ocr page 1

ocr page 2

ocr page 3

^. Remonftrantie ende ConGderatien '

Xengatnbe

De Vereeninghe vande Ooft ende Weft-

Indifche Compagnien :

Eerft aen dcEd: Groot- Mogende Heeren Staten» van HolIandt ende Weft-Vrieflandt, ende op den 13€^ Februari) defes Jaers 1644. aen de Ed: Hooge ende Mogende Heeren de Staten» Generael der Vereenichde Nederlanden,

ENDE

Aen fijne Hoogheyt den Heere Prince van»

Orangien, amp;c. overghegeven

Door de Gedeputeerde Heeren Bewlntbebberen evande Geoamp;royeerde Weß. Indifthe Compagnie .

Midtsgaders,

Ve Conftderatien enoe Andtwoorden fop be ^ccten iBetotntBebbeten Danbe Ooft-gnbtfeße Compagnie baer tegfyeng / aen be felbe 4)are Cb : lt;0root-jfeoog : obergelebert.

Eendracht maeckt'Macht.

ocr page 4

ocr page 5

REMONSTRANTIE

oden de Hooghe ende cTlogbende Heeren-,

D E

STATEN GENERAEL

der Vereenighde Nederlanden.

Overghelevert doq. Gedeputeerde Heeren Bewindt-hebberen van de Weft-Indifche Compagnie-, .

Hoogbe ende zTCogbende Heeren-,,

ET heeft de Heeren Staten 'van HoUandt enàtt-, Wefl-Vrteßandt, dooreenighe hare Ed:Groot-amp;Uo7 : Ghedeputeerde, ghelieft aen de re-fpeüive Bewindthebberen van de Ooft ende Weß - Indßhe Compagnien defer Landen, een voorflach te doen , oft fy lieden niet en fou-den moghclijck ende dienftich achten, dat de voorfz. ht) de Compagnien-, , by de jeghenwoordighe expiratie van het Odroy der Ooft-Indifche wierden gecombineert ende vereenight : belaftende aen de voorfz Bewindthebberen , vveder-zijdts hare confideratien daer op fchriftelijck over te leveren, ende hare Bd:grot Mo: op de voorfz. ghemaeckten voorflach van advijs te dienen ; in conformité van welche ordre, de Gbe.

A 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;commit-

ocr page 6

(4.)

committeerde van de Weß.lndißhe Compagnie, niet alleen van hare fchtifcelijcke Confideratien hébben inghedient, tot bevorderin-ghe vatide voorfz. Combinatie , de welcke fy voor den dienß van 'iLandt, ende de goede Inghefetenen van dien, gantlch noodich achten, maeroock de fuUenue ende redenen van die van de Oeß-Indifche Compagnie ( foo veel des noodt zy) by een tweede De-duàie beantwoordt : Ende al hoewel de voorfz. faecke voor alP noch is ghebleven by de boven-gemelte Provintie van Hollandt ende Weft-Vrieflandt; Soo en hebben wy echter, confidere-rende dat F Ho : Mog : daghelijcx verfocht worden 'tvoorfchre-ven Qdroy van de Ooft-lndifche Compagnie te prolongeren , ende dat de examinatie van de faecke felfs t'zijnder tijdt eyghent-lijck fal devolveren aen F Hoog : Mog : Vergaderinghe, niet können nalaten aen de felve dc Copye van de voorfz. Confideratie en Antwoorde te communiceren, ende oodtmoedelijck te ver-foecken ; dat 7 Hoogh: pog: alvoorffl te difponeren op het voorfz. verfoeck van de prolongatie vink Odroy der Ooß-lndi-fche Compagnte,de voorfz. voorflach van Combinatie, ende redenen daer toe dienende, mede ghelieven te exandneren, ghelijck diefl^alven tot defelve alhier weidt gherefereert; ende V£d:Ho: Mo : alleen ghebeden ommede jeghenwoordighe goede occafie van dcvooifz. Wefl.lndifcbe Compagnie in fijn behoorlijckc fleur té brengen. Niet te laten palfeeren; Maer deffiß goede dienßen, met verlies van foo veel goedt ende bloedt , aen den Stoet van't Landt, in 'tghemeyn bewelen, naerbehoorcn te lecompenferen : 'twelck doende,amp;C.

CONSI-

ocr page 7

CONSIDERATIEN

rA TY DE

Wed - Indifche Compagnie, Op de Combinatie met de Ooft. Indiïcho.

Ed: Groot -amp;VLogende Heere ?t-,;

ET is kennelijck, dat de tyrannijcque Procedue-ren die den Conine^, 'van Hifpanien in verfcheydc zijne Rijcken,teghen de Inghefetencn van defen Staet, heeft gheexerceert, de fclve opghcweckt ende gheperft hebben op verre aff-gheleghen traf-fijcquen buyten zijn Gebiet te dencken:want fien-de dat zy van tijdt lot rijdt in fp4„/f„,als elders, door vele Arre-ften, Con6fcatien ,'t Bannen van haer goet Zee volck op Galeyen, als anderfins van Middelen, Schepen ende Volck Janghs foo meer ontbloot , ende al haren handel in die Quartieren ge-noechfaem ten proye van Spanien gheüelt wiert; hebben eenigc Cooplieden (haer geleden fchade fmertende ende buyten trafijc-que niet connende leven t'fedeit 1596)gepiadifeert eenigen nieuwen handel e@de traffijcquen in Ooft. Indien, Weß. Indien , als de Quße van infrica, ende andere quartieren optefbecken.

Tot welcken eynde, door vrye ingcteeckende Capitalen van verfcheyden Ingefetenen defer Landen, divcrfchc Compagnien fijn op-gherechr, de welcke met cleyne gliefepareerde Machten ende Capitaelen, eenighe laren inde voorfz. Quartieren gehandelt hebbende, hoe langer hoe meer gemerÓt ende ondervonden is, dat den alghemeynen vyandt door defc feparatien, occafien ende middelen gegeven wielden, de onfe metter lijdt door haer groot ghewelt te verdeftrueeren , ende de ?Qederlmderen deor verfeheyden valfehe praftijcquen by diverfche Indiaenfthe drilleen, A 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oock

ocr page 8

cock Too odieus voor te Hellen, dat haer den handel by eenighe niet alleenontfeyt, maer oock in Wapenen teghen haer wierden opgehitH.

Defe verfcheyden Compagnien ende Hande/aeis als aldaer waren, de HoUandije ende Brabantfe, nieuwe ende oude 2rer^ Compagnien bevoordcrden altijt hare mede gebrachte Coopmanfehap-pen, deen voor de ander , alhier te verkoopen , ende de felve inf-gelijcx in India tegen malkandcren tot exceffiveprijfen in te koopen : fulcx dat defe Compagnien door foodanighe ghefepareerde continuation foo door den vyanden machten ende lifticheden , als verminderinghe van profijten , die afgelegen traffijcquen fou-den hebben moeten verlaten.\

't Welck by de Hoogbe Wy/e Regeerlnghe van dejen Staei ghecon-fidereert , ende in achtinghe ghenomen fijnde, de grootena-dee-len die defen Staet, ende de goede Inghefetenen hierdoor foude comente ontftaen, hebben haer de Wel-ghemelte Regeeringhe foo veelaen defe faecken laten gelegen fijn, datfe haer bevoorens van alle gelcgentheden Gcmelter Compagnien als den Ooß-lndi-fchen handel in't generael, wel geinformeert hebbende, naer verfcheyden Communicatien , eyntclijck goet ghevonden alle de voorfz. Particuliere Ooft.Indißhe Compagnien aff te fchaffen,hare R ecckeninghen te doen fluyten , ende een nteuwe Generale Ver-eenichde oß-lndtfcbe Ccmpagnie ( onder feecker Oclroy, voordee-len ende præeminentien) op te rechten : de welcke, al-hoe-wel door fware laßen va Oorloge als anderlmts, fomwijlen in groote ongelegentheden vervallen gheweeft lijnde, heeft haer de Wel-gemelte Regieringhe aen de maintenue der felver foo vele laten gheleghen fijn , datfe de felve tot verfcheyden tyden foodanighe merckelijcken Subfidien hebben toegevoecht,dacr door deCom-pangien (beneffensCodes Regeringe) niet alleen 'tHooft hebben boven ghehouden,maer oock tot eere ende reputatie van defen Staedt,als groote voordceien der felver Inghefetenen tot defer tijt toe

ocr page 9

toe fulcks fijn bevefticht, als kennelijck is , ende iiyt de vorighe ghefepareerde Compagnien Machten, als Capitalen, nimmer, meer te verwachten was.

Hadde het den Grooten Godt belieft ontrent dien tijdt de Weß-Indi/che Compagnie ende v4friaenjche Handelaers van defen Stact oock tot een Compagnie te combineren , gelijck ( Godtbetert ) cerftin den Jaere 1623 ghevolcht is, daer on foude lbo mee-nich vroom Nederlander door de Spaenfe in Weß Indien , als an-dcre plactfen, niet getyrannifeert, nochte foo vele goede Schepen ende Capitalen van de Onderfaten van defen Stacdt fijn berooft gheweeft,als ghefchiet is ; macr fouden naeralle apparentie door fnlcketwee machtige Compagnien des Coninckj van Spanien 7ycte7ervaen/e, als nieu'tee Spaenfe amp;Vlidde(en fulcks fijn bemach-ticht ende verbindert gheweeft, over te brenghen,damp;thy inde Chriflenhcyt fooveele ellenden ende beroerten nictfóude hebben te wege ghebracht, als ( Godt beteit) gefchiet is, de welckc door de oprechtinghe van de Weß. Indßhe Compagnie, ende haere wapenen by Godes fegheninghe, noch fulcks fijn inghetoomt, dat de groote machten ende fchatten die den Gem ; Con: van Spanien door de felve fijn aff-ghenomen ende fchade|oosghe-maeckt, fijne grootte defleynen noch hebben doen flilftaen, könnende klaerlijck bewefen worden dat de gcmelte Wß-lndi-febe Compagnie, den Conine^ van Spanien alleen 'tfedert den voorfz. Jaere 1 623,tot 'tJaer i635 incluys,cffedivelijck over de 70. Milliocncn guldens lieboen afghenomen ende fcbadeloos gbe-maeéi : wat den gemelten Conmek ( foo defen Schat in fijn Tre-foyren ghekomen,cnde tot bevorderinghe van fijne Monarchale defleynen geemployeert waren teghen defen,ende andere Statenvan't Chriflenrijck) foude hebben te weghegebracht, füllen ervaren verftandighe connen ocrdcelen,

De Weß a's de Ooft Indifcbe Compagnie yder byfonder dan foo-danighc Machten teghen den Con: van Speni.n uyt ghebracht heb-

ocr page 10

[8.] 3

hebbende, datfe boven de voorigegroote äffbreucken gëmelten Con: in Ooft ende Weß.lndt€n,3\s de Cufle van ofyÇic4,aengedaen, haten Staet noch door vele RerckeCafteelen,Forten ende Steden bevefticht, endevan vele treffelijcke handelinghcn verfeeckert hebben , fchijnt het in defe conjundure endeopportiiniteyt van tyt, als ecnen byfonderen feghen Codes wt den Hemel voor te komen, dat V Ed:G'o : dM-o: inhaere gheßadighe forchfuldic-lieden voor den Welftandtvan dcfen Staet gheinfpireeit fijn van op een Combinatie defer twee Compagnien fo vCTre te dencken, dat haereEd: Gro: dUo : hebben goet gevonden de aenwefende Gedeputeerde Bentint hebberen vande Wefl-Indtfe Compagnies December voorleden,op dit Ruckte hooren, ende te belaften naer-derin gherchrift overte gheven,fulcx als fy 7 Ed:Çro: Mo: in't corte mondelingh hadden voorghedraghen, welcken volghende r Ed: Gr« Mo; believen te verftaen.

Dat het buyten twijfel is , ofte en oordeelen alle verftandige goede Patriotten van defen Staet de Combinatie van defe twee conhderabele Odj? ende Weß-lndife Compagnie niet alleen onfen al-ghemenen Staet ten hoochften dienftich,maer de goede Inghe-fetenen ^ock fecr profytelijck fijn lal.

De exempelen van de goede SuccefTen uyt Combinatiën,heb-ben voor eerft in defen onfenSract derVereeniebde Nederlanden,die door 'tvereenighen van de refpedive Provinciën tot noch toe niet alleen teghenalle ghewelden ende machinatien van den alge-meynen vyant befchermt, maer door de fonderlinghe ghenade Godes, gemelten onfen vyant, oock redoutabcl gheworden isgt;

De Combinatie van de vooren ghemelte verfcheyden Ood-ln-difche Compagnien,heeft den Handel ende Traffijcque van de ge-melte Compagnie niet alleen tot groote eere ende reputatie van defen Staet doen beveftighen, maer oock boven 'tbemachtighen van alle des Coninex van Spanien principale Caflcelcn, ende For

ten

ocr page 11

ten in die Quartieren, noch foodanige groote voordeelen ende profijten aen de Finantien van defen Staedt particulier, als de goede Ingefetenen in't generael aen ghebrocht,als kcnnelijck zy.

De Combinatie van devoorfz.Nederlandtß Ooft.lndifchêjmtt de Eni^elfeOoß-lndife Compagnie ( welcke in den lare 1620, door de Ghedeputeerde vande Conincklijcke Majefteyt van groot Brit-tanien ende defenStaet,alleen in gedeelte van handel ende defen-tie ten beften van beyde de Compagnien is befloten gheweeft) heeft niet alleen de fware gerefene onlufté,endedoemaels drey-gende Oorloge tuffchen de Natiën in die Quartieren geaffopi-eert, ende bevredicht, maer door hare ghecombineerde machtige Oorlogh Schepen, de Spaenfche Machten inde Bayenende Havenen vande Eylanden Manilhod, de kuften van Moffambijcke, Goa, als andere plaetfen , eenighe laren foo befloten gehouden, dat, by aldien de Engelse Compagnie , volgens de Tradaten hadden ghecontinueert, daer en ware al voorlange gheen Caßiliaenfc, Macht in eenige Ooft-Indifehe Quartieren bekent gheweeft.

De Combinatie vandeHandelaers op de kufte van4Ç/c4,ende verfcheyden Quartieren van Weß-Indien uytdefe Landen , is be-fwaerlijck uyt te vinden,endealsvooren niet voor den lare 1623 (met het oprechten van de jeghenwoordighe Vereenichde Weß-Indifche Compagnie ) teweghe ghebracht, zijnde tot een wonder, ja, als een miraeckel van Godt Almachtich, door den Coninek. van Spanien felvcr onwetende bevordert , alfoo de veeljarige Difpu« ten die verfcheyden Steden, nopende 'tbehouden vande vrye Soutvaert, van tijdt tot tijdt moveerden; ende't fluyten vande Compagnie alleen wederhielden, door 't bouwen van' t Spaenfe Cafteel aen de Zoutpanne van ?dnamp;lo del R^y ,endej nemen van diverfe Nederlantfche Zoutfehepen daer ontrent: Midt/gaders, het tyrannifeeren van hct Zeevolck, alle de voorfz. pretentien ende gemoveerde Difputen hebben doen eetcelen, ende 'illuy-tcn vande ghemelde Compagnie bevordert.

B Sulcx

ocr page 12

[io,]

Sulcx dat den Cd: van Spanien vermeynende het oprechten van devoorfz. Compagnie gheheel in flacp ghewiecht, mitiga-ders het Zout halen voor de Nederlandcrenbelet, ende haer de occahen van de Weft Indifche Quartieren meer te bevaeren, gheheel benomen was, contrarie de Weß.indifche Compagnie , als voorengt;tot fijn fchade bevordert heeft.

Waer op onder de inghefetenen van defen Staedt, foo honge als laghe ftandts perfoonen foodanighen yver tot bevordcririghe van de Compagnie is ontftaen , dat in korte tijt ftijfF/êi?„ zTHil. Hoenen guldens fin ingheteeckent ,ende by de merendeel meer op inlichten van oevorderinghe onfes al ghemeynen Vaderlandts welftantgt;als haer eyghen voordeels,ghefchiet is .

DeRegifters wijfent uyt, dat onder anderen feer vele Publijc* que Armhuyfen, Weduwen, Weefen , ja , Dienftboden felver van hare kleyne middelen , in de ghemelte Compagnie hebben ghecontribueert ende opgheoffert : welcke Godt Almachtich door rijeke Conqueften, ende groote verdeftrueerde machten van onfen alghemeynen vyandt, foodanich ghefeghent heeft, dat die Compagnie hebbendeten beginne niet een voet eyghen Lants , ende moetende teghen yfere Landen en Cafteelen van Spanien aengacn, tot foodanighen vermoghen ghekomen fijn, datfe t'federt haten voorfz. aenvangh des laers i623, tot 36^ hebben geequipeert, endenaer Braftjl, Weß.Indien, ende de Guße van Africa affghefonden 732 Schepenvan 5. 4. 3.2, ende wey-nich minder als 100. Iaden groot, waervan by de Compagnie felver over de 1 oo ftucks nieuw fijnghebout.

Sijnde dc ghemelte Schepen in voorfz tijt van dertien jaren, van dertich tot over de hondert ftucks ,lacrlijcx in Vloten ghe-equipeert,endeyder Vloot met omtrent 3000 tpt 12000 koppen,foo Soldaten als Bootfgefellen, bemant van metale als yfere Stücken, ende andere Ammuniticn,Provificn, fo machtich ende rijck

ocr page 13

rijck voorßen gheweeft, dat de Compagnien alle defe nivale Macht e mctbetalinghe vande Maent-Gelden) over de 32 Mil-lioenen Guldens ghekoft heeft , bchalven 'tgheene datfe invet-fcheyden hare Conqueften, aen Fortificatiën, Soldyen^als mont-koften voor de Militie, ende alle andere Treyns-volck te Water ende te Lande aldacrghedraghen hebben.

Ghelijck mede aen onderhout ende reparatie van Schepen: //amp;„;, aen alderhande Guarnifoens onkoften, Ammunitien,amp;c.

Als oockhier te Lande van Provifie,Intere{len, ende alderhande loopende Laften , 't welck ghefamenilijck tot dien tijdt noch vele Millioenen aenlanghen,ende in ghevolghe tot nu toe boven devoorighe noch vele meerder Millioenen bedragen füllen, ghelijck 7 Ed : Gro : dUo : (des noodich) oock verder fal können worden aen ghewefen.

Alle defe groote laßen dan te famen inlandich ende aflandich ghekonfidereert, Midtfgaders, dat de fclve uythet Capitael van omtrent feven Millioenen ( by de Participanten eerft in gheteec-kent) door Gpdes fegheninghe, fijn können ghedraghen, ende de alder.grootfte gedeelten over de Tngefetenen van defen Staet van tijdt tot tijdt ghedißribuCert gheworden : Believen r Ëd: Gro: //o:te confidcreeren, wat grooten aff-breuckden Co„:v40 Spanien door de Weß.lndißbe Compagnie ghefchiet , ende defen Staedt ten profijte aen ghebrocht is, ghelijck nader ûl werden ghededuceert.

Niet minder als 600 Schepen ende Barequen (daer onder eenighe fware Gallioenen ende vele groote Schepen ) fijn gem: Co : van Spanien in verfeheyden plaetfen tot dato door defc Compagnie affghenomen, verbrant , ende in den grontghefeho-ten, waer door fijne navale machten niet alleen ten hoochften verfwackt, maer de groote Renomee van fijne onwinbare Gallioenen in foodanige kleynachtingen gebracht, dat de felve niet meer gefchroomt worden te aborderen endeaente taften.

B2 By

ocr page 14

(12«)

By wekkVerlies van Schepen, ghevoecht de groóte Schatten van Goudt, Silver, ende Rijcke Coopman fchappen die den gern: Co : door de Compagnieaffgenomen, endein defen Staet aenghebiacht fijn.

Item, verfcheyden Gallioenen, als andere groote ende kleyne Schepen die met haere koftelijcke ladinghen lbo in den gront ghefchotcn, verbrandt, als anderfints verdeßrueert fijn.

Ghelijckmede de groote Schatten die gern : Co : ende fijne Onderdanen, in verfcheyden geconquefteerde plaetfen te Lande fijn affgenomen ende verdeftrueert ; Mitfgaders, 'tgeen by door de conqueftenvan Brafijl, de Cuftevan ^Hca, ende andere Landen,in fijneFinantienkomtte miffen,welck over defeftichhon-dert duyfent Guldens Jaerlijcks können betekent worden.

Item, de Exceffive groote koften ende laßen die gemelten Co: door uytrußinghe van verfcheyden machtighe Vloten foo om de conqueften van Brafijl te recupereren,als fijne rijcke Vloten uytde Weß-Indien in verfeeckeringe over te krijgengt;van tijt tot tijt ghefupporteert heeft, ende veele Millioenenaenlanghen.

Hebbende gemelten Coninck fich op alle fijne groote fecourf-fen ende Convoyen noch fulcx niet derven vertrouwen , oft heeft (door de vreefe ) precijfe ordere ghegheven, dat de overkomende Silver, ende andere Vloten, haergewoonelijcke tijden ende fayfoenen van vertreck fouden veranderen, om de perijeke-len van de op-paffende Weft-lndifche ploten t'ontgaen,waer door in denlare 1632 een feer koftelijcke Vlote ten meerendeel ver-looren, ende in de volghende Jaren 1638 ende 4o,nietoverghe-komen fijn.

S90 blijckt dan onwederfpreeckelijck, darden Staet ende Re-gecringhe van 't Landt, door de gemelte Weft.Indifche Compagnie tot dato erlanght hebben, fulcx als de felve ( in 't oprechten ende

ver-

ocr page 15

verieenen van't Oélroyaltijt hebben te ghemóetgefien, nament-Iijck,den grooten af-breuck vanden algemeynen vyandt, den O-ninek van Spanien 3 ende de voordeelen voordegoedelngefetenen defer Landen,de welcke (door Godes mildt-rijcken zegen)foo-danichuyt gewonnen ende toeghevloeyt fijn,dat den Goninekvan Spanien door de Wapenen vande Wefl-Indi/che Compagnie Jm die Quartieren van Weft.Indien , Braftjl, als de cute van t^frica, te Waterende te Lande, foo veel te doen ghegeven is,dathy daer door geen foodanigen Machten noch Oorlogs ghewelt teghen defen Staet hier te Lande,als andere Princen van't Chriftenrijck, heeft kunnen te weghe brengen, ghelijck hy anderfints wel fonde hebben gedaen, alfoo bewefen kan werden devoorfz, Compagnie op eenen tijdt over de 24000 Man in haeren dienfl ghe-bruyckt,in koft als gagien onderhouden,ende onder anderen irit Jaer 1629. hondert ende twee Schepen , als Jachten , hier te Landegeequipeert, ende naer de voorfz quartieren met over de 12000 Soldaten als Bootfgefellen, gemant regenden Conine^ van Spanien, heeft affghefonden.

Sijnde deOoß-Indißhe Compagnie ooddrit byfonder door de Wapenen van de gem : Weß-indißbe Compagnie gheen kleyne voordeelen toe ghekomen, alfoo den foninf van Spanien Geh t'federt 'toprechten van de Weß-lndifcbe Compagnie a\ti\dt meer aen debefcherminghevan Weß-Indien, Braff, de Cafe van Africa, ende fijne Rijeke Silver Vloten, als aen de Ooftlndifche Landen, ende handel, heeft laten gelegen Gin ; gelijck blijd dat gem: Co : t'federt 't Jacr 1623 gheen Subfidien noch Machten van Confideratien naer 0oß- Indien heeft können arenden on aenge-fien by vele gheintercipieerde Tortuffe ; ende Spaerfhe Brieven uyt Goa, Cochin, cTICaiacca, Maccaon, als de Eylanden Manilas ghe-noechfaern ghebleecken is, hoe ernftich fy aen den gemelten Co-ninck,ende fijne principale Minifters van Staedt, over haren bevonden ftaedt, gefchreven ende om adfiftentie verfocht hebben, B 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dact

ocr page 16

r14']

daerop't federt ghemelteri lare 1623 gheen grooter affiften-tie ghevolcht is, als die inden Iare 1629, onder den Graeve van Linhares lezende voor Vice- Roy na Indien, is ghefonden gheweed, besäen hebbende in twee Caraacquen,a 5 a 6 Ga-lioentjens , welcke te famen niet ever de 2200 manbemandt waren. Sulckx dat den Staedt van den ConinR 'uan Spanien-, in Ooft.Indien (ich ten principalen meeft op haer eyghenInlandt-fclie machten ende vermoghen, heeft moeten maindineeren : waer door de Oofl-lndtfcbe Compagnie , nacï datfe van de Engelßhe, als javaanfthe Oorloghen ontlat waren, de handen ruymerende liberder hebben ghecreghen om niet alleen haren handel in die Quartieren van Zuratte CTerJia , de KuR van Cboormandel, ja , op de Kuden van India ontrent Goa ende China felver te exten-deeren ; maer in ghevolgh van tijdt ende loop van faecken, de Strate van Malacca ^ende de Ba,e van Goa fulcx befet te houden, dat feo wel den Inlandtfchen Portugeefehen handel , als den handel tulKhen Poortugael ende de Indian, ten meerendeel aen de Ooß- Indißhe Compagnie toe ghekomen , ende met de con-quedenvan z7U4hcca,als Tanao de Gale ende T^'gombo ; op '1 Eylandt z/an Ceylon meer ende meer louden bevefticht gheworden fijn , foo de verandcringhc van Poortugael teghen Spanien, niet en waere voorghevallen: connendeby alle ervaren Perfoonen dan wel affghemeten worden, dat,lbo den ConInck iian Spanien door de Weß - Indifche Compagnie in fijne voor - ghemelte na der ghele-ghen Landen, foo fwaer niet en ware beoorloocht gheweeft, ofte en foude fijne Ooft- Indien meerder SecourfTen toe ghe-houden, ende de progreifen van de Ooft-Indi/^be Compagnie al-daer niet alleen gheftut,macr met andere machtighe Oofl-lndi-febe Princen (daer van diverfe met ditto Compagnie in openbaren Oorloghe waren) fulcks gheadlifteert hebben dat ditto Compagnie immers naer mcnfchelijck begrijp , in foodanighe goede ghelcgentheden ende poftuyre niet foude ghecomen fijn,

ocr page 17

als fyhaer door ( Godes ghenade ) hare cyghen middelen, de goede Sublidienvan't Landt, ende deghevolchdc Wefl.Indifche Oo loghen teghen den Conind^van Spanien teghenwoordich bevinden.

Boven alle, 'twelcke F Ed:Gr: JUo: oockbelievente confi-dereren,het groot ghetal van Zeevolck, Soldaten, ende vele ervarene 0 fficieren, die tot reputatie ende welftant van defen Staet door de Weß-lndifthe Co^ipagM/efijn aenghequeeckt, ende by ver-feheyden occafien, principalijck ten tijde den vyänt op de Vef«we was,beneffenslecninghe van goede fommen van penningen ten dienftvan't Landt laten ghebiuyeken heeft.

Hoedanighen voordeelen de lnghefetcnen van defen Staedt vyt de vootfz.Wlt;ß.lndiJche Compagnie ooc\lt;on\ft.aenendz toege-comenfijn, kan eerftelijck affghemetcn worden uyt de groote Schatten van Goudt ende Silver, welche door de Weß-Indische Compagnie foo van den Conine^ l'an Spanien gheconqueheert, als opdc Ktißen van (-/Ç/rirégenegociecrt ende effechvelijck in dcfc Landen aenghebracht,^jn alle de fdvéveele Millioenen bedra-, ghendc, fijn by affgifte vande Participanten voldoeninghe van gerechtigheden aerit Landt. Sijn Hoogbeyi den Prince van Orangien, betalinghevan Equipagien, Macntgelden, Ammonitien, Provi-fien, endeandere laftcn, door de eerde, tweede,ende derde handt, aende gbemelte Inghefctencn ghediftribueert, ende tot den handel als Oorloghe door de voorfz. Weß-IndißheCompagme niet als feer weynich daer teghen wederom uytghevoert. Believende 7 Ed:Çro : C7Kog •. op 'tvorige te confidereren dat door't inbrenghen van de ghemelte Schatten , de Inghefetenen van defen Staet niet alleen fijn vcrrijckt ende machiigher geworden, de gemeene koften van te fuppórteren, maer de Ooft.Indißhe 0*quot;?quot;^: cock daer door te beter middelen fijn toe gekomen, omme hac: gherc-

ocr page 18

(16.)

gherequireerde contanten van Goudt ende Silver, tot nootwen-dighe maintenue van haren handel te hebben können erlangen ende uyt voeren, alfoo (naer veler opinien) onfes Staets ghele-gentheyt niet foude können lijden , dat de Ooft-InltJche Compagnie laerlijcx continueren fouden foo vele Contanten naer indien te renden,als nu eenighe laren ghefchiet is , wanneer door de Weft Indifche Compagnie, van de andere fijde wederom geen merckelijc-ke pertyen Goudt ende Silver wierdenaenghebracht ; te meet alle de retourenvan Ooff.We#, uyt genomen eenighe ghefteen-ten, in confumptie Waren ende Coopmanfchappen beftaen.

Ten anderen, werden alle de retouren welck de Weß-'ndifche Compagnievan de Cuff a/an Africa bekomen in Goudt, Oliphants-tanden, Greynen, als , Coper,amp;c. beftaen, ghelijck mede den importanten op koop vande Slaven in 'Angola , als oock de Capitale handelinghe vande Suyckeren, Hout, amp;c. in Brafiji ( ten meerendeel) met Ncderlandtfe Manufacturen, eenighe Spaenfe Wijnen,Brandewijnen, Olyeri, ghedreven ende op ghekocht.

Tzedert den aenvangh van't Oâroy, heeft degemelte Cufle van itfrica alleen aende Compagnie ftijff 20 Millioenen Guldens retouren in voorfz. Goudt, Huyden,amp;c. uyt gclevert, con-nende rEd : Gro e Mo : die van de andere plaetfen f par faulte van by-hebbende papieren) niet werden voorgheftelt, maer wel ver-feeckeren, dat vele Millioenen aen langhen : waer uyt 7 £d: Gro: amp;Ho: können afmeten wat importance Manufakturen uyt defen Staet tot bevorderinghe van foodanighe retouren ghetrocken , Midtfgaders , hoe veel Neeringen in 't generael onder de Inghe-fetenen daer door bevordert fijn.

De Weß-lndifcbe @o?npagnie dan ,door Godes fegheninge, den Conine^ van Spanien foo veel merckelijcke aff-breucken ten wel-ftant van defen Staedt ghcdaen, ende fbo grooten rijekdommen als welvaren aen de Ingefetencn toe ghebiacht , ende veroorfaed heb-

ocr page 19

hebbende,ghelijck fulcx by verfeheyden Refolutien ende Bric* venvan de Ho: Mo: Heeren Staten Generael met eerlijcke ende lof-felijckeTitulenghedachtis. Believen 7 Ed: Gro :d7l/Lo: by hare Hooghe Sorchruldighe Wijtheyt te confidereren , datde gern : Compagnien, door al te grooten fwaren laftcn vande Oorlogen (uyt grooten yver tot bevorderinghe van't Gemeene Befte ge-draghen) in foodanighen onghelegentheden gheraeckt is, datfe fonder fubfidienvande Regeeringhc, ofte eenighe andere middelen, de vruchten van haer rijeke gheconquefteerde Landen, niet en können in wachtcn, om hare generale continueerende fware laften te vervallen, veel min teghen den Conine^ van Spa. „ie# yets notabels te attenteeren, hoeredelijck ende rechtma-tich gheaffifteert ende gheholpen worden , als de maintenue vande felve ten ghemeenen welftandt vanonfen Staet , ende af-breuckvan den Coninck van Spanien ten hoochften vereyfcht.

Door een fonderlinghe befchickinghe Godes, fchijnt by V E: Gro: Mo: dat in defe gheleghentheyt ende opportuniteyt van tijdt in confideratie ghekomenis »om met't uytgaen van't Ooft-Indifche Odroy,endeaenftaende expireren van 't Weftlndifche Oa:roy,te ghedencken, ofte defe twee conhderable Compagnien tot gheen eene foude können werden gecombineert,ende ffamen ghevoecht.

Welckers r Ed: Gro: Mo: goede Intentie cenichfints rucht-baer gheworden lijnde, wert ( als voorcn ) van vele ervarene oprechte Lieff-hebbers rotten welftandt onfes Vadcrlants,ghe-oordeelt, Dat de Combinatie vande ghemelde Ooft ende V/eß-Indifche Compagnie niet alleen tot bevorderinghe van Godes Eerej, voort-plantinghe vande Ware Qhrifleiÿcke Religie-^,welftandt van onfen Staedt, ende de goede Inghefetenen der felveririt gene-rael, maer oock tot byfonder profijt van de reciproque Participanten der gern: Compagnie,fonde ftrecken : want , Koor eerff,

Den O : van Spanien , door experientie van vele laren onder-vonden hebbende watinelUmable gtoote fchaden en afbreucken

ocr page 20

hem yder van de Gem : Comp: fooin fijne Ooft als Weft.7ndi/cbe Conqueften fijn aenghedaen, faldoor cen Combinctie van die twee Comp: niet wcynich beduçht blijven, datfe hem fijne Tc* vaenfche ende Aoz'4 Apa^^gz/tA, Kijckdonjmen, fijnde de fenu-wen van fijnen Staedt, foodanich füllen können infefteeren , dat hy niet alleenvan fijne Monarchale Maximes fal moeten defifte* ren, maer felveraen de behoudeniffe van fijne Cadilliaenfe ende overghebleven Rijeken ,ghenoecb te bedeneken hebben , fijnde Gern: Comp: alreede de Tubjeden ende plaetfen, waer op hy de Titulen van Dominateur in 4^4 ende Africa ghevoert heeft,door defe Gem: Comp: ended© verandeiinghe vanj700?/0g«/fulcx benomen, dathemin beyde die ghedeelten niet als de Eylanden van d^tanilhas , ende eenighe weynighe Fortes in de Molucos fijn refterende; in voeghen gern :Comp:buyten de SpaenfeZee niet als fijne Rijcke o4OT„V4eju^cLlt; Lanuen ende Handclrnghe fijn over-ghcblcvén.

Devootfz. Forces in de/Wo/^c falmen met de eeifte verwachtende Schepen uy Ovg-Indien wel licht veriaën, dat by de 0oft-Indi/che Compagnie verovert, ofte door gebreck lan iecour: fen uytde Mandbof , by de CaßiUanen felver, verlaten fijn.

Ende is haer Staet in de Eylanden Manilhoe , door faulte van jaerlijckfe affiftentie van Schepen, Volck, ende Contanten (die hun uytT^ova Spanien tot maintenue van die Eylanden, en den handel met de Chineefên, moeten worden toe gefonden ) alreede foo uyt ghedroocht, dat haere overghebleven macht, lichtelijck waerte dempen, ende den gheheelen Archipelago van St. LaJaro; van alle Cdj?/7/4e^macht foodanich te fuyveren,dat gern : Conine^ i/an Spanien niet een eenighe plaetfe ofte lurifdidie by Ooften de Cabo de Bonne Efperance fonde blijven befitten ; in voeghen dat alle de macht ende vermogen 'twelck defe OoJl ende Weft-indifcbe Compagnien ( boven tghene fy tot maintenue ende Progrès van haren handel noodich hebben ) volkomcntlijck teghen den

Coninck

ocr page 21

Conmd^ van Spanien in Peru en Nova Spania fonde können ghe-bruycken, ende foo wel uy Ooft.Indien in de Zuyt Zee, als van defe Landen,ofte uy Brafijl in de Noort Zee bequamelijck ende fectetelijck ais voor defen, gefchieden kan. In de een en dandere Zee can op fijne Silver ende andere Vlotengheftadich foo ghe-paft worden, dat defelve meer by gheluck, als door feeckeiheyt füllen efcappcren ; fijnde kennelijck, dat des Conincks navale machten in de Zuyt Zee, noyt tegen de kleyne gehouden mach, ten van defen Staedt, te Water noch te Lande heeft können be-ftacn , hoe bequamelijck dan de Vlooten, die laetlijcks het Sil-Ver, Goudt, ende andere Coopmanfchappen van Lima naer Panama brenghen,ende oock langs die Cuften tot CbHij, handelen, füllen te attrapperenfijn, falby de ervarene können worden ghe-oordeelt.

Tis door Codes ghenade te verhoopen,dat den Generael Bron: »er alreedc een goet Fondament , ende vafte Rendefvous plaet-fe in de Zuyt Zee fal geoccupeert, mitfgaders een goede alliantie van handel ende Vruntfchap mette Cbj/^„ gheftipuleert heb-ben,ende in faulte füllen de Compagnien (gecombineert lijnde) geen middelen ontbreecken, om alle 'tfelve (met Godes hulpe) teerlangen, ende merter tijt te bevorderen, dat verfcheydenver. druckt ende in een flavife fervitude ghehouden werden, wederom tot de ghedachteniffe van hare oude vryheden werden op-ghewerckt,ende door hulpe van deNederlandtfe Wapenen tot haren ouden vryen Staedt ghereduceett werden.

Dc Millioenen fielen die de Spaniaerden foo wreedelijck in alle die quartieren hebben vermoort ende omghebracht,roepen de Regeringevan defen Staet endegem: Compagnien aen,datfe haer over hare overgebleven nacomelinghen willen ontfermen, ende van de tyrannijcque Spaniaerden verloren , eer datfc ghe-heel worden verdelcht ende uyt geroyt : te meer,GodtAlmach-tich haer daer toe de macht ende middelen in de hant geeft.

C2 De

ocr page 22

[20.]•

DeChkkßn, ende andere Natiën in verfcheyden quartieren van k^imerica, verlanghen niet minder varit Spaenfche jock, als die van Catalonia en Poortugael,ont\aft te fijn ,ende ghebreecktalleen datter middelen werden in't werckgheftclt om de iaeckc daer toe te beleyden.

Veele andere importante aenflaghen ende exploiâ:en fijn tegen Gern: Qonincamp;an Spanien te Water als te Lande in verfchey-den quartieren iritwerck, daer toe oock geen goede kenniflen ende ervarentlieden en ontbreecken , maer voor als noch niet geraden de felve de publijcquc Penne te vertrouwen.

De Weß-lndifche Compagnie alleen, fonde de couragie , yver, ende macht om alle 'tvorighe te bevorderen, niet ontbroocken hebben, foo het den Almogenden Codt belieft hadde verfchey-den harc exploiden te fegenen, die (Godt betert) miflucktfijn, ende de Compagnie nu als te vooren door al te grooten yver tot bevorderinghe van het ghemeene befte in den befwaerden Staedtghebracht heeft, daerfe haer in bevinden, en by de Rcgie-ringhe van defen Staedt door verfcheyden middelen wel können gheholpen worden, wanneer fy by defe tijts Regieringhemaer foo waerdigen noodtwendige voefter-kinderen voorden Staet, als die van de Ooft.indifcbe Compagnie ten tyde van hare onder-jari-ghe onvermogentheden, werden aengefien ende gheeßimeert.

De voorfz. Compagnien füllen doordefe Combinatie nietalleen in haren generalen Staedt te meer verfeeckert,van feerveele fware laden verlicht, door redreffen in haren handel de profijten vermeerdert, maer deur becomen eivarentheyt oock alle mefu-fen foodanich können gheredrelleertcnde wegh genomen worden, dat de Participanten in toecomende, foo wanneer defe Compagnie door ervarene yvcrighegetrouwe Bewint-hebberen komtgneregeert tewordengt;met Godes hulpe vry meerder Profiten als voor defen, te verwachten hebben, de cere ,ontfath, ende

ocr page 23

endereputatie van defen Staet foude hier door oock niet alleen buyten befwaïinghe van der fclver finantien bevordert, maer by cenighe onverwachte incidenten ende ongheleghenthedcn te meerder machtende middelen by de handt hebben, om overco-mende fwaricheden te buyten.

Den handel op de Cufte van Africa, te weten, van Cabo verdc tot Cabo de Bona Esperance toe , lal op de helft van de kollen ende lallen können ghedreffeert, ende met eenen te ghelijck de profijten oock merckelijcken vermeerdert werden , Principalijck, foo dienhandel aen devoorlz. Compagnie alleen wert overghe-bracht, ghelijck feer wel ghefchieden, ende met Godes hulpe, volghen fal. Den handel in Slaven eenmael in '^njola als andere plaetfen. op een goede vafte ordre geftabileett, ende veele fware onnoodighe laßen befneden lijnde, füllen metter tijdt aen de Compagnie de Vruchten ende Profijten toe bringen, die kenne-lijck fijn, dat de Croonc ende inghefeten van Toortugael daer van hebben ghenoten: gheheel devoorfz. Cuften fijn Volckrijck, die foo langhs foo meer tot de civijlheydtvan kleederen, ver-fcheyden utenfilcn in hare Huyfhoudinghe, als cirate ende an-derfints ghebracht werden, waer door den fleet van veele Ne-derlantfe Manufaduren toe nemen,endeconfcquentelijck onder anderen de quantitcyt van Goudt oock doen vermeerderen fal, principalijc als de particulariteytengt;die onder defen handel nocli in fwanek gaen, werden wech ghenomen.

Van'tvoorfz. Goudt, Oliphants - tanden , ende Coper, fou-den tot handel van Ooß- Indien {oo vecl körnen gheemployeert, ende by twee ofte meer Scheepen en payant derwaerts mede ghenomen werden, als totdcn ghemelten handel aldacrwerdt vereyfcht.

De groote vruchtbare geconquefteerde Landen in Bri/?jl,oock dooronfe als andere Natiën,ende met Swartenii Angola,Guinea, amp;clt; van tijdt tot tijdt ghcpeupeleert.

C3 De

ocr page 24

[22.]

Deculture der Landen tot alderhande Lijff-tochten, Suycke. ren, ende andere Vruchten , die daer rijckelijck können gewon, nen worden, bevordert, ende alderhande Veeaenghequeeckt werdende.

Item, de fware onverdraghelijcke laßen befneden, ende de Militie ende alle andere indienftwefende Perfbonen ,eenmad naer vele goede orderen in Ooß-lndien gheredreffeert lijnde.

Midtfgaders, den handel in 'tgenerael van vele particularitey-ten,menepolien, endedifordere ghefuyvert, deinkomften van Landen, Tollen, Rccogniten, amp;c. behoorlijck verpacht, in-ghevordert, ende generale mefnagie, metaff-fchaffinghe van alle onnoodighe laßen daer, als hier te Lande, bevoordert wordende, falmen bevinden, dat niet alleen de gherequireetde laßen füllen können ghefupporteert , maer tot uytdeelinghe voor de Partici-panten een goet Ruck Celts over ghewonnen werden , princi-palijck foo wanneer de Suyckeren , Sappanghout van Oofl-indkn te brenghen, werdenaffghefchaft, en gheen andere Suyckeren als uyt t Nederlandt/che Braßien in defen Staedt in te brenghen, verboden wert, ghelijck reverentelijck verfocht ende vaßelijck vertrout wort: alfoo daer by nierais vele duyfenden, verre aff-gheleghene Heydenen gevoedet, ende de Onderfaten van delen Staedt, foo in Brafil als hier te Lande , 'tbroodtuyt den mont ontrocken : Midtfeaders, het Silver van defen Staedt daer toe gheemployeert wort, behalven noch dat de voorfz. Coopman-fchappen gemeltc Compagnie meer fchade als profijt toe bren-ghen, 7 Ed: Gro: Mo: in allen ghevalle daer toe ordre ßellen lullen.

Infghelijcx den Ooß-lndlfche» Handel befneden , ende foo vele ondienßighe als fchadc-gevende Coopmanfchappen gheexcu-feert werdende over te brengen , falmen bevinden;

Eerflelgek, Dat de groote Middelen daer door (als voor) vele

Heyde-

ocr page 25

[23.]

Heydenen ende Mooren niet alleen onderhouden, maer onck profijt van hier t' huys ghebracht worden , ten beften van de Onderdanen van defen Staedt, ende bevorderinghevan der felvcr Neeringhen, füllen te bate komen.

Ten anderen-^, Sullen de extraordinarifche fware Equipagien ende groote contante Capitalen, die àe Ooft-Indifche Compagnie Veleachter-een volghende Jaren ghedaen,ende naer India ghe-fonden hebben, beneffens vele naer - fleypende laftenhier door oock fbo merckelijck können bcfneden worden, dat daer door, ende 't wel-benifideren van gheraifonneerde over-brenghende rctouren,de profijten in't ghenerael merckelijck füllen vermeerderen, en middelen gheven om boven de laßen de Participanten goede uytdeclinghe te doen ; fijnde de opinie van vele ervarene Peifbonen altyt gheweeft,dat op een Ooft- Indifche Retour van 2oa2500 per guldens in koops,foo veel als opeen Retour van 25a 30 Tonnen Gouts in koops konde gheprofiteert worden, boven dat den handel hier te Lande in beterordere foudeghe-dreven worden.

Soo 7 Ed : gro : Mo : uytvoorighe ende andere confideratien de Combinatiën van defe twee Compagnie dan dienftich endè gheraden vinden, ftaet alleen te confidereren by wat middelen defe Combinatie ende by.een.vouginghe der refpeâive Participanten Capitalen bequamelijc^ft füllen können werden uyt^ ghevonden.

Daer op te confidereeren ftaet, dat de differentie van de Ooft-Indifche teghen de Weft-lndi/che Capitalen , op foodanighen fub-tijlen Balance niet können noch behooren ghewoghen te worden, als onvetfadelijcke begeerlijckheden van eenighe particulieren de felve wel füllen trachten te brenghen, ende noch daer en boven door befondere fpcculatien van Intereftengt;ende ander• fints, dcfefoo dienhigen faceke voorden Staet door alle middelen

ocr page 26

[24.1 len trachten teghen te ftreven : doch wert vertrout de hooghé forghfuldighe Wijfheyt van r Ed: Gro : J^Lo : onder anderen in confideratie füllen nemen.

De 0oft-indifche Compagnie in onvermogenden Staet ende ge-legentheytgheweeft fijnde als de Weß-lndifcbe Compagnie nu JS, door Codes ghenade ende treffelijcke adOftentie die haer de Rcgeeringhe ghedaen heeft , is ftaende ghebleven , ende tzefert het oprechten vande Weß-Indifche Compagnie van tijdt tot rijdt in progreffiven, ende de Weß-Indiphe Compagnie contrarie in deon-gheleghentheden ghekomen fijn, daer de Ooß.lndißbe Compagnie als vooren in gheweeft is.

Werdende niette min vertrout de Wed-Indifche Participanten foo couragieufen yver totten welftant onfes gemeenen Va-dcrlants, füllen behouden hebben , dat , onaenghefien fy boven haer eerde ingheleyde Capitalen, noch foo merckelijcke yer-hooginghen ten verfcheyden tijden ghedaen hebben ; evenwel füllen te beweghen fijn om nochandermael goede fommen, tot bevorderingc van foo heylfamen werck, te contribueren. Ende dewijl door communicatien , ofte wederzijts Commiffariffen uyt de refpedive Compagnien voor 7 Ed: G7o :amp;Vio : te doen compareeren defc importante faecke voorts fal bevordert werden , füllen de Gedeputeerde van de Weß-lndißhe Compagniehact altijt bcreyt laten vinden, om 7 Ed : Gro: Nog: oock provifio-nele voordagen ende middelen te verthoonen,foo haeü de felve verdaen, dat de Bewinthebberen vande Ooß-lndißhe Compagnie fal belaft, ende by haer acn ghenomen fijn haere Intenticn tot defe Combinatie fchriftelijck te verklaren,ende voor re ftellen fulcx als fy fouden mogen pretenderen,hare Participanten (door defe Combinatie) gheintereffeert te fijn , ende door die vande Weß.lndtfcbe Compagnie behooien vergoet te worden.

C0N-

ocr page 27

CONSIDERATIEN, 0berabtlcbttt bp be Dreven iJrlDcwt-Lebberen ban be Ooft-Indifche Compagnie, t„4en de Edele , Groot — Moghendo HEEREN STATEN van Hollande ende Weft - Vrieflande•, Waeromme betboo^be felbe Compagnie onmogdijch entre onbienfttcß iß/ om met be Weft - indifche Compagnie te treben in banbeltngUe/ om bepbe onber een ©ttrop enbt e^ocutept gDebiac^t te tooien.

Edele Groot-Moghende Heeren ;

C23etoinbtfyebberen banbeCenerale fèeber^ lanbtftbe Geoctropeerbe Ooft-Indifche Compagnie-, , in be Camerenban ^olfanbt enbe Weft-Vjienanbt/ bp V. Ed. Gr. Mo. 6bebeputeerben0/ gbelaftjijnbe / om in befe te. gDentooo;btge v. Ed.Gr. Mo. Vergaberingbe/ fclDïfrc« Itjthober te gOeben/ bare redenen / ende tonfiberatien, bjaeromme booamp; be booamp;ß. Compagnie onmogüel^tb/

enbe onbienftitD toefen foube/ met be (fóbeoctropeerbe Weft-inddche Compagnie te treben in Oanbelingße/om bepbe onber een Octrop/ en .^orietept gbebiatDt te Werben.

l^ebben niet in gbebgeetbe toiHen blijben V.Ed.GrMo. bebelen nner te bomen: enbe bp befen (omme v. Ed. Gr. Mo in Oare hoofhlbifbtigfye bequot; foigne niet langue op te Rouben ) fommierlÿtb te bertoonen.

^at be fatcben ban begbereqnireerben§in be0oft gnbien/naerberi loop ban Ober be 4°jaren/ boo:,bele ftribbelinghm enbe teg0enfpoebeil/ met grooten arbepbt/ berUeßban goebt en bloedt (boo? 6obe§ 3eg0en ) epnbelnch gheb^acht pijnde / tot bet eerfte ooghmereft ban be ghtmepne .artitipanten inbe boorfj. Compagnie / namentlÿtft / be jQcgotie ofte hanbel/be welche booamp;be iontinuerenbe ooamp;logben/ te booten gijenoeebquot; faein onber be boet/ en befperatt lat^.


ocr page 28

[26.1

amp;ukFbat fpttU Bate üetout-ftßepen bebouben batenbe/ jatrlÿtV foo tele ftoopmanfebappen ban bact bekomen / atë m europa met profijt berteert nonnen Weroen.

@00 meenen nu betöerequfreerbenb/bat nu ben tÿbt boo; Bungeboo#n iß/ om inbefe loflÿcke/ nu abeftabikeerbe/enbe booamp; frt gjemeen toelbaquot; ren befer Hauben langß bertoaeßte banbeUngfye te rontinueren/ fonber Baer op eenigfye anbereinfitljte / bupten Bun Umiten batr ban te laten biquot; Verteren. Maer bat Ijun eenlijcR intumbeert goebe fo^gbe te bgag^tn/ omme'tgunt fp met foo beel goebt enbe bloebt g^etonquefleert Rebben/ te mogljen beDouben.

enbe feggOen berOalben/met beBooflÿthe ëerbiebicOtpt/ batfp eere, quireerbenß/ niet en 3ÿn gDequalifiteert / omme met pemanbt m tonfe, rentie te homen/en boo|aagen te booten ban çen fatrke/ßet gebeef toelbaquot; ren ban be gemepne Idartitipanten in be €ompagnttbetreffenbe:omme ban be felber Kapitalen tot een anber epnbe/ alß bie oiiginelijck ingbeUpt 3!jn/ te mogben bifponeren/ enbe met anbtren gbemepn temaerken.

Want geltjtfè tot alle bereenigingen ofte ^orietepten notoirlycft Werbt gbetequireert / een onberlingbe toeftemmingbe / ofte betbiUingbe ban partpen / bupten Welthen g^een tontratt ofte attooibt gbemattht/ ofte boltrothenhan Wobben. .

êoo fouben alle be participanten ( foo Weluptbeemftbe/ alßingbefe, tenen banbefe ^taet ) op foobanigbefaeeße ban gbetoicbtealÿoo|en gßcquot; boo# moeten Werben/ enbe be 0erequireerben$ batr toe laft geben/ omme baec inne teconfenteren.

'tïD:kk foo bem ban boer iß / bat berfebepbe notable Participanten/ niet alleen ban Amfterdam, maer ootft in andere lt;@teben meer / alreebe berquot; Blaren/ bat fp tot foobanigDe Combinatie / fyoe fcboon be felbe Baer oocB booigfytbamp;agßen/ enbe opgbepamp;ontktmochte Werben / gantfeb niet gOe, neggen ^ijn/ ofte ootft eenigljc be minfte gbenegßentDept baer toe immer, meer ftrijghen füllen : enbe waer uptban oochbe onmogbelpthfrpt ban bien gDenovcD begrepen Ban Woamp;ben,

Wt be boo|fch#ben onmoghelijtliDcpt / bolghtmebe be onbienfligfyept ban foobanige Combinatie/ baerinne beftaenbe/ bat Bet Capitaelban be Compagnie/'twelcft tot ben 0oft-gnbifcBen „anbei gerequireert Werbt/ foobanicB iß gBep;opo:ttoneert/ bat baec ban tot gBten anberepnbe /alß in be negotiepetß gbeimplopurt Ban Wobben.

(fonder bat Bier tegBenß boet/ bat be boorfcB#ben Compagnie Baer Capitael fonde Bonnen bergrooten/ alfoo bermeetberingB ban Cupitae!

Baer

ocr page 29

[27.0

Batttttetbttftertfàttt/maet berfWathen faube/ taant meet Capitael beb, benbe/ be ^arttciyanten ooch meerber Touben 3ÿn : enbe tonfequentelgth/ ommeober meerber Capttael afgiften te boen / ooth meerbet gbelbt ban nooben toefen foube.

amp;oo biecht mete/ enbe iiü toaerat^ttcB / bat (omme ben 0oft-gnbt'0 ftben Danbel/ naetbeßooien taaet te nemen) gDcen meerbet Capitati ban be partictyanten batt ban noobe i$.

%lfoo nu eentgbe jaten naet malhanberen foo beel enbe meet gnbifefye attouten Ottt te itabbe ober gOebamp;atßt 3ÿn / al0 in CutopA tuet pamp;bfyt gfyebibtteett en gfyetonfumeett bonnen toerben.

Wil men feggen/ batbooamp;be tombtnatfeban btpbe befe Compagnien, b'®oft-gnbi|tbe boo* be ©o^Iogben enbe Commettien / noth meerber piofytfouben boen ; baer op bient/ bat be fiequireerbeng be Ooamp;Iogfye (baetbele mtlioenen gOthoftpebbenbe) nu moebe enbe niet gljenegbens^n ban ßaet Capitael/op ptt$ foo onfeethet alfi b'®o:loge3nnbe (gfelgthal be toeetelbt behent fib) te abontueten, JBatt (foo beel boenifrh ip) in biebt Daten ßanbel te blgben poffiberen.

Sla/Douben be GerequireerbenP boo?feether/ bp albien bepbe be Com, pagnien boo;noemt ( alp filer al gbefcOieben honbe) op Ijoebanige oogfy. fcflÿnelfrhe faboamp;able tonbitien / 'tfelbe ooth boo?gefteltmotive toetben/ te famen getombineert toierben/ b'0oft-gnbiftOe Compagnie eet lange/ niet alleen bupten poftute ban baten banbel in Ooft-3noun gOetaethen/ maet foobanigbban mibbelen enbe ifermogBtn berballen foubt/bat 'tfelbt namaelp niet reparabel foube ^ÿn.

reibtp toelthen beboorftfyieben fieqititettbtnp bertroutoen bat v. Ed. Gr. Mo. fitnbe op be jeg0enWooamp;big0e tonftitute enbe feethetDept ban be Ooft-gnbifefye Compagnie / be Woithe met foo bele peritulen/ berUep ban goebt enbe bloebt/ gfyebiatbt ip in ben ftanbt/baer bie nu Oobt Uoff ip/niet en füllen goetbinben/be felbe etnitOfinp te berfWathen/ ( gelijth wet fulthe tombinatie noobtfaethelijrh abeftbieben foube) maet baer Ot# trop (gbelbth booamp;befen)onber be ^»irettie ban be 0Derequireetbenp te continueren.

'tWelth fn miblfbefen ban V. Ed. Gr. Mo. feer onberbanitffltjth enbe gbebienftelbth berfoctftenbe gijn / enbe bat V. Ed.Gt. Mo. baer toe ooth Gbelaftenbe gbeautboamp;ifetrt moglitn werben /

'tWclck doende, amp;c.

V2 ANT-

ocr page 30

[^8.]

ANTWOORDE

Aen d'Ed: Gr: Mog: Heeren Staten van Hollandtende Weft-Vrieflandt, overghegheveh door de Che-committeerde Heeren Bewindthebberen van de W^fl-indifcbe Compagnie , op de Confidcratien by de Heeren Bewindthebberen van de Ooft- Indifche Compagnie , aen de felve Hare Ed: Gr: Mog: overghelevert.

Edefe Groot-Mog: Heere?L-gt;;

E Ghedeputeeide Bewindthebberen van de Wcft-Indifchc Compagnie, hadden vertouwt uwe Ed. groot-t^Mog. by hare overghegheven Dedudie, de dienftigheden van een Combinatie der Ooft ende Weft.Indamp;frbe Compagnien, voorden Staet van 't Landt, ende de goede inghefetenen der felver, foo-danigh fouden aenghenomen hebben, dat uWe Ed. groot- Mo. op de middelen, om defe vereeniginghe, (buyten fchade van yders Participanten Capi-tael ) uyt te vinden , een befoigne fouden ghedecetneert ende belaft hebben aen te vanghen..

Doch '[heeft „ire Ed. groot-U^Cog. alvooren belieft , aen de ghetrehe Ghedeputeerden te bcliandighen feeckere Deduélie , by de aenwefende Heeren Bewindthebberen van de Ooft-/ndtfebe Compagnie , aen „We Ed. Groot-Mog. ghepre fenteert, met ordre de felve te beantwoorden, ende iiwe Ed, groot-Mog. noch fulcx verder te temonflreren,als de voorfchreven Gedeputeerden (tot naerder openinghe ende be vorderinghe van faecken) fou. den gheraden vinden.

Wekken, volghende de ghemelte Ghede pureerde Bewindthebberen van de Weft-Indifche Compagnie aen „We Ed. groot-UMiog. teverentelijck verthoonen, dat het haer vetfeheyden bedeneken gheeft , de Bewindtheb-berer^van d: Ooft-lndifche Compagnie, hare voorlz. Dedudie aen uwe Ed. Groot-çMog. alleen hebben gheprefenteert uyt den name van de felve Compagnie, in de Cameren van Hollandtende Weft. Vrieflandt, daernochtans

ocr page 31

[29.]

tans kennelijck is, dat de Carnet in Zeelaodt een gherecht vierde- part in de ghemelte Compagnie is heriderende, doch dit poind aen fijn plaetfe ende lijdt latende, fegghen de voorfchreven Ghedeputeerden veidec, ; Dat het hacr vreemdt voorkomt , de ghemelte Heeren Bewindthebbeten van de Ooft-IndiCche Compagnie , „We £d. Grooi-Mog. hare onghcqualificeert-heyt, ondienfticheyt, onmoghelijckheyt,ende d'ongheneghentheyt van ver-fcheyden notabele Participanten , tot een Combinatie, foo Intiicaet ende abfoluyt voorftellen.

Want, voor eerft, können de voorfz. Bewindthebbeten, by de Vergade-ringhe vande Scventhiene, endc Hooft participanten in de refpeaive Cameren, altijdt ter beließen, bchoorlijckc qualificatie bekomen, om van de Regeringe foodanighe conditiën van prolongatie van 't Odroy, Combinatie met de Weft-lndifche Compagnie, ende iulex meer aen te hooren , als haer de wel-ghemekc Regeringhe fal believen voor te Rellen, komende Uytheemfche Participanten in defen gheenhnts in confideratie , te meer ghemclte Heeren Bewindthebbeten van de Ooft-Indifche Compagnie ken-nelijck is, dat haer E : in vetlcheyden importante ende ghewiebtighe Gecken (buyten der felver communïcatien ) wel hebben ghedilponeerr.

Werdende by haer E : oock abuhvelijck ende ontijdicl igheallegeert, dat hare Participanten,hoe fchoon opgepronekt defe Combinatie oock mochte werden voorgheftelt, gheen de minde gheneghentheden daet toe hebben, ofte immermeer kiijghencn füllen.

By aldien ghemelte Heeren Ooft-Indifche Bewindthebberen bevoorens hadden gheconlidercert de Groote Capitalen die de Weft-indilche Bewindt-hebberen ende Participanten inde Ood-Indilche Compagnie.herideren, ende op defe Combinatie noyt gehoott zijn, hare E : fanden dit alles beter ghemefnageert, ende foo intricaer niet hebben voorgheftek, ghelijck in lijden ende wijlen naerder fal worden ghededuceert.

Werdende de ondienfticheyt van Combinatie,immers foo ongefondcerr, als 'tvoorighe by haer E: voortghebracht ; alfoo de Weft - Inddchc Ghedeputeerden verklaren, 'tfelve noyt als van ghemclte Heeren OoR-indi-fche Bewindthebberen, hebben hooren fiiftineren; maei is contrarie by alle hooghe als lacghe Stants-perfoonen , in voorghevallen Difeoutfen altijdt gheootdeclt -, de Combinatie van defe twee notable Compagnien , tot groote reputatie ende wclftandt van defen Staet, ende de Inghefctenen

D 3 van

ocr page 32

[;o.]

van dien Couden drecken : Midtfgaders, dat den voortganck ten hooghften re wenfchen ware,als daer toe macr bequame middelen konden werden uyt-ghevonden.

'tis kennelijck ende onwedcrCprceckelijck, dat door 't combineren van de verfcheyden OoiVIndifche Compagnien in den jate i6ox, dien handel door Godes ghenade, is ghepreferveert ,ende by ghevolgh van faecken , in progreffiven Staet ghebracht.

Het en isde ghemelte Heeren Bewindthebberenoock niet onbewuft, dat de Combinatie met de Engelfche Compagnie! de Nederlandtfcbe Ooft-Indifche Compagnie, noch fchadclijck in haren handel , nochnadeeligh in haren Staet gheweeft is.

Könnende haet E: oock niet ontkennen, dat door 'r Combineren ente oprechten van de Weft-lndifche Compagnie , acn d'Ooft-Indifèhe Compagnie, foodanighe extentien van handcïinghe, vermeerderinghe van profijten, ende vctfeeckcringhcn van haren Staet zijn toeghekomen , als „We Ed. groot - UUog. by de Ghedeputcerde Weft-Indifche Bewindthebberen in hare voorighe Dedudie is verthoont, ende by de tepartitien die d'Ooft-Indifche Compagnie acn hare Participanten van tijde tot tijdtghedaen heeft, ten vollen blijckt.

Want tzedert den aenvangh van't voorfz. Ood-Indifche Odroy in den jare 1602,tot d'cerfte expiratie van't fclve 1622, zijn by gemelte Compagnie aen hare Participanten macr onghevecrlijck twee Capitalen uytghe-deelt , daerfe ter contrarie (tzedert t'jaer 1623, wanneer de voorfz. Weft-Indifche Compagnie is opgherecht ) tot defe jeghenwootdighc tweede expiratie van't voorfz. Odroy, vier hondert vijfen dertich per cento, aen de Participanten hebben gerepartieert , behalven dat de voorfz. Ooft-Indifche Capitalen {in ghemelten tijdt) noch van twee, op vier ende een half Capitalen ruym,gherefen zijn; in vougen, dat de ghemelte Heeren Ooft-Indifche Bewinthebberen , defe Combinatie abuGvelijck foo hardt tegenfpreecken, alfoo gheen exempelen können werden voortghebracht,dat defen Staet ofte d'Inghefetenen der felver, door Combinatiën van Compagnicn,eenighe dcf-refpeélcn, naetdeclen ofte fchaden,fijn toeghekomen.

d'Onmoghelijckheyt van defe Combinatie, werdt (onder corredie) by de ghe-

ocr page 33

ghemclce Heeren Ooftlndifche Bewindthebberen oock foo abuGvelijck als de voorighe Argumenten voortghcbraçht, want foo langhe haer E: geen intereQen voorftcllen,die hare Participanten (door een Combinatie) fouden komen te lijden, ende gheen weygheringhe van voldoeninghe, ofte diminu-tien by die van de Wett-lndifche Compagnie ghemoveert werden : , wat on-moghelijckheyt kan dan door d'ongelijckheyt van groote (kleynweerdighe Weft-IndiCche) teghen kleynder hoochweerdiget Ooft-Indifche Capitalen, gheallegeert werden?

Petfifterende de Wed-Indifche Bewindthebberen derhalven voor alfnoch by de Conclude uwe Ed : Groot Mog : in hare deduebien dien aengaende vertoont- ;

Dat de Heeren Ooft.Indifche Bewindthebberen oock allegecren een vermeerderinghe van Capitael, hun niet verftereken, maer veifwackcn foudo. •

/„„Út het waerachtich is totten Ooft-Indifchen handel geen meerder Capitael foude van noode fijn.

Ghelijck mede datfe de oorlogen door de fware koften moede zijn, ende door de onfeeckeiheyt, daer in niet verder avontuyren willen, amp;c.

Hier op voughen de Weft-Indifche Bewindthebberen uwe Ed: Groot Mog : tot antwootde.

Eerßelijck, dat het klaerlijck blijckt, '(Capitael van de Ooft-Indifche Compagnie van over veeleren tot nu toe, tot voldoeninghe van de Ooft-In-difche handel is te kleyn gheweeft, alfoo fy in India, als hier te Lande, met veele millioenen, à deponto, te houden hebben, moeten fuppleren, fulcx als fydoor haer kleyn Capitael (tot maintenue van haren handel) te kort quamen~ .

Vele Indifche Natiën (Heydenen ende Mooren ) zijn doordefe fware Interenen , van vijfthien , tot vijf en twintich ten hondert in 't jaer bedia-ghende (ende op haer ftoelrgjen t’huys ghebtacht zijnde) ten hoochften vertljckt.

Infghelijcks hebben d'Ooft-Indifche Compagnie hierte LmJe langhen tijdt

ocr page 34

[32.]

lijdt eenighe Millioenen meet à dcpoßto ghehadc als alle hare effcaien hier te Lande (contant gheeftimeett ) weerdigh waren, ende alfnoch daer in continueren, ghelijck in Ood-India,apparent, oock noch niet ghebeel ont-laß Gjn-,.

Alle defe Intereden (vele millioenen bedragende ) foudên de Participan. ten al te Tarnen ghenooten hebben, by aldien '[Ood-Indifch Capitael totten handel ware beftant, ofie de penninghen alleen van de Participanten op intérêt ontfanglien, ende voor vreemden (buyten de Compagnie lijnde)ghepte-fcrceit gheweeft, ghelijck wel reden was.

t'Isoock waerachtich,dat d'Ooft4ndifche Compagnie nu vier a vijfacht-tetecnvolgende jiren, (oo vele machtige fchepen, veel volck, ammunitien, ende aldetbande oorloghs ghereedtfehappen naèr Ooll- Indien ghefonden hebben, als (y in vele voorighe jaren (doen de Portugijfen noch machtigh) d'Enghelfche onfe navale machten oock niet te wijclcen, ende de Compagnie met vetlcheyden machtighe Indifche Princen in oorloghe waren, ghe-daen hebben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;•

De vooifz. jonghfle afghefonden Vloten nacr Ood-India , hebben jaer-lijcx beftacn in ongevactlijck 20 aiƒ zeylen, bemandt met omtrent de 3coo, a 4joo Koppen, (Soldaten als B00tfghefeilen) wart van fy jaeilijcx alleen acht athien Ichcpen met retouren,endc negen hondert, a ftijf duyfent Koppen over kiijghendc,licht af te meten is, wat borloghen fy tot noch toe, fop teghen Pottugijfen , als Indiaenfche Natiën,hebben ghecontinueert , ende noch niet ophouden, alhoewel meer belaftighen als profijten voor de Participanten daer by werden ghevordetr, blijckende dan, de Heeren Ood-Iu-difche Bewinthebberen haer vermoeytheyt van oorlogen oock abufivelijck allegeeren ; te meer , fy door de onvermpghentheyt van de Koninek van Spanjen, ghemaeckte alliantie mette Pottugijfen,ende andere redenen meer, hare fwaere Equipagien, als andere laden bcqnamcr, als eenighe jaren te vooren , fouden hebben können belnijden, defe overighe machten fouden by een Combinatie, tot glamp;oelijcker afbteucken van de Koninek van Spangjen ende meerder profijten voorde Participantén elders konden ghe-btuyü werden, fonder dar de gedenoteerde Indifche retouten in quantiteyt, qualitcyt, nocl i prijfen daerdoor fouden vermindert ofte be fwaeit werden, maer contrarie, den handel in't generael, teghen de Menées van de l'ovtugij-fcn,a\s andere natiën,maer te meer verfceckcren, endo deprofijten doen vermeerderen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Kon-

ocr page 35

[33.]

lt;Könnende 'de Wed-Indifche Bewindthebbereh niet begrijpen, op wat' fondamentele infichtendie van de Ooft-Indifche Compagnie können voor-Ücllen, dat fy by een combinatie (op hoedanighe oogen-lchijnelijckc favorabele conditiën fulcx oock mochte ghefchicden) eer lange buyten poÜuyre van haten handel in Ooft-Indien gheraecken gt;nbsp;ende van middelen als,vermoghen irreparabel vervallen Couden.,

Want wat veranderinglie can in't beleyden van de Ooftlndifchen handel ofte bevordcringhc van de retouren van daer gheimagineert werden , wanneer de requiete, Schepen, Volck, Contanten als Koopmanfehappen, Pro-vihen, ammonitien ende andere behoeften (onder goede Beleyders als voor defen ) jaerlijcks werden derwaerts ghefonden, ende hare prefente middelen daer toe niet en werden vermindert, maer contrarie (buyten belaftinghe van hare Participanten) met contante penningen fulx gheflijfr, dat den Ooü-hdifchen handel voortaendoor eyghen Capitael (fonder eenen Stuyver van Mooren ofte Heydenen op intered te behouden) fal können ghedirigeert, ende de jequifite retouren in meerder feeckerheyt als nu, over ghebracht werden.

Tot de betalingen van de daghelijcxe voorvallende Wed-Indifche laden, als het provideeren van Braßlgt;endc de cude van Africa, mette requiete Koopmanfehappen, Provihen ende alderhande noodtwendichedcn, amp;c. fal het Ood-Indilch Capitael rotten handel noodich, oock niet eenen duyt ghe-vercht, noch befwaert, maer uyt het op te brenghen Capitael by de Wed-Indifche Participanten, alles foodanich können verfocht ende voldaen werden , dat gheen Comptoiren noch Forten over eenigh ghebreck van Capitael vereylchte Koopmanfehappen, Provillen, noch Ammunition , redenen lullen hebben te klaghen.

Ende fal hier uyt noch verder refulteercn , dat vele inghektopen miflt; bruycken, ontrouwicheden, amp;c. in Ooft-Indien, als Brafil ende „Africa, füllen, gheredredeert, ende de generale mefnage foo af-landich, als hier te lande lelver foodanich bevordert werden , dat uyt de redrelDn van de fel-ve, merckelijcke profijten voor de Participanten füllen werden uytghe-vonden-.

Eyndelijck, ghelijcl c de Heeren Bewindthebberen van de Ooh-Indifchc C Com.

ocr page 36

04.)

Compagnie in hate Voorfz. Dedudie tot een befluyt verfoecken , dat uwe amp;d. Groot -Mog. hacrOdroy onder hare Direamp;ie ghelijck voor defen believen te continueeren ; foo vetfoeekén de Bewindthebberen van de Weft-Indifche Compagnie contrarie feer onderdanich ende revercntelijck, dat uwe Ed. Groot - Mog. 'tfelve alfnoch believen te furcheren, ende ghemelte Heeren Bewindthebberen belaften , datCe, nopende een befoigne op de voorfz. Combinatie van haerder zijde ecnige deputeren,omme met de Ghe-deputeerden van de Weft-Indifche Compagnie, ende werderzijdts Hooft-Participanten, ter prefentie van uwe Ed, Groot- Mog. in communicatie te komen, op dat uwe amp;d. Groot-Mog uyt de mondclinghe conferentien ende debatten mogen oordelen,ofte door defe Combinatie,d'amp;ere qodc$,de vooit-plantinghe van de ware Chriftelijcke Religie, reputatie ende Weißandt van'e Vadetiande int generael, als'tprofijt van de Ingefetencn in't particulier met Çceckerder , ende met meerder afbreuck van den Köninck van Spanjen fal werden bevordert, dan of de vooifz. Compagnien (by uyt re vinden middelen) yder op haer felvcn bleven continueren.

Het recht ende macht is de Regeringhe van't Landt jeghenwoordichghe-booren, omme hier inné te difponeren , Coo als de felve ten meeßen dienfte van haren Staet,ende de goede Ingefetencn (in rechtmaticheyt) füllen bevinden te behooren.

Alfoo het Ooft Indifch Oüroy voor detweedemael gheexpireert, ende feyndighen van 'tWeh-Indifch Odroy oock voorde handtis.

In voegT'en beyde de Compagnien (by naer) als uyttcn wefen zijn aen te fieri, alfoo, :t het expireren van de Odroyen, het voorrecht van yders handel ende pretogativen, op houden,ende wederom aen de Regeringhe overkomen, fonder dat ycmant van beyden {naec yders expiratie) eenich recht van continuatie te pretenderen heeft , maer (oo d een, by vooiigh Odtoy, meer voordeel als d'ander heeft ghenootcn , dacr vooren hebben de fooda-nighe de Regeringhe te daneken.

Ende de Regetinge ( uyt billicke redenen) ftaet wederom te conhde-reren, gheen prolongatie van Octtoycn vergunt werden , ab^d-cr dgiq-tereften van den Staet , ende 'twelvaren van de Inghcfetenen deler Landen, aldetbeft door bevoordert ende voldacn weiden.

dl'In-

ocr page 37

[IP]

d'lntreften van den Staet ( in defen ) beftacn, dit den handel van Ooft-Indien , op de cuden van Braßl, vlfrica , ende alle andere aengheleghen plaetfen vigoreus ghecontinueert verbetert , ende den alghemeynen vyandc den Köninck van Spanjen, alle middelen ende gheleghentheden om defen Staet te befchadighen (foo veel moghelijck) werden benomen ende In-frudueuxghemaeckt,

Waer toc 'tvereenighen van defe twee Notable Compagnien machten ende middelen, bequamet ende dercker zijn, als ghefepareert te continuee-ren, alfoo door ghecombineerde oorloghfmachten , betet effeden , als uyt ghefeparcerde, te verwachten ftaen, ende de ghemcene laßen , uyt de ghe-meene voordeelen van den handel oock bequamet können ghefupportcert werden.

Zijnde mede considerabel ende notoir, dat , foo Godt almachtich t'ee~ nigher tijdt de wapenen van de Compagnien in de Indien van (^ft dien beliefden te zeghenen, den handel, correipondentien ende fecourfen met die van de Ooft.Indien oock profijtelijcker , feeckerder ende onkoftelijcker, fouden können worden ghefecondeert,

Het entdecken ende ftabilatie van den handel in de Zuyder-Ianden van t4narabu (de welcke, by aldien annex zijn met de Landen van Nova guinea , als die by Ooften de Cabo de Bonne EJperance, ende de Eylanden Banda entdecke zijn, de grootfte ghedeelte van de weereldt maecken fonde ) konden oock beqUamer aenghevanghen ende vervolght werden.

De rapporten die by. Don Tedro Fernanda de Quier, ende den Capiteyn Luu Paa de T orra (welcke de felve Landen van den 2en tot de i g graden by Zuyden entdeckt hebben.) aen den Köninck van Spanjen zijn ghedaen; zijn important ende confidcrabel, alfoo fy d'felve in foo hooghen tijekdom' voordellen, als de befte Landen vanbeyde de Indien , fegghende : daer ghe-fien ende ghevonden te hebben, Goudt , Silver, Peerlen , Peper , Note-Mufeaten, Ebbenhout, ende andere Waren, ghelijck fulcx door eenen Don Frandfeo Bifcainho ( mede tot ontdeckinghe van die Landen over veel jaren ghebruyckt gheweeft zijnde ) werde gheconfitmeert, invoeghen denintereft van den Staet cvidentelijck door de Combinatie van twee Compagnien, beft te verfceckeren is.

Ende

ocr page 38

Ende werde 'twelvarcn van de Inghefetenen oock meed bevordert, dattec vele Participanten met groote als kleyne Capitalen in de beneficiën ende profijten van Oétroyen werden inghelaten, ende gheweert, dat de by(on-derfte voordeelen, der felvcr niet by weynige ende minft behoeftigho ghe-noten werden.

Ium-» , dat in't fenden van de gherequireerde koopmanfchappen naer verfcheyden quartieren van Indien-, , akijdt ferieufelijck ghelet ende in ach-tinghe ghenomen werde, de Manufadoycen van defenStaet, voor andere Uytheemfche te prefereren ; ghelijck mede , dat oock gheene Indiaenfche ghemaeckte wercken en werden over-gebracht, die de Inlandtfche neeiin-ghen fouden ftuytten.

Ghelijck door veele over-ghebrachte Chioefche ftuckwereken , ende andere Indifche Manufaduyren bevonden werde, alfoo daet door 'tbroodt uyt den mondt van de Onderdanen van defen Staet benomen , ende d'ln-diaenfche Heydenen, als Mooren, ('tSilver uyt defe Landen) op haren ftoel t'huys ghebracht werdt.

Alle welcke voorighe gheallcgeerde redenen , de Ghedeputeerde Wed-Indifcbe Bewindihebberen vertrouwen beftandt füllen zijn, dat uwe Ed. groot - oTlog. gheen prolongatie van't Ood-Indifch Odroy (op den ouden voet)en füllen decerneren, maer als vooren befoigne ende onderlinge communicatie, nopende een Combinatie, belaften.

Ghelijck de Ghedeputeerden van de Weft-Indifche Compagnie alfnoch ootdeelen , fonder prejuditie van yedets Participanten Capitael ghefchie. den kan.

Twee hondett tonnen Goudrs Capitael werden gheootdeelt voor een Ooft ende Weft- Indifche ghecombineerde Compagnie beftandt zijn, yeder van devoorlchreven Compagnien können daer toe hondert tonnen Goudts inbrenghen, by foodanighe rechtmatighe middelen, als by naetder communicatie lal werden aenghewefen.

Ende inghevalle de Regeringhe buyten expeélatie, ende wenfehen van vecle

ocr page 39

vcele goede Patriotten-, , mochten goet vinden , de Oüroyen van ycdcc Compagnie op haer felven te prolongceren endelaten fubfifteren.

Verklaren die van de Weft-Indifehe Compagnie, dat fy fonder fubßdien, ende vryheden van handel in 't Ooft-Indifch Odroy niet können beilaen, ende foo wel als die van de Ooft-Indifche Compagnie, onbequaem blijvenlom den Koninek van Spanjen eenigen verderen afbreuck te doen, ghe-lijck de Ghedepuceerden haer altijdt bereydt füllen houden uwe €d. Groot-U^og. als de Hoogh- Mog. Heeren Staten Ççnerael , ende fijn Hooghe,t den Heere Trince van Orangjen» , naerder fchrifcelijck , ende mondelingh te vetihooncn-, .

NAER:

ocr page 40

[38.I

NAERDERE

CONSIDERATIEN,

25p be lernen 25ewinbt0ebberen bau be Ooft-Indifche Compagnie, acn i)ate E: Groot - A^vg: ober-g^cUbm

o P D E :3ntwoo!bc bp be pccmi töetoinbtbebbeven ban be Wcd- indifche Compagnie, atn befdbe pave Ed : groot- uUog: obti- g^eg^eben.

Edele Moghende Heeren ;

e eecommitteerbe föetoinbtbeb' beven ban De Ooft-indifche Compagnie, Op gidcten ontfangen ÿebbenbe (jet naet^ bev beviefyt ban be Weft-indifche Compagnie,.opQonbevbatfyboo^Ieben/ V: Ed: Mog : obetbepanbießt/ feggljen aio not^ onbev be0oo?l0chettbeventie7 gbclijch fp

^atetbacy boo;Ieben oockgljebaen Rebben : bat tp aefytet^ bolgenbebe laß ban bate pêinnpalen/ perfideren bp be re^ benen ban onmogljelückfytpt/ enoe onbiendicljept in paren tößefep^fte acn V: Ed tMóg: op ben 36 gjanuarii iongd obergbegbeben / fommievlücK gbebebuceert / fonber bat fp tipt beboo?noembeQebuttieban be weft-indifche Compagnie können aennemen eenige rebenen/be Welche pemanbt ban be participanten foube können beWegben om ban an^ bevgbeboelen te^ÿn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»

ocr page 41

[39.]

OerkIaten toiïbew bat ßet boo^noembe Yjate 6eftfyifte met boo^bebacliten mebt/ niet alleen moe Cameren ban Qollanbt enbe Udeß.O^eaanOt / Dave principalen eenpa^ tiefy gbeanefteert/ enbe in onberanOerlijcke refolutie/ p;in= tipaliick in ott poinct ban beboo?fcfy#ben bereeningfyeban bepoe0eCompagnien/ gljenomen m.

fBaev bat 'tfelbe aen be Camer van Zeelandt mebeobe^ communiceert/ enbealbaerabeapp?obeert ig. lt;0Delijck Oe töfyecommttteerbe/ Wegen be boo^rcbieben Cameren legen, Woorbiclj aUper/ tot be bebo^oeiingje ban t ®ctropjijnbeZ berhlaven/biehem baer mebeconfirmeren.

Cnbebact upt ban blijckenbeban belaft/ be Welche be Cecommitteerben ban be Ooft-indifche Compagnie, alrecbe ban be rerpectibe Cameren bare principalen pebben.

§00ignotoir/ bat een bergaberinge ban be febentbiene/ Welche Öecommitteerben aen be laft ban bare principalen gbebonoen ^ün/befm lalt niet fonben honnenberanberen/ enbe mibtfbien be conbocatie ban be felbe/ op bit poinct oock oanoobigbfoube weten.

£Bibto Welchen be6fyecommitteerben banbe0oft-indi-fche Compagnie, fimbe bat bie ban be Weft-Indifche Compagnie niet opbouben beBegcringbe ban 'tUanbt bier ober meer enbe meer moepeliick te baUtn/fulcr batmen boer ban al blaeuwe^oeepkeng begint upt te gljeben.

§00 Werben fp/acbterbolgbcnbe be boomoembe laß ban bare principalen / abenootfaecht boor V. Ed. Mog. allper ronbe berhlaringbete boen / bat fp gbeen gbencgljtutbept bebben/ ofte nimmermeer kvijgljen füllen/omme tot foooa' niglje

ocr page 42

[40^P

bänioße Combinatie te betflam / aW be Wtlcke noobtfacc-keluch be tuijne ban fyate Compagnie mebe bMngbm foube.

Cnbe betbalben rebevmteliick beifoechenbe/ bat u. Ea: Mog.befe taeche/ en incibent/ op be continuatie ban bacc Octvopz als befperaet gbebeel ter jube dcllcnbe met Baue wijfe Advijfen , be göemelte continuatie gbelieben te helpen fatiliteren I op bat be Compagnie met langher in onfeee^ kerfyept gfyefyouben Werbe / tot groote feßabe ban belgfye, mepne participanten/ welche bare Capitalen bp langfytr uptdcl noobtfaeckelijch füllen bomen te liiben/

'tWcIdlt;doende,amp;lt;h

ocr page 43

ocr page 44