut fequenti petere.Coniûâum tempus appellat Fabius qÆ a grammaticis inflans fen prefens ii0catiir.amp; hoc quidem notiuscR quit exemplo fitdemonftrandum : oém probationem fùmiairt ex prctcritoiautex prcfcntiiaut ex tempore fu fiiró. Nec ulla res probari nili exalia poteft.Nihil.n.ex feipfo probatur.fed dûtaxatex aliis« Faq fît oportet autmaior.àut par.autminor.Ma ior quidem ut genus.Maius.n.animal homine dicitur qiiod plura ab hominecompledatunPar ut ^pnum acdefinitlo.Rifibilenamcg amp;nbsp;hornofieparia funtut nihil fit riffbilcquod hcifno non fit.nihilhorno . quod itidem rifibile non dicatur.Minorutfpecies genere minor efle diettunquia pauciora multo qi genus compte hendit.homo.n.defolis dicitur hominibus.Animalnero quod eflgenus:amp; de homine amp;nbsp;de leone amp;nbsp;reliquis prcdicatur/ Probationum preterea omniumaliç funt ncceflaric.alic crcdibifcs,alic non repugnantes.genera quidem argumentorum cum ab altis tum ab AnRotele tradiifur.ncccflarium:iitfipeperitcuni uiro cócubuit amp;nbsp;probabile.Si mater eft diligitfilium.De non repugnanti alium qui faciat mentionem non memini me legif fc.Huius uero talea FabiO paulo poft fubiieiturexemplum.ln domo furtumfaéiiim abeoqui domifmt.Ad huc omnium probationum quadruplex ratio eft.Simile tradit.Bocthus de hypotheticis tranans fyUogifmis Sed quoniam inquitomnis fimplex propofitio uel affirma tiua cftudnegatiualquamor modis perconexio nem fieri hypothedeç propofitióes poflunt Aut.n.ex duabus affirmatiuis.aut ex duabus negatiiiisiaut ex af/ firmatiuaamp; ncgatiua.autex ncgatiuaamp;affinnatiiia.'

Mnis igiturjibatio artificialis.Triptita pbationu artificialin materia Fabius eé ait fingulaq j ita excutit ut nihil ptermittat qÆ ad hac pceptioné ptinere uidcatur.Primü autem figni amp;nbsp;argumétis differentias fxponit.deinde figno^diuifioné fubiûgit.tû qde lignis pcipiûtur apcrit.SignûéaûtiUt Cicero defcribit qd fubfenfum aliquem cadit amp;nbsp;quiddamngnificatquod ex ipfoprokäum uidetunquod tant ante fucritiaut ,in ipfo negotio aut poft fit fecutum,amp; talken indiget teftimonii amp;nbsp;grauioris confirmationis : ut cruor. fu4 gapallor.puluis:6C qufhitfuntfirnilia Videtur autem Cicero dntaxat fignu defcripfiffe non neceftariu. un* dephabilia ducatur arguméta.Nâ ubi é fignu ncceflariû’qiî gr£ce teKaHpIov drub ine lis gdé effepoteft.

CLVINTVS

Argumento autem niti in re contronerfia locus efle non potcft.Controucrrai littera expunSa legendum eflXutintcUigatur dubia amp;nbsp;contentiofa. Siue dubiomon EntarguruentaTed ipfa argumentis non egent. Sunt utindicatiui modi fit Iegcndum:ac negatio iterum pofita cft cradenda.Vtlegatur.fiue dubia no funtar gumenta fed ipfa argumentis egent Diuiduntur autem in has primas duas fpecies: Harc Ggnorum diuifio ita confufa attç corrupta eftmt non fotum afteri(co:fed Quintiliam quoeç ipfius auxilio indigere,uideatur.Que nam^ nocet priora Fabiusxum alterum dumtaxat diuifioms membrum expofucrit. Aut quomodo qua: argumento autem mfi in re controuerfia locuseffe non pot» fiue dubianion funt argumenta:fedipfa argumentis no eget Diuidunturautemin has primasduas fpecics:^ eorum alia funttut dixi:quæ neceflària funt» priora ilia funt:qua: aliter habere fe non poflunttqua: græci uocantfsKJUHpiot.aha qua: o-rtjuEict:qua: mihi uix pertinere ad præcepta artis uidentur. Nam ubieft fignumin(olubile:ibi ne Iis quidem eft . id aute acciditcumquid autnecefle eft fieri fadumueefletaut certe omnino non poteß fieri:ueleffe fadtum:quo in caufis pofito: lis non eß nifî faëti.Hoc genus per omnia tempora perdendi foIet»Nani amp;nbsp;coiffe earn cum uiro quæ peperit:quod eß pre teriti:amp; fludus effe:cum magna uis uenti in mare incubuit: quod cÓiunëti:amp; earn naori:cuius cor eß uulneratum:quod futuri neceffe»nec fieri poteß:ut ibi meffis fit ubi fatum non eß.ut quisromæ fit:cum athenistut fit ferro uulneratus : qui fine citatriceeß»Sed quaedam amp;nbsp;retrorfus idem ualentmt ni/ uere hominem qui fpirat : amp;nbsp;fpirare qui uiuit» Q uædam in contrarium non recurrunt»Nec»n»quia monetur qui ingredi tur:iccirco ingreditur:quimonetur»Q^uare poteß amp;nbsp;coiiffe cum uiro quæ non peperit,Et non effe uentus inhiari : cum effet fiuëtus,nec uti(^ cor eiusuulneratumeßetquiperit.ae fi militer fatum fuiffe poteß:ubi no fuiffet meffis.nec fuiße ro'' mæqui non fuit athenis,necfuiße ferro uulneratum qui haz bet cicatricem»Alia funtfigna non neeeßaria.qua: giKcfiocgrç ci uocant:quæctiamfiad tollendam dubitationem fola non fufficiunt:camen.adiund:a ceteris plurimumualent»Signum uocät:ut’dixi:crrtji£iov»qq id quidam indicium,quidam ue^' ßigium nominauerunt:pec quodres intelligitur:utper,fan/ guinem cædcs» At fanguis uel exhoßia refpfiffe ueflempor teß:uel e naribus profluxiße,non utia^ qui ueßem cruentam habueritihomicidiumfccerit»Sed ut per fe non fufficit:ita cç teris adiundumteßimonii loco dicitur»fiinimicus,fi ante mi natus.fi eodem loco fuit»Quibus fignum cum acceffit efficit ut quæ fufpedaerat:certa uideantur»Alioqui funt quidam

n.Eikaia.alii elKo Toe legunt.fed Ctkaia folum quçuana interpretaripofiundfenfui conucniunt.NamhuiuP modi figna idcirco uana ac lenia uidentur quia fola ad tollendam dubitationem non fnfficinnt.EÎkoTœ «ero non effe legendum ne dubitâdum eft quidemteum eiKot« inter argumenta non inter figna numerentur.

n Li

Hçc proinde firma habentur.atlt;p extrinfecus adiuuantiir.Perinde legédum eflenon proindeapertenidct qui quç inter has particulas differentia fit no ignorat.Pcrindecnim fi fequatur atq; ta Ggnificat quo mó atq? ^ïNifiaütatq?uelac copula fequaturidéeftqdualdc.Proinde liero quare fine quapropter fignificat, Nó' elle iiirginé Athlantâ. Afpiratione crafa amp;nbsp;a iiocali alcripta Atalanta Icgendû effe ne admonitione quidé cft dignum.Atalanta iicro nobiliffimam fuiffc iienatricé lam argiuorum regis filia ardenterep a Meleagro ama/ ta acapri Calydonii capite donata notiuseft $ ut hoc loco fit exponendiu Eadem tame rónc ga figna tra/ öantur.Quaiiiocali expun Qalegedû cft. Hunilmói aüt

potius ede arguméta $ figna cótra Hermamrç opinione Fabius fintit. Vn.Sp.Mc lii,M.Malii popiilarims. Et copula uidetur afcribendamt Icgafamp;,M.Manili.Spurius aiité Melius lit in quarto nar rat.T,Liuius:infumaanno/ nç penuria largitionibus fru méticii fibi multitudinis am mos cóoliafTeudercp.occu/ pâdaconfiliû agitare coepit. tore in eii creauitia quo Serz uilius hala magifter equitum militis fpuriû recußte ad Diz Öatorcm ne uirc obtrûcauif. M.uero Mullus primas om niû ex patribus popularis fa dus cû çre alieno oppreftos hbciaretiin fufpicîoné rcgni affedati incidit ateg dânatus c. A ut fortaffe corpus uulfû lit loco illius aut mini legédu iiidet' amp;nbsp;aliqsaf.nlrcdâihoc mó,iit aligs fortaffe nifi for/ te dixerimnit fit prime pfonç legaf. Ea qiioqjqqaplerfa q; obferuata futiuulgo Cigna creduntur iit pnoftica • Pro gnoftica ci i g littera feribanf« Prognoftica.n,dicunf arra TOUi,rrpo YivoKsivihoccft a peognofeédo.Sût.n.futurç rei figna.unde bippocratis p gnoftica quibus facile çgroto rü faills morfiie a pitis mediz cis prcdici folct. Sane ita ap pelianf.Quia fcnfui modus congruit permiftiuus appelle tur legendum cft.

Vnc de argumentis, hoc.n.noie cóplcdiz mur oîa quçgrçdcn

ibymemata.cpiclicremata Apodoxisiiocant.Apodixcis kgendiim cfl.Apodixisautcm dicitur demondraz tio.hoc eft,euidcnspfobatio «rro Tou «rroÄei^giv hoc eft a demonftrando.Enthymçma uero deducitur «rro TOU gveuxteii^ixiquod eft menta conctperc.animaduertere.confidcrarc.cogitarc.comminifci.Vn/ de amp;nbsp;commentum due commentationem Fabius eveirHU« interpretatur. Epicherema aiitcm dcriuatut «ïso TovEniKEipeiv hoc eft aggrediendo Cue conando , Vnde aualgio aggrcffo interpretatur.

Q^VINTVS

Alterum q^ fententîam eu rationc.quo manifedc legendum eH.dJittcra crafa.Huiiisaiitcm exëplum effe poted.Nâ in oi ccrtamine;qui opulentior cft:ctiâ G accipit iniuriâ:tamen quia plus pôtfaccreuidetur. Ter tiu qiîcertâ quanda argumenti concIuGonem.Hic quot^.dJitteca crafaquo legendû cG.Enthymemauero ut z inquit Fabius.ubi de ufu argumentorû di(rerit:dicituramp; argumentû ipfum amp;nbsp;argumcntatio.boc eft arguméz ti ipGus expIicatio.Sed de hoc ut ipfe inquit parum inter aurores conuenit.Quidam enim id demum enth^ mema uocant quod ex contrariis conGat:quorum e numéro Cornificium queq ^ eGe ait:qui enthymemacon/ alterû qd’fententiâ eu ratione«Tertiu qæ certa quanda argu menti cóclufioné:uel ex cófequétibustuel ex repugnâtibus» qq de hoc paru cóuenit.Sut.n.qui id prius epicherema dicat plurefqpinuenias in illa opinionemtiddemû quo pugna co dat enthymema accipiudmt.Et ideo illud Cornificiuscotra fyllogifmumuocauerût:quia diffindis nec totidem partibus concluderetur»Q uod fane non utiqsab oratore defideratur* Epicherema Valgius agrefïîonem uocat»Gelfus autem iu/ dicat non noßram adminiffiationem:fedipfam rem : quam aggredimumdeß argumétû:quo aliquid probaturi fumus: etiam(inondum uerbis explanatum:iam tamen mentecoce ptum»Epicheremadicialiis uidet‘Lir non deflinatam uel in/ cohatam.fed perfedam orationem hoc nome accipere amp;nbsp;uk timamfpeciemJdeoq ^ propria eius appellatio amp;nbsp;maximein ufu pofitaeß:qua fignificatur certa quædam fententiæ coni'' preHîotquæ ex tribus partibus conßat» Quidam epichere/ ina rationem appcllaucrut»Ciccro melius ratiocmatiuu : qq amp;nbsp;ille nomen hoeduxiffe magis a lyllogifmo uidetur. Nam amp;ßatüdyllogißicü ratiocinatiuü appellat:exeplifcj utit phi lofophorum.Etquoma eß quædaminter fyllogifmuamp;epiƒ cherema uicinitastpot mderi hoc nomine rede abufus««no Sla^icreßeuidens pbatio:ideoqpapudgeometras ypotjujui Kcticfsso^X^i^ dicunuHancamp;ab epicheremate Cæcilius putat différé folo genere cóclufïonis:amp; elfe apodixin imper/ fedû epicherema:eadem ca quadiximus:amp; enthymema fyl logifmodißare«Nä amp;nbsp;epicherema fyllogifmi pseß»Q^uidä ineße epicheremati apodixin putat:keepte eius cofirmâtê«

gaffenfus expofeit.Videf at Fabius magis eopt fentetix accederctgcpicherema argumétationé ec dicut. Na epicherema aliiargumetu alii argumétationé GgniGcare putat.Argumétû at élut Cicero ipartitoibus ingt:^ -babile inuétû ad faciéda fidc.Argumétatio ucro argumétî cxplicatio:qua in rhetoricis Cicerö amp;nbsp;roeination« uocat:0C mó tripartita.raó quadripartite.mó quincçpartitâeé poGe'ait. Cicero^mdiiis rócinatiuu.Nó roei nattuuJed rócinationéCice.hoc genus argumétatóismt dixuappcllat.utif at exéplis philofophoge.Na róó natióepbat müdu puidctia rcgi.EG.n.celcbrata hfcapudphilofophos qGio.Vtru mudus pmdentia regaÇ Epicureinâcp dicebatoia cafu cuenirc. Apodixis é euidés pbatio,Apodixis ad uerbu demóGratio träfferf. EGatargumetatióis genus ppriu philo(bpho9e:qi Ari.gdé in primo poGcrio^ analyticoçt multiscolligit uerbis cóGarc ex iieris amp;nbsp;primis amp;nbsp;imediatis SC notioribus amp;nbsp;priorib’ amp;nbsp;cauGscóduGóis, Na fyllogifmus frequéter ex pbabilib’.DemóGratio femp druif cxnéceGariis. Idcocg.a.g^YpoeiijaiKaiarroAei^EiCT.d^ hoc é lineares dcniódfatóes ut in primo quotj fcripGmiis Ypan,UHnâç linea dicit.Corrupte ucro igbufda n iii

exemplaribus y anra tiKai leguntur. Vtnimtj autem cp$ diucrO auSoresJeodem modo finiunt. Hic gde fenfus paç; acute inhiéti nihil deprauatus céuideftcó pfcrtim in oibus cxcplaribusiq mihiuiderecótigit fidegaf.Sed eu nequa^codé mó assoi^Ei^ia.quo epicheremadefimafu ligda in emutacóuerfa utrüq ; p illo utruep mihilegédii uidef.Quauis.n.deepieheremateuariæ fint reriptop:opinióes:utapte Fabius móQia iiit;eodé tnmó a diuerfis fininirauöoribus.HfC oia general zcioTEicr appellat.TOioria latinedr fides.Vn ZE icitevœ credo. Q det y pria interptatoc dicere fidé poflumus.Si particula mihi uidetur aferibeda ut le gatur.Q_ lt;I et fi Jpria inter

Vtrûcjât:^^ diucrfiaudoresteodem mó finmtmt fit oratio P ea q certa fût icertis fidéno dubia afferés:q naturae oîum argumétorû»Ne(j.n»certa icertis declarant.Hçc où genera liter roiareio ’ appdlâttqd ét ^^pria Îterpt tióe dicere fidé pof fumus.aptius tamé ^bationé iterptabimur«Sed argnmentu quoq3 plurafigmficat.Nâ amp;nbsp;fabulæ ad adus fcænarû eópofi ta: arguniéta dicunt«amp; oronû Ciceróis uelutthema ipe expo nit Pedianusin^t argumétû taleé:Etipfe Cicero ad Brutu ita fcribit. Veritus fortafle ne nos i' catonénoRrüträfferamus illi mali^d:amp; fi argumétû fimile no erat.Quo apparet ocm ad fenbédû defimatà materia ita appellari.Nec mnu cu idi ter opifices quoqpuulgatu fit.Vnde Virgilius argumétumi gés. Vulgoc ^ paulo numerofiusopus df argumetofum.Sed nue de eo dicédûarguméto é:qd’ ,pbationé.îdicium.fidé.ag greflioné eiufdé rei nota facit paru diftiétenit arbitrer. Na p batio amp;nbsp;fides efficit no ratum p hac qua funtratióisded ctia pinartificialia.Signüautem qcf ille indiciü uöcat:abargumé tis ia feparaui. Ergo cu fit argumentum ró pbationem pfias: quia colligit aliqd per aliud:etiâ qua qd’eft dubium p id qd no eft dubium cofirmatmecefTe eft efle aliquid in câtqd’pba aut fit uerum:auruideatur:ex quo dubiis fides fiat. Procer/ tis habemusautem pnmæquæ fenfibus^percipiunt: ut qua: uidimus.audiuimus:qualia funtfigna.demde ea quæcói opi nione confefumeft.deos effie.prçftandâ pietatem parentibus Præterea quæ legibus cauta funt.quæ perfuafionem etiam fi nó oîum hoium:eius tarnen duitatis auf gentis:! qua res agi tur:imores recepta funt:ut plerae^ iiure nó legibus fed mori bus cóftat.Siqditer utràcp parte cóucmt.fiqd pbatû eft. déni qp cuicûqpaduerfarius nó cótradicir.Sicenim fietargumétû: cumprouidentia mundus regatur admimftranda res.p.fit:fi

tatis aut gétis in q res agitunid mores recepta funt.Hic quoij locus médis nócaretiq Gc facile toIIötunC pfua fióc littera m èxpûâaj^atur»hoc mó qpfuafiócét G nó omniû hominû.De iure at qd fola cóftat cófuetudi ne logtur Fabius de q 1ulianushbro pnmo digefto^ ingt.lnueterata eófuetudoj »lege nó immerito euftodi tunöC hocéius qcEmoribus dicif côftitutû. Sic.n.fi.a.Cû.p.m,r.a.refp.fit fi.l.m.p.r.Cófufus itaé amp;nbsp;fcnfns amp;nbsp;ipfe uerboß t cólcxtusnit plene peipi nó pofiittnifi aliqd adiiciatur.Tametfi âtinuitus facioûâ fçpius dixis ut uerbo^ aligd aciicia detrahauc autimété Quatuortn nas diSiócs faitecótéderim afcribédas.Adminiftra da é relp.utboe mó legatur.cü fuidétia mudus regatur admmiftrada é'refp.utadmmiftrâda refp.Gt:G hqbit

Q^VINTVS

Biiini3u proiiidctia regi.Sic.n.amp; oratio fogrtia;amp; fcnrus cnt perfpifniis. Dcbent.e.n.e n littera erafa debet legatur. NihiI.n.fût q EiKOTcedicutur.Quonä paäo q Eikora dieüturdut nihil. An hiequot^ fenfus in on, mbus q mihi uidere licuittexéplanbus K depraiwtus éamp; a yfefro^e nulloqd grade flagitiû dl:haäcnus fuit cinédatus.Fieri certe nó potuit eiKot« fit nihilcû Ari.tû in rhetoricisitû in Icciido priore anahricoçt EiKO5 dicat cépbabilé ppO(itionc.Sic.n.ipfû definit. EiKoieari rapo ■rarcria evAo^oö,o y«3co er erai to 22.0 2vviaacr.YouTOCTyivoiiEyov HiiH yivottEvovHov HJJHOv Tou'TëaTiv EiKoa ôiov to Jiioeiv

liquebit mûdû puidcntiaregi.Debentetia nota efle rede ar gumenta tradaturotuis Enatura oîum rerû:amp;qdquæcp ea rû plerûqp efficiat.Nihil.n.fûtqux eikotct dicunf.Credibiliû aût généra fut tria, iinû firmiffimûtqa fere aceidit.ut liberos a parentibus amari.Altcrû’uelut ppenfius.Eûqrede ualeat in craffinû pucnturû.Tcrtiû tâtû nô répugnas.In domo fur tû fadû ab eo qui domifuit.Ideo^ Anffo.in fecûdo de arte rhetorica libro diligentiffime cQexecutustqdcuic^reitamp;qd cuicç hoifoleat acciderc:amp; quas res:quofcp hoïes:quibus re/ bus aut hoîbus ucl cociliaflet uel alienaflet ipfa natura : ut di uitias qui fequatur;aut abitu:aut fupflitione.quidboni ,pbct quidmali petat:quid milites.quid ruffici.quo quæcpmôres» uitari uel appetifoleat. Veru hoc excqui mitto.Nó.n.IongÜ tâcû:fed étipoffibde aut potiusinfînitû eft,Præterea pofitum in cói oîumintelledu,Si quis tamédcfiderancntia quopete retoftedi. Oîa aût credibilia in qbus pars maxima cófiftitar gumétationis:cxhuiuim ^di fontibus fiut.an credibile fît a fi/ lio patre occifum.incæftû cû filîa c5miftum.amp; côtra uenefici um in nouerca.adulteriû in luxoriofo.Illo quoqi an fcelus pa la fadû.an falfum ppter exigua fummätquia fuos quiftç ho rû uelut mores habet.Plerûqp tarnen nôfemp.alioqui indu' bitata eflentmô arguméta.Excutiamus nûc argumétorû lot COStqq quibufdâii quoep de quibus fupra dixiuident.Locos appeUomo ut uulgonûc intelligûturmt luxurié amp;nbsp;adulteria

q fine ullo telle auditori» opinioecofirmâturhoc mó.Ncmo cd q nô liberos fîios incolumesamp; beatos cc eu piat Vnù firm iTiinû ga fere accidit. Nóquiafèdql Icgédu cc ncadmonitióe gdcdi mû cffetmifi a plerifqj itaicgcref.,Ideocg Ari.ia lccüdo dc artc rhetorica libro diligctifiimccll exccutiisigdcuicprei amp;gdcuiep hoi Iblct accidere.Soleat reelins cp folct Icgeref.Ari.aût fere fccûdû de arte rhetorica librû in deferibédis Ttatû mo nbusaffeilibufcpcóiupfit i'fp q ctiiufinói mores affedufep cófcg folctnit faciles aman ptinaces odio heri (0 lent atcç arrogates. Vtdiaitias g fcqtur.Hic quoep locus corrupte Jcgif.Nó.n.g fcd'gd d littera afcripta lez gédû mihi uidcf.Supbia nâcp ac petulâna diiiit as.âbitû.largitio dedccus.fupfiitlonc rcçe hûanaçe côtéptuS leg fo'ct. Oîa ât credibiliain qbus ps maxima cóGllit argiimétatióis ex huiufmói fontibus fiût. Quäuis fiât quoeplegi polle putefitamen ut in metaphora pfiflaf:fluûtmihilcgcdû iiidctur. Plerûrp tn nó femp. aliog in dubitata effent nó argiiméta.Menda huic quoep loco ineffe fatendü cfl.Quo naq imóiquc indubitata fime nó fint argumenta.Cu argumentopealia probabilia.aha dicatur necelTarta.An igitur illa nó particula ut ue^ icnfu puertcs forfitaell expügéda.Sic.n.lcgctiir.Aliog indubitata client arguméta.Si.n.natura ita eóparatn efietiut omnis nouerca ueneficia foret:nó minushoc eetindubitatû argumétû.Si nouercaé.ueneficiü cómifit $ illud.Si pepit; cû uiro cócubuit.Quare fit ut dixi legatur ut indubitata arguméta ec neceffaria intclhgatur. Locos appello nó ut uulgo nûcintcUigüturmt luxurié amp;nbsp;adulrcriiim amp;nbsp;filia,Et fi fortaflc hic Icnfus menda carere indetur tn in ppofitionéloco ut particulae alcribédâ facile affirmarim.ut legatur.In kixuric.in adulte/ nu SC fiaiilia.Ne(ç.n.autluxuria autadulteriu aut filia fût Ioci,Sedca qin huiufmói uitia dicütunlpcis cóes

B Ilii

appellatur.Huic at nies concäoi diffinitio loei eois abApbthonio anîgnata aftipiiIaf.Sic.n.fcribit Koivod ECTTiTOTOocnAoYoaau^H rinoarav to oaov irov 'riviha.Aav Kkakav.id ê loeuscóiséoió âpli fieatiuacoje: q alieni in fiiUbonojt^uel maiori,De hisucro cóib’loeis hienó traäaf.Sed de locisü gb’ argu meta latere uidéf.g Trorooi grçee dicûtur.Vn TOTOika amp;nbsp;Aridotclis amp;nbsp;Ciceróisin gb’iun ducatur at^vni taztradifiappellata lucre.Huiufmói at locos oratori debere eé pceptos amp;nbsp;Cicero tedafhis uerbis Vtigifea^e reçe q ablcódita: fut:dcmóftrato amp;nbsp;notato loco facilis inuétio é.fic ci igueftigare argumentu aliqd nolumus; locos nofTe debemus. Sic.n. appellate ab Ari.fût he qfi fc des iegbnsarguméta ymun tur.ltacp liect definire loci'i eé arguméti led^Argumétû at rónê q rei dubie faciat fidé.

Na.iMn.t.n.o.g«o.Séfits in tegritas exigittut non negadi adnerbiu itc^ afcribat':ut Ic/ gat'. Nautin terra nó oinó generatur oia.Vt.n.in oi ter) ra oia'generant uta nó inom ni terra idert in aliq terra om nia nó gencrâtur.Ncc Heloz pé.n.m.a.Scau.d. Sca^.u’ expuSa legédn é.Eftatpilcif q ntferibit Plyni’omniü fo Ins dicit' niinareherbifep ucf ci nó aliis pifeibnsimari Car pathio maxime freqns.pmó toriii Troadis Leflû fponte nnn^tranfit.Inde adueâos Claudio principe Optatus Elius pfeàiw cladis inter ho/ flienie amp;nbsp;câpanif orafparfos dideminauit. Q^uinquenio fere cura e adbibita: ut capti redderetur mari.Helope ne/ ro idéplyni’cx fentétia Oui dii ait eé noßris incognitum

undis.cx quo apparet falli eoS9cûdéaccîpéléré exininiauernt.L.quocp Columdlaidc libro decimo rei rudi ce Icribit.Helopsingt;g Paphilopfudo nec alio pafcitur.Scarus g totiusAfiç grecielittorc Sicilia tenus frer quctinimus nÛ9in l)^gnfticû nec pgallias cnauit ad Hiberica mare.Itaq;ne fi capti gdc pferâtur in noßra ni iiaria diuturni polïht pùiTideri. At fî.f.r.littera expûâa fciemus legédû é. Vt.o.in.h.d p.r.a.p.Ois res utCi ccro quoep in primo rhetoricoingtlargumtado eófirmaftant ex co qÆ pfonis:aut ex co q^negociis é attribu tû. Ac pfonis gdé attribut# funt xi nomê.natura.uiflus.fortuna.habitus.affeSio.ftudia.côfiliû.faôaica rusî orónesiq breuius gdéa Fabio explicatunqJamp; cognitu facilia fût:amp; multi de his plenius uerbofinfep fcripfe re.Ac primfi nature defcriptiócomidaieas dutaxat partes excplis declarat un arguméta duci poflut:hocë.gez nus.nationé.patriâdexû.çtaté.habitû corporis. In natura.n.eófideratnreómoda amp;nbsp;ineómoda ab natura da ta aio aut corpori:hocmó formofus an deformisiacutns an hebetior. Vt.cgt;tJ.o.in.ni.amp;.c.r.f,a»Sintlcgcn dû eé utcôiûàio fatis offédit. Natio.Arguméta a natióibus fumi aderit ét Vlpianusiurccófultus libro mge fimoprimode cdilicio cdiSo.Prcfuptu etenim ingtquofda feruos bonos ee:ganatioe fintn0 ifamata.quor da malos nideriganatóes ea futZq magis é infamis’ Actas quia aliud aliis amicis magiscóuenir.Pro amicis tégédû eéanis latere puto neminé. Educatio ac difciplina.qm refertlqiioquifq!mons fît inditutus.Mólegc dû eé nó móus qui n uidettfrudra Quitiliani peeptis dat opera.Edncatio at amp;nbsp;difciplinaad niâû rcfcrûtur, Nâin uiSnrut Cicero pcipu códderareoportet apudquos amp;nbsp;quo more amp;nbsp;cuius arbitratu fit educatustquos hûerit artiû libcraliû magUiros quos tiiucdi peeptores.quibus amicis utatur quo in negotio.qdn.artificio (it occupatus.quomó réfamiliaré adminiflraret.q cófuetudine domedica fit. Habitns.c.Habitû Fabius y hi tudincqad natura’rpc0at:hoclocoaccipit;n0 J)co him quéde Cicero definit.Habitû appellamus aiaut cor poris côdâté amp;nbsp;abfoluta aliq in re pfedionéiautuirtutis aut artis alicui’ pceptionéiant q'-uis fciain.amp; ite cor poris aliqi cómoditatem.nó natura data Jed flndio amp;nbsp;indudria partam. Fortuna.n.n.t..i.Cied.inid.a.p» Tamenparticule ultima fyllaba cd eradéda: ut ta legatur»!ft fortûa at ut idé Cicçro fcrib|t,quçritur.fcrimsan

O^VINTVS-

libcr.prennfofiusan tcnuispriuat’art mm potcfïatc.amp; fi mm poteftatc.iiireaniniiiria fœ’ix.clanis.an con tra quales liberos habear. Ac fi de non nino queritur:« quali morte fie affeflus crit eonfidcrandû. nbsp;Condi tionis aûtdiftâtia c.Aût particula eft ex pugendamt cius loco ét reponi polTit hoc mó.Códitioni ctiâ diftan tia eftquot;Conditio ante fortune fubiicicnda uidetur.Quod enim quis clams fit uel obfeurus magiftratus uc jri iiatus in manu fortune elTecéretur. Liber an fennis.inccftus.inaritus an celebs: 1neeftusquia'fenfiu non cogru it.mihi expungendus uidctur.Necf cnim mceftus ad códitioné refertur. Studia quoqj.Studiuni eft.ut Ci cero definit;animi aftiduaSi.

das. Actas:^a aliud ai iis ânis magis côuenit.Educatio amp;nbsp;di fciplina:quoniâ refet a qbus amp;nbsp;quo qfep mô fitinftitutus.Ha bitus corporis.Ducitur.n.Frequenter iargumétû fpês Iibidi' nis.robur petulâtiæ.Hiscotranain diuerfû.Fortuna.nec.n. tâ'idem credibile eft in diuire ac paupere.,ppinqs.amicis. cIi entibus abudatc:Slt; his omnib9 deftituto.Coditiois at diftan tia eft.nâ clamsan obfeurus magiftratus an priuatus.pr an fi lins.ciuis an peregrinus.liber an feruus.inceftus mant? an ce lebs.parens liberoru:an orbus fit plurimu diftat.Animinatu ra.etemmauantia.ira.iracudia.mifericordia.crudelitas.feue ritas:aliacpiis fimilia afferûtfreqnter fidêtaut detrahûr. fient uidlus luxuriofus.an frugi:an fordidus qritur.Studiaquoep. naniç rufticus.forenfis.negoeiator.miles nauigator. medic? aliud atq? aliud cfficiut,Intuendum ét gd affectet qifi^.Iocu pies uiderim au difertusauftus an potens.Spedâtur â te acta dictaque.Ex pteritis.n.exiftimari folent pfétia.His adiiciunt qdâ cômotioné.hâc accipiuolûtréporanu animi motû fient irâtpauoré.Gôfiliaâtamp;pfétis amp;pteritiamp;futuri tpis:q milii etfi pfonis accidût referéda tamé ad illâ parte argumentoril uident:quâ ex câis dicimus fient habitus qdâanimi:quo eu tradatur amicusinimic?.Ponût in perfona amp;nbsp;nomé:qd ’qui dé ei accidere necceffe eft:fed in argumétû raro caditmifi cû autexcâdatû eft:ut fapics:magnus:plenus.autamp;ipfû aliéné ius cogitatiois attuliteâmtut Létulo cóiuratióisiqd ^ libris fy billinis arufpicumqprefpofis dominatio dari tribusCorneli . dicebatunfecpeû tertiûefte credebat poft Syllam Cmamcp quia 8e ipfe Cornelius erat.Nam amp;nbsp;illuderat apud Eunpiz demfrigidum fane : quod nomen Polynicis nt argument tumfrater morumincefft.Locorü.n. ex eo freqns materia:

Cethego.Statilioadfiâ gétédatas ce dixerfitiatqjita fibi ab bis amp;nbsp;a L.CalTioeé pfcriptû utcgtatû i Italia qi prinui mittcrct:pedcftrcs fibi copias nó de futuras. Leo.3tcofirmaflc cx fatis Sibyl.harufpicüqi refponfis le ede tertiii iUu Cor.ad que regnû urbis huius atqueiperin puemre eetneccfte.Cmä ante fc amp;nbsp;fcyllâ fuifieteun deque dixilTcfatale huc ce ânû adinteritu huius urbis atqjinperiiig effet decimus annuspoft uirginC iabfolu^ tioneipoft Capitolii atincefffoné uigefimus. Na amp;nbsp;illud erat apud eurypidé frigidù fane qcinomé Poly nids utargumétû frater motu inceffit pillo uerbo erataut éaut extat mihi reponédû uidef.Mon: üt Icgcdü « ne dubitadu gdécft.tn phdcniffis uera ercodes merito fratre appelatû fuiffe Polynice aitiqÆ effet ua'de contentiofus.JJoAHnanquc multum.vEiKOCT Contentio dicitur:Verba ât gb is fratre iceffitctcoclcs hrc fût s^iöiyajpotxofXHaoa^ovoJXoczsoÄuvEiKHv üiaTH rEoeToaoi 9EiazspovoœvEiKCM» e esow jjio v,boc é.Ëgredere c regioc.Vere näcp nom polynicé paterimpofuit^ibi diuina juidétia fixage cognomi«

Qua .Ci« .in ucrré no femel ii(us é.Cice.uerré interda appellari aittqd oïa tierrat.Interda malû faeerdO' té a ficulis uoeariig tâ ne^ ucrré.hoc époreü reügffet.Nâ facerdoti uerres fucceflcrat. Nuc ad rcs tranfeo. Ncgotiis attributa iqtnor gnra a Cicc.difiribuütur.parti nâç fût côtinétia eu ipfo negocio.parti i geftiée ne gotii eófideranf.pti adiûSa negotio.gti gefiu negotiû cofcquuf.Hacâtdiuifioné'amp; Fa.fegtur.Primùnâcp côtinétia cû ipfo negotio hoc c circadalias gne^câm.Iocû.tépus.modû.facultaté.ae de inceps reliq excgttir. In oibus porro q fiât qnftant qrciaut ubi,aut qnsautqôtaut g q faeîafùt iilpian’ de legibus libro puto. To/ tu at lus cófilht aut iaegredo

qua Ciccâ Vérre nó ferne! ufused.Hçc fere circa pfonaffût aut his (imilia.Ncc.n.cópledi oïa uel in hac ple uelï cçteris poffuinuscótéti rationé pluraqfituris oftédere* Nuc ad res trafeo in qbufmaxïe fût pfonis iudaq agim9»Ideo^ pria tra dadaâ oîb^porro.’q fiutqrit:aut qre»aut ubi\aut qiuautqó autpqfad:a fût»DucûtUf igit arguméta ex cais fadotu uel futurorû:quorû mam qua hylen alii.dynann alii nominaue tuttin duo genera:fed qternas utriufqpdiuidut fpes» Na fcre uerfatur ró faciédi circa bonoru adeptione ïcremetü.eóferua tióeni«ufü:aut maloru euitationédiberationéaminiiticné.có uerfioné.naq ^ amp;ïdeliberâdoplurimû ualét.Scd has cas bént rcda.praua cótra ex falfjs opinionib^ueniüt.Na chis imtiü ex his q credut bona autmalaJde errores exiftunt amp;nbsp;peflimi affedusïqbus lut ira.odiü.ïuidia»cupiditas,fpcs âbn^.auda cia.metus«cætera eiuldé guris« Accedût aliqû fortuna.ebrie tas.ignorâtia:q interi aduéiâ ualét.Interi ad ^bationé crimi nü.Vtfiqsdualii infidiaftaliu dr interemifTe.Caa; porro nó adcóuincédumó qd’ obiicit:fed ad defédedu quoqp excuti folét:cü qs fe reële fecifle honefta ca cótcdittq de re latiusin tertio li.diëtü c.Finitióes interi ex cais pedel.Au ryranicida: qtyrânû a quo dephéfus in adulterio fueratoccidit.An faerî ^^S^s q*ut holles urbe expellerettarmateplo affixa detraxit»

di câ fufcipiftant cómodum

aligd maioris adipilcédi có/

modi ^tenf. Nacj.amp;.i.d.p.u.Licet fic fcre Icgaf milii tn nâç pticula ut léfuiipfimm’ cógrua expugéda SC qrclatiuu dus loco uidef a {cribedömt I^af.Que Si indcliberädo plurimû ualét.nâ in cólultatióib’ hçc oia tranari folcimtfi ad fufdpiédû bellû cótra Turcos fuma pótificé hortaréurdiis locis utipoficm’.eû amp;nbsp;quo hét bóaadptU9£.óC qhét äplificatuji.cöamp;ruatupj.ufugi.Cötraq j mala figipédct lutajc.ab iis q adft fe libera tupt.uFea dmiutujt,urj bóa cóuerfu^. Sed.h.c.h.r.P.c.e.o.u.reâanoiare uidef Fa.ea q uerc bóa aut mala (ut.Praua nó fût gdêifcd eéputaf bóa autmala.Qnc credut bóaaut mala.credütur Icgédü eé patet. Indc errores exiftût amp;nbsp;peflimi affcdus.crrorcsuocatfalfas opiniócs.ut Cice.de;o.declarauit id mó Temeritas.C, Ccfa.g oïa iura diuia amp;nbsp;hüana puertit ypter cû qiié fibiipfe opinióis errore finxerat pncipatû.Accedût align fortûa.hoics autypofitio peccataut îpetu aut cafu.ut fcribit Martians iurifcófultus libro qdragcfimooöa/ uo.titiilo depocnis.ppofito deliquüt latróes g róné hént.ipetu at cû g ebrietate ad manus aut ferrû uenituf Cafu nero cum in lunando telum in feram miffum homineminterficu.Hic autem ad neniam ualét cû reu«

fepeccalTc fatetur. Ad probationem ucro criminum:cum faßumnegatur. Finitionesinterim cxcaufispen dent.hoc eft.pendentes infirmfque amp;nbsp;inflabiles funtpropter caulasiut ca quj innere pendere uidcmus.Niô

Q^ VINTVS'

cm* caufc eff'tJefinidóes ipfç firni ifTimc uidcrétiir:nclt; ^ de iIKs qiiic^ dubitaref fed yptcr caufas bniufmodi in quiane renocâtur. (^3pte iiidem^uehcmetinimcp Milonc tradafl’c Cice.Pro MiîoneGc alocodu dtarguméta Tulli.iiideam’nue id qd caput é. Locus ad infîdias ilk ipfe ubicogredî fût:utri tadé fiicrit ap/ tiorƒ d liero indices ét dubitâdû amp;nbsp;diutius cogitâdû é?Ante fûdû CIodii:quo in fudo ppterifanas illas fub ftnidióes facile boium milia uerfarêtur ualétiü aducrrari,amp; q fequûtun SedJ.liq. p.an publicus. Médofe locos kgût.Scd ne fi locus qdélegaficomgitur hic féfus.Rcdûdaret.n.fôcus. Quare illa particula interi era frequétius ptmét.Sed interi locus quocjpriuatus an public? facer an ^phaus:nf an alienus.Vtî pfona magillrat?, pf. pe regrinus.Hic.n.qftiôesoriûtur.Priuatâ pecunia fullulitme rû ga de replo no furtûtfd lacrilegiû é.Occidiftiadulterû qd* lex pmittit:fed ga ï lupanaricçdes é.in iuriâ feciflufed ga ma gidratusîmaieftatisadio é.uel cotra Iicuit.ga pf erâ. ga ma giftratus.Sed circa fadi côtrouerfiâ arguméta pliât, circa iu ris Iitesunâm g Ilionû.Ad qlitaté quoep frequéter ptinctlo/ cus.Necj.n.idéubiep aut Iicetautdecorû é.Q_uiétin qciui tate.gccp qratur inter£ll.Moribus.n.amp;legibus diftant . Ad comendatione quoqueÖCluidiä uaIct.Nâ amp;nbsp;Aiax apd Oui. mgt.Ante rates agimuscâmamp;mecûcôfertur Vly(ïes.amp; Mi loni inter cetera obicdtû ell:q3 Clodius in monumétis ab eo maiorû fuorûcflet occifus. Ad fuadédi mométa idéualet:fi eut tépus:cuius tradatû fubiûgâ.Eius ât:utalio locoiâ dixi: duplex lîgnificatio ell.Generaliter.n.amp;fpecialiter accipitur prius illud ell. Nüc,Oli»Tüc.fub Alexâ.cû apud llió pugna tu ell.denitp pteritu.inllas.futuru.Hoc fequés hét amp;nbsp;collitu ta difcrimina.ællate.liyeme.nod:u.iterdiu.amp; Ibrtuna.in pes flilentia.in bello.in couiuio.Latinorû gdâ fatis fignificari pu tauerûcii illud generale tcpus.hoc fpeciale tépora uoearent Q^uorû un-orûqp ratio amp;nbsp;in cólilisgdé:amp;in illo demóftrati/ uo gener uerfat:fcdiindiens frequétiflimaé.Nâ amp;nbsp;iuris gib óes facit:amp; qlitaté dillinguit:amp; adeôiedurâ plurimu cófert Vtcn interi ^batióes inexpugnabiles afferat gles fût fidica tur:utfupra pofui:Signator:gate dié tabularii dcelïit. an có mifilTe aligdmel cu ifas eét:uelcü adhuc oio natus non effet Prefer id qdoia facile argumeta:aut ex iis q ate ré fada funt autex Cornells rei.autcófequétibusducunt.Ex âtecedétibuf Morte minat? é.nodu exilli.pficifcétê âteceflilli. Câæ quo tj faétorû pteriti fût tpis.Sed tép? fubtili? gdâ g neceffe erat dilceft:uteétiûâ:idôusaudit? é.adherentis.clamor fublatus

pe fortuna é forfitâ cradcdaiac dus loco fortuita fût reponcda.oppofita nâcç lût fortuita fit cóftituta. Hoc liero ipstqdfpälc a gbufdäuocari Fa.ait:occafionc Ci.appdlancp St ita dfinit.oeesfio é ps tpis hénf ik alien ins rei idonei faciédi aut non facicndiopportunitaté.hec diffribuitur in tria genera.publicii . cóe . fingulare. Publicü é:qdciuitas uniuerfa aliq de ca freqntat.ut ludi.dies fefti.bellû cóe qa acciditoîbus codé ferre tpe.ut melTis.uindemia.calor .frigus.Singulare ât cd qd aliq de ca puatim folct alicuiaccideremt nuptk.lacrificiü. fun’.cóuiuiü.fón’. Sud.u.f.q.pd q.a.d.t.d.a.^a.Hic quoeç loc’ accurata emdatiócindigere uidetur que fie adhiberi pót:fi âgticula expûâa aut difiûâio repóaéihoc nió.Signator gâtedié tabulati decedit,autcômî

fide aligd;uelcü infans effet. Vtcû obl'icif reo lenocinii fpcciofé marito.Q^i dicitur facere lenocinium^ plpicuedefcribit ulpianus'titulo de poftulandoXcnociniQingt facit g queftuariamacipia het.Scd amp;nbsp;g in Ü bcrisihöc gnu exercetûn cade câ cftifiue pricipaliter hoc negotiû gerat: fine alterius negotiationis accefnone utaf.ldéad legé luliâde adulteriis.Lenodni gdccrime legeluliadc adulteriis prçferiptû é cû fit cade i mari lû pœna flatiita;g de adulteriis uxoris gd ceperit amp;nbsp;ite in cû g in adulterio deprehéfâ retinuerit. I dg? ad gli taté.Sic gdélegitur.Sed forfitâ.is cû.reâc legcrcf.Vtfi negem’ adultegc ferro occidilïercû iienco licuiffet oc cidcre.méda huic (enfui incé

eftJnfequéti funt illaJatuidh^fugifti.liuores amp;nbsp;tumores ap paruerût.Iifdé teporû gradidus defenfor utetur ad de trahé da ei qd* obiieiturtfidédn hisoibusfadorö didoruqpró tier'' fatur:fed dupliciter.Na fût qda:qa alid podea futuru c.qda qaaliudante factu é:utcu obicitur reolenocinii fpeciofe ma rito qd’fpecioamp;adultcrirdanata quada emerit . aut paricidü reo luxnnofotqd' dixerit patri no meäplius obiurgabis» Na óé ille nó qa emit.Ieno éfed'qaleno erat;emit.nec bic qafie erat locut9:occidit.Sed qa erat occifurustfic locutufé.Gafus aut q amp;nbsp;iplcpftatargumétis locü:(ïnedubio c ex ifequétib?» Sedqda ^prietate diftinguitur:utlÏdica melior dux Scipio qHambal uicit Hanibalc.bonus gubcrnator’nunq fecit nau fragiu.bonus agricola magnos fuftulit frudusÆtcotra fûp tuofus fuit.patrimoniû ex liaufit.turpiter iiixit.ucl oibus ini'* fus eftJntuéde fût peipueqp in cóieduris amp;nbsp;facultatcs.Crcdi bihus eft.n.occifos a pluribus pauciores a firmionb? ibecillio res.auigilatibus dormiétes.aprçparatis inopinâtes . Q^uoru cótrariain diuerfû ualét.Hæc amp;in deliberâdo intuemur : amp;nbsp;in iudiciis ad duas res folemus referre.an noluerit qs.an po^ tuent.Na amp;nbsp;uolûtaté fpes facit«Hincillaapud Cice.coiedu ra.Infidiatuscft Clodius Miloni.no Milo Clodio«Ille cu fer uis robuftis«hic cu mulieru comitatu«ille equis«hic in reda.il Ie expeditus«bic penula irretitus «Facultati atlicet inftrumé tu côiûgere:Sût«n«in pte facultatis amp;nbsp;copiæ«Sed ex infttumé to aliquâdo ét figna nalcütur:ut fpiculü in corpore inuétum His adiicitur modustquefporoov dicunt:quoqriturquéad modû qd fit fadum:idqpad qlitaté fcnptüqppertinetmt fi ne gemus adulterü ferro occidifle cû ueneno licuiflet occidere led uel oportuifle.tû uel ad cóieduras quoqp:ut fi dica bona mente fadû id palä«mala:ideoq ^ex mfidiis ♦nodu«in folitu' dine«In rebus aûtomnibus de qrû iii autnatura qriturtql^ ét citra cóplexü perfonarü cæterommejtex qbus fît caufa:p fe intueripoftumus:tria fine dubio rurfus fpedanda funt.an fitquid fit«quale fit«Sedquia funt quida loei argumentorum iis omnibus communes:diuidihxc tria genera non poflunt Idcoq locis potius:ut quofq ^ iucurrent:fubiicicnda funt«Du cuntur ergo argumentaex finitione feu fine:nam utroque modo tradiiur«Eius duplex ratio eft. Aut enihi fimplicitet

Q^VIMTVS-

(ta ntnnitTcrfniii ucrbi eópkSinjur. AutÎegendû cfTe foco illius utpticulc facile ex altera difiunSiua q fiibS dtur apparet.Sed aliud quoq; amp;nbsp;qde maius flagitiu milii in Iiocfenfu incile uidcr'.Non.ii.uniuerla:(cd i uni iicrfu foriita é legeduiutin uniuerfu amp;nbsp;p partes ta«^ oppofita difuingatur. Aut etymologia utfi afliduusab are dâdo.EtymoIogiç magis cóuenit ut a fc legaf.ldquod ex Cicc.topicis facile cóprobatur.Hoc.n.codera cxéplo amp;nbsp;Cicc.utitur.Giilexinqt eliafcétia alnduo uidicé afiidmi elle iubetjocupleté iubet locupleti.Locu/ plcs.n.eftafliduus utait.L,Elius appellatus ab aflcdâdo.As aöt gcniis fuitapud pnfcos mimi maioris: non folii tota hereditastq in duo/* decidifiribuebaf partes.Ety

tatio nois.a Ciceronetu neri loqumqÆno^é tame refor midaütum notatio appelai qa funtuerba repe note.unde amp;nbsp;Arid.idc hoc avuj3oA ovjappellat quod latine é no ta.ad uerbum aiituenlogum tranlferiur. etubov nanqj uerfi Aoyoa locutio dicitur Et locupleté a locoçz . Cice. quocj derep.Iibro feriido ait a pecorepecuniofos fit a pof feifi nib’ locope locupletes appellatos. Finitió’s.f ni. uidetur genus.fpés.differens proprium.gen’ eff ut definit arifioteles:q(£de plurib’ dif ferentibus fp' in coqÆ quid fit predieaf utarbor de pia* tâo amp;nbsp;myrto amp;nbsp;religs arbo/ ribus dicit'. Spes ucroé quas de pluribus numero differen tibusprepicatur.ut Platin’ amp;nbsp;myrtus.Differenseffiquâ alii differetiam uocant.quo unuquodq } ab alio differt ut ho a Brutis ratoe didat.Pro priu nero cfiqd foli accidit: uthomini nfus.Ex his atoin nibus definitiones ftruutur: ut hó é aial róale, mortale ri fus Ô£ difcipîine capax. Nec q.cai.u.n.p.e i.Taetfi ita fere Icgiturlmihi tn non pticula e fuo loco in alienû trafiatauiz detur.Nâut hoc quotç exéz pio pbetur genus ad rcfellen da fpém plurimû ualerc lege dûéhoc mô.Ncc ql nóeft uirtus utieç pot elfe iiiflicia.

Quod immortale eH ncqi mortale animal non cfl.Mendofe fie legitur.emendate autem fi neque particula iterum aferibatur hoc modo.Quod neque immortale eff neque mortale animal non eft. Propriû aûté.Fa biusqdé duob’.Porphyrins nero qtuor modispprui difiiguit.Sic.n.fcribitiut quo mó pofTum’ ilatinó sec t^mus.Propriû âtingt qtuor diuidût modis.Etenî qÆ foli alicui forme accidit $uis nó omninit hoinime/ dico efïcuclgeometrç.Et qî omni qdéfpeciei accidit ét fi nó foli ut hóini cé bipedi. Et qÆ foli Si omni St, aliqndotut hóini ifcneétutc canefcere.Quarto nero mó qÆ amp;nbsp;foli Si omni Si féper ut hôinicc rifibili.Quâ uis.n.fcmper nó rtdeatitamérifibile dicitunnô qîfcmper ridcatifed ga natura temper ridere pót.Hoc tun que ci femp ingenitu indltfieut equo himbilc effe. Hcc autem Si prccipue propria dicunt.unde etiam conuet tuntur.Si quid enim equus:hiaibilc.0i fi quid hinibile;eqniis.Si quid horno rifibdciSC fi quid rifibile horno.

Qui ferinis cd fi manumittatiinfit libertinus, no ide addlSus amp;nbsp;pinta de qbiis alio loeo.Qin's crederet bfic fenfum médis no carere? Sed certe no caret.! tide eni hoc Cfimiliter no ide legedii eft.Fabius aut in feptimo Imiusopis uoluuiine pluribus ferui SC addidi differentias cxpóit.iiideamus ergoiogt ypria differcntiacjli beroç::q libro gnto leniter itrafitu attigerâ.Seruus cû manumittitur fitlibertinus.Addidus recepta libertate fitîgenus.Scruus imiito dno libertate nó cófeqtiir.Ad fenui nulla Icx ptinct:Addidus lege hét. Propria li/ bemque nemo bét nifiliber .prçnomé.nomé.cognomé tribu bét hcc addiâus.Apud iurifcófultos uero eft ti

Q_in ' femusê Gmannmittaturtfit Iibcrtius.no ide additus.^ plura de gbusalio loco.Illudquolt;^ differesuoeât cû genere in fpecié didudo fpecies ipfa difcernitur.alal genus,mortale fpecies»terrenû uel bipes differes.Nodn.n.pprium e.fcd dif fert a marino udqdrupede.qd'nó ta ad argumétû ptinet g ad diligété finitionis'cóprenfioné.Gice.genusamp; fpecié: qua eadc forma uocat: a Gnitióe diducit:amp; iis qua: ad aligd funt fubiicit:ut fi is cuioé àrgétû legatu é petatfignatû queqjuta tur genere. AtG gs cû legatum Gtei:quæ uiro materfamilias cfletmeget deberiei qîmanû nó cÓuenerit:fêd neget fpccie. quoniä duç form? fît mfimôiorû.DiuiGoeâtadiuuari finitio né docet,câq;differf a ptitioe qÜ hçc fit toti? î ptes ilia gûris î formas .ptes incertas eê:ut gbus coftet refpub.formas certas utquot Gnt fpecies return publicarum:quas très accipimus:

aîalpro lioîe fortage accipit.

ut uiilgo dicimusmortales y hoibus.Cicc.gcnus’8d fpcm qua cédé forma uocatia finitme diducit.amp; iis q ad aligd flintfubiicit.Cicc.in topicis ingtargumta et duci ab bis rebus:qquodâ mo affedcfutad id de quo grif His ergo gen’ amp;nbsp;fpés aCicc.fubiiciiitur.Sic.n.pcipit.Ducuiif ét arguméta ex iis rcbus' qquodâ mô affeßa funt ad id de quo grif.Sed hoc gen’ in plures ptes diftributû é.Nâ alia cóiugata appellam’,alia ex gnrc.alia ex forma .alia ex fimiluudie. Vt.fj.o.a.I.c.p.f.q.mg.Apertius é apud Cicc.hoc idé cxéplinSic.n.explicaf Q^uonia oéàrgétû mulieri legatu é:nó pot ca pecunia q numerata domirdiöaémó cé legata. Forma .n.a gnre quoadnoin fuû retinet:nû$fc iûgif.Numcrata at pecunia nom argéti retinedegata igi^ nidct. At.f. c.l.f.e.q.u.m.c.n.d.c.q.i,m.n.c.f.n.f,q.d,f.f.m.Hoc quoqi ex Ciceronis ipfiiis topicis clarius peipif/Sifabie ingt pecunia Icgara é a uiroilî ca uxor materfamilias cet:fi cam manû no coucncratmihil debef.genus enim cd uxor.cius due formçfunt.una matrûfamilias.Hç funtq in'manûcôuencrût. Alteraeaçz q tâtûmô uxores hétur.Qua in ptc cû fuerit Fabiadegatû ci nó uidet' '.Boethus hoc cxéplû exponésinqr.VxoK fpés funt duc una matrûfamilias.altera ufu.Scd comuni generis nomine uxores uocantufFit uero id fçpc ut fpés lifdé no minibus nuncupentungbus amp;nbsp;genera’ materfamilias uero nó poterat cé nifi q cóuenifTet in maninHcc aut erat certa fpés nuptia^.Tribus enim modisuxorhabebaf’ nfu.faiireatióc;coépti0ne.Sed farreatio fblispon tificib’ cóueniebatiQueaütin manû p coéptioné cóuencr5t:hfmatreffamilias uoeabâtur.Quçuero ufu'ucl farreationeminimc.Cocptio nero certis fblénitatib’ pagebatur.amp; fefe in cocmédo interrogabat inuicé. uir jta. an mulierfibj materFamilias ede uellct.llla refpódebat uellc. (té mulier intcrrogabat.an uir fibi patcrfami lias cffeucllet.Ille refpódebat uellc.Iraqi mulicnuiri cóuenicbét in manfuSC uocabatur hçnuptic p coemptio né.amp; crat muliermaterfamilias uiro loco filic.Quani folenitatem in fuis inftitutionibus ulpianus tradit.. Diuifione autem adiuuari finitionem docet, n topicis hoc quoque fie Cicero oftendit. Atqueetiâ definitio nes’aliffunt partitionum.alif fuhtdiuifionum.Partitiouumeum res ea que propofita efi quaC in membra difccrpitur:ut fiqtiis ius ciuile dicat id effequod in legibus.fenatufconfultis. ’rebus indicatis . iiirifperitoriim auSoritatc.edidis magiftratuû .more.cquitat cconfiftat.Diuifionum autem definitio formas omnes com/ ple£htur:quf fubco genere font:quod definitur.bocmó.ab alenatio cd eins rei que mancipi eft. aut traditio alteri nexu.aut in iure ccffio inter quos ca iure ciuili fieri poflunt.Q_uibufdam deinde interpofitis diuifio/ nis partionifque differentiam hocmodo fubiungit.’In particionc:inquitquafi membra funtmt corporisea/ put,humeri.manus.btera.crura.pcdcsamp; cetcra.ln diiiifionc formcfuut:quas grcci Eigt;ï h uocant.noftri fiqui hcc forte traflant:fpecies appelIant:non pe(Timeid quidem:fcd inutiliter ad mutandos cafus in dicendos Nolim cniin ce fi latine quidem dici poftitifpccierum amp;nbsp;fpcciebus dicere. amp;nbsp;fi bis cafibus utendum eft:at for mis amp;nbsp;formarumuehm.Cuni ante utroquerbo idé fignificctiir;comoditate i dicedo no arbitror ncgligcda

Q^VINTVS’

Quepopuli.bçc j^HTroKpdTÎa.Quæ paiKo ^e.hçc oZîyapXia. Que onius .bçcJJova^yià a^eds Hocatur. Iracundi iierbis dïccrcdatur.Emendatc in quibuldam exemplaribus excamdefœre fenptum elle loco iüOK uerboi^ eé credatquot;:aiaduerti.Eft.n.iracûiIi ppriû uerbis cxcadefccrCiMiW tams ad hucaut uerbo/ rum aligd dedleui^eCaut ga ptioila ut cellas cxpûgéda. Aut cótra qdaingbufda uriepnó fut.u . uocali ex pûâamegd uel minimu ^termitta: At fenfus e pofcit. Etró ^uisita exdiucrforadc éJta pticuIaut redun das a fenfu repcllif.Sic aut dldidigédume duo diuerfa peepta eófudacur, Prpbatói fatis cd iterû unii ha/ rcliocmoutIit ciuis autnat’

q populi, q paucorû.quæ unius potenateregerentur.amp; ille qdeno hisexcplis utit:ur:quia (cribesad Trebatiii exiure ea ducere nialuit,ego apertiora pofui. Propria ueroad coiedu ræ quoqp pertinetpartemtqa ppnu eft boni rede facere.fa/ cere.iracLidi uerbis excadefcere:aut cótra qda iqbufdä utiqp no funt,Et ratio quauis ita ex diucrfoeadé ed, Diuifioamp;ad j)badufiniiliuia ualet:amp; adrefelledu,Probationi iterî fatis eftunii habere hoc rnó,utfit ciuis aut natus fit oportet.aut fa dus.utrûqg tolleduc.necnatus.nec fadus eft,Fit hoc amp;nbsp;mul tiplex,Ideoqp amp;argunietorfi genusex remotióe:quomóef ficitur totu falfüimó id quo relinqtur ncru. Totû falfiim eft hoc niô,Pecuniâ tc crcdidifte dicistaut habuiftf ipfe, aut ab aliquo acccpifti.autiucnifti,autfurripuifti,Sineqp domi ha? buifti,neqpab alio accepifti,nec cetera.nó credidifti, Reliqu urn fir ueru fic.Hic feruus quétibi uendicas:autuerna tuus eft:autéptus:aut donatustaut teftaméto relidus:aut ex hof fte captus:autalicnus,Deide. remotis priorib^dupèrerit alie^ nus.PcricuIofum amp;cü cura ituendû genus.qa fun Eponen-* do unû quodlibet omiferim^tcû rifu qnoqp tota, res ibluitur, Tuti9 Cicero quod ^Gecina facit:cuiterrogat.fihçc adio nó^t.Simul.n,remouetur ola, Vel cu duo poneturiter le co tranatquoru tenuifTe utruhbet fufficiat:qle Ciceróisê. Vnu qdé certe nemo ent tâ mimic? Cluentio:q mihi no cócedat ficóftet corruptu dludeffe iudiciû:aut ab Habito aut ab Op pianico effe corruptü.fi doceo nó ab‘Habito:unico ab Op/ pianico.fioftedo ab oppianicotpurgo Habim.Fit ét ex duo bus quoru necefreéàlterûmerû elig^iaduerlano poteftas: cfficiturqp ut utru elegerit noceat,Ricithoc Cice,pro Oppi» Vtril cd Goada appctiftet:autipfe cû fele conaretur occide re:tellu ei emanibus ereptu e,amp; ^ Vareno.Optio uobis da-' turmtru uelitiscafu illoitinere Varenuu(uee:an huiuspfua.- emmata fufficiat emendate amp;nbsp;SUdnAiudeinde uttaj facit accafaton contraria.Interiin “SsS’n^S duo ita ^ ponuturmt utrulibet eleduide efficiat : quale cft, alteriucni eligendi aduerCa Philofophandu efttetiam fi non eft philofophandû. amp;nbsp;illud nopoteras.Sic odé le^u p ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■Cipi no pot bic fennis,QuiS

.n.uerü digédipótat: aduer fario faceret?Quod fi hoc mó corrigaturnit utru c uocali.i.in.t.mutâ cóucrfa legatur ac vbn uelit afcribatur: facile itelligetur.Sic dt eé Icgédu ét exéplaiq fubiieiûtur apte Æmôdrât.^is utrühbet quoq iféfui cóuéire pof fit. Qualc.e.p,c.f.n.c.p.Pcdianiis idiuiationé igtifb ncc oxymora ncc KaSofH.\a hoc eil nec fatua acutu Bcc afeâata cé iudicada Neoptolemiäl ce didücollet etragoediafuptfuquongnificafphilo.gde opera cc

dandâîfed in cius Audio tota uita no efTe confumendâ. Quo febcma G intelligif.Q uafinó intelligif, QuaGcorrupte legif.Qyo G uéro emédatc.Schcmatis aüt nóeffeutédû hoc dido jbaf.Nâ fehemata aut JntcIIigunf autnó.Siintelhgiinf.nihil magisjfunt $ Gmplex aptaep oratio.Si nó mtclfugnnf.gd pdeGe poGutcu nó intdliganf.De huiufmóiaütGguris plene a Fabio in nono tradat'.ubi etdçcótrouerfis figura tis peipif. EGergo hic quoc^argumetu locus inuicepbatiii Argumeto^ legédüeégnó ludet grama icis reddaf erudiédus. Naex initii mmacolligif s litteraaferipta initiisélegédû:ut intelligamus fine ex initio uuIgatû.Quo fehema fi îteHiginquafi ne« îtelljgitur.amp; me tietin tormens.qdoloré pati potmétietqa nó pt. Vt fût aut tria tpa.ita ordo rerû tribus mométis eófert? é.Habet,n. oia exordiûjncrementû.fûmâtutiurgimdeindc cædes amp;nbsp;ftra/ gcs.Eftergo hic quo^argumétorû locus/inuicé ^bantiu. Naexinitiis fuma colhgitunquale c.No poßu tota prextâ fperare cû exordiû pullû uideam:amp; cótra.Nó dominatiois ca Sylla arma fumpfifletargumétû é didatura depolita . Six militer ex increinêto in utrâ^ parte ducit rei ró:cü in cóie\ dura.tû ét in tradatu æqtatis.an ad imtiu lüma referéda fit ideft an ei cædes imputada fit,a quo iurgiucœpit.Eft arguƒ métorü locus ex fimilib^.Si cótinetia uirtus iiti^ amp;nbsp;abftiné tia.Sifidé de tutor amp;nbsp;pcurator.Hoc é ex eo genere.qd ' escet ycoyfiv græci uocat.Cicero idudioné,Ex difiimilibus.No fl lætitia bonû amp;nbsp;uoluptas,Nóqd mulieri idem pupillo;Ex con trariis.Frugalitas bonum»luxuria enimmalum. Si malo rû câ bellû ctentemédatio pax.Si ueniâ meret qipr«désno cuit.no meretur prcmiû qimprudés ^fnit.Ex repugnâtib?

qlia fntq a Fabio fubüciûtur Si fidé det tutor amp;nbsp;peuraz tor.lta gdé legiturin oib’q mihiuidcre cótigit cxéplari bus.ne^i nô der fed débet le gedu ce facile ex Clceróis to picis.un hçc fijpta fiitipfpici ^t.Sic.n.ibi Cice.fcribit.Sût.n.GmilitudineS.q cx'plurib’colfatfôib’ pucniunt quo uolût.hocmó,Si tutor fidé pilare debet.Sifoei’.Si cuimâdaris,Si g iudiciû acccpitidcbct amp;nbsp;peurator Hoc é ex co gcncre.qierrocyosyHv greci uocât.Cice.induâionê.In iifdé topicis Cice.ita pnpit.hee ex plu rib’ puciés quo uult.appellaf indu5io;q grçce erroyayu nominat ' qplunmûêufus in fermóib’ Socraz tes. Ex didimilib’.Difnmilitudiné Cicc.diffcrctia uocat.Scgf ingtGmilitudiné differétia rei maxie cótra ria fapion.Scd éciufdédiGimiicamp;fimiIc'inucire,Ei’ generis hçefut.Nô quéadmodû qÆ mulieri debeas: rede ipfi mulieri line tutore auâore foluasdtaqÆpupillo aut pupille debeas:reöcpoGis codé mó foluere, EX cótrariis.Cótraria fût q in eodépoCta genere lógiGimc a Ce didat ut ^nû amp;nbsp;malû.Ex repugnâtib’. re pugnâtia dicûf qita copulatmt id qa alicuicótrario^ naturaliter iûdû é;reliquo cótrario cóparef.utqm amiciciç atqjinimiciciccótraria (uttinimicicias uero cofcgf nocédi uolûtas.amicicia amp;nbsp;nocédi nolàtas re/ pugnâtia fût. Ex eófequétib’ Gueadiûâis,Aliu gdé locû ab adiûâis Cic.facit,aliu acófcquétib’.Etab ad iûôis gdé locû ppriu eé oratori ait. In eo.n. qri gd au ré.gd cû re.gd poft re cuenerif. Antéat qri q talia fû t.apparat’.coIloga:locHs côftitut’.côuiuiû.Cû re ucro pedüflrepit’.crepit’hoium.corpngt timbre amp;nbsp;fi gd eiufmôi.At poft ré pallor.rubor.titubatio.fiq alia ligna cónirbatióis amp;nbsp;cófcictie.ptcréa reftinS’ ignis. gladi’cruét’.cetera(?q fufpicion faâi poGûtmonere.Hic apte colligim’ ca a Cice.adiûôa uocari: q unicui qj rci finitima béant naturâ ucIut timoripalor adiûâ’é.Hcc ât talia lùtiutfepi’ gdé uicinis fibi adherefeant neqiic tarnen ex ncccGitatc iis quibus uicina lut adelTc cogantur.Nam fcpe timori pallor alTiltit . non ta/ men lemperlueluü cum dÜlifflulaüoQeprefflitur metus ,îdeoqueuerifimilia ex adiûâis argumenta nafcûtur:

LIERQ^VINTVS.

habet habebit.Sed cum fint indubitata uim habent pene fi/ gnoruminumerabihum.fed confequentia dico aeokitha. Edenim confeqnens fapicntiae bonitas.iHafeqnentia para gomena:quxpodea facda fut:aut futura.necfnm dnoibus anxius. Vocet eniut nolueritquifqpidu uis reru ipfamanife dafituppareatqp hoc teporis,illud effe naturae.Itaep nodu bito hæc quoqpconfequêtia quis ex priorib^detargnmetu ad ea quæ fequûûquorû qdâ duas fpéseéuoluerûr. Addis

.P Oppio.Q_uos educerei'uidos in jauiciam non potuit eos iuitos retinere q potuitfTéporis i Verré.Si finé prætoz ris edicto afferuntKal.ianuariucur noimtiûquotj edidi na feat a Kal.ianuarn?Q uod utruop cxeplum tale eftmt ide in diuerfutfi retro agas ualeat.Cofeques eft.n.eos qiuiti duci no potueru.t:iuitosnopotuiffe retineri.Ilia quoqpquæex re bus mutuam cófirtnationé præftâtibus ducûtur:quæppni generis qdâ uideriuolût2lt; uoeât sktccv sspOŒ ctÄAn Act.ci cero ex rebus fubeadératione ueniétibustforte cófequenti bus lunxent.Si portoriû rhodiis locate honeflu eft:Slt; Her/ macreoti c0ducere.amp;quod difcer honeftuamp; docef.Vnde ilia non hac ratione dida^fed efficies ide Domitii Afri fete tia ê pulchra. Egoaccufaui.uos dânaftis.Eftîuicé côfequés amp;nbsp;quod ex diuerfis idé oftéditmt q mundû nafci dicitip hoc ipfû amp;nbsp;deficere fignificet.qa deficit omne quod nafcitur.Si millia eft his argumétatio:qua colligi folét ex his quæ faci unt:ea quæ efficiunttautcótra:qnod genus a caufis uocant Hæc interim neceftario fût.interim plerücp.fednó neceffa rio.Na corpus 1 lumine uticp umbram facit.amp; übra ubicncp é:ubi corpus eéoftendit. Alia füt:utdixi:non neceffarianiel

aut certeiunxerinnut fiï prims pfÓ SI legat ;nccp féfus:necç oró îtegra uidebit'.certe uerbu illudluxerit ad quénoiatiuû cómodcpoffit referri nó hét. Ego areufaui.uosdanalhs.Hxc fnia a Domitio Afro de decimotertio mctamorpliofeos libro urdet' eéaccepta.Nâ ibi Vl/Tcs fie ait. An falfo Palamede crimi'e turpeéaccufiffcmilii.nobis danafie deoiv f Vt q mûdû nafci dicitip laocipfû Si deficere figmficct.nt fi móiidicatiui fignificaté legédû.Solusaût Plato ex oib’ philofophis utiqt Ariftotclciimùdû generate anfusé-ex quo colligit' ipfû q a Moyfede mûdi pricipiolfisfdi ta fût pIcgifTccoq; nouû philofnpis dt^rna îucxi(ïc:atlt;ç ut uentati côfonû approbate. QuOd genus a câis no' câtiCâ é q pccdéte aliqd efficit'nó tpe fed pprietate naturæmt diei câ é ortus folis.EfFcöa ueroÏut:q aligbus cl ficunfcais nó tpe pcedétibas fed natura.Quattuoraûtcârû fpecies dicût' céefficiés.fcrma.materia .finis, aq^ bus maxia argumétoçt copia i oîdifputatôeut îqt Cicero fumi pót.Nad/ipchûdocû cnpiokdcfcnbit. Pro xîus éîqt locus cfficictiû rciv q caufr appellant.Dcii'irey effeflare ab cfficiétibus cuis.C'ne igif gna fût duo. unû qÆ ifua id qd fub ea ui fubiedû ecerte efficitiut ignis accedit.altepeqÆ natura cfficiédi nó hct.fcd fine quo effici non poifitmtfi quis as caufani ftatuæ uclit diccere:quod fine eo effici non pofrit:amp; qua: feqiiiintur.

0

IMSTITVTIONVMORAORTARVM.

Qus uficp taUa^iunttalia funt.Hoc præaptû obfcurius cé uidet':^ at Quintiliani adoricôneniat.quot; Sup/ uacnû,deinde neep admonitione dignum iudicari potcfl.Quis.n.ucl rudis dubitetea qustalia fiât talia eliqrc tactGinuitus facio ut aligd ucrborû aferibatqusin nullis legerim exeplaribusstn neabinflituto recedattrialhfC uerba fcntio apponeda.Qualia qus faciiit.ut legat'.Qusutitp talia fiunt talia fitntiqualia qus faciunt. Mes ijero emcdationi ctiâ quæfubiidûtur :exépla aftipuIant'.Hûcaûtlocû Cicero ab effeflis uocat:ficq; eû expóit’ Cóiunöus ingtjhuic carum loco ille g efficitur excaufis ut.n.câ gd fît effeûû idicat;fic quod effeûû é: g fuerit câ dcmôftrat.Hic locu sfuppedi

utnep uel ax altera pte.SoIcolorat.nó utiqp g c colorat? a fo Ie ê. Iter puluerulétü facit.Sed nee oéiter puluerem mouet: nee gfgs épuluerulét? ex innere.Q^ux unqp talia fiut : talia ßt.Si fapiéna bonu uirü facit:bonusuir é utiqp fapiés.Idco/ tj bólé hóefte facere.mali turpiter: amp;nbsp;g hóefte faciûtbói:g turpiter:mali rede iudicant»At exercitatio plcrûqj robuHû corpus facit»fed no gfgsérobuft?exercitat9«nec gfgs cxer citat? robuft? c,Nec cp fortitudo pflat:ne morté timeamus: gfgs morté nó timuerit:uir fortis eritexiftimäduCNec fi ca pitis dolore facitnutilis hoib? fol é:amp; hæc adhortatiuû ge/ nus maxîe prinét» Virtus facit laudê.fequédaigif, uoluptas îfamiâ ♦fugienda igif.Rede aûtmóernur cas nó utiep abul tio efle retinendamtMedea.Vtina nei nemorepelio.Q na fi uero id eâ fecerit miferâ aut nocété:qdilli ceciderintabie/ gnæad terra trabes.amp;Phylodheta Paridi.Si par efTef tibi: ego nue no edem mifer.Quomópneire quolibet retro caf cero uteref;qdcôiugatû uocat:ut Eos q rem iuda faciat:iuf fle facere:q3certe nó eget pbatóe.Q^uod cópafcuu eft: có pafcere licere.Quidâ hxeq ucl cx cais uelex cfficicnnb?du ximus: alienonoie uocät EKßcTcfsKT .i.exitus.Na nec hie ali/ nd tradafiqqd ex quoejeueniat.Appofitiua uel eópatma dicunf:q maiora ex minorib?:minora ex maiorib9.paria ex paribus contirmanf.Cóiedura ex maiore. Si qsfacrilegiu facitifaciet amp;nbsp;furtû.Ex minore.Qm facile ac pala mentit:pc ierabit. Ex pari.Qui ob rem iudicâdâ pecunia accipit:amp; ob dicendû fallu teftimomû accipiet.lurïs cófirmatio efthmóî Ex maiore.Siadulterû occidere licet:amp; loris cædere.Ex mi nore.Si furemnodurnû occidere licet:qd latronem?Expa ri.Quæpoena aduerfus interfedorem patrisiufta eft: cade aduerfus matris.Quoru oium tradat? uerfaf in fvUogifmil Illa magismfimtóib? aut qualitatib9profût.Si robur coipi/ bus bonû nó eft:minus fanitaS(Si furtû fcelus:magis facrile giû.Si abftinentia uirtus:amp; cótinentia.Si mundus prouiden tia regif:adminiftrâda eft refpublica.Si domufedificari fine

é apafcerc. Quida hecquFcx cais uFcx cfficiétibaduxa aliéo noïe nóót ÊkPaarÉie.Corrupte duximjamp;aliéo mihi Icgi uidét'.Emcdatc nero dixima amp;nbsp;alio legeret .Eß erai o at aduebû trjfterfegrefTio ul’cgreniis.cxitn.ciK’ ms. Appofitîa ufeopatia dur: g maiora ex minoribus minora ex maioribusipatia ex paribus : confirmant .

LIBERO-VINTvs.

Tóne nopou^dagédu in niuaîiû cnra:amp;armorûfAcmihi

nü:0^ ex uno ad plura.Vdeft. Q^uod femel amp;nbsp;fepius.amp; ex ptead fotu amp;nbsp;ex genera ad fpém:exeo q3atmet ad id qdco tinetdtdiHiciIionb^ad faciliora.^ exlóge pofitis ad propio ra:amp; ad oîa 1^ atra hçc fut:eadé roe arguméta ducût.Sût.n. amp;hsc maiora amp;niinora:ât certe uî fimiléoptineui:q fî pro feqmurmullus erit ea addendi môusJnfmita c.n.reruapa/ tio:iucddKara:gratiora.magis necefraria:h0eftiora:utiliora fed omittam9p!ura:ne in ea ipfaquitoloqcitate mcidâ.Exé plora quoqpad hçc infinituseft nderus.Sed paucifTima atti ga.Exmaiori pro Gccinna.Q ui exercitus armatos monet is aduocatoncm togatoruno uidebiturmoüiftei’ex facilior in Clodiu amp;nbsp;Curione.Ac uidc an facile fieri tu potueris: cd is feus H fit:cui tui acefîifti.Ex difficiliore. Vide qfo Tubero ucq de meo fcónó dubitê:de Ligarii audeâ côfiteri.Etibi. An (Padi Ligario ca n5 fitted mihiapud te locus fit etia pro altero depcâdi.Ex minore pro Cecinna. Ita ne uero fcire eé armatos fat eftiut uî feâm probesFin manuscord incidere lî fatiseftÆgo utbreuiter cotraliâ fuma: ducutur arguméta a per(onis.c4.locis.tpe:cuius très partes dixim9 pcedens.co idd:d.infequens.facultatibus:qbusinftrumentd fubiecim9 mo.i.ut qdij fit faebd finicóe.gde.fpedc differentibus.pro^ is.remotóe.diuifióe.initio.incrementis.fdina.fimilibus.dir fimilibus.pugnâubus.afequentibus. efficientibus, efïedis.e uétis:iugatis:aparatóe:q î plures diduciturfpês.lllud adiici endd uidetur:duci argumenta no a afeffistâtd:fed etiâ a fi/ lt;^ôe:5 gtçd Koclt;püS50®scrüv uocât.Etqdc ex oibns iifdéIo‘ cis:qb’ fuperiora:ç totidé fpedes effe pûthetæiquot uerç. Nâ fingere hoc loco.i.propóer aliqd:quod fi uerd finât fol uat qónem:aut adiuuet.Deid id de quo qritur:facere illi fi/ mile. Id quod facilius accipiat iuuenes nóddfcholâ egreffi: pmo familiaribus magisq ufitatis exépIifoftcnda.Lex.qpa rentes nó aluerit uinciaf.Nó alitqs:amp; uicula nihilhóinus re cufat.Vtit fidóe.Simile.fi ifasfit.fi rei.p.ca abfit.amp;illa atra optóem fortid.Sityramde pctat:fi t^lord euerfionem.pluri mdep uirid ea res habet cótrafcriptd,VtiturlusGiccro pro Cecinna.Vnde tu aut familia aut procuratortuus:fi me uil licus tuus folus deieciffet.Si uero ne habeas qdem feruö p\ terédqme deiccerit.amp;alia in eodem Iibro pluria.Verd ea/ dem fidio ualct amp;nbsp;ad qlitates.Si Catilina cum fuo afilio ne fariorumhoniitium:quos fecum aduxitthac de re poftet iu

INSTITVTIONVMORAORÏARVM.

dicaretcodénaret Luciû Mura:nâ,amp; adâplificationé fi hoc tibi î ter cœnâiillisimanibus poculis tuis arcidifTctiïic ôffi refp.uocé haberet. Has fedes accepim? _pbationu i uniucr fötquasneegenerati tradere fat eft:cü ex qualibet earn in/ nûeberabilis argumctorû copia^oriatmec p figulasfpés exe g pâtit naturarcrû.qS g fût facereconati:duo pariter fubic rûtîcômoda:utnimiû dicerétînec tamêtotû.Vndc plurimi CM i hos îexplicabiles laqueosîciderût:oém et quc ex îgemo fuo potuerat habere conatumelut afiridicertis legum uinf culis pdiderut:amp; magidru refpiciétes naturiduce feq defle rût.Na ut pfe no fufficiet (cire omnes ^batioestaut a rebus apfonis petiqa utrüqß i plura diuidit:ita cxâtecedétibus amp;nbsp;iundis amp;îfequétibus trahédaeéargumétatq acceperit pro tinus 1hoc fitnftrudus: ut qdiquatj ca dicédü fir:cx his fci at:pfertïcu plurimæpbatiônes iipfo caufarö cóplexu repiat ita utfint cualia litenulla cócs. Èaç funt amp;potêii(ïïma:amp; minimæ:qa comunib? cx pceptisîueniéda (ut. Hoc genus argumetoru fana dicamus ex circunftatia:qa irtpiSquot; ccaivdi/ cere aliter no poflum^melexiis q cuius caufæ ppria fût:ut î illo adultero faccrdotè:qlege q unius féruadipoteftaté ha bebat:fe ipfc fcruarc uoluit ppriu ccôtrouerfiæ dicere. Nó unû nocété feruabas.qaäte adulrcro dimiffo adultéra occi/ dcrc nó licebat.Hoceniargumétü lex facitrqyhibet adulte râ fine adultero occidi.amp; illa î qua lata lex é:ut argumétaril dimidium ex eo quod debebant (blucrent.creditû fuû tota exigèrent.Argentati?ab argentario folidû petit. Propû ex materia eft arguments créditons. Iccirco adiedû effe in le/ ge ut argentarius totû exigeret.Aduerfus.n.alios nó opus fuiffe lege cû oés pter qab argentariis totû exigendiins ha berent .Gû multa at nouâtur'in omni genere materiænum pcipuæ in his qónibus:q fcripto cófiat:quia uocum éin fin gulis ambiguitas frequens .adhuc in coniundis magis. Et hæcipfapluriû legum aliorum ue feriptorum uel cógruen num uel repugnantium complexu uarienturneceffe eftteu res’reiautius iuris quafi fignumefi:Nó debui tibi pecunia, nunqmeappellafti.ufuram accepifti.ultroame mutatuse( Lex eft.qui patri proditionis reo non affuerît:exhæres fit. Negatnifi pater abfolutus (it.quid(ignifLex altera. Prodi noms damnatus cum aduocato cxulet.Gicero pro Cluenz tio.P.popilium6 CTiberiumguttam dicit nó ludicii corru ptitfed ambitus elfe damnatos.qiiid fignifquod accufato/ reseorum qui erant ipfi ambitusdânati :e lege fint poft hac uidoriâ reftituti.Nec minus in hoc curxdeUtadhibcri:qd

LIBERQ^VINTVS.

propónéda:^ quo fît quod ^ppofuens probâdû.Hic oio uis luctóis; fi nó maior certe por.Nâ uttela fupuacua fût nefciétiqd petat:ficar guméta niG puidens:cuirei adhibéda fint.Hoc cqd aprehédiarten poffitJóqpcü plures eadé didicerîttgûib^argumétorû fimilib^ utcf almstn alio plura.’qb^utataueniet.Sit exépli gfa propofita atrouer fia;q miniecóes cüaliis qónes hét.Cû thebas euertißet Alexadera uenit tabulas:qb9 cétû taléta mutua thefTalisdedifTe thebâos cotine bat.Has qz erar ufus comilitio theflalorû dóauit iis ultro, poftea re ftitutiaCafladrorepofcut thebai theffalos.Apudâphidyonas agi tue.Çétû taléta amp;nbsp;credidiflè eos aftattôC nó recepifîe.Lis ois ex eo^ Alexâder ea theffalis dóaffe dftpédei.aftatquoïp illudmÓ eé iis ab Alexadro pecunia d ttâ.Quçnt ergo an perinde fit quod datû é:ac fi pecunia dedent,Quidpderut argumétorû locinili hec pri^uidero nihil eu egiffe donadomó potuiffedóare.nó dôafïeÆt pria qdé ac tio facifac fauorabiFrepetêtiüiure:qb ui fit ablatu.fed hicafpa amp;nbsp;ue hemésqóexorit de iuf belli dicêtib^thefiahhecregna.popÊos.fines gétiü atep urbiu atiéridnuciédu atra c:quodiffct heccaaceteris:q i ptâté nidoris uéirétmeccirca probóné res hereefed circa propóné, C)icam9primüÏeo qb in iudiciü deduci pót:nihilualere iufbellimec armis ereptaai ifi armis poife retieri.itacpubi ilia ualeâtnô ce indicé ubiiudex fitalla nihil ualef.Hocîueniédû é:ut adhiberi poffit argu mentû .ló fi captiuos in pria fuâ redierit liberoseéiq: bello pta nó ni fi eadé ui pofîideât.Propnûéamp; illudcaæ:qbâphidyôés iudicât.ut alia apbcétûuiros.alia apBiudicépriuatû iniifdéqóib9rófit.Tü fo gradu nó potuiffe dóari a uidore i^.cp id demû fit ei9qB îeneat.ius qbfit icorpale apphédimau nó poffe.Hoc repire difficiliustq cü in ueneris:argumétisadiuuare:ut alia fit aditio hçredif.alia uidoristtp ad eu ius.ad huc res trâfeat.Propnû deiû materiæ ius publici crediti trâfire ad uidorenö potuiße.rpqb populus credideriuolba debeat amp;nbsp;qdin qlibet una fupfuerit:eéeû totia fûmæ creditore .Thebâos at nó oés i Alexadri maus fuilfe.Hoc nóextrifecus probat :q uis é ar/ guméu:fed ipm p fe ualet.Tertii loci ps prior magisuulgarif.nó i ta bufeé i’.itacp multisargumétis defédi póc.Mcsquocp Alexadri du eidétindubi’1.Honoranteos.an deceperit.lllud ia rurfus materie,p priu :amp; uelut nouç atrouerfiç:qbrcditutóc recepilTe ius:ét fiqdami ferit:thcbai uidét.hic SdqdGalladcr uelittqr.Sed uel potétifhaapb aphidioas eq tradató é.hçc.n.nô iccirco dico:qjiutilé eé horuloco ré ex qba arguméta ducütur:cognitioné puré:alioq nec tradidifict fed ne fiq cognouerlt ifta:fi cetera ncgligât pfeós fe prrtius atqpafu\ matos putét:0lt; nifi i ceterifiq mox pcipiéda fût elaborauerinmuta q dâ fciam afecutos itelligât.nec.n.artiba editis fadûé:ut arguméta in uenerimaifed dcâ fût oia âteq pceiperétur.mox ea fcriptores obfua ta amp;nbsp;colledaediderüt.Cui’ rei probó é:^ exéplis eorü ueteriba utü tur:öi ab oratoriba illarepetut.ipfinullu nouü:2 lt;nbsp;qb didfinó fitnn'

LIBE RQ^VINTVS.

son dubiis captat afIcnGoncciHS:qnicû indituta cfl;quibiis afTciiGonib’ facitut ifli dubia quædâ respptcr G militudinem earn reni quibus afleuGt probet aielut apud Socratici! Aefehiné demonftrat Socrates eu Xeno-' pbotis uxore amp;nbsp;euipfb Xenophote AJpafiâ locuta.Raticiatio iicro é oratio exipfa re probabile aliquid elicief quod expoliti! amp;nbsp;p fe cogniti! Gia fe iii amp;nbsp;róne cofirmet.QuodequUS generofidimus?Quid legcdi! cd noqd Aut.n.libiiple rcfpondct orator.Aut particula quaei fcnfus principio cdut ite^z faite apponatiro expofeitiqd gano Gtmedofelegiputo.Emedat aut G autpticula eradat ac eius loco amp;nbsp;copula reponatur.hocmo.Et.n. G bi ipfe relpondet orator. Dif Gmilitudo alTumiturinterim amp;

Hoc 1 teftiu iterogatóe ualetplurimun oroeppetuadiflimi lee.Au.n. fibi iperudetorator.qdpomö gnrofiflimufpu/ to qdoptmin:amp; equ9q uelociflimusuta home no q daritalt; te nafcedided q uirtute maxie exceUtuOia igit ex hoc gene re fûpta necefTe étant (îmiîia ec:aut diffimiliataut otraria.dif (îmilitudoafTumif iteri amp;nbsp;ad oratois omatû.Sed illa cû res exiget»Nuceaq ad proboem ptinét excqr.PotctilTimûaût é (ter ea q fût hums generistqdpprie uocam9exéplû id é rei geftxaut ut gefix utilis ad pfuadédû id qb îtéderis:côme moratio.Intuédû igit totû fimile fit:an ex pte:utaut oia' ex co funiani9:autq utilia crût.Simile é.Iurc ê occifus Saturni us Sicut Gracchi,Diffimile Brutusbccidit liberos ^jdltóem molières Maliusuirtuté filii morte muldauit. Cótrarium Marcellus ornaméta SyracuQis hofliba reftituit. Verres ea dé fociis abftiilii.amp; ^bâdorû amp;nbsp;culpadorû ex his afirmatio eofdé gvadushél.Etiâîliis q futura dicem9:utiliffimiliû ad móitioêmtfiqs dicés.’Dyonifiü iccirco petere cuflodes falu tis fuæmt eorû adiutus armis tyranidéoccupet:hoc referat exéplûîeadéroe Pififlratû ad dominatóem puciffe, Sed ut füfexépla iteritota fïmiliatut hocpximütficïterlex’ maiori b9 ad minora ex minorib9 ad maioraducûtur:Si pp matrio

qaû ilia muliencuP man PyrrlP îterfea’.Quâuiféuerbû frpenu mero clcgafcr ßterminâtquot;;He tn efl uerbi! mihi afcribcndu uidet'.hoc mo.Pyrrhuffuit iterfrâus.Horatü at Co ditis forti tlido:qui unus hoflium ipetu dû a tergo pons a fuis cucrtcrefTuftinuit.dcide fe in Tybené armatum cóiécit ad fiiofcp tranauitifi cuiéignota;islegat fecûdû Liiiii librû ubi huius nir gcfta copiofcnarrât .Ex fcpti mo quoq; ciiifde auroris uolumiicpcipict.T.Mâliû:g primus Torquis fuit appcllatusici! gallo quoda exi/ mia corpis magnitudine1lingulare certamé defcédilTe ciqnterfcdo ^Torque aurcû ablatu collo luo drcudcquot; diffeideqiTorqtû cognominari cœpiGc.Quænâ ucro fuerit ea mulier aq Pyrrhus rex epirotan! fuit iterfed® o iiii

INS TITVTrONVMORAORlARVM.

éex maioribusad minora.Smgula igif horn gencrû ex Ci/ ceronc.Nâ unde potius exépla ponamufSimile eft hoc pro muræna.Etenî mihi ipi accidit:utcû duob9patriciis alteroi probiftimo.alteromodeftilTimoatej optimoJuiro petereJu paui tii dignitatc Catihna.gra Calba.Maius minoris^ Mi loe.Negat itueri luce ec fas ci:q a fe hoiem occifu eé fatear» îq urbe tade hoc hóines ftultiffimi difputâtfnépe iea q pri/ mu iudteiu de capite uidit.M.Horatii fortiftimiuiri.q no/ dû libera ciuitatettu populiro.comitiis liberat?é:cû fua ma nu fororé eéîterfedâ fateref:Min9maioristOccidinó Spu nu Meliü;qanoaleuadaiaduraqprei familiaris:qt nimisa z plediplebé uidebatn fufpicioné icidit regniapctédi:amp; cæte ra.deide.Sed eu:auderet,n.diccre cü pa tria pieVo Iibcradet: cuius nefadû adulterio i puluinarib9:5e tota in Clodiû locuf Diftîmile ex fe plurcs cas héf:fit.n»genere:mô.tpe4oco'cæ/ terifcßp q fere oia Cicero piudicia:q de Cluétio uidebaf fea fubuertit.Ecótrariouerocxéplocéforia nota laudado eefo ré Africanutq cü qué peierafte aceptis uerbif pala'dixiftet: ét teftioniu pollicitustfiqs atradiceret:nuUo aceufate traduz cere equû paffus cffetiq qjerät 10giora:nó fuis ucrbis expo fui.Brcue âtapud Vergiliû atrariiexéplû é.Atno ille fatû quo te métiris achilles : Talis in hoftcfuit priamo: Quada âtex ils quæ gefta fut:tota narrabimustut Cicerop milice» Pudicitia cû erigetmiliti trib? militaris in exercitu Can Ma riî ppinquus eins iperatoris ab eoîterfedus é:cuiui afferez bat. Facere.n.pbus adolefces piculofcq turpiter ppetimalu it .atep hucille fumusuir federe folutu piculo liberamt.quç da fignificace fatis erit:utidéac ^eodé. Netj.n.poßetille Hala SeruiliuSeauuP.Nafcica aut.L.Opimîusaut me cófu le fenariis nó nefarius haberitfi fceleratos interfici nefas eet. Hire ita dicent proutnota erutmel utilitas câç autdecor po ftulabit.Eadéröéeoru quæex poeticis fabulis dicut nili ^ his minus affirmationis adhibetteuius ufus qlis ée deberet: idéoptiusaudor acmagifterdoqntiæ oftédit.Nâhui^quo CÇ generifteadé iorone reperiet exéplû.Itaqp hoc iudicefnó fine câ ét fidis fabulis dodiftimihomes memoriepdiderut cû q patris ulcifcédi ca matré necauifTet:uarietaris hóinü fé tétiis nó fold diuina léd etia fapiétilTimæ dcæ fn ia liberatu, lllæquocp fabulæ qctiâ fi ab Aefopo originé nó acceperût» Nâ uidef card primus audor Hefiodustnoie tame Aefopi maxie celebraf:ducere alos folét:rpecipue rufticord amp;nbsp;Ipito rd:q Scfimplicius:quæ fida funt audiuntSé capti uoluptate facile ns quibusdeledantur:confentiunt.Siquideni SCMe' nemus Agrippa plebécuiii patribusin gratia traditur reda

LIBER. Q. VINT VS.

utfibi qncKp magKïratiis facroßSoscrcarc beeret:^ fibi aduerCus cofiilcsauxilio cflêntSic^ primfi dno'tribir ni plebisfuere creati. Quod dixituulpcs ægroto cauta leoni.Aliter apud Horatiin prima cpiftolarû kgif.

Oiimquoduulpes ^oto cauta leoni R.efpôdUrefer3 .otivGvgra:ci uocât ôi aiooo roonîioH 'fov nbsp;nbsp;utdixi

AoYou«rju.ueiKoucr.aiov gra:ci fabula uoeât tut éapud Hcfiodû ,a;ow nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tov aiittrafferfabalb

po faâû.Nâ Ht in fecudo fcribit.A.GelHus Acfopus ille e Prygia fabulator haud îmerito fapiés exifhmatuseft CÛ qu2 utilia monitu,fuafucp crant:nó feuere netj impiofc peepit amp;nbsp;céfuit :utphilofophis mos éded fcRiuos de ’leSabilefc^ apologosécómétuf

xilTemofa ilfa demébris huanifaduerfus iiétrê difeordâtib? fabula amp;nbsp;Horatius ne in poemate gdé hûile ufû huius gene ris putauit idiis uerfibj:gb dixit uulpcsægroto cauta leoni. cfivov græci uocât:amp;cficrlt;asso5soiHTovamp; utdixi Aoyovcf xiûôîKovà, Noflrorû’gdâ nó fane recepto in ufû noieapolo gatóem:cuiofine é zsetpamiettr genus illud:quodé uelut fa bella breuior:amp; per allegoria accipif.nÓ noftruigton?; uos clitellas.Proximas exépliuires hêtGmiIitudo:prçdpuecç il laquxducitur citra uHâtrâflatônû mixtura ex reb^pene pa rib^mtqaccipere i câpo ^fueuerûttiifeâdidatustquorû nu' mos fuppfTosce putattinimiciftimifoléteé:fic hmóiindices ifefti tu rco uenerât.Nâ parabole g Cicero collaróem uocat lógius res:q cóparent:repetere foletmec hóinü mó inter fe opera fimilia fpedtat : ut Cicero pmuræna facir.Q uodfi e portu foluétib^jg iaiu portuex alto inuehûnpdicere fumo ftudio folét:amp; tépeftatû róné amp;nbsp;pdonû amp;nbsp;loeorfnqd ’natura ferttut US faueamus:g eadé pericula qb? nos perfudi (um^: ingrediäturtquo me tadé aio eße oportet ^ppe iâ ex magna iadatóe terra uidentéin hunctcuiuideo maximaftcmpefta tes effe fubeûdas?Sed sorparSoZw a mutis atqpetiâ inammif Kerim hmói ducit.Et quoniâ fimiliû alia facies in tali róne. admonédû eft rariuseé in oróneillnd genus:quod Ei'/ ovet graeciuocât:in quo exprimitrerûaut perlbnarû imago;ut Gaftiustq iftafacié Lanipedi fenistorquésïg id quo proba bili9nt:qbitedimatuffi aium dicafexcolédû:fimilitudie uta ris terræ:q negleda fentes ateg dumos:exculta frudus ere• at.aut fi ad cura rei.p.horteris oftendes apes etiâ formicafcp nómó mutaïfed etiaparua aialia in cóetii labora re:Ex hoc gne didûéilludCiceróistVtcorpora nfa fine métenta ci uitas fine lege fuis ptib9:ut neruis ac faguie amp;nbsp;mébris uti nó pót.Sed uthoccorporishuani pro Cluétioita pro Corne lio equorum.pro Archia laxorumquocj eft ufus fimilitudi ne. Illa ut dixi propiora. Vt terni fine gubernatore : ira

INSTI.TVTÎQNVM ORATORIARVM.

Ufa lit dixippîora.ut reim fine gubernatore ita milites fine imperatore nihil ualere.Remigcs no remi legen • dû ciTe fatis ex i^ patet fenfu.Vdut laudanda.uel atqi ut pticuUnota fiibdnnnonis funtdirtingueda::ncuna diSoieu fintduxice uideat'.Etiâ fi in illis iterogatoibus Socratis Si ptieula ut fenfum pturbans eradendamdc tur.Age fis ingt.Sis J )fi uis in primo Ciceronis rhetorico unde hoc fumptum cft le^fiquemadmodumelio' ré non maiorem utfiatiiferf.Mcrito.n. male rcfpódcrat.Eni ptieulaiterriû loeû iiidet' ’ tranflcrcda utlegat. merito malc.n rcfpódcrat fc mallealicnûauge $fuû.Na éid hoc iprobû.Altep:hoge jnominü éeradédû.

' Et ut marmora deformatamt,

milites fineîpatore nihil uaIere«SoIenttu fallere fimiludinn fpésn óq^adhibêdüéhis iudiciü.Neq^m.utnauifutilior no ua q ueti’tficamicitia uPutlaudada: q pecunia fua pluribus largittita q forma:uerba fûtin his {imiliadargitóisamp; netu/ ftatismis qdélóge diuerfa pecunia: amp;nbsp;amicitiæ.Itaqg in hoc genere maxie qnttan Gmile fitqbiferuEtiâfiî illisîterroga tóib9 Socratis:qrû paulo ate feci métôemtcauédû ne iucaii te refpódeas:utapud Aefchiné focraticû male refpódit AP pafia Xenophótifuxor»Quod Cicero his uerbis traffert.dic mihiqfo Xenophótis uxorJiuicina'tua melius heatauruq tu habes.utrû ne illius an tun malisfilii ’ inqt»Q.uidffiuefte amp;nbsp;extern ornatu muliebre pcii maiorisheat qtu heas: tuu ne an illiusmalisfrefpodit illius«Age fis inqtffi uirû’iHa’ma ioré habeat q tu heasmtru ne tuu uiru malistan illiafhicmu lier erubuit,mento.male.n.ruderat fe malle ^lieu auru q fii um,Na é hoc îprobû:Atfi refpôdîfîetfemaîleaurû fuû ta-' le eé qle illud effet potuiffet pudice rcfpôdere malle fe'uirû fuû talé effe:qlis melior efîeuScioquofdâinâi diligétia per minutilfimas ptes ifta fecuifre:amp;aliqdeé fimile minus:ut fi mia h5inû:amp; ut marmora deformata pria mâu.aliud plus: utillud«N5 ouû ta fimile ouotamp;dilfimiliba inefTe fimilemt formica: ôé elephâto genus:cp fût aialia.fimilibo difïimilemt caniba catulos:amp; matriba ados, differût«n,a:tate, Gôtrario rûquoeç aliter accipi oppofita:ut noeîé luci.ali ter noxiamt aquâ frigida febri.aliter repngnâtiamt ucrû falfo:alitêr fepa ratamtdura no duris,Sed qd hçc ad pfés propofitû magno pere pertineat nóreperió,Illudéânotâdûmagis:arguméta duci ex iure fimili: ut Cicero in topicis.Eû cui domus ufu/ frudus relidus fitmó reflituturû hxredi;fi coruerit:qa non reftituàs feruû:fi ifdecefïerit.Ecótrario nihil obflat:quomi nus iuftum matrioniû fit méte coeuntiû:ét fi tabulæ fignatç nó fuerint.Nihileni proderit fignafle tabulasifi mente may trimonii non fuifie coflabit.Ex diflimili:qle é Ciceróis pro Cecinna ut fiquis domo me eiire coegiflet armis:habere adionem.fi quis introire prohibuifTetmon haberem fdifTr/ milia (ie deprehenduntur « Non fi’ qui argentum omne legauitmideri potefi fignatam quotj pecuniamrdiquiffe:

LIBER Q^VlNTjVS.

poteft fignata cjnotj pecunia rdiglïc.ió eria quod,énoibusuoluiffè crcditur.NulIo auté pa5o Ggs amp;nbsp;noluifz fe fenfui cógruunt. Analogian gdâ afimili iupauerüf.Sepaueruntlegédu cdene admonitóegdé cd dignu. Analogia nero yportio trâüTerf.Nâut unii ad dccé amp;nbsp;dgt;’ccad cétü.fimile cdccrtc.Loco amp;nbsp;copul^.Gc aduer bium fenfusexpofecre nidetur mt legamus.Mautunû ad decem fie decern ad centû. Turpis domino eu ancii la.Pro domino feofus integritas expofeit ut domini reponatur, Hæc fecuttgraccos a quibufKpiagier dicunf iudicia autjudicationes uocantur,degbus ex ca diâa fentétia eft.Mcndis non carenthi fenfus:ó finie fie tollû

10 etia q3eu'nominib^dari uoluiffe credihctvtfAoyiävqdä a fîmili feparauerût.noseâ (ubiedâhuic genen putam?, nâ ut unû ad decé:ÓCdecéad cétü:fimile c certe:amp; uthortis:fic malusemus.qq hxc ulterius quoqp^cedere foIet.Si turpis domina:cófuetiidocu feruo turpis dominocû âeiIIa.Si mu lis aiabus finis uoluptasndéhomiimeui rei facillime occur/ ritex difTimiIib?argumétatio» Nôidécdominû cû ancilla coifle:qddomina cû feruo.nee fi mutis finis uoluptas trôna bilib?quo^;immoex côtrario qamutistideo nô rÔnabilib? Adbibet extriTecusi caufâ amp;audoritas»Hæc fecuti grçcos aqbusKpKTeiO “dicunttiudiciatautiudicatiôes uocattd qb? ex caufa dida fétêtiaê Nâ eaqdé î cxéplorû locû cadunt* Sed fi qd ira uifû gétib?tpopulis.fapietib?uiris.claris ciuib9 illuflrib? poetis referri pót. Nehæcqdé uulgodicia amp;nbsp;rece pta pfuafione populari fine ufu fuerit teftimonia* Sûtemm quodâmô uelpotêtioraetiâ:^ nôcâis accomodatatfed libe ns odio amp;nbsp;gratia metib? ideo tantum dida fadaq^ quia aut honeftifTimaaut ueriflima uidebatur* An ucro me de in conmodis tua: di(Terentem non adiuuabitearum perfuafio nationumtqua Aedibus natos: letitiadefundos profequû tur^aut fi milericordia comendabo iudici:nilnl proderit? Q uod prudentiflimaduitas athenienfiutno ea pro afFedu fed pro animo accepit?Nâ illa feptcm peepta fapiétû none quafdam uitæ leges exiftimamus?fi cam ueneficii dicat in a dultera:non Marci Gatonis iudicio damnata uideatur?qui nullam adulteram non eadem effe ueneficam dixit? lâ fenz tentiis qdem poetarum no orónes mó funt refertæ:fed libri etiâ phorû:q qq inferioraoi pceptis fuis ac Ifis credûttrepe' tere tûaudoritaté a plurimis uerfibus n0 faßidicrunt*Ne(j

létihoc fapiés afcnbif diâû.nof

ce te ipfû.Chilonilacedïmonio

Nihil nîmis.Pittaco MitgIcnæo.Tépu S nofee.Bianti Pricnxo.Plurimi fût mali.Cleobulo.Fortunæ mutatio nes fortiter pferre dife Periâdro Corinthio.Exercitatio toto pót.AnacharfidifcithsiA linguauétre pudédis abftine. Sicauß bencfic ii dicatiadulteradppofttio ßfü pturbäs expugat.Nó orées mó ff ifeSe.c Ifa cradaf ut loco eius r hgda reponat'.Rcfert^.n . hoe é plentelegendû é.Nccçé ignobileexéplû Megari” ab Atheniéfi buscû d falaminccótédcrét uiSus Homeri uerfu.Megarius gdélcgiipótiit fit accufatiuus graecus tactli Megare os cótéderi cfTe legédü.uiâus nero nifi {uitlos cóuertatilefuicötextuitj nó cóucnit. Hoe idé aût exéplû amp;nbsp;Ari ftotelcs in primo rhetoricorû affert ex primo lUiados.

hoc é Aiax ucro Salaminis ægit.xii.naues.Stetit aût ubi Athcniéfiû locatæ crût phelâges.Eftaût Megara urbs iuxtaîfthmû media iter Pcloponéfû.Attica amp;nbsp;Boctiâxui’nauale cratenißa.Diäa é at Megara a Megareo Apollïs filio.Mlb: uero ft urbes li noie appellatic.na St Thcffalia St i poto amp;nbsp;iIIluico et i Sicilia me

ÏNSTLTVTIONVM ORATORIARVM.

éignobile exéplû:Megan’us abatheniéfib^cû de falamîe œ tederettuicios Homeriuerfu:q tn ipe no ioi editôerepittfi gnifieâs Aiacé naues fuas atheniefib? lûxineÆa quoqp quç uulgo recepta fût hocipfog gt;nbsp;incertûaudoré habétîuclut oi um fiût:q le é: Vbiamicinbi opes:amp;afeia mille teftef.Etap3 Cicerone.Parcs aût:utéî ueteripuerbio .’cû pib? facillime côgregantur.Neq^.n.duraffenthæc ï æternûmifi uera oib? uiderenuPonit a quibufdâ:amp; quidé i pte pria deorû audo ntastq eft ex refpôfismt Socrate efie fapiétiflimû.id rarû eft Tû utitureo Cicero in librode aurufpicû refpoûs.Et ineo/ dóe?tra Catilinâ:cû fignu louifcolûna:îpofirû populo.ofté dit.Et pro Ligario cû cam Caii Cefarifmclioré:qi dii hoc iu dicauerint ofitetur.Quæ cû propria câæ fint diuina teßimo nia uoeâtur.eu aliunde accerfunturïargumêta.Nó nûq co/ tingit indicisquoepaut aduerfarii:aut eius q ex diuerfo agit didû aliquod aut fadû alTumere'ad eorû q mtcdimus fidé. PPquod fuerût q exépla amp;nbsp;has auctoritates probónum îar nficlalium eile arbitrarent:cp ea no inueniret orator:fed ac ciperer«Plurimû aût referr.Nâ tenis amp;qóamp;his fimilia de ipa re q in indicio épronunciât,Extra petita rufi ad aliqua p fentis difceptatóis utilitate igcnio applicaturmihilpfe ualét De ufu argumentorum.

h Aec fere de probóne nel ab aliis tradita uel ufu perce pta in hoc tps feieba.nee mihi fiduciaefttut ea fola eé cótenda.qitno hortor ad qrédü:amp;innenin pofte fateor.q tarnen adiecda fnerintmó multü ab his abhorebût.Nûc bre uiter quéamodû'fit utendû his fubiungâ.Traditum fere eft argumentû oportere eé afeffum.Dubiis.n.probari dubia q poftiint? Q^uædâ tarnen q in alterius rei probôem ducimuf ipa probâda fnnt.Occidifb uirû.Eraf.n.adultera.pusdeadl’ terio cônincendum étutcû id cçpit efte ^ certo:fiat incerti argnmcntû.Spiculum tuû in corpore occifi in uentû cft.Ne gat fuû:Vt,pbationi profitjprobâdnm c.Illud hoc loco mo nere inter necefïaria eftmulla ée firmioratq quç ex dubiis fa dra fnnt certa.Cædes a te fadaéternenta ueftéhabuifti.Nó eft ta graue argumentum ifi fatettqfi cóuincit. Nâ fi fatet: multis ex cäis potuit cruenta cffeueftisiSi negatthic câæ car dine ponit in quo fi nidus fuerit ét in fcquentibus ruit. Nó ♦n.uidetur in negado mentiturus fuiffe :nifi defpafletid pof fe defendi:fi côfiterçt.Firmiflîmis argumentorü fingulis in ftâdû. Infirmioraagregâda funtiqa illa per fc fortia nó opor tet circunftâtibus obfcurare.’ut qualia funtappareant. Hæc imbecilla naturamutuo auxilio fuftinentur.Itaque finon

LIBER 0^ VINT VS.

Si ctiâriÔBt fuImine.Nihil qdéhic uerborû dceft.Scd et copula in primu locû étrâfFeréda.hocmô.ét fînoD ut fillmine. Vt cupiditas ci Icelerisfuit quarütuis eius.Sipticula ut aferibatur fenfus cxpo(cit;ut legatur ut È eu piditas câ Icelcns fnit. Et uelut carne Ipoliatus Aâusoftéderint Rcâein aliisexéplanbui artus legitur. His Qdc probationes adiiciût:pathHTl erer uoedtduSas ex afFcÖif.Quidä nó gdé Icgcndur.pathHjiKai iierop iatóes aduerbû träffcruntur pafTiuc.boccfl qua: ab efferäu amp;nbsp;padionc animi pueniunt.Nâ latine affe ßus palHocp didfquodiultimû uerbû i ranillmo é prifeorû ufu.Q_. VariuslucconéCs ait.De huius uariipa^ tria nó cóueniütiter fe auSores Alünâ^ Hifpanû uoeâtmt Pa: dianus in ordern p Icauro.Q^. Varius Hiipâiu.M.Scaurû prî cipé Senatoré iociosi arma ait CÓuccalTe.M.Scaums princeps

Qua noce ita oium cómutauit a nimos ut ab ipfo ét tribuno di/ mittcrcf.Alii Vcroncnfcm 110/ cattut Valerius in capite de fidu cia fui.Nec défunt exéplarïa i g bus hic quoep Vcronenfis legif.

Quid igif îgttu né fecifles : ego feci.Quod legendû efleda re patct.Dc hoc uero Ariftote' tes quoej lëcûdo rhetoricorum mentione facit.Fuit.n. iphicra/ tes Athfnienfiiû dux dariflimuf tanto cofilio tâtaej prudêtiaijUt Ce probus xmilius er Plutarch’ refcrût:utamp; in re militari multa corexerit.8lt; nû^ fua culpa rem male gefferint Atheniefes . Anti phon uero AthenienGs fuit ora tor. Intuédû ante fit qsapud que dicimus. Nó gs fed qualis ut legaf fenfus expofeit ac ht uer bû afcribafhoc modo.amp; qualif Gt apud quern dicimus. Quad re locuti fumus amp;nbsp;prohœmii amp;nbsp;(uaforiz Repris.Etcopula prio re loco pofita eradat ' acïlocue ius in prarpodtio reponatur : ut legamus in rhccmii amp;nbsp;fuaforix peeptis. Altera ex affirmatóe pbatio efl.Quanâ fit baxpba tio ex affirmatóne nó fatismihi liquet Neqj.n.magis ex affirma tóe pbatio códati^ex negatio ne.fnterdum nâ(çafftrmàdo .1 terdupbamus negädo.Quarc G quo niti poflccxéplari uetuflo: J)affirmatione cenferé aflêucraz tionceffe Icgédü.Efl.n. affeucra te inter ipfa argumentapiobaz tionefqjadmifccrc uim animi at

que motum .fed quid netufta requiro excmplaria?q«ando Fabiusipfe hoc idem alibi aliis uerbis prarcipitfSic enim ait Cum prsfertim qiiorundam probatio Iola fit in afleucratione amp;nbsp;perfeuerantia. Qiiare uelreluââ tibus exemplaribus quacunque mihi uidere contigiliaflèucrationc pro affirmatione contenderim effe legen/ dum:Idquod exemplaquoquequz fubiiciuntur:fadledemonflrant quorum duobus interrogario.Tertie indi exclamatio: quz exornationes maxime affeucrationi conueniunt. Cumin hoceadem caufa.

fNSTlTVTlONVM ORATO RIARVM.

nó taillé habéda funt iter magna pfidia:cu hoc icade ca fic ri ex utraeç pre fimilf pofTit Illa firmiores ex fua eu iuftj pfo na ^bationesiq credibilé róné fubletâ habétmtuulneratus aut filio orbatus nó fueritalm accufatur^ q nocctéiquadofi negotiuinocéti facitilibereteü noxa:g ad miferit,Hic amp;nbsp;pa tres aduerfus liberos qfej necefTariosauctoritate petût,quæ fitû etiâ potêtiffima arguméta primo ne ponenda fint loco: ut occupent aîos;an fumo:utidé dnuittât.an partita primo fûmotjmt homerica difpolitôe î medio fit ifirmaiât a mini mis crefcât:q put ratio caufæ emufqp pofiulabit:ordinabût uno:ut ego céfeo:exccpto;ne a potétilTimis ad leuifOma de crefeat oro Ego hoc breuiter demofirafTe côtétus ita pofui uHocos ipfos Ôégna q pofte aptiflime oftcderc.Q_uidâ exe cuti fût uerboflus qbus placuit ^pofita locorû coiû materia quo quætj res mó dici poftet oltcdere. Sed mihi fupuacuû nidebaf«Na fere apparet quid iniunä.quid i tefléîmiicû.qd pro telle amico dicédû fit,Et de olbus his où dicere infini tû é ta hercule q fi côtrouerfiarû;q fût:qque future fintqua: (hóes argumétaJétctias tradere uelim Ipfas aût uelut argu métorûtedesmô me qdé oêsoftédilte cófido:plurimas ta r mc»Quod eo diligetius faciédû fuit:qa declamationes ad pugnâforéfé uelut ppilatis exerceri folebamus:olim ia ab lila uera imagine orandi recefferuntiatcj ad fold opofitæ uo luptaté neruis carentmó aJiomcdiuffidius uitiodicentiü:q quo mâcipiorum negoaatores forme puerorû uinlitate ex cifa lenocinaffNa utilli roburac lacertosibatbacj ate oia amp;nbsp;alia:q natura propria maribus dedit:parum exiftimat deco ra:qlt;jfortia fi Iiceret forent:ut dura mollmtntanos him 0/ ratois ipm uirilc:amp; ilia ui finde robufteqp dicendi teneraq da elocutôis cute operimus:ôé dû leuia fintac nitida: qtum ualeât nihilintereflè arbitramur:Sedmihi naturâ intuén ne monouir fpadôe formofior erit/Nec tâauerfa unq uidebi tur ab ope fua prouidentia:utdébilitas inter optimaiuéta fit Nec id ferro Ipeciofû fieri putabo:quod fi nafceretur mon flrû erat«Libidinéiuuet ipm efoeminati fexus mêdaciûîunq tarnen hoc cótinget malis moribusregnûmt fiqua prçcior fa fecittfecent amp;nbsp;bóa Quapropter eloquétiâ licethâc:ut fen tio.n.dicamus:libidinolà.refupinâ uoluptatc auditoria pro bent:nullâ effe exiftimabo:quæ ne minimû qdé in fe indici um mafculiniamp;incorruptimedicâ grauis amp;nbsp;fandiuiri ofte det. At uero ftatuarû artifices pidoreftç clariflimi:cum cor pora q fpeciofiftima fingédo pingcndoue effingere cupe^ rentmunq tarnen in hunc inciderunterroré:ut Bachiâ aut

LIBER.QAH NTVS.

Megabnxum aliqué i exemplum operis alTumerét fibi:fcd Doryphoron illu nelmihtix ucl'palæftræ:aliorû quocjiuue nu belhcoru amp;nbsp;athlætarum corpora decorare exiftimauerk nos q oratore Rudern? effingere no arma fed tympana elo quéfiæ demus?! Ile igit q m ifhtuim9;adolefcésq maxie pot cóponatfe ad imitationéueritatisnnitururep frequet foréfiu certaminu pugnana ifchola uidoria fpecdet;amp; ferire uitalia ac tueri fciat»amp;preceptor id maxime exigattôi luétû.præci pue pbet.Nâ ut ad peioraiuuenes laude dicûtnta laudarii bonis gaudét»Nûc illud mali ê:qdneceflaria plerûcp filétio trâfeût.Nec i dicédo uidetîter bona utilitas. Sedhæcamp;m alio nobis tradata fût opcre;Slt; î hoc fæpe repetéda: Nûc amp;nbsp;ad ordiné îcœptû reuertamur. De refutatione, r Efutatio dupliciter accipipot.Nâamp;ps deféforis tota 5 épofitaîrefutat5e:amp; quædcâ fût ex diuerfodûtutri (pdifToluir^sg hoc eftproprie cui î caufis quartus affignatur locus.Sed utriuf^fimilis codicio cR Neq uero ex aliis locis ratio argumetorû î hac parte peti pót:q î cófirmatióe.Nec locorûaut fetétiarûaut uerborumamp; figurarû alia conditio eft.Aftedus plerûquc hæc pars mitiores habet.Nó fine eau fa tarnen difficiliusfepeft creditû.Quod Cicero fæpe tefta tur defédere q aceufaf.primû qeftres ilia fimplicior.Propo nitarenî unomô.uarie diffioluiturtco acculatori fatis fit ple rucpueruee id qdobiecent. Patronus neget.defedat traffe/ rat.excufet.depcet:molliat.minuat.auertat.defpiciat derilt;f at.Q uare idireda fere atqpmt (icdixericlamofaêadio. hic miHe flexus 0lt; :artes defideraf.Tu accufator præmedita ple raq^domo affert. Patronus etiaiopinatis frequeter occurrit Accufator dat tefte.Patronus exipfo refellit.Accufator cri^ minuiuidia:0 lt;fifalfa fit:materia dicedi trahit d paricidiotfa crilegio.maeftate:qua : patrono tatu negadafut.Ideoqg ac/ cufationib? etia mediocres idicedofuffecerunt. Bonus dey fefor emonifi qui eloquetiflim? fuit. Na utqdfetio femel finia:tato eaccufareq defedef:qto facehq fanar uulnerafa ciIius.PIurimû auté refert:amp; qd protulerit aduerfarius : amp;nbsp;quomodo.Primoigit intueduéid cuirefpófuri fumus: p' priu fit ei9iudicii:an ad eam extra accerGtû.Nâ fi eft ,ppriu: aut negadutaut dfédédû:aut trâfferédû.Extra hçc iindiciis fere nihil eft.Depcatio qdetq é fine ullla fpecie dcfenfionis rara admodü:amp; apud eos folosiudiccs:q nulla certa forma ^nuciâdi tenét.qq ille quoep apudcaiû cefaré Ôitriûuirosp diueefarûptiû hoib? adiôes:etiâ fi pcib? utût:adhibct tu pa trocinia : nifi hoc fortiffie Sfedétis é dicer.Quid alid egim?

STITVTIONVM ORATORIARVM.

Tubero:nifi ut quod hicpot nos polTemusfQ^uodfiqua do apud principe aliduetcin utrum uelit liceatdicem9:dice dûerit.Dignû quidé morte eum pro loqueniur:clæmentia tamé feruâdû efle uel talé»primü omnium non eritres no' bis cum aduerfario:fed cû nidice.deide formadeliberatiux magis material qiudicialis utemur*Suadebimus eni ut lau de humanitas potiusquoluptate ultidis cócupifcat. Apud indices quidé fecûdum leges dicturos fentétiâ de confeffis præcipere ridiculum é.Ergoquæneqp negari neqp tranffer ri ponuntmtiqp defendenda funt:qualicücpfint:aut a ca ce' dendû.Negandiduplicé oftédimus forma :autnócê fadu aut non hoc efTetquoci factu fit.Qua neepdefédi neq p traf fenpoflut utitj neganda.nec folu m fi finitio poteé prono/ bis: fed etiam fi nudainfidatio fupcrefl.Tefles crût.Multa in eos dicer licet.Chirographu.de fimilitudine litterarii dii ferendû.Vticp nihil erit peiusq cofeffio» Vltimaéadionis controuerlia:cum defendi negandiue non eft locus.i. re y latio,Attçquædâ funtquæ nec negari nec defendi nec traf fen poflut: Adulterii rea eflîquæ cû anno uidua fuiflet:eni' xa eft.lis non erit.Quare illud ftultiflume præcipitur:quod defendi non polTittfilentio diflïmulandum:fi quidem eft id . de quo iudex pronunciaturus eft,At fi extra caufam fit ad' dudum:^ tarnen coniundumtmalum quidé dicere nihil ad quæftionemtnec efiein his morâdum:amp; minus eéqad uerfarius dick.tarnen uelut huic fimulatioi obliuionis igno fcaubDebet enim bonusaduocatus ^rei falute breuê negli gentiæ reprehenfionem non pertimefcere. Videndumetiâ au fimulnobis plura aggenda.an amolienda fin gula: Plu ra fimulinuadimus:fiaut tam infirma funt:ut pariter impel li fit:aut tam inolefta utpedcni conferre cum fingulis nóex pediat,Tum enim toto corpore enitendum:amp;utfic dixe\ nm:deted:a fronte pugnandum eft.Interim ft refoluerccx parte diuerfa dicla difficilius ent:noflra argumenta cum aduerfariorum argumentis conferemus:fi modo hoc:ut ua létiora uideaturteffici poterit.Q.uæ uero turba ualebunt: diducenda erunt:utquod paulo ate dixi.Eras hæres amp;nbsp;pan per.amp; magna pecunia appellabaris a creditoribus.amp; offen deras:6c mutaturum tabulas teftamenti fcribas. Vrgét uni uerfas. At G figulaquoque diflbluerisha illa flammaïquæ magna congerie conualueratididudis quibus alebatur:c0 cidet.Vtfi uel maxima flumina in rutos diducantur:quali/ bet tranfitum prxbet.Itacj propofito quoqp fecundum hac utilitate accomodabitur:utea nue fingula oftendamus.nuc

LIBERQ^IVNTVS.

cóplcdamur uniuerfa«Na interim quod pluribus collegit aduerfarius fatis eft fcmel proponere:utfimultas easfacien di:quod arguicreo dicetaccufetor fuiffemos no enumera/ tisfinguhs femel hoc intuendu negemus:cp noqfqseam fa ciendi fceleris habuit Si fecerit«S«pius at accufatori cogere rearguméta.reo dilToluere expedietJd autquod erit abad uerfariodiduquo refutari dcatintuenduert.Na fi erit pala falfummegare fatise:ut pro Cluentio Ciceroeum que dixc rat accufator epoto poculo cocidiffemegat codé die mortu um. Pala etiâ côtrariaSifupuacua amp;nbsp;fluitareprchedere nul lius artifeft.lôqpnec roues corû ncc exépla traderenecefïe c Id quoeç :obfcurû uocât:quod fecrcto amp;nbsp;fine telle aut argu mentodÉfadu :fatis natura fua infirmûefl.fufficit m.quod aduerfarius non probatste fi ad cam non pertinet,Eft tamé interim oratoris efficeremt qd autcôtranû effc:aut a ca di/ uerfiim:autincredibile:aut fupuacuû:autnoftra: potius câç uideat eße coniundû.Obiieitur Oppio q, de milmi cîbariif detraxeritafperû crimen:fed id côtranûoftendit Cicero:qa iidé accufatores obieccrut Oppio q? is uolueritlargicdo: co rumpere exercitû,Teftes in Corneliu accufator ledi a tribu no codicis pollicet,Facit hoc Cicero fupuacuû:quia ipfe fa teatur. Petit aceufationé in Verré Quintus Gæciliustq » fue rat quæftor eius,ipfumjGicero ut profe uideret effêcit.Cæ tcra quepponütur cóis locofhênt,Aut.n.cóied:ura excutiu tur:an uera fint:aut finitione:an propria,aut qlitate:an inho nefta,iniqua,improba,îhuniana,crudelia;amp;cætera:q ei ge neri accidüc,eacpnó mo in proponib? autróniba:fed in toto genere adois intuédaian fit crudelis ut Labienii [Rabirium lege perdueUioniÇlnhnmananit Tuberonis Ligariû exulc accufantis:atlt;çidagétis:ne ei Cæfar ignofcat,Superba:utin Oppiû epiftola cottac reûfadû.Proinde pcipitesdnfidiofç. impotétes deprehéduntur.Ex quibatn fortiffime inuaferis quod eft autoîba periculofummt dicit Cicero pro Kullio. Ô^uis ergo ftatuitunq :autcuic5cedi fine fumooium peri culo p5t:uteu iure potuerit occider:a quo metuilTe fe dicat neipfe pofterius occidereffaut ipfisiudiciba:ut pro Oppio monetpluriba:ne illudadóis genus in equeftré ordiné ady mittat,Nônûq tamé quædâ benecôtênunturmcl tâqleuia: uel taq adcâmnihil pertinentia,Multis hoc locis facit Cice

•

INSTITVTICNVM ORAORIARVM,

ro:Sed hæc fitnulatio interihneufep procedittutquæ dicco do refutare nó poflumus.qfi faffidiendo calcem? » Quoni^ uero maxia pars corû fimilibj □dattrimädu erit dihgentifli me;qd fit in quoqpqBalTiimif difTimiletin iure facile depre hendit.Eft.n.fcriptu de reb9uticpdiuerfis:tatocp magis ipfa rcru differentia pot.effe maifeftatlllas uero fimilitudines:q ducutur ex mutis aialiba aut inanimistfacile eft eludere* Ex empla reru uarie tradanda funtfi nocebut:q fi uera crût fa bulofa dicer licebit:fin dubia maxe qdediflîmilia» Neqi.n* fieri pot ut paria fintoia:utfi Nafica poftoccifu Gracchu de fendaf excplo Halæ:a’quo melius eft interfedus»Meliu re guiaffcdatoremfinfTe a Graccho leges mo latas efle popu lareCHala magiftru eqtu fuifle«Na(ica priuatu efle dicatur Si defecerintola:tu uidendû erit:an optinere poflîtme illud qde rede fadû.Quod de cxéplis idéetiâ de judicatis obier uâdû»Q uodâtpofui referre:quo qcqpaccufator mó’dixeZ rit:huc pertinet:ur fi eft min? efficaciter locut?:ipfâ eiusuec ba ponâtur«fi acri ÔCuehementi ufus fuerit oróe:eadé ré no ftris uerbis mitioribj ^feram?:ut Gicero deCornelio»Co' dicemattigit:amp; protinusƒüqda defenfióesut fi pro luxurio fo dicendu fït»Obiedacft paulo liberalior uita:fic amp;nbsp;pro for dido parcû»ô(pro maledicojliberum dicere licebit»Vdqp nu qcómittédüé: ut aduerfâriorû dcâ cû fua ofirmatóc refera matautetiâjioci alicuius executóeadiuuefinifieu eludenda* Apud exercitu mihi fueris iqt»totanis fotu no attigeris : ab fueris ta diu amp;nbsp;cuti lógointeruallo ueneristefi iis qin foro habitarut:de diguitateatendaCPrxtercade otradidóibj in teri totû crimen expóitur;ut Ciceropro feauro arra Bofcha ré facitruelut oróern dinerfe pris imitatus atpluribo propói bo iûdis:ut pro Vareno cû iter per agros amp;nbsp;loca fola faceret cû Populeno in familia âcharianâ icidifle dixerunti deinde populenû occifû effe illico Varenû uindûobferuaflejdum hic oftenderet qd de eo fieri uellet.Quod eft utiqp;fi erit in credibilifrei ordo:amp; ipfa expónc fidem perditurus.Interim per partes diflbluiturrqbotextu nocet:amp;plcrunlt;j»i»tutius* Q^uæda otradidóes natura fnntfingulæ» Id excplis nó eget Cóia bene apphéduntur nó tatum:« ^ utriufq ^ fint partisTed lt;p plus profuntrefpódenti»Ne^»n»pigebit: qi fæpe móui: referre»cómune:qui prior dicitotrarium facit: quoaduerfa y US bene utipót.At»n»no ucrifimile eft tatu fcelus»M»Cot/ ta efle cômétûéQ,uidfhoc ucriüFe eft tâtû fceIus Oppiû eé

tIBE RQ_IVNTVS.

cofiatû; Artifîcisautéinuenirein adóeaducrfariiïq inter fe nietipfa pugnent:ât pugnare indeatiir:q aliqnex reba ipfis mâifefta futmtin ca Gæliana»CIodia aurû fe Cæbo amodaf fe dicit:qb fignû magnæ familiaritatis é.uenenû Gbi paratu qb fumiodii argumétu ê.Tubero Ligariû accufat tcpis ï A frica fuerit:amp; qnt:qgt; ab eoipfciAfrica no fit admiffus»Aliq do uero pbetcius reioccafione minacófiderata ex aduerfo dicetis oró: qb accidit peipue cupidis fniarûmtdudi occafi one diredi no refpiciât:qd’dixerît:dûlocû pfcté no tota cam ituéf»Quid ta nideri pot atra Gluétiû q céforia nota ^Quid ta atra eûdc q fdiû ab Egnatiocorrupti indiciitq; Cluentius Oppianicû circûueniflîetîcrimîe cxhxredatûf At hæcCice ro pugnareluicé odedit^Sed tu adiafidcres céfeo diligéter: utrû cefonû iudiciû graue udiseffetan Egnatii .fi Egnatii: leueétqnod céfores de exteris fubferipferûtjpfûm» Egna^ tiû:qué tu graue eéuis:de fenatu eiecerût»Sin at céforû:hûc Egnatiûquê pater céforia fubferiptôeexhæredauit céfores in fanatu:cû patré eiiceréttretinuerûtdHamagisuitiofe di/ cûtur;q acute reprebédûtur.argumétû dubiû ,p neceflario cótrouerfum pcófefToxóe pIiiribj pro prpprio: uullgare» fupLiacuü.fenus oftitutû.atra fidé. Nâamp;illa accidunt paru cautis ut crime augeâttqd*probâdû é.dc fadodifputét : eu dcaudore quæraturnpoffibilia aggrediatur.pro effedis re liquat uix dû incohata'de hóine dicerc:q de ca malint: hoi/ num uita rebj ailïgnent:ut fi qs decéuiratu accufetmó Ap pium.maifcdisnó repugnent.dicat’q? aliter accipi pofht.fû ma qónisnó intueatur,no ad propofita refpódeacq? unum aliquâdo recipi ponenmala ca adhibitis extrmfecusreme/ diistuedae:ut cum peculatus Verres reus fortiter amp;nbsp;indu/ ftrie tuitus atra Piratas fcidlia dicitur,Eadé aduerfusotradi does nobis oppofitas peepta fint.Hoc tainenäpliustq » cir\ ca eas multi duob?uitiis diuerfiflaborat. Na qdaetiain foro taq molefta rem amp;nbsp;odiofa ptcreunt.Etcnim plerumqpquæ cópofita domo attulerunt:atéti fineaduerfario dicunt. amp;nbsp;fi licet multo magis in fcholis:iqbanó folum atradidóeomit tuiitur:uerum etiâ ipfx materiæ:fic plerûiç fingunnut nihil dicipalterapte poffit.Alii diligétia lapfi uerbisena uel fen tentiolisoiba rcfp5dendumputat:quodeft amp;nbsp;ifinitum amp;nbsp;fu guacuum:nó.n.ca reprehenditur:fed ador :qué ego femp uideri mallem fic difertum:utfi dixerit:quod rei pro fuerit: ingenii credatur laus effe no câæ.Si quâdo forte non lædat: câæno ingenii culpa.Itacp iHæreprehenfiones :aut obfcuri tatistqhlm Kullumfuit.infantiæ in dicendo qlis in Pifoné» infcitixterum uerborumq ^ amp;nbsp;infulfitatis etiam:qlis î Anto

tuo quite tanta mercede:qnanta iam jifcrâ:nihil Capere docuit.Quid eft minue no dico orationis fed homines ^ obifeere aducrfario:qiiod ille ffuerbo negauitdógius progredi non pOfTit g obiecerit:amp; quæ fequûtur. Vt «duerfus Quîtiu Cicero.Quintius ifte tribun’ plebis fuitiquiturbuletis concioniba Cluetium uexaucrat.In cö y Cluétion« quocp Cicero dixit. Atqjidéquato in odiipoftea fuis iliisipfis fuitip quosaltioré focû afecde/ Mtinelt; j iniuria.Facitc.n. ut nó folû mores cius arrogâtiâ.fed ét tiultt iatep amiâû atej illâ ufepad talos demif/ fa purpura recordemini.amp; quæ iequut'.Nó un^ clcuadx iiiidia : gfaiNun^ legédu émeféfus in côtrariû guet mu accomodant ut iußis odusïfuntqi utiles ad coneiladuüs quos inuifos facere uoluerisodiö«Alia relpódcdi patronisró amp;nbsp;ali'qiitf eorü nó ró nió:fed uita ét.uultus demej » inceflus* habit^rede ieufari folet,VtaduerfufQuintiu Cieero:nó hçc folli fed ipß étptextâ demifla ad talos infedatus eft,Prefïe/ rat«n«turbulétis cócióibj CkiétiuQ uintius.Nónuq eleua dæinuidiægfa tq afperius dida funt:eludütur:uta Ciceróe Triarius»Na cu Scauri colûnas per urbé plauftris uedas eße dixi.Ego porroîqt:qa albanas habeo colûnas:clitellis eas ap portauhEtmagis hoc in accufatores cócefium é:qbo cóuitia ri ahqn patrocinii fides cogit.HIa uero aduerfus'oés:amp; recep ta amp;nbsp;nó hûana côquæfhodi callide qd acuiße.breuiafle.obz fcuraffe.diftuIifle.dicunf.Defcnfióis quoqp pniutatio rephê

fus CtcfiphôtéiCû ille Giceroné lege ufurû mô.hic minime de lege didurû Demolîhenc quentur.Dcdamatores ucro ï primis hint admonédimeu cótradidóes cas ponantlembus fa cillimerefpóderi poßiunen fibi ftnitu aduerfariû(fingât. Faci mus ante q gt;nbsp;maxîe uberes loci popularefcj fentétiæ nafcûtnr matetiâ dicédimobis quo uolum9ducétib3:utnó fit ille inuti lis uerfus.Nó male relpódit.malc.n.prior ille rogaret.Fallec hæc nos in foro eófuetudo: ubiaduerfario nó ipfi nobifrefpó debimus.Aiut Adminterrogatmeur casnóageret:cüapud eu in tragoediis rata uis effet toptime hacreddidiffe róemtep illic ea dicerenturtquæ ipfe uellet.inforo effent dicfuri aduer farii:quæ minime uelIet.Ridiculû eft ergo in exercitatóibus quæ foro pparannprius cogita re quid refpóderi:q qcqd ex diuerfo dici poffit.Et bonus peeptor nó minus difcipulu lau dare dettfiqd J)diuerfa:q fi qd pro fua pte acriter excogita/ rit.RnrfnsaÜqd in fcholis pmittédû femp.î foro raro,Na Io co a petitore primocórradidione uti qpoffum9;ubi uera ref agitur:Cum aduerfarius adhuc nihil di;.erit?Incidunt tamé pTcrique in hoc uitium uel cófuetudine declamatoriatuel ét cupiditate dicendîtdantqp de fe refpódétiba uenuftiftimoflu fustcum modo fe uero nihil dixiffc:nec ta ftulte diduros.mó

Q^rVNTVS.

DCCafcripfiflc eu roem reddiderit.Sed nos ac legesoîno paniipcdiflc.Futnras et cauillatócs adtierfnsita dice»/ dasWiitaui: qru ut memineritis oro.Secudo iiobifnarraui leges de peoniis faciédisigbsapte canet';ne is g a po pulo coronat':extra cóciónepnucict'. Ctefiphö at nó lege folii trafgreffus;fed tps amp;nbsp;locii peonii faciédi.nó in cócione;fcd In Theatroineqj dû cócio haberet :fcddû tragœdiç ageret'Jgt;niïciari coronâdû decrcuir. Poft hic pauca depriuafis crimiba.multa dc'publicis locnt’fû.Eodc jgit'ordie radere Demofthcnéiubcatis.Ad Icgé g 3 obnoxiis éprimû.de peoniis fecûdu.tertiu amp;nbsp;maximû quo dono fit dignus.Quod fi a nobis petat:utalio di/ cedi ordie uti fibi pmittatis;ac

bene admonttos ab aduerfan'orSéagere gratiastgjadiuti fint iocâtiir^Frequénfîîme nero id quod firmilTimij é:nûqhis re fpofuru aduerfariû fuifle q ,ppofita nó eénc:nifi fciretnlla ue' ra ec:amp;ad fatédu cófcia eet ïpiilfus tut pro Cluentio .Cicero Niho; pirpe dixitibi:fic renuciarinne habereiaio cam hac præfidio legis defédere:ita ne éfabamicis iprudétes uidelicct ^dimur:óéé nefeioqs'de iîstquos amicos eé arbitramur no-' bisiquinoftra cófilia ad aduerfariû deferat* Quiftiâ tibi hoc renüciauit?quis ti iprob3 fuit?cui auteegonarraulfnemo ut opinoriculpa eft,nimirû tibiiftudlcx ipfa renunciauit* Atq dam cotradicftione non contenti totosetiâ locos ex plicäuSci re fe hocdid:uros aduerfarios;amp;ita pfccuturos:quod fadû uennftc temporibjnoftris elufit Vibius Grifpus uirigenu iu cundi amp;nbsp;elegitis.Ego uero inqtifta no dico.Quid enim atti net illa bis'dici*Nonnunq taméaliqdfimile cótradiëlioni po ni pótdiquid abaduerfario teftationib? comprehenfü,iad uocationibaiaclatü.Kefpódebimus cnireiabiHisdiëlæmon 3n3bis excogitatæ,autfi id genus erit caufætut proponere pofrimus certa:extra quænilail dici pofTitmtcum res frutiua indomo deprehenfa fit:dicat necefTarie eft rcus:aut'fe ignox rante ilia tam:ant defpofitam apudfétaut’donatâ fibi;quibus oibus etiam fi propofita non fint:refpóderipóc*At ifcholis re (fte:Slt; iterpellationib?: 0lt;c0tradicionibus occurremus:ut in utru^locuideft primûamp; fecundû fimul exerceamur:quod nifi fecerimusmûq utemur cótradidióe.Nó enim eritcui ref pódeamus,Eft amp;nbsp;illuduitiû nimiû folicitiîamp; circa omnia mo meta lutantfs.Sufpedä enim facit'iudicicaufä:amp; frequéter q ftatim didaomné dubitatione fubftuliITet:diIata ipfis præpa rationiba fidépdunt,qa patronus amp;nbsp;aliis crediderit opus fuif

lis uero pleni’iamp;copiofius có tradidóibaipfis occuredü effe Fabius pcipitutpiter ÓC con^ tradiSones excogitare amp;nbsp;casToIucrc’airuefcamus.hoc,n.éi pmum ac fecundum locum exerceri. Sed illametiâ

p iil

mimis affert laboris.Na fi agimusmodra cofirmada funtpri mfittum quæ noffris opponunt refmandatfi refpodemus:^? idpiendu e.a refutatôe.Narcûtur autex iis q^cotradidoi op poruini9;ali:B c5tradidôes:Eûtçp interim logins ut gladiato ru maus:q fecûdæ uoeanttfiunt amp;nbsp;tertia: Ii pria aduoeâdû ad uerfariiidu plata erit.Etqrræ fi’gemîata captatoêmt bis etia cauere. bis repetere oporruerit.Q uærô amp;nbsp;ultra dueit:Sed il Ia étq fupra oftédi fimplicé ex affedibatatcç ex affirmatóelb lapbóem recipit refutatiotqliséilla Scauri:deq dixi fiipra. Q uin nefcio an ét frequétior ubiqdnegat. Vidédu peipne utnep pti:ubi fitrei fûma.Nâ ferre accidittut in câis multa di cant.de paucis indicef.in’hispbâdirefutâdicprô étfed adiuuâ di uiriba dicetis Ôf adornâda.Qualibet.n.fint ad dicédû qd’ uolumufaccômodaranû crût infirmatnifi maiore queda ora tonsfpiritu ipleut.Quare amp;nbsp;illicóes loci de tefliba.de tabuF deargumétis;alnfçp fimilibamagna uim aïs iudicû afferunt'. Et ü ppnirqba fadû quodcplaudamustaut côtra iuftûud in iuftû docemus.maiusaut minustafperïus:aut mitius.E;; lus aut alii ad pbationé fingulorû argumétorû faciûttalii ad plu riû.alii ad totius câæinclinatôemtExqba fût q pparét aîum iudicis.fût quæ cófirmér.Sed pparatio quoep aut côfirmatio aliqû totiuscâæ é.aliquâdo partiû.Et proinde: ut cuiqp cône niût fubiiciéda. locç miror inter duos diuerfarû fedarû uelut duces nô mediocri cotetoc qfitû.lingulis ne qônibus fubiieiê di effet locitut Theodoro placettan priusdoccdus iudex q mouédustut^cipil ApoIIodorus.tâq pierit hæc ró mediati nihil CÛipfàiscâæ utilitate fit deliberâdû.Hæc peipiuttq ipfi nó dicut in foro. Vtartes a fecuris ociofifcp cópofita: ipfa pu/ gnæ neceffitate turbetur.Napp oés fere q legédicédi qfi quç da myfteria tradiderûtteertis nó inueniédoru mó arguméto rü locis tfed códédorü quoep nos pceptis alligauerüttde qb? breuiffime plocutustqdipfe fétia.i.qd pclariffimos oratores fcciffc mdeatnó tacebo.

Quibuscóffetepicherema:8f quo modo refellar. Gitur enthymema:amp;argumétû ipfû.i.rétquæ ^batôi alteriusadhibeiurtappellant:amp; arguméti elocutione. Eâuerotut dixitduplicé.ex cófequétibaqd’hét jgt;pofitionem ediuddep ei ^tinuspbationétquale pro Ligario.Ca tfi dubia quod erat aliqd î'utrapp ptetqb probari poffet.nûcmflior ca ïudicada êq diiadiuuerüt.Hét.n.róem 6lt;|?pofitionéïnó hét cóclufioné.Ita éille ïpfedus/vlIogifmuf.Expugnatibusucro quod'étfolu enthymema qdâ uoeâttfortior multo pbatio é. Taie é Ciceronis pro Milde,Ei9 mortis fedetis ultorestcuius

0,VINTVS

ukam fi putetis puosreflitniponc noIins.Q3gde etia ali/ quando multiplicari foIcKuteab codé ßCpro coda reo fadu« Q^uéigifcû aliqua gratia noluit:hûc noluit eu ahquorû q re laïque iure?qué rpe no c aufusîHûciniuna.iniquo loco.alie no tpe.cû piculo capitisnô dubitauit occiderefOptimû auté uidef enthymematis genuscû prpofito diffimili ucîcôtrario ro fubiûgitur:qlcê Dcmoftenis.Nó.n.fiqdung côtra legcs fadû endqp tu esimitatusûccirco te auenit pœna liberari : gn ecôtrario dânari multo magis:Nâ ut fi gs eorû dânatus eêt: tu hoc nô fcripfiflèsnta dânatusfi tu fueris.non fenbet aliust Epicherematos:amp; quattuortamp; q.nqp:amp; fexetiâ fadæ fut ptes a’qbufdâ,Cicero maxime quinqp défendit tut fit propofitio » deinde rô eius.tum’aUumptio amp;nbsp;eiusprobatio .qnta copie/ xio.qa intérim amp;nbsp;propofitio nÓ egeatrónis:amp; afluptio pro/ batóismonug ét cu plane opus nó fit :qdripartita:0d bipartita quoqp fieri pone ratiociatóem.MihtóipIunmifnihilominuf audofib? tres fûmû uidenf. Na ira fe hét iftanaturamt fit de quo qratur:amp; per qd probetur.tertiû aditei pót:uelut cófen fu duorü antecedentiü»ka erit prima intétio.fecüda afluptio leria conexio »Na côfirmatio priæ:ac fecundæ pris exornatio eifdé cædere pofîenttqntus fubiieiûtur.Sumam^ex Ciceroc qngppartiû exéplû»Melius gubernantur caq côfilia regunf qquæ fine c5filio adminiftrâtur*Hâc prima pté numerant. Earn deincepsrónibus uariis amp;nbsp;g copiofiflimis uerbis appro bari putant oportere«Hoc ego totû in fua róneunû puto:ay lioqui ft ro pars é,é ante uaria rotplures partes ee dicatur« Af fumptionédeÏde póit«NihiIaûtoium rerû melius g oîsmû^ dus adminiftrat«Huius aflûptôis quarto in locolâ porroîdu eût approbationé:de quo idéquod fupra dico«Q^iiintpîdu\ eût loco cóplexionétquxaut infert folûtquodex orba parti/ bus cogit hocmó«GófiIio igit müdusadminiftrafiaut unû î locû cû côduxerit breuiterexpofttonéamp;afluptioné: adiûgit gdex his conficiatur ad hunemodû.Q^uod fi melius gerun tur quæcoftlio g quæ fine cofilio adminiflrantur «Nihil ât oî um melius rerû g ois mûdus adminiflraf«cofilio igif mûdus adminiftraf.cm pti cófentio«In tribusautéîqs fecimuf:ptibu( nó é forma femp eadé«fcd una i qua idé cócluditur:quod ité dit« Ara Îmoctalis é«Nâgdex fe ipfo mouet.imortale é« Aia aût ex fe ipfa mouet«lmmortalis igit é aia« Hoc fit nô folû in fingulis argumétis:fedi totis caisq funtfimplicef: ôciqôniba Nâ ÔChæ prima habent cxpofitôem*Sacrilegiû comififti «nô gfqms hoiem occiditçædis reus tenctur.deinde rÔnem« Scd hxcedin caufis amp;nbsp;gone longior:g in fmgulis argumentis:Slt;

P 4

Mors nihil ad nos.Epicuri efthoc argumétnm.Carteçj hæcypofitioautcofcflacd aut prorttha aut proba lt;!a.Biniébris dl hate diuifioX^iare utproxima legédü eftnó aut.Eaeni jpolitio.Oïa enim animalia meliora funt cpinaimaicofelTa eft.Quat nero lequif ’ pbatione idiget. Vt q beata uitâ indere uolct philofophctquot; oporte at.Hare ppofirio indiget cincdatione.Si cnini umeremtâ Atticos imitati e egarer dicimus no uideo cur indere boedoco legédü lir.ciipfertrm beata uita fuboculos fcnfu nô’cadat.Vmere itacç legat' nó uiderc.amp; oportet a expuda. Vtcd afTöpho iterim cóedTa.Vtpticula erafa amp;nbsp;copula uidct' aicribéda.hoc nió.Ed6C alTumptio.ut intdliga^ afTnuipnoné quo^ nó folii pbationéntenm cóccf ßeenteri pb.id.i Vclad tépus

certa manèat.(?erti i y certa re Ôe in aliis legit'^éplaribus. Hîec autedoicoßt de anima fu it opinio: Vt diccréted ad eer tu tépus circa fepulcbru cada/ neris iiagari.Nifi qd i!li ctp'ii rcs habentfpecies. Quas fpeci cs uocat Fab.ab aliis pcipuetç adialedicis modiappcllâf: ut def auté Fabius de fblisdemó flratiuis Ictir lyllogilhus.ilii na «p lierafépcolligut ucris.Cstc rü amp;dialeSici fpilogifmi circa credibilia fere uerlatur.amp; fop' bidici ex üsqua: apparetereJi biliai^uisnó fintîcôponâtur.

Et uera colliguntucns.Sicqdé Fabias Ariftotclcs ueroifccu--do priore analyticoßc apte de móftrat fyllogifmo frequétcr lt;x fa’fis colligiuepe.Nâfi cóti geret fép cótrouerfia Cófeffis p bare.Gótrouerfa cófefTis op/ ponüf.Quare côtroiierfa lcgé dû énó cótrouc'fia. Cu mrc bono^e pofTcflio iterati fecun ' •dû tabu!.is teHaméti mdef.Sic gda reäe legi putafSed nifi co rigat' bic Isfus hbiipf uidebit eé cólranus.Quo nâcp paäo bonoçe pofTedio îteftati fccu dû tabulas t^Hâméti.quç nullae funtiuredari póti ’Inielliti.n« dieuf q nullo códito teftamé/ to deccdût.ut igit' hbi cógruat féfus nel rcpugäntibus exéplari b’ tedati ipnuatiua pticula era ' fa legaf. 1tétj aut nó hires es ypter catophoman nó es hat'' res legédü ita utuerbû es uoca bulo ppóat'. Ad qd fuRiciûcî tentio amp;nbsp;orô. Hic féfus ita c il prauatus ut uix mihipcipipof fimile dixerunt. Sed amp;Iiogula quæ interim rede ponunz fit.nó gn uideaf ex oratione

pria/htera expûgédatut ratio

kgat'.Scdganc ne gdé explicat lefus.Pria.n.duo iicrba huius fcfusiotiofa uidéf.netp ad aliqd rcfcrûf.Q[iiar eoçt loco ahquâdo milii uidef reponédû.ut legaf Aliquâdo fufficiût îtétio amp;nbsp;ratio.Huius autem reguliexem plum fubiiciturtex quo apertc: pcrcipitur ficomnio cdèlegendiim ut dixi. Cum.n.brcuior ratio interiienit: conexione eUfupftdédü.Id q^ fit in lila Ciceronis y Milone argumétatione.Silét.n.leges j^er arma. Sed ói

SEXTVS;

for ?ntrpfutnülnd. Silent leges inter arnia.^ a ratione fas eft indpere.Otinde cocludere ibide:Q_uod fi.xn.tabula: no druran fare quoquomó«diurnüaût fi Ié telo defédereu inter fidipune uoluerût;qs eft q quoquo mó qsîtci fedufft puni endu putet?Variât at hic adhuc:amp; rurfus ratione tertio loco pormt»Cü uideâtaliquâdo gladiû nobis abipfis porrigi legi bus»Ptioriaûtptéduxit ordine«Infidiatoriauté amp;nbsp;latroni : q pot inferri iniufta nex/Hæc intétio.Qnid comitatus noftrif qdgladii uoluntfHxcró.Quoshabere certe nóliceretdi iI/ lis nullopado utiliceret.Hxc exintéró?amp; ratione conexio« Huic generi probaticis tribus occurritur modis«i.poes par/ tes. Aut.n«expugnatuT intetio:antaftumptio:autconclu{io : nonunq ornniatSedoia hxc tria funt.lntetio expugnat.lure occidieumtq infidiatus fit.Na primaftati pro Milonequæ/ ftio eft.An ei fitfas lucemintueri:qarchomiuenecaturn cf/ fe fateatur.Expugnatur affumptiooibusiis qux de refutatio ne dixim9.Etrlt;5qdenonnuq éuera cu ci^ propofitio ucra no (it«Interim uerx propolinonis falfaro eft.Virtusbonii c:ue/ ru cft.fiqs rationem fubndat.cp ea locupletes faciat:ueræinf tctois-filla fit ró.Cóncxio auté uera negatur:cû aliud colligit qid quod ex prioribus cóficitur:aut nihil ad quxftionc dici tur pertinere. Non eft ucra fic. Infidiator iure occiditur.Na q curauitnipuî afferat ut hoftisîdebet etiâ authoftis repelli.Ke de igitur.Clodius ut hoftis occifus eft.non utieç.nôdû enim Clodiû infidiatorcm oftcndim9»Scdfit uera conexio. Rede igitur infidiator ut hoftis ociditur.nihil ad nos.nondö.n.Clo diusinfidiator apparet.Sedut pot ciTe uera intétioamp;ró:amp; ta men falfa conexio. Ita fi ilia falfa funtmûqé uera cónexio.En lt;thymenia ab aliis oratoribus fvllogifmus.ab aliis pars dicitur fyÙogifmi.propterea quod fylogifmus utiqicondufionéamp;q) pofitionê hét:amp; per oês partes cfflcit:quod ppofuit. Entyme ma taniü intentuintelligi contentu fit «Syllogilmus talis « So lû bonû uirt9.nâ id demû bonû é:quo nemo male uti póteft, Virtute nemo male uti poteft. Bonum eft ergo uirtus. En/ t/memaex confequctibo.Bonu eft uirtus:q neo male utipot Et contra.non eft bonum pecunia.non enim bonum:quo qf q male uti poteft«Pecunia poteft quis male uti.non igitur bo nu eft pecunia.Enthymema cx pugnatib9.An bonu eftpecu nia :quaquift^ poteft male uti?Si pecunia qua: eft in argen/ to fignato :argcntum efttqui argentum omne legauit: amp;nbsp;pe cunia qua: eft in argcto fignato legauit« Argentum autem omne legauit.Igitur amp;nbsp;pecuniam quæeftin argéto legauit« hêbit forma fyllogifmi.Oratori fatis é dicer eu argétu legaue

fyVogifmo quidem aliquado uti nefas duco^Senfus intentas negationem defideratut Iegatuv.ncn duco Aut certe confertam clTc agereffionecx enthymematum fipatione minime uebm.Pro aggrcHtonemihi legendu uf aggrefTionu hoc e epichoematiuEpicheremahac^ aggredioiterpretaf.Praterea Etcopula loco ex pponis e re ponenpa. Quap ealtera roOT khvaltera piTiKHvuocat.Duieaica hoc eft ratio differendi induasdmidit 'par tes TOUJI KV hoc « localéqux travat de inuentione. amp;nbsp;i pniki v hoc eft judicialem in qua tradunt 'regula: difcern 'diue^ a fallo. 'Propofitó ac cóclufio ex confequétibus pugnantibus:!ta deprauatus eft hic loc’ ut nec fenfus percipiatur ullufnec faci lecorrigi poflit. Quis tm^ fic uixit orator.Dtxinegendu effe aptiiuse^ utad monédû fit. None apud ipfmmDemofthe népauciflima huius uiri uel ar ns repiunf. Siequidé legit' cu maximo Fabii dedecoreicuia

uuItcfTc eloquêtiaiquorû mhil cófequeturzficódnfióib? ccc tis amp;nbsp;crebris:amp; in unâ^ppe forma cadétib?cocifa : amp;nbsp;côtéptû ex humilitate:Ôé odiû ex qdâferuitute;amp; éx copia facietaté: amp;nbsp;ex amplitudinefaftidiû tulerit .Feratur igitur nô lêmitîs : fed câpis.nô uti fotes anguftis fiflulis coHigunturifcd ut lauf fimiânes totis uallibus fluat:acfbi uia :fiquido no acceperit faciat.Nâqdilla mifcrmslegemelut præformatas infâub?lit teras profequctiû:amp; ut græci dicere folét:quc mater amidû dedit: folicite cuftodiétiû ? propolitio ac cóclufio amp;nbsp;conlequé tibus pro pugnâtibus.Nóinfpiret non augeat.nó mille figu'' ris uaneUac uerfefut ea nafci amp;nbsp;ipfa prouenire naturanó ma nu fca amp;nbsp;arte fufeepumagfm fateriubiep uideaf? Quisunq fic uixit oratorfnóneapudipfum DemoPene pauciflima hu ius uiri uel artis reperiunturiquæapprehéfa græci magis :nâ hoc folû nobis peius nó faciûtnn cathenashgât:amp; inexplica/ bili ferie conneCtût:amp; indubitata cohgût:amp; probat confeflaf Et fe antiqs per hoc fimiles uocant?Deinde interrogati nunq refpondebunt:quem imittétur.Scd defiguris alio loco.Nuc illud adnciendumtneiis gdem confentiremeiqui femper ar gumenta fermone puroSlt; dilucidoamp;diftindójca:terum mi mmelato ornatoqpputantelfe dicenda.Naqpeadiftmda g dé acplpicua dére eé cófiteor.ln reb^ucro miorib?ét fermée ac uerbifqmaxieppnisamp;exufu.at ft maior erit materia: nul Iu ornatu ns g mó nóobfeurettfubtrahédû puto.Nâamp; fçpe

SEXTVS.

plurimum lucis affert ipfa traflatio.cum etia ipiiurifcofulti: quorum fummuscirca uerborum proprietatem labor ed: littus audeateflediccrc:qua fluxus alludittquocp qd natura magis afpumhoc pluribacondiédû e uoluptatib9:amp; 'nimis fu fpedta argumétató dtffimulat0e;amp; muku ad fide adamatau dictis uoluptasmifi forte exidimam? Cicerone hæc male ipa argumétatóe dixi(Te.Stiere leges iter armait gladiû nobil in teri ab ipfis porrigi legiba.His tu héndus modustut fint orna méto no impedimento»

♦ M»Fabii Quintiliani de inditutione oratoria Liber fextus»

Prologus»

Aec marce nidori de tua uolûtate ma ximeingredûsitû fi q ex nobis ad iuue nés bonospuenire poffet utilitasmouif fime pene amp;nbsp;neceditate quadâ officii d legati mihi fedulo laborabâ; refpiciens tarnen illâcura mea: uoluptaris:quæ fi

Iio:cuiuseminés ingemû folicitâ quoeç parétibus diligétiâ merebatur:hâcopti mam parte relicturus hereditatis uidebamn fi me:qd xquu amp;nbsp;Optabile fuitîfata intercepifïent.pceptore tu patre uterct. At me fortua id agéié diebaac no Aib? fedinâtéqp metumeæ niorta litatis nta fubito prodrauit:ut laborismei frud? ad ne miné minufq ad ptineret:lllü»n.de quo fuma concepi:amp; in quo foe unici feneclutis reponebi;repetito uulnere orbitatis amifi»(2 uid nucagifaut que ultra efle ufumei diis reprobi tiba credamini ira accidittut eu quotj Iibrûtqué deeiis cor/ rupte eloquétiæ amiftii fcribereaggreflus fimiliidu ferirer Nue igitur optimû fuit infauftu opus:ôlt; qcqd.hoc é in me in fœliciû htteraru:fempimaturû funuscôfûpturis uifcera mea f limis iniicefe»Nelt;jhic ipii uiuacitaté noms infup curis fati garc.Q,uis»n,bonus parés mihi ignofcat:fi fl:uderc amplius poflum^ac no odorit hanc animimei infirmitatemtfi quis io me éaliusufus uocis:q utin culem deos fuperftesoîum meo rûi*nulli terras defpicere prouidétii tefterffinó meo cafu:cui tarnen nihil obiici mli q?uiui póttatillorü certe: quos utiep immeritos mots acerba damnauit:erepta mihi prius eorû/ dem matre : qua: nundum expleto ætatis undeuicefimo

tranHatide Rio loco in alium maxima efficere cófufionem uidcnhir.Quatuor enim uerfibus amp;nbsp;amplius îterie élis unus fenfus natura copulatus ita feparatur.ut duo effeélt uideatuv.quo^ prior gdem facile pcrcipitur-altcr uero obfcurioré;iitpoteq amp;nbsp;corruptus fit Öiabeo fepatufem maxïe déret cc cóiunéïus:Ndhie fenfus LiberiS tn fupflitibus orbitabar amp;nbsp;4 feqiiüturcu eo milii copulddusuidef g eluditur.Quâuis accrbiffimifrapta fatis in felix dcceflît.Orbitabar ptcrea ucrbû:ut qJno mó fupuacuû.fed ne latinû gdé efiifculdubio é eradédû: ceg tn loco illiusobleSabar uerbû fanclatinümt igbufdâexcplanbus éimutatû :afeniu agnofcitur.Sed ut fupfluû yrlus repellif:qÆidcirco afcrip tu finde ab aliquoIfato^ ufqo ftfus;ut dixi a luo locon alicnu

trdflatus neqéy pcipiebat'.Meli US ât cû uxoreqifÀlaélû ce Fa bi’ aitîcû ipa amp;nbsp;liberis fupftiti b3amp; marito faluo deccderit.cu itaep illi ablatim abfoliitc ponâ tur niillo nerbo idigere indent', Meæ ucro correâôi’pfcü illdcx éplarq^îmagnificcffima me'' dieu bibliotheca fpedaf:i quo neeg orbitabar neeg alid uerbû illis ablatiuis é afcripiû : täetfi idc féfiiû ordoq g i aliis qiio.g cexeplaribaiaflipulaf Hoc or die igf hi ßfus mihi deferibédi uidëf.Quænôdû expleto æta tis undcuicefimo anos duos e/ nixa filiof.quis acerbiflimis ra pta fatis decedit.liberis tu fup/ ditiba amp;nbsp;qi nefas eratifera fed optabat ipa:me faluo maxiof criKiatufpdpiu uia effugit.hoc ego nel uno malo fic era affliSa ut me ia nulla fortiia podet effi cere fœlicê.Nâ cû oimrtutciq i foemias cadit füiäafittifanabile attulit marito doloreitu .Ttate ta puellari pfertimea copatape amp;nbsp;ipfanuetari Iter uulnera or/ bitatis.Mihi fili’ mioriamp;q fe quunf.DccelTcrit gdé ut Icgaf illaquisaduerfatma oiûâioiq fubiudiuo iugif expofeere ur* Qua fubflâtiâ placide:Etqtî fcio uix poffe creditmtalix me tis oftédit.Prçddtiâ lefus magif exigere uf qjfubftâtiâ:amp; onde^ ritnóondit, Vt prfiis poffit hic ce tâti fluminis .I.lfapoft u uocaléfcferatur:ut fulminis Ic.^ gaf.hîc étnô hic legédû uralt î telligaf ab his inrtutib?. (^d oferuatû fere é celerinfoccidere feHmatâ maturitaté.Cato ut in

'SÊXTVS.

Tcomniû fpe aoits cloqiretixcididatü.Acuta cIoqiictia:qii,T Fabii state Cola inßtioerat ïn letcntia^ po tidimâ acuminecófidit.ln ea quâtû ualuerit Fabius facile tû ex eins (criptis colligit an ex yhormio Dini Hie ronj^mi ficin Daniele fctibctis:poft acumina Qiiintiliani.Ciceronis fluuiosJenitate Plynn.granitatc Fronto nis alpbabctö difccrc.Trebelliiis quoeç Pollio de Pofthumio luntof loques fie de acuta Fabu eloquctia fcribit Fuit auté qdfolû memoratu dignû efinn dedamarionibo difertus;ut ciuscôtrouerfis Quintiliano dicafm fcri ptæ;qué declamatore Romani nominis acutiffimû ucl unius capitis Icöio primaftatim frôte dco:ôflrat.Sup ‘ ftes parés tâtu pœnisJta comi ptuséliic locus : ut féfusnô per cipiâtur.Vcrbû enim aut amift autcerte huiufinodi decfïe uids

tundtraqd dfiis integer eénó pót. Quæfiqd nicdiocriti aliq in noftro ïgenio nirü fintut nó cxtïxenr. Quanis Cormptefie Iegat':addnci tainénopofitim iit qiiort'ida correSionéprobe qui putantquatuor hæc ucrba effe afenbéda Debilitata lam nicio mes-quæ certe neqi fenfui neeg grammatica? cóuemimt ra tioni.Cetcçe aliqd fortafle ner bum librariole incuria praeter niidinm qlce debilitaucrit aut cóeufferit fimilcue cum hoc ad uerbio certe dlaferibedum.Sie enim amp;nbsp;aptus amp;nbsp;iteger fenfus eritut nó extîxerît certe debili taucrit. Qu a illautpferre no bis difficile etPro qua ut legate nel qauelqd lêfusexpofeit Bo nis autemcófolari noftrû labo rem Variclcgif bic loens.Inue tuflo naq; exéplari cöfulcrc fcri P*“ ♦Q’P niodo fi legamus bo ni quo9.f.littéra erafa legédi i c fit Na boni cófulcrcut Fabius ipfc in primo ait;fignificat bo num indicare.

Eroratio fcquebbtur. p Cóclufioni ferc totü hunc libg tdedicauit Fabiusun quo de affedib? qi q«iflt;$ alius diffufius traöat.é autem poratio ut Cicero defy nitcxitusamp; determinatio toti/ us orationis.Hïchabet trcs p tes enumerationem.idignatio/ né cóqueftioncm.quanrü enu meratio q; renumerationem g dam uocant:rcs difperfeac dit fnfcdidas breniter unu in locS cogit.Indignatio ucroetcóque dio ad affedus referunf.Auti rebus cffcdibns. Affedibus legendum effe nemo non uidct

Rerum repetitio etiam co

gregatio quæ græce dicitur a quibuidam latinorum renumeratio amp;nbsp;memoriam indicis reficit. Hoc quoque

INSHTVTÎONVM ORATORIARVM.

cittôé tota fimul cam pÓftdte oculos:amp; et ft per fin gula innis molierat:turba ualet. In hac q repetcm9:q brcuIfTicdiceda ft 8^9^gÇ^'^o uerbo patet:dccurcdn p capita. Nâ ft morabimur nôiâenûeratio:fed akeraqfi fiet orô.Quæâtcnûerâda nide tur:cû poderealiquodicéda funt:Séaptis excitâda fnîis:amp; fi/ gurisutieç iiaradatalioq nihiléodiofius reda iHa repetitioe uelut méoriæ iudicü diffidetis.Su t at (nûerabiles optîeqpî uer réCiceeo.Si pater ipfe indicaret:q diceretcû hæc ^barctf amp;nbsp;deinde fubiecit enûerationé. Autcû idéamp; in cude p iuocatô né deorû fpoliata a ptore tépla dinûerat:Licet amp;nbsp;dubitare nu qd nos fugcrit:amp; qb refpôfuri fintaduerfarii his amp;nbsp;his.Autg fpé accufator heat oibaita defenfif. Ilia uero iueûdiïTimatficô tigat aliqd’cx aduerfario ducere argumétû ut fi dicaf.Reliqt hâepté câç.autinuidia pmere malmt.âtad pces ofugit:Sé me ritoîcû feirethçeSéhç'.Sedn5 fût finglc fpés^fcqndæ:ne fo la uideitiq fortenûc dixero.cû accuiatoes Séex câis amp;nbsp;ex di' dis aduerfariorû:amp; ex qbufdâ fortuitisquoqp oriant.nec re' feréda mónfa.led poftulâdû é et ab aduerfariismt ad qdâ re fpodeât.ld autfi amp;adôis fupcrit loc9:6éea propofuenm^tq refelli nô pnt.Nâ prouocare q ide fmtfortiamo arguentis é: fed monetis.Id unû epilogi gen! ? uifû éplerifqpatticorumtôé phiîofophis fere oîbatq de acte oratoria fcriptû aligd relique rût.id féliffe atticofcredoiq: athéifaffed^mouer et p pconé p hibeaf orator.Philophos miufmiror;ap5quofuitii é loco af ficimec bôimores nidenttfica uero indicé auertimec auenif bono iiiro uitiis uti.Neceflarios tû effed? fatebunnfi alr obti neri uera Ôé infla amp;nbsp;î côe profutura no poflint:Gçterû illd co ftitit iter oéséti aliis prib9adóis:fi multiplex câ fit:amp; plnribuf argumétis defenfa utiliter avctKSipcfAoticbmv fieri folere. Si/ cut néo dubitaueritml’cas eécâsn qb? nullo loco fitneceffax ria:fi breues amp;nbsp;fimplices fnerk.Hçcps porÓisaceufatori pro noep arque cóisé.Aficdibaquocj eifdé fere utunf:fed rarius hic.ille fepiusac magis. Nâ huic scitare iudices.illi fledere ouenir. Veru amp;nbsp;accufator hét iteri lachrîas ex miFaróe ei^rei: qué uIcifcif.Et rensde idignitate calüniç.afpiratôis uehcmé ti9 ïtcrfquenf.Diuidere igrhec officia amodiflamûtquæ ple rüqp füt:utdixi:prohçmio fiiniliatfed liberiora plenioraqp.ln clinatio.n.iudicu ad nos petit initio pcius:tû admitti fatis é:óé oró tota fupeft.ln epilogo ueroêqlé aium index iafiliu ferat amp;nbsp;là nihilâplius diduri fum9;nec reflat quo Puemur. Efl ige utrifqp coe aciliaf fibi.auertere ab aduerfario iudicé.cÓdtare afFed9 8lt;cópóere.Et brcuifl*imü qdé hoc pceptum dari utri qp patnqppót:ut totascaufæ fuæ uires orator an oculos póat. Et cum uiderit qd iuidiofuin.fauorabile.iuifutn, miferabile:

LIBÉR;SEXTjV S,

aut fit tn rebustautuiderî pofTittea dicat qbus fiiudex efletîîpfc maximemone retur.Sed certiaeft ire per finguIa.Etqcociliatqdeaceufatorêîi pceptisexorlt; diiia dixim^.Q uædâtnqnæ iHicobedere fatisen porone ipleda fût: magis fi cotra ipotétc.muifû.pnitiofû fufeepta ea cfttfiiudicibaipfis aut gloriaedanatio renaut deformitate futura abfoluna.Na egregieÎ Vatiniu Calu^^padu iqtâ bitu fcitis ocs:amp; hçc uos (cire oes fciut.Cicero qdeî Verre ét emédari pofTeifa müiudiciorüdänato rco dicittqd'é unu ex fupradidis.Metufét fiéadhibéduf ut facit idé:hüc heat locu fortiore qi phœmio.Q^ua d're qd fétiré:alio bb» ia expofui,Cócitare quoqp kndiâ^odiû.irâ liberius iporatóeatingittquorû ïuidiâ gfa, odiû turpitudodrâ ofFéiio indicis facit.Si côtumax.arrogâstfeenrus fit.qa nóexfc5 mó did:ouealiquo:fed uultu,habitu.alped:u moueri fokt ♦ Egregie (^ nobis adokfcétib9dixiHTe accufatorGodutiâi Capitonis uidebaf;græce q/ dé:fed in hucfenfû, Erubefcit Cæfore timcrc,Sûma tiî acitâdi affechifaccufato ri i hoc é:ut id qb obiecit:autq atrociflimûtât etiâ fi fieri pôttqjnaxîe miferabi keê uideat. A crocitas crefeit exhis:qd fadû fit.aquo.m qué.quoaio.quo tpc quoloco.quo mo.q oia (finitosanfraâ:9 habet. Pulfatû qrimur.de re primum ipa dicédû:tû fi fenex:fipuer.fi magiftratus.fipb9.fi bene de re.p.meritus.ét fî peuffus fitauili aliquootéptoepiuel ex côtrarioa potéte nimiüuid ab eoa quo mime oportuit.Et fi die forte foléni:autiis téponbaîcû indicia huius rei maxîe excrccrétur:an ut in folicito ciiiitatis ftatu.ltc in theatro.i teplonn codoe.cre/ fcit luidia. Et find errorenee ira uel ét fi forte ira fed iniq:quod patri afFuiffet» quod refpodiflet.qb honores atra peteret.Et fi plus etiâ uidcri pot uoluifte q fccit.Plurimûtû affert atrocitatismôus.Si grauiter.fi cótumeliofe:ut demo/ fthenes ex parte pcufticorporis:exuultu feriétis:ex habitu ûiidiâ Midiæ qrit« Occifus é.utrû ferro.an igne.an ueneno.uno uulnerc an plurib9.fubito.an ex* pedlatóe tortus ad hac ptémaxie pertinet.Vtit frequéter accufator amp;nbsp;mifcra'' l5e:cü aut ciuscafû qué ulcifcittaut Iibcrorü:autparctü follicitudiné cóquerit Etiâ futuri tpifimagie indices monet.Qui maneat eos cafus:q de ui amp;nbsp;iniuria qfti(ût:nifi uindicent fugiédû de duitate .caidédû bôistaut oia qcûqpinimienf fecerit:perferêda.Sed lopins .i.aeeufatoris auerterc indicé a miferatóe:q re9fit ufurus atqp ad fortiter iudicâdû côcitare.Cuius loci é et occupare:q didurû fa élurûue adurrfariu putes.Nâ amp;nbsp;cautiores ad cuftodiâ fuæ religôif indices facit amp;nbsp;gram refpófuns aufert:cû ca pdida fût ab aceufatore.iâ fi pro reo petenf:no fint noua:utSeruia SulpitiusatraAufidiatne fignatorü ab ipfis difcriméobiicia tur fibipmóet.Nec nó ab Aefchine qli fit ufurus Demofthenesadóetpdidüc Docédiinteriqnoqp iudices;qdrogätib? refpódere debeât.qb é unu repetitio nis genus.Periditâté uero cómcndat dignitas amp;nbsp;ftudia fortia:amp; fufeeptæ belr lo cicatrices:amp; nobilitas :amp; merita maiorû.hoc qbpxle dixi:Ciccroatlt;j Afi/ nius certati fût ufi pro Scauro:patrehic.ille profilio.Cómendat amp;nbsp;ci periculi: fi fufcepiffe inimicitiasob aliqbfadû honeftû ur:pcipue bóitas:hüanitas: mik ricordia.Iufte.n.tûc petere eaqfqp ur a iudice:q aliis ipepftiterit.Referéda hçc pars quotp ad utilitaté reip.adludicu gloriâ.adexéplû.ad memoria poftcrita/ lis .Plurimû til uàlet miferatio:q indicé fledinon tâtû cogit:fed motû qnoep aillnii fui lacrimis cófitcri.Hxc petent aut e;: iis quæpaffus é reustaut ex iisq

rNSTiTvrroNVM oratoriarvm.

qtû maxie patinât ex iis q dânatû manct:quç amp;nbsp;ipa duplica tur eûdiciusxxqilIi fortûaamp;Jqua recidédu fit,Affert îiis mométû Ô^ ecas amp;nbsp;fexUs amp;nbsp;pignora liberi dico amp;nbsp;petes Ölt;p piq:q oia tractari nanefoIêt.Nónuq ét amp;nbsp;ipe patróus bas p tes fubitnit Cicerop MiIóe.Ome irnferu.o te ifoelicé.Reuo care irie tu i pria Milo potiufti phas.ego tei pria p eofdé re tiere û potero.maxiecp fi ut tue accidit:nóaueniêt ei q accu fatpces.naqsferretmiloné^ capite fuo fuplicaté:cp a feuirix nobilé iterfedtuep id fieri oportuiffet faterer^Ergo amp;nbsp;ille ca ptauit ex lUa pftâtia aï fauoré:amp;iloculachriaru ei^ipc fuccef Ïit»His pcipue locis utiles ff ^fopopœie.i.fidç alienarû pfóa rû oróes:qles litigatore decét ufpatronûiûde tü res mouét: ätcö.ipiloqmur:ätcü ipos loq Fingim^.Ex pfóis quocp tra hit aft€d9,nó»n»audireiudex ur alléa mala defletestfed féfu ac iiocé auribaaccipemifore:quorü ét mut^afped^lachr/ mas mouetiqtccp ecntnuPabilioradiea dicerétipi: tato fût qdâportoe ad efficiédû potétiora:cû uelutiporû ore diirmt fççnicis adoribaeadéuox:eadé,pnûciatio:pl9 ad mouédos affed9fub pfóa ualet. Itaq,idé Cicero:qq pees nó dat milo oueniétesét forti iiiro aqffióes.ftuftraiqt mei fufceptilabof res.o fpes fallaces.0 cogitatócs measinâes.Nûq tu dét ce ló gamifatôinec finccâ diétû é»nihil facili9qlaclirïafïarefcere

Na cu ét ueros dolores mitiget tps:ciri9euâefcatneceffe é il Ia:q dicédo effinxim9:imago:iqfi motamurdachris fatiga tur auditor:amp;reqefcir:amp; abillo quécepatipetu ad roem re dit»Nó patiamurigffrigefcere hoc op9:amp; affedû cû ad fu/ mûpduxerîufreliqm9:nec fp€m9fore:utaliéaaliqfqdiu de ploret.lÓqp cuialiis:tû maximihae pte dét crefcereoró. ga geqd nó adiicitporiboietia detrahere uf:6lt; facile deficit af' fedo g defcedit. Nó foló at dicédo fed ét faciédoqdâlachri mas mouemomdeÓlt;pducere ipos q pichtetdqlidos atqpde formesgilbos corn acpetes iftirutûiôé abaceufatonboofté di eructu gladiü amp;nbsp;Iedaeuulncnbo olTa.amp; ueßes fâguie p fufas uideinoamp;uulncra refoluiiac uerbcrata corpa nudari* Quarû rerû îgés plerûg gt;nbsp;uis é:uelut 1' ré pfété aioshômû di cétiû*Et po.ro.egit ifuroré ptexta Gaii Cæfaris prolata î fo ro cruéta.Sciebatîterfedû eûteorpodemqpipm îpofitû Icô erat. At ueffis tu ilia fâguine madésuta repfentauit imagine fceleris:utnô occifus eêCçfar:(ed tumaxîe occidi uideret* Sed nó 10 probaueri:qbfcû m amp;nbsp;Iego:amp; ipe aliqû uidi:dcpi dâ tabulam fu pra iouem in imaginem rei cuius atrocitate index erat commonendus:Q uæ enim efl adoris infantia: ^ muta illâeffigié magis g oróeni per fe putet locutura? At

LIBER

SEXTVS

forties amp;nbsp;qnalores amp;nbsp;propinquorû quoep fimilé hahitu fcio profuiflè:amp; magnum ad falutem momentum preces attulif fo.Q^uare amp;obfecratioinaiudicum per cariflîma pignora utieç fi amp;nbsp;reo fint liben.coniunx.parenfcsnitjlis erit, Et deo\ rum etiaminuocatiomelutex bona cófcientia profeda uide rifoIet,Srratum denieç iacercamp;genua compledimili tame perfona nos amp;nbsp;ante ada uita amp;nbsp;rei conditio'prohibebit«Q.uç dâ.n.tâ fortiter tuenda qfada funtmerum fic eft habenda au doritatis ró:ne fitinuifa fecuritas.Fuitquondâ inter hæc oia potentifllmû:quo LuciumMurenam Cicero accufantibus clarifTimis uiris eripuiffe præcipue uideturtperfuafittj nihil ede ad prurientem rerûflatum utiliustq pndie.Kl.ianuarias i grediconfuIatû.Q_uod genus noflris teporibus totum pene fublatum cfl:cû oîa curæ tutelælt;ç unius innixa pichtari nul/ Io iudicii exitu poflint«Deaccufatoribus amp;reis fum locutus qam'-penculis maxime uerfatur afïedus.Sed priuatæ quoqj caufæ utriinq habet poratióis genus amp;nbsp;illud qcféex enume ratione probationû:amp; liocqd’ ex lachrymisîfiaut flatu pich’-' tari:autopinione litigator indetur.Namin paruis quidé liti/ bus has tragœdiasmouere talc efl:qua(i fi perfonam Heren lis amp;nbsp;cothurnos aptare infantibus uelisJlludne indignù qui dé admonitioe: ingésiepilogis meoindicio uerti diferimen quomodo fe dicenti qui excitatur accomodet. Na amp;nbsp;iperitia amp;nbsp;rufticitas amp;nbsp;rigor amp;nbsp;deformitas afferuntinterim frigus: di ligentercç hæc funt adori prouidenda.Equidé repugnantis eas patrono:amp;nihiluultu cómotos:amp;intépefliuc ridentes: amp;nbsp;fado aliquouel ipfo uultu rifummouétes fæpe etiâ uidi’p cipuæ uero cû aliqua uelut fcænice fiunt:alias cadût.Trâfln-' lit patronus aliquando puella quæ foror effeaduerfarii dice bat: Na de hoc lis erat:in aduerfa fubfellia:tâq in gremio fra tris relidurus»Atis a nobis præmonitus dicefferat»Tum ille alioq uir facundusinopinatæ rei cafu'obmutuit:8lt; infantem fua frigidiffime reportauit:Ali9 imaginémariti^ reapferre niagniputauit.at ea fæpius rifumfecit.Nä amp;nbsp;iiquàrû officii crat:ut traderéteâ:ignari qeét epilogus:quotiés refpexiffet patronus offerebat palati prolata nouiffime deformitate ip fa:Na feniscadaueri infufa:pteritaquocporati0is gratia pdi dit.Nec ignotu quid Glicóitcui fpîridion fuit cognomê:ac/ ciderit»Huicpuer qué is pdudnqd fleret iterrogabat:expe ‘^^gogo fe uclicarirefpondit.Sed nihil illa cotraCepafios Ci ceronis fabula efficacius ad picula epilpgorû.Oîa tamé hæc tolerabilia:qbusadionc mutare facile é.At q a flilo no rece dût:aut coticefeut ad hos cafus:^t frequétiffime falfa dicut,

Inde ek enim.Teditaducftra genua fuppliees nianiis:amp; hç ret c0plexu liberoru mifcr:amp; reuocat ecce me:amp; fi nihjl ho rû is de quo dicit faciat.Etefcholis ha:c uina:i g^busoia hbe re fingimus amp;nbsp;ipunc:ga_p fado égeqd uölumus nó admient hocidéueritas.Egregiecç Cafli^ diccti adolefcétulo.Q uid me toruo uuku imeris feuere?nó me Hercules inqt facicba fedfic fcripfid!.Ecce.amp; g potuit truculétifrime eu afpexitJP lud peipue monédü:neqsnik fumis i'genii uiribus ad moué' das lachrymas aggredi audeat.Nâ ut élógeuehemetiffim? hic aï muai uitaffedusuta fi nihil efficittepet:quémelius ifir/ musador tacitis iudicu cogitatioibus religflet.Naamp;uultus amp;uoxamp;ipraillaexcitadæ rei facics:ludibrio et pleruqj funt hoibus:quos no pmouerut.Q.uare metiat ac diligcter adi/ met uiresfuasador.•amp; qtuonus fubiturus fititelligat. Nihil habetida res mediu.fed autlachrymas meret autnfum.No autcomouere tatumifatiocmtfcd ctdifcutereepilogie,ppri um:cü orónecótinua:q motos lachrymisiudiccs ad iufiitia reducat:tu etqbufda urbana didis:qualee.Date puero pane ne ploret.amp;corpuléto litigatori cuius aduerfari^ ite puer cir ca indices erat ab aduocato latus.Quid facial Ego te baiula^ re no pofTu.Sed hcc tame no debet eé inimica.1taq^ ne illûp bauerim:q inter dariflimos fui téporis oratores fuit:q pueris in epilogû pdudisitalos iecit in mediû:quos illi diripe coepe röt. Naep amp;nbsp;haec ipfa difcnmmis fui ignorâtia potuit eé mife rabilis.neip illû q cû eét cruétus gladius eins ab accufatore p latus:quo is hoiem pbabat occiolü:fubito ex fubfelliismt ter ritus fugit: amp;nbsp;capite ex pte uelato:cû id agédû ex rurbapfpc xiffietnterrogauit:an iâille cû gladio receffiflet.Fecit,n.rifûî fed ridiculus fuit.Difeutiédæ tame ordne huiufmói fcænæ: egregieep Cicero:6lt; cótra imaginé Saturninip rabirio graz Ulter.‘amp; cótraiuuené:cuius fubide uulnus ïindicio refolneba tur p Vareno multa dixit urbane.Sûtamp;iHi leniores epilogi qbus aduerfario fatiffacimustforte fi eins pfona talismtilli de beafreuerétia:autcû amice alig cómoucmus:amp; ad cócordia hortamnnqd ’ égenus egregie tradatü a Paffieno:cü Domi tiæ uxorifuæ:pecuniaria lite aduerfus fratréeinsAenobarbû ageret,Nâ cû de neceffitudie multadixiffetide fortuna quo ç q uter(pabûdabat:adiecit,Nihiluobisminus deed îq de quo cótéditis.Oés at hos affedus ét fiqbufdauident i phee mio atep 1epilogo fedé héren qbus fane funt frequétiffimitta mé aliæ quotp ptes recipiütifed breuiores:utcû ex üs pluri/ mafint referuâda. At hicfi ufq:totos cloquétirapire fótes li cet,Na ex iis bene diximusreliq poffidebimusia iudicü aios

SEXTVS

amp; cófragöfis atep afpiseneÆ tota padereponiimusuda: amp;nbsp;cûfit maxïa ps epilogiaplificatio:uerbis atcp fetetiis uti licet iiiagnificisatcpornatis.Tuccconiouedu theatruxu ueut é adipfii illd':quoueteres tragœdiecœmediætç claudut plau dite. In aliis atpribiis tradadusattcdus erit:ut qfcp naicctut. Na netp expoi fine hoc res atrocesamp;miferabiles debet ♦ Cii de qualitate alicuius reiqo e :,pbatióibusuniufeuiufejr ei rc/ de fubiugi^Vbiucrocôiûdâ ex pluribus cam agimus:étne cefleeric uti pluribus quafiepilogismt iVerre Cicero fecit» Nâamp;phiIodamoSlt; nauarchis amp;nbsp;cruciatisciuitatibus roma nis:amp;aliis plurinus fuas Iadiryiuas dedit.Sûtq hos UEpiKO/ üer Sts!Aoyover uocét:quo partita oróné fignificât. Mihi no ta partes eius qfpés uidcnt.Siqdê hxccpilogi amp;nbsp;potationis noia ipfa apte fatis oflédûnhâc eé cófumationem orationis» De diuifioneaffeduü amp;nbsp;quomodo mouendi funt. q Vauis aûtpars liæciudicialiû caurarûfitfûmaîpcipuæ

(Ç collet affedibus:amp; aliqua de his ncceffario dixerim no famé potui:ac ne debuiqdélocû iflû iunafpém cóclude re.Q nareadimeopus fnpenicn ad obtinêda q uolumus po tétiliïmü:tü lupradidismulto difficiliusmouédi indien aios atq^i Clique uoIum9hitû formâdiamp;uelut trârtigurâdi.Q.ua dere paucaq poftulabathæc materia:fîcàttigi:ut magis qd oporteret fieri q quo id mo cofeq poflumus odendcré.Nûc altius ois rci rcpetêdaróé»Naamp;p tota:ut dixim9:eâm locus eft affedibus:amp; eorû no fimplex natura necî trâfitu tradâda quo nihil afferri mai9 orati pót.Na cætera forfitâ tenuisquo jç amp;nbsp;anguffa ingenii uena:fi móuel dodrina uel ufu fit adiu' ta:generare atcp frugéaliq pducere qneat.Ccrte fut fempeg fueratnó paru multi:q fatispitc q effientpbatióibus utilia re pirétiquos eqdc nó c5téno:fedhadenus utiles credo ne qd P eos iiidici fit ignotü:atlt;j ut dica qd fentio : dignos a qbus cas difcrtidocerét.Q^ni nero indicé rape amp;ique uellet hîtû ai poffiet pducere:quodido flédû amp;nbsp;irafcédi i eénrarius fuit» attçlaocéqd 'dominât iiudiciis^hæc cloquctiârcgût. Nâcp arguméta plcruig nafcunt ex câ:amp; p meliore parte plura fût femp:utqphçc uicit:tâtû nôdefuiffic fibi aduocatum fciat» Vbi uero ais iudicû uis afferéda é:ÔCab ipfa ueri cótêplatióe abducéda mes ibipprmoratoris opus'é.Hocnó docet litiga tor:hoc card libellis nó cótinet: Probatiócsm.efficiét fane:ut ^arn nofframeliorêeê indices putét.Affedus pftatmtét ue^ lint.Sed id qauolnt credut quocj Na cu irafci»fauere«odifle »niferericceperut:agiia ré fuäextimät:ö^ficutamites de for ma indicare nó poffintiqa fenfû oculorû |mit amor: itaoém

quorû eu in priiiemati unus^altenn albano.tertius in tiburti fermonéhîtû cópledercfzrcqrebat ubi elïent’eæ pofeffioes» Ois at illas Brutus uendiderat:amp;cû paternamâaparetpdiaî turpis habebat.Similis in apologisquocj amp;nbsp;qbufdâ etiâ iteri hiftoriis exponédis gfa cófeq folet.Sed acutior eft illaatep ue locior in urbanitate breuitas. Cuiusgdê duplex cd forma di cendiae refpódendi.fed rócois in pte,Nihil.n,qd' in laccfe do dicipót:nó etiain repcutiendo.Arjgt;pria qda fût refpódc tiu alla etiâ ira cocitati afferre Iblcnt.Hac pleruqpialteratoe aut irogadis teftib? reqrûtur,Cû fint at loci plurcs:ex gb9di da ridicula ducâtur:repetendûcdmilû nó ois eos oratorib? cóuenire:In primis at ex äphibologiametjilla obfcura q At telanç more captentmec qlia uulgo iadätur uiliflimoquopp cóuerfa imaledidû fereâbiguitate,Ne illa qdéq Cicerói aïï qdo:fed nóiagendoexciderûtdixi:cû is câdidatus:q Coci fi Iltis habebaticorâ eo fuffragiû ab eo peteret:Ego quoep tibi fauebo:nó cp excludêdaiint oino verba duos lenfus fignifica tia:fed qa raro belle refpondear:nifi cu jirfus reb?ipfis adiu/ uattir,Quare nó hocmó pene amp;nbsp;ipfü fcurrile Ciceróis cd in eundé:dc quo fupra dixitllauricu Miror qd fit:qrpater ruus hó códantidimus te nobis uariü reliquit.Sed illud ex eodem genere prædarum.'cum obiiceret Miloni accufator in argu mentumfadtarumClodio infidiarü:quod uoiullasante ho ram nonam diuertidet: ut expedaret:dü Clodius ainlla fua exiret:amp;identidem interrogarct:quotempore Clodiusoeci nó totu repudiet.Ncc pluramó fignidcari folct:fcd ctdiuer fa:utNero de fuo peffïmodixic.Nulliapd 'fe plus fidei hru nihil ei nc^ clufu neq ^ fignatu eé.Pcruenitres uftj enigma

plt.uarii ai.dicütur g uarorü

ftigmatis uerficoloré habet fadé.Illud autem Ciceronis ut nimis fcurrile tacuitquod eft apud Suetonium in Cçfaris uita.Tuin quidem plerifcp uihtatcm mirantibus facetifiime Cicero.Quo melius inquit emptum feiaz tis Tertia deduda eft.Exiftimabaturenim Seruilia etiam filiam luam Tertiam Cçfan conciliate. Rcfpon lt;nbsp;dit fero.Quidnam in hoc nomine eft ambiguitatis.An amp;nbsp;tarde fignificat rero;cumcftaduerbium:amp; iicfpcri cum eft ablatiiii cafiis huius nominis ferumtquod ut eleganter pro ul ima dieihora ponituruta feroaduerbi/ um barbare ab iisufurpatunqui falutantes bonum Iero dicunt.Quibus guidé ego rerpondcreconfucui.Mii lücito;ut qui prccanfut Icrob mis frui poflimicitoipfi mala expiant*.Vt Nero de fenio peflimo dixit.lmpa tori Neroni hoc didû n eé attribuédû apte ex redo Ciceróis ioratorc pcipif.Ridiculü eingtilli Neronia nû netus i furace kruû.Sülù ce cui domimhi' ktnecobfignatu necobfcufu.Q^i idéi bono fuo d.d folet«

SEXTVS

j-jûn.præferlinteorum ipforum a quibus lædimur caritate neep alio móinuifos eosfaciût:q qd'amareipfi uideuE Alia eu fenexadolefçétis«alia cû uitiû honeftus iferioris fert,Hic« n»tâtû œcitarhillicetiâ affici debet.Sunt amp;nbsp;illa ex cade natu' ra:fedmotus adhuc minorisueniâ petere.adolefccntiâ defé^ dere.amores nonnûq.Etiâ lenis alieni coloris derifus ex hac forma uenit«Sed no hislocis tâtû:uerû aliato magis pptiæ 1unt uirtutis limulatiois fatiffaciêditrogandi amp;nbsp;apeova«q di uerfum ei qd dicitintelledû petit.Hmc etiâ ille maior ad co CItadû odiû nalci affêd:9folet:cû hoc ipo quo nos aduerfariis fubmittimy âteHigitur tacite Îpotentiæ exprobatio» Naep eo graues amp;do!erabdesid ipfû demóftrattqd cædim^.Et igno rat cupidimaledicédi:aut affcdatores libertatis plus îuidiâq cóuitiu pode.Niîuidia aduerfarios.couitiû nos inuifos facit Ille japenemedi9 affcduséexamorib^iamp;'ex defideriis ami corii amp;nbsp;neccffariorû«Nâ amp;nbsp;hoc maior eft:amp; illo minor. Nó paru ügnificanf etiâ illa i fcholis hqh dixerimus.qbus plerû' qi rufticos.fupfbtiofos.auaros.tlmidosifcdo códitionéppofi tionu effingimus.Na fic. netu mores funt:cu hos imitamur: amp;nbsp;ex his ducimus oronc.Deniqg hoc oé bond amp;nbsp;dome unu pofcit:quas uirtu’es cd etiâ in litigatore debeat oratordi fieri p0t:approbare:utiqpipfe aut habeat:authfe credatunSic p\ derit plurimu cais:qbus ex fua bonitate faciet fidc. Nâqdû dicit:malus uidetmticj male dicit.No.n.uidet iuffä dicere: alioqqÓQOif uidercturdQ^uareamp;iplüétdicédi genus îhoc placidû debet eé ac mite.mhil fupbmnihil elatu:faite ac fubli me defideret. Proprie.iucudc.credibiliter dicere lat c.IóqpSd medius ille oratoris modus maxie couenit.Diuerfum ê huic qd’3Sot®o7 dicitur,quodqpnos affèdûpprie uocam9.amp; utp xime utnulep dfiam fignénllud comœdiæ.hoc tragoedia: fis mile.Hcc ps circa irâ.odiû:metû.îuidiâ.miferatîoné fere to ta uerfat:q qbusex locis ducéda füt:amp; manifeftü oïbus:amp; a nobisiroe phoemii atep epilogi didu é. Et metü tamé dupli céintelligi u,olo:qué patimur amp;nbsp;qué facimus:amp; Îuidiâ, Naop altera inuidd.altera muidioid facit.Hoc at hois:illudrciénn quo amp;nbsp;plus habet opis rô.Nâqdâ uidétur grauîa p fe pricidi iim,cædes.ueneficiû.Q.uædâefficiédaTût.ld aûtcôtingit cû magnis alioq malis graui9 eé id qdquot; paffi fum9:oftédit.Q.ua leed apud VergiIiû.O fœlix una ante alias primcia uirgo: Hofflié ßCtumulû troiæ fub manibus altis luffa mori.qmif •n.cafus Andromachæ:li copara ei fœlix Polyxena? Aut cd ita exaggeramus iniuriâ uram:ut ét q multa minora lût into |era^ dicamus.Si pullaffestdefendi no poteras mulneraffi«

Sedhçc diligétius eu ad cl aplificationé ucncrimiis dicemus Inter! notaire cótétus lu no id folû agere affed? ut qlut efte daot acerba acluduofaded ét ut q tolerada hén foléttgtauia uideât:utcû imaledido plus jniuriæ :qiinanu. In infamia plus pœnæ dicimustq in morte.Nâqp in hoc eloquêtiæ uis é ut indicé noad id tatu copeHattin qd ' ipfi rei natura duceret Sedautqnóé:aut maioré qéfaciataffedû.Hxc élUa q dy^ nolisuocatreb? ïdignis.afpis,ïuidiofis»addésuioró:q uirtu te pter alios plurimü Domefthenes Liakiit.Quod fi mihi tra .dita feqpcepta fufticerettfatiffecera huic primihd eoru q Ie/ .'giueldidici:qd‘mó pbabile fuitomittédo.Sed mihi in aio é q latent penitus ipfa huius loci apiré penetraliatq qdénó ali quntradéte:fed expimento meoac natura ipfaduce accepis .Sûtna.n.qrû ego qdé fentio:circa mouédosaffèél? i hoc pof Ïita é:utmoneamur ipfi.Nâ amp;nbsp;ludusamp;ira: amp;nbsp;indignationis aliquâdo ridicula fueritimitatio:fi uerba wnltûqp tâtû non ét aium accómodauetimus.Q uid.n.alid’écdxmtlugctcs uti ,qp in rccéti dolore dilêrtiHimegda exclamare uideantƒamp; ira nónuq indodisqnoqp eloquétia faciat.^q q? illis mcfluis mé tis:amp; ueritasipfa morófQuare in iis q uerilîmilia eé uolnm? fimusiphfimiles eorû:q nerc patiunt affedibus:amp; a tah aio ,pficifcat oroiqualé facere indicé uolet. An ille dolebitiq au‘' dictmquot;:cû lioc dicâ nô dolcnterôrafcet hmhilipfe.'q in ira côcitat fe idcp exigit:fimile patief?ficcis âgés ocnflachrymas dabitffieri no pot.Nec incéditmfi ignis.nccmadefcimus nifi hnmore.nec res ylla dat altericoloré:quéipfa nó habet.Pri/ ;mueftigifnit apud nos ualeâtea q ualere' apudindicé uolu m9,‘a{hciamur£^anteq afficere conemur.At quomó fiet ut afficiamurfNecp.n.Iunt motus in nra potedate.Téptabo ét de hoc dicere.Q uas phatafias greci uocat:nos fane uifjoncs appellem9:pquasimagies rerü abfcétiü ita repfétant aio:ut eas cernereoculisiac pfentes hére mdeamur.Has qfqs benc ceperit is erit in affedibns potentiffinws: Huncquidem di^ cunt EvçavfdcricoTov:qui fibi res.uoccs.adus feendu nerd optime fingetiqd'qdénobis uolétibus facile cÓtingct.Na ut inter ocia aiorû:amp;Ipcs inanes amp;nbsp;uelut fónia qdâ uigilâtiû ita nos hæ de qbnsloqmurmnaginespfeqnûturmt pegriari na uigare.prœliari.popnlos alloq.diuitiarû quas nô hémus ufu uideamnr difpôere.ncc cogitare:fed facere»Hoc ai uitiû ad utilitaté no trâffenmuskit hoiem occifû qror.nô oîa:q in rc pfenti accidiffie credibileé:î oculis hébo/nô peuffior ille fubi/ tus erûpetfno expauefcet circûuétusfexdamabitfuFrogabit uel fugietkiô fenété.nô côcidété nidebo aiodâgnis ÔCpauoj

LIBER

SEXTVS

amp; geminis extrem^ deniqpexpirätis hiatusîfidet ♦ Infequéf: tvefpyact q a Giccróeilluftratio amp;nbsp;euidétia noiat.q no tâ di cere uidet qoftédere»amp; affèd^nó aliter qfi rebus ipfis iterfi mus (équéter»An nóexhis uiüóibusiUa funtfExcunï mani busradn reuolutacçpenfa leuiqp patens i pedore uulnusamp; quosiHc in funere pallatis politis ifignibus.Quid noidepoc ta pœnitus ultimi fati cepit imaginésutdiccret amp;nbsp;dulcismoƒ ries reminifcit argos»Vbi uero miferatioe opus erit:nobisea de qbusqnmuraccidifle credamusiatij in aio nfo pfuadeax mus.Nosilli fimus:quos grauiaadigna»trinia paflbs quxra mur»Nec agamus re quafialiena:fed affumamusparuper il Iu dolore»Ita dicemus q in fimili nro cafu diduri efiem?,Vi i d ego fepe hiftnones atqpcomoedos cu ex aliquo grauiore adu pfona depofuilTentifletes adhuc egredi.Qcf fiïalienis fcripGtfola pnuciatio ita falfis acceditaffedibustqdnos facie mus:qilla cogitare debemus:ut moueri piditatiu uice poffi muscled in fchola rebusquoqp ipfis affici couenitteafejueras (ibi fingere:hocmagis:quod illic ut litigatores loquimur fre quentius q ut aduocati.Orbu agimus:amp; naufragiiamp;picltan tdquoru induere pfonas no atrinet:nifiaffedusaffumimus» HæcdiHîmulâdamihi nó fuerût:qbus ipfequâtufeûtç fum aut fui:pueniffe me ad aliqcfnome îgenii credo«Frequenter motus futur me lachrymæ no folu dephcderét:fed pallor ÔC uero fimilis dolor» Derifu»

,h Vie diuerfa uirtus q rifu iudicis mouédo amp;nbsp;illos trilles foluit affedus:ÔC aium ab ïtétióererû frequéterauertit

amp; abqdo et reficit:amp; a latietate uel a fatigatóe renouât»Q^uâ ta fitâtîe a difficultas:uel duo maximioratorestalter græcæ» alter latinæ eloquétiæ prîceps docét. Na pleriq^ Demoflhcni facultate huius rei defuiffe credutGiceroni modû»ne uideri pot noluiffe Demofthenestcuius pauca ad modû dida : nee fane exteris eius uirtutibus rcfpódétia pala odédütmó difpli cuiffe illiiocos:fed nócoutigiffe.Noder ueronó fold extra iudicia:fed étiipfisoróibus habitus c nimis rifus affedator« Midi qdé fiue id rede iudicio fiue amoreimodico pcipui in cloqntia uiri laboromira qdâ uidet i co fuiffe urbanitas» Na in fermone quotidiano multati in altercatóibus amp;ïterroga dïs tcdib9 plura qqlq dixit facetetamp;ipfaiUaq futiVerre di da frigidiustaliis affignauittói tedimoniiloco poluitmt quo fût magis uulgaria: eo fit credibilius illa ab oratore nó fida: fed paffim eé iadata»Vtina.(^uintus amp;nbsp;libertus eius tyro:amp; aims qfqsfuinq tres hac de re libros edidit: parcius didorû numero indufiflet»amp; plus iudicii in eligédis:qin cógerendi^

niidii adhibuiflenhMinus abicdusIocuscalûniâtîbusforei g famé nûc quogg uti oi cius ingenio faciliusgd rciici:g gd adnei pofTitnuueniet^AfFert aurfutna rei difficuItaté.Pritnü ga ridicu lu didu plcrugp fallu efl.hoc fcirphumile.fæpe ex ^dußna deprauatû.Preterca nûg hononfeû.tû uaria boium indicia in eo:ga nóróc ahquatfed motu aiquodâ: nefeio an enarrabili iudicat.Negp hoc ab ullo fatis explicari puto licet multi teptauerint.Vndc rifus:g no folfl fado aliquo dido/ ue:fcd interdû quodâ ét corporis tadu laccffif.Prærcrca nó utnarratióemoucri foleat.Nec^.n.acute tatu ac uenußetfed ßulte iracüdc.timidc.dida ac fada ridetur.lócpaceps citrei ró eß:ga a derifu nó ^culabeß rifus.Habet.n.ut Cicero dix. cit fédéin deformitate aliq amp;nbsp;turpitudinetq cu in aliis demó ßrätur:urbanitas.cülipfü dicente recidüt:ßuItitia uocaf.Cü uideat at res Icuis amp;nbsp;q abfcurris. mimis.ifpictib? demtp lepe moueat:cü habet uinefcio an impiofiflima:amp; cui repugnari minimepót.Erüpit étinuitus fepe nee fultusope:ncc unitus mó ac uocis exprimitcófeHioné.fed totu corpus uifua cócii tit.Kerû at fxpemt dixitmaximarû mométa uertit : cu odiu iraqp frequétiffime fragat.Documéto fût iuuenes tarentini q multa de Pyrrho rege fecuri^inter cœnâ locutitcû róue fadi repofceret,amp; neep negari res netj defendi poßettrifu funt amp;nbsp;opportunoioco elapfuNagp unus ex iisnmo ingtnifilagena defecifTettoccidiflem? te eagj urbaitate tota éiuidia criminis difibluta. V crû hoc geqd é:utnó aufim dicere carere oi arte qanullâ obfeuatione hét fûtq ad id ptinétia amp;nbsp;a grxeis£lt; a la tinis cópofita pceptanta plane affirmo peipuepofitû i natura amp;occafióe.Porro natura no râtûlhoc ualet:utacuriorqs at g ^habilior fît ad iueniédû.Nâid fane dodrina poffer augeri fed meß ^ppriusqbufdâ decor hitu atopuultmut eadé illa mi nus dicéte alio mdeâtur urbana cc.Cccafiói uero amp;nbsp;ireb? é tâta uis:ut fçpeadiuti ea nó idodi mó fed étrußici falfe dicat amp;nbsp;ico qs aliqd df prior.Süt.n.lóge uenußiora oia ï refpedé do q in puoeâdo.Accedit difficultatng’ citrei nulla exercita tioé.nulli pceptores utiepin cóuiuiisamp;fermóib? multi dica^ ces.Sedqainhoc ufuquotidiano ^ficimus:oratoria ’urbani tas rara.Nec ex arte ppria:fed ad haccófuctudiné cómédata Nihil aût uetabat amp;nbsp;cópói materias in hoc idoncas:ut cotro uerfîæ pmixtis falibus fingerenfmel res pponi lingulas ad lu uenûtalé exercitatione.Q uin illxipfxg dida fût ac uocant qs certis diebus feßx licétiæ dicere folebamusifi paulû adhi'*! bita róne finger éturaut aliqd in his feriû gnoqs eet admixtu plurimû poterat utilitatis affcrrc:q nûc iuuenû uel fibi luden

SEXTVS

aitgcri.Ponet refluis Icgif qjpoffit.în quocçprçpoRtioiitafcribaf iiidirio aiirin féntifait legafin Wfti atep uiiltu. Et in co qs aligd dicif prior.Corrupte hic led ne alibi gdc correfle kgif hoc mô.Et in co gfgsaligd dixerit prior.Milii ucro loco à copulxait particula reponeda.ae loco iHius in ppolîeôiscû amp;nbsp;eoynomé ex pùgédû uidcf hoc niô utcû gs aligd dixeritprior.Neg ino iiidco ér utin co g aligd dixerit prionpofTe Icgi. uidef aût ce occafióiscxcphuHocidé aut amp;nbsp;Cicero in ledo de oratorc Icribit.Oinoingt ybabiliora fuotq UcctTiU dicim’i^ qpriores.Nä SCîgenii celeritas maioreq apparet inrefpódédo:amp; bumanitatisé rcipófin.

tiS exercitatio e.Pluribusatnoibus in cade re uulgo utimur quætamé fididucas fua propriaquâdâuim odcdent.Na 6C urbanitas dicit:quaqde fignificari uideofermone pfcrété in 'uerbis amp;nbsp;fono amp;nbsp;ufu propriû quédâ guflû urbis:amp; fuptâ ex couerfationcdodorû tacita cruditionétDemcp cui contraria fit rufticitas. Venußu eéiqd’ cû gratia quadâ amp;nbsp;ueneredidû apparet.Salfuni in cofoetudine p ridiculo tatu accipimus.na tura no utiqp hoc é:qq ÔC ridicula oporteateé falfti.Nâ amp;nbsp;Ci/ cero.Oà qd' falfum ait eé atticorü:nó qa funt maxime ad ri/ fum cópofiti.Et catulluscum dicit. Nulla in ta magno é cor pore mica falis.hoc dicit nihil in corpore eins elfe ridiculum Salfum igitur eritquod nô crit îfulfû;uelutquoddâ fimplex orationis c5dimentû:qd 'fentit latente iudicio:amp; uclut pala tû e rcitattqtb ÔC a tedio defendit orationé.Sane tamen ut ille in cibis paulo liberaliusafpfus:fi tarne no fit imodicus: affert ali qd,ppriæ uoluptatis:ita hiquoqpin dicendo habent qddä qefnobis faciat audiendiûtim.Facetû quoqpnó tantû circa ri dicula opinor confiftcrc.Neqp.n.diceret Horatius facetum Catonis genusmaturaconceffumeffe Vergilio.decorishac magis amp;nbsp;exculta:cuiufdâ elegantia; appellationem puto.lo qpin epidolis Cicero hæc Bruti refert uerbame ulli fût pedes faceti ac deliciis ingredientimollius:quod conueuit cnm illo horatiano:molle atepfacetum.Vergilio.locumuero accipi' mus quod efl contrarium ferio.Nam amp;nbsp;fingere amp;nbsp;terrere 0^ pmittere interiiocusé Dicacitas fine dubio a dicedo : qua: e omni generi eoe:ductae:proprie tamen figmficat fermone cum rifu aliquos leeffentem.Ideo Demofthenem urbanum fuiffe dicunt.dicacem negant.Porpnûauté materia: de qua nûcloquimurteft ridiculû.Ideocj hæc tota difputatio a græ cis OTcpiysAioüin feribit.Etenim primadiuifio traditur ea/ dem quæ eft omnis orationis:ut fit politû in rebus auti uer/ bis. Vfus autem maxime fimplex. Aut enim ex aliisrifû peti • mus autex nobistaut ex rebusmediis.Aliena autrepreheiV dimus:antrefutamus:aut cleuamus:aut repercutimus : aut eludimus,Noftra ridicula indicamus:amp; utuerbo Ciceronis

call in e coniicrfa ridicule legendumuïdetur. Vtin illa. Apodixe Cciliana. Pyxide Chiana pro apo/ due Ceeihana legendum elfe aperte ex orationeCiceronis pro etho percipitur,Sic enim ibi luitur. Hic

utarïdidmus aliqua fubabfurda.Nanqi cade quæ ft iprudéz tibusexcidât:ftulta funt.fî fitnulamns uenufta credunt.Ter tiiini eftgenus:utidemdicita decipiendis expedationibus» didis aliter accipiendisxæterifeç quæ neutram perfonam có tingunt«Ideoqsame media dicütur.ltem ridiculaaut facim? autdicimus«Fad:orifus cóciIiatur interim admixta grauita terneMarcusGælius pretor;cû lellam eins curulem conful Ifauricus fregifTettalteram poluit loris intentam« Dicebatur autem coufulapatre aliqnâdo cæfus flagns.lntenm fine re/ (pedupudoristutin illa Pyxide Cæliana.Quod neqp orato ri netj ulli graui uiro cóueniat«idem autem fi uultu geflucp ridiculo dictum litnn quibuseft quidemfiimma gratia : fed maiorcû captare rifum uon uidetur« Nihilenim ex lis quæ dicuntur falfa:dicitur.infulfius*qq autem gratia: pulrimum didis feueritas affrrt«fitquc ridiculum id ipfumtquia . qui di eit non ridetieft tarnen interim amp;nbsp;afpedus amp;nbsp;habitus oris;ßlt; geftus non inurbanusicü iis modus contigit.Id porroquod diciturtaur eftlafcium aut hilare:qualia Galbæ pleraq] : aut

lia Cafrii feiieri;autleiie:qualia Domitii afri. Refert is ubi quis utatur.Nam in conuidibusamp; quotidiano fermonela/ fciuiahumilibus«hiIariaomnibusconueniunt«Luderenunq uelinius:longeqpabfint propofitum illud: potius amicumq didumperdidi.ln hac quidem pugna forenfium malim mi hilenibus interdicere.Nonnunqamp; contumeliofe amp;nbsp;afpere dicere inaduerfarios permifTum eft:cum accufare etiam pa-' lam amp;nbsp;caput alterius iniufte petere coceflu fit.Sed hicquocp faméi humana uideri folct fortuna: ilcdatio: uel quia culpa caret:uel quia redire etia in ipfosqurobiecerunt pot« Primu itaqjconfiderandum eft:amp; qs in quacä:amp; apud quem: amp;nbsp;in quem:0lt;quiddicat«Oratoriimnimec0uenit diftortus uulx tus geftufcç:quæin mimis rideri foIent.Dicacitas etiam fcur rilis Ôéfcænica huic perfonxalienifTimac. Obfcænitas uero non a uerbis tantum abefte debet:fed etiâ a fignificatiôe.Nâ fi quandoobiici poteft:non in omni loco cxprobanda eft» Oratorem prætetea ut dicere urbane uolo:ita uideri affeda' re id plane nolo. (Quapropter ne dicet quidem falfe quoties poteht:0Cdidum potius aliquando perdet:^ minuetaudo

SEXTVS

De liberalicaufxad quern Paulus fie fcribît: Ordinata liberali catifaliberi Into Iiabetur is qui de flatu Rio liO Ratifie itcm.Ordrnato h bcrali indicio iterim pro libero liabetiir:amp; fiait ipfcagerettita cura co aci potefl.Fa cicni liero liberi hominis turpes ac deformes ideo non habere diamtunquod ut idem Paulus depilatu horni num feribitmon funt liberi qui contra formam humani generisconuerfo inore procreanturMeluti fi mulier monfirofum aut prodigiofiim enixa fit. Ne tempore alienum.Tempori utfit dandi caftis mihi legédum uidetur.Nam alienum interdum cum ablatiuo cum a uel ab prepofitionibus copulatur.1nterdum cum dati/

rifatcm.Nec acrafatorem autem atrociin caufa : ncc patro/ num uimiferabili iocantem ferret quifq»Sunt etiam indices quidam tnftiores:q utrifum libenter patiantur:Soletiterim accidete.ut id quod aduerlarium dicimus:aut in ludicem conueniat:autnoftriun quoquc litigatorem:quamquamali qui raperiuntur : quine id quidem quod in ipfos recidere poffi teuirent.Q uod feci longus Sulpitius:quicumipfe fœ difUnuiselTecad eum contra quem iudicio liberali ade/ rat:ne faciem quidem habere liberi hominis : cui refpon/ dens Domitius affermi inquit ex animi lententia longe. Q^uimalam faciem habet liber noelf.Vitandum etiam ne petulansmefuperbusme loeome tempori alienum : ne prat/ paratum:nedomoallatum uideatur:quoddicimus. Nam aducrfus mileros:ficutfupradixcram : inhumanuseft locus. Sed quidam ita funt receptae audocitatis SCnotæ uerecûdiæ: ut nocitura fit in eos dicendi petulantia. Nam de amicis iam præceptum elf.illud non ad oradi fere confilium:fed ad om nes pertinet.’LacelTat hoc modo quem ludere fit periculo\ fumtneaut inimicitia: grauesinfequantur:aut turpis latiffa/ dio.Male etiam dicitur quod in plures conuenit:fiaurnatio nes totx inceffintur:autordines:aut coditiotaut ftudia mul' torum.Eaquæ dicit uir bonusomnia lalua dignitate ac uere cuudia decent,Nimiumenimrifus precium efl fi probitatis compendio condat. Vnde autem concilietur rifus : amp;nbsp;quib? cxlocis peti lbleat:difficilimumeftdicerc.Na fi fpeties om/ nesperfequi uelimusmecmodum reperiemustSC fiudraIaz borabimus,Neque numerofi minus funt loci: ex quib9hæc duda:q illicx quibus cas quas fententiasuocamns: ducutur neque alii.Nam hic quoqueedinuentioamp; elocutio : atque ipfuis elocutionis uis alia in uerbis:alia in figuris. Kifus igit oriuntur aut in corpore eius:in quem dicimus:aut ex animo qui fadis ab eo didifque colligitur:autex iis quæfunt extra pofita.lntrahæc enimed omnis uituperatio: quæ (i gramus pofita fit:fcuera fit:fi leuius ridicula. Hæc autodenduntur: autnarranturtaut dido notantur♦ Rarum ed autem*: ut oculis fubiiccre contingat : ut fecit. C. Iulius : qui cum He/ lio mancipi fæpius obdrepenti fibi diceret* Etiam öden dam qualisfisnfque plane indaret mterrogatioue:qualem fe

Taberna aûterantcitra forum.acfciihim illum ligni gratia poCtum.Cirea Sf illud reSc.Citra amp;nbsp;illumte gitur corrupte. Aut.M.Cçluis de illa c.Lçlü.Ac copula loco aut mihi uidet reponéda. Tû id feftiuidimu qlt;£adiicit orator.Eft uerbu rede in gbufdä cxcplanbus afcripti ilegit :boc mo Tû id eft fcftiuißimü. Nam amp;nbsp;a Cicerone lie eft Fabricii fuga illa credlta.Sicgdé legit':fed credita nihil ad Tpofitü.Códita ucro pcnulti ma pdnöa fcnfui ^ pulcherime mihi.cóuenirc uidef«Quare códira uclrepugnänbus cxcplanbus uidcf dle r^onéda. Rcfpicitc inquit boium tortunä.rcipicitc.c.Fabncu lencâuteai.Qu{dâ hoc loco eé ptermifla aperte ex oratione Cicero nispro Cluentio:undc bje funt defcripta perfpicitur. Sicenim ibi Ic^ir.Rcfpici^ te inquithommm fortunas rcfpicitc dubio uariofque ca ‘fus « rcfpicitc .C . Fabricii feneflutem cum hoc rcfpicitc omâdç orationis cauli : fepe dixilTeKrcfpcxit ipfc.At Faz bfjciusafubfätiis demilîb ca pjtc dilccfTcrat.Cftera quefe quuntur quia funt maxime ridicula: kibiicefc non gra/ uabor.Hicinquit indices ri? derc.ftomadiari atque agre ferre patronus : caufam fibi cripi.amp; le cetera de illo loco 'rcfpicitc indices nó pofte di ccre.Ncc quicqiani prius eft Jæ orationis caufa fepe dixiffet: Kefpexit ipfe. Fabriciusa fadum Rutilium perfeque/ retiif : K collo obtorto ad fubfelia reduceret. Tamil lud ultimum lic fubfecutus.

Hic loco illius lie corruprcî quibufdarn legitur exemplar ribus:utad illud uerbum tra fient qnod fcquitur referatur Initium enim fenfus uidctur cfte fubfecutus quo modo tranficrit; In narrandoau tem Cicero confiftcre facccp as putat.dicacitatem in faci/ cndo.Hunc locum depraua turn elfe ueminem puto non uidcrc.Quo namque modo dicacitas in faciendo a Cicc/ rone confiftcre dicatur :cum ut paulo ante uidimusudi/ cendo deducatur QC fignifi/ cet fermonem cum rifu ali/ quos inceffentem . Quare pro faciendo forfîtamîegen dum eft îaeiendoùd quod fa eile ex üs:quç poft duos uer/ fus inferuntur:colligi potcft: Sic enim Fabius inquit.IllcC quoeg genus eftpolitum non inhacueluti iaculatione uerbomm.Hoc idem ex fecundoquocp de oratorep Cipipoteftmbi uc prçcipitur.Duo funtgencra facctfarmn quarum alterum re traSatur.alterum diSo.Re fi/ quando id tan^fabella narratur:amp; paulo poft.Indidoautem ridiculum eft id quod uerbitaut fcntcnti{ quodam acuminemouetur: Sed diaocum quoq^ ab eorum urbanc.Loco eorum eodem legedu effe eóftat»

SEXTVS.

inquirenda: neritaris ratione index amittit oeeupatusaffedi-’' t9:ænu fert:^ uelut rapido flumini cófeqtur* Ita arguméta ac telles ^degerint ^ronüciatio odendit.Cómotusauté ab Otatore iudex qd tentiat:fcdens adhucatq iaudiés cófitetur: An cû ille q plerifcp potationibus petitur:fietus erumpit: no palà dida fentcntia eh? Hue igit incubât orator:hocop9 ei9 hic labor c:finc quo extera nuda.ieiuna infirma.ingrata funt Adeo uelutfpüsopis huiusatqpaiuséinaflfedib9,Horû aût ficut âtiquims traditu accepinius:duç funt fpeties.alrerâ gré ci tscf®oJuoeâf: quâ nos rede uertétes ac ppric afïcdûdici mus.alterâ aootcuius noie:ut ego qdé fétio: caret fermoro inanus.mores appellant atep inde pars quoepilla phixHOiKH moralis eft dida.Scd ipfam rei natura fpedâtimihi no ta mo res figmficari uidétur:qmorû quædâ ^prietas.Nâipfisqdê oés habitus métis cótinét.Cautiores uolütatécópIedi: q no mia interptari maluerüt.Afïed? igif hos cócitatos: illos mi-* tesatcp cópontoseé dixerütJn altero uchemeter cómotos.ï altero Ienes:denilt;p hos impare.lüos pfuaderc.hos ad proba' tionénllos ad beniuolentia pualrre: Adiiciutqdd peritoru pa thos téporale cftdQuod ut accidef frequétius fateor: ita nó niiHas credoeé matcrias:q cótinuu defiderétaffedû.Nec tu minusartistaut ufiis hi Icuiores habét.uiriû atq? îpetusnô ta tûdé exigût. In caufis uero etiâ pluribusuerfantut:îino fecun dû quendâintulledû in oibus.Nâcû ex illo amp;nbsp;hoc loco nihil ab oratore tradetur:qcqdde honeftis amp;de utilibusdeniqp fa ciendisamp; nó faciendis dicitthoc uocari pót.Q uidd cómen dationem atep exeufationem ppria huiusofficii putauerunt» nec abnuoelfcnfta in hac parte:fed nó cócedo utfola fmtiqn iHud adhucaducio csGtipoTaUç wooer.Sed inteti ex eadem natura:ita ut illud maius fit.hocminustut amor ssaoocr cari tas HcpoJ. Interdumdiuerfa inter fetficuti epilogis.Naqp root cpoiT cócitat.rtcpojfolet mitigare.ppria tamé inihihm? nois exprimenda natura efttquatenus appellatione ipfa nó latisli gnificare uidetur. Hoocr qd’ itelligimustquodqpadocentib? defideramustid erit qcf anteoïa bonitate cómendabit.nó fo IÛ miteac placidötfed plerûtçbladûamp;humanû.amp;audienti' bus amabile atcj iucûdû.in quoexprimendofûma uirtus ea efttut fluere oîa ex natura rerû hoiumqpuideanttquo mores dicentis ex oratione perluceanttôlt; quodammodo agnofcan turtqdeft fîne dubio.inter coniundas maxime pfonasquo/ tiens pferimusugnofcimustfatiffacimus.monemus prccul ab ira.procul abodio.Sed tarnen alia patris aduerfus filiû tutox ris aduerfus pupiUuunariti aduerfus uxoremmoderatio eft»

Qmcd Ciceronisin pletorium.L.âfçribatnr utquale ita fcnCuexpofccnte legatur. Vt Fabius Maxim’ ineußs Aupude cocianoçztq amicis dabâturicxiguitaté heminaria ee dixit.Diprauatii huc ee loeii pauci ad modii aiaduertf.t:ni duobus amp;nbsp;maximis gdc Hagitiis fit ingnatus.q mihi fie tolli pode uidenfifi loco Augn dæ Augufh.ôi Hcminaria.m.littcra de fine eraCa legaf.ur.n.cógianü aeôgio mémrç gnere deducif:ficab he minaindemehiraHeminanû denuaf’.Ordnet pfpiciércs huius diuini opis corruptores amp;nbsp;Auguftû in Au guda amp;nbsp;Heminaria i Heminaria ut iter fccóuenirét puertetüt Et miramur fi in difficilionbusgramoraquo/

cp ppetrata fi'it flagitia. Na cogiariucoelibcra!it«ifarlt;p quale eft Cjcerois in Pletoriu fonteii accufatore cuiusmatre dixit du uixiiletludu:poftg mortua cftet:magiftroshabuil\ ic dicebatur auf dû uixitunfames famine ad ea couenire foli te.poft morte eius bona uenicbatiqq hie Indus p trâftationé didtus eft.magiftri pâbigniraté.In metalepfim quoqp cadit ro didoru.Vt Fabius maximusincufas augufte cogiarioru: q amicis dabatur exiguitate heminaria eé dixit.Nâcógianü cóe Iiberalitatis atqimcnfuræ:a menfura duda ïmmut’óe re ru:amp; ta frigida q eft nominû ficbo.adicdis.detradis.muta/ tishtterismtacifculû.qa cd pactus pacifculûtamp;plaeidûnoie gais acerbus natura effet Aculûamp; TuUiûtcû fur cét.ToHiû didos îuenio.Sed hçc cade gnera comodiufi rebus qînoih9 refpôdent.Afer.n.uenufte MâIiû furâmultû in agendo dix fcurfantem.falientem.manus iadâtem.togâ delicientem 6^ reponentem iió ageredixit:fcd fatagerc.Eft.n.didû p fe ur/ banûlataoeretetiâ finha fubfit alterius uerbi fimilitudo.Fiût amp;detrada amp;adiedaafpiratóc:óe binis cóiüdis ucrbis limlf fçpius frigidaaliqdo ramé rccipiéda.eadéi^ códitio cî u’s q a noibus trahütur.Multa ex hocCice.ï Verré:fed ut ab aliis

dida mó futurünitofa uerrerettcudicerct Verrcs:móHerx culc eiquéexpilauerat moleftiorêa^p crimathio fuiffe.mó malu facerdoté:q ta neq Verre reliqflet:qa facerdos Verri fucceflerat.Prçbet tainéaliqdooccafionéqda fœlicitas hoc quoij genere bene utâdi:ut pCccina Cice.i tefie Sex. Clo diu Fhormioné.Nec minus nigetinqtmec minus confides qeftille terentianus Phormio,Achriora igitur funtamp;clegä/ tiora quæ trahuntur ex ui rerum,In bis maximeualet fimi/ litudolfi tamen ad aliquidinferius leuiufquereferatur: quæ iam ucteres illi iocabantur:qui Lentulum fpiniherem amp;nbsp;Sci pionem fyriationemeftedixerunt.Sed ea nonabhoibusmo peritur:ueru etia abanimalibus:utnobis pueris lunius haf^ fus homo in primisdicax afinus albus uocabatur:amp; Sarmen tus feu Publius Bleftus lunium hominemnigtu amp;nbsp;marcu amp;pandu fibulamferreamdixitiquod uûenfus petédi genus

SEXTVS.

frequctinirnum cd» Adhibetur’autem fïmiîitudo interim pa lamnnterim ferio folet parabolæxuius é generis id Augußi qui militi libellum timideporrigenti:nolimqtdubitarextaq adem elephanto des.Sunt quçdam etiamuerifimilia^Vnde Vatinius dixit hoc didumrcum reus agente in euCaluo ca/ dido fronte fudario tergeretndqpipfum accufatorin inuidia üocaret:quis reus fuminquit:amp;panem câdidû edo*Adhuc eflfubtilior illa fimili tranilariotcu quodin alia re fieri folct in aliam mutuamur:Ea dicatur fane fidiofut Chryfiphus cum in triumphoGacfaris eburnea oppida effent tranflata: amp;nbsp;pod dies paucos Fabii Maximilignea thecas efle oppido^ rumCxfaris dixir»EtEmphedocles de Mirmillone qui ret tiarium confequæbaturmec feriebat: Viuuni inquit capere uult«lungitur amphibologiæ{îmilitudo:ut.L.Galba qui pi lamnegligenter peten ti:fic inquit:Petis tanqGæfaris candi datus.Nam illud petis ambiguumétfecuritas Smilis : quod hadenusodendiffe fatis ed^Cxterum frequentiffima alioƒ rum genernm cum aliis mixturaedieaqp optimaquxexplu ribuscondat.Eadem diffimiliumratio ed, Hinc eques ro/ manus ad quem in fpedaculis bibentem:cummifilfet Au/ gudusqui eidicerettego fi prandere uolo:domum eo.tu.n, inquit non timesine locum perdas.Econtrario non una fper cies.Nequeenim eodemmodo dixit Augudus præfedo: quem ignominia mittebatifubinde interponenti præcibus.

§uid refpondebo patrimeoidic me tibidifplicuideiquo

alba penulam rogati,non polTum commodare.domimar neoicum cœnaculum eins perplueret.Tertium adhuc illud fi quidem utneaucdoremponammerecundia ipfius facit. Libidmpfior es q ullus (pado:quo fine dubio 0Copinio deci\ pitur. Sed ex contrarioamp; hoc ex eodem loco eff fed nulli priorumfimileiquod dixit Marcus Vedimus: cum ei nun/ ciatum effet aliquando definet putere.Onerabo librum exe plisifimilemque iis qui rifus gratia componuntur efficiam: fiperfequi noluero fingula ueteru.Ex oibus argumetorum locis eadem occafio ed.Naamp;finitione ufused Augudusde Pantominis duobus:quialternis gedibus contédebât:cû eo ru alterufaltatorem dixit:alteru interpellatorem:amp; partitio'’ neGalba:cupenula rogati refpondit.non pluit.no ed opus tibi.fi pluit ipfe utar.Prolnde genere:fpccie.propriis.difFere tibus.iugatis.adiundis.confequentibus.antecedentibus.rex pugnantibus .caufis ♦ effedis ♦ comparatione parium.ma/ lorum.minorum fimilis materia præbetur »Sicut in tropos quo^omnes cadunt»An non plurimadicuntur:quæ refert.

Cicero dehomine prolongo capufeû ad Fornice Fabium offendiffe.Hunc quotp deprauart eélocû tu ex fenfu ipfo:tum ex fecundo de oratore libro facile perfpicipotcft.Nam Cicero hunc eundem locum expones ita fcribit. Etiam illa quæ minuendi aut augendi caufaditunturdncrcdibilem admirationem afferunt : uelu tu Craflc in concione ita tibiipfum magnum inden.Mcmiummtin forum defeendens caput ad Fornice Fa bii demittcrct.Ex his Ciceronis uerbis hunc fenfum Gcemendandum comeûomtgrçce haausse pio?lt;HV afcribatur.grfcacmm a librariis fere litterarum grecarum imperitis facilius prctermitti folcnt.hoc ed per by

Ocerode homine prælongo:caputeum ad fornicem Fabiu offendiflc.Et quod.P.Oppius dixit de genere Lentulorum cumalTidueminores parentibus Iiberi edent in nafcendo.ln terimutrunqp.Q uidironiafnonne etiamquæ fit uerifTime loci prope genuseft^qua urbane ufus eft Afer : Cum Didio gallo:qprouinciaambitiofiflime petierattdeinde impetrata ea tan^coadtus querebatur.age inquiraliquid:amp;rei.p.cau ƒ faelabora:qua(jGicero ufus fit:cum Vatinii fnorre nuueia'' ta:cuius parum certus dicebatur audior.Interim inquitufuf ra fruar.idem per aHegoriam»Marcum Cæliûmelius obii/ cientem'eriminaqdefendente:bonam dextram.malam fini ftram habere dicebat,Emphafia lulius dixit ferrum tatiû in/ cidiffe, Figuras quoq ^ mentis quæ crXftncCTcf 2iiövoictó di cunf:res eadem recipit omnisun quas nonnulli diuiferutfpe cies didorum.Nain amp;nbsp;interrogamus:amp;dubitamus:amp;affir^ mamus:amp;minamur:amp;optamus.Qua;dam ut miferantes: amp;quxdam utirafcentes dicimus.Kidiculum eft auté omne quod aperte fmgitur.Stulta reprehédere facilimû eft , Nam per ié funtridicuIa.Sedré urbana facit aliqua ex nobis adie/ dio,Stul(e interrogauerat exeuntemde theatro Campatiû Curius Mannius an (pedaiTet facit Gampatius dubitatione cius ftultiorem diceiido.Sed in orcheftra pila lufi.Refutatio cum fît in negando.in arguendo,defendcndo.eleuando:riz dicule negauit ManniusGurius,Nam cum eius accufatori Sipario omnibuslocis autnudum euminneruoiautabami'' cis redemp£um:ex alea pinxiflet,ergo ego inquitnunq uici. Redarguimus interim aperte:ut Gicero lubiu Curtiü mul turnde annisætatis fuæ mentientem,Tum ergo cum unade elamabamusmon eras natus,lnterim utfimulata aflênfione ut idem Fabiæ:Dolobellæ diccnti:trigintafe annos habere. Verum éinquit.Nam hociam uigintiannis audio. Beile in tcrim fubiicitur pro eo:quod neges aliudmordaciusnit luni us BafTustquatréte Domitia PafTanii:^ incufans eius fordes calceosearn uetercs diceretuændere folere. Non me bereu/ les inquit hoc unq dixi:fed dixiemere te folere♦ Dcfenfîonc imitatus eft eques romanus:quiobiieienti Augufto:q? patri monium,comediftet:meuminquit putaui.Eleuâdi ratio, eft

SEPTIMVS

queritur Dido tarnen hiic’ernpit eins affcSusnitfinc thalamis uitam nó hominum putct:fcd ferarum* Sed rem urbana facit aliqua ex nobis abiedio.Adicctio ut legatur fenfus expofeitmon aût abiedio. Facit Capa tius dubitatione eius finitiore dicendo fed in orcheftra Pila lufi.Nó negâdi aduerbiû m hiaferibendû uidef çuis exéplaria didentiit.ut Icgatur.Dicendo Nos.Sed in orcheflra Pilaiufi. Refutatio cû fit in negâdo» in arguendo.defendedoxln prfpofiti0e cxpüda rcdarguedo legcndü cfre apertc:quf fcquunrnr dcmonfträt.

Nam Si. cû dus aceufator in fipario oibus locis aut nudû eu ineruo . Et copula ut (enfui onerofa expûga hir.Si pariû autcutingt Sex Ponpeius genusé ueliminn tiiqiî populo obiic.baf. dû

fabularum adus cômutaban tur. In ncruoBût ce dicuntur qui uidi amp;nbsp;ligati funt. 1nte rim ut fimulata affenfionc. Et copula loco ut eft reponé da. Quia Cicero eft ufusî uatînium.Qua legendum eft iuocali crafa. Dies enim inquit longiores funt. Enim cóiüdiohinc qiioq; ut redû dans eradenda uidetur. Re

ra.uctuftiflîmû:qlt;î eft fimiliz tudincaliquauerbiadiuuaf. Vcnuftiffimu adoeoeft nec bietia in quibufdâ legif exc/ plaribiis.hocmo.uenuftiftv mûqdetià: Vt Tracalla^ tus.TracaUus reSe alibi legi/ tur* Nungd ergo illuc aece/ do ego r.expunâa legenda cft.Nunquidcnim illud fatis indignationis pre fe ferre ui/ detur. Mendacium quocp mendacio utgalba dicente4 darn uiôoria efteunoin Sici lia qumqipedes logam Mu^ renam cmifle: Deprauatum bûclocû quidam fe correxif fe putantes unius littera imu tationc nihil cmédatióis pe/ nitus attulerunt.!n quibufdâ enim codicib’ afte legitur Io co illius ede infiniti 5 Sed ne una quidem emenda ficrnihi uf ede fublata. Neqj.n.reâi’ afte$ effe legi contenderim Illi ucro duo ablatiui nonne

fu alieni uidetur.Qiiana igi tur ratione corrigendus e hic fenfus. Mihi quidem Cup hoc diu ac fçpe cogitati recta tandemmi fallor lectio occurrit.Nam quodam pro quadam fcribeiidum:amp; pro ui ctona legendum uictoriato*.amp; ex infinito efte primam fyllabam puto expungendamnit legaturuel refragan ribas ommbusiqua: quidem ego uiderim!cxcmplaribus:hocmodo.Vt galba dicente quodam uictoriato fc unoin Sicilia quinque pedes longam MurenamcnufTc.efl autem metoriatusuit apud Plynium legiturtnu-' museum uictone fig lopcrculTus. Vt h'Spifcatores pro teftibus cingantur.Rcftibus pntocgo efte legédû non teftibnsmeep ueftibustut quidam corrigere fecredentes deprauarunt; Reftes ucro funcs dicunturcrafTio/ tes quibus pifcatores pr^cipue uti confueuerunt ■.utantur pretereamagis^ cinguntur legendum eft,.

amp; ex diuerfo quidâ códitionis eiufdéicuius erat litigatortex damaflè fertur*Prætcrea tu femp in libertos Cæfariis dicis* Nee me hercule inquit quicq proficio.cum uitin eft no nega re qefoblicif:cû Si id pala falfiim eft:amp; inde materia bene re' fpondédidaturmtGatulus dicentiphilippo:quid latrasfFu rem uideo inquit. In fe dicere non eft fere nifi fcurarum:amp; in oratore utu^ minime probabile.Qd'fieri totidé modis:quot in alios poteft.Ideo hoc ^uis frequens fit tranfeo.lllud uero etiamfl ridiculumefttindignu tarnen eft homini tolerabili: qd aut turpiter aut ipotenter dicit.Q_uod fecifte quédâ feio qui humiliori libere aduerfus fe loquéti:colaphû inquit tibi ducä:amp; formulam fcnboicp capnd duru habeas.Hic.n ♦ du' bium cftmtrum ridereaudientes:an indignari debuennt.Su per eft genus decipiendiopinione:autdida aliter intelligen di:qu£funt in omni hacmateria ueluenuftilTmia.Inopinatu amp;nbsp;a laceffente pom folet:quale é quod refert Cicero. Quid huic abeft.nifi res amp;nbsp;uirtus:aut illud Afri.Homo in agendis caufis Optime ucftitusiamp;in occurendomtGicero.audita faP fa Vatinii morte cum Omnium libertumeius interrogaftet: rede ne omniafdicenti rede;mortuus eft inqt.Plurimus an tern circa fimulationem rifus eft:quæ funtuicina:amp; propeca dem»Sed fimulatio eft certam opinionem animifui imitatis diffimulatio aliena parum fe intelligere fingentis.Simulauit Afer cum in caufa fubinde diccntibus:cclfinam dicere cogno uiftettquæ erat potens fœminaiQ uis eft inquit ifte. Celfinâ n.mden fibi uirum finxit.Diftimulauit Cicero cû Sex.auna' lis reftis reû læfiftet:amp; îftaret idemtidé accufator ei:dic Mar ce Tulliinquitipotes de fex.annali.uerfus tuncdicere coepit de libro Enni annali fexto:Qui potis ingentis caufas euolue re beili.cui fine dubio frequentiflîmâ dat occafioné ambigui tasîut Cafelio qui confultori dicei.ti.nauem diuidere’uolo:p des inquit.Sedauerti itelledus ^ aliter folet:cum ab afperio ribus ad leniora inde flediturmt quiinterrogatus:qmd fenr tiret de eo qui in adulterio deprehenfus eflet: tardum fuifle refpondit.Er confine eft quod dicitur per fufpicionemtquaf le illudapud Giceronem:qucrenti cp uxor fuaeficofe fufpen diftet:rogo des mihi furculum ex illa arbore utin feramJnt telligitur enim quod non dicitur.Ethercle omnis falfe dicen di ratio î eo eft:utaliter qeft redum uerumc pdicatur: quod fit totum fingendis autnoftris aut alienis perluafionibus:aut dicendo quod fieri non poteft, Aliena finxit iuba:qui quæré ti:^ ab equo fuoelfetafperfustquid tu inquit me hippocen/ taurum putas^Sua.C.GaUiustqui militifine gladio decuti

SEXTVS

dem redelegifu^Corrupte autem Iputo lit quidam dcprauaruntNccç enim fpiitum dicio quod fubildtur congniit:quo luba innuitquedam de fc ininfic queri qniis ab equo fuo fît afperfusjeum hippocentaurus non ^^* Os’ ™*’*^ ®”® gladio dcccurrenti.Emendate difcurrentimihi legi uidetur. Et eilet facilius refpôfîo.

Cbi uclit teftator hoc loco nó liquetmihi Gerte nihil fenfuiconfcrt.Quarc non tellatortfcd tellamcnto mihi legendumuidetur lucUpdilfîma funtautem Si a bis omnibus Icuia:amp; copula uidetur expungenda ac le/ nia non leuia legendum. Vt aperiam de ingrato litigato/ ri confpeäum dus uitantiin

polîiti cfTent:feftincmus.aIîi fubcœnât inquit.Tertiumilud Ciceronis ut dixiaducrfus Curium»Fieri enim certe non po terat:ut cum declamaretmatus non ciTet.Eft amp;nbsp;ilia ex Ironia fidio:qua ufus eft»C»Cçfar»Nam cum teftis diceret a reofœ mina lua ferro petira:amp; eflet facilis refpófÏo:cur illampotifli mum partem corporis uulnerare uoluifiettQ^uid.n» faceret inqnittenm tu galeam amp;nbsp;loricam haberes:Vel optima eft ft'' mulatio cötra fimulantemtqualis illa Domitii Afrifuit» Ve' tus habebat teftamentum:amp; unus ex amicis rccétioribus fpe ransaliquid exmutatióe tabularum:falfam fabula intulerat; c0nfulenscum:an primipilarisei teftator fuaderet ordinär» fupreina iudiciamoliinquit facere»oftendisillum»lucundifri ma funt autem amp;nbsp;ex his omnibus Ieuia:amp; ut Cc dixerim bolt; ni ftomachi:ut aperiam de ingrato litigatori eoipedum cius uitantiin foro per nomeculatoremmiflumad cum ♦ Amas meinquit:q7non teuidi»amp;difpenfarori;quicum reliqua no refponderet:diccbat fubinde non comedi panem amp;nbsp;aquam bibo;pafce amp;nbsp;redde qcf debestquæürocfyoôydcr uocant»Eft gratus Iocus;q minus exprobrat qpoteftmtidem diccti can didato’fêmperdomum ruam eoiuilcum poftet palam nega re;credo inquitpuerum eft.Interim de fe dicere ridiculum eft:Slt;quod in alium fiabfcentem diceretturbanum non erat quoniamipftpalam exprobra? fmouetrifum quale Augu 111eftîcum ab eo miles nefeioquid improbe peteret : ueniret contra Martianustquemfufpicabaturamp;ipfum aliquid iniu/ fte rogaturum.Non magis inquit faciam commilito quæ pe tis:qquodMartianusa me’petituruseft»Adiunanturbanita tem amp;nbsp;uerfus commode po(iti:feu tot iitfunt:quodadeo fa^ eile é»ut Ouidius ex thetaftrico macri carmine librum in ma Iqspoetascompofuerit:quod fit gratius;! !qua etiam ambi/ guitatc conditurtut Ciceroin Martium hominem callidum amp;nbsp;uerfutum;cum is in quadam caufa !u!peduseftetuiiß qua Vlyftes rate euaOt lacmus.Sen uerbis ex parte mutatistut in cum;cfuicum antea ftultiftimus éét habitus ; poft acceptam hæreditatem primus fententiam rogabatur cuius hereditas eftet:quam uocantfapientiam:pro illo facilitas eft»Seu fidis

«ft qutm notant fapicntiam.Pfo illo autem facilitas fubiidnir Hereditas. Similes quod ssaroijuiadidttrr Simile littera.s.erala Icgatiir.SenFus autem initium non daufula uidctur cfTcait peruerfe in exemplaribus fc re diftinguitur.Eft autemuerbum uidctur afcribendum ut legatur.Siroilc cftquod paicemia dicif. Vthoic in aqua lapfo.Oeprepofino ad fenCis integritatem fenbenda uidctur ut legaturut de hominein aqua lapfc. «ft aût hoc prouerbium in Plano diâum.nndc Horatius.Nee femel irrilus triuiis attollere curat fraöo crure planum licet illi plurima manetLaebrpma.per fandum iuratusdicatoCnm Credite.non ludo, credu/ les tollite claudum . Quere

notisuerfibus.Simile qd’rodpoiit15 dicif 6^ J^uerbia oppor tunc aptata:uthoieiaqualapfo:amp; utalleuaret rogatinollat te qnonouit.Exhiftoria étducere urbanitate erudjtutut Ci cero fecitteu ei teile in indicio Verrisrogâti dixilîèt Horréli us:nó Îtclligo bec ænigmata.atq debesmqticû fphyngé do mi habeas.AcccpatautilleaVerre fphyngé æneamimagnç pecunix.Subabfurda ilia collât nultiUmn imitatióe:amp;q nilî fct:pfâlbriû eritinqr.Sed illa fimilia abfurdis fût acria:q tâq line rone dida ferüturmtScrims Dolobdlçxû interrogaret an dominus ei9 audione,ppoluiiret:dcmüinqtucdidit. De prehcfiiterim pudore luû ridiculo aliquo explicatmtg fellé 4ieenté fc a reo uulneratû interrogauerattan cicatrices béret eu ille ingete ifœmore olledilietdatusinqtopportunius. lis quo(^ uti belle datmt Hifpo obnciéti bis ardore crim ina ac/ culatormnétirisinqt.Et Fuluius,ppinquus legato iterregâ^ titan in tabulis qs ^ferebat chyrographus eét:amp; uerusiquit domine.Hasaut accepi fpés:aut lueni freqntilTimasiex gb? ridicula ducercnt.Sed répéta necelïe éilinitas eé tâ falle dice di q feuere:quas pilat plbna:locus.tepus.cafusden-qgcma xime uari9.Itaq hxcne omilifie uiderer attigi.lila at que de uluipfo amp;nbsp;mó locâdi coplexus fûtadeo ifirma:fed plane ner

tiffimelcripfit:qda no ridicula:led cuilibet leuerilTimc or cm cóueniétia elegâter dicta:amp; ,pprio quodi leporeiucundarq lûtqdé urbana:led rirû tameno habct.Neqm.ci de rifu led de urbanitate copusillirufu:qua,ppria cénfîr fiuRatis amp;nbsp;fc' ro lie itelligi coepta poltg urbis appellationeét fi nomc^ppriu nó adiicerefiRoma tamé accipi fit receptu:caq lie finit. Vf banitas é uirtus qdâ in breue diélû coada amp;apta ad delcdan dofqjmouédofep holes in ocm afledurmaxie idonea ad refi lledii uel laceffendûtputquæcpres ac pfona delîderattcui fi breuitatis exceptionedetraxeristols oronisuirtutes coplexa fit.Naficut illa rebus amp;nbsp;pfoms:qdin utrifqp oporteat dicere pfeda: eloquetix e.Guraût bieuéeâ céuolucritmefcio qdé At qua in eodé.libro dicatfuill'e:amp; in multisnarrâdi urbani taté paulo poll ita finit:Caióis ut ait opinione lêquutus. Vr' b anus hó ermcuius multa bene didarefpófaq crunt.Et qin

SEXTVS

fermonibus*circulis,cóuiuüs»itê incocionibiis:oïdeniqploco ridicule cómodccp diccuRifus crût ^cûlt;ç hæc facietorator: quas fi recipimus finitioestgcqd bene dicet amp;nbsp;urbane : didi nome accipiet.Cæterû illi g hocppofueratteofentanea fuit il la d]uifio:ut didorû urbanoru:alia feria»alia iocofa,alia me^ dia faceret,pqâ eadcé oîum bene didorû*Vcrû mihi ét ioco là gdä uidétur polle no fatis urbâe‘referri,Nâmeo gdé iudi cio illa é urbanitasiin qua nihil abfonû,nihil agrefte,nihilin^ codiru.nihil pegrinu neqj fenfumeqp uerbis.neep ore,geftu* ue polTit dephedit:ut no ta fit in fingulis didis:g in toto colo re dicedi:qualisapudgræcos atticifmosille reddes athenaru fjpriû fapore,Ne taméiudiciû Marfihoiseruditiflimifötra ha:Seria partit itria genera honorificû,côtumeliofû,mediû Et honorifici póitexéplû Giceróis quotj^Ligario apudGç farc,Q^ui nihil foies obliuifeimifi iniurias amp;nbsp;cótumeliofi qÆ Attico fcripfitde Pópeio amp;nbsp;Cæfare,Héo que fugia,qué fez quar nó liéo,amp; medii qd’ dcso^osyxicfTiKov uocat:amp; é ita cudixeritmeqjgrauémorte accidere forti uiro pofiemeepi matura cófularimeq jmiferâ fapictiiq oia fût optie dida. Sed cur,pprie nomé urbanitatis accipiatmó uideo.Qdfi non to tns ut mihiuidet orónis color meret:fed ét fingulisdidis tri buédüé:llla potius urbauacédixcriiq fût generis eiufdé,q ri dicula dicûtur:amp; tamé ridicula nó (it,De Pellióe Afinio feri is iocifep pariteraccómodato didüefi:eé cü oîum horarû,Et de adore facile dicente ex tépore igeniû cû inumcrato habe re,etiâ PópeiiiqdrefertMarfusiCiceroné diffidenté ptibus trafi ad Gæfaré,me timebis,Erat,n*fi de re minore : aut alio aio:autdenitç iâ ab ipfo didû fuiflet:qdpollet inter ridicula numerari,Etiâ illud qdCicero Goteliç fcripfitreddensróné cur illa,C*Gæfaris tépora ta patienter toleraret.Hæc aut aîo Catois ferenda fût:aut Cicerois ft5acho:Stomacus,n,ille ha bet aligdioço fimile.Hæc g mouebât difiîmulâdamihi non fuerût:î qb? ut erraneridegétes tamé no decepiidicata diuer fa opinióe:g feg magis ^bâtib? liberû eft* De altercatiôe»

a Ltercationis pcepta poteratuideri tûc icohâda: cû oia quç ad cotinuâ orónem ptinentipegiftem* Na eft ufu eius ordine ultimus,Scd cû fit pofita in Ibla ïuentióemcqp ha** bere difpofitioné poftit nee elocutióis ornamenta magnopc defidcrct:autcirca memoria amp;nbsp;^nûciationé laboret : priu fg fcdaqui^ partiûthac q tota ex pma pendetitradaturus non alieno loco uideor:quâ fcriptores ió fortafle alii reliqrüt: ga fatis exteris pceptisihacquoqpuidebat eé pfeda, Cóftat,n* autitentóe aut depulfióe:degbus fans traditu cft:q: gegd in

dïekgéndfi. Quiafatis Cftens Reptis in hac quoç uidebalur eé pfcflûJn gbufdâ gdécxcpIaribus legif perfpeâû,Sed mihi rede pfpedö legcdu effc nidcf.utintcHigamus efTej) rouifum.Profpicere.n.fignißeatp iiiderc. Perpetua donat ' oró.Dominaf mi fyllaba interieda legédû ce facile ed uidere. Atgda litigatori-' bus ufinllû módedamâdi fudoré prçftitiiTe cótéti.Deprauatü huceile locû facile ex co quoqi pcipi pot ; qi duobus modis legif.Sed neutro rede.ut mihi gde iiidef Qindä.n.loco illiiis ufi nix légères putat le correxif fc.qlt;î an fint aifecutidodorû fit iudiciu.Mihigdc illud uix feofm repugnare uidet'.Forfitâ ucro fie eft emen dandusmt fuis no ufi amp;nbsp;iUû

adioneppetua circa pbationcs utile cfltidé in hac breui at^ cocifla profit;neceffe eft.neqp alia dicûtur in altcrcatióc: fed aliter;autiterrogâdo aut rcfpódcdo.Guius rei fere ois obfer uatio in lUo tediâ loco exeuffa nobis cfl.Tamcn cp latius hoc opus aggreffi fumusneqppfedus orator fine hac uirtute dici pot paululû ipendamus huic quotj peculiaris opæ: q qdem ^n quibufdam caufis ad uidoria uel plurimu ualet. Na utin qualitate generalinn qua redenefadu qdatan cótra fit qnt perpetua dominatur oratio;6lt; qónem finitióis. adionis pier runcj fatis explicat;amp; oia pene in qbus de fado coOattaut có iedura artificialiróne colligitur:!ta in his caufis;quæ funt fre quentifïimætquæuel folis extra artem ^pbationibusmel mix tis cótinent:alperrima in hacpte dimicatio eft;nec alibi dixc ris magis mucrone pugnari.Nâ amp;nbsp;firmiflima quæq^ memo riæ indicis inculcandafunt.etiâ prxflâdû quicqnid in adiôc promiffimus.ôC refellenda mendacia,Nufq eft dcniq? qui co gnofcit intcntior.Ncc imerito qdatqq in dicedo mediocres: hac ramé altercadi pftatia meruerut nome patronorib Atq^ dam litigatoribus ufi ullummodo anibitiofum declamandi fudorem prçftitifle contenti:cum turba laudantium defti; tuunt fubfellia: pugnamque illamdecertoriam imperitis ac ixpc pullata: turba: rdinqnût. Itacjuideas alios pleruc^infi diis priuatis ad adioes uocari ♦ alios ad pbationc, Qua: fi di urdeda funtofficia:hoc certe magis ncceffanu ctpudendutj didu.fi plus litigatibus^pfunt minores. In publicis certe mdi ciis uox illas pconis pter patron os ipfu qegerit citat Opusc igit in primis ingenio ueloci ac mobili aiopfenti amp;nbsp;acri,No enim cogitandum:led dicendum ftatim eft:amp; prope fubcor natu aduerfariimanuscxigenda.Q__uare cLimm omni par-* tehuiufce officii plurimum facit totas non diligenter modo fed etiam familiariter nos noflecaufas: tum in altercationes maxieneceftariu e:onim pfonarum.inftnimêtorum.tempö rû.Iocorû here notitia,alloqui amp;nbsp;tacédüeft;ergofæpe:amp; aliis fubiiciétibus;plerûqp aûrftudio loquédi fatue môaccedédû« qcfnûq accidit ni nra credulitate aliena ftultitia erubefeamd Neqptatu his ipfis monitoribusclarcfciuQ mda faciutapte quodrixemur. Videas enim plerofi^ira percitos exclaman testutiudex audiatcotrarium ideflc:quod admoneatur: fd

SEXTVS

conitinSinncsexpnnganf amp;nbsp;didinôio mutetur hocmodo.AIioqui amp;nbsp;tacendum eft lipc amp;nbsp;aliis fubiicienri bus pterumep ftudio loquedi fatue mo accedédû. Quod nun^ accidit in nia crudelitate aliena ftultitia cru bcfcamus.hüc quocp locû ecdeprauatü hinc facile cognofei pór cp no unolegifmo.In qbdfda.n.excplanb^ Ce ë fenptû.Quod nôiiû^ accidit ut nia credulitate aliéna ftultitia crubcfcaraus.Scd ne Ce gdé méde fut de pulff Mihiucro hoc mô emédari pofte uidef ait ni p nifi loco in ppoCtionislegaf accredulitate pepruna fyUabafenbjf.Ivx mo.Quod nu^ accidit in nra credulitate alienaftulticia erubefeamus. Neep tantu hi

atq ^jUeqpnnnciaturuscftin camalö quod tacetur» Quare bonus altercator uitio iracundia: carcat.NulIus enim ratiói magis obfl:ataffeAus.amp; fere extra caufam:amp; plerüqp defor i mia cóuitia facere:ac mereri cogit:amp; ipfosnónunq indicesi citat.Melior moderatio:acnónunq etiam patientia.Ne^.n refutanda tantumtquæ econtrario dicunt: fed contcnenda. eleuanda.ridendafût.nec ufq plus loei recipit urbanitas» odi um mordet amp;nbsp;pudor»contra turbantes audenduni:amp; impu dèntiæfbrtiter rer)ftédum»Sunt enim quidâ præduri in hoc öris:ut obnrepant ingenticlamore,amp; medios lermones iter cipiant:Slt; oîa tumultu cÓfundant:quos ut nô imitari:fic acri ter propulfare oportebit:amp; ipforû improbitas retûdenda : amp;nbsp;iudices uel præfidentcs magiflratus appellandi frequenter: utloquedi uiccs fernencur»Non eft res animiiaCentis:amp; mol lis fupra modumfrontisdallitc^ pleruqp quod probitas uoca tur:quæ eft imbecillitas.Valet aut in altercatioe plurimum acumen:quod fine dubio ex arte non uenit.Natura enim no docetuf»arte tarnen adiuuatur:in qua pracipuum eft femp id in oculis habere:de quo quçritur:amp; quod uolumus effice ‘'^C’Q^^^*^ ptopofitum tenentes in rixamno ibimus:nec cau fæ débita tempora conuitiando conteremus: gaudebimufep ff hoc aduerlarius facit.Oia tepora fere parata funtmeditatis diligeter quaqpautaduerfo dici autrefponderi a nobis pof/ linr.Nônûqtamé folet hocquoqpee artis genus:utqdaladi one diftimulata fubito i altercado,pferatui;Et inopinatiseru ptionibusautex infidiis citiffimo fado fimillimumdd auttu faciendumeft:cum eft aliquid cui refponderi non ftatim pof fit.Potuerat aut fi tempus addifponendu fniflet»Na qdfide liter firmué:a primis ftatim adóibns arripere optimue:quo fapiusdiuduf^ dicat. Illud uix faite precipiédû uidet:netur bidus.ôCclamofus tantû fit altcrcator:ôlt; qles fadi lut:q litte^ ras nefciût.Na improbitas licet aduerfario molefta fit:indici înuifa é.Nocet etiâ diu pugna 1 hisq optinere nópolTis. Na ubi uinci neceffe eft:expcdit federe:q: fine plura fût de qb9q rinfacilior erit in cætens fides:fiue unû:mitior folet irrogari pœiia uerccûdiç.Nâ cuîpâ pfertim dcphenfâ ptinaciter tueri

culpa altera eß.Dû flat adesmulti in re cofiliiatç artisefl ut erâté aduerfariû trahas:amp; ire q logiflime cogastutuanainte rim fpe exuket.Iô qdâ bene diflîmuîâtur îflrumenta.Inflat» n.amp;fepedifcrimen oc cômittûttqd’deefle nobis puiât:ôlt;fa ciûtpbatióib9nfis audontaté poÀulâdo.Expeditét date ali qd aduerfario:qlt;f^ fe putet:qdappflendés minus maiusali qd cogatdimittcre.Duas interires ^ponere:quarû utralibet male fit eledurustqd' in alrereatiôe fitpotétius:q iadióe, qi in illa nobis ipfi refpodemus.in hac aduerfariû qû cofeßu ter nemus.Efl in primis acutim uidere quo iudex dido moneat qdrefpuat.qi fex uultu fepiflime: amp;aliqdoét dido aliquo fadoue ei9 de phendit.amp; inflate yficictib9:amp; ab bis q no ad iuuât.q moliflnne pedeoportet referre.Faciunt hoc medici quotj ut remedia pinde pfeueret adhibere ueldefinat:ut illa recipi uFrefpuiuidét.Nônûq fi ré euoluere ypolita facile no fit inferéda ê alia qó:atcp in eâ:fi fieri pot: iudex auocandus, Q^uid.n.cû refpódere no polFis agédû émifi ut aliudinueni as;cuiaduerfari9 refpódere nó poiTtfln plerifq iudex éauo cadus:ut dixi:q circa tefles amp;nbsp;locos amp;nbsp;pfóasmó diflat: q? bic patronorüinter fe certaménllic pugna in‘cr teflé amp;nbsp;patrona Exercitatiouerohui? reiloge facilior.Nâé utilifljmû freqn ter CÛaliquo:q fitftudioru eorûdédûmere matena ucluere uel etiâ fid?côtrouerfiæ,Etdiuerfas ptes altercatóis mó tue ri:qd'idé ét in fimplici genere qónu fieri pót.Ne illdquot; qdem ignorare aduocatuuolotquoquartj ordine ^batio fit apud iudicespferédatcuius rei eadéin argumétis ró efl:utpotétiP' firnap~ima:amp; fuma ponatur»llla.n.ad credendû pparât indi cé.hæcad pronunciâdum» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De iudicioôfconfilio.

h 1s p nfa facultate tradatis no dubitafle trâfirc ;ptinus ad difpofitionem:q ordineiplb fêqtur:nili uererer :ne quoniâ fuerûtq iudiciû innentio ifubiûgerét.pteriflehûc Io cû qbufdâ uidercr:q mea qdem opinione adeoptibus cpis huiusoibuscónexusacmixtus é:ut ne a fcntétiisqdéautucr bis faite lingulis poffitfepari.nec magis arte tradit:q guflus autodor.Ióqpnos qdin quaqpre fequédücauédüc^p fit doce mustae deicepsdocebim9:utad ca iudiciû dirigat,Præéipiâ igit ne qd efficinó pótaggrediamur:utcótrana uitem90^ œ mûia:ne qd idoqucdo corruptûobfcurûtj fit.R,eferatoper tet ad féfustq nó docent.nec mftu a iudicio credo diflare có filiü qgt;illud oftédétib9 reb?adhibetur.hoclatentibus amp;nbsp;aut oinonüdürepertisautdubii,amp; iudicium frequentiflime eer tumeft.Conlilium ueroeflró quidam alte petita:amp;pieru/ (j plura ppendens amp;nbsp;eóparasthabenf^ in fe Qf inuentionem

SEXTVS

8fludicationê.Sedné hæc ^dc prçccpta in uniucrfum fpedä da fun t,Nâ ex re fumitur:cuius:Iociis ante adionem eft fre/ quenter.Nâ Cicero fummoconfilio uidet in Verre uel con trahere tempora dicendi maluiffcig in eu annum:quo erat* Q.HortenGuscoful futurus incidere*Etin ipfisadiobuspri mu ac potiOîmû optinet locu.Na quid dicendû.qnid tacen dum*qd diffidendumfit:exigere confilii eft* Negare fit fatis an defendere*Vbij)hœmio utcndûamp; quaIi*Narrâdû ne amp;nbsp;quo mó*lure priuspugnandum:an æquo.Q uifit ordo uti liflinius.tum omnes colorcs:afpere*an leniter.an etiam fub miffe loquiexpcdiat*Scdhæcquocç:utquiflt;j palliis cd Io/ cusnnonuimusîidemque in reliqua parte faciemus.pauca ta men exempli gratia ponam:qbus manifeftius appareat« qd fit quod demondrari poiTc præceptis non arbitror* Lauda/ tur confilium Demofthenistq ’ cum fuadcret bellum Athcni cnfibus parumid profpere expertismihil adhuc faduni elle rationemonftrat.Poterat enim emendarinegligentia* Acfi nihil eilet erratum:melioris in pofierum rci non crat ratio* Idem cum offenfam uereretunfi obiurgarct populi fegnicié in alTerenda libertate rci p*maiornmlaude uti maluit: qui ré fortilfimeadminißraflent^Nä amp;nbsp;faciles habuit aures: amp;nbsp;na\ cura fequabatur:utmeliora probantis:peiorumpoeniteret* Ciceronis quidemuduna pro Cluentio quamlibet multis exemplisfufficcrctoratio*Nam quod in eoconfilium maxV memirerfprimamneexpofitidnemtqua matricuius filifi pre mebataudoritas:abflulit fidem?An quod idem corrupti iu dicii crimen tralFerc in aduerfarium maluic:q negare ppter inueteratam utipcdicit infamiam?An m in reinuidiofa legis auxilio nouiffimecß ufusfquo generedefenfionisetia offen dilïet:nódu præmolitas iudicûmétes*An qgt;fe ipfuminuito Cluentio facere teßatuseßfQ uidpro MiloncfQdPnôante narrauitîqpræiudiciis oibus reû liberaret?Q^d*infidiarö mir diâ in Clodium ucrtitfqq re ucra fuerat pugna fortuita * qlt;f fadû amp;nbsp;laudauit:8C tarnen uoluntatê Milonis remouit?Q„d' illi preces non dedit:amp; in earumlocum ipfe fuccellit*lnfiniz tu eß enumeraretur Cotta: detraxerit audontate*Vfp Liga rio fe oppofuerit*Gorneliû ipfa confeflióis fiducia eripuerit illud dicere fatishabcotnihilcé non mo in orando*fcd in oi uita priusconfilio*frußraqp fine co tradi esteras artes :pluftp uel fine dodrina prudentiamtq fine prudentia facere dodri nam* Aptare etiaoratione locisiemporibns.pfoniseffc ciuf dé uirtutis*Scd hic quia latiusfufuseß: locus mixtufe^ cum elocutione tradabitteu praecipere deapte dicédocoepimus*

Einuentionc ut arbitror fatis diSû eft. Difpofitionis uim laudcftj hae breui prefationc itacompf« d nbsp;nbsp;nbsp;äitiir Fabmsnit inuentionc fine ca nihil fere prodere oftendat.Totû nero hoc uolnmen difpofitiói, dicauit:dc qua etiam copiofius ^ alius quif$ diligentiufcj tradat. Et artus etiam leniter loco moti pdunt quo uigueruntufum.Lcuiter per u fcriptum fenfui congruit.Leniter autem minime» Necp.n.membro rum aliquod leniter ac citra maximu dolore locomoueri poteft.Mebra aut loco mota luxata appellantur. Nec mihi uidenf errare gipfam repe natura fiare ordineputarguocofiifo pitura (ut oia.Sint legédû eflç ne admonédû gdéé. Platói ei at oia ordine eóftareputót.

Qufqdcfi certa,aliq ui. A uocali alcnptauia lcgédü ed. itigi^tlhpra figoi f ficau^iuifio rerum pkinû in fingulas. partitio ungulap: ipartes di kretus ordo amp;nbsp;reâaqda amp;nbsp;loeatioipriorib’ fequétia an neäens.Cü hie de difponep cipere ifipiat Fabius:cur ii g hoc opus icapitaputarût di/ ftmguédûihas definitioes ay logo non (cpararint ac de di fpóncinferipferint no uideo Uld certe affirmareaufim ant nuf^authiequog; caput eé dcbcrcxû hinc de difpône p cepta tradere icipiat.Méde at ex hoefenfu tolluntquot;:fi amp;nbsp;co pula i'crato pofitacradaf at ij col fyllaba loco eius aferi' banirmt collocatio legatquot; Ex ponit liero Fabius difiiretia qu(cd inter diuifionéêC par titionemquä etiâ in goto ex Ciceronis (hia attigit. Na di uifio cft generis ifpecies. par titio autem eft totius in par/ tes diftributio. Genus nero plura compledif: ut animal nominemdeoné:equum amp;nbsp;complures alias fpecies com prehédit.Totû aût res qdam eft unamt ftatua quçtamé ex pluribus partibus cóftituit'. Dode ergo diuifio dicitquot; effe rep eplur û in fingulas difcre tus ordo.Partitio aût fingu/ larû in partes.Deea iicro di/ uifione copioGfiimat in hoc libro differit Fabius;quä grç

Xe pHjiviiocatNa fingula ru eóftitutionü qónesin pro prios locos diuiditigb’ una gilden cótroiiafia cxplicaf-q re nihil utilius magifcj necefgt; fariii declamare uolétib’tradipót.Qu5^ Georgius TrapezCiti’ de hacdiuifioclatinoçz nemine uerbû fcciT fe (crib t:cû de ea re toto iiolumie diligétinimc ^cipiat Quîtilianus.Cçte^ ita fût fere oia dcprauata ut minie fit mirâdûifi Trapezüti’ hó grÇdU ca geige nó potuitig ne a latinis gdé itclligcrcnünifimédj forêt fublatç

SEXTV’S

Cuiiis rd irt cftcra exempla prçtercamiDcmofthencs’quo^atç xfchines pontmt ce documétoîn indicio ôefiphonris diueritim fecuti ordmé.Quia hie fenfus iis prçfcrtim:qui no legeratDomefthenis p Öefipbóte orónélnidcf fortaflc obfcurior:paocuïa gb’ maxime pfpicmis fiatifubiicere nó granabor.Cû ßefiplion De mofthené ut optime de rep.mentû Dionyfio^ diein Dionyfi ipfiiis Theatro in oium greeny cófpeömqui ad edebrâda DionyGacôiienerât coronâdû céfuilTetsab Aefehinc Dcmoflhcnis inimico fuit accu{atus:qlt;îdi ceret eu côtra legcs feciflc,Demofthcné nâ^ opi publico pfuiflcmefj ulla redidide róné.Lcgé atcxtarciq ers qui rcddédis adminidratióis (uxrónibus obnoxii fint p/

liibciitcorronari.Altera pre? rca lege eéqcaiicfliit g a po piilo Athemeufi coronaduS célêafiin cóeroe coronet .q iicroa fenatonbus in fcnatii. Alibi at nó licere quc$ coro nâdû Æclarari.Ad hcc landcf gbiis fit Demodhenepfecuz tns falfas cê.Neqj.n.refle ab co rcip.n egotiaadminiftrari fed ipfii amp;nbsp;munera accipe amp;nbsp;multoi^ malop^ cinitati cam cc.Hoc uero ordineulus eft slchinesmt primû de legibus ipfis uerba faceret, deinde de rcp.malc adminiflrata. Exi/ gebat at ut codé ordine De/ mofthenes refpódcret.l pe ue ro a rcip.adminiftratióeini/ tiu fiipfir, fit mrfus in fine ad ea ex arte orónécóuerrit. In medio at qlegib’ ipfis oppo nedae atcolIocaint,Ad i!Ic£ âtiudiciù côcurfus din/ e to ta grçcia ec faû’iut fcribitCi cero g ét utrafq; oróncs c grç CO î latinti ucrtit.Scd teporo ifœlicitatcamifTæinup a Leo nardo Aretino fnerütintcr^ tatç. Denieçin a.u.u.f.ii. d.p,a.a.o.r.n.CiO e,d. Ego aliqd in hoc fen fu defidcro: qd in exéplanb’ nó inuenif qdq jhadenus linie loco nez cedariu eé minime é aiaduer

fó!q^ fane $ grade flagitiûe dl nullus iteger fanufue féfus nifi idqÎ dccfliafcribaflelicl poffit.Quo naq?móin accufatióe ncceffe c rcK ordine efie diuerfünituacim fe otereç defendat prius ^ aduerfariü ai^uat.Certe hocnó éneceffeeii defélor aceufatoris ordine i refpódédo feg interdû pulcherimepoffit.Qgonaigif paöocorrigédus é hic locus. An mutuanomé ut iillis diÇnutatio nibus nfis q circûferûtur dixim’iéafcribédû.Nâin mutua accufatióciq «vtIk«Twyopiv dicif.ncceffeé or dine ec diucrfû.Quare mutua adieâiuûtuel refragatib’ cxéplaribusakribédû mihi uidefut lecaf.Dcniq? in mutua accufatóe.ln mutua nacp accufationéid cnccciïanû-.qÆ i fimplici accufatióe cótingés.Sed de hoc ucl nimiüicu ex iicrbis quoeç ipfius Fabiific eé legédü diligéterintnéti facile appareat:pcipuecj ex his q inferius de mutua precipit accufari0e.Qno in genereingt femp prior debebit eé deféfio.Primû ga natura patior é fa lus lira q^ aduerlàrii pnicies.Dcide g, plus hébimus î accufatióe audoritatis fi pn’ de inocétia noftracólhte nt.Poftremo cp ita demû duplex ca erittSi qfcquunf. Itaqiqd ego fum fecutus ptim Reptis..piini ufurpa tu róne cognouerâ pma.Médis nó uacat hiclocustcpuis fenfusiiideat aptus-Emédaf aütfi firn legat ' ac qd relatiuü afenbatur hoc mó.ltagigd ego firn feciitus..qdpartim preceptis partim ufurpatum ratione cogno/ ueramiproniain. .Si non confetfum poterat ibi ciTe gu(fito.Sic giudem amp;nbsp;publice quoque legi.tunfed non ,

enimeras amp;nbsp;ignominiofusîdciure quærif.At fi protinus di'* cenii occidifti:refpondcatur:n0occidifii:ftatim pugna é.Sic explorandumeft ubi controuerfiain.cipiat:amp; confiderari de bet qua: primamquæftioné fadt.lntentio fimplex . Occidit Saturnii Rabirius.coiundalegc de ficcariis comiffit.L. Va renus»Nam.C»Varenum occidendo amp;.Cn.uuInerando:ôd Salarium item occidendo cadit.Nam fiediuerfæ propofitio nes erunt:quod idem de petitionibus didum.Verum ex co iunda propdfitionetplures eftequæftiones ac ftatus pofiait: fi aliud negat reuus:aliud defendit:aliud a lure adiois exclu dirJn quo genere agenti eft difpiciendum:quid quec^ loco diluat.Quod pertinetaddodoré. No plane dillentio a Cel Ib:qui fine dubio Ciceronem eft fecutus ♦ Inftat tarnen huic parti uehemétiusmt putet primo firmum aliquid clTc pond dum.fummofirmiffimuzimbecilliora medio:quia : amp;nbsp;initio mouendus fit iudex:ó lt;nbsp;fummo impellendus. At pro reo ple rumtç grauiftimumquidqp primummouedum eft ne illud fpedansiudex reliquorum defenófiifit auerlîor. Interim ta men amp;nbsp;hoc mutabitur:fi leuiora ilia pa’am fidfa erunt grauif fimidefenfio djfficilior:utdetrada prius accufatoribus fide aggrediamur ultimum:iam indicibus omira nana effe ere/ dentibus.Opus erittamen præfatioue:qua ôdratio reddatur dilati crimiuis:amp; promittatur defenfio:neid quod no flatim diluemus,timere uideamur.Ante ada: uiiazcrjminatpleiuz que prima impugnanda fimtmtid dequo laturus cft fenten tiam index audire propitiusincipiattSed hoc quocp pro Va reno Cicero in ultimum diftulitmon quid freqnetiftimeded quid tumexpediretintnitus.Cum fimplex intentioeritiuide dum eft:an unum aliquid rerpondeamustan plura. Siunum in re quæftioncm inftituamus:an infcripto.Si inrenegandu fit:qnod obiicitur:an tuendum.Siinfcripto:in qua fpeciem/ ris pugna fit:amp; In ea de uerbis ac uoluntate queratur. Idita conlequemur fiintuitu fuerimustquæ fit lex: qua: lite m faci at:hoc eft quia indicium fit coftitutum.Nam quædâ in fcho lafticis ponuntur ad coninngendam modo adæ rei feriem: ut pater expofitum:quiagnouerit:folutis alimentis recipiat. Minus didoaudientem filium liceat abdicare.Quiexpofitu recepit:imperat ei nuptias locupletis propinqui . ille ducere uultfilia pauperiseducatoris.Lex de expolitis ad affedû per tinet.ludicium pendet'ex lege abdicationis.Nec tarnen fem per ex una lege qftio eft:ut in dyfivoitiot.His fpcdatis ap'' parebitcirca qua pugna fit.Coniunda defenfio cft:qnalis p Kabirio.Si occidiffet rede feciflet.fed no occidit.^Vbi uero

SEPTIMVS

wponâf hoe mo Ante aß« iiiflac crimina pfcmmtji'prima purga la fuut: ut id de quo faturus c Zefétia iudexta« dire ppicius icipiat.Si «nû iure: qdionciftiruamus an in fenpto. Pro iure in re igbufdâ exep ariba emcdaïc le^ gitur. Si iurc negâdû fit qiobucif auf tuédû.fn re hic quoep p iure amp;nbsp;an Icgendû eft loco aut difiiidiue.hoc mó Si in re negâdû fit qcf obiicif an tuédu. Etin ca de uerbis ac uolûtatc quxraf.An loco accopuIæ lcgaf.

Vtin avTÎvojuuia hoc éin côtranis legibus.Nî grsci a. t voaliot v uoeâtqJ nos cótrarias leges appella/ »us.Quod j de argumetispbabonû loco cóccHï.Quid fibi uult lUud loco pbationû ; None oia argumenta fiint lcco ybationö ac potius pbationesf An Heeft inteCigé

hærcs.H ccquoqp coceHa hnr.Quxrcf an debeat.Cotra ne nu ta deines fuerinutcû idquod firmifTimû duxerit le life amp;nbsp;remittit illud:amp; leniora trîfeedat.Huie in fchola Ginüc eft Nó abdicabis adoptatü:uthucquoep no uirû forte ♦ amp;’ forte Ut nô quicUip uolûtati ciusnô paruerit:utin alia oia fubied? fit mo PP opinioné.nô pptaléopmioné.hæc luris qônû dfia é.Infadis aût ad idétédétia fût plura.Ex gbaaliqua citrafû/ ma qôné remittifolét: ut fi iscum quo furti a gr dicat,pba te habuilTe.proba te pdidifle.proba te furto perdiffe. proba re mea fraude. Priora «»«remitti poftunt.ultia no ponunt .Sole bâ amp;nbsp;hoc facere præcipuæ ait uelab ultima fpé:Nâca fere é gnæcontinet câmiretrorfû quæreré ufqp ad prima generale gonéîuel a genere ad extrema fpecié defeederé :etiâ in fuafo riis:ut deliberat numa an regnû offeretib? româis recipiat,Pri mû id eft genus :an regnâdû.an in duitate aliena. an romæ« an laturi fintromani talé regc.Similiter amp;nbsp;in cotrouerfus. Op

tct.n.uir fortis alienam uxorem.Vltirnafpedes eft an optare poftlt aliéna uxoré.Generaleé an geqdoptanerif.accipede' beatadean ex priuato.an nuphas.an maritû habété.Sed hoc nó queadmodû dicitnta amp;nbsp;qnçnf. Primû.n.occurrit fere qd' eftultimû dieendûmt hoc nó debes aliéna uxoreoptare.loep druifionepdit ftdinatio.Nó oportet igif offerctlb? fe cótétö. efte.Q uxretaliqdne ultra fit.ne uidua quide.adhuc plus ft nihd ex priuato.ultimu rctrorfumtqd ide a capite primû eft nihilmiquu.ltaqp ppôeuifa qd’ eft facillimûtcogitemusû fi eri pótqd naturale fit primû refpóderi. Id fi tanq res agatur amp;nbsp;nobis ipfis relpódéti.neceflïtas fit:intueri uolumus:occur/ rit.Si id no congerit/eponamus id quod primû fe obtulerit: 0lt;ipi nobilcû fieloquamur.Quid fi hocnó eét.iditerû amp;nbsp;ite tiu:0C dû nihil fitreliq.itaqp Iferiora quoqp fcrutabimurtq tra data faciliore nobis indicé in filma qóne faciét.Nódiftimile huiceft:amp; illud pceptûait acoiba ad propria ueniamo.Fere. n.coîa generalia funt.Cóe eft tyrânû occidit.propriû uirû.tû tyrânû occidir.mulier occidit.uxoroccidit.Solebâ amp;nbsp;excerpe quid mihicû aducrlario cóucniret:fimóid p meerat neefo' lü pmere cófefftoné:fed ptiédo multiplicaremti illa atroucr fia.Dux q eópetitore pfem i fuffragiis ulcerat captusé. Eûtes ad redimédû eû legatiobuiû habuerût prem reuertere ab ho ftibus.legatis dixit.feroitis.cxcufferût illi premiamp; aurû î Gnu ei9 iucnerût.ipfi pfeuerât ire quo Itéderât.inuenerûtduté cru cifixü:cuiauox fuit.Caucte pditoré,reuse pf.(^u^3ucniü£ proditionobis prodita é:amp; pdida a duce.qrimus proditore, te jffe ad hoftes fareris:amp; ifte claretióf ab hisîcolumérediiffe aurû rettuliflciScaurû occultû habuiflc.Nâqnod fecînid no nûq potétius fit î proponeiq fi alos occupauit:propc aures ip fi defenfiôi pcludunf.ln totû â côgregatio cnminû accula té adiuuat.feperatio defendété.Solebâ idg, fieri ßf largumétis di;;i:îtota facere materia propofitis extra q nihilectio b^idei de exterisremotistfolû id lupefle quod crediuolebämt i pua ricationû crimib^mt abfoluatur reus;autmocétia ipfi9 fit.ant interueniéte aliq ptâte.autui.aut corrupto iudicio.autdiffi/ cultate probati0is.aurpuaricatióe nocécé fuifte cófiieris.nul poteftas obftitit.nulla uis.corruptü iudiciünó qreris.nullap badi difficultas fuit gd.fupeftmifi ut puaricatio fuerit. Sida amolirinó poteram! plura amoliebar.Hoiern occifû eé aftat nó in folitudinemt a latróib? fufpicer.nópdæ gfa qmnfpolia tusê.nó hereditatis fpeup pauper fuitiOdiü igfin ca.gs ini/ micusfQuæ resat faciliore diuifiói uiâ pftat:eadéinuentioni quoqp excuterequicquid dici pót;amp; nelutreiedióe fada ad

LIBER

SEPTIMVS

optima puenire.AceuGr Milo g? Clodtü occiderit.aut fecit autnó.Optima erat negare,fi no pót.Occidit ergo.Autiu/ re:autiniuria.Vticjp iure.Aut uolütate:aut necefritate.Nani ignorâtia ptcdi no pot. Volutasâceps eil.Sed cp ita id bores putât.adiûgéda defenfio:utid prc.p.fuerit neceflitate.fubi/ ta igit pugna no pparata.alter igiturifidiatus é.Vtcr?^feclo Clodius.Videfne utipfa rerû necefiiitas deducatad defenfio né? Adhuc aututieç noluitoccidere infidiatoré CIodiû:aut n5.Tuti9 fi noluit.Fecerut ergo ferui Milóis ncc^iubetemc tj fciéte Milóe. Athrc ta timida defenfio detrahitaudorita té illi:q rede dicebamusoccifum.Adiicief qdquot; fiios qfqpfuof facere uoIuiffet.Hoc eo e utili9;qiiodfæpe nihil placetrSi ali qd dicédû eft. Intueamur ergo oia. Ita appebit autidqd opti mum c:aur id quod mime main. Propone aliqdo aduerfarii utédûtSd eé nónüqcóem ea fnolocodidü é.Multis milibas uerfun feio apudquofdä eiTe qütü:qu5 iuenircm9:utra pfde beret prior'dicererqbiforo uclatrocitate formularûmel mo petiróum uel nouifttme forte diiudicafJnicliola qri nihil at tinet:cû ideelamatôibaiifdé narrare amp;nbsp;cótradidóes foluer ta abadore qa pofteftore aceffû fit. fed i plurimisatrouerfiis nc iueiriqdc pót:utiiJIa.C^ui très liberos hébatoratoré.philo/ fophû amp;nbsp;medicû:teftaméto qtuor pteffecit:amp; fingulas fingu lis dedit.unâ ei9 eéuoluit;q effet utiliftim9ciuitati.Cótédüt: qspm^dicat.icertii ê.propó tu certa. Ab eo.n.cui9pfonâ tue bimnrûcipiédû erit:5lt; hcc qdé de diuidédo iuniuerfû pcipi put. At quo móiueniem9etiâ illas occultiores qónes .f. quo m5fnias:uerba:figuras:colores:igenio:cura:exercitatóe:n5 tu fere unq nifiîprudêté fugerint:fi ut dixi natura feq ducem uelit:Sed pleriqp eloquétie fama affeda tes:cótéti (fit locis fpe ciofis m5:uel nihil ad probóem aferêtiba: Alü nihil uitare:ac quç in oculos occurûcexqréda putâtîQd quo facili9 appeat una de fcholâ otroucrfiimon ita fane difticillimâ:ât noua pro ponâin exéplû:Q ui reo proditionispri non affuerit exhæf res fit:proditionis dânat9cû aduocato exulet: Reo proditio/ nis patridifert^filins affuit:rufticus non affuit:dänat9abiit eu aduocato in exiliû Ruftic9cû fortiter feciftet:pmii noieimpe trauit reftitutionê pris amp;nbsp;fratris: Pater reuerfus inteftatus de' ceftit.petitruftic9pte bonorû: orator tota fibi uendicat. Hic ille eloquetesqbufep nos circa lites raras follicitiores ridiculi uidemur:iuadet pfonas fauorabiles.Adio pro ruftico cotra difertutpro uiro forti atra ibellé:pro reftitutore atra ingratu. pro eoq ptearctas fitiatra eu q fratri nihil dare ex paternis ue Iit:Quxoia funtin materiaamp;multu iuuat:uidoria tunotra duiit.in hoc quaerentur fetentix fifien poterit praecipites uel

obfeure.Nam eanuncuirttiscft Sepulchre fuerit cû materia tumultu amp;nbsp;clamore tranfadu.IIli uero quibuspropofm i qui demmelius:fed curain proximoeft:hxc uelutinnatantia ui debuntexcufatum efierufhcumtqui non interfuerit indicio nihil collaturuspatri:led ne difertum quidem habere; quod imputetreotcu is danatusfit.dignumefle hereditate reditu torem;auarum;impium;ingratum q diuidere nolit eu fratre eo^ lic merito,Q^uxdionequoqp illa prima fcripti 6lt; uolun tatistqua non expugnata non fit fequentibus locus.At q na/ turam fequeturiilla cogitabit profedo.pn'mo hoe didurum rudiciLPater intcftatus duos nos filios rehquinpnrtem iure gentium peto.Quis tarn imperitus?qu{s tarn procul a litte/ nstquin fic incipiat:ctiam finefeient quid fit propofitorHäe cómunemomnium legem adornabit utiußä.nempe fequet L’tquæraifiustquid huictam arque ponidaticnirdpondeat. At id manifedumed.Lcxedquæiubet exhærcdem edeeû: qui patri prodinonisreo non affueritun autem non adindi; Hanc propofitioné necedario fcquiturlegis laudatio:5lt;eius qui non affuerit uituperatio.Adhuc uerfamur in cofedlbijis redeat animusad petitoremmuqdno lioc cogitetnecede ed nif quis fit plane babes, Si lex obdatnulla lis ed.mane iudici umedatquiamp;Iegem efTe ôihoctqjcapuniat arudico fadu extra dubitationem ed.Q uid ergodicimusfRudicus eram fed lex erat.Oês côplcdimr.nibil proderit.Quæramus ergo nun infirmari Î aliqua parte lex pedit.Q^uid aliudtfapius di cammatura permittitiq utcd uerba contrafintde uoluntatc queratur,Generalis igitur quardio uerbis an uoluntatc fu da dum.Sed enimincomunedeiure omnidifputandum femp necunq fatisiudicatum cd.Quærédumigif in hac ipfa qua confidimus:an aliquidinueniri pofFittquod feriptoaduerfet Ergo quifquis non affuerit;exha:res crit.qfquis fine exceptio ne.lam fe illa uel ultro offerentargumeta.Et infans filius cd: ßlt;'non affuit;amp; qui aberat:amp; qui militabat:amp;qui in legatióc erat.iàm multum adiedpoltet aliquisnon affuideß C hares eße.Tranfeat nunc idem ille qui eogitauit:utait CiceroiTi-' bicinis latinimodo ad difertum.Vtida conccdam;tu nec inquot; fans es.nec abfuidi.nec militadi. Non aliud occurrit q illud. Sedrudicus fum.Gontra quod palameff dicit.Vtagere non potueristadidere potuidi.amp;uerum ed,quare redeundum e rudicoad animumlegum latoris,Impietatem punire noluit Ego autem impius non fum.Gontraquæ difertus.Tu5m pie fecidi inquitcumexhæreditationem meruididicet tepodea uelpoemtetia uelambitusad hoc genus optionis adduxerit»

।

LIBER

SEPTIMVS

Prxtcrea proptcr te damnatus eil pater.Videbaris enim de caura pronunciaflet*Ad hçc rufticus«Tu uero in caufa dana tionis fuifti«MuItos offenderasJnimintias domuicontraxe' ras^HxceonieduraliaJUud quolt;]p;quod coloris loco rudi/ eus dicit:patrisfuilTe tale confdiumme uniuerfam domu pe riculo fubiiceret»Hac prima quæfbone feripti amp;nbsp;uoluntatis continentur»Intendamus ultra animumtuideamufcp an alt / quid iucniri prdterea pofTir.quo id modo fiat fedulo imitor quçrenrem:utquærere doceam:amp; omilTo fpecioGore illo ge nere ad ntilitatem me fumnuto difcen tium.Qranes adhuc q ftionesex perfona petitoris ipfius duximus.Cur non aliquid circa pattern quærimusf Didum uero eft cuiquis non affue/ rit:exha:res'erit.Cur no conamur amp;nbsp;fie quærere^non cuicun que nonjaffuerit? Facimus hoc fepe in his controuerfiis:in q bus petuntur in uincula:qui parentes fuos non alunt:uteum qui teftimonium in filium peregrinantis reum dixit cum qui filium lenoniuendidit. In hoc de quo loquimur patre quid apprehendipoteftfdamnatuseft.Nunquid igitur lex ad ab/ folutos tantum patres pertinet, dura prima fronte quæftio» Non defperemus credibile eft hoc uoluifte legum latorem: ne auxilia liberorum innocentibus deeflent. Sed hoc dicere ruftico uerecundumeft:quia innocentem fmffe patrem fate tur.Dataliudargumentum controuerfia.Damnatus proditi oniscumaduocato exulet. Vix uidetur polle fieri:utpoena fi Jio in eodem patre amp;nbsp;fi affuerit:^ fi non affuerit conftituta fit. Præterea lex ad exuics nulla pertinet. Non ergo credibile eft de aduocato damnari fcriptum.An poftint enim bona cfle ulla cxulis;fcholaftica in utraqp parte dubium facit ♦ Difertus amp;nbsp;uerbis inhærebit:in qbus nulla exceptio eft:amp; propter hoc ipfumpoenamefle conftitutam eis qui non affucruntme peri culo exilii deterreantur abaduocatione:amp;rufticuminnocen ti non affuilTc dicet.llIud protinus non indignum quodanz noteturipolfe ex uno ftatu duas generalis fieri quxftiones. An qmfqms^An cuicunque.HæcÔC duabus perfonis quæfi tafunt.Et tertia autem qua: eft aduerfarii nulla oririquæftio poteft.quia nulla fit ei de fua parte controuerfia.Nondum ta men cura deficiat, Ifta enim omnia dici poflent etiam non re ftituto patre Nec ftatimeo tendamus:quodoccurrit ultro :a ruftico reftitutum.Q uiid fubtiliter qua:ret:aliquid fpeda/

ger mihi fannfep uidefQuid.n. fcholadica hoc loco faciat mo nideo.Quod Hpaulo longius a diflionß HmHi-tudine mihi recedere permittere;pfchola(hca.rufticiisut fenfus exigere uidetur feribendum cfTc affirmare.Exil luni iicro bona eonfueuiffe publicari Callifiratus Iibro digeftontm quadragefimooöauo de bonis damnate^ fenbit htsuerbis.Supplicii damnationebona publicantquot;icû am inta adimivurMiit ciuitas;aiitfcruihs eöditio ir rogatur.Papinianus quoqi eodem libro de îterdiâis amp;nbsp;relegatis iicrba Traiani refertidé {îgmficâtia.Scio ingl relegatote bonaauancia fiipcriorum temporum fifeo uindicata;fed aliud elxmentiæ noftiæ conuenit. Nam lit genus fpecié fegtur.Spés ap tecórtat ciTe Icgédu.fpés nanep

genusfegtur .non contra fpeci cm genus .utenim fi homo eft animal efl itan^i continuo fi animal.’eft horno. An refii--tutio y fublationeindicii fiet. Sir recic in quibufdani legitur exemplaribus. Vbi*tempta bit riifiiciKdicere ne impetrare quidem. Alii codices tempta^ iiit habent. Reliqua iam xg tatis efi.Sunt uidetquot; efîèkgenz dum. Aliquandotn huc Or dinem mutauitutifitaf. muta' bit futuri temporis uerbum fen fus expofeit, (ta in generali busfcribcrc licct.In pr'rpofitó milii eradenda uidetur ac loco eius de afcnbenda.hoc niodo. Ita de generalibus. Etga na lura prima efiquæftin ßäu ne fit ab hoc ordiar.Ab haceé le gendiim ne admonitione qui' dem efl digniim'.ucre autem na tura hxc qu.rfho prima eft: nâ priufcp inucftigeniuus quid fit aliquid aiit quale: ferntandum eft diligenter an fit iit in fecun do anal/ticoriim pofieriorum prscipit Ariftotelcs.

Oniedura omnis autde reaut Jain eft.Côieâiiralifcû ftitutóis diuifioné ita aperit Fabi’nit nihilqî ad earn ptineat ptermittat.Miror auteos g hoc opus in capita di ftinxeriit hâccôieâurx diuifi one a fupioribus ucl Ivor indi' ce Dc côieâiiræ duufione apf pofito non fc iunxi(re;cum prç fertim amp;nbsp;finitionis amp;nbsp;quahta/ tis diuifionéiduo capita fepa rint. Dc aio qripót nifi ubi perfona é.1n gbiifda exép'arix b’ rede negatio alcripta é hoe mó.Dcaio qri nó pót. An atomorü concurdi mudiis fit efFedus.Quxftioé phyfica:^ Democritus potiflimü iucxlt. Ism.atomosdioc cftxorpora

SEPTIMVS

qiixda ifccabiliatprimordia renim ctTeputaiilt- Atomus ante ifccabilc potcfîintcrprctariaba particula priuan/ ua amp;nbsp;EJULV03fcco ac diuido.An prouidétia rcgatur.Hocin dubiu Epicurus primusomnium rcuocauit.Oeus enim nihil mortalia curarefibi pcrfuafit. An fialiquado cafurus.tdittera aduciat ut fit kgatur.Hxc quoqjqux Ilio cu a prifcis philofophis:t0 a Chriftianis traâatur.qui fétiût mûdum amp;nbsp;originem habuifïc amp;nbsp;aliqn occafii rû.Oîa näcß orata occidant neceffe éQuo mó an ultra occanum.ncc qd fit nec qle ft fed quis fit. Paulo.ite gd loco gs nÛC cotrags loco quid puerfe fcriptum efl.Sedne fie guide médispurgaf hie locus An nanepparticu lain full locem referéda iiidef

An prouidentia regatur. An fit aliquando cafurus, In defini fis an parricidium coinmiferit Rofcius An regnumafTedet Manilius* An rede:Verrem fit accufaturus. Q .Cæcilius* In indiciis præteritum-tempus maxime ualet. Nemo enim accurat nifi qux fada funr*Namamp; qnæfiant amp;nbsp;qua: futura fintexprxteritis colliguntur*Q^uæritur amp;nbsp;unde quid ortum ut peftilentia ira deum«an intemperie celi.an corruptisaquis an noxio terræhalitu.amp;quæ caufa faditut quare ad troiarn quinquaginta reges nauigauerint.iureiurando adadi» An exemplo moti * an gratificantes atridis * Quæ duo genera non multum inter fe disant * Ea uero quæ funt prefentis temporis fi non argnmentis : quæ necefie eft præcefrifre:fed oculis deprehendenda funt,non egent comeduramtfi apud Iacedemoniosquæratur ƒ An athenis muri fiant* Sed amp;il/ lud poteftuideri extra hoc propofitum coniedurae genus: cum de aliquo hominequaeritur quis fitmteftquæfitum co tra Vrbiniae haeredes:fi is qui tanq filius petebat bona:figu luseftertan Sofipater.namamp;fubftantia eius fub oculos ue/ nitmtnon poffit quæri an fit:quomodo : an ultra oceanum* nee quid fit.necquale fit:fcd quis fit. Verum hocquoque ge nus litis ex præterito pendet. An hicfit ex Vrbinia natus Glufinius figulus. Fueruntautem tales noftris etiam tempo ribus controuerfiae:arque alique in meum quoqne patroci/ nium inciderunt*Animiconiedura non dubie in omnia tem pora cadit.Q ua mente Ligarius in africa fuerit. Qua men te Pyrrhus foedus petat,Q^uomodo laturusfit Cæfartfit Pto lemaeus Pompeium occiderit.Quaeritur per conieduram amp;nbsp;qualitatem circa modum.fpeciem,numerum. An fol ma ior q terra.Luna globofa.an plana.an acuta.Vnus mundus: an plures.Itemcç extra naturales quaeftióes. Maius bellum troianuman Peloponnefiacum*Q^uaIis clipeus Achillis.an uniis Hercules.lniis autem quæ acculatione ac defenfionc conftat:unum eft genufun quo quæntur amp;nbsp;defado amp;nbsp;de au dore:quod intérim coniundam quæftioncm habet:Slt; utrû quepariter negatur.lnterim feparatum cum amp;nbsp;fadum fit necne:amp; fi de fado conftetta quo fadumfitambigitur*Ip/ fum quoque fadum aliquando fimplicem quæft ionem ha' bet:an ho no perieri'. Aliquando duplicem ueneno:an cru/

ditate perierit«Alterum eß genus de fado tantum cum fr id certum fitmon pot deaudoredubitari«Tertium deaudore tantum cu fadum conßet:fed a quo fadumfit in controuer' fiam uenit.Etqd* tertio loco pofuinóeßfimplex« Aut enim reus feciffe tantû modo negattaut alium feciffe dicit. Sed ne in alterum quidem trän(ferendicriminisunaforma efl.Inter dum enim fubflitnitur mutuaaccufatio quam grxei avtiKd/ 1 Hyopiav uocant:noflrum qdâ cócertatiuam.Interdum in aliquamperfonam:quæ extra difcrimen indiciiefl tranffert amp;nbsp;alias certam.alias incertam .Et cum incertam aut in extrari am uitam tautin ipfus qui perituolfitatem.In quibns fimihs atep in tfvriKetTHyopiot perlbnarû.cârû cçterorû cóparatio é ut Cicero p Vareno in familiam anebarianâ.pro Scauro cir ca mortem Boflaris in matrem auertens crime facit. Efl etia illud huic contrarium comparationis genusun quo n terç a fe fadum efle dicit.Et fllud in quo nó perfonæ inter fe:fcd ip færes collidunturnd efl nó uter fccerit.fed utrum fadum fit, Cum de fado amp;nbsp;de audore cóflat:de aio quxri pót.Nöc de fingulis.Cum pariter negatur hoc modo.adultcrium nó có/ miffi.Tprranidénó affedaui.In cedisac ueneficii caufis fre qucs illa diuifio.nó efl fadü:amp; fieflfadu ego nó feci.Sed có dicimus.proba hoiem occifum:accufatoriftantû partesfunt. a reo nihil dici contra prçter aliquaSjfortafTe fufpiciones pót: quas fpargerc q maxime narie oportebit:quia fi unumaliqd affirmaristprobadum efl;aut ca periclitandû.Nâ ut cum in/ ter id quod ab aduerfario:amp; id quod a nobis propofitum eft quxritur uidetur utitf alterum uerum:ita ex euerfo quo de/ fendimur reliquuméquopremimur.At cum quærimus de ambiguis fignis cruditatis amp;nbsp;ueneni:nihil tertium eft.Ideoqp utracj pars quod propofuit tuetur.Interim autem ex re qux ritur:ueneficium fuerit aut cruditas:cum ex aliqua ipfa citra perfonam quoque argumentaducuntur.Refert enimconz uiuium prxeefterit an triflitia.Iaborantiumuigilia.an quies, ætas quoqp eius qui perierit difcrimen facit. Interefl fubito de fecerit:an longiore ualitudine confumptusfit.libcnor adhuc in utram^partem difputatio.fi tantum fubita mors in qux/ ftionem uenit.Interim ex perfona probatio rei petitur ut pro pterea credibile fituenenumfuifletquia credibile eft ab hoc fadum ueneficium.uel contra.Cum uerodereoamp;de fado quasriturmaturalis ordo eft utprius fadumefle accufator p bet:deinde a reo fadum.Si tamen plures in perfona probatis ones habuerit:conuertithuncordinem. Defenfor autem pri us negabit efle fadum:quia fi in hac parte uicerit:reliquanó

SEPTIM V S.

nécefte habet dicere:Vido fupefl iit tiieri fe pofTit.HIic quof que ubide fado tantum controuerfia cft:quod fi probef.non poflït de audore dubitari: fimiliter argumenta amp;nbsp;ex perfona amp;cx re ducunf;fed inunam fadiqua:(lionem:ficutin illa có trouerfia^ Vtendum eft.n.amp; his exemplis:quæ funt difcenti'' bus magis familiaria»Abdicatus medicinæfluduit.cum pa/ ter eius egrotaret:defperantibusde eo cæteris medicis:adhi/ bitus fanaturum Ie dixit:fi is potionem a fe datam bibiflet. Pater accepta: potióis epota parte dixit uenenum fibi datum filiufquod reliquum erat exaufit.pater deceflit.ille parricidii rcus e(l»Manifeftum quis potióem dederit:qua:fi ueneni fu itmullaquxftio de audore.tarnen an fuerit uenenum ex ar/ gumctis a perfona dudis colligetur.Supereft tertium in quo fadum effe conftataliquida quo fit fadum quærit» Eiusrei fuperuacuum eft ponere exemplum:cum plurima fint huiuf modi iudicia:utfi hoiem occifumede manifeftum eft:uel fa crilegium cómiffum'Isautcm qui arguitur fecifleneget.Ex hoc nafcitur dvriKdiHyopid Vtique hoc fadum efte conue nit:quodduoinuicéobüciunt.In quo quidem genere caufa rû admonet CeIfus fieri id in foro non poffe:quod nemine ignorare arbitror.De unoreoconfiliu cogitur.etiam amp;fiqui funt:quife inuiceaccufent:alterü indicium præferre neceffe eft. Apollodorus quoeç dyTiKcfTHyopidvduas eße contro/ uerfiasdixit.amp; funtre uera fecunduforenfe ius duæ lites» Po teft tarnen hoc genus in cognitione uenire fenatus aut prin/ cipis»Sed in iudicio quoque nihil interreftadionû utrû fimul de utroquepronuncietur»an etiam fi de uno fertur:quo in ge nere femper prior debebit efte defenfio.Primumquia natu/ ra potior eft falusnoftra q aduerfarii pcrnicies»Deide q? plus habebimus in accufatione audoritatistfi prius de innocentia noftra conftiterit.Poftremocp ita demum duplex caufa erit» Nam qui dicitego non occidi:habetreliquam parté:ut dicat tu occidifti.fuperuacuû habet poftea dicere ego non occidi» Ha: porro adiones confiant comparatione:ipfa comparatio non unania ducitur.Aut enim totam caufam noftram cum tota aduerfarii caufa componimus.aut fingula argumeta eu fingulis.Quorum utrum fit faciendumnó poteftnifi exipfi US litis utilitate cognofeitut Cicero fingula pro Varenocom paratiprimocrimine»Eft enim fuperior perfona alieni cum pfona matris temere copararetur Quare optimue fi fieri po tefit:utfingulauineâtur a fingulisiScd fi quadoi partibus la bor abimuszuniuerfitate pugnandumeft:fiue inuicem accu/ fant:fiue crime reus citra accufatióem in aduerfarium uertit:

Ut Rofcius in accufatorcs fuos:quis reos non feciflet: fine in ipfosquos fiia manu periilTc dicemustfadu Hcflcdhit:non ah ter q in ns quæmutuâ aceufationé hénuVtriuftj partis argu menta inter fe comparant. Idaut genus de quo nouiffimedi xi no fold in fcholis fepe trad:at:fed etiâ in foro.Nâ id eft î ca» Ncuiappiniani folu qhtum.Prçcipitata ne effet ab eo uxor; An fe ipafua fpote ieciffet.Cuius adioneeqdem fold in hoc tempusemiferam:qd 'ipm effecifte fedudii muenili cupidi/ tate gloriç fateor.Nam ceterç quç fub nomine meo ferunt' turmegligentia excipientiii in quçftum notariorum corru/ pte minimam partem mei habent. Eft amp;nbsp;aha duplex coniteru ra huic ctvfiicctTHyopiotdiuerfa de premiismtin illa contro/ uerfia.Tyrannus fufpicatus a medico fuo datum fibi uenc/ num torfteum:amp; cumid dediffe fe negaret.accerfralterum medicum.ille datum ei uenenuiudixit:fedfe antidotum da turum:amp; deditei potitionem:qua epota tyranusdeceflet.De premio duomedici contendunt.Nam utillic fadum in ad^ uerfariumtrafferentiumiita hie fibi uendicantium perfonæ» caufx.faculta tes.tempora.inftrumenta.teftimonia compara tur. Illudquoep amp;nbsp;fi non eft cfvTiKctTHyopictifimili tarnen ra/ tionetradaturnn quo citra aceufationem quçriturmtrum fa d:um fit.Vtraqp enim pars expofitionem fuam habettatepea tuetur:ut in lite urbiniana:petitor dicit Clufinum figulumft hum Vrbiniæacie uidann qua ftetcrat; fugilfe: iaeftatumt^ cafibus uariis retentumetiam a rege.tandem in Italiam ac pa triam fuam marginos ueniffetatcp ibiagnofci. PoII’O contra feruifte eum pilauri dommis duobus.medicinam faditalfe» manumiffum aliens fe familiæ ucnali immifcuifletac^ogan tem ut eis feruiret emptu.None tota lis cóftatduarû cârû có paratione amp;nbsp;coniedura duplici atej diuerfa? Qua: auté accu fantiû atcp defendentiû eadé petentium amp;nbsp;inficiantium ratio cft.Ducit cóiedura primu a prçteritis.In his funt pfonæ.cau fæ.confilia.Nam is ordo eft ut facere uolucrit.potuerit.fece rit.Ideocpmtuendû ante oîa qualis fit:dequoagit.Accufato risauteft effîceremt fiquid obieccrit:nó folu turpe fitded etia crimini de quo eft iudiciû q maximeconucniat.Nä fi reu ex disipudicutueladulterii uocet:îædatqdé infamia:minustn hocadfidé ualeat:q fi audacê.petulatê.crudelem.temcrariö oftenderit. Patronofi fieri poterit:id agendu eft ut obieda ul’ negetnieldefendatmel minuat.proximö eft ut a prxfenti qó ne feparet.Suntcnim pleraqjnon folum diflimilia: fed etiam aliquando contrariamt fi reus furtipdigus dicatur autnegli ge is.Ne^ enirn uidetur in eundem contemptuspecuniætôd

SEPTIMVS.

cupiditas caderc.Si deerunthxc remédia ad ilIa declinandû eu non de hoc queri.nec eumqui aliquandopeceaueritmtix (J comifiire omnia«amp; hâc fiduciam fuiiTc aceufatonbus falfa obiiciédi:quod lefumamp;uulneratum reum fperauere bac in uidia opprimipofle. Alia,ppofitio eft accufatoris:contra qua loci oriuntur hrpe a perfona,Prior dicit argumenta defenfor amp;nbsp;interim generaliter.Incredibile eße a filio uirum occifurn-abimperatore proditamhoftibus patriam.Facile refpondet uel q?omnia fcelera in malos cadantudeoep frpe deprehenf fa fint.uel q? ingenium fit criminaipfa atrocitate defendi. In/ terim proprie:quodeft uarium.Nam dignitas amp;nbsp;tuetur reu: amp;nbsp;nonnunq ipfa in argumentum facfti conuertiturttanq inde fuerit fpcs iinpunitatis:fedpcn'de paupertas:humilitas.opes utcuicp ingenio uisedtin dmerfum trahunt.Probiuero mo res.anteadx uitæ integritasnunq no plurimum profuerint. Si nihilebiicietur:patronusquidem in hoc uehementermcu bet.Accufator autem ad præfentem quçftionem de qua fo/ la indiciumfit:cognitionem allegabit.dicens neminem non aliquando eoepiffe peccare:nec pro çyKativict ducendum fee lus primum.Hoc in refpondendo.Sic autem preparabit adi one prima iudicium animos: ut uoluifte potiusobiicere : q non potuilïecredatur.Eoque fatius eft omni fe ante adæ ui tæabftinere conuitio:qleuibus:aut friuolis.aut manifefto fal fisreum incefleretquia fides cæteris detrahitur : amp;nbsp;qui nihil obiicittomififte credipoteftmaledidatanq fuperuacua ♦ qui nana congerit:confitetur uanum in ante adis argumentû in quibus uinci q tacere maluerit. Cetera quxaperfonis duci folent in argumentorum locis expofuimus. Proxima eft ex caulis probatio:in quibus hecmaxime fpedâtur ira*odium. metus.cupidiras.fpes.Nam reliquain hasfpeciescadut:quo rum fiquid in reumcoucnict.accufatoris eft efficere ad quic quid faciendum caufaeualere uideantur : eafque quasin ar gumentum fumetaugere.Si minus:illuc conferenda eft ora tiotaut aliquas fortaffe latentes fuilTetautnihil ad rem perti nere cur fecerit:fi fecit:aut etiam dignius efte odio fcelus : cp no habuerit caufam.Patronus uero quotiens poterit inftabit huic Ioco;ut nihil credibile iit faduee fine caufa.Qd Cicero «ehemetiffimemultis oratioibustradattprecipue tame pro

Vareno:^ in oîbus malis pmebaf»nâamp;dânatusê»Atfi .ppo n it cur factu fi autfalfâ câm:autleuê:aur ignota p reo dicet» PofïûtefTe aliqua:interim ignota»An hæredé habuerit. An accufaturus fueriteû:a quo dicitoccifus. Si alia defecerit no uticp fpedadas effe cas.Na quern pofte reperiri q non metu at,oderit.fperet plurimos tamen ha:c faluainnocentia facerc: neqpilludeft omittendinnoois caufassin oibus pfonis ualcre Na utalicui fit furandi ca pauptasmóerit idé in Curio Fabri' cio momentû.De ca prius an de perfona dicédum fit quant: uarieqpeft ab oratoribus fadû.a Cicerone etiam pralata fre quentercaula.Sed mihi fi neutro litis conditio prçponderei: gis generale eft rediorqpdiuifio. Autnullû crime credibile aut hoc.Póttu id ipfum ficut plerûtj uertere utilitas,Nec ta tu caufxuolûtatis funt qrcndæ:fed interim amp;nbsp;errorisnit ebn etas amp;nbsp;Ignorantia.Nam hæc utin qualitate crime eleuantiita in coieeftura premut.amp; perfona qdem ncfcio:an unq titiqi in uno adu rei poflit incidere:de qua neutra ps dicat. De caufis frequenter quxri nihil attiner:ut in adulteriis:ut in furtis:q: il las per fe ipfa crimina fecû habent,Poft hæc intuenda uiden tur Séconfilia qua: latæ patenttan credibile fit reu fperarc id a fe fcelus effici pofle:an ignoraricû fecilTet.an etU fi ignoratu effet abfolui.uelpœna lenitrâfigi.uel tardiore.ucl ex q mins incómodi confecuturus:qcx fado gaudii uideret.an etiam tati putauerit poenam (ubire.Poft hæc an alio tempore:amp; ali

Milone enumeras plurimas occa(iones:quibusab eo Clodi US ipune occidi potuent.Prrterea cur potiffimu illo loco il/ lo tcpore,illo mó fitaggrefTus:q amp;nbsp;ipfe diligcntiftime trada tnr peodem locus,An etid fi nullaronediiduseft:impetura ptus fit amp;abhj fenteda. Na uulgodicif,Scelera nó habere co filiu,An etiain confuetudine peccandifit alledus. Exculta p ma pte an uoluerit:fequit an potuerit,Hic tradatur Iocus,tc pus:utfurtu in loco claufo,frequéti tepore uel diurnocfi te/ ftes plures uelnodurno cfi maior difficultas, Infpiciunt uti

egét,Hic (equeslocus talisé:utfi fieri nó potuit fublata lis fit Si potuit fequat quæftio,an fecerit,Sed hæc ét ad animicóie dura pertinent.Nâ amp;nbsp;ex bis colligit an fperauerit,Ideofpe? dari debentamp; inftrumentatut Clodiiac milonis comitatus» Quæftio an fecerit. Incipit a fecundo tepore id éprxfentuae

SEPTIMVS.

deinde c5iiindto:qiiorü funtïonusxfómor.geniitusjn fequé ti latitano:nietus:fimiIia.His acceduntIigna de qb? tradata ed.Verba etia amp;nbsp;fadatqurqjantcccnerût.’quæq^ ifecuta fut» Hxcaut nfa funt:autaIiena»Sed uerba magis nocentautmi nus.magis pfüt nra q alienannagis pfunt Ói mins nocét alie na q nfa.Fada aut interi magis protunt nra interim aliena ut li qdqæ pro nobis fit aducrfari^fecit.Scper nero magis nocét nia q aliéna* Ed amp;nbsp;ilIa in uerbis diffcrctiaiq ) aut apta funt aut dubia:feu nodra feu aliena funt, Infirmiora I utrnqp fintnecef fe dubia:til nodrafæpe nobis nocétiutin illa córrouerfia.Iny terrogatusfili? ubieet pater:dixitubicuep êuiuit.atille in pu teo mortuus éinuétus,Aliéna q funtdubiamunq polTunt no ceremifi auticertoaudoreaut mortuo.Node audita cd uo;: caucto tyrânicidiâ,amp; iterrogatuscud ueneno morirettrudit no expedit tibi fcire.Nafi éqpolTitinterrogari:foluetâbigui tate.Cu aût dicta ddaep nodratia defcdifolo alo poflnit alie nauarie refutâtur.De unoqdé maxie genere coieduraliu cô trouerliaru locutiuldemur:amp; Ioês aliqdde his cadit. Na de pofiti.furtiicreditæ pecuniæiamp;afacultatibaargumêta uemûr an fuerit quod deponcrd:amp; a pfonis.an illddepofuiiTe apud huctuelhunc credidiiTe credibile Gt.anpetitoré calûniari.an reu inficiatoré eé uelfuré.Sed etia in furti reo ficuticçdis:qri tur de fado amp;nbsp;de audore, Crediti amp;nbsp;depofiti duxqónes:fed nunq iundx.an datu fit.an redditu. Hiitaliqd propriiadul teriicar quod pleruqp'duorö difcrlmé cid de utriufqpuita di cendu:qqÓ lt;id qritur an utröqppanter defendi oporteat.Cu ius rei cófiliü nafcet ex ca.Na u adiuuabitps altera cóiuga fi nocebitfepabo.Ne qsautmihiputet temere excidiiletquod plerûqpduorû criméelfe adulteriummó fempdixerim.Pót accufari fola mulier incerti adultcrii.Munera domi iuéta fût. pecuniarcuiusaudor no extat.códicillidubiû ad quéfoipti. In falfo quoqp ratio fimilis. Autenim plures in culpauoeâtur aut unus:amp; fcripcor qdem femp tueri lignatorem necedé ha bet lignator feriptorem nófemp.Nam ö Cdecipi potuit.Isau tem qui hos adhibuideiÓCcui id fadu dicitur:amp; fcriptoré amp;nbsp;lignatores defendet.Idê argumentorum loci in caufis prodi tionis amp;nbsp;affedatæ tyrrânidis. Verum ilia fcholarum cófuctu do ituris in forum poted nocere:quod omnia qua: in thema\ the no fut:pro nobis ducimus.Adultcriu obiicis qs tefiisfqs index?quod pcium?qsconfciusi ’Venenum ubiemifaquo? quado.-’qti^p que dedifPro reo tyrrânidis-affedatæmbifunt arma?quos cótraxi fatelIites.Neqphxcnego eé dicéda amp;nbsp;ip/ fis uiédu pro pte (ufeepta.Nâ amp;nbsp;in foro aliquâdo aduerfari9

probare n0poterit:defiderabo«Sed in foro tâtû illa facultate olim defiderauimusmbi nô fere câ agit uthô aîigd ex hisaut plura ponant.Huic fimile eft quod in epilogis gda.qbus uo lûtliberos.nutrices.pentes a ccômodât:nifigjmagij côcefle ris ea q nô fintpofita defiderare:q diccre.De aio quo mó qra tur fatisdidû e(l:cüita diuiferimus.an uoluerit.an potuerit» an fecerit.Nâquia tradat an uoluerit:eadéquo aio fecerit» Id.n.eft.an male facere uoluerit.Ordo quoqprcrû aut affert: autdetrahit fidémulto.f.magis res proutcógruüt:aut repu gnant. fed hæc mfi in ipfo complexu caufarum nô deprehen duntur.Quærendum tarnen femper quidcuiqeónedatut: ßi quid cuicKconfentiat. Definitione.

mihi ui alcribédu amp;nbsp;pro cópf facóprchéfa kgêdu.hoc mó. Finitio igif é. In plunbacäif in ppóeradat ' ut ppplurcs caf itdli^at'. Tu res eftmaiiifefta amp;nbsp;qa noïecóftat ihicédiftinz giiédu.Adeo nero corruptus’é hiclociis ut uixpofTit cmédari nó gn fenfiis ex lêquétib? falté nó popiaf ded qigb’ uerbis fit cxplicadus nó liquet.Idcna^ fenfus pluribus modisexprimipót.ut hic nâ tu fic explicaref.Tu refémâifcfta fed quo noie appelläda fit nócóftat tu fie. Sed de noie nó cóftatîqJ gdémihi magis pbaf.Nâ i definitione i/ terdû de noie .interdû dere qrif.Cû.n-tóftatde no‘c;qftio é dere:cû res écerta:qiiærif de noic.é igif bimem bris hxc dmifio.Quare loco illius copula amp;nbsp;icgaf fed.loco illius qÆ reponaf de ppó «ac nó ncgatiua pticula afcribaf.hoc mó .Sed de nomine nó cóftat. De re dubiu .intericóiceiura é.Huicféfuimihialigd deeé ui:quo

SEPTIMVS.

rönne® poffitNccß.n.fiinrphircs fcnfns.Sicaütconi»ngi potcfl fi cum aduerbiû in principioaferibatur hoc modo.C« de ve diibiii dfcinterimcoicSlira cfl.Akcru nacp mebriianignaw diuiGonis exponit'. Noic utertç unoi|tif«Sed particula ni alcribaf clcganx ró expofcit.C^iottcs.n .ita unö negaf:ut aliud affirnictur^fed parti cula àffirmanoni’folct apponi.nt nó hoc dicit falfum efle nome;fed noie ûterep uno utitur. Vtgd fit rhetori e« uis pfiadédi ac bentd'eédi fcia. An loco accopula Îegédn cé ne admonitione gdédignû e. Qiuftç baud diTentireuix audeo a Ciceroœ.Haud negatione «pungendaac loco eius aut copula reponedâ facile fenfus ipfe dedarauHocuero in Toz picis Cicero prxcipit hts uerz bis.Ad definitionem autem p

tinet ratio ac Icientia diuidenz di. A tq: hÄc genere finitimum cfiil'ud quodappeVan de co^ dem amp;nbsp;alicro diximus ; quod genus forma quædam eft défi' uitionis fi.n.quaratur idemne pertinaciaac perfnicrantiaidß finitionibus id cd indicâdum.

Semper neganti aliquod cé nomen dicendum quid fit po^ tins.tarnen eandem fris balneo uelut fpeeics.Cfi fit mitiû paré thcleos hoc eft intcipoliti fen/ fiis.n.coniunöio aferibeda ui detquot; hoc modo, Semper enim n^anti aliquod efie nomen di cendum quid fit potius. Ta men candétris habeo uelut fpc des.Hccgdcm oratio ut conZ grua defendi nó poteftmifiin prxdofitiomt in eandem lega/ turtaferibatur. In omnibus huius generis litibus querif an etiam hoc.Rede in quibufdâ exemplaribus aßt particula eft afcripta hoc modo.ln oibi at huius generis litibus. I lio an prolude habenda fit bze atep illa.In prapofitio l'enfui nccefquot; faria mihi uitlef afcnbenda ac perindeicgcndi inon proinde hoc modo.In illo an perinde habéda fit hac atep il!a.SyIIo/ gifmus aut latine collcdio roei natioepiiocaf’. Eftamp; talis di uifionüdmerfitas ut gdam feu tiuntmum iifdem uerbis com/ prendat.Nifi corrigat ' hic Io' cus;q fcquunt'exemplarnequa ép fenfui coniicnirc uidebiitur. Netf cnim pliires rhetorieç de finitiócs iifdem alfignanf ucr bis.Quarc aut diner fis aut eer teiianis ablatiuum Icntioafcri bédumiac idem pro iifdem leZ

tea loco diuiGonam fenfus expofcitcum noridediuifioncilcd definitione traSetur hoc modo. Eli «talis

Quid fit clarigatio Gfarigare eft rcs'raptas clara uoce rcpctercuit or Ins Plynii uerbis ubi deuerbena loquif j^erte colligitur.Ac femper inquit ex legatis cutn ad holies darigatumq imitterétur.kres raptas clare'repetitum «nus uticp uerbenarius noeabatur.Seruius autemm Vergilium copiofuis hoc idem exponit hiper iHo uerfu Prl dpto pugnx. Hoc de Romana inquit traSum eft foIennitate,Cutn cnira uolebant bellum indicere paterpa »ratus.hoc eft princeps fecialium profifcebatur ad hoftiura fmes:amp; prxfatus quædâlblcnnia data uoce dicebat (èbelluni indicere propter certas caufasiaut quia focios Ixfcratiaut quia nee abrepta animalia nee captiuos redi^ diderant, Et hare clarigatio

dicebat a claritate uocis:poft quam clarigationem hafta î eo rum fines milia indicebat pHgt; gm:principium.E#fct iit interi notis nomineuerbis. Cur hic foifus pcepni cftdifFiciltsr Ne Bfquia cft corruptus » Emenda tur autem fi erit loco illius erat naturJiocmodo.Erit Sr interi notis nomine uerbis, 'àinter dum epus cft finitione etiam nerbisquo adappellationc no tis.qiio ad fignifteationj ucro obfcuris.qtialia funtqua: fubii ciuntur.Nam amp;nbsp;penus amp;nbsp;iit/ tuscum nomine nota fintmon Ptruam tamen circa res ipfas nabcntdiffcwtiam, Vndegra matic’illeapud,A.geUium i qr to Ingenueprofiteturfe ignora rcpcnoris dcfinitionéxü ucr^ bum iplum fibi non ignotu ce contendat,Eft autem penus gc quidin annum repomf uidu Vnde penuariuni;pcnus repo fitoriura'dici'tur.ulpianus de pc nulegata.Q^.M utiusferibit li I » o fecundoiurifriuilis penu fe gala cótincri qua:cliii potuien funt.Littusuero eftuit ait Cel--

fus de uerbonim fignificatione quoufq jmaxim’ hybernus flu flus amari pcruenit: Idqj.M, Tullium dim arbiter eflet pri mumconftituiflc ait. Qua: ua rictas cfficiat.Efficit ac camp ca legendum elTe facile ex ipfo percipiturfenru .Licet eni ualeatinfcrmone tâtum ut conlhiflum in uinculis fuis liabcat cum qui refpoufurns èft uel carcerc uel etiaminuitum id quod fit contra cogat fatcrimon eadem eft tamen cius in caufis fubtilitas»Inuitus quidem facioifapius dicamHit aliquid imniu tcm.Sed ubi fenfus laborat.acumea^ç ac elegantia.Fabii periclitatur:Ci quo quo mó fuccurrendû uidetur cutn prxfertim quidam ita inuerfant ut amp;nbsp;ipfi ridiculi fint.amp; Fabii dicta obfeuriora fîant.Sic enim in quibufdâ 1^ tur exemplaribus.licet enim ualeat in fcrmonc tantum ut conftriSum in uinculis fuis habeat cum qui refponfu/ nis fit uel crucem uel etiam uncum id quod fit contra cogat fatcrimon cadem tarnen cft dus in caufis utilitas. Qind cnim ad hunc fenfum crux 0Cuncus?Mihi certe amp;nbsp;rifum amp;nbsp;ftomachum moucnt.ln huiusucro loci cmé dacioncm primum’amp; copula cft afcribenda Ä duo ilia uerba Carcerc amp;nbsp;fubtilitas etiarn rcfragantibus cxcpla/ ribus;mihiuidentur immutanda non quidem indiflimilia fed fimiltena uerba.Pro carcerc nantj tacere infinit tum;amp; utilitas non fubtilitas a fenfus integritate cxigunhir.hocmodo:Etuel tacere uel etiam inuitum id quod fit contra c^at fatcrimon eadcm cft tarnen eins in caufis utilitas. Qui etiam fi uerbis deuiSus eft n littera a fcripta deuinflus pulcherrime fenfum cuftodit.Dlaleäica naneç acumina colligare ac deuincire difputantes ui/ dentur. Quidfquod nee iino modo definitur res cadé:ut facit Cicero. Quid cnim uulgouniuerfos latiora uanoep tradatmut omnes oratores plerumque fecerunt. Quid mihi hoc loco fit faciendum ignoro . Nam ut

SEPTIMVS

aliquis hide fenfus eliciatur autadiidenda qda aut Gîte quatuor hac uerba.Quid.n.uuIgo uniuerfos. expungi da uidenturaSed cü facilius fit q fupcruacua appent expungeretp qua: fint a fenbeda diuinare:cadéqtuoruerba traufucrfo calamo allinantur atej le copula intenm afcribatur ac tria illa uerba ut facit Ciccro.poft illii ablati/ uum tradatu tranferibanf dû emédatius aliquodexéplar inueniatur.hoe mó.Quidrqdnó uno nió definitur res cade fc latioreuanoqjtradatu ut facit Cicero.ut ocsoratores plcröcp fecerut. Etenim recuperatoris non ca fola Uis eigiti alicuius temeritatebdûemtrecupatores i recupatoris genuiuüimutefxu efie cafumuocandi

cinnamtres pro ponatur.ucrba non pcficIitentur.Etenim re ciiperatores nos e a fola nis eß:quxad corpus noftrum una/ que'perueniefedetiam multo maiorca:quæ pcriculo mortif iniedoiformidine animum pterritum loco fæpe amp;nbsp;cærto da tu demouet. Aut cum fmiriôem'præcedit probatio:ut in phi lippicis Cicero Seruium Sulpitium occifum ab Antonio col Iigit.amp; in claufula demumita finitJs ci profedo mortem aty tulit:qui caufaauortis fuit.Non negauerim tarnen hæc quo' quenit expedit caufsiefTe facienda.Et liquando firma com prehendi poterit:amp; breui complexu uerborum finitio eiTcnd turn elegans.tum etiam fortilTimumtl tmodo eritilla inexpu gnabilis.Eius certus ordo eft quid Iit.an hocfit;amp; in hoc fere labor maioreftmt finitionem confirmestq in rem finitionem applices.In coquid fit duplex'opustNamamp;eft noftra confie mada Si aduer{x partis deftrueda finitio. 1deoque in fchola ubi nobisipfis fingimuscontradidioncm:duos ponere debe mus firics:quales utrinqueeffe optimi poterût. Àtin foro p/ uidédummum forte fuperuacua:dC nihilad caufam pertines: an ambigua.an cotraria.an communis fit finitio:quorum ni hil accidere nifi agetis culpa potcft.Vtrede autem finiamuf ita fiet fi prius in animo cóftitucrimus.quid uelimus efficere. Sic.n. accomodariaduolutatcm uerba potuerüt.attj ut ano tiffimo excmplo.quo fit res lucidiormó recedamus.Q^ui pri uatam pecuniam de templo furnpittfacrilegii reus eft.culpa nianifefta.Q uxftio eft an huic crimini nomé quod eft in le ge conueniat.Ergo ambigitur an hoc facrilegium fit. Accu/ fator quia de templo fit furrcpta pecunia:utitur hoc nomie. Reus quia priuatam furripueritmegat eflefacrilegiûjfed fut tumfatetur.Ador ergo ita finiettSacnlegiû eft furripere ali/ quid de facro.Reus ira finiettSacnlegium eft furripere aliqd facri:Vterque alterius finitionem impugnat. Ea duobus ge/ neribuscuertitur:fi aut falfaeft:aiitparum plena.Nam illud tertium nififtuliis no accidit:ut nihil ad quæftidem pertineat Falfaeft fi dicas. Equus eftanimal rationalemam eft equus animal:fed irrationale.Q^uod autem commune cum alio eft defmetefle propria.Hic reusfalfam diciteffe finitioneaccu fatoris. Accufator autpot dicere falfarei.Na é facrilegu furri pece aliqd facri.dicit paru plenam.Adiiciendum enim ait ex

lu genui fiint qui ex matre libéra nafcinf Paulus libro.xxxvui. de gradibus;

Gero.Maximus autem ufus in approbando refellendoque fi ne propriorum ac differentium.nonung etiam etymologia:» Q uæ tarnen omnia fient in exteris confirmatequitas non/ nuuq etiam eoniediuramétis» Etymologia maximerara cH. iommor oriaturƒVndeetiam nomendudnm eft tumultus» ritur. An addictus quem lex feruire donec foluentiubet:fcrf uus fit.Altera pars fuit ita»Seruuseftqui eft inrein feruifutc. Altcratqui in leruitute efteo iure quo feruus:aut ut antiqui dixeriint:qui feruitutem fèruil.Quæ finitio etiam fi diftat ali quomifi tarnen propriis Ôé differentibus adiuuetur .‘inanis cft.Dicet enim aducrfarius feruire eum feiuitutcm.aut eo lu re quo Gruum.Videamus ergo propria differentiaque libe^ rorum.‘qua:libro quintoleuicerin tran fitu attigrram.Scruus cum manumittitur fît libertinus . addictus recepta libertate c ingenuus.Seruus inuito domino no conlequetur»adferuum nulla lex pertinet.addidrus legem habet.propria liberi: qua: nemohabet nifiliber: prxnomen.nomen.cognomen. tribu» habethxc addidus»Excuffb quid fit prope peradacft qua:/ ftio:an hoc fit»Id enimagimusmtficaufæ noftra: conuemenf finitio potcntiffima.Eft autem in ea qualitas, an amor.an in/

prias effe finitiones ex antccedentibus»confequentibns: adiu dis:repugnantibus:caufis:effedis:fimilibus:de quorum ar/ gumentorum natura didum eft.Breuiterautem pro Cecni'' na Ciceroinitia»caufas:effcda : antecedentia : confequentia: complexus eft, Quid igitur fugiebant? Q^uid metuebant? uim uidelicet.Potefti igitur principia negare:cum extrema concedatisfSed fimilitudine quoqueufus eft.Qua: uisinbd Io appeIIatur:ea inloco non appellabitur»Scd ex contrario ar gumenta ducutiir:ut fi queratur»an amatorium uenenum fit:nec ne:quia uenenum amatorium no fit. Illud alterum gc nusquo fit manifeftius adolefcctibus meis:Meos enim fern / per adolefcêtesputabo:hic quoque fidæ controucrfix utar cxemplo.luuenes quicôuiuere folebâtconftituerût:ut in lit tore cœnarét. Vnius qui eœna defueratnome turnulo : que extraxerâtn'feripferûti Pater cius a trâfmarina peregrinatio/

SEPTIMVS

re cognomen iifiirpatur.ut Scipio cui Aphncanus fuit cognomen.Quœ ucro nnccognomia ffitjauflorc.Q^. Sexuolaut kribit Iulius pis:oli pnoia fiicrüt. Exciifogd ut.Excuffb diipIicato.lT.fcribcndii cme’uideafccucr/ btueö fit ptiepiü .Id .n.agimus ut fit cax noHrx cóueniés finitio potetiffima .Male adbibita diftinöóe hie quo quecófundif ’ (enfus : Potétiflîma.n fequétis fenfuséinitiû hccmô.Potétifiîma éaût ica qlifas. Quas Cicc' rodicit^prias eé finitóes.Finitóis ut gcnitiiius fit kgédûcé nc admonitôc qdé dignû eéuf. Quid igit'fugie/ bât?qd Dietuebât?Ouo hic uerbaakribéda eé ÔC ex oróneCiceronis pcipit' :amp; itaîgbufdâ exêplarib’legftur.

ncteiim ad littus idemappuliffetdedo nomine fufpendit.fe. Diedtur hi caufa mortis fuifle. Hic finitio eft aeeufatoris.Per que factu ê:utqs perieriucaufa mortiseft.Rci eft.Q ui fecit quid feiens per quod perire homini necefte eft.Kemota fini tione accufatoris fat é dicere,Caufa mortis fuiftis,Per uos.n. ad:um eft:uthlt;5periret:quia nifi uos illud feciffetis uiueret. Cótra,nó ftatimpqué fad:um é*ut quis perireths dânari de betnit accufator,teftis index rei capitalis,Nee undeeuqs eau/ fa fïuxit.ibi culpa eft:ut fiquis profedióem (uaferitmtad ami cumaccefterit trans mare:amp;is naufragio perierit. Adcœnâ innitaritÄ is cruditate illic cotrada deceflerit. Nec fueritin ca mortis fold adolefcctium factufed credulitas fenis.in dolo re ferddo inf(rmiras,deniqpfi fortior fuiflettaut prudétiortui ueret.Nec mala mete fecerdt,^ ille potuit nel ex loco tumu lumaicl ex opere tumultuario(ufpicari no effe monumetd. Qui ergo puniri debet in qbusoîa funthomicidæ prêter ma numÆft interim certa finitio de qua inter utrâcç partem co/ uenitmtCicero dicit,Maieftas êiimperioatc^ in omnipo*r, dignitate,Quæriturtamé an maieftas minuta fit:ut in caufa Corneliiquxfitnmeft;fed hic etiamfimilis uideripoteft fini tiuæ:tamécp definitive nóabigifaudicatio é qlitasatcp ad ed potius ftatd reducéda Ad cuius forte qdé uenimus métioné fed amp;nbsp;erat ordine proximus locus’ De qualitate,

St at qlitas alia de Idmo generetat^ ea qdé no fimplex

NI amp;nbsp;qhs fit cuiufqprei natura Ôéq forma qrit.an imor talis aia,an hdana fpédeus:amp; de magnitudîe ac ndero qt^fol amp;an unus mûdus:q oîaeôiedura qdê colligunt qóné tu ha bét 1eo:qualia fint.Hxc amp;nbsp;1fuaforis aliqdo tradari folét:utfi Gefar deliberet an britâniâ îpugnctq :fitoccani natura.an bri lânia ifuIa,Nâtu ignorabat.qra in ea terra quo nuero militö aggrediédanafiliû ferédûfit.Eidc qlitati fuccedût faciéda ac nó faciéda.appetédaîuitâda:q ifuaforias qdé maxime caduc fedicótcouerfiis quoep fût freqntiathacfola differétia.q: illic de futuris.hic de fadifagif»lté demôftratiuç ptifoîa fûtî hoc ftatu fadûeé aftat.qle fit fadû qrit.Lis é ois aut de pmio:aut de pœnatant de qtitate,Igit primû géuscâæaut fimplex:aut côparatiuû.lllic qdæquû:hic qdæqus:aut qdæquifiîmû fit excucit,Cû d ' pœna iudiciû é:a pte ei9q cam dicit:aut deféfio

fins mancipatusét fine cófen(u patris uxore diicèrcpótïamp; fufeeptus filius ei hires erit. Papinianus:Si filius.f. nitiesmatrimoniû fine patris uoliitate nó cótrahit. Patre hacuoeât Hermagorci a’T«X!«voiav aditelieSu id nomen referentes .Qiji «oeraSttavoiavputat feribediimo reâeiteüeâû accipiût.Nâ itdkûus nó folii y pte illa anima: principal! ponififed vfignificatde quo c^frequefiflinie accipifiut hocJocoiQiiarc iimihi ma xime pbant':g KaTavTiAH'p'v efle fcnbendti fentitint. Nâ «vnAHl/a c ad ueibii latine ex primi non pót. irâffcrctiir autem (ufceptio contra aliquem.Namavri contra liue pro fignificat. ÄW'j/ia fufeeptio di.» of hoc cni ftatu idqd nobis obiicif:ita fufcipim®iuftii ofte damns nullo extrinfecus aftum pto remedio. Idcoqj a Iannis abfoluta appellaÄr. Sola ucro omnium ftatu qualitas in uari as fpecies feperatur.Nâ neque cóieSura net? finitio fpecies habctïcd modis quibufdâ di^ ftiguûf.Natura qeffit fididû ciufij rei dignitate Cuiufeß ’e gédû ce pater.Adiiciut amp;jidJq3 puerfû. Quo mó puerfû iis q natura fûtiufta;adiici poffitmi derint ii g nihil in iftiscxépfari bus pidcatqûpfo^’ aurorum fcriptis: immutädu putat Ego tiero ab inftituo non recedens hunc quoep fenfum citra omne dubitatione coruptir.nó fine diuturna cogitatione me emen dalTc credo Nóenipcruerfuin tpuis in oîbus qm gdé ego ui? derim.exéplaribus ita legatur: Scd parues legendum effe p culdubio affirmari .Sed ita ut uc^ fcquétis fenfus initium fit hoc modo.Adiiciânt amp;nbsp;id qd fit par ticheid non temere intué dû eft.Sic autem legeuduu ielTc amp;nbsp;fequétia facile indicate amp;nbsp;ex fecundo Ciceronis rhetorico apte colligit'.ubi iuns patres itt de enumeranfiQuxda autem jgtgenera itiris iam certa cofue dme fada funt. Quod genus paiftum.par.iadicatu.Padum cft quod inter aliquos couenit: qdia ita iftû putamur mre pfta ridicaf.Par qdioi reiqbilee temere at hoc loco feffignifeat.

Id notant KotToevTiOE/ oiv latine hoc quoque non ad uerburn tranfterhir. Latini

Icgédum cft. Ad uerburn auté tranfferf fccûdû oppofitionc

Nd avTiOEoia oppofitio dici/.His enim qua; per fe funtiprobabilia:ahaextrinfecus opponunfiquib’pro babilfia efficiunt'. «vTgyKZHU« dicitur.A qbuldd rccnminatiocómodc träffirf.Abaliis rclatiocrinnnif agbufdd trdf latio appellaf. Eft amp;nbsp;illa ex cdisfadlduda defcnfio prior é cótraria.Eft uerbû iterato pofitû era daf ne fenfû eófundat. Ed uero gnei « vriçoeaiv .fatini cópationéuoeât. Sed in aliq utilitate aut reip.In ppo fitio é cxpûgéda a cloco eiusaut nihihaut certe ex ppo afcribédauMioc mó.Aurex aliq. Q_lt;î Cub extraneo a; cufatore ôi legib’ agcnte ydeiïè nu^pót.Alii extrario legût.Extranus anté accufator g fit molti qrunt.Euiu

SEPTIMVS

ego exturiâ aceufatoré dici puto:q non fît familiarisac domefîicusJd qÆ apte qîferunf déclarât. Filio fî de/ mcntiæ câ cnr.Hic fenfnl mihi uidef deprauatnf.Nâ ut ftatim fubiieit Fabius:Parâtes in fcholis îterdû a filiis de métiæ âceufari fingebant'.Quo igif mó pater filio dieet fua iterfuiffe demente fe fiiiflèfQ_ua pp ego puto pfi aferibendû amp;nbsp;pro filio filiusïcgendum hoc mó Filius prifidementi^caula erit.Et bona apud cófules repenti num ratio eft Qui no indet repentinum non repetentium legendum cfteiutilinsgrâmaticæ ^ rlietoricæ ftuderfet Hic rei uxoreeu qiiirif atrius culpa diuortium facium fit.Rei uxor« indicium eftmtinquit Boetius in topica Ciceronis:quotienspoftdiuor

bona apudcofules repetentiau ro eft.q illic malæ traclatiois hic reiuxoriæ:cû qntur utrius culpadmortiu factu fittqux il lie dementiæ.hic pctédicuratoris/ubiacet utilitatietiâ illa de fenflo:G peiusaliqd futurûfuit.Nâ mcóparatiÓé maiora boi locu obtinet leuius:utfi Mâcinus foedusnumânnû fie defend dat:qgt;piturusnifi idfaâ:ûect:fuerit exercitus romamis.Hoc genus cfVTiÇctcria græcc noiatur.côparatiuû nfi uoeât. Hæc circa defenfionéfadijq fi netj p fe ipfâmecg adhibitis aliis au xiliis dabitur:proximû é in aliû trâfferre crimê:fi poffum?, 10 qp etiâ ihos q la fcripti funt ftat9:uifa é cadere trâfiatio ♦ inter dû ergo culpa ihoieni relegatur:utfi Gracchusreus foederis numatini:cui9metu leges populates tulilfe i tribunatu uidet mifTum fe ab Îperatore fuo diceretJnten'deriuat irétut fi ifq teftô qdiufïufno fecerit:dicat p legefid fieri no potuifïe.hoc jasfefÇefu iv dicat.Exclufis quoqp his excufatio fupefl.ea eft autignorâtiç:ut Gqs fugitiuoftigniata fenpferirtcoq; îgenuo iudicato:neget feilte fe Iiberû eû fecilïe:aut neceffitatistut cû miles ad comeatus diê no affuit.dicit fe flnmimbas Îterclufû: aut ualitadme.fortûa quoeç fçpe fubftituit eulpæmonûq ma lefecifTe nostied bono aio dicirn?»Vtnufej rei multa amp;nbsp;mâife fta exépla fût.Iccirco no é eorû necefïària expofitio. Si oïa q fupra fcripta fût deerût:uidédû an miuiculpa pofïit.hic edle q a qbufdâ dicit fieri flat? qtitatis.Sed eacnfit aut poena:aut honoristex qlitate fadicóftituitnr.Eocpnobis fub hoc eé fta tu uideftficut ei^ quoqpq ad numeru refertur a gracis’Na amp;nbsp;ssoioTHftf amp;nbsp;ssocroTH rot dicutmos utruepeadé appellatione cópledimur^Vltiaédepcatioqdgenus câæpleriqp negarût in mdiciû unq uenire:qn Cicero quoqp p Quito Ligarioidé teftariur CÛ dicit.Gas Ccfar egimnltas.Slt; qdé tecû:dû te in foro tenuitró honorû tuorû»Gerte nûq hoc mongnofeite lu dices.errauiulapfus é no putauit:fi unq pofthæc amp;nbsp;extera«In fenatu ueroóCapudpplm:amp; apud ^ncipé:amp; ubicüqpiuris cle métia é hét locu depcation q plurimu ualét ex ipo q reus eft: hxc tria in uita pcedere.fi inoccs.fi bene meritus.fi fpesifutu ru innocéter uid:uri:amp; 1aliquo ufu futuri*Prçterea fi uel aliis incómodis.uel pfenti piculo.uel pœnitétia uideaf fatis poena rü dediiTc.extra nobilitas:dignitas.propinq.amici.In eo tu q cognofcit plurimu ponendû.fi laus eû mifericordis potius q

SEPTIMVS

huc in coditoc pofiti:qles fûtin qb? abdicatur filius : qa non pareat patri»lila fepafpâ abdicatisadionc hér.Immutabileé ♦n.qd* fadu élt;hçcex pte blâdâ amp;nbsp;fuadéti fimilé»Mauult.n.pr corrigere q abdicare. At,p flus iutroqpgiie fümifa;amp; ad fatif faciedu cópofitata quodifléfuros fcio:q libcter patris figura lædût.qdnóaufim dicerenöqeéfaciédü.pót.n.materia inci dere:q hoc exigat.Cæterû uidédu e quoties alif agi pot. fed de figuris i alio libro tradabim9.No dilTimilesaut abdicatio nûadôib^fût malxtradatoisadoes .Naamp;ipfahi1t cade in accufatôib9moderationé.Demétiç quoq ^iudicia:autppid q? adhuc fieri uel no fieri póf iflituunt:amp; ador i eo qb fadué li beru hétipetu:Gc tu ut fadu accufet.ipfius pris raq ualitudie lapfi mifereat.In eo uerocm^libera mutatioe:diu roget amp;nbsp;fu adeat:amp; nouiiTime demétiâ róniqrat obflare n morestques ^to magifipteritu laudaueritttâto facili^^pbabit morbo ede mutatos.Ke? quoties ca patief:débireéideféfióe modcrat9 cp fere ira amp;nbsp;eóntatio furori fût lilia.Oib^ bis cóeé qbrei nó lep deféfióefadi:fed excufatóe ac uéia frequéter utüf.Efl.n» domeftica difceptatio:i q amp;nbsp;femel peccaffetóC p ciroré amp;nbsp;leni US q abnciatlabfoliitiononûqfulbcit.Sedaliaquoq ml’ta co trouerfiarû gûaqlitatc cadût iniuriarû:qq.n.reusaliqû fecif le negat'.plerû.ÿ ni liæc adio feo atepaio atinef.De acufator codituêdo q indicia diuiatóes uocant. In quo gne Ciceroq dé q (Tiadanb9locus Verre a cufabat:hac ufus é diuifióe fpe dadû qd maxie agi uelit hi:quorû de ultóe qrit.an quo mie uelitis:q accufatur.Frequentißime tû^hæ fütqónes:uter ma lores cas héatmter plus indudriæ aut uiriû fît allatus ad accu landü:uter id meliore fide fit fadurus.Tutellæ pterea inquo indicio folet q ri. An alia de re q de calculifcognofci oporteat An fidé pdare debeat tâiûtnôetiâ confiliû amp;nbsp;euétustcui fimi'' leeftmalæ gefta: procuratôisûforonegociorû gcflorû:nâamp; mâdati adio cd.Prêter hçc fingûtur in fcholis amp;nbsp;fcripti male ficii.in qb^^ut hoc qritur:an feriptû lit : aut hocan maleficlû lit.raro utrûcç,Malæ geftç legatois apud grecos:amp; ueris câif frequens.ubi iuris loco qri folet. An omnino aliter agere q mandatum fit liceat:amp;quoufppfit legatus:quoniam aliæ in renunciando fût:ut in eo qui teftimonîû in Verrem dixerat: pod perlata legationem.Plurimû tarnen eft in eoqle fit fadu rei.p.lxfx.Hinc niouenturqdem mille iuris cauillatóes. qd fit rem ,p.l«dere:amp;l^feritne.an profuerit:amp;abipfoan pro/ pter i pfumlæfa fit.ln fado tarnen plurimum cft.mgrati quo que in quo genere queritur: an iscum quoagitur accepe/ rit bcneficium:quod raro negandum eft.Ingratus eft enim

SEPTIMVS

rdpfa qrrnó firneceffectn efficiedu é.utiudex nô fotü de inrc nfoTedetdc rc ipra bcnc fentiat, Vtin fpöfio mb’ q ex interdictis fiûtiSic qdé legif.fed pro fpófióiba forfîtâ podeilioib’c legédû.FrequétiHime.n.pfciiptó nes circa poHcfTioncs lógi tpis uerfanf.uaria aur fût apiid iurïicófultos iferdida gb’ami (Ta poUcflÏo rcciipaf Vir fortis optet gd uoIet.Quidgdudccrtc Qiiodnó gd legédiiéeuidct'. In iitroq?aiit genere datus idem fit.Redins îgbufdâ cxépUrib’fit legit' Porto lex ois .Modcftinus quoqidelegib’ deferibit.Legisnirtusbac Opare .uctarc.pmittcrc.pLiire: Lite hét aut pp fc ipfâ.aut pp akcrâqôné.Itc gdé I^ififd medofe utmihi uidef

In quo pleruncp aefbonis cß qô:quæ no fempcade efttut qui da putauerûtdudiciû antecedittquaha funt pturæ curiofa co filia:cû de turc aceufatons âbtgitur:amp; m ipfis frequétiftime iu diciis uerfat.Eft.n.dupIex eius difceptatióis côditio :qd’ aut îtentio:aut pferipto habet cotrouerfiâ. Ac fuerût q pfcriptóis ftatu facerétnanq ea nóiifdé oibus qbus’eçteræ leges qónib? cotineretunCu ex pfcriptione lis pendet:deipfa re quæri nó eftnecefte.lgnominiofo filius pfcnbit de eo loconudicatioc an liceat.Quotiéstû poterimusteffreiendû eft;ut de reo quo qp bene fentiat.Sic.n.iuri nfo libétiusindulgebit;utin fpôfîo nibu5 q ex interdidis fiût:etiâ ft nó proprietatis eft qó: fed ta tü pofteftionis:tünó folü poftediftenos:fed etiâ noftrû pof/ fedifte docereoportebifScd frequentius etiâ queritur de in tentionc« Vit fortis optet quid uolet.nego illidandum quic/ quidoptauerit.nóhabeo pfcriptionétfed tamen uolûtate có tra uerba pfcriptióis móutor.ln utroqjaüt genere ftatusidé fit. Porro lex oîs aut tribuittautadimit:aut pûittautiubet.àut uetat:autpmittit.Litern habet aut pp fe ipfam:aut propter al terâ.C^uæftionem autin fcripto:autin uoluntate. Iti feripto aut apertu eft:autobfcurum:autäbiguö.Quod de Icgib9 di co:idem accipiuolo de teftamentis : padis:ftipulationibus» omm denupferiptonde de uoce.Et quoniâ quatuor eius ge neris qónes uel flatus facimustfingulos percurram♦

ftio efl:amp; pars magna cótrouerfix iuris hinc pédet. quo minus id in fcholis accideremirû êtubietiâ ex induftria fingitur.Eius genus unu é in quo amp;nbsp;de feripto amp;nbsp;de uoluntate quæriturjdtum accîdittcum eft in lege aliqua ob fcuritas.in ea aut uterqpluä interprætationem confirmat:äut aduerfarii fubuertit:ut hic.fur quadruplum foluat.duo furri puerunt:pariter deceiu milia.petuntur ab utroeç quadrage/ na.illi poftulant:utuigena cóferant. Nam ôéaÂor dicit hoc eße quadruplumquod petattÖérd hocquod offerant.Volû tas quoeputrin:^ defenditur.Autcum de alteroitelledu eer turn eft:de altero dubium.Ex meretrice natus necócionetuc Q.uæ filium habebat.‘proftare coepit. Prohibetur adoleees concione. Nam de eius filio:qux ante partum meretrix fuit:

certû eft.an eadé hui? ca ficdubiu c:q2 ex hac natus ; amp;nbsp;mere trixlé.SoIctamp;ilIud’cjri quoreferat qtffcnptû é.bis decadére nefitadio,i.hoc bis ad adoré an ad adioné, Hæeex iure ob fcuro,Akcrû genus eft ex mâifeftotq folû uiderût huc ftatû, plani amp;nbsp;uolutatisappellauerût. In hoc altera ps fcripto nitif♦ altera uolutate,Sed atra fcriptu trib? generib? occurri, Vnû eft:i quo id Fuari no pofte ex ipfo pater femp, Liberi parères alataut uinciatur,Nó,n,alIigabit ifans.Hic emit ad alia träft t? amp;nbsp;diuifio.Nû qfqsnó'alueritfnó hic,Propter hoc ,pponût qdä taie genuscôtrouerfiarû:! quonullû argumétû ctqtîex lege ipfa peti polTitiSed de eo tâtn de quo lis cft q'rédû fit,Pe regrinns ft murû afeenderitxapite puniaf.Cû hoftes murû a fcédiflent:pegriufeosdepulit,petit ad fuppIiciû.Nôerûthic fepatç qóncs,an qfqsian hic 92 nullû pot afferriarguniétû co tra feriptû uehemétiuseoqff îlite é fed hoc tâtû,an ncFuâdç qdéciuitatis câ,Ergo Ô fæqtate amp;nbsp;uolûtate pugnâdû, Fieri tu pôtiut ex aliislegib?exépla ducamusip q appear lp ftati feri prono pofle:ut Cicero pCecînafecit,Tertiû cû in ipfis ner bis legis repim? aliqd:p q, pbem? aliud Icgü latoreuoluifle: utin hacc0trouerfia*Q,ui nodecû ferrodephérus fuerit:aîli get,Cûânullo ferreoiuefu magfatus alligauit.Hic q: eft uer

noxiu ferrft,Scdamp;Ut q uolûtate nitet.feriptû quoties poterit infirmare debebitntaq feriptû tuebit adiuuaredeet uolûtate téptabit. In teftametifamp; illa aeddûttut uolutal maifefta fit fcri ptu nihil fitmtI indiciocuriaon quo nota, L,Crafriamp;SceuoIç fuit córério,Subftitut ?hæres erartfi pofthum?an tutela: fiiap anos deceffiffet, No c nat9,Propinq boa ftbi iiedicabat,qfdu bitaret:qn ea uolûtas fuiffet teftatismt is no natofilio hæres cetqs morluoffed hoc no fcripferat.Id quotjqffhuic coira rift é acciditnup:ut eet fcriptû:qd ' appear fcriptoré noluifle; qfeftertiû nûmû qnq ^ milialegauerat:cû emédaret teftamé tu fublatis feftertns nömis:argêtipódopofuif,quincp milia te mâferût,apparuit tn quin^p podo dari uoIuilTe:cp iHe in argê to legato mous amp;nbsp;inaudit? erat amp;nbsp;icredibilis,Subhoc et ftatu generales Iuntqónes,Scriptoan uolûtate ftâdû.fit quæfuerit fenbentis uoluntasttradatus oés qualitatis aut côiedurætde quibus fatisdidu arbitror« De cótranis legibus.

SEPTIMVS

RnximUm eft delectibus contrariis dicere:qiiia inter omnes arb-m fcipfcresconCnit in antino mia duos elle »gt;« ts fenpti amp;nbsp;uoluntatis. Conflatlejcndum efle non cofiflit etiam fi exemplaria quidam nobs non aflipularcntur;cx lenlu tamen ipfo facile perciperemus. Antinomia nero legum contranetas aduerbum interpretatur. fhiiafidmerfum infrifletialtcnim altero abro S^tet* .Corrupte iufliflèt mihi legi wdetudus efTet nero pulcherrime quadrat. Sicqi exiflimo efle legendii. Duorumt^ramcidarum raptarum. Duarum quot^i inihi aicnbcndu uidcturuit 'czatur Duarum rapta^ rum . In fcholis nanepfre

Roximum c de Iegibiisc0trariis'dicerc:qnia inter oes artiumferiprores confiât in antinomia duos efle fenpti amp;uolûtatis Hatus.neqpimmerito:quia eumlex legi obflet: utrinqpcótra feriptum dicitur:amp; quædio c de uolutate.i utra qp idambigitur.an uticpilla lege fit utendum.Omnibus auté manifeduin émüqelTe legem Icgfcótrariam iure ipfo.qnia (i diuerfumiulTilTe:aItcrum altero abrogaretur:fed eas cafu collidiamp;eucntu. Colliduntur autem aut pares inter fe:ut fi optio tyrannicidæamp;uiri fortiscompareturtutriq pdata quod uclit petedi potcftate.Hicmeritorum.tempons,prxmucol latio ed.aut fecumiphr utduorum fortium duarum t/rânici darum.raptarumnn quibus non potefl effe alia quædioqté poris.utra prior fit aut qualitatis utra iuftiof (it peritio.Oiucr fæquoep leges confiigiint:aut fimiles aut dua::quibus etiam citra aduerlam legem contradici’poffit.ut mbac controuer ƒ fia.Magiflratus abarce ne difcedat, Vir fortisoptato que uo let.uelalia nulla obflantequxri potefl.an qu’cquid optant accipere debeat,amp;in magiflratu multa diccntur;quibus (cri ptumexpugnatunSi incendium in arce fuent.Si in hofles re currendiim.contra quas nihilopponi poteflmifi lex altera. Tyrannicidximago in gvmnafio ponatur, contra mulieris imago in gymnafio ne ponatur. Mulier tyrânum occidit. Nimneque mulieris imago nullo alio cafu poni potefl.nec tyrânicidæ uUo alio cafu fummoucri.Impares funttcum altc lt;imulta funtquxopponi poffunt.alteri nihil nihquodin lix teed.utcumuir fortis impunitatem defertoris petit.Na ceu tra legem um fortis:utfupra oflendi:multa dicuntur.aduer' fus defertoresfcripta non potcfl :niri optionem fubuertit* liem confefTum cflex utraque parte ius aut dubium.fi con/ feffumed.'hæc ferequxruntur.Vtra lex potentior.an ad de os pertineat.anad homines.an ad re p.an ad pnuatos.De ho norean de peena.magnis rebus an deparuif.Permittat, an ue tet,an iperet.Solef/t adari amp;nbsp;utra fit antiquior:amp; uelutpoten tifTima.utraminus perdat:utindefertoreamp; uiro forti: qpillo non occifodex tota tollatur.occifo fit reliqua uiro forti alia optio. Plurimum tamécin hoc:utru fieri fit melius atepæqui us:de quo mhil prxeipi nifi propofita materia pot.Sidubiu: autalteriautinuicé utricj dclure fit controucrfia:ut in re tali«

Patri in filium.patrono in libertum manus iniedio fit« Liber tihxredem fequatur.Liberti filium gclam fecit hæredem.in uicem petitur manusinicdio:6(patronusnegatius patris lili fuiffeiquiaipfe in manu patroni fuerit,Duplices leges funt: i cut dux collidutur.ut nothus ante legitimû natus legit mus fit,poftlegitimû tantû ciuis.Qd’de legibus idem de fenatus côfultis didû:quæ ft aut inter fe pugnetaut obdent legibus: no taméaliud fit eius flatus nomen«

De fyllogifmofeu ratiocinatione«

Illogifmus habetaliquid fimile feripto amp;nbsp;uolutati: ga femper pars in eo altera feripto nititur.Sed hoc itertfh

ba defendit:hoc agit ut fiatutiqjquod Icriptü cff«hjc re aliud g fcriptû eft.Eius nónulla etiam cû fimtióe coiuncho. Nam fçpe fi finitio infirma eft:in fyllogifmû delabitur.Sit enim lex. Veneficia capite pûiatur.Sæpefeparân amatoriumdcdit«eû dem repudiatiit,p propinquosrogata utrediretmóeft teuer fa«fufpêdit fe maritus.mulier ueneficiirea eft. Fortiflima eft acatio dicetis amatorium uenenu efle.id entfinitiojqua: fi pa/ rum ualebit:fietfyllogifmus:ad quem uelutremiffa priore c0tentioncueniemus«an peridepunirfdebeattacfi uiru uene nonecaffet.Ergo hieftatus ducit ex eoquod fenptumefind quodincertu eft'quod quoniam ratione colligitunratiocina tiuusdicitur. In has.autem fere fpecies ucnit.An quod femel ius eft:idem amp;nbsp;fepius,ln cxftidanata amp;nbsp;pracipitata de faxo uixit:repetitur«Anquodin unotin pluribus. Qui duos uno tempore tyrânos occidit:duo prçmia petit,An quod ante dC poftea.Raptor profugit,raptanupfit,reuerfo illo petit optio nem.Anquod in toto idem in parte«Aratrü accipere pigno rc no licet. Vomerem accepit.An’quodin partendem in to/quot; to.Lanasuehere taréto no licefoues uexit. In his fyllogifmis c feripto nititur:alter fatis cautum eße dicit.Poftulo ut præci pitetur in cxfta.Iex e.amp; rapta optionem petit. amp;nbsp;in oue lanx funt,Similiter alia:fedquia refpóderim pót.non é fcnptum: ut uiuus prxcipitetur dânatus.autquâdo raptaoptet,aut ty/ rânicida duo præmia accipiat,nihil de uomere cautum,nihil deouibus:cx co quodmanifeftum:colligitur quod dubium eft Maiorispugnaseft ex feripto duccreiqd ’ fcnptum no eft.

SEPTIMVS

Ih hiSfyltogifmis feripto alter nititur.alter non fatis cantu cfTc dirit.Sic ante Icgendû cfle:apcrtc quæ inferunt exempla declarant «Nam accufator feripto nititurcû Inquit:Poftulo ut praecipitet' inceflaxlex cfl.n quae hoc in bet.Dcfcnlbr contra non fatis cautum efle ait. cum in lege fcriptum non fit;ut damnata bis praecipitetur. Si/ militer aIias.Expun(Sa.s.Iitrcra;alia legendum eft. Sed quia refponderi pot non eft fcriptum ut uiuns praei pitef dânatusXorrigant miht hunclocum uetimiqui nihil putantin exemplarib’imutandum cum Viuus ncc tenfui congruat nec legi:qua iubetur.ut danata incedi de faxo praecipitentur.Qyare non uiuustfed bis amp;nbsp;dana ta mihi legédû uidcf hoc mó. urbisprécipitet dänata. Aut

qiiandoq jrapta optet.Qux co pula eradaturait quando Icgaf hoc inó.au*)uado rapta optet Maioris pugna ’eft ex feripto ducere id quod non eft feriptu, lulianus de legibus quo modo a fcriptis ad ca qui (cripta non fiintlus ducafapte his uerbis 3 fcribit .No podiineinqtoes ar ticiili figilati aut legibusaut fez natofconfultis coprchedi. Sed di in ahquocadi fentétia corû manifefta cft:is qui iiirildiÖói proeft ad finillia proccdcreiat-quot; cphisdiccre debet, Anamp; ftpa ni cautii eft amp;nbsp;hoe fit iitédti.Et copula expungenda amp;nbsp;hac p hoc legendum uidctimut ad le gé referatur.

Mphibologiæ fpeei/ es fiint îniimerabiles adeo ut philofoplio rum qbufdâ hullû ni deatureftè uerbû qiiod no plu/ ra fignificct.A.Gelfi’ libro.xi» Egefippus ingt omne uerbû â^ bignû natura eftc.Amphiboîo gia aût aduerbû fermonis am'' biguitas îrcipratan pot.Ambi guû fere treitert'. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;An fortuna corporis fignificéticer tu é.lioc eft.an caftrati dicant'. Nam gallis hoc eft cybelcs fa'’ cerdotibus tefticuli tefta famîa excidi folcbant. Alia diuifio Diuifio ut legat'non diuifio ne admonitione gde eft dignum.

Ex qua tamen grsci cotro/ ncrfiarduciit.Inde «uA'^Tpi® illauulgata .Pro qua mihi iiidc tur quo legendum ede auA h/ Tpicraût fi éfolû uerbû latine

tibicina dicitur .Nam devAoo’tibia eft .Sin duo ucrba «A« pio.intcrpr ctatur aula tcr.Hsc aiité lexi Rho Iis fingebat.auÄ itpi o fi ceciderit :publicet'.Quaedam Tibicina ceciditie^ publicare dim ueUentipfa de tibici na (criptam ede legem negatded de aula quacter ceciderit .Hoc au té excplo amp;nbsp;Diogenes Laertius utif iuita Ze nonis .ueluti mqt cû dicimus otù AHTpioceddit incertu.n.éde muliere tibicina an d e domo dicamus. Ter tia eft ex cópofitis mt figs corpus fuum î occultoloco poniiubeat.circa quod monumctum multu agri ab hire'' dibus in tutela cineru ut foletIcget.Sit littus occafio cultû.Hic locus no folû idiget Aftcrifco fed Fabiiquoep 'ip Cus auxilio.Na ita é corruptus ut uenis fenfusintegereç nó pcipiat nifi forfitan piUo littus fcribaf la tiis amp;nbsp;oc cafio eradaf af loco eiushoc reponat.hoc mó fit latus hoc cultumt itelligam’ amphibologiâ eéiillis hoc eultS.

AÜud.n.fignifîcat G cóiunSim :aliud G diuîGm legatur.Sed dtra’afpirationem prifeorû more ac potiusimp©*' titorum fcnptû GiifTe uidcf.Sic contédit apud graneos Icon.Pantaleon eu feriptura dubia cbonaoia Iconttan bona Pantakonti rebda funt Etcopula mihi afcribenda uidetur.amp; Gnt cGc legcndn hoc iTiodo.Sic apud grf cos conten dit L con amp;nbsp;Pantalcon.öC qut e fequuntur. amp;nbsp;apud graces qdc hac controuerGa facilis efl ac notif Gnu-Quidam.n.CUI duo crane hben.quorû alter Leon:alter uocabatur PantaleontGc bona fua teftaméto reli quit.Bona mea Pantaleon habeatDubiû ucro facit in haccótrouciGa nomen illud cópofitii.Pantaleon. Nâ

iufllt poniftatuam auream hallam tenentem.Queritur Ha tuam hallam tenens auream debeat.an hafia efle aurea infla tua alterius materiæ.Fit per flexum idem magis.Quinquagî ta erat centum.inde.oecidit Achilles.Sæpe utri duorum an recedentium fermo fubiundus fit:in dubio eft.Vndeedcon, trouerfia.Hxresmeus uxori mea: dare dannas edo argenti: quod elegerit:pondo centum uter eligatquæritur. Verum id quod ex his primum ed mutatione cafuum:Scquens diui' fione uerborum aut tranflatione emendatur, tertiumadiedi' one.Accufatiui geminatione fada amphibologia foluitur: ablatiuo:utillud Lachetem audiuiperculifle Dcmcam:fjat a Lachete percudhmDemeam.Sedablatiuoipfi utin primo diximusined naturalis amphibologia Cadodecurrit aperto Verum per apertumcælumtan cum apertum efTet.Diuiflo refpiratione amp;nbsp;mora condat.Statuam deinde auream hada: uel datuam auream. Deinde hadam♦ Adiedtio talis ed ar^ gentum quod elegentipfa ut hxres intcliigat uel ipfa uxor. Adiedione fadta amphibologiaiqualis fitnunc dentis lIlos deprehendimus;detradione foluetur.Pluribus uerbiseme/ dandpm:ubied idqnod quo referatur:dubium ed:0 lt;nbsp;ipfum ed ambiguum.Hxresmeus dare illi dannas edo omnia fua: in quod genus incidit Cicero loqucns de.C.Fannii focetiin dituto.Q uem quia cooptatus in augurum collegium non uolam fibi minorem natu generum prætulidct.Nam id libi amp;adfocerum referri:ôëad Fannium pot Produdio queqon fcripto amp;nbsp;correptio in dubio relida caufa edambiguitatismt in hoc Cato:aliuni enimodendit breuis fecunda fyllaba cafu nominatiuo. Ali'ud eadem fyUaba produda cafu datiuo aut ablatiuo. Plurimæpræterea funt aliæ fpecies quas perfequi nihil necede é:Neerefert quo modo fada fit amphibologia: aut quo rcfoIuatur.Duas enim res fignifirarimamfedum ed amp;nbsp;quod fcriptum uoceniue pertinet in utrauej par ed parte.

opa pfcrtinr.tcftis eft luftinia/

nusiq hoc fieri édita cóftitiitóeuctat. Vtrû p aptu calû.an cû aptu ect.Locö cTet iwbismiWëlcgédû ui. Ad icdio taUs ë.Argentu qd elegerit ipfeait hxres intelligafnicl ipfa uxor.ut pticula iterato milu rf afcribéda.hoc -mó :uef ipfaut uxor. Produdio quoqjin fcriptoamp;corredio î dubio reliâa câ ëâbiguitatis.Corrcâio a cor ipiendo ut pduàôi opponat':apte legeJûé,(^id éaût qd ait iferipto Fabiusxu I note id magis ciienirc pof

OCTAWS

feuideäffNccp.n.noce difcernimus c^te fint fyllabx prima ! amp;nbsp;nominatiui Cato amp;nbsp;datini Cato. Sed apud pri fcos mtin^primo quoeg diximus:facile fobpniinciatóc uncales longc diflinguebant'a breuib’: In feripto at ni fi apicenotenf;difficulter poflint difeerni .ut Cato qn noiatiuus ccótraSo apice notatur.qn datin’ alio Si 15 gîorc.hocmó Cato. Aliö.n.oftédit breui s feda fyllaba cafu noïariuo.Plurima!ßtcrea fut alii fpës.Ef alium in ahnd uidef cóucrtcndü;amp; alter fenfus librariorum negligentia ^tcrmilfiis g in gbufdâ Icgif cxéplariboté re ponéduSihocmó.Aliud.n.odendit brcuis feda fyllaba.cafu noiatiuo.Aliud cadé fyllaba pdufla cafu datiuo aut ablatiuo.Catus atunde amp;

Ideoqp fruftra præcipif:utîhoe ßatiiuocc ipfam ad nfam pté, conemurocrterc.Nâ fi id fieri pót:aphibólogianócQ. Am/ phibologiæ âtomnis in his erit quaftioaliquando uter.fitfe eundum naturam magis fermo.leper utrum fit æquius.urrû is qui fcripfit:ac fiedixit: fie uoluerit:quarurain utrâ(ç parte fatis ex his quæde coniedura ôi qualitatediximus.peçptû c.

Quæfit inter ftatus eognatioScquædiuerfitas.

e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Staûtquædam inter hosdatuscognatio.Nam amp;î

finitionequæfituoluntas nominis quæritur:amp; îfyl Iogifmo:q fecundus a finitione datusefl:quo fpedatur:quid uoluerit (eriptor:amp; ex contrariis legibus duos ce fcripti:amp; uo luntatis ßatus apparet» ïlt;urfus amp;nbsp;finitio quodam modoeß amphibologia:cû in duas partes diducanturintelledus no/ minis : Scriptum amp;nbsp;uoluntas habet in uerbis uocis quxdio/ nem:quod idem antinomia petitur:ldeoqpomniabæc qui y dam feriptum amp;nbsp;uoluntatem ede dixerunt. Ahi in feripto amp;nbsp;uoluntate amphibologiam ede:quæ facit quædionem.Sed didinda funt.Alid cß enim obfeurumius.aliud ambiguum Igitur finitio in natura ipfa nois quædionem habefgencralé» Et quæede etiam citra complexu caufæ podît.Scriptumamp; uoluntas de eo difputatuerbo:quodein lege.Syllogifmus'd eo quodnon ed.Amphibologie lis in diuerfum trahit.Legû contratiarû ex diucrfo pugnaeß.Neqp immerito amp;nbsp;recepta edadoâ:id’imishçc'differélia:amp; apud plurimosac prudetilTi mos durat.Etde hoc quidc genere difeeptationis etiäfinon omnia tradittamen aliqua potuerunt. Sunt alia quxnifi pro pofita de qua dicendum efl materiamiam docendinon præ' beant.Non.n.caufa uniucrfa'in quædiones acloeosducenda eß Sedipfæ hæ partes habet rurfus ordinem fuum. Nam'amp; in prohœmio primumeß aliquid amp;nbsp;fecundnm ac deinceps. Etquxßio omnis aclocus habet fuam difpofitionem:utthe/ fis:etiam fimplices fi forte fatis erit diuidendi peritus:pui con trouerfiâin hæc ' dixerit; An ocpræmiû uiro forti dadufit.an ex priuato.an nuptiæ.an ea q nupta fit.an hæc/Deidccûfuc rit de prima qßione dicédû padim:ôf ut qulcqdimétem uc niet mifcuerit:n5 primûîea fcieritcé tradâdû. Verbis legis Randû fit:an uoluntate. jquius ipfius pticulæ aliquod initiû fccerit.Deinde proxima fubnedens flruxerit orationem:ut

pars hominis eft manusteius digiti ♦illorumquoqp articuli: Eft amp;nbsp;hoc quod fcriptor demonftrare non pofTittnifi cetta de finitatp materia:Sed quid una faciat aut alierafqnimmo cen turn ac mille in re finitaïquæ materia præccptoris ê in alio at que alio genere quotidie oftendere:quis ordo fit rerû amp;nbsp;quæ copulatio:utpauladm fiat ufus:amp;ad fimiiia tranfitus.Tradi enim omnia quaears efficitnon poflunt.Nam quis pidoro/ mnia:quxin rcrumnatura funt adumbrare didicit. Sed fegt; mei percepta imitandi ratione afiimulabitquicqd acceperit« Q_uisenim non faber uafculum aliquod quale nunq uide/ ratfacit?Q uaidam uero non docentium funt:fed difeentiui Nam medicus quidinquoqp ualitudinis genere faciendum fit:quid quibus uefignis prouidendum docebit .Vim fenlic di pulfus iienarum'.caloris .motus.fpiritus meatum: coloris diftantiam:qua:fuacuiufqp funt:ingenium dabit.Q^uare plu rima petamus a nobis.amp; cum caufis deliberemus:cogitemuf que homines ante inucniffe artem g docuiffetlllaenim pote tiffima eft queqpuere dicitur oeconomica totius caufedifpo

fumendum prohœmium.ubi omitendum.ubi utendum ex pofnone continuambi partita.ubi ab initiis incipiendum.ubi more homerico e mediis uel ultimis.ubi oio non exponcdu quandoa noftris.quando abaduerfariorum propofitionib? incipiamus.quandoa firmiftimis probationibus : quando a Ieuioribus.qua in caufa proponende prohoenius quaftiones Qua praeparatione præmumendæ.quid iudicis animus acci perepofTit ftatim didum.quopaulatim deducendus.Smgu lis an umuerfis opponenda refutatio.Referuandi pcroratiói: an pertotam orationemdiffiindédi affedus : de lure prius: an de æquitate dicendum:an ante ada crimina.an de quibus indicium eft priusobiiccre uel diluereconueniat.Si multipli ces caufa:crût:quis ordo faciendus.quæ teftimonia tabulçuc cuiufej generis i'adiôe recitâdæ.quæreferuâdætHæc eft ue lut imperatoria uirtus copias fuas par tiétis ad cafus prcelioiu retinetis partes per caftella tuenda:cuftodicdafue urbes, pe/ redos commeatusobfidenda itinera,mari denitj ac terra diui dctis»Sed hæcî oratiôe præftat:cui omnia affuerit natura.do drina:ftudium;Quarc nemo cxpedet:ut alieno tantum Îa^ bore fit difcrtus. Vigilandum ducat iterum,enitédum.pallé dum eft:faciendafuacuique uis.fua ratio ,non refpiciendum ad hæc :fed in promptu habenda: nec tanquam tradita: fed

tu difficiliuscß indicare quid doceas:qcü indicaris docerer præcipueep in duabus hts partibus perq fûtpauca circa qua:

ft is qui inQituiturmon repugnaucnnpronum ad cetera ha/ biturus eft curfum»Nempe enim plurimum in hoc laboris exhau(imus:utoftenderimus rhetoricen benedicendi feien tiam:amp; utilem amp;nbsp;artem amp;nbsp;uirtutem effe. Materiam eius res omnes de quibus dicendueffet^Tu 0lt;easin tribus fere gene ribus demoftratiuo.deliberatiuodudicialKj reperiri, Ofone porro oem conftarerebus öCuerhis.mcmonain rebus itueda îuêtionéffn rebus elocutionem.! utracp collocationem: qua: complederetur.adio commendaret.Oratoris officium do/ cendimouendi:delcdtandipartibus contineri.Ex quibus ad docendumexpofitio amp;nbsp;argumentatio.admouendû affedus pertinerettquos per omnem quidem caufamtfed maxime ta men in ingreftii ac fine dominari.Nam deledationem quis ifi utroq ^fiteorum:magis tarnen proprias in elocutione par/ tes habere.C^uæftiones alias infinitas:alias finitas:quæ per/ Ibnisdocis. temporibus continerentur.In omni porro mate'' ria tria effequerenda.an fit.quid ftquale fit. Hisadneieba/ musdemonftratiuam laude ac uituperatione conftare. In ea qua: ab ipfo de quo diceremusquæ poft eum ada effent in/ tnendum.Hoc opus tradatu honeftorum utiliucp conftare. Suafoms accedere tertiam partem exconiedura. poftet ne' fien:amp; an effet futurum de quo deliberaretur. Hic praecipue diximusfpedandum.quis.apud quem, quid diceret, iudi/ cialiumcaufarum:alias in fmgnlis.alias in pluribus cotrouer fiisconliftcretamp;in quibufdam intentionem:mododepulfio nem.Porro omnem inficiatioe duplici, faeffumne: amp;nbsp;an hoc fadum effet. Præterea defenfione ac altercatione conftare. Quefttoem autex feriptoeffetaut ex fado. De rerum fide. proprietate.qlitate.fcripto.de uerborum ui aut uoluntate: in quibns uis tum caufarum:tum adionum infpici foleat: quæque aut fcripti amp;nbsp;uoluntas t aut ratiocinatiuæ: aut am biguitatis:aut rerum contrariarum fpecie continetur . in omni porro caufa iudiciali qninqueefte partes quarum ex ordio conciliari audientem, narratione propofita confirma/ ri refutatione.aut memoriam rcfici.autanimos moueri.His argumentandi amp;nbsp;afficiendi locos:6lt; quibus generibus conci' tari.placarirefolui iudices oportetadiecimus. Acceffit ratio diuifionis.Credere modotquidifcetuelittcertam quandam uiamefle:in qua multa etiam fine dodnna proflare debeat

OCTAVVS

nioucri.• Plus exigut laboris amp;nbsp;curx quæ feqtnmf.Ntmiii I'pitcnc dica fatue ac finite bicplogus ab iflis q ohi alienos libros fibi ßmittimhnecp ulla fuæ temeritatis alignât róncm mel indice afcripo in duos ptes fuit fepatuf Cû enim hocjuolumincdc clocutóe pcipiat Fabius:hac pfatóc amp;nbsp;es dequib^ haäenus præcepit breuiter com memorat:amp;qi dtfficilisi^cj uaria ac neceifaria oratori fit elocutio ita offen dit: ut maximein hac fhidiofis e^ laborandfi eé d cat.Hoc nero ifti nó percipientes ca potifllmii a prologoauulferûtiquorn câ prologusipfe po tifTiinû fuit inditutus.Siqdé Fabius bac pfatóem idcirco adhibuit ut elocutione amp;nbsp;cómédaret amp;nbsp;gnep partiû g bus cloquétia cóftat: difFicilh/

perfe ipfa natura:ut hæc de quibusdixi non tam inuenta a præceproribusîquam cum fierentobferuata efTe uideantur. Plus exigunt laboris amp;curæ quæ fequuntur;Hincenimiam elocutionis rationem tracTatibus partem operis:utinter omz nes oratores conuenit:diflicillima.Nam amp;.M.Antonius:cu ius fupra habuimus mentioncm:ait a fe difertos uifos eé mul tos.éloquentein autem neminem.Difertos fatis putat dicere quæ oporteat.Omate autem dicere proprium eft eloquentif fimi.Q^uæ uirtus fiufqpad eum in nullo reperta eftiac ne qui dem aut Lucio CrafTofcertû é:amp; bis amp;nbsp;prioribus eâ defidera tam:quia difficillima fuir.Et.M.Tulliusinuétionemqdem

ïoris.Ideocp præcipue circa præcepta partis huiuselaborauit qd eu merito fecine etiam ipfo rei;dequa loquimur nomine pala declaraturi*Eloq enim hoc eft:oia quæ mente coceperis ,pmere:allt;çadaudiétes pfcrre:fine quo femp uacuafunt pri ora:amp;(imilia gladio condito atqpintra uagmam fuâhæréli. Hoc itaqpmaxime docet.hoc nullus nifi arte affequi pofTe. hic ftudium adhibendum.liocexercitatio pctit.hoc imitatio hic oisætas coufumitur hoc maxime orator oratore præftan tior.Hoc genera ipfa dicendi alia alias potiora.Neqp em afi/ ani aut quocunep alio genere corrupti res no mderutiaut eas no collocauerut.necpquos aridos uocain^ ftulti:autin caufis cæci fuerunt.fedhis indiciumineloqaendoacmodus.iHis ui res defuerunt:ut appareat in hoc amp;nbsp;uitium amp;nbsp;uirtutéeffie di/ cendi.Non ideo tamenfola cd agenda cura uerboru. occur ramenim necefteeft :amp; uelutinueUibulo protinus appref henfuris hanc cófefiotié mearefida his qornida rerStq ner/ ui fut i caufistdiligetia quoda famcirca uoces ftudiotfenefeut idepfaciutgfadecoristqcfefdicedomeande opinione pul/ cherrimutfed cû feqfmócû affedat.Gorpa fana amp;nbsp;itegri fan guinis ^ exercitatóe firmata ex eifdé his fpecié accipiüt.ex q bus uires.Naq^ amp;nbsp;colorata amp;nbsp;adrida:amp; lacertis expreta fut. fed eadem fiquis uulfa atep fucata muliebriter comat.fœdifïi ma fût ipfo formælabor. Et cultus cóccfTus atcj magnificus addithominibusîut græco uerfu toftatum eft audoritatem. At muliebris amp;nbsp;luxuriofus non corpnsexornat:fed detegit mentem.Similiter illa tranflucida amp;nbsp;uerficolor quorundam

elocutio resipfasafrlæmîat.’qnæ illo uerborumhabiluuefliu tur.Curam ergo uerborum.rerum uoloefle follicituditiem-Nam plerutj optima rebus cohxret:amp; eemûtur fuolumine Atnosqoerimusilla tanq lateant femper feqjfubducant.Ita nunqua putamus circa id efTe.dequo dicendum efltfed ex aliis locis petimus.^ inuentisuim afferimus. Maiore animo aggredienda eloquetia eff:quæ fi toto corpore ualet ungues polire amp;nbsp;capillum reponere non exdimauit ad curam fuam pertinere.Scdeuenit plerumqputin hac diligentia deterior etiam fiat oralio:primum quia funt optima minime acccrfi/ la ôilîmpliçibus atiçabipfa ueritate pfedis fimilia.Nam illa quæ curam fatentur amp;nbsp;ficta attp comporta uideri etiam uo/ lunt:nec gratiam con(equuntur;amp; fidem amittunt : propter idquod fenfus obubrant:amp; uelutlæto gramine fata ftrangu lanr.Nam amp;nbsp;quod rede dici po t:circumimusamore uerbo rutamp;quod fatis didum eff repetiraus:amp; quod uno uerbopa tet:pluribusoneramus:amp; pleraque fignificare melius puta/ mus q dicere.Quidfq ? nihiliam [proprium placet:dum paru credit difertum:quod dialius dixiffet?A corruptiffimoquo que poetarum figuras feu tranflationesmutamur.Tum de/ mumingeniofi fcilicet.fi ad intelligendos nos opus fit igenio Atqp fatis aperte Cicero præceperat in dicendouitium uel maximum effe a uulgari genere orationis : attç a confuetu/ dine communis fenfus abhorrere.Sed ille 6lt; durusatq incru ditus.nos melius quibus fordent omnia:qux natura ditauit. qui non ornamenta quærimus:fed lenocina. Q uafi uero fit ulla uerborum:nifirei cohxrentium uirtus:quæ ut proprie fint amp;nbsp;dilucida amp;nbsp;ornata amp;nbsp;apte collocctunfi tota uita labora dumefttomnis Rudiorum frudus amiffus eft.atqp plerofqß uideas hærentes circa fingula:amp; dû inueniunt:amp; dum innen ta pondérant ac dimetiuntur.Quod fi idcircofieret:ut femp Optimus uterentur:abominanda tarnen hæc infœlicitas erat: qua: amp;nbsp;curfum dicendireferant:amp; calore cogitationis extin/ guit mora8lt;diffèrentia.Mifer enim dé ut fie dicam: pauper orator eft:qui nullum uerbum xquoaninio perdere poteft. Sed ne perdetquidem.qui rationem loquendi primum coy gnoucrit:tumledione multa amp;nbsp;idonea copiofam fibi uerbû fuplledilem compararir:0^huic adhibuerit artem collocâdi. Deindehæc omnia exercitatione plurima rcborauit femper in promptu fint:amp; ante oculos.Namcp amp;nbsp;hoc qui fecerit:fibi rescû nominibus fuis occurrerent.Sed opus eft ftudio præce dente amp;nbsp;acquifita facultate amp;nbsp;quafi repofita: Nanep ifta quæ rédinudicâdi.côparandi anxietas:dum difcimus adhibenda

OCTAVVSgt;

Si prarparata nis dicendi fucrit.NcgadVadncrbiti fen fus mihi exigere indet 'nitrcsramus.Sipr^pdrata nis dfeen di non fuerit. Naeu latina fignifeâtia ornata apte fint collocata quid amplius laboremus Elocutio tria in fe débet habere elegaigt;tian».cópofitionem.dignifatem:Cum nero elegantia fit qnæ facit ut unum quod uerbiim pure de aperte dici uideaturmerba amp;nbsp;latina amp;nbsp;Ggnifeätia expofcit.Öigmtas ut fint ornata cxigit.Eß enim dix gnitasqux reddit ornaram orationem uarietate diHingucns.Copofitio nero efficit utunum qnodepapte Collo cetur. Et ineundam orationenó deformi uoluntäte, Voluptaten littera in«p.mutata uidcturcfrelegendum, Gif qi grçdçpaoiv i uocât hoc gdca jlo go ita cftfciûgcdû ut-bocidice alcnpto Qitiïelocu tone fpcct.iila capurcffieiatur.

Hinc.n.Fabius declocurióc fi

doqiicdo deducia elocutio iter ^taf, Hicnóaliehü éadmóc re ut fit qiminime pegria et ex trema.bxtrcma Icgcdn cc faci kex fenfu peipit', Multos enf gbus loqucdi ratio nô défit:in ticniâiquos ciiriofc potius log dixeris $ latincdnucnias legen dû efîc neadmonitione gdécft dignû Quo mô amp;nbsp;illa attira an’ Theophraftû homine alio qui difei tiffimfi Enotata unius affedióe uerbi bofpité dixit, ncc alio lcdepliédirie rogat re fpódit ^qdmmiü attice loqrc tur.Pro aïfeöióe Icgédi icäffe öationc.amp; rogataut fit ptici/ piü.Theophraftus aiitut Athe niéfis uidef atticiï fermoneni-* tmu affedabat Na Ercfiiis fuit Melithi fiilonis filius g pnmö »patria Leucippi fuit auditor. Inde Atheiseu Platone audii fetliead Aridotcïécótulit aqiio amp;nbsp;Theophradus a diurna do/ qiictiafuit appellatus cu antea Tyriam’ diceret amp;nbsp;fcholapi'' pateticæ rdiflus fucceffor. De ea uero attica aniwnennnitctia Cicero i Bruto his ucrbis. Vt ego ia mirer alid TheophraGo accidilTcig dicif cii pereoraret ex ancilla qdaQuati aligd.ßC refpódilTct ilta atqi addidiffet hofpes nô potes minoris:tullif fe eu modelte le nó effuger hof pins Ipeciétcû state ageret A' thcnisoptîciç loqret omnium Sic opinori noßns cé gdâ ur^ banoge fient illic attico^fonus Quarc fiiicripotamp;uerba oia amp;nbsp;uox hums alûnûurbis oleat Emédate i gbufdâ cxéplaribiis

Erfpicuitas in uerbis pnpuâ het pprietaté.hoc c/ofpienita? maxime ucrbis cffieif fpriis .Singnla af mébra ppofits diuiGonis ita exeqf Fabius.ut fi médæ abCutmiliil extrinlccus expone ad ca pcipié/ daopus eéuideaf nbsp;nbsp;In quo uitio caiiedo non mediocritergdderrare folct:g oia qfunt fineufutét fi caaencccflitas poftulct reformidamp;.Sic gdé Icgifdcd nó fine mcda «tpnto.Loco.n.fine ppóis ippó rcpon'da ufihoc mó:q fût in ufu.Nâquofdâ ucrbaq fint in quotidiano ufu refugere ait.Mcæ at coneflói exéplû qiioq; qdiferf:^uis fit corruptu;adipuIaf.Vt ille g iadóchibericas herbas fefblo neq^ itelligéte dicebat,Ncq$ ne gadtaduerbiü féfus rdpuit.Ne

9'«“.'7,iP''®'/5‘'ï‘‘f’“? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•Deperfpicuitate.

Icnptu fuifle crediderim.Sptu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ nbsp;nbsp;*

Erfpicuitas in uerbis præcipuam habet proprietate

p fed proprietas ipfa non (impliciter accipitur.Prim?

enim intelledus eft fua'cuiuflt;jreiappellatio: qua non Temper utimur Nam amp;nbsp;obfcæna'uiiabimuf:amp; fordida amp;nbsp;humilia.Sunt autem humilia infra dignitatem reru m aut or dinisnn quo uitio cauendo non mediocriter quidam errare folét qui omnia quæ fût fine ufu:etiam fi caufeneceffitas po ftulet:reformident:utille qui in actione hibericas herbas fe folo nequaq intelligente dieebatmifi irridens hanc uanitaté CafTnis feuerns fparthum eumdicef uelle indicaflet.Nec ui deo quare clarus orator duratos muria pifccs nitidiuseße ere diderit;qipfumidquod uidebat.In hac autem proprietatis (pecie:qu^ nominibusipfis cuiufij rei utitur:nulla uutus eft atqpeicótrariumeft uitium:id apud nosimpropnu.otKVpov apud græcos uocatur:qualeeft tantu fperare doloretautqcf in oratione Dolobella :emendatu a Cicerone annotaui: mor temfere:aut qualia nunc laudanturaquibufdam; quorum decernere uerbacecidertint.Non tamen quicqd non erit p prium:protinus amp;nbsp;improprii uitio laborauit.quia primum omnium m ulta funt:amp;græceamp;latine:non denominata. Na amp;nbsp;qui iaculumemittit:iacularidicitur.Q.ui pilam aut fu de appellatione priuatim fibi aftignata caret.amp; utlapidai qd fit manifeftumata glebarum teftarum^ iadus no habet no mé.Vndeabufio quæKaTccXpHcncr dicitur neceßaria.Traf latio quocy in qua uel maxi mus eft orationis ornatus: uerba non fuis rebu accomodat . Q^uare proprietas nó adnomé fed ad uim fignificandi refertur.necauditu:(cdintelledu per pendendaeft.Sccundo modo dicitur proprium inter plura: quæ funt eiufdem nominis:amp; unde cætera dicta funt:ut uor/ tex eftcontoria in fe aqua:uclquicquidaliud fimiliter uerti/ tur:lnde propter flexum capillorum pars fumma capitis:ex hoc inquam in montibus eminentiffimum.rede dixerishæc oia uertices:proprie tamen unde initium cft.Sic folex amp;nbsp;tur/ di pifces.amp;cætcraiTertius efthuicdiuerfus;modus:cûres cô munis pluribusin unoaiiquo habet nomen cximium:ut car m en funebre propenenia:^ tabernaculum ducisauguftale

OCTAVVS

»tenta.Vtnenialegahirtfcnfiis ipfe aperfeexpofeit. N.mia.n.proprie dicitur carmen quodin ftmere can taf cu carmen ipfii pkinbns fit cóe. Et lienales nonitiosamde ticnalitii dicunturnegociatores fe iiorn:amp; uenali^ tium ipfa corpora ntel nenditio me’ locus ubi nenduntur. Et coryntluaæra.Corinthus qmis amp;nbsp;diflio amp;nbsp;urbs Gt græcattamen penofa renbifur .Eftat Corinthusnit fcnbit.L,Florus Achaia:caput.grarca; decus inter duo manalóiü amp;nbsp;xgefi ^ fi fpcftaciilo cxpofita Ea Mtimmsexcicitu hoftium fub ipfis ifthmi faucibus fufo ab ico/ lis defertâ cepit.dtrepta pnmû.deinde tuba pr.remete deleta é.Quid Cgnorû.gd ueftium.gdue tabularii raptu

Item quod cómunc eQ amp;nbsp;altis nomen intelledu alicuirei pe euhanter trtbuit:ut urbem romä accipimus:amp; uenales noui cios:ói corrinthta æra:cû fint urbesaliæ quoqjamp; uenalia mul taîôt ta aurû ôfargétü:q æs corinthiû,Sed neihisqdé uirt9 oratorisifpicit At illudlâ no mediocriter ^badiuq » hoc etia laudarimo folettutpprie didumiideftquo nihiliuemri pof fit fignificantius:ut Cato dixit Caium Cæfaré ad cuertedam rem p.fobriû accefFifTemt Vergilius.Dedudû carmc.amp; Ho ratius « Ac rem tibia hâuibaléqj dirû.ln quo mó illud’ quoep dicunt.'Ut dulce muftü:amp; cd détib? albis:dequo genere alio locodicédû eft. Etiam qnæbene tranflata funt:^pria dici fo/ lent.lnreri autéquæfunt in quoc^pc’puai pprii locü accipi/ unt:ut Pabius inter plures imperatorias uirtutestcondlator e appellatus. PolTunt uideri uerba:c]ua:plus fignificanr:qua cloquunt (parte ponéda pfpicuitatis.lnteHedû eniadiimant Egoauté libentiusemphafin retulerim ad ornatu orationis» quianon intelligatur efficiatifed ut plus intelligatur. At ob/ fcuritas fit etia uerbis abufu remotis.ut fi commetarios quis pontiftcum:i5 lt;nbsp;uetuftiflima focdera:8c exoletos feurtatus au/ (flores id ipfu petat.ex hilqs indecôtraxenttqnæ no mtclligu tur.Hitic enialiq fama eruditionis affecflannutqda foil fcire uideat, Fallût eni uerba uel religionib?qbufdâ magis familia ria:uel artiû ppria.utättabnlus uetus:amp; nauis faecaria :amp; in malacho fanûiquæ uel uitanda apnd indicé ignarû fignifica tionû earu.uel interpretâda funt.Sicuti his quæ omonyma dicûtur:ut taurus animal fît.an mons.an lignû icado:an no/ mehomînis.an radix arborismifi diftidû no itelligif. Pinsta mé eft obfeuritatis i cotextu amp;nbsp;cotinuatione fermonis amp;nbsp;plu/ res modi:Q_uare nee fit ta longus:ut eum pfcq no poflidin tétiomec tranfiedio tardamt i hyperbaton finis eius differat: luifamUiaris fie dicfiq^ nocumetû afferat.a^n rou aTHPi«Ä?^Eiv.hoc éadanoîmittédo.nauis nero fac carta arti naiiicnlariaciif ce famtliaris.nauis n.faccariaa uchédis (accis denotata eént. Etimalacho fanfi Hoe quoeç exéplu nt mihi ufc rrnptü lis rdinqf comgédil g oiliil ab exéplanb’ putât recedédii.Mihicertengenne fateor ncc pcipinee corrigipót. Sicutin.oAovuJti« dicunt 'æqnoca.q una noce multa fignific.it.nt tanriis.

Nec tranficöio tarda.ut in hyperbaton finis eins differatur.Dnabiis litre liserafis; TraieSio amp;nbsp;deferatur mi hi legen dum uidetur.Hyperbaton nero eft tranfgreftio qnædam uerbornm ordinem turbans - quod tarnen in / terdum decoris gratia aftumitiirnit animaducrti indices omnem accufatoris orationem in duas[dinifameftc partis . Nam in duas partis diuifam efferedum erat , Seddurumi Óé incompofitum.

quibus adhuc priore mixtura uerborumtqualis in illo nerfu, Saxa uocant itali mediisqua tin Andibus aras.Etiam Intcriey