ocr page 1

ocr page 2

Dit boek is gescand in het kader van het Incunabelen project.

Een incunabel of wiegendruk is een boek of geschrift dat gedrukt is vóór 1 j'anuari 1501. Gezien de bijzondere aard van deze vroege gedrukte werken is besloten deze uitgebreid te beschrijven en te digitaliseren.

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

Bij deze boeken wordt ook de volledige buitenkant gescand en een scan gemaakt van het geopende boek. De hierna volgende scans zijn (in volgorde waarop ze getoond worden):

*Een deel van de banden in deze collectie bevatten meerdere titels, het is dus mogelijk dat de pagina's in deze overzichtsscan horen bij een andere titel.

ocr page 3

This book has been digitized as part of the Incunabula project.

An incunable or incunabulum is a book, pamphlet, or broadside that was printed before January 1st 1501. Due to their special nature a project has been started to better describe and then digitize these early printed works in our collection.

More information on this collection is available here: https://repertorium.library.uu.nl/collectie/incunabelen/

The digitized version of these books includes scans of the outside of the book and a scan of the open book. The scans after this notice are (in the order in which they are shown):

*Some of the bindings in this collection contain multiple titles, therefore it is possible that this scan shows pages which belong to a different title.

ocr page 4

N arido magnopere feruadum eff Catonis oraculum.Quid eflagrum bene colere bene ararc:quid fecundu quid tertium flcrcorarc fulco uario neitempefbue arcs tepidioribus locis a bruma profcindi arua oportet amp;nbsp;frigidioribus ab equino/ htio uerno amp;nbsp;maturius ficca rcgioc q humida: maturius denla terra g foluta:pigui qua macra:ubi ficcp amp;nbsp;graues çflates terra Crctofa aut gracilis utilius inter folUiciu autumni amp;FquinoCT;ium aratur ubi leues pflus frçquétes imbres piguc herbofum que folum:ubi mcdiis caloribus.Altum amp;nbsp;graue folum etiam hyeme moueri pia/ cet. Valde amp;nbsp;aridum paulo ante fationeSunt amp;nbsp;hic fuç lcges:lutofam terra ne tan/ gito:in orni aratro priufqua ares profcindito;hoc utilitate habet quod inucrfo celpi te herba^y: radices necantur. Quidam utique ab equinodtio ucrno profcindi uoluf quod uerc femel aratum cfl a téporis argumento ueruadtû uocaf:hoc in nouali atq; n cceflhrium efl. Nouale efl quod alternis annis feritur araturos boucs g ardlinirne lungi oportet ut capitibus fublatis arcnt:fic minimc colla contundut.Si intcr arbo' res uitcfqi aretur filccllis capiflrari ne gcrminu tenera prpcerpant.Scriculam infitiua pendere qua intercidantur radices: hoc melius g conuclli aratro: bouefqiluólari in arando uerfum peragi: nec flrigare inactus fpiritun lufium eft profcindi fulco do/ drantali lugcy uno die iterari fefquiiugc2 ^fi fit facilitas foli. Si minus profcindi fe/ miflem itcrari aflcm quando amp;nbsp;animalium labori natura leges ftatuit. Omne aruu redtis fulcis:mox amp;nbsp;obliquis fubigi dcbamp; in collibus tranluerfo tantu monte aratquot; Scd modo in fupcriora modo inferiora roftrante uomcrc:tantuquc cft lahori horni ut ctiam boum uicc fungatur. Certe fine hoc animali montanp getes farculis arant. Arator nifi incuruus pr^uaricatur.Indctraflatum hoc crime in foi/: ibi ubiqcaucat' ubi inuentu cft purget uomere fubinde ftimulus cufpidatus rallo fcamna iter dues fulcos cruda nc relinquatur ne glebç cxultét: male aratur aruû quod fatis frugalius occandum cft.Iddcmu redte fubadtum erit ubi non itclligitur utro uomeri erit.In ufu cft amp;nbsp;collicias interponere fi ita locus polcat ampliore fulco:quçin folias aquaquot; educant.

Ratione per tranfuerfum iterata occatio feritur ubi res pofcit Crate uel raftro et fato feminc iteratio: hpc quoq; ubi confuctudo patitur cratç co tenta uel tabula ara' tro annexa quod uocant lirarc operientes femina.Qup primuappellata deliratio cft quarto fcri fulco Virgilius exiftimatur uoluifle cumdixit optimam cflc fegctc;quç bis Ioles amp;nbsp;bis frigora fenfiflamp;fpifTius folum ficut plcruquc in italia quito fulco feri melius cft.In tuicis ucro nono ad fabam amp;nbsp;uiciam no profciflo fercre fine dano copcdiu m opere eft.Non omittemus unam ctiinum arandi ratione in tranfpadana Italia helloy iniuria excogitatam falfa fi cum fubiedfos alpibus depopularent agros panicum miliuquc lamquc excrefeens tcptaucrc poftg relpucbat natura lararut.At iHp incffcs multiplicatp docucrc.quod nunc uocant artrare.i.aratrare ut credo tunc dibtum hoc fit uel incipientc culmo cum lam fi aut bina ternaue emiferit fGlia:ncc recens fubtrahemus exemplum.In trcucrico agro tcrtio ante huncannu comptum Nam cum hyeme prçgelida captç fegctes client refeucrût amp;nbsp;fiticntes campos men/ fe martio ubcrrimafq; méfies habuerunt: nunc reliqua cultura tradetur per genera frugum.

Iligine far triticum ferne hordeum occato farrito runcato quibus dibfum crit dicbus fingulp operp cuiquc gencri in lugcro fufticient;farculatio induratam hyberno rigorc fbli ttifliciam laxat teporibus ucrnis nouofq; folcs adinittit. Qui fa' riet caueat ne frumeti radice fuffodiat triticum feme hordeum fabam bis farire me lius.Runcatio cum feges in articulo eOeimmulfis inutilibus berbis frugu radices uindicat fegetcq;difccrnit a ccipite leguminu cicer eadeq; defidcrat far.Faba runcari non geftit quoniam euincit herbas lupinu occatur tantu milium amp;nbsp;pinicum occatquot; et Qritur non iteratur non runcatur. Sicilia amp;nbsp;fafioli occantquot; tantum. Sunt genera terrç quorum ubertas pedtinari fegetem in herba cogat.Cratis amp;nbsp;hoc genus dentatp ftilis terreis.Eadcmq inihilominus amp;nbsp;depafcuntquot; quç depafta funt farculo.Iterum excitari nccedhrium.At in baélris aphryca cyrcis.Omnia hpc fupertluaquç fecit in' dulgentia cpli amp;nbsp;a feméte nouis mcfiibus in area redeût quia ficcitas cohercet herbas fruges noclurno tactas rore nutriens.Virgilius alternis cellare arua fuadet fi patiatquot; ruris fpatia utiliffimu proculdubio cd. Quod f i negamp;conditio far fercnduelt in lu pinum aut uicia aut faba fublata lint amp;nbsp;quç terram Eiciut Içtioré.In primifqi amp;nbsp;hoc notandû:quçdâ propter alia leri obiter:led parum proucnire priori diximus uoluic ne eadc fçpius dicantur:plurimuenim refert loh cuiufq; ratio.

luiras Aphricçin mediis fita harenis patctibus inter fyrtes leptimcp magnam uocatur tacape tçlici fuper omne miraculum riguo folo ternis tere milibus palfuu in omne parte fons abundat largus quidé:lcd certis horay: fpaciis difpcnfatquot; iter in' colas palmçibi prçgrandis fubditur olca:huic ficus fico punica:illi uitisfub uite le' ntur trumentu: mox legume: deinde olus:omnia eadeanno:omniaqialiena ûbra alutur.Quaterna cubita eius foli in quadratum:ncc utadporrccftis metiantquot; digitis Icd in pugnum contractis quaternis denariis uenundanf. Super omnia eft bifera uite bis anno uidemiare amp;nbsp;mf imultiplici partu exinaniatur ubertas pereat luxuria fingul i fructus.Nunc ucro toto anno metitur aliquid:conftatq; fertilitati no occur rcre homines. Aqua^ quoqi differentia magna riguis clt.In. Narboncii prouincia nobilis fons orige nomine cil.In eo herbp naicuntur in tantum cxpetitp bobus ut merfis capitibus eas quprat uiribus: fed illas in aqua nafectes certum eit non mfi imbribus ali.Ergo quifq; fuam terra aquaq; nouent.

Ifucrit illa terram quam appcllauimus teneram potent fublato hordeo miliu feri eo condito rapa his fublatis hordeum rurfus uel triticu ficut in campania fatifqi tails terra araturcum feritur. Alius ordo ut ubi adoreum fuerit ceilamp;quattuor men fibus hybcrnis amp;nbsp;uernain fabam recipi ita ut ante hyemalc:ncc non minus pinguis alternari poteffuta fi fruineto fublato legume tertio feratur. Gracilior amp;nbsp;in annum tcrtium ceffamp; frumentu quidam feri uctat nifi in ca quç proximo anno quieucrit. Miximam huius loci parte Itercorationis obtinet ratio; de qua amp;nbsp;priore diximus uolumié:hoc enim incopenfum elf nifi (fercorato feri oportete qq amp;nbsp;hic leges fint propriç.Milium panicum rapa napus nifi in Itercorationeno feritur. No Itcrcora/ to frumetum potiuiqui hordeu lerito. Itc in nonalibus tamamp;fi in illis faba Icri uo/ lunt.Eandc ubicunq; g rccentillime ftercorato folo autuno aliquid faturus feptcbri mefe fimum inaramp;:polt imbrc utiqi fi ucrno crit faturus per h/emefimu diiponat luftum cR ueges xviii. lugero tribui:difpargcre ante priufqua arefit la effato fcinic Si bpeomifla tit ffercoratio fcquens eff priufqua fariat ante puluere. Quod ut hanc quoq;curam determinemus lultum efl fingulas ueges fimi denario ire in fingulas pecudes minores in maiores denas nifi hoc male fubltrauillc pecori eolonû appear Sunt qui optime fierce rari putent fub diuo retibus iclufa pcco^ manfione.Ager fi no ilcrcoraf algamp;:fi nimium ftcrcoratur aduritur;fatiufq; eft id fçpc q lupra modü taccre quo calidius fbluin eft eo minus addi ftcrcoris ratio eft.

Emen optimu anniculum bimum dctcrius trimu peffimum. Vitra fterile amp;nbsp;imo omnium dcfinita generatio eft:quod in ima area fubfedit ad feme referuandu cft:idcnim optimu quoniam graudlimu neque alio modo utilius difpcrgitur.Quç


ocr page 5

PLINII SECUNDIi 1HISTORIA NATireALl

—U MCCCCLXVim



R. fol.


RARIORA


èt


rt


.^


ocr page 6



E


ocr page 7

ocr page 8

ocr page 9

ocr page 10

Historia Naturalis

Folio n°. ƒ

R. fol.

630. Plinius secundus, Cajus, Historia naturalis. [Editio princeps]. Venetië, Joh. von Speier 1469. 2°. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;R. 2°. 1 Type 1. — HC 13087. — Pr. 4018. — Bl. 19 en 358 () ontbreken. — Voorin een afschrift in roode letters op perkament van een brief van gt;nbsp;Plinius aan Macrinus.

le druk blijkens eenige Grieksche woorden met latijnsche karakters; zie hierover; Th. F. Dibdin, Bibliotheca Spenceriana II-1814 nr. 361. — In den catalogus van 1670.,

ocr page 11

ocr page 12

ocr page 13

ocr page 14





Ë'




ocr page 15

ocr page 16

. DQ/ U4 @4


►gt;oc memcne'4mtlt;i


rtrvidd.


mcimV'4Ajbrn,t'lt; r t-. S uJicfi tr±s

tou.01, /e^'môwis orée . jertf/U (ub ncrone' noult;f)i

jpertimr/uro feitutu^ frci ffeamp;.A fine uufrcji olt;ff$

C^ôAÇ X ffu Çnn


^liu^ :Acllhhc i4abdt° mémo


UegiU Inco,4u€amp; 1)


bituinn, vnfhétt^é*


: nee mvmtg uitruim lt;rp/4

bjctatT^r. m4%i5 mxrd-oeiYg jt ,ètênlt; . rtgt;7lt; ƒexto te'qtu nq Ucqrjimo. mewm ttmyu^ cit ftrnèu vrnpe4iH4m.f.. qiid offict


',' ftadwy 0 11-145 pi : vtfèortrtriim tt:mn,

of 140 li mind mulézi, vn y$ 6; nbsp;°

d.liqt4«4gt;U4 Cliu/t$ iiQtct 0e': XeteffOTe-'.

ïcM7uUc( , 1 ncipiebcU- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'


'V ëi'iri i«'


{,. icu-néi cQwfÀ: famp;Q f?ult;tenói ilubm ' lt;notte mwiM • Hiem* uo dh hond fe,hin4: t^æl co tepe ^-yt^. e^ (.nf fomm oa^rvUtefl.ttu.quot;.quot;quot;quot;l phim mtrç ifra ftu4i4 i^n/taÄ, amp;'lt;(i O4lt;r cl4 veftgt;i*ß.onu iTOp Mtott : vid dW flwom nothoi« uteoocé. [nd' ' aà 4eLe^lt;ttd foot offi \.Ugt;4 reUqwiim te ~po^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reddAyaU-^ufe inH^rdi« Ièi4é facile

bett-tn j'ôle\ I 'fer Ieq,e0lt;^c. cto .o l.4gt;dgt;--nuUu tiftf Ulgt;nlt; Ilt;°rn

4evn4amp; fruAtwodt': d.0 rmicoceto;.


gt;41 Oit pno n le^t-4° nxm' [a/rte' pro4elTtamp; .fofr falern


0'.'uT, frilt;

^.mTUlt;. SOTr^iwK ULer Ic^b^floliao dhcit œ. q eif';-' oç perd pnro Tvuhe^ffe; • Y'euo c«,ffamp; c* irçpeh ewrr. iJ','CVOTVZV tfrt.cvvr- amp;:%) rewoclt;Â.tM6 . Decf'


v)ui.c otuL noulu meu Jvxrf?.lnt?Ueæe™g.gt;)e


nerhy . cfr'MnfithquA Le^'ca

tetntt 'amp;lt; vntCT medios Labores, wrln^q^ frf m~tu . /n fecrfwm folu badioi ,em,w§ {tacHj',

O. 1

qiwfi lt;ow^*3 cet?Tilt; c'ins. hu/r i.m vux.'«0c OiCTmquot; vniMwCï: mumreboifr-e'-.uH nr' cell bi« rUd ue4eh0tt'. Rhoeto -me''0 ereptu tb ec euf omrve' te-mfb«; ct.Y i.hrulgt;«,y : qwo4 fyAOv);; no


io4 ex C4 Tornt p


COTOttUttY««


P.cfttbonip!»^ lactem 'tfic nuTOenig Refp-rebrét i^-om proewrurtf^ bn '.n


11* 5 TOTUS no

vjM 140 twmiinX. pëTerçl- ^{edo a,' minoth a,^m; fcri,.

fptfOmd uen4ere be5 comehi Ttoj


«♦4lt;gt;\


ffifilS I4lamp;.§. net' vn ct rnarahd. yrtTwy faff/f p i y.


TOO


5um

m coy doitrvntyn»-. .^cw (^K iß;. ^ wl ccieorh« eTuoejedk'. ext,n4ieptriola

L\Oto$ lY^ultuffet-. Ccnfclo tum'm hc u? Hot

iS'


er*} eu rd aluAA. fhuuolu


lOtet u^tci Attents djioenV. . cclf4,tu§

quote p^nufy fcnitan^ ^rfhnu ffpm.quos

1, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,., r3,1 TS '^^'^S t^hi,gt;H . ^\ttt ¥e n. tunhf ffliua. eldooru ncUtm turt.,1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, j nl emiilcihoniq fh excimre


ocr page 17

=LINIVS fecundus nouocomenfis equcflribus militiis induflrip functustprocu' v rationes quoqi fplendidiffimas atq; continuas fumma integritate adminiftrauit.Et tarnen liberalibus Audiis tantam operam dedit:ut non temere qs plura inotio fcripferit. Iraqi bella omnia quçundiq icum romanis gefta funt.xxxvii.uoluibus comprçbendit.Itê naturalis biftoriç.xxxvii.libros abfoluit. Periit gadis campaniç.Nam cum mifencfi claffi proflet amp;nbsp;flagrante Vcfeuo:ad explorandas propius cautas liburnicas prftendinct:neqi aduerfantibus uentis remeare poffet:ui pulueris ac fauillp oppreffus eft:uel ut quidam cxiftimant a feruo fuo occifus:que deficiens çftu ut necem fibi maturaret orauerat bic in bis libris.XX.milia rei/sdigna^ ex Iccftione uoluminu circiter duuni milium coplcxus eft. Primus aut liber quafi index.xxxvi.libro^ fcquentium confumationem totius operis amp;nbsp;fpeciescontinet tituloifr.

IBROSNATVRALIS HISTORIAE lt;nbsp;-nouitlficampnis qritiiituoy Opus natu apud me , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proxima fetura licentioreepiftola narrare coHitui tibi iocudiffimeimperator.Sit cnim bçc tui pip fatio ueriffima:dum maxime confcnefcit i patre. Namqitu fblebas putare efle aliqd meas nugas: ut obicere moliar Catullum conterraneu meum ^, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;agnofcisamp;boc caftrcfeuerbumnlle enim ut fcis pmutatis prioribus lyllabis duriufculum fc fecit g uolebat exiftimariauernaculis tuis amp;nbsp;famulis.

• Simul ut bac mea petulantia fiat q,proxime non .fieri queffufes in alia procaci epiftola noflra ut in o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quodam acia exeant.Sciantq, omnes qm exiguo

tecum uiuat iperium triumphalis amp;nbsp;cenforius tu fexiefq; c6ful ac tribunitip poteflatis particeps:et qgt;iis nobilius fecifl:i:duillud patm pariteramp;equef tri ordigi proflas prpfedtus prptorii eius omniaq; bpe rei publicc:et nobis quidc qualis incadrcfi contubernio.Necqcg mutauitite fortunp amplitudo inbis:nifi ut prodeffe tantunde poffes utuellcs.Itaqicucpteris luenerationc tui pateant omnia illa:nobis adcolcdum te familiarius audatia fola fupeft.Hanc igitquot; tibi imputabis: et in noflra culpa tibi ignofces.Perfricui facie:nec tame profeci quoniam alia uia occurris:!gens amp;nbsp;longius etiam fummoues igetibus fafcibus fulgorat in nullo ung uerius dilt;fta uis floquétiç tribunitip poteffatis facundip: qto tu ore patris laudes tonas: qto fratris amas:qtus ipoctica es. O magna fecunditas animi queadmodum frem quoq? imitareris excogitaftifed bçc quis poffçt itrepidus extimare fubiturus igenii tui luditiu prrfertim laceflitum.Ncqi eim fimilis é conditio publicantium amp;nbsp;noiatim tibi dicantiu. Tum poffem dicere qd ifla legis iperator bumili uulgo fcripta funt agricola? ^opificum turbçdeniqftudio^ ociofisuuid te iudice facis:quia hanc operam cum dicere no eras in boe albo:maiorem te fciebam quam ut defcenfurum buc putarem.Prçterca cH quidam publica etiam erudito?: reiecftio:utitur illa:et M.Tullius extra ocm ingés italiam pofitus etqgt; miremur per aduocatum défenditquot; nec doetiffimum onium Perfium boe legere uolo Lelium Congium uolo.Qtfi boe Lucilius qui primus condidit ftili nafum legerit quafi abufionem amp;nbsp;uituperationé reputabit:primus enim fatyricum carmen confcripfit i quo utiep uituperatio uniufcuiufqi conflnctquot;.Nafum auté dixit quafi uituperatjqnis fignu ucl maxime nafo declarandum dicendumqié:^ aduocatum fibi putauit Cicero mutuandum prffertim cum de re publica fcriberet quanto nos cautius ab aliquo iudice defendimur.

ocr page 18

Sed bpe ego mibi nue patrocia ademi nucupatioc quoniam gplurimu refert fortiat aligs ludicem an eligat:multumq; apparatus intereflapudinuitatum bofpitc amp;nbsp;oblatum:cum apud Catonem illum ambitus boftem:et rcpulfis tanq bonoribus ineptis gaudente fla' grantibus coiciis pecunias deponerent canditati boc fe facere g tu per innocentiam rebus Kumais fummuin effet profitebantlnde illa nobilis M.CicCronis fufpiratio.o.tc felice M.Porciaquo rem improbam petere nemo audet.cuin tribunos appellaret L.Scipio afi' aticus. intra quos erat Graecus.bçc atteflabatur fe uel inimico ludici probari pofle: adeo fummum gfqi caufp fup ludicem facit quemcumqicu cligit:unde prouocacio appellat. Te quidem in excclfissimo bumani generis fhftigio pofitum fuinma ^loquentia fumma eruditiocpreditum:religiofc etiam adiri a falutantibus fcio.et idco immcnlh prêter cetera fubit cura ut quç tibi dicanttui digna fint.ucrumamp;diis lacte. Rufiici multç^ gctes fup/ plicant amp;nbsp;mola tantum falfa litant:qui non babent tbura.Nec ulli fuit uicio deo^ colere quoquo modo poffet :mcç; qdem temeritati acceffit boc quo$cp leiqpns operç bos tibi dicaui libcllos.Nam nec ingenii funt capaces:q? alioquin nobis perquam mediocre erat: ne$admittut exceffus aut oracioes fermones ue:aut cafus mifcrabilcs uel eucntus uarios nee locunda dictu ac legctibus blanda ftcrili materia return natura boc c uicia narrantur: et bfc fbrdidissima fui parte ut plurimarum return ac tufticis uocabulis aut exterius imo barbaris cum bonoris prçfhCT:ioneponcdis:prçterea intereft non trita auctoribus uia nec q peregrinari almus expeeftet-Nemo apud nos qdem attentauerit°nemoapyd grpcos qui unus omia ea tractauerit inuenitur magna pars ftudio^:amenitates quçrimus:quç ucro tracta ab aliis dicutur mmenfe fubtilitatis obfcuris return tenebris premuntur an omnia attingenda quf greet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uoca nt:et tamen ignota aut in cetta

ingeniis facta:alia uero ita multis prodita ut in faflidium adducantur:res ardua uetuflis nouitatcm dare.nouis auctoritatem.obfolctis nitorem.obfcuris lucem.fafliditis graciain dubns fidcm:omnibus uero naturam et nature fuç uim:omnia etiam nonexequutis fol' uiffe:abunde pulebruatg; magnificum efl.Eg dem ita fentto peculiare in ftudiis caulam eorum efletgui difficultatibus uicti utilitatem luu^ndi protulerunt gracie placendi:idqi lam amp;nbsp;in aliis operibus ipfe fcci:ct profiteor me mirari Liuium auctorem celeberrimum in bifforiarum fuarum quas repetit ab origine urbis quodam uolumine fic orfum.Iam fibi fitis glorip quofitum:et potius defiderare fefe ut animus inquieto pafceretur opere: profecto enim populi gentium uictoris:et romani nominis glorip non fup compofuiffe illa dccuit.Mams meritum effet operis amore no animi cauta perfeueraffe et boc populo romano proflitiffc non fibi:uiginti milia rcru dignarum cura:quoniam ut aitDomicius Pifo tbefauros oportet effe non libros ex lectioe uoluminu circiter duum miliu:quorum pauca ad modum ftudiofiattingunt:propter fecretum materio exquifitis auctoribus cetu inclufimus.xxxvi.uoluminibus adieàtis rebus plurimis:quas aut ignorauerant priores ° aut poftea inuencrat uita:ncc dubitamus multa effe qup amp;nbsp;nos prçterierintibomines eni fumus amp;nbsp;occupati officiis fuccifiuifq; temporibus:illa curamus idcft nocturuis ne qui$ ueflrum putet bis ceflatum boris. Dics nobis impedimus.cu fomno ualitudinemcom' putamus:uel boefolo prcmio contenti:q du illa ut ait M. Varro.Mufitamur pluribus boris uluimus.profecto eni uita uigilia efl:quibus decaufis amp;nbsp;difficultatibus nibil audeo promittere: boc ipfumtu proflas quod ad te fcribimus:nec ft ducta operis bçc eft indica' tura:multa ualde preciofa.ideo uidentur quia funt templis dicata.Nos quidem omnes patrem te fratremq; diximus opere lufto teporum noflroru bi^oriam orfi afine ubi fit ea res qup lam pridem pacta fanciamp;ct alioquin flatutu erat bercdi mandare negd ambitioni dediffe uita ludicaretur:proinde occupantibus locum faueo ego uere amp;nbsp;pofteris quos feto nobifcum decertaturos:ftcut ipft fccimus eum prioribus.Argu?ncntum buius ftomaebi mei babebis g, in bis uolumibus auctoi ^nomina prptexui:efl enim bcnignu ut arbitror et plcnu ingenui pudoris fatcri per quos profeceris non ut pleriq; ex biis quos attigi fece' runt.Scito enim conferente me auctores deprebendifFe a luratissimis amp;nbsp;proximis ucteres tranfcriptos ad uerbu:ncq; nomiatos no illa uirgiliana uirtutc ut certaretino ciccroniana fimplicitate q de re pu.Platois fe comité profited in cófblacioé filiç:Crantoré iquit fequor

ocr page 19

Item Panctium de officiis qup uolumina eius difcenda:nó modo in manibus quotidie habenda nofti:obnoxii profecto animi:et infelicis Tgenii eft deprehendi in furto malle:g mutuum reddere:cum profert! fors fiat ex ufura.Infcriptionis apud grpcos mira felicitas infcripfcrc:qgt;uolebat intelligere fanum:alii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod copip

cornu uel lacftis gallinacii fpedtare pofTis in uoluminc hauflu.Iam iam

infcriptiones propter quas uadimoniu deferi poffit:aut cum itraueris dii depqs quam nihil in medio inuenies.Noftri groffiores antiquitatu exemplo^ artiuq; facetiflime lucubrationem puto:quia ut baculus erat amp;nbsp;uocabatur paulominus.Afferit \^rro in Gtyris fuis fubflulit:ct flexibilia apud grçcos defiit nugariDiodotus et Biblio/ thecis hiftoriam fuam infcripfit.Appionqdam grammaticus:hic quem Tiberius Cpfhr cymbalu mudi uocabat.quoniam prpfama tipanupotius uideripoffetimortalitate doari a fe fcripfit ad quos aliq coponebatime uero puniret nullu fefliuiorem excogitare titulu Etnein totu uideaf grpeos infedtari ex illis mox uclimitelligi:pingiq; creditoribus quos in libellis fuis inuenies abfoluta opera:et illa quoqiquç mirando non fitiamur pendenti titulo infcripfifTe:ut Apelles facicbatiaut Polycretus tamquam inchoata femper arte ct imperfecftaiut contra ludiciorum uarictates fuper effet artifici regreffus ad ueniam:uelut emendaturo.quicquid defideraretur:fi noneffet interceptus.quare plenum uerecundipé illud quod omnia opera tamquam nouiflima infcripfere:et tamqm aliquid fingulis fato ademptu.Tfia nó amplius ut opinor abfolute quç traduntur infcripta ille fecitquç fuis locis reddam:quo apparuit fummam artis fccuritatem auctori placuiffe:et ob id magna iuidia fuere omnia ea:ego plane meis addici poffe multa cofiteor.nec his folis fed et oibus quos edidi:utobiter caueam iftos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ita eni ucrius dixeri:quoniam audio

ftoicos amp;dialeticos et epicureos quoqj.Nam de grammaticis femper expcctaui parturire aduerfus libellos quos de grammatica edidi:et fub ide abortus ficere.Iim.x.annis.cum celerius etiam elephanti pariant Ceuberois etiam aduerfusThcofraflû hoicm i eloquctia tantum ut nomen diuinum ide inuenerit fcripfiffe etiam fpminam:et prouerbium inde natü fufpédioarboré eligendam:non°qupo mibi téperarequo minus ad hpc ptinétia ipfh Céforii Chtois uerba ponam.ut ide appareat etiam Catoi de militari difciplia comctanti qui fub Affricanoamo uero fub Hanybale didiciffet militare:ct ne AfFricanu qdc ferre potuiffetq imperator triumphum reportaffet paratos fuiffe iflos q obtrectatione aliéna fciétip famam fibi aucupabantquot;.Quid enim Atheneo uolumine:fcio ego quç fcripta funt fi palam proférantquot;:multos fore qui ita reprobent ut eligant :fed hi potifMmum qui uere expertes funt eo^ ego oróes fibi prftereo.Nec Phncus Illepide eu diceretquot;Afinius Pollio oroes in eu parare:quç ab ipfo aut liberis poft morte planci ederentquot;n^c rcfpondere poffe eu mortuis inqt no nifi laruas luctari:quo dicto fic repcuffit illas:ut apud eruditos nihil impudentius iudicetquot;:ergo fecuri etiam cÓtra uitilitigatores:quos Cato eleganter ex uitiis et litigatoribus cópofuit.Quid enim illi aliudq q? litigant:aut lité quprunt? Exequamur reliqua propofiti:quia occupationibus tuis publico bono percendum erat. Quid fingulis contineretur libris huic cpiflolp fubiunxi:fummaq; cura: nec legendos cos abrc operam dcdi:tu per hoc amp;nbsp;alus proflabis.ne perlegant fed ut quifqideiiderabit aliquid id tantum quçrat:ct fciat quo loco inueniat:hoc ante me fecit in litteris noftris Valerius Solanus in libris quos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcripfit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

An finitus fit mudus.et an unus.

De forma cius..

De motu cius.

Cur mundus dicatur.

De quatuor clementis. • nbsp;nbsp;nbsp;©

De' feptem planctis.

De deo.

De natura fydey errantium.

De lunç natura.

De dcfcdlibus folis amp;nbsp;lunç.et de noefte.

• De fyderum magnitudine.

Que quis inucnerit in obferuatioé cçlcfli.

Item de defectibus.

De lunç motu.

ocr page 20

Y Errantiû motus amp;nbsp;luinü canoîca..

Quarc cadem alias altiora alias infe/ riora uideantur.

Catholica fydcrum errantium.

Quç ratio colores coy mutet.

Solis motus et dierum Îçqualitatis

ratio.

Quarc fulmina ioui affignentur.

Intcrualla fyderum.

De fyderum mufica.

De mundi geometria.

De repentinis fyderibus..

De cometis et de cçlcftibus prodigi'-is : natura fitus amp;nbsp;genera eo^.

Hipparchus de fydcribus p cxcpla hyflorica faces et lampades amp;nbsp;bolides trabes cpleftcs et cafma cfli.amp; alia mira' cula cçli.

De cfli coloribus.

De flama cpli.

De coronis cplcflibus.

De circulis repentinis.

Plurcs foies:

Plurcs lunp.

Dierum lux nocfte.

Clipci ardentes.

Oftentum cpli.

De difcurfu Hellae.

De ftellis caftoribus.

De acre.

De fftatis temperatibus.

De caniculp exortu.

Vis tempos anni ftatuta.° De inccrtis temperatibus.

De imbribus.

0 Quare lapides pluunt.

De tonitruis amp;nbsp;fulguribus.

Qua ratione echo reddatur.

Dcucntis.

Naturp amp;nbsp;obferuationes uentoy.

Ventorum genera.

De repentinis flatibus.

Alia prodigiofa genera téperatum.

Quibus in terris fulmia no cadant

et quare.

Fulgui ^plura genera amp;nbsp;miracula: De obferuationc tufco i^.

De fulminibus cuocandis.

Catholica fulgui^.

Qufnon feriantur fulmine.

De prodigiofis pluuiis.lacte.fin/

guinc.carne.ferro lana.lateribus codlis.

De crepitu armo^ amp;nbsp;tubayceflo audito.

De lapidibus e cplo cadentibus ne' bula rore.

Dcarcu cplcfti.

Dt grandine niuc amp;nbsp;pruina.

De nubium imaginibus.

De proprietatibus cfli in locis.

De natura terrp.

De forma terrp.

De antipodibus an fint.

Quomodo aqiyi fit terrç innexa. De naulgationc maris amp;nbsp;fluminu. Quç portio terre habitetur. Mediam mundi effe terrain.

et ubi amp;nbsp;quare.

Quç ratio dyirnp lucis in terris.

Gnomica de cadem re:ct de horo' logio primo.

Vbi amp;nbsp;quando nullç umbrç*

Vbi bis anno umbrF:et ubi in con' trarium.

Vbi logiffimus dies et ubi brcuiffi/ mus.

Item de horologio.

Quomodo dies obfcruent''. Differently gentium amp;nbsp;ratio.

De motu terry. •

Signa motus futuri.

Auxilia contra motus futuros.

Portenta terrarum fcmcl uiG.

Miracula terrymotus.

Ratio infularum cnafccntium.

Quy amp;qbus temporibus cnaty fut.

Quas terras interruperint maria.

Quy terry in totû mari permutate.

amari.

De terrft femper trementibus.

De infulis femper fluctuantibus.

Qiiibus in^crris no pluat.et acerna' ta terrain miracula: et cytero?^ ylemcto^.

recedunt.

Vbi yflus extra rationem.

Miracula maris.

Quy poteftas luny et terrea amp;nbsp;maria


ocr page 21

Quf Colis amp;nbsp;quarc Cilfum marc.

Item de natura lunç.

Vbi altissimum mare.

Miraculaaqi^ fontiii amp;nbsp;fluminu.

Igmu et aqua% lundta miraqila amp;nbsp;de maltba.

De naptha.

De femper ardentibus locis.

Ignium per Ce miracula. terrp uniucrfç mcfura et lógitudo et latitudo.

Armonica mijldi ratio.

Vmma res biltorif et obferuatio/ ncs.ccccxvii.

Xaudtoribus M.VarroéSulpitio Gallo..T.Cçfarc iTnpatore.Q_.Tu/ beronc.Tullio.Tiroé.I.Pifoé.T.Liuio. Cornelio SeboCo.Cflio.Antipatro Fa' biano.Antiate.Mutiano.Cecinaqui de Etrufca difciplia fcripfit. Tarquinio.L. Lulio.Aquilaqi.Itcm Sergio.

Xteris.Platoé. Hipparcho.Taebo

Sofigene Petofyri Nechefo.Pytha goricis.Poflidomo.Cafimandro. Ep/ genc.Eudoxo.Dcmocnto.Critodcmo rrafillo.Serapionfo.Conomonico:Eu/ elide.Ceranophco. Diccartcho.Archi/ m cdc.Oneficrito.Erato ftc ne.Typ hea. Herodoto. Ariflotele. Crcfia. Artemi/ doro.Ephefio.Ifidoro Caraceno.Tco/ pompo.

itus:Gentes:Maria Oppida:Por' tus:Montcs:flumia: Nlcfurp po' pull qui funt aut fuerunt.

De europa.

Vertice longitudo et latitudo.

Hifpania citeriore.

Narbonenfis prouintia

Italia, tyberis.roma.campania.

De forma italip per fimilamp;udinem.

Diuifio italif in regiones.

Defcriptio appennini.

De etruria.

De tyberi fluuio.

Dcfcriptio latii.

Defcriptio campanic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

Dcaliis claris oppidis amp;antiqtate htii.

Corficaamp;parufalif infuif.

  • • nbsp;nbsp;nbsp;Sardinia.

Sicilia infula.

Lipare.

Locris italif frons.

Sccudus europf finus calabria apu' lia:brutia:hirpini.

Quarta regio italip.

Quinta regio.

Sexta regio.

Odlaua.

De pado flumine.

De Italia tranfpadana régioc nona.

De ucnetia decima regione.

De hiftria.

De alpibus amp;nbsp;gentibus alpinis. Illiricum.

Liburnia.

Macedonia.

Norica.

Pannonia.

Dalmatia.

Mcfia.

Nfularum Ionii amp;nbsp;Adriaci fuma oppida amp;nbsp;gentes fuma fluia clara, fummi motes preclari fdmpinfulp:fii/ maqi intercidere oppida et gentes fuma res et hiftorif amp;nbsp;obferuationes.cccxxvi.

Xaucfloribus.Terammo Graculo Co rnelioncpotc.TLiuio.Catone

  • • nbsp;nbsp;nbsp;Ceforio.M.Agrippa.M.VarrccI):/ uoauguflo.Valerio.Atracmo-Antiate Hygino.L.Vetere.I^o mponio.Mella.

  • Curioe patre.Coclio Aruntio.Scbofo.

  • Licinio. Mutiano.Fabritio.Tufco.L.

  • Ategio.Capitonc.Vcrio.Flacco.L.Pi/

  • fonc.Celiane. Valeriano.

Xtcrnis.Artemidoro.A1exandro.

Poliftore.Tuchidide.Teofhftro.

Ifi doro.Teopo pv. Metrodoro.Cepfio.

Galicratc.Xenofbte. Diodoro.Siracu'

Eno.Reynfodoro.Califanc LampGfac

Timagene.

Itus.Getes: Maria:Oppida:Por/

tus:Montes:Flumina.Mcnfurp

populi qui funt aut fuerunt.

Epiros.

Etholia.

Locri.

Pcloponefus.


ocr page 22

Achaia.

Arcadia.

Grptiact attica.

Tbcflalia.

Magnefia.

Macedonia.

Tbracia.

Infulç inter eas terras iter quas creta

euboia. cyclades fporadcs.maeotis bel' lefpontus.ponti.maeotidis. datip.

farrnatip.

Quartus europp finus. quot;°

Sythia.

Infulç ponti.

Germanip.

Infulç in gallico occano.

Britannia bibemia.xcyi

Gallia.

Lugduncnfis gallia.

Aquitania.

Citerior bifpania.

Lufitania.

Infulç in occano atlantico.

Vniucrfç europç menfura fumma oppidum amp;nbsp;gentes.

Vmma flumina clara.fumma in'

fulç fumma quç itercidcre oppda et getes.fumma res amp;nbsp;biftoriç.et obfer/ uationcs.

Xauctoribus.M.Varrone.Cato'.

ne.Cenforio.M.Agrippa.Diuo augudo.Varrone.Atracino.Cornelio nepote. Hygino.L.Vetcre.Mellapom fronio. Licinio. Mutiano. Fabricio. Tufco. Atbcgio. Capitone. Atbeto' pbilcgo.

X ternis.Polybio.Eratbeo.Hella'

ni co .Damafceno.Eudoxo.Dice' arebo. Timoflbenc. Ephoro. Cratete grammatico. Serapione. Antiocbcnfc.

Callimatbo.Artemidoro.Apollodoro

Agatbo.Clerimaebo.Siculo. Mulfi co.

Alcxandropoli. Hiftorico.Thucydide.

Dofiade. Anaximandro. Philiftide.

Molcte.Dionyfio.Ariflidc.Calidemo

Menechmo. Aedofthene. Antididc.

Heraclide. Philomene. Aienepontc.

Phytca.Ifidoro.Philonidc.Xenachora

Aftynomio.Staphilo.Arigo rado .Tri'

to. Metrodoro.Elcogulo.Poflidomo.

Itus Getes Maria Oppida Portus

Motes.Flumina.Méfurç.Populi

qui funtaut fuerunt.

Rfyuritania.

Tingitana prouintia.

Numidia.

Aphrica.

Libya mareotis.

Infulç contra aphricam amp;nbsp;aduerfa' rumaphricç. •.

Ethiopes.

De afia

Alexandria.

Arabia.

Syria palçRina phoenicis.

Idum ça:fyrilpalçftma.

. Samaria afalon.

Azotus cçfarca:

Iudça.galilea.hierico.hcmaus.lid/

da.ioppe.hiero folyma.

Iordanis:

Afphaltides.

Gens effenorum.

• Decapolis.

Tyrus et fidon.

Mons libanus.

Syriç antiochia. quot;

Cafflus mons.

Celes fyriae.

Euphrates.

Palmira'

Hierapolis.

Cilicia adiunctç gentes:parrphilii.

ifauria.ono madu.pfidia.lycaonia tau' rus mons lycia.

Indus fluuius.

Laodicea apamiaionia

Ephefus:çolus.troadus.pergamus

Infulç ante afiam.ee,xii pamphiliu.

mare-

Rhodç.famos chios.

Hcllefpontus.mifia.phrygia.galla'

tia nycca.bithynia.bofporus.

Vmma oppida.amp; gentes.furrrr a flumina clara.fumma montes da' ri..Summa infulç.c.xvii.fumma quç intertidere oppida.fumma res hiftoriç ct obferuationes.


ocr page 23

Xauctioribus.Agrippa.Suetonio Paullo.M.Varrone.Antbracino

Cornelio nepote.Higino.L.Veterc.. Mella. Domicio. Cornilone.Licinio. Mutiano. Claudio. Cffarc. Aruntio.

Liuio.Filio.Seuofo.acetis triupb®^.

X ternis.luba. Rege.Hecateo Hei' lanico.Demade.Oicparcbo.Byoe.

Iimoftbene. Pbilonide. Senagma. Albmomo. Stapbilo. Dionyfio. Ari' do tcle.Aridocrito.Eropbo.Eratollbe/ ne.Hypparcbo Panamp;tio.Serapbione.ct Antiocene.Callimfcbo.Agathocle.Po^ lybio. Timfo. Macbania Herodoto.

Mirfolo.Alexandro. Polibidore-Mc/ trodoro.Poffidomo g periplinico aut p igefis.So ta de.Purundio.Aredtar.Siei' oamo. Eudoxo. Antigpne. Calicrate.

Xenopbote.Damafcco.Diodoro.Syra' cufano.Hannone.Timodbenc.Nym/ pbodoro. Calipbone. Artemidoro.

Megadbcne.Ifidoro.Cleubolo.Arido'

come.

Itus gentes.maria, oppida.flumfa

menfurp.populi qui funt aut fuerunt.

Pontus euxinus

Gens papblagonu amp;cappadocum.

Cappadocia. •

Gentes tbcmydidf regionis.

Regio folica atbpi amp;nbsp;cptcri eodem tractu.

Bofporus cimericus myotis.

Gentes circa mpotim.

Armeniç duç.

Armenia maior.

Albania Liberia.

Portç caucafip.

, Infuiç in ponto.

Gentes in fcytbico occano.

Media cafpiç portç amp;nbsp;cautafiç.

Genres circa bircanium marc.

Item gentes.

Scytbai/: gentes. • Fluuius ganges.

Gentes indip.• Indus fluuius.

Arrii et luncftp gentes.

Taprobane infula.. Naulgationcs in eam infulam.

Capifene.

Daritis carmen.

Sinus perficus amp;arabicus. Carcandus infula partboi^ regna. Mcdia mefopotania.babyld fclétia. Flumen tygris.

Arabia.nomades.nabatp.omani.ti' das infula et ogenes.

Sinus maris rubri et trogo dytici Çtbiopici.

Multiformes et mirç boininum effigies.

infulç çtbiopici maris.

De fortunatis infulis.

Terrçpméfuras copulate digcdio Digcdio terra^ in parallelos amp;nbsp;umbras parcs.

Vmma oppida.c.xcv.fumma gen' tcs.dlxvi.fumma flumia clara.c.xv fumma motes clari.xxxviii.fûmainfulp .c.viii.fumma itercidere oppida amp;nbsp;gcn/ tes.xcv. fumma tes amp;nbsp;bidoriç amp;nbsp;obiers uationcs.ii.cc.xiiii.

X aucdoribus. M.Agrippa. M. Varroc.Acdacio.Virroe.Cornelio ncpote.Higio.L.Vetere.Mclla.Pópo' nio. Domicio. Cormilionc. Licinio. Mutiano. Claudio. C^farc. Aruntio. Seuofo. Fabricio.Tufco.T.Liuio. Sc' ncca.Nigidio.

X ternis luba rege.Hecateo.Hella/ nico. Dcmadc.Eldoxo. Dicpr/

• cbo. Betono.Tiodbcnc.Patrocle..De' modemante. Mitar^bo. Eratodbene. Alexandro magno. Epbodoro. Hip/ parebo. Panptio. Callimacbo. Artemi/. doro.Appolodoro.Agatbocle.Polybie Vinaeo.Siculo.Alexandro Polibidoro Ifidoro. Amoncto. Metrodoro.Podi' domo.Oneficrito Nparebo Megadenc Diogeneto Aridaercone.Bióc.Daldóc Simóide:Minóre:Bafilc.Xcnopbóte

Lampfato:

De bomine.

Gentium mirabiles figure:

De feytbis amp;nbsp;alia^ diuerfitatc getiü De prodigiofis partubus.

De mutatioé fcxus et gemis ptubus De boininc generanao amp;nbsp;paricndi tempora per illudria cxcmpla mcnfi/ bus.vii.ad.xi.


ocr page 24

De conceptibus amp;nbsp;Cigna fexus i gra/ uidis ptincntia ante partum.

De conceptu bominu amp;nbsp;gencratióc Dcagrippis.

Monltruofi partus cxcifo utero.

Qui funt uopilci.

Exempla numerofp fobolis.

Exempla fimilitudinum.

Quf fit generandi ratio.

Item de eodem multiplicius.

De mcnflruis mulierum.

De ratione partuum.

Dentium humanorum natura.

Qui ut natus rifit.

De bominis menfura.

Infignia corporum.

Exempla uariarum figurarum.

Diucrfoi ^morum cxeinpia.

De fortitudine amp;nbsp;uelociute.

De uifu.

Deauditu.

Exempla pacientip.

Mcmorip exempla.

Laus caii lulii cplaris.

Laus magni pompcii.

Laus catonis.

Item de fortitudine.

Diuerfç laudes plurimorum.

De platone.ennio.uirgilio.m.uar/

rone de.m.tulio.cicerone.

De moruin boncflatc.

De aucftoritfte.

De diuimtatc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

De nafica..

De pudicicia.

Dc pictatc.

De artiu plurima^ excellentia aftro' logii-grammatica.medicina.geometria arcl?itccftura.

Item mira opera artificum.

De feruitiis.

De proflantia gentiufn.

De iplicitate feminç.

Varia exempla fortune.

Debis pro fcriptis q.mctello.l.fylla

De altero mctcllo.

De diuo auguflo.

Quos beatilfimos dii iudicaucrunt •

Quem uiucntc ut deu coli ludèrut De fpatiis longiffimis uitp.

De uarictatc nafccndi.

In morbis uaria cxcmpla.

De fignis mortis.

De bis qui clati reuixerunt. De mortibus repentinis.

De fepuitura.

De anima uel de manibus ucl de re' furreétionc ucrba gentilium inania Quf quis inucnerit.in uita.

In quo prunus gentium confenfus De litteris antiquis Quando primum tonfores rome. Quando primum horologia.

Vmma res amp;J?iflorip amp;nbsp;oblerua' tiones.dcc.xlvft.

Xauctoribus. Verio Flacco .Cneo Gcllio Lucinio.Mutiano.Mutio Mufurio.GabigAgrippino.Claudio CpErc.M.Cicerone.Afinio.Pollione. Mcfala. Ruffo.Nepote.Co rnclio.Vir/ gilio. Liuio. Cordo. Meliflo. Seuofo. Cornelio Cclfo.Maxio.Valcrio.l ro/ go.Nigidio. Figulo.Pompoio.Attico Pediano.Afchonio.Sabino.Catoc Ce^ forio.Fabio. Vcftalc.

X tcrnis.Herodoto.Arifleo .Serbe ° Sigono.Cratere Agathacide.Cah/ phae Ariflotclc-Nymphodeo Apolloi' de.Pilarcho Damoc Megaflhene Etefia lauronc Eudoxo Honoficrito.Elicaro Druidc Artcidoro.Hippocrate medico Afclcpiadc mcdico.Hefclido.Anptbtc Theopompo. Hellanico. Dcmafle. Dephodoro.Harpygene.Bcrofo.Peto/ firi. Neccplb.Alexandro. Polihiflore. Xenophonte. Callimacho.Democrito. Duullo.Polliflcro hiftorico.Stratonc. qui contra cporeumata feripfit.Herach/ dcpbtico.Afclcpiade.Quitragodumc/ na.Ph11ofopho ftephab. Egcfia.Archi/ macho.Thucydide.Mnefcititoc.Sena/ gora. Metrodoro.Sccp fio.Anclidc.Cil/ terodemo.

•

De elephantis amp;nbsp;fenfu eorum* Quando p^mum iuncti.

De docilitate eorum.

De clpmcntia eorum et g fm picula intellegant*

De intellectu et memoria eorum Quando primum in italia Pugne eorum.


ocr page 25

De dementia eorum.

Quomodo capiantur.

Quomodo domantur.

De partu coi^ amp;nbsp;reliqua natura.

Vbi nafcantur amp;nbsp;de difcordia coi/:.

De folertia animalium. nbsp;nbsp;nbsp;•

De draconibus.

De ferpentibus maxis amp;nbsp;bois.

De fcytbicis animalibus amp;nbsp;feptetri/ onalibus'

De leonibus.

De pantheris..

De tygridis natura amp;nbsp;camelis amp;nbsp;qnando primum uifa romp.

Decbao amp;cepbo.

De rhinocerote.

De lyncibus.et fphingibus crotocis

ccrcopythecis.indicis.bubus.leucrote.

tbeale.tauris çthiopiç mantichora.mo/

noceronte.cathoblepha.amp; de bafilifco.

De lupis.

De ferpentibus.

De hichneumone.

De crocodillis amp;nbsp;de fintone.

De hippotamo.

Quis primus romç hippotamum et crocodillos oflendcrit amp;nbsp;medicinp ab animalibus reperte.

Quç animalia amp;nbsp;quas herbas often/

derit cerui.lacerti.irudincs.teftudines.

muftda.ciconia.aper.anguis.draco.pa/

thera.elephas.urfi.corui.palubes.colu/

ba.grues.coruus.

iPrognoftica animalium..

Ciuitates et gctes a minutis aialibus

De hiena.et crocota amp;nbsp;maticora et

fibris.amp; lucris.

De ranis.et uitulis marinis.amp; ftel/ lionibus.

Deceruis.

De tragelapho.

De cimelconc amp;nbsp;reliquis colorem mutantibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

De tarando amp;nbsp;lycaone amp;nbsp;theothc.

De iftrice. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

De urfis amp;nbsp;fatibus eo^.

De muribus ponticis amp;nbsp;alpinis.

De herinaceis..

De Icontophoto.lynte.melibus amp;nbsp;fcyris'

De uipcra.

De cocleis.

De alio genere cocica:^.

. De alio genere coclearum.

De lacertis.

De canibus.

De canis rabidi morfu.

% De natura equorum.

: Dcafinis.

De mulis• De bubus.

Deapi boue.

De natura pecudum amp;pecou. Degeneribus lana^ amp;nbsp;ueftium.

De mufimonio.

De capris amp;nbsp;generatione cay:.

De fuibus amp;nbsp;natura cay.

De uiuariis beftia^.

De femiferis animalibus.

De fimiis.

Deleporibus:

Dedamis.

De muribus amp;nbsp;gliribus.

Que animalia quibus locis no fint.

Quç aducnis noceant.

Vmma res et hiftoriç amp;nbsp;oblerua'

tionesdcc.lxxxviii.

Xaudtoribus.Mutiano.Procilio

I Verio Flacco.Lutio.Pifbe.Corne/ lio.Valeriao'Catóc Celorio Feneftclla Trogoadlis.ColueUa.T^irgilio.Varroe

Lucilio.Metello.Scipione. Cornelio.

Cclfo.NigioTregio®.Nigro.Poponio.

Mella.Manilio.Sura.

X ternis.luba.Rege Polybio.Ifi/ doro.Antipatro. Ariftotele. De/ metrio Phyfico.Democrito.Theophra fto.Euanrc.Apoca.Quiolympioicc.Hi croc Rcgc.Attalo Rcgc.Philomcntore Regc.Etcfia.Duride.Philifto.Archita Phylarcho. Amphilocho. Atheneo Anaxipolytaxio.Apollodoro.Lerr nia Ariftophac.Milefia.Antigono.Cineo Agathode .Chio .Apolloio .Pergame/ . no.Ariftrandro.Atheneo.Bachio Mi/ Icfio.Bionc. Solefc. Gerecha. Atheneo • Diodoro.Prienco.Dione Colophcno Epigener.Rhodio.Euagoc. Tiffo. Eu/ pionio.Athenio.Maraebo.Minandri Ègcfia.Purrito.Hera eliote.Menacrate poeta.Auditóe g de agricultura fcripfit


ocr page 26

Acfcrione qitem.Dionifio g Magone tranftulit.Diopane gex dionifio Ephi' tbonia fecit.Archelao Rege.Nicandro.

De aquatilium natura.

Quare in mari maxima animalia.

De indici maris belluis.

Quç in quo qi occano maxima.

De tritonu amp;nbsp;nereidu amp;nbsp;clepban' toi ^marinorum figuris.

De balenis amp;nbsp;orcis..

An fpirent pifces an dormiant.

De delphinis.

De turfionibus aquatilibus.

De tcfludinibus quomodo capiant

Quis primus teftudines fccare ifti/

tuerit.

Digedio aquatilium.

De ultulo marino.

De pifcibus pilo carentibus amp;nbsp;quo

pariant amp;nbsp;quot genera co:yc

De noibus amp;nbsp;naturis multoy pifciu

Deauguriis-amp;diuerfitate pifcium.

De mugili amp;nbsp;aliis pifcibus amp;nbsp;g no

iidem ubique placeant.

De mullo falpa amp;nbsp;falmone.

Deexoceto.

Digcftio pifciu in figuras corporo.

De anguillis.

De lacu bcnaco.

De murena.•

De planis pifcibus.

Dccchino. .)

De uarietate naturp pifcium./

De miluo pifce amp;nbsp;dracoe marino^.

De pifcibus fanguine carentibus.

De loligine amp;nbsp;fepiis amp;nbsp;polipis amp;nbsp;nauppliis.

De onigena locuftis amp;nbsp;cancris eo' clcis amp;nbsp;conchis.

De cancris.

De cocleis.

De pedlinibus.

De diuitiis marinis

Quomodo nafeufamp; ubi inueniutquot; margaritp.

De natura pileis purpuret muricis

Quot funt genera pifcis amp;nbsp;quomo' do capiantur.

Quo tepore purpurp capiantur amp;nbsp;de prcparationc fucci ea^.

De pretio ea^.

De tingendo amethyfto amp;nbsp;tyrio amp;nbsp;cocco ct fcinio.

De pinna amp;nbsp;pinnotere amp;nbsp;aquatiliu fcnfu.

De fcolopedris uulpibus amp;nbsp;glanis.

De ariete pifce.

De his quç terciam naturam habet, non aialiu neq; frutlicum amp;nbsp;de urticis et fpongiis.

De cuniculis marinis.

De aialibus quç Qicea tefta amp;nbsp;que

fine fcnfu ullo includuntur amp;nbsp;rcliquis fordidis animalibus marinis.

De ucnenatis marinis.

De morbis pifcium.

De generatione coy mira.

Item de generatione amp;nbsp;g pif^s oua pariant.

De uuluis pifcium.

De longiflima uita pifcium.

De uiuariis oflrcay amp;nbsp;gs ea primus inuenit.

Quis primus murenarum uiuaria fecerit.

De coclearum uiuariis amp;nbsp;gs ca pri'

mus inflituerit.

De pifcibus terrenis*

De muribus nili. •

De antia pifce amp;nbsp;quo capiantquot;.

De ftcllis marinis.

De dattylis coyq; miraculis.

De inimicitiis amp;nbsp;amicitiis intra fc aquatilium.

Vmma res amp;nbsp;biflorip amp;nbsp;obfcruati/ ones.dc.l.

Xauctoribus. Turiano. Gracile.

Trogomegenatc. Almo. Flauo.

Cornelio nepote. Vilcrio.Mincgropo

Fabiao.Fancflella.Mutiao.Elio.Stih'

one.Seuofo.Milcfo.Seneca.Cicerone.

Macro.AemiMo.Mcfala.Coruino Tre' bono.Nigro.Nigidio.

X ternis.ArUlotele.Archelao Re'

gc. Calimacho. Democrito.Ico'

phraflo.Traffilo.Egefidemo.Cudino.

Alexandro .Polihiftorc.

De natura auium.

Dc phpnicc.


ocr page 27

De aquilis genera fex.

Quando legionu figna ecceperut.

Mirum de aquila.

De uulturibus.

De fanquali.

De accipitribus.

De cotice qup a fuo genere iterimit''.

De miluis.

Digeflio auium per genera

De i aufpicatis auibus cornice.cor/ uis et bubone.

De incendiarij«uc.

Decliuia aue.

De auibus incognitis.

De auibus noturnis.

De nodluis

De pico martio.

De uncos ungues habentibus amp;nbsp;di' gitos.

De pauonibus amp;nbsp;quis primus eam' comederit.

De gallis et quomodo caftrentur amp;nbsp;gallinaceo loquto.

De anferibus amp;nbsp;quis primus iecur anferum comederit et adipe anferumco/ mageno. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

De gruibus.

De ciconiis.

De comeatu arterum.

De oloribus amp;nbsp;pegrinis auibus.

De coturnicibus.

Deglite aue.

Deoti bubone.

De byrundinibus.

De merulis turdis fturnis turturi' bus amp;nbsp;palumbis.

Qufauium pbennes quç femedres qup trimeftres.

De auibus mira.

De auibus fclericidibus.

De ibi.

Quçaues in quibus locis non fint et quç mutent colorem amp;nbsp;uocem amp;nbsp;de lufciniis.

De merulis.

Tempus auium geniterç.

De alcionibus amp;nbsp;diebus earum na' uigalibus et gauiis amp;nbsp;reliquo aquatica^ genere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

De diuerfitate nidificantium auiu agatilibus cinamolgis amp;nbsp;pdicibus.

Decolumbis amp;nbsp;differentia coluba¥.

De palumbis amp;nbsp;differctia paluba^.

De pafleribus.

De timigulo.

De uolatu amp;nbsp;incefTu auium.

De apodibus.

De caprimulgis amp;nbsp;plateis

De ingeniis auium.

Decarduele.

De pfytaco amp;nbsp;auibus quçloqutur.

De turdo agippinç primo loquto.

De fturno amp;nbsp;lufciniis auibus.

De coTuoy intclligentia.

De diomedeis auibus.

Quç animalia nibil difcant.

De potu auium.

Deematopodi et onocratali amp;nbsp;de pe' grinis auibus.

De multarum auium nominibus

et naturis.

De nouis auibus amp;nbsp;fabulofis.

Quis gallinas (aginare inflituerit amp;nbsp;de auiariis et quis ea primus indituerit.

De efopi patina.

De generatioe auium amp;nbsp;prêter aues qufguadrupedes oua portant.

De tempore amp;nbsp;generatione incuba'

tus auium amp;nbsp;coitu.

De ultiis amp;nbsp;remediis incubantium De auguriis ouo^.

Quf gallinpoptimp.

De morbis ca?^amp; remediis.

De conceptu amp;nbsp;numero fytus auiu.

De partu pauonum.

De partu amp;nbsp;fru anferum.

De ardeolis amp;nbsp;quo optie (eruentquot;.

Qupuolucru fola animal pariat amp;nbsp;ladle nutriat.

De conceptu uiperç amp;nbsp;partu amp;nbsp;qup terreflrium oua pariant.

De generatione terredriu aialium.

De uaria generatione animatium.

De murium fçtu.

De fpina hominis anguem nafci.

De falamandra.

De his quç nafcunfex non genitis

• et quç nata nihil gignunt.

De fenflbus animalium.

Audire et olere pifos.

Tadium comunem effe oibus.

Quçeuenenis uiuant amp;nbsp;quç terra.

Decibo amp;nbsp;potuquorudam.

Quçiter fe dcfideat et quçcoucniat.


ocr page 28

De fomno animalium.

Vmma res amp;nbsp;biftoriç amp;nbsp;obferua' tioncs.dcc.xxiiii.

Xaudio ribus.Manilio.Cornelio.

Valeriano. Accis.Vmbrico.Me' liore.Mufurio.Sabino.Antiftio.Labe' one. Trogo. Tiemuntio. M. Virrone. Macro.Bmilio.Emifto.Mutiano.Ne' pote.Fabio. Pidoro. T.Lucretio.Cor/ nelio.Cello Oratio.Dclufonc.Hcygéo.

Safernis.Mammimila.Sura.

X ternis. Homero. Pbcmoneo.

Pbilomcne. Bocco qui etiam in Tbcogoma Illi q de auguriis.Ariflo tele Tbeopbrafto.Calimacbo.Eflilo.Hye/ rone.Pbilometro Regc.Arcbita.Am/ pbilico. Atbimenfc. Anafipolitafio. Apolodoro.Lennio-Ariflopbanc.Mi/ leCio.Antigono.Cimco.Agato.Gletio Apolonio?Pcrgameno.Ariftiando.amp; Atbeneo.Bacbo.Milefio.Bioe.Sulétc. Ccrea. Atbcnienfe. Diodoro. Purico. Dióc.Colopboio Democrito.Diopba' ne.Incenfc. Epitene. Euagotafio.Em/ pbcoio. Atbaneo.luna. Andratóe q de agricultura.Acfcrio q itcm.Dionifio. q Magoné tranflulit. Dipbane qui ex Dionifio Epitboma fccit. Nicandro. Honcficrito.Pbilærco.Heliodo.

Deinlkfto^ genere.

De fubtilitate nature in bis.

Vtru fpirét an babeant Enguinem Decorpore eo2^.' Deapibus.

Quis ordo naturp in eis.

De uocabulis opis.

Ex quibus floribus opera fiant.

De amatoribus cay.

Ratio opcris.

De fucis.

Qup natura mellis.

Que Optima mella.

Qup genera mcllis in fingulis. Quomodo probentur mella.

De tcrtio genere mellis etquomodo

apes generent., Quf regiminis ratio.

De genere apu amp;nbsp;quçiimica apibus

De morbis apum.

De continendis apibus amp;nbsp;quomo' do reparentur.

Dcucfpis amp;nbsp;crabronibus.

De hpmbicibus amp;nbsp;bombili et mici

dalo amp;qprimo bobicina uefle iucnerit

De bombicc.

De araneis amp;nbsp;generatione ea^.

De fcorpionibus.

De flellionibus.

De cicadis.

De pcnnis in {eCT:8^ amp;nbsp;fcarabeis amp;

reliquis fcarabeoy generibus.

De locuHis.

È De formicis noftratibus.

Ë ;Deindicis formicis.

।De diucrfitatcjnfcdlo$c.

De animalibus in ligno amp;nbsp;ex ligno nalcentibus.

De animali cui cibi non exitus eft.

De tineis et culicibus et diuerfitate eorum.

De pyralli fiue de pyraceto.

Hiftoria naturç animalium per fin/ gula membra.

E)e cornibus amp;nbsp;diuerfitate eorum et

de pilis in capitc amp;nbsp;caluitie.

De auribus anima|jum

rDe facie bomis amp;nbsp;fupciliis eo?/:.

De ocnlis animalium.

Que animalia genas no babeant et de palpebris amp;nbsp;genis.

De nafo naribus mento amp;nbsp;maxillis animalium.

De dentibus animalium.

iDe linguis animalium.

De gula artariis ccruice fpina cruri'

bus faucibus:

De corde.

Q De pulmone.

; De lecorc.

, De felle.

De extis.®

De uentre.

De liene.

De renibus.®

De pedtore.

Decollis.

Deucfica amp;uulua.

Depinguedinecartilagic amp;nbsp;neruo.

Dcpulfu.

De fanguie amp;nbsp;quoy eelcrime ficcet


ocr page 29

quoru non coeat quoru grauiffimus quoy : tenuiffimus quoi ^ nullus.

An in fanguine principatus amp;nbsp;de. tergore et pilis amp;nbsp;uefica et maminis.

De laête amp;nbsp;unde cafeus non fiat.

De diuerfitate cafecrum.

Differently membro^ bois a cyteris animalibus.

De fimiaruiTi fimilitudine.

De unguibus.

De ungulis.

De pedibus auium amp;nbsp;ungulis.

De pedibus inTeeftorum a duobus ad centum.

De pomilionibus amp;nbsp;genitalibus.

Decaudis.

De uocibus.

De agnofcentibus mébris amp;nbsp;dicfta aridotelis de pita bominis.

De anima amp;nbsp;de babitu et de gudu animaliu et quyguda interimant amp;nbsp;de uiôtu bominis quibus de caufis no co/ quatur.

De COrpuletia augenda uel minuéda et que gudu faine ac fiti fedent.

vmmy res amp;nbsp;bidoriy amp;nbsp;obferua/ tiones.

•

Xauctoribus.M.V^rro e.Higio.

Stropba.Sacerna.Erefo.Cornelio

Emilio Macro.Virgilio.Colunella.Iu' 110.Aquila.q de Etrufca diiciplina fcrip fit Taraitio qui item Vmbritio g item Cato ne.Cenforio.Domica.Liuio.Tro/ go.Mellifo.Fabonio..Fabiano.Mutia/ no.Nigidio.Manilio.Opio.

X ternis. Aridotele. Democrito.

Neptolono qui mella fugit Arif/ tomaco qui item Pbilofoco qui item Nicandro.Mencerte.Dyonifio qui ma' goncm trandulit Empocotide.Calima/ co.Attalo Rege.Appolodoro g.de bef/ tiis uenenatisHippocrate Eripilo.Era/ fiflrato.Afclepiade.Minofe Poffidoio Stoyco.Menandro.Prientdera.Cliden Ernpbronio.Atbaneo.Tbeopbraflo. Hifiodoro.Pbilometore Rege.

•

De arboribus.

De arboi ^ honore amp;nbsp;quando piata/

nus primû in italia amp;nbsp;unde natura ca^. De cameplatano amp;nbsp;quis primus totoderit uiridaria.

De pegrinis arboribus amp;nbsp;de malo adyrio.

Deindiç arboribus amp;nbsp;quando prf/ mum romybebanus.

De fpina amp;nbsp;ficu indicis.

De arbore palo amp;nbsp;arboribus indicis et fine nominibus amp;nbsp;lanifcris.

De pipis arboribus amp;nbsp;gariopbolo et aliis plilribus.

De macir amp;nbsp;arboribus ariany gctis.

De bdellio amp;nbsp;arboribus pfici maris De arboribus infuly perficy amp;nbsp;de lanifcris arboribus.

Degofimpio amp;nbsp;arboribus exgbus ueflcs fiunt amp;nbsp;quibus modis confient arbo¥ fructus.

De cofto et nardo et differctiis nardi

De aforon amomo amp;nbsp;amomi amp;nbsp;de cardamomo.

De tburc amp;nbsp;arboribus tburis.

De natura tburis amp;nbsp;generibus.

De mirrba amp;nbsp;arboribus mirrby.

De generibus mirrby amp;nbsp;natura amp;nbsp;pretio eius.

De maflice.

De ladano ibeno amp;brata.

De olea arabiy.

De brata arbore. •

De iflrobo.

De Horace.

De felicitate arabic.

De cynamomo amp;nbsp;xylmonomo.

De cafia.

De miffocanomo canacaron.

De feriaco gabano.

De myrabolano.

De palpa ygiptia.

Defcnicbo baiano amp;nbsp;calamo odo/ rato.

De uinco.

De amoiaco.

De fpbango.

De cypo amp;nbsp;apbalto.

De maro.

De balfhmo amp;nbsp;opobalfamo amp;nbsp;xylo^ balfamo amp;nbsp;Hyrate.

De galbano.

De pariate.

De Èpodilo amp;nbsp;malabarato.


ocr page 30

De oleo ompbatio.

Debrion.

Dcoeriante.

De clace arbore.

Vmma res amp;nbsp;biftoriç et obferua' tioncs.cccc.lxviu.

Xauctoribus. M. Varrone.Mu' tiano. Virgilio. Fabiaó. Scuofo.

Popo1o.Mella.Haulo.Proculo.Trogo Higino.CIaudio.Ccfhrç.Cornclio.Nc poteScxto.Nigro.q g eep demedie.Caf fio. Hcrmia:Lutio. Pifone. Tudiano: Cureate.

X ternis.Tbcopbrafto.Herodoto

Califtenc. Ifigono. Clitarcbo.

Anaximene. Duridc. Nearcone.Sicor/ to.Policrito.Olipiadoro.Diogrcto.Ni gibulo.Anticlide.Carete.Tidenco.Me nccbino.Donoto. Xanateolico.Atbco. Epipodo'Concbademodc.Piole:Mco/ lago.Marfura.Macedone.Zoilo.Item Democrito. Ampbiloco. Ariftomaco. Alexandro.Polibiflorc.Iuba.Apolodo ro.qui de odoribus Bcrocerfb medico.

Arcbcdomo.ité. Dionifio.ité. Demol' le.item.Copbrone.itcm.Ofonide.Item Diagora.item.Lola.item. Heraclide.

Tarentino.Xenocrate.Epbefio.

De arboribus.pcçgrinis.

De unguentis amp;nbsp;qua do cognita fût noAris amp;nbsp;degeneribus unguentorum et de compofitione

Quod unguentum Regale nocetur et qup cliapas amp;nbsp;qualiter (eruetur.

Quata in unguentis luxuria amp;nbsp;qua' do primum ro manis in ufu

De palmis et natura earum etgene' ribus.

De fyriç arboribus.

De tbcrebintbo.

De ficu fgiptia amp;nbsp;cypria.

De ceraunia amp;nbsp;filiqua.

De perfico cgipti amp;nbsp;fpina çgiptia..

De pruno amp;nbsp;arboribus cotra mepbi De gummi generibus amp;nbsp;de papyro

De generibus cbartai^ amp;nbsp;quomodo cbartç fiant amp;nbsp;de cbarta^ probatione amp;nbsp;uitiis amp;nbsp;de glutino carum.

; De libris nump

De arboribus çtbiopiç.

De atlantis arboribus amp;nbsp;citreis ct qup in bis laudentur amp;uitupcntur.

De xborc trogete

De arbore lotbo.

De (capulido amp;nbsp;de radicc lotbos

Dc paliuro amp;nbsp;de punico malo ct de flore punici mali.

De afip amp;nbsp;graetip frudibus.

De tbimcleacttragion ct tracagan-tbe amp;nbsp;dc tragib ct de forpione et myri' ce uel brio et galla.

Deenominos.

Deandrada.

De cocritia.

De ferula.

De tapfia .

Dc cappari et cynofbato et opbiofta pbile amp;nbsp;faripba.

Dc fpia babylois regia amp;nbsp;de cytbifo

Dc frudibus et arboribus nr i maris atqj rubri et indici.

Vmma res ct biflorip amp;nbsp;obferna tioncs.cccc.1x1111.

Xaudoribus. MVarroe. Muti' ano. Virgilio. Fabiano. Seuofo.

Poponio.Mella.Fabio.Higino.Trogo Proculo.Claudio.Ccfire.Cornelio ne' pote.Sexto nigro .qui greep dc medicina fcripfit Cadio. Emna. ' LuiiO' Pifonc. Tuditano.Antiate.

X tcrnis.Tbcopbrafto.Herodoto

Califtéc.Hifidono.Clidario.Ana ' fimane.Duridc.Nearebo. Ono(icrito.

Olïpiodoro.Diogncto Dicobulo.An' ticlidc. Mcnca. Domore. Tbcbano Dorotbeo.Atbenienfc.Lico.Antbca. Epipodioc.Adimato.Tbolomco.Lar/ fio.Marfua.Macedone. Zoilo.ité.Dc/ mocrito. Ar»pbiloto. Alexa dro.Poli' biftore.Arifloaco.Iuba. Apolodoro q dc odoribus.Eraamp;lide.mcdico. Arcbi/ dcmo.itcm. Dyonifio.itcm. Dcmocli dc.itc.Heupbone.itcm.Timifide.itcm Diagora.itê. lolla.item.Eraclidc.Taré tino.Xenocrate.Epbcfio.

Dc arboribus frudifcris.


ocr page 31

De uitium natura.

Item de uitium generibus.

De genere uuai^.

De laudibus catonis.

De inuentione mulfi.

De natura uini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

Vina generofa.

Vina tranfmarina.xxxv.

De ulo quod uocatquot;uió genera.vii.

De dulcium generibus.xvii.

De deuteriis et fecûdariis uini gene' ra tria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Quç nuper gcncrofa uina i italia ce/ pcrunt eflc.

De uini obferuatione a romulo rege

Qui uini ufus antiquis et de uinis antiquorum.

De apotecis amp;nbsp;quamdiu uina tranf/

marina fueruntinpretio.xvi.

De liberalitate cçfaris in uino.

De uinis fiëlitiis.lxvi.

De bydromelle amp;nbsp;oximelle.

ProdigioG généra uini.

Quibus uinis ad facra uti non fit pbas et qbus generibus mufla codiaf. .

De picis generibus amp;nbsp;refinis amp;nbsp;mu' ftis condiendis.

De cellis uinarus atq; uafis.

De uitanda ebrietate.

Vmma res amp;nbsp;biftoriç et obferuati' ones.de.

Xauctoribus.Cornelio.Valerias Virgilio.Celfo.Catone.Cenfo rio.

Saferuis.1?.amp;F.Stropba.M. Varrone. D.Silano.Fabio.pictore Higio.Flacco Verio.Sicino.Iulio.Actico.ColumeP la. Maffurio. Sabino. Tergila. Macro. Flauio Planto.Dorfimio.Scçuola.Elio Azello.Cotta.Mena0-L.Pifonc.Popo

Lenio.Fabiano.Sexto.Nigro.Bibio.

Ruffo.•

X ternis. Hcfiodo. Tbeopbrafto.

Ariftotcle-Deocrito.Hyeroc Rege Attalo Rege.Philometore Rege.Archy ta.Xenofonte. Amphilocho.Athaneo. Anaxi. Politaxio. Apolodoro.Lenio. Ariflophanc. Milcfio. Antigono. Ti' macho.Agato.Apoloio.Pergameno.

Ariftrando.Athcneo.Botrie.item Ba'

tio.Milcfio.Vionc.Solcmfecherea.

Athcniéfe.Chcrifto.item Diodoro.Pri ennico. Dione. Elophonte. Epigcne. Rhodio. Euagone.Tifio. Emphrone. Athenco.Anaiofonc q de agricultura. Accirionc.qui itcm Limaco.q ité Dyo' nifio.qui magonem traflulit.Diophae quiex Dyonifio epithema fecit.Afele' piade medico.Oficrito.Iuba. Rege.

De natura fructiferas arbos et olei. De natura oliue amp;nbsp;olei cofcruatione De natura olei.

De cultura oliuas.

De feruandis oliuis amp;nbsp;quomodo fi' tiendum oleum.

De oleo fictio genera.xlviii* Deamurca.

Pomo?/:omnium genera amp;nbsp;naturp. Aucum que pinea^ :genera.iiii. De malo co to nio gcncra.iii.

De perfico genera.iiii.

De pruno genera eius.xi.

De diuerfis generibus malo^ gene/ ra.xxix.

De piris amp;nbsp;infitorum uarictate ge/

ncra.xxxvii.

De pomis feruandis amp;nbsp;uuis.

De cotoneis piris amp;nbsp;forbis.

De ficis genera.xxix.

Decaprifico amp;capriricationc.

De mcfpilis amp;nbsp;co¥ generibus.iii. De forbis genera?iiii.

De nuce in glande gencra.xi.

Dc caflaneis genera.viii.

De filiquis et earnofis pomis ct mo' ris amp;nbsp;acinis amp;nbsp;bacis.

Dc cerafiis genera viii.

De corno amp;lcnti{co.

De generibus fuccos amp;nbsp;dc odore.

Dc fuccis fructuum amp;nbsp;coloribus amp;nbsp;odoribus amp;nbsp;natura pomoi ; amp;nbsp;de come/ datione fructuum.

Dc myrto amp;nbsp;genera eius xi.

Dc lauro genera xiii.

Vmma res amp;nbsp;hiEoriç amp;nbsp;obferua/ tioncs.d.xx.

Xauctoribus Fencftella.Fabiano Virgilio Cornelio Valeriao Celfo


ocr page 32

Catone. Cenforio. Scruio.P.ct Cor. Scropba.M.Varrone.Diümaco.Fabi' ano piótore.Trogo Higio.Flacco Vcrio Gietino.Atico.lulio.Sabino.Tcrgilla. Cotta. Meflalino.L. Pifonc. Pornpo. Lennio.Marcio. Plauco.Flauio. Dor' fene.Scçuola.Ellio.Atbello.Capitone. Sexto.Nigrio.Vinio.Rufino.

X ternis Hefiodo.Aridotele.De/ mocrito.Hierone Rege Articbo. Philometore Regc'Atalo Repe Xcno/ fonte.Ampbiloco.Atbeneo.Anafipoli tafio. Apolodoro. Lenio.Aridopbaé. Millefio.Antigone. Cyneo.Agatocle' dio. Apollo. Pergameno. Ariftando. Atbeneo. Baebio. Milefio.Bione.Se' lenfe. Terea. Atteneo. Cberido.item. Diodoro Pemodione.CollopboteEpi/ gene.Rbodio. Euagone. Carfio.Em/ pbronio.Atteneo. Andritione.qui de agricultura fcripfit ac drione qui item Dyonifio epytoma fecit Afclipiade me/ dlco Arifidrate.item Torniade g de con fiitura uini Ariftomacbo.quibus Hyre^ do.qui item Tbemifione medico Ho/ neficrito.Iuba Rege

Siluedrum arbo^: natura.

Gentes fine arbore amp;nbsp;miracula i fep/ temtrionalis regionis arboribus.

De bircanç filuç magnitudine.

De glandiferis.

De ciuica corofia amp;nbsp;de coronarum origine amp;nbsp;qui frondea corona donati. De glande genera.xiii.

De fagina glande amp;nbsp;reliquis glan/ dibus amp;nbsp;carbone amp;nbsp;padu porco^.

De galla amp;nbsp;quam multa prêter gla/ dem ferant cçdem arbores.

De cacbrin amp;nbsp;coélo grano. Deagarico.

De crops.

De fubbere.

Qua^ funt in ufu cortices.

De fcandulis.

De pinu pinadro.

De picea.

De abiete.

De larice

Detbecla.

De natura ea^ arborum.

Differentia in fexu.

De abietis amp;nbsp;picee natura.

De taxo amp;nbsp;eius natura.

Quibus modis fiat genera picis etquo. fiat cedrum amp;nbsp;de fpida pice quomodo fiat et quibus modis rcfina coquatur.

De zolippa amp;nbsp;de Epio etquarum

arborum materia imprçtio.

De fraxino amp;gcneribu3eius.iiii.

De tilia genera duo.

De acere genera.x.

De brudo mCljifco.

De fcapbilo dendro.

De buffo genera tria.

De ulmo genera.iiii.

De arboy natura perfitus.xx.

Diuifio generum.

Quibus folia non decidat amp;nbsp;de rbo' dondrendo.

Item quibus no decidunt et quibus non omnia folia cadunt amp;nbsp;quibus 1ocis nulle arborum.

De natura foliorum cadentium amp;nbsp;quibus folio2 ^uarii colores.

De populo genera tria amp;nbsp;quorum foliorum figura mutatur.

Qupfolia uerfenturomnibus annis

Ct palmis

De ordine nature iu Etis et de flore arboy amp;nbsp;de conceptu et de germinatioe et partu amp;nbsp;quo ordine floreant.

De cornu amp;nbsp;queq; quo tempore fe/ rant amp;nbsp;quç fructum non ferant amp;nbsp;qnç infelices cxiEimantur amp;nbsp;quç Ecilimep/ dunt frudlum et quibus fructus anteq flores nafcitur.

De biferis amp;nbsp;triferis amp;nbsp;quçcelerrime (enefeat amp;nbsp;quç tardius ct de çtatibus ca^ De moro.

Dc filueflribus.

De buxo amp;nbsp;faba grçca fiuc lotbo.

Dc ramis amp;nbsp;corticc amp;nbsp;radicibus ar/ borum.o

Dc prodigiofis arboribus.

Quibus modis fpote nafeantur amp;nbsp;q gt;omnia ubufy nafcitur amp;nbsp;quç no alibi nafeantur arbores.

Dc cupreffo amp;nbsp;q, ex terra noua aliq fpc Aafeantur amp;nbsp;quç in ca non fuerunt.

Dc bedera.

De bedera quç uocatur fymila.

Dc aquaticis calamis amp;nbsp;fructibus


ocr page 33

gcncra.xxvii'

De barundimbus amp;nbsp;caz^ diflcrctiis.

De Calice genera eius otto et qup prp ter falicem utilia funt ligatnris

De fcirpis.

De rubis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

Dcfuccis arborum amp;nbsp;natura mate' riai; amp;nbsp;de cedendis arboribus.

De magnitudine arbo^ et qupcari' ne et ruinam non fentiant amp;nbsp;de perpe/ tuitate materiarum.

De teredinibus. •

De materiis arc^itete et que mace' ries ad quid utilis amp;nbsp;qup firmior mace' ria infra tectum.

De glutinada materia et lignis feefti' libus.

Dearbo:^: ftate et quf genera in bye' mene durent.

Quarum fit uita breuiffima.

Qup in arboribus uiuant amp;nbsp;in terra nafci non poffunt amp;nbsp;quf nafccdi fuam fedem non babeant.

De ulfci et fimilium natura et uifco faciendo.

Vmma res amp;nbsp;biHoriç etobferuati'

oncs.c.xx.

•

Xauctoribus.M.Varroé.Feciale.

Nigidio.Cornelio nepote.Hygi/

no. Mafurio. Catone. Mutiano. L. Pifone.Trogo.Calopario.Bofo.Tcmu' tio. Sextio. Nigro. Cornelio. Bocbo.

Vitruuio.Grpcino.

X ternis.Alexandropoli.Hiftori'

ca.Heyfiodo.Tbeopbraffo. Deo'

crito .Homero.Tbimeo.Matbematico

Arbo? ^pretia mirabilia.

De natura cpli ad arbores amp;nbsp;quam partem cçli fpectare debeant.

De fotietate cpli amp;nbsp;terrç ad^rbores.

De qualitate regionum.

Terrarum genera. •

De terra quam britannia amp;nbsp;gallia amant.

Degrçco^ doctrina.•

De terras generibus'

De cineris ufu amp;nbsp;de fimo et que fa ta uberiore terram fatiant amp;nbsp;quç urant.

Dc fatione arboy amp;nbsp;g, a uulfione navantur arbores.

Dc tranffcrcndis fcminariis ulmis ferendis amp;nbsp;fcrobibus.

Dc intcruallis plantandaru arboru. Dc umbris.

Dc ftillicidiis et ubi platari debeat.

Quf arbores tarde crefeant amp;nbsp;quç celeriter amp;nbsp;dc labina.

De fatione arbo: ^infitioneq; ct quo

inucnta fit tenera inferedi emplaltratio

Dc ultc inferenda.

Deemplaflrationc.

Exemplum buius rei.

De cultura olea:yc amp;nbsp;quibus tempo/ ribus infitio fiat.

Quç arbores fotiate gaudeat de dif/ ciplina allaqucandi amp;nbsp;aculcandi.

De filicto amp;nbsp;barundineto ct cptcris cfduis ad particas amp;nbsp;palos.

Dc culturis amp;nbsp;difciplia excolenda^: uincarum.

De fulco amp;nbsp;uinca^ putatioé ct cul/ tu amp;nbsp;doctrina

Ratio arbuflorum.

De feruandis uuis et morbis arbou.

De prodigiis ex mutatione amp;nbsp;de re. mediis ex arboribus ct quç rigatioé pro' fitiant amp;nbsp;qualiter rigandp ct mirabilia de riguis.

Dc caprificatione amp;nbsp;flrico ratione.

De diucrfis arbo2 ^medicamétis c6/ tra uenenata amp;nbsp;noxia animalia.

Vmma rcs amp;nbsp;biftorip ct obferuati' ones.c.v.cccc.lxxxi.

X auctoribus.Cornclio nepotc.

Catoé. Ccnfbrio. M.Varroé.Cel/ fb.Virgilio. Higino.Sefcruis.P.amp; F.

Stropba. Calpburnio. Baflo. Trego* Emilio. Macro. Grçcino. Colunclla.

Atico. lulio. Fabiano.Sura.Manilio.

Clefiomundo.C.Epidoto.L.Pifonc.

X tcmis.Hcfidoro.Tbcopbralto.

Ariflotclc. Dcmocrito.Teopopo. Hicroc Rcgc Pbilometore Rege Ata/ lo Rcge Arcbita. Xenofonte. Ampbi/ loco.Atbcnienfc.Anafipolitafio.Apo/ lodoro.Lcnnio. Ariflopbaé. Milclio. Antigono. Tbimeo. Agbatocledio. Apolonio.Pergameno-Datio.Milefio


ocr page 34

Bione. Cberea. Atbenienfc. Cbireólo. Item Diodoro. Prieneo.Dione.Colo' pbonio. Epigene. Rbodio.Euagone. Tbarfio.Eupbronio. AtbeneoAndri' tione.qui de agricultura Aftrione qui item.Lyfimacbo qui item.Dionyfio g magoncm tranftulit Diopbane qui ex Dionyfio.epitboma fecit Ariftrando g de portentis.

Ql antiquis maximu ludium agriculturç fuerit.

Quç corona primo romp.

fumma utilitas annonp amp;nbsp;quiagricul/ turç illuHres.

Ratio de agricultura.

Laus agricola^ amp;nbsp;quçobferuando in agro parando.

De uillarum pofitione amp;nbsp;precepta

antiquorum.

De agro colendo.

De frugum generibus amp;nbsp;natura.

Non omnia frumenti genera ubiq;

nafci amp;nbsp;de reliquis in oriente generibus

De piftura amp;nbsp;molitura et farina.

De fimilagine.

Dc filiginc amp;nbsp;aliis generibus.

De tipbeamp;pifa.

Dc tritico amp;nbsp;eius fertilitate.

Dc fifima amp;nbsp;ormino.

Dc piftura amp;nbsp;ratione pinfendci.

Dc fermentis.

Dc panis fatiendi ratioe amp;nbsp;genera.

Quando primu piftores romp.

De cribro^ generibus.

Dc alicp ratione.

Dc alica.

Dc leguminibus genera odio.

Dc rapis amp;nbsp;napis amitcrnis.

Dc lupino.

Dc ultia.

Dc eruo.

De feno grpeo et faragipct de ocymo .

Dc mcdica amp;nbsp;citbifo.

Dc ultiis frugum.

Dc rcmcdiis.

Quid in quo$ genere debet feri.

Dc prodigiis frugum.

Dc arandi difciplina.

Dc uomerum generibus pluribus et eorum ufibus,

Dc temporibus arandi amp;nbsp;iuneftioe bouum.

Dc occando amp;nbsp;quodam arratioriis genere.

Dc cultura per genera frugum.

Exempla diuerlair terram amp;nbsp;dc fum^ ma fertilitate amp;nbsp;bifera uitp et aquarum differentia.

Dc qualitate terrp.

Dc bonitate f^ninum amp;nbsp;difciplina feminandi et quantum ex quoqi frume/ ti genere lugere inferendum amp;nbsp;tempori' bns ferendi.

Digeflio fyderu in dics amp;nbsp;nodtes.

Replicatio totius culturp amp;nbsp;quid quoq; menfe in agro fieri oporteat.

Qlagricolp afpitiant Hellas fed magis tempora ferende frugis amp;nbsp;ortus occafusqi fyderu in qnibufdam bcrbis et Hcllarum ortu amp;nbsp;occafu.

Dc pratis amp;nbsp;reparatijnc prati.

Dc cotibus amp;nbsp;falcibus.

Dclcriptio frugum amp;nbsp;fyderum.

. De tcmpcflatibus utriuf$ teporis ct rcmcdiis ftcrilitatum.

Dc meße amp;nbsp;tritico ct filigine. Dc palec ufu amp;,feruatione.

Dc frumento fcruando amp;nbsp;Icgumi/ nibus uarif rationes.

Dc uindcmia amp;nbsp;autumni teporibus De lunari ratione.

Dc ucntorum obleruationc.

Dc limitatioe agrorum amp;nbsp;flatu ue/ torum amp;nbsp;nominibus.

PronoHica temperatum.

Vmma res ct biHorip amp;nbsp;obferua/ tioncs.ii.lx.

X auC?o ribus.MafTurio.Sabino. Caffino.Hcrnio.Verio.Flacco .L.

Pifbnc.Cornclio.cclfo.Tauranio.Gra/ cile.D. Syllano.M. Varrone. Catone, ceforio.Stropha.Safcrnis.P.ct.F DoL tio.Calumo.Higino.Virgilio.Trogo. Ouidio.Gracino.Colunclla.Tuberino. L.Tbauritio qui grece dc aftris.Crfare. dictatore.qni item.Sergio.Paulo.Sabi/ no.Fabiano.M Cicerone.Galpburnio Baflb.Aceio.Capitone. Manilio Suro


ocr page 35

qui Prafidicas.

Xternis.Hefiodoro Tbeophraflo

Ariflotele. Democrito. Hierone Rege.Philometore Rege.Attalo Rege Xenafonte.Ampbiloco.Atbeneo.Ana/ fipolitafio.Ariftopbane.Milcfio Apo/ lodoro.Lenio.Antigone.Miceo.Aga' tbocle.Cbio.Apolonio.Pergameno. Arifhndeo. Athenio.Bachio.Milefio Bioe.Solcfe.Cherea.Atheiefe.Chcrefio itcm.Diodoro.Prieneo.Dione.Colo' phoneo.Epigene. Rhodio.Euagone. Tafio.Emphroio.Atheneo.Anaritioe q de agricultura.Efe^oc q ite Dionyfio qui magoné tranftulit.Diophanc qui ex Dionyfio Epithomafecit.Paletc.Eu/ doxo.Philippo.Calippo.Dofithco.Par mcnifco.Militonc.Diritóe.Ocnopidc. Denone.Euthemóe Harpalo Haccateo Anaximandro. Sofigcnc.Hipparco'.

Aratho.Zoroaftre.Archibio.

De lini fationcde generibus cius.et quo perficiatamp; de mapis amp;nbsp;no ardente et quo primu in theatris ucla.

De fperti natura.amp; quando primû. ufus eius.amp; quo pficiaf.et quç fine ra' dice nafcantur amp;nbsp;uiuant.

De mifi amp;nbsp;tubcri8us.

De fungis pizis.

De laferpitio amp;nbsp;maguderi et rubia et radicula.

De horto¥ cura.

Digeflio tcrrç.

Nafcentium natura prêter.fruges et frutices.

De cumeribus.

Dcpoponibus amp;melo poponibus.

De trium cucume^ generibus.

De cucurbita amp;nbsp;eius ufu.

Qz_ in utroq3 genere nafccntiü funt

in ortis amp;nbsp;filueftria.

Dc napis.

De raphano. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

De paftinaca.

Dc hihifco. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Dcfifcrc.

Debulbis amp;nbsp;aruncis.

De ortenfium herbalt. radicibus • foliis floribus coloribus.

De cepa.

De porro.

De aleo.

Quoto die quç hcrly nafcanffatc

quo formantquot;ucl digerantquot;ctquo¥: iin'

gula genera funt amp;nbsp;quou plura.

De hcliofelio hippofclio Ö lt;neofello

De lactucis.

De beta.

De brahi Clé

Decaule.

De afparagis amp;nbsp;conruda.

De carduis.

Deocymo

De eruca amp;nbsp;naflurtio.

Vndc nafturtium dictum fit.

Deruta.

Deappio.

De menta amp;nbsp;mentadro.

De cymino.

De peregrino cario.

De liguftrico filucûri Guc panarc.

De tymbra.

Delcpido.

De hit ancto amp;nbsp;facopcnio.

De papaucre.

De fationc coriadri aneti atriplicis et alio.

De fynapi.

De fifimbrio amp;nbsp;ferpillo.

De feniculo amp;nbsp;canabrco.

De ferulis.

De morbis ortou amp;nbsp;remediu cotra formicas erucas amp;nbsp;culices.

Quç magis fint fortia uel minus amp;nbsp;quibus filfe aquc profint.

Ratio rigadoi A hortoy amp;nbsp;que tranf lata mcliorcfcat amp;nbsp;de fuccis et faporibus ortenfium.

Vmma res amp;nbsp;hiftorip et obferuati/ oncs.m.c.xliiii.

X auctoribus. Mauritio Plauto.

M.Varrone.ac Catoe. Cenforio.

Higino. Virgilio* Mutiao.Cclfo.Co/

lunclla.Calfurnio.Baffo.Mamilo.Su/

.ra.Sabino.Tyrone.Lici nio.Ma ero.Q

Burio.Bibio.Rufino.Cafcnio q cepu/

rica fcripfit.Caftritio.item Firmo.itcm Peritio.

X ternis.Herodoto.Theophraflo Dem ocrito.Ariflo maco.Menan


ocr page 36

dro.qui Biotercfla.Anixiho.

De ruta. Dementadro. De menta.

Medicine ex bis quçibortis nafcuf De cucumere filueftri.

De elaterio medicine.

De angurio cucumere fuie eratico et de Citiuo amp;nbsp;pepone et rapo.

De cucurbita filuedri.

De rapo domeflico.

De rapo filucftri

De rapoi^ differentiis amp;nbsp;rapbano filueflri amp;nbsp;rapbano fatiuo.

De padinaca amp;nbsp;bibifco.

De ftapbilino fiue paftinaca.

De gigidion.

De fifcre.

De file.

De inula.

De cepa filueflri:

De porro fccftiuo.

De capitato

Dcalio.

De lactuca filuatica fiue caprina amp;nbsp;efapon amp;nbsp;de filuifUto amp;de lactuca filuc' ftri.

De beta candida amp;nbsp;nigra.

De beta filneflri.

De intubis amp;nbsp;ambula.

De cicorio.

De feri genera.ii.

De braflica.

De lapCana*

De braffica marina.

De fcylla.

De bulbis.

Debulbinc.

De bulbo uomitorio.

Dc afparagis.,

Decorruda libyco amp;nbsp;filuri afparago.

De apio.

Deapiaflro.

De boll Citro.

De bortofelino.

De beliofelino.

De petrofelino.

Dcopofelino.

Deocymo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

De filuedri ocymo

Deeruca

De nadurtio.

Dc finapi.

De pulegio.

De pulegio filueftri.

De nepeta.

• Decumino filuedri.

De cumino ptbiopico.

De filueCtri cumino.

De ama.

Decaparo.

De ligudico flue panate.

Dc cunila bubula.

Item dc cunila galliacia fiue origao.

Dccunilagine amp;nbsp;cunila molli.

De libanotide amp;nbsp;cunila fatiua amp;nbsp;eu' nila montana.

, De piperiti.

Dc origano ucl optumiprafio.

Dc dragorigano.

Dc beraclio.

De lcpidio.

Dc gitb fiuc mclantbo-

Deanefo.

Dc ancto.

Dc facopenio.

Dc papaucre albo amp;nbsp;nigro amp;nbsp;quo fuccus berbav coUigedus eft amp;nbsp;dc opio.

De cmpratico.

Dc crratico amp;fylation amp;nbsp;peralion.

Dc bcraclion amp;nbsp;apbroton.

Dcdiaconidio.

Dc tbimalo amp;nbsp;artbalio.

De portulaca ucl pepbili.

Dc coriandro.

Dc atriplice.

Dc malua malopcquot;

Dc altbca.

Dc lapatio ct bippolapato et oxila/ pato amp;nbsp;de bulapato.

Dc finapis tribus generibus*

Dc marubio.

Dc ferpiUo.

Dc fifimbrio fiue cimbreo.

Dc lifii fcminc.

Dc blito.

Dc mioae.

De feniculo.

De bippoinaratro ucl mifeneo amp;nbsp;cavabo.

De ferula.

Dc carduis.

ocr page 37

Confectio tyriicêcompofitio medi' caminis antbioci.

Vmma mcdicic amp;nbsp;biflorip amp;nbsp;ob' feruationes.m.e.vii.

Xauctoribus Catoe.Cenfore.M.

Varrone. Pompo.Lcnnio.Gual/ cbio. Higino.Sexto.Nigro qui grece fcripfit lulio.Baffo.qui item Celfo An' tonio.Calori.

X ternis.DerryScrito.lbeopbraf/ to. Orpheo. Menandro qui Bio/ crefla. Pythagora.Nicadeo.Hippocra' tc.Tifipho.Diocle-Ophlone.Eraclide. Hifeti-Dionyfio.Apolodoro.Tarcntio Apolodoro.Cithicnfc.Praxagora.amp; PhiHonico.Mcdio/Dinche.Cleopatre lola.Philiftione.Afclepiade.Thratctia Petro nio.Diodoto.Crafiflrato.Dlago/ ra. Andrea. Muefide. Copicarnieno. Damone.Dalióc.Sufumene.Illipolcio Metrodoro.Salone.Lico.Olimpiade. Theobana.Thilio.Petuclio.Micftióc.

Claudio.Senocrate.

•

De mira floi^ uyietate.

De flrophiolo ferto qui primu flo/ res cçperint amp;nbsp;quando primum corona inuenta amp;nbsp;appellata amp;nbsp;quare.

Quis primo coronam foliis aureis ct argenteis dedit amp;nbsp;de honore corona?^ apud antiquos ct de fcipionis honore amp;nbsp;patilibus coronis amp;nbsp;clcopatrç regiminc faCto.

De rofa nichorois amp;nbsp;generibus eius ct ubi feratur.

De lilio genera tria amp;nbsp;de ratio e cum inferendi.

De Ulolis amp;nbsp;de acalta amp;nbsp;de bacate ct cob reto

De floribus antiquis amp;nbsp;damp;orname/ toy : diucrfitatc

Dc faluica amp;nbsp;polio

De ueftium pmulationc cum flori/ bus amp;nbsp;de amaranto amp;nbsp;de triftone fine crifiti

De honore coro nay, amp;nbsp;ciclaminfet de melotro amp;nbsp;trifblio^tria cius genera

De origao amp;nbsp;thimo amp;nbsp;melle attico ct coniza amp;nbsp;iouis flore helenio amp;nbsp;bro/

tano adonio amp;nbsp;Icucatenio.

Deamaraco uel fapfuco amp;nbsp;nicegrç' co ct meliloto amp;nbsp;uiola alba acordiamio et de filucflribus bulbis amp;nbsp;heliocrifo amp;nbsp;lichinis amp;nbsp;herbis citra mare.

De cura apiu amp;nbsp;pabulo amp;nbsp;morbis ca?^amp;remcdiis.

Deuenéato mellcct remediis mellis

De meile quod mufep no attigunt ct de alueariis amp;nbsp;cura eo¥ fi famem fcn/ tlunt apes.

Quomodo cera fiat amp;nbsp;diuerfa eius nomina.

De herbis fpontc nafccntibus amp;nbsp;aculeatis

De carduo.

Dccolimo aólerali fiue phanos.

De fcolimo.

De hclfonc.

De tenica.

De cdocafia fiue ciamo.

De cicorio fiue intybo erratico Deantalio amp;aratho.

De parthenio triguo corcoro.

De urtica.

De tribulo amp;nbsp;ancula.

De differentia hcrba:% p folia amp;nbsp;quç herbç toto anno floreant amp;nbsp;afcula rcgia ct de gladiolo.

De lunco gencra.vi.

De cypro amp;nbsp;medicamentis cayc.

De cipcro.

De odorato iunco.

De rofa mcdicinç.

De lilio.

De narcifïb.

De uiolis filueflribus.

De bacarc.

De combreto.

De afaro.

De nardo..

De croco medicinç.

De croco mago.

De firi.

De fhlûica amp;nbsp;olochrifo.

De chrifocome amp;nbsp;de meliloto.

De trifolio.

De thimo.

De hemo rogalc.

De hclcmo amp;nbsp;abrotamo.

De leuchatcmo.

Ex fapfuco•mcdicinç.


ocr page 38

De anemone.

De denante.

De elicbrifo fiuecbrifanto.

De biacyntbo.

De ulta pernica Cue camedapbne. De calocafia. De antalo. De parthenio. De tyrebuo. De cacabon. De orcoro. De per foluta.

De ponderibus amp;nbsp;menfuris

Xauctoribus.Cat6e.Cenfore°M.

Virrone.Mafurio.Antiate.Cehóc Criflino.Vlpio.Rufmo.Higtno.Pó/ pco.Lennio.Cornelio.Cello .Calpbur/ nio. Baffo. Publio. Vargio. Litinio.

Macro.Scifio qui grpee fcripfit lulio.

Ballo qui item Antonio.Callori.

Xtcrnis.Tbeopbrallo.Dcmocri'

to .Orpheo.Pythagora'Magone,

Menadro qui Diocrefia.Nicadro.Ho' mero. Hefiodo. Mufio. Sophocle. Anaxileo.

Edicis.Innefteo qui de Coronis.

Calimacbo qui item.Phania.Phi' fico.Symo.Timarito.HyppocrateChri fippo.Dioclc.Opionc.Eraclide.Hice/

fio.Dionyfio.Apolodoro.Tarentino.

Praxago ra.Plillonico.Afclepiade.Cra/

tetia.Petronio. Diodoro.lolia. ErafiP

trato.Diagora.Andrea.Muefide.Epita ro Damioe.Dalioc.Sofifemene.Tbeo/ polemo. Metrodoro. Salone. Licho.

Olipiade. Thebana. Philimo. Petri/

clio.Mictione.Claudia.Xenocrate.

De gentibus.herbis fbrmp gratia utentibus.

Qt . herbis uclles inficiantur.

De corona graminea

De raritatc eius.

Qui foli ea donati.

Qui Iblus centurio coronatur.

Medicinp ex rcliquis coronamentis

et de cringione.

De centum capita

Deachanon.

De tribulo.

De Hibc medicine.

De hippofc generibus amp;nbsp;medicis.

De urticf mamp;licus.

De lamio medicus.

De fcorpii generibus amp;nbsp;medicinis.

De leucanta fine phinuo fiue Itada

De hclixinc perditio parthenio.

De cameleone fiue irino amp;nbsp;galbo.

De canapo

De ancufa amp;nbsp;pfeudo aneufç.

De conchilionæ

Deanthcmi.

De lotho.

De lotomcta.

De heliotorpio amp;nbsp;gallitricone..

De pigride.

De tefio.

De afphedelo.

De halmon.

De halimon.

Deacanto.

Delupleuro.

De lupreflin.

De elaphoboflon.

• De fandice.

De tauriRon.

Dc lafana..

De caucalide.

De effiom.

De filbo.

Dc fcolemonio fiue limonio.

De byonco.

De condrion fiuc codrilc.

Dc boletis medicinç.

Dc fungis.

Dc filphio.

De lafcre medicus.

Dc natura mellis.

De aqua mulfa amp;nbsp;quarc genere ci/

horum mores inmutentur.

Dc mulfo.

De ce@ medicinç.

Dc filigine amp;nbsp;ttitico.

Dcclire fiuc cauca.

Dc hordeo.

Dc zca.

Dc hcrmia.

quot;Polente.

Pulte.

Alica.

Milio.


ocr page 39

Panico.

Scûni.

Sefamo.

De eodem fiueanticiro.

Deordeo.

De pbenicca.

Ptifana.

De amilo.

De pane.

Defiba.

De lente fatiua.®-

De lente paluftri.

De fhluia* De cicerc.

De cicercula.

De columbinis.

De eruo De lupinis.

Dcirione

Deormino.

De lolio.

De miliaria.

De bromo.

Deoroblacbc fiue tynomorion.

De befliolis uencnatis ex Icgumino De potibus ex frugibus fhcftis.

Vmma medicinçct biflo riç amp;ob' feruationcs.dcccc.vi.

Xauctoribus iifdcm qbus prio/ re libro et prêter eos Crifcrio.CraP cone.Altbco.

De arboribus cultis.

De uitibus amp;nbsp;follis uuay.

Deompbatio amp;nbsp;de oenante medic.

De medicinis uuay: recentium amp;nbsp;(armentis.

De nucleis.

De uinaceis.

De uua tbcriatbca.

De uua paHh ucl aflapbida.

De flaphifagria.

De lambrufca

De falicaflro.

Dc uitc alba. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• De UIte nigra.

De muftis.

De uini generibus fex amp;nbsp;medicinp.

De furcntino uino.

Depbaltrino.

Deccculo.

De aceto.

De ftillino.

De oxymelle.

De fapa.

De fece uini.

De fece aceti.

De oleis amp;nbsp;fblcis olep.

De flore ct clere et oliua alba amp;nbsp;nigra De fructice.

De lacbryma.

De amurca medicinç.

De fbliis olcaftri.

De oleo onpbatio.

Decemantbino.

De oleo cicimo.

De amigdalino.

De laurino.

De myteo.

De oleo ebimerfino.

De cupreffino amp;nbsp;citreo amp;nbsp;carino.

De oleo enidio.

De oleo Icntifco.

De oleo balano.

Decypros.

De oleo balfamino.

Dc malo batro.

De oleo iofciamo.

De termino oleo.

De narcifino amp;nbsp;raphanino oleo.

De fefamino oleo.

De lilino oleo.

De oleo filgitico.

De clcomcli.

De piffino oleo palmay.

De nucleis palmai^c.

De palma mirobolani.

De palma flata.

De mails.

De cotoneis.

De melimellis.

De filueftribus malis amp;nbsp;citreis.

De punici mali generibus.

De prunis.

De pruno filueftri.

De piris amp;nbsp;eoru obferuationibus°

De ficis amp;nbsp;ea^ obferuatione.

De piceis ficoi;.

De caprifico amp;nbsp;bcrino

De prunis.

De pcrfico.


ocr page 40

De prunis filueflribus.

De moris.

Decerafis.

De mefpilis.

De pin eis.

De amigdalis.

De nucibus.

De nucibus grecis.

De nuce in glande.

De nucibus auellanis.

De piftatiis.

De caftancis•

De filiquis.

Decornu.

De arbuto.•

De lauro.

De lauro delpbica.

De lauro alexandrino.

De dapbneide fiue lauro filueftri.

De myrto Qtiua.

De myrtidano.

De myrto filueflri medicinç.

Vmma mcdicîç bifloriç amp;nbsp;obier/ uationes.m.cccc.xviiii.

Xaudio ribus.C.Vaigio popeo.

Lenneo. Sexto. Nigro qui grece fcripfit Tullio.BiQo qui itemAntonio. Caftori.M. Varrone. Cornelio.Cclfo. Fabiano.

X ternis.Tbeopbraflo.Deocrito.

Orpheo. Pythagora. Magone. Alexandro qui Biocrefta.Nicadro'Ho/ mero. Hefiodo. Mufeo. Sophocle. Anaxilao.

Edicis.Innedeo .Caliacho.Phana.

Phifico.Symo. Timarifto.Hip/ pocrate.Chrifippo.Dioclc.Opide.He, raclide.Hidefio.Dionyfio.Appollodo/ ro. Cithienfe. Apollodoro. Tarentino' Praxagora.Pliflonico.Medio.Dieuthe Cleopnato.Philifli6e. Afclepiade.Sa/ teria. Petronio. Diodoro.Iolia. ErafiP trato.Diagora.Andrea. Onorea.Mue/ fide.Epitarino. Diomione. Datione. Sofimene. Neopolemo. Metrodoro. Silloe.Lico.Olimpiade.Thebana.Phi' lino.Petrio. Midlione. Claudida.Xe/ noerate.

De ferulis.

Lotho italica. Glandibus. De cocco illicis.

Degalla.

De uifco.

De cerri radice.

De Tubere medicinç.

De fago.

De cupreflo.

De cedro mag@a. De cedride.

De galbano medicinç. De armoniaco.

De flyrace De fpondilio. Dc fpano. De tcrcbyntho. De picea amp;nbsp;larice. Dc dammephidice.

De refina.

De amigdalis amaris. De terebynthina.

De lentifco.

De maflice.

De platano. De fraxino.

De acere.

De alba amp;nbsp;populo.

De nigra populo. De ulmo.

De tilia.

De fambuco.

De lunipero medicinç. De fjlice.

De amerina.

De ultilibus.

De erice amp;nbsp;erito.

Dc genifla.

De myricc uel omarico.

De liguflro.

De alno. ____________

ocr page 41

De hedera.

De bederaebri folaria.

De hedera condidiorc.

Degumi Dcciflon.

De ciGo erithrao.

De camcciffo.

De milace.

De clematidi medicinç.

De harundine

De papyro.

De hebeno.

De rododrendo.

De thufen.

De cachri.

De Qbina.

De felagine.

De Cimolo.

De gummis medicinç.

De fpina çgyptia.

De fpina alba. Deachantio° Dc achatia. De eritro.

De eritrodano.

De aîifo.

De radicula amp;nbsp;flerrutio.

De rore marino medicinç.

De uulgari fpina amp;nbsp;filueflri amp;nbsp;de

De appendice fpina.

De tyrachante.

Detaxo.

De rubis medicinç.

De rubo rofaceo.

De cynofbaco.

De idco rubo.

De ramno.

De litio.

De farcocolla.

De de operice medicinç.

De earnedri.

De camedaphne.

De caméléon.

De tameficbi.

De cameciffo.

De camelirice.

De cameleuce.

De cameripharifton.

De ampelcprefon.

Deflach1.

Dc clinopodion.

De centunculo.

De clematide.

De cleurracide çgiptia medicine.

De haro amp;nbsp;de dracuculo et dracutia.

De hari çgiptia.

De miHefoUio amp;nbsp;mirofilo herba eiufdem nominis.

De pfedo uuio amp;nbsp;mûris amp;nbsp;fmiriza.

Deonebreche.

De coracefia amp;nbsp;calithia mimada .

De aproxi.

De alaoponti.

Deachemenidc amp;nbsp;hipoftada.

De theombrotyo.

De feminon.

Deadmantida.

De ariamda.

De therocarna.

Ethiopia.

DcopiuQ.

De thelaflcgen.

De theangelada.

De gelotophilida.

De hcfititaterida.

Prto media.

Maffigncte.

De hellantide.

De hemefia.

De hefehenomene.

De crocidemone.

Deonocoride.

De anacapferote.

De heriphia.

De lanaria amp;nbsp;flratotide.

De hcrba que nafcitur i capite Oatuc

De herba e fluminibus.

De herba lingua.

De cribro.

De herba fupra funeta.

De herba fupra qua migunt canes

De rodora.

De impia.

De ueneris peeftine.

De nodia.

De philantropos.

De canaria lappa.

De tordilon.

De gramine amp;nbsp;dacŒilo.

De feno greco mcdicinç.

ocr page 42

Vmma bifloriç medicinç.amp; ob' fcruationes.m.c.Ixxxvi.

Xaucftoribus.Eualgco.Popo.Lc/ nco.Scxto.Nigro q grecc feripfit lulio.Baffo qui item Antonio.Caftore. Cornclio.Cclfo.

X ternis. Tbeopbraflo. Apollo'

doro.Trito .Demoerito.Horpbea Pythagora.Magone.Mcnadrio qBio' creflas. Nicandro. Homcro.Hcfiodo.

Mufeo.Sophocle.Anaxilao.

Edicis. Mueftco. Caliacho.Pha' nia. Phvfico. Cinariflo. Symo

Hippocratc.Chrifippo.Dioclc.Opióc. Eraclide.Hiocfio.Dionyfio.Apollodo' ro.Cithicfe.Apollodoro .Tirctio.Praxa go ra Phiftoico.Mcdio.Diouche.Clco/ phanto.Philiftionc.Afclepiade.CratC' Pctroico.Dcdito.Iolla.Erafiftrato.Dia/ gora.Andrea.Marchonifide.Epichar/ mo.Darnione.Sofimenc.Tcopolcmo. Solone. Metrodoro.Lico.Olimpiadc.

Tcbana.Philino. Petrino. Myeftione.

Clautia.Xenocrate.

Aucftoritas herbaru amp;nbsp;de origine ufus.carum.

Qui latine ufus hcrbai/: feripferint et quando ad romanos noticia carum peruenerit.

Qui primi grccoru de hiïs compo' fuerint amp;nbsp;de hcrbai^ innentione amp;nbsp;an/ tiqua medicina.

Quire minus exerceant ca^ remedia

J )e cynoroda amp;nbsp;tracuculo mcdicip.

De quodam peftifero fonte germa' nie amp;nbsp;de britania amp;nbsp;maximis morborü doloribus medicine.

De moli amp;nbsp;dodccaton.

De peonia.

De panace uel afclepio.

De hcraclio fidcrco amp;nbsp;de tertio pa' natc chiromo amp;nbsp;panatc cctaureo et pha' rantio amp;nbsp;bcnccleo.

De hiofiamo ucl apollinari fiuc al' tricang^cnon.

De litiozofte parthemo hcrmupo' rana fiuc potius mcrcuriali.

Deachillca amp;nbsp;panace eraclca uel fi'

dcrite amp;nbsp;millefolio.

De fidcrite amp;nbsp;fcopa regia.

De hermineo tcucrio fplcnio.

De mclamphodion fiuc hellcboro

quot ue eo¥ genera amp;nbsp;de nigro clcboro.

De albo medicinç amp;nbsp;quando detur

. et quomodo fumendus amp;nbsp;quibus non dandus amp;nbsp;cp mures necat.

Dc mitridatia et fcordio fiuc fcorditi

De palimonia ucl philetelia uel cy lodinauina.

Dc eupatoria.

De dclcpton centaurio libadc amp;nbsp;fel le terre.

Dc triorchi medicina.

Dc climcno.

De gentiana.

Dc lifimachia amp;nbsp;partenidc ideflar/

themifia amp;nbsp;nymphéa hcraclio malo.

Dc euphorbia medicinp.

Dc plantagine.

Dcbugloiïa.

Dc cynogloda.

Dc butalimo.

. Dc fcytica.

Dc fpertania.'

Dc ipfacc.

De feinone. °

Dc uctonica.

Dc cantabrica amp;nbsp;uerufica.

Dc confiliginc.

Dc hibcrida'

Dc celldonia.

Dc canaria'

De hclaphobofcon

Dc ariftologia phiftologii*

Dc polirizo amp;nbsp;medicine contra fer' pentium icftus ex herbis quas fuperius nominauit.

Dc argemonia

Dc agarico cchio amp;nbsp;lofcia amp;nbsp;lofciao

De hicrcbotcne.

Dcblidtaria.

Dc lemonia amp;quinqifolio.

Dc dauco.

Dc thcuromarca amp;nbsp;pcrfolita.

Dc cyclaminc.

•Dc peucedano.

De ebulo.

Dc uerbafeo.

De plonidibus.

De herigonone fiue fcorpione.


ocr page 43

De tbcligone.

De ranis uenenatis.

De pbirione. Deolcinia. De periflero. De betonica.

De arido1ocia. De quinqifolio. De antirrbmo. De cuplia.

De artbernifia.

De pcricarpo.® De politrita. De ligulata panace.

De aridolocbia.

De callitrice.

De byffopo.

De loncbite.

De zipbio amp;nbsp;prafgamo.

De peucedano.

De pfillio.

De ariftolotii.

De tbiffeUio.

De biofciamo.

De eupborbio. De euphorbia nata in ordco. nbsp;nbsp;nbsp;•

De mandragora.

De cicuta.•

De tbemofagria. De capno qui pcs gallinacei.

De cbaro.

De erro fine ambrofia. Dc contilodo.? Dccbrigcro.

Deepbimero. /7 r-n Q-, De cclidonia amp;nbsp;labro uenereo.

Dc ramuncula. 'quot; Vmma medicinçet bidoriç et ob fcruationes.m.cc.xcli.

X audio ribus.Sex.Gallo.Pópeo.

Lennco. Sedio. Nigi@ qui grpce fcripfit lulio.Badb qui item Antonio. Cillore.Cornelio.Celfo.

X ternis. Tbcopbrado. Apollo^

doroDemocrito.Iuba. Orpheo.et Pythagora.Magoc.Mcnadro qui Bio' crefta.Nicandro. Homero. Hcfiodo. Sophocle.Xanto.Anaxilao.

Edicis.Mnefteo.Calimacho.Pha/ nia. Phyfico. Timarifto. Symo.

Hippocrate.Chrifippo.Diocle.Eupho nc.Eraclide.Hicefio.Dionyfio.Apol lodoro.Cithicnfc.Apollodoro.Taren tino.Praxagora.Philiftenico.Medio. Dicuche.Cleophato.Philiftioe.Afcle^ piade. Cratcria. lolla. Erafidrato. Dia gora. Andrea. Mucfide. Epicharino. Damione.Scfimene.Thcopoléo .Me' trodoro Solone.Lico.Olimpiade.Te'

bana.Philino.Petrino.Micfti6e.GlaU' tia.Xenoerate'

De morbis nouis amp;nbsp;de lichenegd fit amp;nbsp;quando primum in italia ceperint et de carbuculo amp;clephatiafi amp;nbsp;coluni.

Laus hippocratis.

De noua medicia amp;nbsp;afclepiade medico amp;nbsp;qua ratióc ueterem medicinam mutaucrit.

Irrifio magiCf artis.

De licho amp;nbsp;liehe amp;nbsp;tapfia mediciç.

Ad ftrumas ad digitos ad peeftus ad tuffim amp;nbsp;(anguinis fputum.

De uerbafeo amp;nbsp;cameleuce ucl tufi/ laginc.

De bechion amp;nbsp;aquileia amp;nbsp;de faluia.

Ad lateris dolores amp;nbsp;pccftoris ad or ptoneas amp;nbsp;locinoris dolorem amp;nbsp;cordis dolorem

De ephedra fiue marbafis.

De gcthin.

Dc confili gine.

De trifolio.

De fimphonia malandro calcoto biHopo.

De cam erope myrtei.

De aftrogolo.

De ledo.

De hippccifti orobroto.

De lauere.

De mogito.

De potamogito.

De paratica.

De gcracia.

De lentcpodio.

De lagopo amp;nbsp;aluo fiftendo.

Dcepriicimo.

De polipodio.

De fcamonio amp;nbsp;coloplicao.

De titymallo uel la diaria uel heftu' ca caprina.


ocr page 44

De titymaHo myrtite.

De titymaHo padliÜo. Dceliofcopio. Decaparitia.

De phntipbilon.

De dendroide.

Deaprofcilla.

Dc laudatio cyprio amp;nbsp;aliis.

Deebretaemo.

De cantilio amp;nbsp;cantili.

De biperico ucl camepbiti.

De filancc malo erratico.

De pulegio argemonio damafonio

inandragora amp;nbsp;fidericc.

Dc nympbea bcraclia amp;nbsp;exione.'

Dc orchis berba fiue fcrapbi.

Dc fatyrio.

De cbritcco.

Ad pobagricos remédia.

Dc lappagine.

MediciÇ generales dc pedibus talis articulis neruis.

Remedia contra morbos qui totum corpus occupant et de miltido amp;nbsp;de ui' giliis amp;de paralifi.

De geranio Cue miri.

Dc bonotcra.

Contra morbumcomicialcm.

De fcbribus frigidis amp;nbsp;febre iumc/ to^ ct freneticis bidropicis et ignc facro Ad clixata membra amp;nbsp;conta morbu rcgium.

Contra fbrmiculos amp;nbsp;fiCulas amp;nbsp;in' flationes amp;nbsp;ambuHionc amp;nbsp;contra alios morbos ad ncruos ad Gnguinem*

De berbis equifcto.

Dc peucedano amp;nbsp;fidcritc.

De ftcbpanomcli.

De crifitalc amp;nbsp;conta uermes.

De ulceribus et ad plagas amp;nbsp;de po' ligcmo.

De plurimis experimentis ad infici' endos capillos amp;nbsp;partus eiciedos amp;nbsp;eo' tinendos amp;nbsp;aliaz^ remedia.

Vmma mcdicip amp;nbsp;biftoriç amp;nbsp;ob/ feruationes •c. xxviii.

Xauctoribus. M. Varronc.C.

Valgio.Pompco.Lcnnio.Sexto.

Nigro qui grpee fcripfit lulio.BaHo.q itcm Antonio.Cado re. Cornelio.Celfo.

X ternis.Teopbraflo.Apollodoro Democrito.luba.Orpheo.Pytba' gora.Mag;onc.Mcnadro qui Biocrcfla fcripfit.Nicadro.Homero.Mulco .So' pbocle.Xanto.Anaxilao.

Edicis.Mncfitbco.Caliacbo.Pha^ nia. Pbyfico. Tbimarco. Symo.

Hippocrate.Chrifippo.Dioclc.Opibe. Hcraclide.Hiccfio.Dionyfio.Apollo/ doro.Tarentino. Praxagora. PhiliHio/ nico.Mcdio.Dicucbe.tlcopbato.Phi/ liftione.Afclepiadc,Tratcna.Iolla.Era/ fiflrato. Diagora. Andrea. Mncfide.

Epitarmo.Damione.Tbcopolco.Me/

trodoro.Solonc.Liebo.Thebana.Oli/ piade Philio Petrino'Mictioe.Glau tia.Xenocrate.

Reliqua?^ herba^ genera.

De aconito amp;nbsp;dc panthere quç cxti/

guitur aconito.

Qlomnium creatura?^ fit deus.

Dc çthiopide.

De aratio.

• Dcaloc.

Dc altca.

Dcalipho.•

De alfina.

De androfache.

Dc androfemo.

De ambrofia.

De an gonio.

Dcanagiros.

Dc anonimon.

Dc ariffogito.

Dc aparmc.

Dcarctio.'

Dcafplcon.

Dc afclepia.

De aflrielis bubonio.

Dc afebero uel afcbcroidc.

Dc afhtante.

Dealtibio.

De alectoro lopo ucl crifta.

Dc alumnos. Dcalga.

Dc acftca. Dc ampelafagrio.

De ablynthio.

Dcabfyntbio marino.

De baliotcm.


ocr page 45

De boteri frudticofh.

De odonebati.

De brauilla.

De otbemia.

De brio marina.

Deonoma amp;nbsp;onoprado.

De bupleri.

De ofpiris.

De catanatc.

De 0X10.

De ealfa.

De bratraebion.

De cirica.

De poligono.

De circeo.

De pancratio.

De cratcgono amp;nbsp;tebgono.

De pepli.

De crotodileon.

De pcreclimeno.

De cynoforebim.

De pellccino.

De cbrifblocanot

De port! galla.

De cbrifblocano.

De potireto.

De culiculo.

De pbalangiti.

De co nferna.

De pbiteuma.

De cocognido.

De pbillon.

De drifoptere.

De pelandrio.

De de frono.

De paleri.

De elatina.

De polirizon.

De empuro.uel calcipbraga.

De profpinaca.

De picatis uel eledorine.

De rbecoma.

De epimedio.

De refeda.

De eneapbilo.

De Horca.

De filice uel pterigia.

De falano.

De femuere bubulo.

De fmirnio.

Dc galipfi.

•

De telcpbion amp;nbsp;traco manes.

De glao.

De toaritruo.

De glautio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

De tifcapfi.

De glifide.

De traebina.

De gnapbalio uel camezelon.

De tra gonis.

De gallidra ca.

De tragos.

De olebo.

De tropogon.'

De biofbri.

De uiribus berbarum in generali amp;

De bolofcbeo.

g yquodam in qbufdam no fint getibus

De bippopefto.

Vmma medicis amp;nbsp;biftoriç amp;ob/

De bippoglofh.

De bippegon.

feruationes.d.c.ii.

De idea.

De bifbpbiro

Xauctoribus.Pompeio.Lenneo.

De latyri

Seftio. Nigro qui grece fcripfit

De leontopetalon.

lulio.BafTo. q item Antonio Calore.

De licapfo.

Cornelio.Celfo.

De lidofpermo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

X ternis.Teopbraflo.Apoll odoro

De uulcari.

qui item Democrito.Arifto.TigO'

De limeo. De leuce.

ne.Orpbeo.Pythagora.Magone Me/ nandro quiBiocrefta fcripfit rJican dro.

De leucograpbis.

Edicis.Mnefiteo.Calimaco.Tbi/

Deledion.

marifco.Symo.Hippocrate et

De mifota.

Cbrifippo.Diocle.Opióe.Heraclide.

De miagro.

Hicefio.Dionyfio.Apollodoro.Citbi/

Dc nigina.

De natricc.

enfe.Apollodoro.Tarentio.Praxago,.

Pbyftoico.Medico.Dieucbe.Cleopato

ocr page 46

Pbiliflione. Afclepiade. Tratberia. lolla. Erafiftrato. Diagora. Andrea.

Mnefidc.EpicbarmoDamione.Sofv men c.Tbeopolemo.Metrodoro.So/ pbonc.Olimpiade.Tbebana.Filino.

Pctrico.Mutionc.Clautia.Xenocratc.

•

Medicine ex animalibus.

An fit in mcdendo-aliqua uis ucr/ borum amp;nbsp;Enari amp;nbsp;depelli.

Ex bomine remédia contra magos.

De quibufdam fortclegiis'amp; faliua bominis iciuni.

De conferuatione fanitatis per non naturales.

Ad lippitudines oculo?/:.

De flranutamento amp;nbsp;uencre et epte' ris remediis.

De urinç ratioe amp;nbsp;rcligioe magna.

De remediis mulieribus.

Quanta fit uiolentia Enguinis me' Ûrualis.

De remcdiis ex eodem menflruo.

Mcdicinç ex peregrinis aialibus.

De de clepbanto.

De leone.

Decamelo.

De bicna.

De crocodillo.

Dc cameleontc.

De flincbo.

De bippotamo.

Dc lincibus.

Medicine comunes ex feris anima' libus aut eiuldc generis placidis lacftis iifus amp;nbsp;obEruationes et calcis amp;nbsp;butiro et adipe.

De medicinis ex calcis.

De butyro amp;nbsp;exigalla quo fiat.

De adipe.

De axutigio lupino amp;nbsp;medullis.

De medullis amp;nbsp;felle.

De Enguine animalium.

Mcdicinp dc apro capris amp;nbsp;equis.

M.ex leporibus

Ad morfum rabidi canis.

Ad morfus bcllia2/:amp; cotra uenena

remedia.

Ad capillo: ^ profluuium.

Ad capitis dolorem.

Ad oculoy : uitia.

Ad aurium dolores.

Addentes.

Ad Etiem decorandam.

Ad laborum fcilfuras.

Ad tonfilas arterias.

Ad Urumas.

Ad tuffim amp;nbsp;Enguinis fputum.

Ad Homaebi uitia.

Ad iccinoris dolores.

Ad fufpiriolbs.

Ad lumbos.

Ad lienis uitium.

Ad aluum fiftendum mouenduq;

ad colicos amp;nbsp;dilfintericos.

Ad tincas.

Ad ucdicf uitia-amp; calculos'

Ad tumorem tcflium.

Ad ledis uitia amp;nbsp;inguinum

Ad podagram.

Ad morbum comitialem.

Ad fidcratos.

Ad morbum regium.

Ad offa fracta.

Ad febres.

Adquartanas.

Ad mclancolicos.

Adlptargicos.

Ad bidropic8s.

Ad ignem facrum.

Ad neruoi/:dolores.

Ad Enguincm fiflcndum.

Ad ulcera amp;nbsp;carcinomata

'Ad fcabiem-Ad fpinas extrabendas.

Ad cicatrices curandas.

Ad purgationes mulie?^.

Ad uuluas partum amp;nbsp;conceptum.

Ad pucroi ^egritudines.

Ad cobitum ftimulandum.

Mira dc animalibns.

Mcdicinp quedam ex animalibus.

Vmma medicis amp;nbsp;billoric amp;nbsp;ob' Icillationes.cccccc.lxxvi.

Xauctoribus. M.Varroe et Pifo' ne. Antiate.Fabio.Verrio.Verri' c^. Fabiano.Catone.Ccnforio.Sergio.

Sulpitio.Licinio. Macro.Cello .Ma'

'ffurio.Sexto.Nigro qui grcce fcripfit.

Bito.Duraccnc.Opbilo?Medico.Gra' nio.Medicis.


ocr page 47

X ternis Democrito.Apollonio, q et Mirfim.Mileto et Arcemoc. Seftilio. Homero. Tbcopbraflo.Lifi/ maco.Attalo.Xenocrate.Orpbco qui Diupbyos.Archelao qui item Demo' crito.Sotiarlayde.Elephantide.Sal pe* Olimpiade. Thebana.Diochimo.The' bino.lolia. Marti6e-Smirnco.AefthÎe, Medico.Hippocrate.Arinotele.Metro doro.Hicatida.Medico.Apillea.Me/ dico.Hefiodo.Dialcon.Cclio.Bione q

Peridcnamion.Anaxiho.Iuba Rege

De origine mcdicinç amp;nbsp;quado pri' mû laptraliptice amp;nbsp;de chrifippo amp;nbsp;giCi/ traco amp;nbsp;empirice amp;nbsp;crophilo et de reli/ quis illuftribus medicis amp;quotics ratio medicinp mutata fit.

Qui primus romp medicus amp;nbsp;qua' do amp;nbsp;quid de medicis antiqui romani ludicaucrunt amp;nbsp;uitia medicine.

De medicinis Iana24.

De furdibus amp;nbsp;fudore pecudum amp;nbsp;cCopo humida.

De ouo^ snatura gallinarum. Deouis anguium.

De ouis anfei^ amp;tdipc.

Remedia de cane.

Remediaaduerfus ferpctum iefbus ct de cimicis natnra.

Rcmcia cx drac6eeteius ^prictatcs Medicina ex uipera.

Remedia ex angue amp;nbsp;efculapio. De fcorpione amp;nbsp;ftellionc.

De falamandra amp;nbsp;cius ueneno. Remedia ex auibus co tra ferpentes. Remedia aduerfus icftus fphalan/ giorum amp;nbsp;muris.

De ftellionc remedia aduerfus par' euffuras fcorpionum.

Remcdia contra morfum apf i ucf/

parum amp;nbsp;feabronum amp;nbsp;fimilrâm.

Deca tarida^ ueneó amp;nbsp;medicis cius De feuo camelino amp;nbsp;meile.

Contra morfus rabidi canis.m.

Aduerfus morfus lacertay: amp;nbsp;ucne/ fitia amp;nbsp;aconita amp;nbsp;inflationes.

Rcmcdia ad omnia mala medica' menta.

Ad allopitias amp;nbsp;ad pilos reddedos et ad lentes tollendas amp;nbsp;ad palpebras amp;

ad ghugomata amp;nbsp;quedam alia.

Ad oculos Enandos.

Ad aures fanandas. Rcmcdia contra parotidas.

Vmma medicîç amp;nbsp;hiltorip amp;nbsp;ob/ feruationcs.de.xxi.

Xauéloribus.M.Varrone.L.Pi fonc. Flacco.Verrio.Antiadc.Ni' gidio.Caffio.Hcmma.Ciceroc. Plauto Cclfo.Sexto.Nigro qui grece fcripfit Cccilio.Medico.Metello.Scipioc.Oui

dio.Poeta.Licinio.Macro.

X tcrnis. Phalapato. Homero.

Ariffotelc. Orpheo. Democrito. Anaxilao.

Ecdicis.Dem ocrito.Botric.Apol'

lodoro.Archemcdio.Arifto tenc.

Xcn ocratc.Dem ocra te.Diodoro.Chri/ fippo. Phifico.Ori. Nicandro.Apolo/ nio.Phitaneo

Dc origine magiep artis quando amp;nbsp;a quibus celebrata fit'

Dc fpebus magicf artis amp;nbsp;uitupera^ tio neronis crfaris amp;nbsp;magorum.

Dc talpis amp;nbsp;rcliquf mcdicinç per morbos digefle in animalibus quorum genera funt placida aut fera.

De oris redolentium amp;nbsp;ulcca amp;nbsp;lin' gup amp;nbsp;labio¥^.

Contra maculas in fatic amp;nbsp;ad earn decorandam.

Ad uuç amp;nbsp;fautium dolorem amp;nbsp;an' guinç malum.

Ad flruma^ exulccrationu remedia.

Ad homeros dolores.m.

Ad dolorcs precordio^ amp;nbsp;Romachi Ad uitia pulmonis amp;nbsp;cxccrationes.

Ad diflillationcs amp;nbsp;tuffim amp;nbsp;locin'

©¥ dolorcs amp;nbsp;fanguinis rciecftum.

Ad diffintericos et ad tenefirios.m.

Ad dolorcs cobacaix.

Ad dyflintcricos amp;nbsp;to rmib.amp; colli uitia.

De morbis intrancis amp;nbsp;ad calculos.

Ad tcflium amp;nbsp;inguinum tumores et ad panos.

Ad podagras etarticulou dolorcs Rcmcdia ucrfus morbos totis cor'


ocr page 48

poribus metuendos

Contra morbum comitialem.

Contra morbum regium.

Ad freneticos.

Ad quartanas..

Ad tertianas amp;nbsp;bidropifim.

Ad ignem factum.

Ad carbuculum delendum.

Ad tubera amp;nbsp;furunculos.

Adambuftiones.

Ad ncruo:% nodos et contradliones rediuiuas.

Ad finguinem profluentem amp;nbsp;car'

cinomata amp;nbsp;tumorem.

Ad ulcera amp;nbsp;uulncra amp;nbsp;nandas

plagas fa.

Ad labiorum ulcera amp;nbsp;articulorum fracturas.

Ad muliebra mala medenda amp;nbsp;eo' ceptus maturandos.

Promifcue mcdicinp.

De miraculis quarundam beflia?/:.

Vmma res medicinp amp;nbsp;biitorip lt;^4 obfcruationes.dcccc.liii.

Xaudio ribus.M.Varrone.Niti' dio.Macro.Cicerone.Scflio.Nt/ gro qui grpee fcripfit Licinio.Macro.

X tcrnis.Eudofo.Arifto tcle.Hcritf mippo.Omcro.Appioc.Orpheo.

Democrito.Anaxilao.

Edicis.Botric' Apollodoro. Me'

nandro .Archimede et Ariffrcn'

ne. Xenocrate. Diodoro. Chrifippo.lt;

Ori.cNicandro.Apolonio.Pitanccco.

Differentia aqua: ^medicinis amp;nbsp;ob' fcruationibus cc.lvi.

Diucrfa exempla de potentia aqup quç fint utilissimi.

De qualitate aquay : in falubritate amp;nbsp;in comoditate.

Remedia aqup uitiofpamp;epicoconia fonte

Ratio quçrcndai^ aquarum.

Aquale Cubito nafcctiu aut dcCinctiu Obicruatio hiRorica de fupcrfufioc et abfbrbitioncaqua^.

Ratio aqufducenda amp;nbsp;quomodo

medicamentis utendum amp;nbsp;quid profit

nauigatio amp;nbsp;medicina aquç marine

De falis generibus amp;nbsp;confccfturis amp;nbsp;medicinis amp;nbsp;obfcruationibus.

De hamoniaco Ele amp;nbsp;eius $batioe. De uariis generibus filis ficlitii. De differctus colo? ^falis amp;nbsp;ufu cius De falinis amp;nbsp;flore falis.

Dc liquore garonct feombro pifccet muria amp;nbsp;alece.

De natura falis amp;nbsp;eius medicinis De uitri generibus amp;nbsp;confedluris Dearphonitro amp;quo probetur. De medicina amp;nbsp;obicruationibus ex nitro.

De fpongia^ natura.

Vmma medicip amp;nbsp;hiftoric amp;nbsp;cb/ fcruationes.dcccc.xxiii.

Xauctoribus.M.Varro e.Caffio. Parenfc.Cicero e.Muti6e.Cocila.

Celfb.Trogo.Ouidio Publio Sornatio X tcrnis.Calimaco.Cçlio.Theon/ lea. Lido.Th eophrado.Teodoxio/ . Tcopopo.Pal1dito.Iuba.Lico.Appice.

Epigenc. Pelope. Apelle. Democrito.

Irailillo.Nicandro.Menadro.Come/

do.Artallo.Saluftio.Dionyfio.Andrea

Nicerato.Hippocrate.Anaxilao.

Reliqua mebicinp ex aquatilibus.

Dc ochino.

Dc torpedcne.

Dc marino lepore amp;nbsp;mirabilia ru/ bri maris.

De ingeniis amp;nbsp;manfuctudincquo/ rundam pifcium.

Vbi ex manu edant amp;nbsp;ubi refponfa dantur ex pifcibus.

Quando pifccs marini in ufu effe ceperunt.

Dc corallio natura.

Dc paflinaca pilcc amp;nbsp;eius ueneno.

Dc Mis quibus in tcrris amp;nbsp;in aquis uictus cfl amp;nbsp;dc caflorcis medicinç tlt; ob' feruationcs/

Dc tcfludinibus terreflribus.

Dc tcfludinibus marinis.

• Dc tcfludinibus paludofis. De teftudinibus tluuialibus. Rcmcdia cotra ucncnataexaialibus Rcmcdia ex ranis marinis amp;nbsp;rube/ tis contra ucnena.'


ocr page 49

lamp;meia ex colubro cotra crocodillos Remedia contra ucnena cx cancris.

Remedia cotra uenenata cx pifcibus coraunis amp;nbsp;uitulis marinis.

Remeiacotra idlu fuu amp;nbsp;doriebim De cancro marino amp;nbsp;de pelagio amp;nbsp;medicina eorum.

De pifce ciricena.

De alga maris ad allopitias amp;nbsp;capil' lum denigrandum.

Decantarides Ö^.oculoy ufum.

Ad oculo¥ paffiones.

De 1dtiocolia contra epintulas amp;nbsp;lip' pitudincm

Ad oculos fanandos.

Ad aurium dolores amp;nbsp;uulnera.

Ad dcntium dolores.

Ad faciem decorandam.

, Promifcup medieinc.

Ad febres omnium gene^ amp;nbsp;cotra diuerfas infirmitates medicinç.

Animaliumomnium in mari uiuc/ tium.c.lxvi.

Vmma medici© amp;nbsp;biflorip amp;nbsp;ob fcruationcs.dcccc.xxiii.

Xauctoribus. Licinio. Macro.

Tebonio.Nigro.Seftio .Nigro q grçce fcripfit Ouidio.P.Caflio. Hem/ ma.Nicenate.Lado.

X ternis.luba.Andrea.Salpe.Ap/

pionc.Pelope.Apelle.Taflio.Ni' candro.

De metallorum folione amp;nbsp;coru de' teflatione.

Quç prima comendatio metalloru auri amp;nbsp;de origic anulo^ aureo2^ amp;nbsp;mo/ dos auri antiquos amp;nbsp;cqueflri ordinc amp;nbsp;de lure anullo^ aurcoi/:.

De curis ludicum amp;nbsp;quotiens noia equeftris ordinis inmutata 8C de donis militaribus amp;nbsp;quando primum corona aurea.

De reliquo cultu aure 1 uiris amp;nbsp;mu/ lieribus amp;nbsp;de nummo aureo amp;nbsp;quid® primum fignatum eft es argentum amp;nbsp;aurum amp;nbsp;antequam fgnarcfqui mos in çrc amp;nbsp;quam maxima pecunia primo cenlu amp;nbsp;quotiens amp;nbsp;quibus temporibus audoritas auri.

Quanta in auro gratia amp;nbsp;de bonita/ te eius.

Qui auru induerunt amp;nbsp;de cius taxu etpre in aurato.

Ratio naturalis inucnicndi auri.

Qlauro in efl argentu amp;nbsp;deeledro eiusqi natura.

Prima aurea flatua.

Rcmcdia amp;nbsp;mcdicinç cx auro nouc.

De cbryfocoHa amp;nbsp;medicinp fex amp;nbsp;mirabilia deglutinandis inter fc perfici/ endisq; inctallicis rebus

De argento

De argento uiuo.

DeIhbia ucl alabaflro.

De foria argenti.

De fpuma argenti.

De minio.quatf audoritatis fuerit apud romanes amp;nbsp;origine amp;nbsp;inuctione eius cinabcris amp;nbsp;minii generibus amp;nbsp;roc in plduris medicine.

De bydrargiro amp;nbsp;argento in aurado et coticulis amp;nbsp;argent! generibus amp;nbsp;expe rimcntis.

De fpcculis ctpgiptio argcto fparfim

De modica pecunia amp;nbsp;quo: cmaxie opcs fucrint amp;nbsp;qnando primum popu/ lus romanus flipem fpargit.

De luxuria amp;nbsp;frugalitate in ualis amp;nbsp;Icdis argenteis Aquando lances in mo/ dicf fhdc.

De ftatuis argctcis ctcptcris quibuf dam amp;nbsp;cçlatura argenti.

De fyllc ccrulco amp;nbsp;crifbcolla amp;nbsp;ncf/ torio amp;nbsp;cilono et g? no omni ano equa/ liter fpctics uendantur.

Vmma medicinp amp;nbsp;biftorip ct ob fcruationcs.m.cc xv.

Xaudoribus a Pifone * Antiate.

Verrrio.M.Varrone. Cornelio nepote. Mafala. Ruffo.Marfa.Poeta.

Bucbo.Iulio.Baffo qdc medicis fcrip/ fit Scflio.Nigro q itcm Fabio.Vcflalc

X tcrnis Democrito.Metrodoro.

Cepfio.Mcnecbino quide lbre/ ticc fcripfit Xenocrate qui item Antigo/ no qui item Elidoro qui de Atbcnicnfc Anetamatis.PafTitule qui mirabilia opa fetipfit. Nipbodorc.Iolla. Apollodoro.


ocr page 50

Andrea.Eraclidc. Diagora.Botire.Ar/ cbernedio. Dionyfio. Ariftogene. De' mocrito.Mnefidc'Xenocratc.Zenone. Temneflo.

Deçre.

Genus pris quçcorintbia qup délia' ca quçegmetica.

De cadelabris amp;nbsp;tëplo^ ornamctis.

Quando primum fimulacru romp ficftum amp;nbsp;de origine ftatua^ et generi' bus amp;nbsp;figuris.

De flatuis togatis amp;nbsp;quibufda aliis et quibus primum in coluna amp;nbsp;quando roflea amp;nbsp;quibus primû publice et quç primo ftitue romp.

De ûatuis fine tuicis amp;nbsp;quibufdam aliis amp;qup prima rone flatua equeflris et quädo omes flatue priuat i et publice fublate amp;nbsp;quibus romp mulieribus amp;nbsp;qup primeab extremis publice pofite.

De antiquis Hatuariis et pretiis fig' no2 ^in modicis amp;nbsp;de colofis in orbe ce' leberimis.

Nobilitates ex pre opey ct artificum ccc.lxvi.

De bis qui fcrût opa generis eiusdc

De operis caliacbi in fignis artificis De differentiis et mixturis.

Diffrentip pris amp;nbsp;mifturp amp;nbsp;de fer' uando pre.

De cadima medicinp

De feoria amp;nbsp;flore et fquama pris amp;nbsp;flomate.

De erugine amp;nbsp;bieraton.

De fcoleata.

De calcrti.

De pforio pgiptio.

De miß amp;nbsp;eius utilitate.

De calcanto.

De pompboligea amp;nbsp;fpondio.

Antifpodion.

De fmegniati.

Debipbrige amp;nbsp;triente et fcruilio.

De ferro amp;nbsp;ferreis metallis et diffc' rencie ferri.

De temperatura ferri.

Mcdicinp ex ferro.

Mex ferugine amp;rubigine.

De fquama ferri amp;nbsp;bigremplaflro.

De plumbi metallis amp;nbsp;albo plubo et nigro.

De flagno amp;nbsp;plumbo argentario amp;nbsp;quibufdam aliis.

Medicinp de plumbo.

De fcoria plumbi.

De molebdina.

De pfimitbio.

De fcandraca amp;nbsp;arredico.

Vmma res amp;nbsp;biflorip amp;nbsp;obferua/ tiones dccc.xv.

X au cftoribus.L.Pifone. Antiate.

Verr1o.M.Varro e.Mefala. Ruf' fo.Mario.Poeta.Bocbo.Iulio.Baflo q de medicina grpee fcripfit Seftio.Nigro item Furio. Veflale.

X ternis.Democrito. Metrodoro.

Sepfito. Menccbid gdc Torenticc fcripfit Xenocrate qui item duride qui itcin Heliodoro qde Atbenenfiu.Ana/ loemate fcripfit Nipbodoro.lolla.Apo' bdoro.Andrea.Eraclide.Dlagora.Bo tire.Artbemedio.Dionyfio.Arifloge' ne.Diomcdo.Mnefide.Xenocrate.Ze/ nonis.

•

De terrp lapidnmq ; generibus. Honos.Pidfure.

Honosymagi'num.

Quando clipei ymaginum.publice quando indomibus pofiti.

De pidlurc initiis amp;nbsp;monocromato primisq; pictoribus amp;atiquitate pictu' rarum in italia.

De pictoribus romanis amp;nbsp;quando primum dignitas picturp amp;nbsp;qui uidtori' as fuas pictura ppofuerutamp;quado pri' mum externis pidluris.

Ratio pingendi de pigmentis.

De coloribus natiuis amp;nbsp;ficticiis.

Qui colores udo non inducantur amp;nbsp;quibus coloribus antiqui pinxerint amp;nbsp;quando primum gladiatorum pugnp amp;nbsp;picturp iRnt.

De ptate picturpope^ amp;artificum indicatura nobilitates.ccc.v.

Primu picturp certamen amp;qui pri/ mi peniculo pinxerunt.

• Deaulbus per pidluram dcceptis.

Quid difficilimum in pictura Quando opera appellis illuftris pic' toris amp;nbsp;quante fuerintauctoritatrs.

Depictris ariflii tbebarii pictoris


ocr page 51

De pi0turis,ptbogcis maxi pistoris Deafclepiodoro pidorc.

De nicbomacbo amp;nbsp;operibus cius. Dedifcipulis nicomacbi

De nicopbane amp;nbsp;aliis picftoribus.

De ludio picftore.

De arclio celebri pictore'

De fabio pieftore amp;nbsp;cornclio pino et attico prifco.

De leppidi pidtoris Celebris fabula

ede auium cantu pingendum.

De encauftro amp;nbsp;penniculo et g pri/

mus lacunaria amp;nbsp;cameras pinxerit.

Dc eupbranore iftbmo.

Dcantidone.

Dc alexandro.

Dc craclidc.

Dc timoniaco. Deariflolao. Dcquibufdam pistoribus.

De aliis non ignobilibus.

Degbufda mulieribus piStricibus.

Depriis picftorib.ccauflro ceraebore Dc plaibcis primiinucntorcs

De fimulacris et uafis fiStilibus amp;nbsp;precio eo2^.

Terrp uarietates ct depulu ere putelao

etaliis terrpgencrib.qup i lapidé uertutquot;.

Dc parietibus fornaceis amp;nbsp;latericiis

ct eorum ratione.

Dc fulpbure amp;nbsp;generibus coy:

Dc bitumine.

Dc luic amp;nbsp;gcnerib.ct mcdicinis eius

Dc terra lamia amp;ferctria amp;nbsp;cbia ct fi' limifia amp;nbsp;finiti amp;nbsp;appl i amp;nbsp;medicinp. Crete ad ueflium ufus timolia (arda umbrica fofimis.

Qui amp;nbsp;quo2 ^libertipropofiti. lerra excilata ter.beleatrix t.lufitana Vmma mcdicinc amp;nbsp;biftonpet ob' fcruationes.dcccc.lxvi.

XauStoribus. Mcfala. Oyitorc.

Mcfale.Scne. Fcneftclh. Adico.

Verrio.M.Varrone.Cornelio nepote.

Dctuloc.Mutiado.Mcliffo. ViStrunio

Caffio.Smorlungulano.Fabio.Veltalc X tcrnis.g de piStura fcripfit Par/ (itelc.Apcllc.Milantio.A(clcpio' doro.Eufranore.Parafio.Eliodoro.Eu/ franorc g Anatbea.Atbcis. Metrodoro qui Arcbitctonice fcrpfit Democrito.

Tcobprafto.Apioc.grammatico qui dc metalica mcdicina fcripfit Nipbodoro. Colla Apolodoro.Andrea.Eracldc.Di agora.Botrifc. Arcbedaro. Dionyfio. Ariftogene.DcmodcMncfidc Xeno/ crate. Zenonis.Tbeonefeo.

Luxuric marmoy.

Quis primu i pub.opibus oftederit Quis primu peregrio marmore co/ lumnas babuit romf.'

Qui primu laudati in marmore fcul' pendo amp;nbsp;quibus temporibus.

Nobilitates opu et artificu imarmore Dc antiquitate marmorianç artis. Dc praxitelis marmorarii operibus. De (copa.

Dc emulis feope.

; De tbimotbeo amp;in pollióeafinio De papulo.

|Deargeandro amp;nbsp;polidoro.

Dc praxitclc fcripture.

De arcbcfilao

Dc canaco (auro amp;nbsp;baraceo.

Quando primu marmoye pdificiis ufus amp;nbsp;quis primus roinp conlfruxcrit parietes amp;nbsp;quibus ptatibus quç$ mar/ mora fccuerit amp;nbsp;ratio fecandi de barena Dc naxio ctarineio ctdege. marmoy; Dc alabadrite tbigdio et alabadicbo De obeliceis amp;nbsp;tbebayto amp;nbsp;alexan/ drino amp;nbsp;de illo qui efl in circbo magno Dcillo g c 1capo martio4gt;gnoméo. Dc tcrtio obelifco rompin uaticano Dc piramidibus pgiptiis amp;nbsp;fpinge. De laberyntbis cgiptio lénio italico Dc penfili orto amp;nbsp;opido amp;nbsp;templu cpbefic dyanp.

Dc lubro cizici amp;nbsp;lapide fugitiuo ct dc ecbo fcpties rcfonante amp;nbsp;edificiu finc clano amp;nbsp;mirabilia edifitioy : romp.

Dc magnctis generibus amp;nbsp;m.

Dc lapidibusgcito affumutcorpora in eis códita.amp; de bus qni diu feruant. ct dc tafio lapide amp;nbsp;m.

Dc eborc fo(Toli amp;nbsp;lapidibus offeis et palmatis.

Dc coralio ucl pbirice amp;nbsp;mcdicinis et dc offrante.

Deamanto.

De metilino.

Degangatc amp;nbsp;fpongiis.


ocr page 52

Depbrigio.

De emitloite lapide amp;nbsp;feyto.

De qtuor gcnerib.ethicis amp;nbsp;calamo De fammmio.

De arabo.

De pumicibus.

De lapidibus mortario? ^medicialiû et molibus lapidibus.

De fpeculari lapide amp;nbsp;fylicibus.

De phengite.

De lapide tranflucido.

De cotibus.

De reliquis ad flruéluras lapidibus

igni amp;nbsp;tempeflati refiflentibus.

De cifternis amp;nbsp;calce amp;nbsp;hareng gene' ribus amp;nbsp;mixtura calcis amp;nbsp;harenç amp;nbsp;ui' ciis ftrudturc amp;nbsp;coadtariis et colunis.

De inedicina calcis.

De malta.

De gipfo.

De pauimentis amp;nbsp;quando primum romp amp;nbsp;de fubdinalibus pauimentis amp;nbsp;graganicis amp;nbsp;quando primu camerc.

De origine uitri amp;nbsp;ratione ficiédi.

De obfuno uitro amp;nbsp;generibus mul' tijormibus uitri.

Deigne miracula et medicÏppdigia ViTima medicic amp;nbsp;hiflorip etob/ fcruationes.d.xxiiii.

Xauótoribus.M.Varroe.Cecilio Galba.Ciólio.Mntiano.Nepote. Cornelio.L.pifone.Tubcre.Seneca.Fa' bio. Vcfhle. Afitio. Fetialc Fabiano. Vitrurio.Catone.Cenforio.

'X ternis.Theophraflo.Prafitcle.

luba Re.Soracho Nicadro.Sudóe Alexadro.Polifto re.Api6e.Liftomeo. Duridc.Erodoro.Eumero.Ariflago ra.

Dionyfio.Atemidoro.Bucorida.Antif tenc.Democrito.Demotcle Licea.

In quo continetur origo gemmay.

Gemma policratis tiranni De gemma pirri regis.

De gemma nichomaci amp;nbsp;qui fculp/ tores optimi amp;nbsp;nobilitates artificum. Quis prim.dacŒilotheca romp huit Degemis tranflatis et triupho pópei De natura criftalli et medicip amp;nbsp;lux' ruia circa earn.

De fuccino amp;nbsp;electare amp;nbsp;qui men' titi funt auctores de fucino.

Deortuamp;.m amp;nbsp;generibus et luxuria fucinorum.

De lu curio amp;nbsp;medicinis eoy.

De adamantis generibus amp;nbsp;de me' dicis amp;nbsp;margaritis.

De fmaragdi ge ncrib.amp; gémisuwi/ dibus amp;nbsp;traflucidis De berillis et cri' foberillis amp;nbsp;crifopcf fb amp;iacynthis.

Dcopiali gcn.amp; uitiis amp;nbsp;experimétis amp;nbsp;gemmis uariis.

De gencrib.car' bunculoy amp;nbsp;uitiis et experimetnis amp;nbsp;gemmis ardentibus Decalccdoniis

amp; natura eoy.; De antraticc la. De fandrafexo uel gramantice. , De lapi.lichino De lapide lonia amp;calcedonia.

De farda lapide.

De topatio amp;nbsp;alabaflro.

De prafio lapi.

De molchidela.

De iafpidc amp;nbsp;cius fpenbus.

De crifbcolis amp;

Vmma res amp;nbsp;hil

tioncs.m.cc.

eoy cognomine. De leucrifte amp;nbsp;aliis

De mellicrifi.

De lapi.pbedri/ os natura et gen. De afteria lapide De lapide affrios De ceraunia.

De lapide iris et herios.

De incipienti' bus per A Deincipi, p B Deincipi, p C Deincipi, p D Dcincipi. p E Dcincipi. p G Deincipi, p H Dcincipi. p 1 Deincipi, p L Deincipi. pM Dcincipi. p N Dcincipi. p O Dcincipi. p P Dcincipi. p S Deincipi. p T Dcincipi. p V Dc-incipi. p Z De gémis quça mébris bois ccg nomafamp;quFab aialib. amp;dc hiis gu^a cçtcris rcb. De gémis nafeé' tih.amp;fiericiis et figuris gémay.

De ratione pro' banday gémay. oriç.ct obferua'

Xau(Doribus luba Rege Xenocra' te. Zenonis Endirie. Eicido amp;nbsp;Philofene.Enripide.NiCTndro.Satyro. Thcophraflo. Carctc.Philomene.De' mofiflrato.Xenotemi. Metrodaro.So tato. Picea. Thimco. Siculo. Nitia. Thccrcfco. Afaruba.M. Naflatcomc. €rcfta. Mitridatc.Sophidc.Archilao., rcgc Cariftoto.Democrito.Ifmcnü.Oli piadc et Alexandro et Polifforc.Apioe. Oro.Zotaflrc. ct Tacitaria.


ocr page 53

VNDVM ET HOC QVODNOMINE alio Cplum appellari libuit:cuius circuflexu teguntquot; cuncftaznumen effe credi par eft:pternum:inmenfum neq3 genitu:ncq; interitu?:umg.Huius extera idaga-re:nec interefl bominu:nec capit bumançconiedtura mentis.Sacer cd:çtcrnus:imcnfus:totus i toto:imo uero ipfc totum infinitus:ac finito fimilis.Omnium • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;re?:certus amp;nbsp;fimilis incerto.Extra intra cuncta com'

plexus in fc idcmqircy naturp opus amp;nbsp;re?:ipG natu' ra:furoreft:mcnfuram eius animo quofdam agitaffe atq;q^dere aufos.Alios rurfus occafione binc fumpta aut bis datainumerabiles tradidiOe mundos:ut toti' dem rc?s naturas credi oporteret.Aut fi una omnes incubarent:totidc tamc folcs:toti demqilunas:et eptera etiam in uno:amp; inmenfa amp;nbsp;inumerabilia fydcra:qfi no eadem qufftioe femp in termino cogitationis occurfura defiderio finis alicuius. Aut fi bec infinitas naturpoim artifici poffit affignari. Non illud ide in uno facilius fit itelligi tanto prpfertim opere:furor cR.,pfccquot;bo furor egrcdi ex eo.Et tang interna eius cundU plane lam fint nota ita fcrutari extera quafi uero menfuram illius rei poffitagere:qui fui nefciat aut bomies poffint uidere qup mudus ipfc non capiat.

Ormam eius in fpetic orbis abfolutiglobatam effenomen inprimis amp;nbsp;cofenfus in eo mortalium orbem appellantium.Sed amp;nbsp;argumeta re?cdocent no folu quia talis figura oibus fui partibus uergitin fcfc:ac fibi ipfa tolleranda efl:fcque includit et continet nullay.egens compagu:nec finem autinitiu ullis fui partibus fentics:nec quia ad motum quo fubinde uerti mox apparebit:talis aptiffima eft.Sed oculorum quoq^pbatione qp connexus mediufq;quacuq;cernatur:cumidaccidere in alianon poffit figura.

Ane ergo formam eius pterno amp;nbsp;irrequieto ambitu inenarrabili celeritate.xxiiii. bora?^ (patio circuagi folis exortus et occafus baud dubium reliquerean fit ime/ fus:amp; ideo fenfum uariu facile excedes tantp molis rotata uertigineaffidua fonitus no cquide facile dixerimmon bcrcle magis qcircumacfto?cfimultinnitus fydey fuofquc uoluetium orbes.An dulcis quidam amp;nbsp;incredibili fuauitate concetus nobis qui intus agimur luxta dicbus nodtibufq; tacitus labifmundus :efre innumeras ei effigies ani/ malium reyq; cundlay impreffas.Nec ut in uolucrum notamus ouis leuitatem coti' nuam lubricu corpus:quod clariffimiquidcaudlores dixere:ueru argumetis indicatquot; quoniam inde deciduis re?:omniu feminibus in numerp in mari prçcipue:ac ple?:q; confufis monflrificfdigenerantur effigies: Prçterea uifus probationealibi urfi tauri alibi:alibi:litterp figura amp;nbsp;candidiore medio fuper uerticem circulo

•

Quidem amp;nbsp;confenfu gentium moneor.Namque.Cofmos grcci nomine orna' menti appellauerunt eum amp;nbsp;nos a perfctla abfolutaq; elegantia mundum:Cplu quidem baud dubie cflati argumeto diximus:ut interpretatquot;.M.Varro. Adiuuat re?: ordo defcripto circulo qui fignifer uocatquot;in .xii.aialiu effigies:amp; per illas folis curfus congruens tot faculis ratio.

Ec de elementis uideo dubitari qtuorefïc ea.Ignitum fummo:indetot ftellaru collucetium illos oculos:pximu fpiritus:que grpei noftriq;eodc uocabulo aera appellant.Vitalc bunc :amp; per cuncta re?: meabile toto$ cofertum:cuius ui fufpefhm cum quarto aqua?celemcto librari medio (patii tellure ita mutuo coplexu diuerfitatis

ocr page 54

effici nexum amp;nbsp;leuia ponderibus inhiberi quominus euolent.Contr.ique grauia ne ruant fufpendi leuibus in fublime tendctibus.Sic pari in diuerC inifu ui fua qupque confidere irrequieto mundi ipfius condrufta circuitu:quo femp in fc currente imam atque mediam in toto terramxandemq; uniuerfo cardine flare pendentem librantem per quç pcdeat:ita (olam immobile circa earn uolubili uniuerfitatc:candéq; ex oibus neótueidemqueomnia inniti.

Nter banc cplumque eodem fpiritu pedent certis difcreta fpatiis.vii.fydera qup ab inceffu uocainus crrautia:cum errent nulla minus illis :corum medius fol fert ampliffima magnitudîe ac poteflate:nec temporum modo:terrapq; ried fydep: etiam ipfo2.c cpliq; redtoribunc eße mundi totius aimü:ac planius mentc:bunc principale naturp regime ac numc credere decet opera eius exiflimantes:bic lucem rebus miflrat aufertq; tencbras:bic reliqua fydera occultat illuflrat:bic uiccs tempS^ annuq; femp renafcetc ex ufu naturp téperat:bic cpli triflitiam difcutit:atq3etiam nubila bumai aimi fcrenatibic fuu lumen cpteris quoqi fyderibus feneratprpclarus eximius oia itucnsioia etiam exaudiens:ut prmcipi littera% bomero placuidein uno co uideo.

Vaproptcr effigiem dei formamquequerere ibecillitatis bumanç rcor:quifquis ; efldcus fi modo eflalius:amp;quacüqucin parte totus eft fenfus:totus eft uifus: totus auditus:totus animp totus animi totus fui:innumcros quide credere atq;etiam ex ultiis boininu ut pudicitiam concordiam mentem fpem bonorem clpinentiam fi' dem:aut ut democrito placuit duos oinnino poenam amp;nbsp;bcnefitiu maiorem ad focor/ diam acccdit fragilis amp;nbsp;laboriof amortalitas in partes ifta digeffit ifirmitatis fup meor ut portionibus coleret quifquc quo maximeindigeramp;.Itaque noinaalia aliisgctibus amp;nbsp;numina in iifdcm inuerabilia reperimus.Infcris quoque in genera de fcriptis mor' bi{que:amp; multis ctiam peftibus dum ede placatas trcpido metu cupimus. Idcoque etiam publice fcbri fanum in palatio dicatum cft.Bonp ad pde laruara amp;nbsp;Malp lortup cfquilus.Quamobrem maior cplitum populus ctiamghominum intclligi poteftcu finguli quoq; ex femctipfis to tide deos faciant .lunones gcniofque adoptando fibi Gentps ucro quodam animalia amp;nbsp;aliqua ctiam obfcena pro diis habet ac multa diffu magis pudenda per foetidos cibos amp;alia fimilia lurantcs.Matrimoniaquidcin inter dcos crcdi tantoquepuo ex his ncminc nafci amp;nbsp;alios eßegrandpuos femperque canos alios luuenes atque pueros atri coloris aligeros claudos eboue editos amp;nbsp;alternis di' ebus uiuentes:moricntc(quc pucrilium prope delicamentoi^ eft.Sed fupcr omnem impudentiam adulteria inter ipfbs fingi mox lurgia amp;nbsp;odia:atque ctiain furtoru effe amp;nbsp;fcclcrjy: numina.Dei cft imortalis luuare mortalem amp;nbsp;hcc ad çternam gloriam uia hac proceres icre romani hac nunc cplefti padh cum libcris fuis uadit maximus 6nis pui rceftor.Vpfpafianus auguftus feffis rebus fubucnicns:hiceft uctuftiffimus refe/ rcndi bcnemercntibus gratiam mos ut tales numinibus afcribant.Quippc amp;nbsp;omniu alio^ nomina deo^amp;qup fupra fydey, rctuli cx hominu nata funt mcritisloucqui/ dem aut mcrcuriu:aliter uc alios inter fc uocari:amp; effe cplcfte nome culture quis non interpretatione nature fatcafirridcndu:agcre curam re^ humanay, illud quicquid cft fummu . an ne tam trifti atque multiplici miniftcrio no pollui credamus dubitemus ue:Vix prope cft indicate utru magis conducat gcncri hionano quando aliis nullus cftdcoix refpeftus :aliis pudendus externis famulantquot;facris ac digitis deos gcftantamp; monftra quoque que colunt damnant:amp; excogitant cibos imperia dira in ipfos ne fo/ mno quidem quieto irrogant.Non matrimoianon liberos:nondcique quicg aliud nifi lubcntibus ficris diligunt.Alii in ipfb capitolio fallunt ac fulininantcm piurant iouem:amp; hos luuant fcclcra illos facra Cua pocnis ^unt.Inucnit-tamen inter has u' trafque fententias medium fibi ipfa mortalitas numcn:quominusctiamplana de dco conicótatio cffet.Toto quippe mundo amp;nbsp;locis omnibus:omnibufquc horis omnium uocibus fortuna {bla inuocatur:amp; una nominatur:unaaccufit'':una agitur rca:unaco' gitatur fola.Sola laudatur:fola arguif:amp;cumconuiciis colitur uolubilifquc:a pletifp

ocr page 55

uero amp;cçca etiamexiftimita uaga inconftans:incerta uaria indigno^que fautrix:biuc omnia expenfa:buicónia ferutaccepta:amp;in tota ratioc mortiliu Cola utraq; paginam facit.Adeoq; obnoxipfumus fortis ut fors ipfapro deo fitqua deus pbitur mccrtiis pars alia amp;nbsp;banc pellitaftroq; fuoeuentus a(rignat:amp; nafcédi Icgibus fcmelq; in omes futuros ungdei decreto .In reliquum uero otiû dat .Sederecoepit fcntétia bçc.pariterq; amp;nbsp;eruditum uulgus amp;nbsp;rudein earn curfu uadit.Ecce fulgurum monitus oraculorum prç{citaarufpicum prçdicfta :atq; etiam parua dicftu in auguriis fternutametatroffen fones pedum.Diuus Auguftus Ipuum prodidit fibicalceu prppoftere indutum:quo die feditionc militari pro pc afflictus eft.Qup fingula iprouidam mortalitate iuoluüt folum ut inter ifta uel certum fit nibil cffeccrti mee miferius quicg boinc:aut fupbius Cgrtcris quippc animantium fola uicftus cura cR.Inquo fponte nature benignitas fufficit imoquidc uel proferendacunctis bonis g, dcgloriade pccuia ambitione fern perq;de morte no cogitant.Veru in bis deos agere curam re2Abuana2.ccrcdicxufu uitp eft pocnafque maleficis aliquando feras occupato deo in tanta mole nungautem irn' tas cfTc.Ncc idco proximum illigcnitum bomine ut uilitatc luxta beluas effet.Imppr/ fcdtpucro in bomiénaturç prçcipua fblatia nedeum quidem poffcomia.Namque nec fibi potcft mortem confcifccre fi uclit quod bomi deditoptimu in tantis uitp poenis nec mortales ftcrnitatc donare aut reuocare defunctos nec facere ut qui uixit no uix' crit qui bonores geffit no gcflcrit.Nullumq ; habere in preterita lus ptyterq obliui6is Atque ut ficetis quoque argumentis fotictas bcc cum deo copulet'ut bis dena uigiti non fint aut multa fimilitcr efficere no poffe per quç declarat baud dubip nature po/ tcntii.ldq;eflcquoddeu uocamusnn bfc diucrtiffeno fuerit alicnû propter uulgata afiiducquçftionem de deo.

Inc redeamus ad reliqua nature fydera quç affixa diximus mundo no illa ut cx' iflimat uulgus fingulis attributa nobis amp;nbsp;clara diuitibus:miora pauperibus :ob/ fcura defertis :amp; pro forte cuiufqi lucctiaac numerata mortalibus.Qiua nec cum fuo quoque orta oriunfbomine nec aliquem extingui decidua fignificant.Non tanta cp/ lo fotietas nobifcum cft:ut noftro fato mortalis fitiUequoqsfydei^fulgor.Illa nimio alimento traffi bumoris igneaminabudantiam redeuntcum decidere credunfuta/ pud nos quoq; id luminibus accenfis liquore olci notamus accidere.Cctcy pterna cft cpleftibus natura intexentibus mundum intextuq; concretis:potcntia autem ad terra magnopere eo:; ptincs quç^ppter cfFecftus claritateq; amp;nbsp;magnitudine i tata fubtilitate nofci potuerut ficut fuo dcmoftrabimusloco.Circulo^quoqicpli ratio in terre me/ tioneaptius dicitur quando ad eam pertinamp; tota fignifcri modulatio inuentionibus non dilatis obliquitate eius intellexiffeiboc cft rc^ fores aperuifle Anaximander mi' lefius tradifpriinus:olimpiade.lviii.figna demde In eocleoftratusamp;primamarietis ac figittarii feram ipfim ante multo atlas.Nunc reliflo ipfius mudi corpore reliqua intcr cplum terrafq; tradicnf.Summum efle quod uocat Saturni fydusudeoq ; mini/ mum ulderi amp;nbsp;maximo ambire circulo ac.xxx.annoadbreuiffima fedis fuç principia regredi certum efl.Omnium autem erratiu fydey meatus itcrq; folis amp;nbsp;lunp cotrariu mudo agere curfum ideft Ipuu femp illa in dextra prpcipiti amp;nbsp;quamuis affidua couer/ fione in menfp celeritatis attollantur ab co :rapianturq; in occatum aduerfo tamen ire motu per fuos quoqi paffus ita ferri neconuolutus aer eandem in parte pterna mudi uertigine ignauo globo torpeat:fed fundatquot;aduerfo fydey uerbere difcretus amp;dige/ ftus.Saturni autem fydus^elidpac rigentis cfle naturp multog; ex eo infcriore.Iouis circulu amp;nbsp;io motu celeriore duodcis circumagi annis.Tertium martis quod quidam berculis uocant ignea ardentis fblis uicinitatc binis fere annis conuerti.Idcoq; huius ardore nimio amp;nbsp;rigore Saturni interiedlu ambobus ex utroq; teperari loué falutarcq; fieri deum.Inde folis meatum ede partium quidem.trecentaiA.lx.Scd ut obferuatio ubrai^ eius redeat ad notas quios«nis dies adiici:fupque quartam parte diei.Quam obeaufam quinto anno unus intercalaris dies addit ut tepore ratio folis itineri cogru' at.Infra folcm ambit igens fydus appellatum Veneris alterno meatu uagum ipffq;

ocr page 56

cognominibus imulum (bits ac lunç prçueniens quippe amp;nbsp;ante matutina exoriens luciferi nome accipit:ut fol alter dieq; maturans.Contra ab occafu refulgens nucupat Vefper ut prorogas luce uiccue lupreddes quam naturam eius Pythagoras fuus prr mus deprfbcdit olympiade circiter.xxxii.q fuit urbis Romp annis.c.xlii.largiori ma gnitudie extra cucta alia fydera eft claritatis quidc tint put unius huius ftcllp radiis u' brp reddanCItaq; amp;nbsp;in magno numinu ambitu.Alii.n.Iunois.Alii ifidis alii martis deum appellauere:huius natura cuncta generantquot;in terris.Namq; in alterutro exortu genitali rore confpargens non modo terrp conceptus implet. Vcrûanimantiû quoqi omnium flimulat.Signiferi autem ambitum peragit tricenis amp;nbsp;duo de quinquageis diebus a fble nug abfiftcs partibus fcx.atqrxl.logins ut Timpo placamp;. Simili ratioc fed nequaq magnitudinc:aut ui proximu illi Mercurii fydus a quibufdam appellatu apollinis inferiori circulo fertur nouem diebus ocyore ambitu modo ante folis exortu modo pofloccafum fplendens.Nunqua ab co.xxii.partibus remotius utcydcnas amp;nbsp;Sofi genes docet.Ideo amp;nbsp;peculiaris ho? ^fydci^ratid eff nequecommunis cum fupra/ didtis.Namque ea amp;nbsp;quarta parte cpli a foleabefle amp;nbsp;tcrcia amp;nbsp;aduerCa foli fepc cemutquot; maiorefqi alios habent cundta plcnpcouerfioisambitus in magni anni ratioe dicen' dos.

Ed omnium admirationem uincit nouiffimum fydus terrifq; familiariffimum

e-7ul7

77?tón -

amp; in tenebra^ rcmcdiuin ab natura repertum lunp multiformis : hpc ambigua torfit ingenia conteiTiplantiuin:amp; proximum ignorari fydus maximc indignantium crefeens temper:aut fenefccs amp;nbsp;modo curuata in cornua fauces:modo equa portione diuiCi:modo finuata in orbem maculofa.Eademq; fubito prpnitcns imenC i orbe pico ac repente nullaalias pernox alias fera amp;nbsp;parte diei folis lucemadiuuans dcficiens:amp; in defectu tamen confpicua:qupmenfis exitu latet cum laborare non credit.lam uero humilis amp;nbsp;excelfa:ct ne id quidc uno modo:led alias admota cplo:alias cotigua mon/ tibus.Nunc in aquilonem elata:nunc in auffrum dciecfa:qup fingula in ea deprphe/ dit hominum primus Endyinion:amp;ob id amore eius captus fama traditur:non fu' mus profecto grati erga eos qui labore curaqilucem nobis aperuere.In hac luce mira quoque humani ingenii peltes finguinemamp;cçdes fcribercannalibus luuat ut fcelcra hominum nofeantur mundi ipfius ignaris:proxima ergo cardini .ideoq; minio am/ bitu uiccnis dicbus fcptenifq; amp;nbsp;tcrcia diei parte peragit fpatia eadem qup Saturni fy/ dus altiffimum.XXX.ut dieftuin effannis.Dcinde remorata in coitu folis biduo cum tardiffimca.xxx.luce rurfum ad e.ifdcm uices cxit.Haud fcio an omnium qupin cclo prçnofci potuerunt magiffra in.xii.fpatia mcnfium oportere diuidi annum quando ipfum toties Colem redeuntem ad principia confequitur:fblis fulgore eam ut reliqua fydc2 ^tegi fiquidc in to tu mutuata ab eo 1uce fulgere:qualc in repeuffa aqua uolitare confpicimus:ideo molliore amp;nbsp;imperfecti ui folucre uintu humore atqj etiam augere quem fblis radii abfumat.Ideo amp;nbsp;in pquali luminc afpicrquiaexaducrfb demuplca rcliquis diebus tantum ex fe terris offendit quantum ex folc ipQ confpiciat.In coitu quidem no ccrni:quoniam hauffu omne lucis aduerfp illo rcgirat ude accepit.Syde/ ra haud dubic humore terreno pafci:quiaorbediiTiidio non nung maculoio cernantquot; s:non dum fuppetente adhaunendu ultra lufta ui.Maculas cni non aliudefe g terrç raptas cum humore fordes.

Efecftus autem fuos amp;nbsp;folis rem in tota contemplatione naturp maxime miram et oltento fimilcm eoi ^magnitudinu:umbiyq;ludicts extiterc.Quippe manife' ftum cR fblem inteructu lunp occultaridunamg; tcriyobiccftu ac uiccs rcddi cofdcm folis radios luna intcrpofitu fuo auferete terrp:tcrraq; lunp.Hac uero fubeute repetias obduci tenebras :rurfufq; illius umbra fydus hebetari:neq; aliud effe nocftem g terrç umbram Figuram ante huius uinbr ^ fimilcm metpae turbini inuerfo:quando mu/ erone tantu ingruat:ne$excedat latitudinem lun,:quoniam nullum aliud fydus eo/ dem modo obfcurcf:amp; talis figura 1 mucroe femp dcficiat fpatio qdecofumi umbras iditio funt uolucru prplti uolatus.Ergo cbfinium eff illis acris terminus:initiumq;

ocr page 57

çtteris Cupra luna pura omnia:ac diutumplucis plena a nobis aut per nodtem cernut fydera ut reliqua lumina e tenebris amp;nbsp;ppter bas caufas nocturno tempore deficit lua Statuti autc at$ non mcftrui funt utriq; defectus propter obliquitate figniferi lunçq; multiuagos ut ditium eft flexus no femp in fcrupulis partiu congructe fydc^ motu.

Acc ratio mortales almos fubducit in cçlû :ac uclut ide cotcmplantibus trium maxima^ reru naturf partium magnitudicm dctegit. Non poffet quippe totus fol adimi terris intercedente luna:fi terra maior cnamp; q luna. Tertio ex utraq; uaftitas folis aperitquot;:ut non fit neceffe amplitudine eius:oculo¥argumctis at$coiedura aimi fcrutari imefam cnc:quia arbo:yc in limitibus porreda? ^in quplibct palluu milia ubras paribus laciat intcruallis tang toto fpatio médias .Et quia per çquinodliu omnibusi meridiana plaga habitantibus fimul fiat a uertice. Item quia citra fblfticialé circulum babitantiu meridie ad fcptentrioné ûbrç ca dant.Ortu ucro ad occafum.qup fieri nul' lo modo po{rcnt:nifi multo g terra maioredamp;.Nce g, mótem idam exoriés latitudie exuperat dextra leuaq; large ampledtés: prpfertim tanto difcretus interuallo. Defeólus lunp magnitudiem eius:bauddubia ratióc declarat ficut terrç paruitaté ipfa définies Namqicû fint tres umbrat figurç:coflctq; fi par lumini fit materia qupiadlat ubram collumnç effigie iaci: nec habere fine. Si uero maior materia g lumen turbinis redii ut fit imû cius angufl;inimu:amp; fimili modo infinita 16gitudo.Si mior materia g lux metç cxifterc effigiem in cacuminis fine dcfinenté talemq; cerni umbram deficiente luna palam fit ut nulla amplius relinquatquot;dubitatio :fupcrari magnitudic terram. Id quide amp;nbsp;tacitis naturo ipfius indiciis.Cur cni partitis uicibus anni brumalis abfccdit aut nodliu opacitate terras rcficit exuturus.haud dubip amp;nbsp;fic queq; exurens quadam in parte tanta magnitudo efl.

Trationcm quidem defcdlus utriufq; primus Romani generis in uulgus extu/ lit.Sulpitius gallus:quiConful cum.M.marcello fuit.Scdcum tribunus militu fblicitudic exercitu liberato pridic g perles rex fupcratus a paulo eft in concionem ab imperatore productus :ad prçdiccdam çclipfim: mox amp;nbsp;cópofito uoluic.Apud autem grçcos inucfligauit primusomniu Thales milcfius olympiadis. xlviii .anno quarto Prodicio folis defcdu:qui fub Aliatc rege faélus eft. Vrbis conditp anno. c. Ixx .poft cos utriufq; fyderis curfum in dc.annos prçcinuit hipparchus menfes gcntiu: dicfqi ct horas ac fitus loco^ amp;nbsp;uicos populoycóplcxuspuo tcflc:haudalio modogcofilioi^ nature parti ccps:uiri igétes fupraqimortaliu naturam tantoy numinü Icgc dcprçhcCi et mifcra hominu mente abfoluta: flcllay defcdlibus fcclcra: ut mortem aliqm fydcy pauentes quo i metu fuifTc ftefichori amp;nbsp;pindari uatu fublimia ora pala cft.Deliquio foils amp;nbsp;in luna ucncficia arguente mortalitatc:amp; ob id crepitu diflbno auxiliantcquo pauorc ignarus cauQ.Nicias atheniéfiu imperator ueritus cladem portu educere opes coy afflixit.Madll igenio ede cçli itcrprçtcs:rcy$ nature capaces :arguméti repertores quo deos hominefep uiciftis.Quis cni hçc cernés amp;nbsp;flatos fydcy:quoniam ita placuit appellari labores non fuç neceffitati mortalis genitus ignofcat/nuc confeffa de iifdem breuiter ac capitulati attingam ratioe ad modu neccffariis locis flridliq; rcddita.Nam neq; iflituti operis talis argumctatio cfl:ncq; oniu rcy afferri pode caufas minus miru cft:^conflare in aliquis.

Efcdlus.ee xxiirmefibts rcdirc in fuos orbes certum cfl:fblis defedlum non nifi nouiffima primauc fieri luna:quod uocant coitum:lunç aut no nifi pleafempq; citra g proxime fuerit.Omnibus aut annis fieri utriufq; fyderis dcfedlus Aatutis dic/ bus borifq; fub tcrra. Ncc tamecu fiant fupnc ubiq;ccrni:aliquando propter nubila fppius globo terrp obflante conncxitatibus mudi.Intra.cc.annos hipparchi fagacitate compertu cfl:amp; lunp defedlum aliquando quito mefea priorcficri.Solis ucro feptio candebis in.xxx.dicbus fupra terras occultari:fed ab aliis hoc cernuquçq; funt in hoc miraculo maxic mira. Cum conucniat umbra terrç lunam hebetari.nunc ab occafus parte hoc ci accidere:nunc ab exortus qua na ratónc eu folis exortu ûbra illa hebetatrix

ocr page 58

Cub tern eße debeat femel iim accidcre:ut in occafu lunideficeramp; utroq; fuper terram confpicuo fydere.Nam ut in.xv.diebus utrumq; fydus quçrerct\amp; noftro fuo accidit imperatoribus Vbfpafiams patre.iii.amp; filio.n.Confulibus.

Vnam Temper aucrfis,a fole cornibus fi crefcat ortus fpecftare:fi minuafoccafus baud dubium eft lucem dodrantis femuncias bora? ^ a fecuda adiicictem ufq; ad plenum orbem detrabenteq; indiminutionc.Intra.xiii.aut partes folis femp occultam eilcquo argumeto amplior errantiu ftcllai^ g lunp magnitudo colligitquot;, quado illpct feptcnis interdu partibus emergantfed altitudo cogit miores uideri ficut affixas cplo folis fulgore interdiu no cerni cum:pque dic ac nodtu luceant. Idq; manifeflum fiat dcfc(5tibus folis amp;nbsp;prpaltis putcis.

Rrantium autein tres quas fupra folem diximus fitas occultantur meantes cum co xxoriunamp;uero matutio dcfccndcntcs partibus nungamplius undenis poftea radiO2 ^cius contactu rpgunTóC in triquetro a partibus.c.xx.ftationes matutias faciut qup amp;nbsp;primpuocantur.Mox inaduerfo a partibus.c.lxxx.exortus uefpertios. Itc^q; in.c.xx.ab alio latere appropinquate ftationes uefpcrtias quas amp;nbsp;fecundas uocantdo' nec aflccutus in partibus duodcis occultamp; illas g uefpcrtini occafus appellat.Martis ftcila propior etiam ex quadrato fcntit radios:amp; ab.Ixxx.partibus:undcamp;nomenac' ccpit.ls primus motus amp;nbsp;fecundus nonagenarius dicatus ab utroq; exortu. Eadc fta tionalis fems mefibus commoratquot;! fignis:alioqui bimcftris:cu cçterç utraq; datione quaternos mefes non impicant.Inferiores autduc occultant in coitu ucffetino fimili modo rclicfq; a fole totidc in partibus faciant exortus matutios:ad quos logiffimu diftantip fup metis folem infecunf:adcptcqmccalu matutino conduntquot;ac prptereunt mox codem interuallo uefpere cxoriut'ufq;ad quos diximus tcrminos.Ab bis retro' gradiuntur ad folem amp;nbsp;occafu ucfpertio dclitcfcunt. Vcncris ftella etiam ftatoes duas matutiam ucfptiamq ; ab utroq; exortu ficit logiffimis diftantip fuc finibus .Mercurii dationes brcuiori mometo q ut dcprpbcndi poflint:bpc eft luinu occultations q; rato perplexiori motu: multifq; inuoluta miraculis. Siquidc magnitudics fuas amp;nbsp;colores mutant amp;nbsp;eçdem ad feptcntrionc acccdut:abcuntq; ad auftru .terrifq; propiores :baud cplo repete cernuntquot;.In quibus alitcr multa g priores tradituri fatemur.Eaqucq;illo2^ elfe muneris qui primi quprcdi uias dcmoflraucrunt. Modo ne quis defperamp; Ifcula proficere: femp pluribus dccaufis bpeomnia accidunt prima circuloi ^quos grpciab' lidas in ftellis uocant:etcnim grpcis utcnduin crit uocabulis.Sunt aut bi fui cuiqi cai^ Aliiq; g mudo g terrp a ucrticibus duobus quos appcllaucrut polos centrum Cpli et figniferi amp;nbsp;obliqui inter eos fitrOmnia auten bçc condant ratione circini indubitata: ergo ab alio cuiq; centro abfidcs fupexurgunt: idcoq; diuerfbs babent orbes motufq; didimilcs:quoniam interiores abfidas ncccdc cd brcuiorcs effe.

Gitur a terrç centro abfidcs altiffimp funt Saturno in feorpione loui in Virgie Marti in leonc Soli in gcmis Vcneri in fagiturio Mcrcurio i rapricorno: me' diis omniu partibus: amp;nbsp;e contrario ad terrç centrum bumillic atq; proxime: fic fit ut tardius moueri uidcantquot; :cum altidimo ambitu feruntur:non quia accclerct tardet ue naturales motus qui certi ac fingul i funt illis:fed ga deductas a fumma abfide lineas coartari a centro necefic cd ficut in rotp radus iclcm motus dtias maior:alias m!or cctri propiquitatc fcntitur.Altcra fublimitatu caufuquoni a a fuo cetro abfidas altidimas babent in aliis fignis.Saturnus in librp parte.xxi.Iupitcr cancri.xv.Mars capricorni. xxviii.Sol arietis.xviiii.Vcnus pifcium.xxvii.Mercurius uirginis.xv.Luna tauri.iii Tcrcia altitudinu ratio cpli mefura non circuli intelligitur fubirc cas autdefcedere per profundum acris oculis cxtimatibus:buic connexa latitudinum fignifcri obligtatifq; caufa eft per bunc dellp quas errantes diximus feruntquot;:ncc aliud babitatur in terris :g quod illi fubiacet.Rcliqua polis fqualent. Vcncris tantu dclla excediteum binis par' tibus:quF caufa intclligitur cfficcre ut quodam animalia amp;nbsp;in defertis mudi nafeantut

ocr page 59

luna quo$ per totam latitudinem eius uagatur: fcd omnino non excedens eam. Ab bis Mercurii ftcHa laxiffime: ut tamen e duodenis partibus:toteim funt latitudines non amplius odionas pererramp;.Neq;bas fqualiter:{cd duas medio eius amp;nbsp;fupra.iiii.i/ fra duas. Sol dcinde medio fett': inter duas partes flexuofo draconu meatu inpqualis Martis ftclla.iui.mediis louis mediam:amp; fupeream duas.Saturni duabus ut fol:bpc erit latitudinu ratio ad auflrum de(cendctiu;autaquilone fubcuntium:ac conffare:amp; tertiam illam a terra fubeutiu in cçlû:amp; pariter fcandi eam quoqiexiffimauere pleriq; £ilfo:qui ut arguantur aperienda eff fubtilitas imenCa amp;nbsp;oinnis eas complexa caulas. Conuenit ftellas in occatu uefpertino proximas ede terrf amp;nbsp;altitudine amp;nbsp;latitudie ex/ ortufqi matutinos in initio cuiui^ fieri flationes in mediis latitudinum articulis qup uocantpcliptica: perinde confeffum eff motum augeri g diu in uicino funt terrp cum abfcedant in altitudine minui:qup ratio lunp maxie fublimitatibus approbatquot;.Aeque non eff dubium in exortibus matutis etiam nume ^ augeri:atq; a flacionibus primis tres fuperiores diminui ufqiad dationes fecundas :qupcum ita fint manifeffum erit ab exortu matutino latitudines fcandi quoniam ineo primubabitu icipiant partius adiici motus. In dationibus ucro primis amp;altitudiem fubire:quoni2tum primum incipiat dctrabi numerus:dcllp retro irexuius rci ratio priuatim reddeda ed:percunF in qua diximus parte amp;nbsp;triangulo folis radio ibibenfucrftum agere curfum: amp;nbsp;ignea ui leuantur in fublime:boc non protinus itclligi poted uifu nodro.Ideoqiexidimatquot; dare. Vndc amp;nbsp;nomen accepit datio: progreditur deindeeiufdé radii uiolctia amp;nbsp;retro ire cogit;uaporc rcpcrcuŒi multo id magis in uefpertio ear; exortu toto foleaduerfo cum in fummas abfidas expelluntquot;:minimeqj cernûtur quoniam altiffimcabfunt:amp; minimo ferutur motu:tanto minores cum bpe in altidimis abfidum cuenit fignis ab exortu uefpertino latitudo defccnditur partius lam fe minuente motu: non tarnen ante dationes fecundas augente:cum amp;nbsp;altitudo didenditquot;fuperuenictc ab alio latere radio :cademq ; ui rurfus ad terras dcprimcte quç fudulcrit i cplumepriore triquetro tantum intered fubeant radii an fuperucniant : multoq; eadem*magis in uefpertino occafu accidunt.Hçc ed fupcrioy dcllay ratio difficilior reliquay amp;nbsp;a nullo ante nos reddita.

Rimum igitur dicatur eu uniuerfç dcllç cur Veneris della nung longius.xlvii' partibus Mcrcurii.xx.a fole abfcedant Ifpe citra cas a fole rcciproccnt.Conucrfas babent utrpq; abfidas ut infra folem fitp tantumq; circulis cai ; fub terra cd: quantum fuperne prçdicfta¥::amp; idco nonpoffunt abeffe amplius:quoniam curuatura abfidum ibi non habet longitudincin maiorem: ergo utriq; fiinili rationead modum datuut abfiduin fuay margines ac fpatia logitudinis latitudinucuagationcpefant .Atenim cur non femper ad:xlvi.amp;ad partes.xx. pcrucniunt.Imo ucro:fed ratio canoica fallit Nanqiapparet abfidas quoq; ca^ moucri quod nunq tranfcant folem. Itaq; cum in partem ipfam cius incidcrc margines alterutro latere, tum amp;nbsp;dcllpad longiffima fua interualla pcrucnire intclliguntquot;: cum citra fuere margines totidem partions amp;nbsp;ipfç otius redire coguntbeum fit illa femper utrig; extremitas fumma:buic amp;nbsp;ratio motuu conuerfà intclligitur.Superiores eniin celerrime feruntur in occafu uefpertio bp tar/ difrimp:illpa terra altifrimpabfunt:cü tardiffimc mouétquot;:bpcûotiofc : quia ficut i illis propinquitas centri acceleratquot;:ita in bis cxtrcitas circuli.Illp ab exortu matutio minu/ crc celeritatem incipiunt:bp flero augere.lUp retro curfum agunt a datione matutina ufq; ad uefpcrtinam Veneris a ucfpcrtina ufg ad matutiam.Incipit autem ab exortu matutino latitudicm fcandere: altitudiem ucro :ac folem infequi a datione matutina ociffima.In occafu matutino altidima.Dcgrcdi autem latitudinc:motumq ;minucrc Ab exortu ucfpcrtino retro quide irc:fimiriq;altitudine digrcdia datione ucfpcrtina Mcrcurii : rurfufq i dclla utroq; mqdo fcandere. Ab exortu matutino : digrcdi ucro latitudine a ucfpcrtino:confccutoq; fblc ad.xv.partium intcruallu c6fidit quadriduo pene immobilis Mox ab altitudine dcfccndit:rctroq ; graditur ab occafu ucfptio ufq; ad exortum matutinu. Tantumq; bpc amp;nbsp;luna totide dicbus quot fubicre no defcedut

ocr page 60

Veneris quindecies amp;nbsp;pluribus fubit.Rurfus Saturni amp;nbsp;louis duplicato digrediuri Martis ctiam quadruplicate.Tanta efl naturp uarictas: fed ratio euidés: nanq; in ua' porem folis nituntur: etiam proxima dcfcendutfgre Multa promi amplius circa bçc poffunt fecreta nature legefq;:quibus ipCi feruiat:excpli gratia in Martis fyderc:cuius eft maxime inobferuabilis curfus nunqad ftatione facere.Iouis fydere triquetro raro ad modum.xl. partibus difcreto :qui numerus fcxangulas mundi efficit formas : née exortus nifi iduobus fignis ta tu Cancri amp;nbsp;Lconis fimul edere. Mercurii uero fydus in exortus ucfpertinos in Pifcibus raro facere creberrimos in Virgine In Libra ma/ tutinos.Item in Aquarioirariffimos in Leone retrogradum In Tauro amp;nbsp;in Gcminis non Fieri.In Cancro uero non citra.xxv. partem.luna bis coitum cum Solc-In nullo alio figno facere qGeminis, non coirc aliquando in Sagittario tantu .Nouiffimam uero primaqieadem die:uel nocfte nullo alio in figno q Aricte confpicit. Id quoque paucis mortaliu contigit:amp;indc fama cernendi linteo non comparamp;c i cplo Saturni fydus amp;nbsp;Martis xu plurimu dicbus.clxx.louis.xxxvi.autcu minimu dcnis dctracftis diebusVeneris.lxviiii.aut cum minimum.lii.Mercurii.xiii.aut cu plurimum.xvii.

Olores ratio altitudinum temperat fiquidcm earum fimilitudincm trabunt:in quarum aera ucncre fubeundo .Tingitq;appropinquantes utralibet alieni me/ atus circulis frigidior in pallorem : ardentior in ruborem : ucntofus in horrorem fol atq commiffure abfidum extrem eq; orbitp in obfcuritatcm.Suus cuiq; color cftSari no candidus:Ioui clarus Marti igncus Lucifero candens Vcfpcri refulges Mercurio radians Lunp blandus:Soli cum oririardens poftea radians. His caufis connexo uifu et earum qupcplo continent .Nanq ; modo multitudo conferta ineft circa dimidios orbes lunp placida nocfte Icnitcr illuftrante cas:modo raritas ut fugiffc miremur ple' nilunio abfeondente.Aut cum folis fupraue dicftai^ radii uifus peiftrinxcrc noeros et ipQ autem lunpingruentiu foli radioyibaud dubia differctia fentit hebetante epte/ ros inflexus mundi conuexitatc cos prpterg ubi redri angulo^ competant idfus.Itaq; in quadrato folis diuidua cft. In triquetro fcmi nam ambitur orbe. Impletur aute in aduerfo :rurfufq ; minuens caridem effigies paribus edit intcruallis fimili ratione qua fuper folcm tria fydera.

Olautem ipric quatuor differentias habet bis aquata nodie dici uerc amp;nbsp;autumno in centrum incidens terrp odtauis i partibus Arictis ac Librç bis pmutatis ripa/ tiis in auótum diei bruma odtaua in parte Capricorni.Nodiis uero fblfticio totidem in partibus Cancri inpqualitatis caufa obliquitate figniferi:cum pars çqua mûdi fub' terq; terras omnibus fiat momentis.Sed quç redta in exortu fuo cofurgut figna: ion' giorc traélu tenent luccm:quf uero obliqua ociore tranfeunte fpatio.

Atct plcrofcp magna cpli afrcdlatione compertuma principibus dodlrinp uiris fupcriorum trium fyderum igncs cffeiqui dccidui ad terras fulminum nomen habeant.Scd maxie ex his medio loco fiti fortaffis : quonia contagiu nimii huoris ex fupcriore circulo at$ ardoris c fubicdlo per hunc modu egerant . Tdeoq; dicŒu Ionem fulmina laculari.Ergo ut eflagrantc ligno carbo cum crcpitu fic a fydere cplcftis ignis expuitur prpfcita fecu afferens ne radicata quidc fui parte in diuinis ccflantc operibus Idq ; maxie turbato fit acre :quia collcdlus humor abuncKtia ftimulat:autquia turbari quodam ceu grauidi fydcris partu.

Ntcrualla quo$ fyderum a terra multi indagare tcntarunt:amp; folcm abeffealuna Vndc.xx. partes quanta Lunam ipfam a terra prodidcrut. Pithagoras uero uir Ggacis animi a terra ad lunam-c.xxv. ftadioi^ eile colligit. Ah ca ufqiad folc duplum Indc ad.xii.figna triplicatum In qua lententia amp;amp;illus Sulpitius fuit noftcr.

Ed Pithagoras interdum amp;nbsp;mufica ratione appellat tonum quantum abfit a ter' ra luna ab ea ad Mercurium dimidiü fpatii:amp; ab co ad Venerem a qua ad folem

ocr page 61

fcxcuplum a foie ad Martem tantundem quantum ad lunam a terra.Ab ea ad louem dimidiu ab eo ad Saturnum:amp; ab eo ad Signifei^ fcxcuplum . Ita feptem tonos effici quam diapafon harmoniam uocant: hoc cil uniuerfitatcm concentus . In ea Saturnü dorio moueri:Mcrcurium thongoJouem pbrygio:amp;in reliquis fimilia iocuda ma' gis g neceffiria fubtilitatc.

Tadium.c.xxv.noflros efficit pairus lroc eA : pcdes. dc xxv. poffidonius non minus.xl.ftidio^ a terra altitudinec(fc:in quam nubilaac uéti nubcfqipucniut Indepurum liquidu$amp;imperturbate lucis acrem.Scd a turbido ad lunam uicies centum milia ftadio^^.Indead folcm quinquies milies eo fpatio ficri:ut tam imenfa eius magnitudo non exurat terras plures autem nongentis ftidns i altitudine nubes fubire prodiderunt.Incomperta bpe amp;nbsp;inextricabilia funt tam prodenda g funt pro/ dita quis tamen una ratio geometries collcdtionis nunq fallacis poffit non repudiari fi cui libeat altius°ifla profequi:nec ut menfura . Id cnim uellc pene deinentis otii cft fed ut tantu extimatio conicdinti conflet anio. Nam çum .ccc Ix. amp;nbsp;fere fex partibus orbis folis ex circuitu cius patere appareat circulu per que meat fempq; dimctics tertia partem ambitus amp;nbsp;tertiç paulominus feptiam colligat.Apparamp; dempta eius dimidia quoniam terra centralis intcruciat.vi.tere partem huius imcnfi fpatii:quod circa terra circuli folaris anio coprphenditmcfTc latitudis Spatii ucro lunç.xii.quoîam tato bre/ uiore g fol ambitu currituta fieri cam in medio folis ac terrs. Miror quo peedat ipro' bius cordis humani paruulo aliquo inuitata fucceffu : ficutm fupradiólis occafione iinpudcntip ratio largitlaufiq;diuinarc folis ad terra fpatia cadem ad cplu agut:quoia fit mcdius fol ut protinus mûdi quoqiipius menfura ucniat in digitos; quatas cnim diinctioncs habeat fcptimas tantas habere circulé duo amp;nbsp;uiccfimas ; tag plane a pedi' culo menfura cpli ebitet.Acgiptia ratio qua Petofyris amp;nbsp;Nethefos oftendere fingulas partes in lunari circulo:ut diélu eibin minio.xxxiii.fladiis paulo amplius patere coi' ligit in Saturni ampliffimo duplum in fblis:quc mcdiu eflc diximus utriuiq; incfurs dimidia:qup computatio plurimu habet pudoris :quoiam ad Saturni circulu addito Signiferi ipfius itcruallomec inucrabilis multiplicatio cfficitur.

i Eflant pauca dc mundo ; nanq; amp;nbsp;in ipfo cplo flellp repente nafeuntur plura cays genera.

Ometas grpei uocant nricrinitas horrentis crine fanguinco amp;nbsp;comai ; modo in ucrticc hifpidas.il dem pogonias quibus inferiore ex parte in fpctie barbp long; promittifluba : aconcip laculi modo uibratur oeyffimo figniticatu . Hpe fuit de qua quinto confulato fuo Titus imperator cpfir prpclaro carmie perfcripfit. Ad hue dicm nouiffimum cafdé brcuiorcs amp;nbsp;in muerbe fatigatas xiphias uocaucrc :qup funt oium pallidiffimp amp;nbsp;quodam gladii nitorc:ac fine ullis radiis:quos diceres nomine fimili colore aut clcdro raros margines emittit : pitheus doliop ccrnitur figura in concauo fumidp lucis.Ccraticas cornus fpctic habamp;:qualis fuit cu grpeia apud Salaina dcpu/ gnauit ubi lampades ardentes imitanf faces. Hippcus equias lubas celerrimi motus atqj in orbem circa fe euntis fit amp;nbsp;candidus cometes argenteo crinc ita refulges: ut uix contucri liceatfpctieq; huana dci cffigicm in fe offendens. Fiut amp;nbsp;hirci uillo^ fpctic ct luba aliqua circudati femel adhuc lubpeffigies mutata in hafticfl olimpiadc.cviii urbis anno.ccclxxxxviii.brc@inimuquo cerneretquot;fpatiu fcptcdic^ annotatum cff;lb/ gitrimuodoginta.Moucnf aut alip crrantib: medo alip immobiles hprent :omnes ferme fub iplb feptctrione:aliqua cius partcnoncerta:fed maixcincandida:quplacftei circuli nomen accepit.Aridotclcs tradit amp;nbsp;fimul plurcs ccrni ncmini compertu alteri quodpquidcm fciam.Ventos aut ab his graues ;pdufq; fignificari : fiunt amp;nbsp;hybcrnis mcnfibus amp;nbsp;in auflrio polo:fcd ibtfitra uUu lubar diraq; cbperta pthiopum amp;nbsp;Pgipti populis :cui nomen Aeneus rex dcdit typo ignea fpctic : ac fpir pmodo intorta uifu quoqitoruo:ncc ffclla ucrius qquidam igneus nodus.Spargufaliquado amp;nbsp;erratibus ftcllis cftcrifq; crincs. Sed cometes nug in occafura parte cçli cd terrificum magna ex

ocr page 62

parte fydus atq; non leuiter piatu:ut Ciuili motu odlauio confute:iteruq3Pompeii amp;nbsp;cçfaris bello.In noftro ucro çuo circa bencficiu quo Claudius cpfar imperium reliquit Domicio ncroni:ac deinde principatu cius affiduu propc ac {çuu:rcferre arbitramur in fluas partes fefc iaculetur:aut cuius fteUç uirus accipiat fluafqi fimilitudines reddit et fluibus locis emicet tibia^c fpetic arti muficç portendere.Obfecnis autem moribus inferendis partibus figno^ ingcnii amp;nbsp;eruditionis trifluetramq; figuram fluadratam uc paribus angulis ad alifluos perennium ftcllay fitus edant -Venena tundere in ea' pite feptentrionalis auftrinp uc ferpentis.Cometes in uno totius orbis loco colitur in templo Rompad modu fauflus Diuo Augufto iudicatus ab ipfo flui incipiente eo apparuit ludis fluos faciebat ucneri genitrici no multo poH obitum patris crfaris in collegio ab eo inftituto . Nincphis uerbis in gaudiu prodit bis ipfis ludorum meoiA diebus fydus crinitum per.vii.dies in regione cpli flup fub fcptetrionibus cR cofpcclu id oricbat circa bora.xi.dieixlarumq; in oibus tcrris cofpicuu fuit: co fydere fignifica' ri uulgus credidit Cçfaris aima inter deo^ immortaliû numina receptam:fluo nomie id in figni fimulacro capitis cius fluod mox in toro confccrauimus adiccftum cft: Hpc 1111 in publicu interiore gaudio fibi illu natufeq; in eo nafci interpretatus eft:amp; fi uci; fatemur fhlutarc id tcrris fuit.Sunt flui bpc fydera perpetua ede credat fuo fluoq; am' bitu irc:fed non nifi rclicftaa fole cerni. Alii ucro flui nafci humore fortuitu amp;nbsp;ignca ui:idcoq; folui.

Dem hipparcbus nug fatis laudatus: ut fluo nemo magis approbaucrit cogna' tionem cum bomic (yde:y::anima(q;noflras partem effe cpli.Nouam Aeliam amp;nbsp;aliam in puo fuo genitam dcprebcndit:ciu($motu flua die fulfit ad dubitatione adductus an nc hoc Qpius ficramp;: moucrentq; amp;nbsp;bp quas putamus affixas .Ideoq; aufus rem ctia deo improbam annumerare poAeris :Aellas amp;nbsp;fydera ac nomen expungere orgais cx' cogitatis: per qupfingula?^loca atq; magnitudines fignaramp; ut facile difcemi pofTet ex eo non modo anoDirct:ac nafeerenfrted an omnino aliqua tranfircnt:mouerentur uccplo in bprcditatécundtis rclicfto:fi quifg qui rationem earn capcramp; inuentus cAct Emicant amp;nbsp;ficcs amp;nbsp;non nifi cum decidunt uifp qualis germanico effare gladiatorium fpccftaculum edente prêter ora populi meridiano tranicurrit. Duo genera co2.c: lapa^ das uocant plant faces.Alterum bolidas quale mutincfibus malis uifum cA.DiAant cp faces ueAigia longa faciunt priorc ardente parte.Bolis ucro ardens longiore trabit limitcm.Emicant amp;nbsp;trabes fimili modo quas docus uocant:flualcs cum lacpdcmonii claAeuidli impcrium grçciç amifere:fit amp;nbsp;cpli ipfius hyatus quod uocant chafma.

It et fanguinea fpetie fluo nibil terribilius mortalium timori cA incendium ad terras cadens indc ficut Olimpiadis cctefimp-vii.anno.ui.cu rex Philippus Grpciain fluatcramp;:atq;pgrotantis temporibus naturp ut cetera arbitror exiAcrc no ut pleriq; ua/ riis de caufis fluas igeiouacumc excogitat quippe igctiu maloL sfuere prpnuncia. Sed ea accidiAc:non quia bpe ficAa funt arbitror .Vcu bpe idco Eidla quia incafura erat illa raritate aut occulta coy; eAc ratione .Idcoq; no fic ut exortus Cupradictos dcfccftufq; et multa alia nafci.

Emuntur amp;nbsp;Aellf cum fblc totis dicbus plci^qi amp;nbsp;circa folis orbem ceu fpicep eo' ronp amp;nbsp;uerCi colores circuli qualiter AuguAo Crfrcin prima luuenta urbem intrante poA obitum patris ad nomen ingens capeAcndum.

XiAunt cedem coronp circa lunam amp;nbsp;circa nobilia aAra : cclo quoq; inhprentia circa fole arcus apparuit.L.opinio amp;QjFabio cofulibus:orbi.L,Portio.M.Arcilio.

•

Irculus rubri coloris.L.Iunio amp;.P.Rutilio confulibus.fiunt prodigiofi amp;nbsp;lon' giorcs folis defecAus qualis occifo dictatore CpCire amp;nbsp;Antoniano bello totius pene anni pallore continuo.

ocr page 63

Trurfus foies plurcs fimulcernutquot; nee fupra ipfum:nec ifra fe tfed obliquo nu/ quam iuxta:nec contra terram:nec noctu : fed aut oriente : aut occidente. Semel et meridie cofpccti in bopboro produturqui a matutio tepore durauerut in occafum Trios foles amp;nbsp;atiqui fppius uidcre ficut Spurio Poftumeo.Q_.Minutio amp;.Q_.Mar/ tio.M.Portio.amp;.M.Antonio amp;.P.Dolobella.M. Lepido.L.Planco Confulibus et noftra cras uidit Diuo Claudio principe cofulatu eius Cornelio orfito collega plures fimul quam tres uifi ad boc pui nunquam produntur.

Vncquoqitrinç ut.C N.Domicio Caii filio confule apparuerut quod pleriq; appellauerunt foles nocturnos.

Vmendeeflo noctu uifnm cft.C.Cçlio. CN.Papirio confulibus: amp;nbsp;ffpc alias ut diei fpecies noctu luccramp;.

Lippeus ardens ab occafu ad ortum fcintillans tranfcurrit folis occafu.L. Valerio. C.Mario Confulibus.

Cintillam e Aelia cadere amp;nbsp;augeri terrp appropinquantem : ac poAq in lunç ma^ gnitudinem facta fit illuxiffe ceu nubilo die . Deinde cum in cFlum fe reciperamp; lampadcm factam femel nunq proditur.C.Octauio.C.Scribonio confulibus.Vidit id Licinius pcoful cu Comitatu fuo.

leri uidefamp; difcurfus Aellap nuq temere ut no ex ea parte truces ucti cooriaf:cx bis tue œgt;ccllç:amp;i mari terrify.

Idi in nocturnis militum uigiliis inbçrcre pilos pro uallo fulgurum:effigie ca et antennis nauigantium:aliifq; nauium partibus ceu uocali quoda fono iliflut ut uolucrcs fede c fede mutates graues cu folitariç ucncrut mergctefy nauigia: amp;nbsp;fi in carinp ima dccidut cxurctes.Gcminç aut falutares amp;nbsp;profperi curfus nuntie:quay ad/ uentu fugari diram illam ac mmaccm.appeUataq; Helenam ferut amp;nbsp;ob id Polluci et CaAori id numen affignatteofy in mari deos inuocät.Hominu quoq; capita uelptis magno prçfagio fulgent oia incerta ratione:amp; in nature mai effate abdita.

Actenus de mundo ipfo fydcribufy:nuc reliqua cçli memorabilia :naq; amp;nbsp;boe ep' lum appellaucrc maiores:quod alio nomie acra omne quod inani fimilc uitalembue fpiritum fundit.Intra lunam bçc fedes multoq; inferior: ut animaduerto ^ppc inodu conflare infinitu ex fupcriori natura acris infinitum terreni halitus mifcés utraq; forte confunditur.Hinc nubila:tonitrua:amp;alia fulmia-binc grandines amp;nbsp;pruinp. Imbres procellF:turbines:binc plurima mortalium mala amp;nbsp;rey naturp fecum pugna terrena in cplum tedcntia deprimit fydey uis .eademq; qup fponte non fubcant ad fe trahunt decidunt Imbrcs:ncbulf fubeuntificcanfamnes :ruut grandines :torrent radii:amp; ter/ ram in mcdiu undiqiimpellut:iidem infracti refiliut amp;nbsp;que potuerût auferut fecum Vapor ex alto cadit:rurfumqi in altum redit.Venti ingruut in amnes :ndemq; cum rapina remeant totus aialium bauflus c fublimi fpiritu trabit.At illccontra mtif:tel/ lufy ut inani cplo fpiritum infundit:fic ultro citroq; co meante natura ut tormeto ali' quo mudi celeritate difcordia accendatquot;. Nec flare pugnç licct:fcd aflidue rapta c0uol/ uitur.amp; circa terram imcnfo rcy caufis globo tcndit : fubindc per nubes cplum aliud obtexens : uentoy boc rcgnu.Itaqi prccipua coy natura ibi amp;nbsp;ferme reliquas c6plcxas a fe caulas:quo nia amp;nbsp;tonitruu amp;nbsp;fulminu lactus boy uiolentip pleriq;alignât: quia et idco lapidibus pluerut in terra quia ucto fint rapti: amp;nbsp;multa fimiliter;qobrc fimul plura dicenda funt.

Empeflatum rcyqiquafdam Aatutas ede caufhs : quafdam uero fortuitas :autad/ buc rationis incópertp maifcAu cfl. Quis cni pflates amp;nbsp;byemes quçq; in tempo/ ribus annua uice mtclliguffydcy friotu fieri dubitamp;: ergo ut folis natura tempcrado intelligifanno:fic rcliquoy quoqi fydey propria cfl:quibufy uis amp;nbsp;ad fuam cuiq; na/ turam fertilis.Alia funt in liquorem foluti bumoris fecunda'alia concreti:in pruinas aut coac2:i m niucs:aut glaciati in grandines:alia flatu teporis : alia uaporis : alia roris

ocr page 64

alia frigoris:nec uero bçc tanta debent extimariquanta cernutquot;; cumede eo^ nullum minus luna tam immenfç altitudinis ratio dcclaramp;.Igitur in fuo quçq; motu natura fuam excrcent:quod manifeflu Saturni maxic tranfitus imbribus faciunt. Nec mea/ tiûmodo fyde¥ bpe uisen:fed multoyctia adbçrctiucçlo quoties errätiuacccffuipulfa aut coniedtu radios extimulata funt qualiter in fucculis fentimus accidere:quas Grçci ob id pluuio nomieappellant.Qum amp;nbsp;fua fpote quidam ftitif^ teporibus ut bpdo^ exortus:ardturi uero fydus non fine ferme procellofa grandine emergit'

Am caniculç exortu accendi folis uaporem quis ignorat/ Cuius fyderis effectus ampliffimi in terra fcntiuntur.Feruet maria exoricte eo dludtuat in cellis uina mouéf ftigna.Origem appellat Aegiptus feram qua i exortu eius c0traftare:amp;cotueri tradit ac uelut adorare eum fternuerit.Canes quide toto eo fpatio maxie in rabiem agi.

Vlli dubium cfltquin in partibus quoq; fignoz ^quorudam fuauis ineft:ut au' tumnalis ^quinoctii brumpqicum tempellatibus fydus confici intelligimus.

Ec imbribus tantum tcmpeflatibufqrfed multis amp;nbsp;corpo? ^amp; ruris expimentis Afflanfalii f/dere;alii co monentquot;datis temporibus:aluo ncruis:capite:mente:oleact populus alba amp;nbsp;filices foldicio folia circumagut. Flores ipfo brumali die fufpenfi in tcdlis arentis berbp pulegii ruput nitente fpiritu membran ç. Miret boc qui non ob/ (eruat quottidiano experimcto berbam un.iqupuocaf eliotropiu abeunte folc itucri (empcr:oibu(q;boris cuco uerti uel nubilo obubrari: na quida luna potedateodre.w concbilio2^$ amp;nbsp;cocbai^ oim corpora augeri :amp; rurfus minui :quin amp;nbsp;foricu fibras re/ fpondere in nuinero lunp:exquifiucrut diligetiffimirminimuq; aial formicam (entire uires fyderis interlunio feinp ceffintequo turpior boi infcitia ed fitenti prccipue iu/ mento?^quorumda in oculis morbos cu luna increfccre ac minui patrocinaFuaditas rei inmenfhdifcreta altitudie.In duo atq;.lxx.figna:bpc funt re^ atq; aimatiu effigies in quas digeffere cflum periti.In bis quidi mille (excentas anotauere dellas infigncs uidelicet etfbftu uifu ue Exempli gratia in cauda tauri, vii quas appellauere uergilias. In fronte fucculas booten qup (equitur fcptentriones.

Xtra bas caulas non negauer i exiliere imbres uentofqrquomi buidaa terraalias uero ppter uipor c fumida xxbalari caligine certu ed:nubc(q; liquore egredb in fublic aut ex aere coarto in liquorem gigni:denfitas ciie:corpufqr baud dubio coiceturpar/ gumeto cuin folem obumbrent pcrfpicuum:alias eti a urmatibus in qualibet pfun da aquarum altitudinem.

Gitur non cam inficias poffe amp;nbsp;in bas amp;nbsp;in ignes fuperne dcllai^decidere qua/ les fereno fepe ccrnimus:quo? ^ictu cocuti aera. Verum cd quado amp;nbsp;tela uibrata dridunt-Cum uero in nubem perucniut:uaporem didonu gigniiut candete ferro in aquam demerfo amp;nbsp;fuinidam ccruicem uolui:binc nafci procellas.

T fi in nube luctetur flatus aut uapor tonitrua cdi:fi dirumpat ardcus fulmia:fi logiorc tractu nititquot;fulgctra:bis findi nube: illis perru^npi amp;cde tonitrua impacto^: igniu plagas . Ideoq i protinus cborulcare igncas nubium rimas pode.amp; repulfu fy/ de% deprpfTumiquia terra mcaucrit fpiritum nubecobibitum tonare natura drangu/ lantc fonitu dû rixeFcdito fragore cum crupat : ut in membrana fpiritu intenta pode et attrita dum prpeeps feratur.illum quifqs cd fpiritu acccndi pofrc:amp;coflictu nubiu elidi:utduo^lapidii fcitillatibus fulgetris.Sed bpc oia ede fortuitarbic bruta fulmina et uana:ut quç nulla ueni.it ratione naturç:bis pcrcuti mótcs:bis maria:omnc{q;a1ios irritos lactus.Illa uero fatidica.Illa ex alto datif^ de caufis : amp;cfuis ucnirc fydcribus Simili modo uentos uel flatus potius pode in arido:ficcoq;anbelitu tcrrp:gigni non negaucrim podc:amp;aquis acra cxpiratibns qui neq; in nebula denfetur : ne crafTefcat

ocr page 65

in nubis: po(Tc folis impulfu agi quotam uentus baud aliud intclligatur g fludtus pluribufq;etiam modis . Nanq;efiumibus amp;nbsp;niuibus amp;emari uidemus equidem tranquillo amp;nbsp;alios quos uocat altanos e terra cofurgere :qui cum e mari rcdcut tropci uocantur:fi pergunt appogci.

Ontium uero flexus -crebriq; uertices ex coflexu fubito/aut cofradla in numero' fa luga cocaui ualliu finus fcindentes in equalitatc ideo in aera refultantem: quç cauC ietiam uoces multis in locis reciprocas facitfine fine ucntos generant.

Am quidam etiam fpecus qualis in Dalmatia ore uafto prçceps biatu in quem deicefto leul pondéré:quis tranquillo die turbini fimilis emicat procclla:nomen loco eft fentaquin.Et in Cirenaica prouincia rupes queda auflro traditur facra.g pfanum fit attrectari bois manu:confeftim auffro uoluctc barenas.In domibus ctiam multis manu facta inclufa opacitate coceptacula auras fuas babent: adeo caufa non dccH : fed plurimû intcrefl: flatus fit:an uétus.Illos flatos atq; fpirantes quos non tractusaligs ue?^ terrç fentiut:qui non aura non procella maris:fed appellatione:quoq; ipß ucnti funt quç flue afTiduo mudi incitata amp;nbsp;cótrario fydey occurfu nafeuf: fiue bic eft illc generalis rey. nature fpiritus buc illucq; tang in utero aliquo uagus:fiue difpfus erra/ tiuin fydci^ ictu:radio¥q; multiformi:iactu flagellatus acrfiuca fuis fydcribus cxcut bis propioribus fiue ab illis cplo affixis cadit:palam eft illos quoq; lege babcre nature no ignota :ctiä finôdûpcognita.

iginti et amplius auctores grçci ueteres prodidere de bis obfcruatioes :quo ma' gis miror orbe difcordi amp;nbsp;in regna bçc eft in mcbra diuifo:tot luris cure fuifie ta ardua inucntu pquircre:inter bella profert! amp;nbsp;infida bofpitia piratis etia oim mortali' um boflibus tranfitus fhmç tcnctibus:ut bodic queda in fuo quifq; tractu:ex corum commentariis:qui nungeo acceflcre:ucrius nofcat:q indigcna^ fcientia nuc uero pa' cc tam fefla tam gaudente prouentu rep: artiuq; pricipe oio nibiladifei noua iqnifitóe immo:nc uete^ quidem inucnta pdifci.Noncrant maiora premia in multos difperla fortune magnitudle amp;nbsp;ifla plures fine prçmio alio g pofleros luuadi crucrût.Namq; mores boim fenuere non fructus:amp;imenfa multitudo apertu guoeuq; eft mare:bof' pitaliq; litop. oim appulfu nauigat.Scd lucri non fcicntiç gratia:nec reputat ceca mes Ct tantu auaritip intenta:id ipfum fcientia pofTc tutius fieriquaproptcr fcropulo fuis qinftituto fortaffis coueiat operi tractabo uctos tot milia nauigatiu cernens.

Eteres quatuor omnino feruare uentos per totidem mudi partes.Ideo nec Ho' merus plures nomiat.Hebetius mox ludicaiu eft:ratióc fecuta ptas octo addidit nis fubtili atq; c0(cifTa:proximis inter utraq; mcdia placuit ad breuem ex numerofa addi' tis.iiii.Suntcrgo bini in quatuor cpli partibus. Ab oriente equinoctiali fubfolanus Ab oriente brumali nulturnus.Illu apbelioten:bunc grçci eurû appellant.A meridie aufler:amp;ab occafu brumali africus:notum amp;nbsp;liba bunc noiat.Ab occifu equinoctiali fauonius.Ab occafu folfliciali cborus:zepbirum amp;nbsp;argeftem uocant.A feptetrioibus Septentrio interq; eum amp;nbsp;exortu folfticialéaquilo.Appartins amp;nbsp;borreas diCti.Nume' rofior ratio:quatuor bis intericcerat.Traciam media regione inter feptétrionalem amp;nbsp;occafum folflicialem.Itemq; caltiam mediam inter aquilonem amp;nbsp;exortu equinoctiale Ab ortu folfticiali pcnica mtdia regione inter ortu brumalem amp;nbsp;meridiem.Itemlter liba amp;nbsp;notu compofitu ex utroq; mediu.Inter meridiem amp;nbsp;bibemû occidente amp;nbsp;liba et notum:ncc finis.Alii quippe mefen nomieamp; lanum addidere inter boreamamp;ceciä et inter eurum amp;nbsp;notum.Sunt enim quidä peculiares quibufqi gentibus ucnti : non ultra certu procedens tractum:ut atbenicfibus fcbiro paulo ab Argefte deflexus reli' qup Grçciç ignotus aliubi elatior id. Olimpias uocaf.Cofuetudo bis oibus noibus Argeflcn intclligit:amp; Cpcian aliqui uocantbellefpontia amp;nbsp;eofdem alibi aliter.Item in narbonenfi prouitia clariffimus ucntO¥,cfl Cirtius:ncc ulloinuiolcntiaifcrior bofti' amffplc^q; rctoliguftico mari perferens.Idcm non modo in reliquis partibus cçh

ocr page 66

Ignotus cn;;^^ ne uiennam quidem eiufdem prouincie urbem attingens^paucis ate limitibus lugi modici occurfu:tantus ille uentoi^ circius amp;nbsp;auftros in fgiptu penetra/ re negat Fabianus :qno fit manifefla lex naturpde uentis etia amp;nbsp;tempore amp;nbsp;fine dicfto Ver ergo aperit nauigatibus maria:cuius in pricipio Fauonii bibernu molliutcplum fole aquarii.XXV.obtinete parte.Is dies fexto ante februarias idus copetit ferme amp;nbsp;boc oibus quos deide pona p fingulas itcrcalationcs uno die aticipatibus.Rurfufq; luftra fequenti ordie fcruatibus fauoniuquida ad.viii.kalen das marcii:cbelidoniä uocant.ab birundis uifu.Nó nulli uero oritbió uno amp;nbsp;fèptuagefimo die poft bruma ab adultu auiu flate per dies.viii.Fauoio cótrarius eft quefubfoIanuappellauimus:Datus eft aut buicexortus ucrgitiayi totide partibus tauriilex diebus ate matas idus:quod repus au/ ftrinu eft.Huic uento fcptctrioiicotrario ardctissio aut pftatis tepore exoritquot; caniculp fydus Iole prima partem leonis ingredicte:qui dies xv.ante auguftas kalédas cHuius exortu diebus.viii.fermeaquilóes antecedut quos prodomos appellat. Poft biduum auté exortus iifdc aquilonibus cóftatius pliant diebus.xl. quos çtbefias uocat. Molli/ re eos credit folis uapor gemiatus ardore fyderis.Nec ulli uctoy magis ftati funt:poft eos rurfus auftri frequctes ufqiad fydus arcfturi:quodexoriF.xi. diebus ate eqnoébu autüni.Cum boc chorus incipit:cborus autünat:buic eftcótrarius uultumus : poft id equinocftium diebus fere quatuor amp;.xl.uergilia¥;occafus biemc inchoat : quod tc/ pus in tertio idus noucbris incidere confueuit:hoc eft aquilois hiberni:multuq;pfti/ uo 1111 diHimilis cuius ex aduerfo eftafricus:amp; ante bruma.vü. diebus totidem poftea fternifmare alcionu fcture:unde noméhidies traxere.Reliquu tempus hiemat : nee -tatnen feuitia tépeftatu concludit mare:pirate primücoegere mortis periculo i mor/ tem rucrc:amp; hibcrna experiri maria.Nunc idem auaritia cogit. Ventog etia frigidiff/ mi funt quos a fcptctrionc diximus fpirare. Vicinus bis corus:hii amp;nbsp;reliquos eópef' cunt:amp; nubes abigunt.humtdi africus amp;nbsp;prçcipueaufter italip. Narrant amp;nbsp;in ponto Cpcian i le trahere nubcs.Sicci chorus amp;nbsp;uultumus prçtcrg definctcs.Niuales.Agio et feptcntrio.grandies fcptcntrio iportat amp;nbsp;chorus:çftuofus aufter:tepidi uulturnus et fauonius:iidc fubfblano ficciores:amp; i totum omnes a fcptctriócamp;occidcte ficciores g meridie amp;nbsp;oriente falubcrrimus autem olm Aquilo:noxius auftcr amp;nbsp;magis ficcus fortaffis quia huidus frigidior eft minus cfurire eo fpirate credut aiantes.Ethcfiç no/ cftu definunt fcre:amp; a tertia die hora oriufin hifpania amp;nbsp;afia:ab orictc flatus eft eo2^:in ponto ab aquilone:reliquis in partibus a meridie.Spirat aut amp;nbsp;a bruma cum uocanf orinthip fed leniores amp;nbsp;paucis diebus pmutant amp;nbsp;duo natura eu fitaufter africp ferez nus .Aquilo nubilus.Omnes uenti uicibus fuis fpirant maiori ex parte:aut ut con' trarius definenti incipiat:cum proxic cadentibus furgut a Icuo latere in dextru ut fol ambiunt.De ratione coi/: meftrua quarta maxie luna decernit*Hifdem autc ucntis in contraria nauigatquot; piatis pedibus ut nocftu plurimuq; aduerfa uela cocurrut.Auftro maiores fluctus eduf:g aquilone/quoiam illc infernus ex imo maris fpirat:hic fum' mo .Idcoq; poftauftros noxii prpcipuc terrçmotus noe'fu auftcr mterdiuaglo uehe/ mentior.Et ab ortu flates diuturniores funt ab occafu flantibus: feptetriones impari fere definut nnmero .qufobferuatio in alus multis rei.: naturç partibus ualct -Maris itaqi exiftimanfimparcs nucro .Sol amp;nbsp;auget amp;nbsp;comprimit flatus.Auget exoriens:oc cidcnfqicoprimit-Mcridianis amp;pftiuis teporibus.Itaqidiei medio aut nocftis ple^q; fopiuntquot; :quia nimio frigoteautpftu fbluutquot; amp;nbsp;imbribiamp;:cxpecftantur aut maxie unde nubes difcudf adaperuere cçlû.Omniu quiden fi libeat obferuare minimos ambitus redire eafdé uiccs quadriennio exaefto.Eudoxus putat.non uento^ modoiucy amp;nbsp;re' liquavi tempeftatu inagna ex parte:amp; eft principiu luftri eius femp intercalari anno caiculp ortu:de generalibus uctis hpc.

Vnc de repentis flatibus qui cxalantc terra.ut diólu eft exortu rurfufq; deiecfti in terram obducta nubium cute multiformes cxiftunt.Vagi quippe ruentes torre' tum modo:ut aliquibus placere oftcndimus tonitrua amp;nbsp;fulgura edut : maiores uero illati pondere incurfuq;:fi late ficcam ruperint nubem procellam gignunt que uocat

ocr page 67

a grffls egnepbias.Sin uero deprefTo finuardlius routi effregerit fine igne:boc eft fine fulmie uerticem faciunt:qui typbion uocat :idcuibratus amp;nbsp;Egnephias defert bic fe/ cum aliquid arreptu e nube gelid.icduolucns ucrfinfq;:amp;ruinam fuam illo pondere aggrauans ac locum ex loco mutas rapida uertigie prpeipua nauigantium peflis:nó antennas modo:ucrum ipfa nauigia contorta frangens tcnui remedio aceti inadueni/ entem efFufi:cui frigidiflima eft natura. Idem illifo ipfo rcpcrcuffus : arrepta fecum in cclum refert forberq; in cxcelfum:quod fi maioris deprede nubis eruperit fpccu:fed minus lato q procella no fine fragore turbinem uocant proxima qupqi proffernctem Idem ardentioraccenfufq; dum fuerit Preller uocatur : amburens contacta pariter et proterens.

On fit autem aquilonius tiipbon:ncc niualis:ac niuem iacies egncpbias.Quod fi fimul rumpit nubem cxardcfcitq; amp;nbsp;ignem habet non poftea concipit:fulmcn eni diflat a preftcre quo flammaab igne.bie late fundifflatunllud conglobatquot; impetu Vortex aut bic rcmcado diftat a turbie amp;nbsp;quo ftridor a fragore:procella:latitudinc:ab utroq; dificcfta nube ucrius grupta fit-amp; caligo belup fimilis:nube dira nauigatibus uocaf:amp; colluna cofpiffatus buor rigéfq; ipfe fc fuftiet ex codé genere:amp; i Ibgu ucluti fiftula nubes aqua trabit.

Icmc amp;nbsp;pilate rara fulmina contrariis de caufis quoiam bicmc delatus aer nubiu craffiore corio fpifTaf.Oifq; terrain cxalatio riges ac gclida quicquid accipit ignci uaporis extinguit:qup ratio imuncm fcytbiam amp;nbsp;circa rigcntia a fulminu cafu prpftat amp;c diucrfo nimius ardor pgiptum.Siquidcmcalidi fuciq; balitus tcrrp raras ad mo/ dum tcnuifp amp;nbsp;infirmas denfetur in nubes.Vere auté amp;nbsp;autumno crebriorafulmina corruptis in utroq; tempore pftatis biemifq; caufis.Qua ratióe crebra in italia fulmina quia mobilior aer mitiore bicmc amp;nbsp;pilate nimbofa:fcmpcr quodammodo ucrnat ucl autunat.Iulip quoq; partibus bis qup a leptctrionc dclccndunt ad teporem qualis efl urbis amp;nbsp;capanip tracftus iuxta bicmc amp;nbsp;pilate fulgurat:quod non in alio fitu.-

Viminum ipfoi^ plura genera traduntur.Qup ficca ueniut nó adurut led diffi/ pant:Qupbumida non adurunt led infufcant. Tertium eflquod clarum uocant:mi/ rificp maxime naturp:quo dolia exhauriuntur intac^lis opcrimetis mullo q; alio ucfti/ gio relidlo :aurum amp;nbsp;es amp;argcntu liquat'intus : ficculis ipfis nullo modo abuftis:ac ncconfufo quidem figno cerc. Martia princeps Romano?^idia gram da:partu exaia^ to:iplh citra illu aliud icomodu no fcntiés uixit.In catiliais pdigiis popciao cx muici/ pio.M.hcrcmnius dccurio fcrcno dic fulmine idlus ell.

Vfeorum littcrp nouein deos emittere fulmina cxillimant:caq; clTc udcci gencu loucm cnim trina laculari.Romani duo tatu ex his lcruauere:diurnaattribucntcs Io/ ui:nodlurna fumano.Rariora finc eadem de cauli frigidioris cpli betruria erumpere a terra quoq; arbitrantur:qup infera appellantquot;:brumali tempore ficta fpua maxime amp;nbsp;exccrabilia:cum fint oia qup terrena exiftimant:nó illa generalia nec a fydenhus ucni/ entia:lcd cx proxima atq; turbidiore natura.Argumentu cuidens quod oia e fuperiore cplo decidentia obliquos habent ictus:hpcaut qup uocantquot; terrena rectos.Sed quia cx propiore materia cadunt.ide8 crcduntquot;c terra cxirc:quoiam cx repcrcullb nulla uefli/ giicdunt:cum fit illa ratio non inferi ictus:fcd aduerfi.Saturnicaa fydere proficifci fubtilius ifta confcctati putant:ficut cremantia a martis: qualiter cum uulfinis oppi/ dum thiifco2 p opulcntiffimu totum concrematum eft fulminc. Vocant amp;nbsp;familiaria in totam uitam fhtidica/qup prima fiunt:familiam fuam cui q; indepto.Cptei; exifti' mant non ultra dccem annos proterjere priuata : prpterg patrimonio primo facta Aut natali dic publica non ultra tricefimum annum prpterg in deductione oppidi.

Xtat annalium memoria:facris quibufdam amp;nbsp;precationibus:ucl cogi fulmina ucl ipetrari. Vetus fama cfl hctrurip eri ipetratu uulfinis amp;nbsp;urbe amp;nbsp;agris depopulatis

ocr page 68

fubcunt e monftro quod uocauerc oltim cuocatum a porfena fuo rege : amp;nbsp;ante cum a Numa fppius facultatum:hoc in primo hnaliu fuo^ tradit.1.pifo grauis aucftor:quod imitatu patct.Tul.bofliliu idtos fulmic lucos amp;nbsp;aras amp;nbsp;facra habemus ;ituiq; flatores ac tonantes amp;nbsp;fcrctrios Elitiu quoq i accepimus iouc. Varia etii bpe uitp fententia pro cuiufq; aio ipctrari naturç facra audacis cit credere:ncc minus babitis beneficiis abro' gare uircs quado in fulguru quoqiinterpretatione eo proficit fcientia:ut uentura alia finito die prçcinat:amp;an peremptura fint tacftu:aut prius apertura alia fidlaqup lateat innumeralibus in utroq; publicis priuati(q;expcrimetis.Quaobrcm fint ifta ut rerum naturç libuit:alias certa:alias dubia:alias probata:alias damnanda.Nos eptera qup funt in bis meorabilia no omittemus.

Vlgctrum prius cerni q tonitruum audiri fimulcum fiant certum eft:nec miru quando lux fonitu uelotior.Icftu aut amp;nbsp;fonitum congruere ita modulate natura Sed fonitu profccfti effe fulmis non illati:amp;lamnu fpiritu otiore fulmine.Ideo quati prius omne amp;nbsp;afflari g perçuti.Nec quenq pcrcuti nec queng tangi qui prior uide' rit fulmen aut tonitrua audicrit Ipuaprofpcra cxiflimaf:quoiam Ipua parte mudi or^ tus efl nec tam aducntus fpedtat g reditus:fiucab iC?u refiliat ignis : fiuc opere con^ fecfto aut igncconfumpto fpiritus remeet.In.xvi.partes cplum in eo afpccftu diuifcrut tufci Primaefl a feptentrioibus ad çquinocftialem exortum.Secundaad mcridie.Tcr/ tia adpquinocftialcm occafum.Quarta cótinamp;quod rcliquu cflab occafu ad feptctrioes Has in quaternas iterum diuifcre partes:ex quibus.viii.ab exortu finiflras : totidem e contrario appellauere dcxtras:cx bis maxie dirigi feptétrioîs ab occafu attingunt.Iraqi P plurimu refert ude ucncrut fulmia:amp;quoconce(lcrit.Optimueft i exortiuas rcdirc partes.Ideo cum a prima cpli parte uenerit amp;nbsp;i cadecocefferitfum ma felicitas ^tedetur qualem fyllç dicftatoris oftentu datam accepimus.Cetera ipfius mundi portione miz nus profpera.At dira quodam fulgura enunciate non putant fas nec audire prpterg fi bofpiti indicerent aut parenti,Magna buius obfcruatiois uanitas tadba lunonis pdc Romç deprebenQeft Scauro confule qui mox princeps fuit:nocftu magis g intcrdiu finc tonitribus fulgurat:unu animal bominem no femper extiguit.Cetera ilico:buic uidclicet natura tribuente bonorcm.cum tot bcluç uiribus prpltcnt-Omnia c6trarias incubant partcs:bomo nifi conuertatquot; in pcrcu(ras rcfpirat:fuperncicfti c0cidut. Vi' gilans icftus contuentibus oculis :dormies patentibus rcperifbominc ita exanimatum cremari fas non eft:condi terrp religio tradit.Nullum animal nifi examinatu fulminc accenditur.Vulnera fulminatorum frigidiora corpore rcliquo funt-

X bis qup terra gignuntur lauri frutices non icit:ncc unq altius quinq; pedibus defccndit in terra.Ideo pauidi altiores fpccus tutiffimos putat.aut tabernacula pelli/ bus beluai ^quas uitulos marinos appcllat:quoni a boc folu aialc marinis non pcutiat ficut nec e uolucribus aquilam:quçob boc armiger buius teli fingiturJn italia inter tcrracinam amp;nbsp;çdem fcronip:turres bellicis temporibus deficrc ticri.quia nonullç cay fulmine dirutp.

Rçter bçc Îferiore cçlo relatu in móiméta é ladle amp;nbsp;finguie pluifTc ferru lana late' ribus-M.Accilio amp;.C.Portio cofulibus.Et lepe alias carne:ficut.L.uolumnio. feruio.Sulpitio cófulibus ca nó putruiffe qua nó diripeffentaucs.Itc fcrro i lucais:^/ no atcq.M.craffus i Partbisiteremptus cfl:omnefq;cum co lucani milites quoy ma' gnus numerus in exercitu erat.Effigies quç pluerat fpogiay tere fimilis fuit.AuruP piccs prpmonuerunt fupcrna uulncra.L.aut.paulo.C.marcello cófulibus :lana pluit circa caftcllu cariGnu luxta quod poftanu Titus amnius milo occifus c.Eodccaufam dicente:lateribus codlis pluiifc in cius anniacta gelatum eft.

Rmoy crepitus amp;nbsp;tube fonttus auditos e cplo.cimbricis bellis acceptus crebroq; ct prius amp;nbsp;poflea. Tertio ucro confulatu Marii:a mamcrtinis amp;nbsp;tudertibus fpedtata arma cçleftia ab ortu occafug; inter fc concurrentia:pulfifq; gup?b occafu erant.Ipfum

ocr page 69

arderc cplum minime mirum cfl.amp; fçpius uifum:miiorc igne nubibus correptis.

Aclcbrint grpci anaxagoram clazomenium Olimpiadis.lxx viii. fecundo anno prpdixifTc cpleftium littera^ fcietia quibns diebus faxum cafuru effet e fblc.Idq; fidiu mtcrdiu in tbracip partibus ad egos flumen:quietia Upis nue offendifmagnitudic uebiculi:colore adufto:comete quoq; illis noctibus flagrate:quod fi quis prcdidlum credat fimul fateatquot; :neccffc cR maioris miraculi diuitatc fuiffe Anaxagorp folui g rcy: naturpitclledlu interfundi oia.Si aut ipc fol lapis enc:aut nug lapidé i eo fuiflc credatquot; decidere tamécrebro non erit dubium.In abadi gimnafio ex ea caufa colitur bodieq; modicus quidcm.Sed quoiam in media terram cafuru idé anaxagoras predixiffe nar' rafcolit amp;Caffandriç:quç poftidia uocitata efbob iddeductu.Egoipfc uidi in uoco' tiorum agro paulo ante delatum.

Reus uocamus extra miraculumfrequentes amp;nbsp;extra oftentum.Nam nepluuios quidcm aut ferenos dics eu fide portendut. Maifeftu eft radiu folis iminiffum cauç nubi repulfa acie in folem refringi:colo^q; uarietatem mixtura nubiu igniu ae' rifq fieri-certe nifi fole aduerfo non fiutmec ug nifi dimidia circuli forma nec noctu auis Ariftotcles prodat aliquado uifum:quod tamc fatefidé non nifi.xxx.luna poffc Fiunt aut bieme maxie ab çquinoctio autûnali die decrefeenterquo rurfus crefcéte ab çquinodtio uerno non exiftunt:nec circa fblfliciü lógiffimis diebus.Bruma uero boe eftbreuiffimis diebus frequcnter.Iidcm fole fublimes bumili:bumilefq3 fublimi:amp; minores occidéte uel oriente.Scd inlatitudincm dcmiffi meridic exiles.Verum am' bitus maioris pftate aüt per meridiem non ccmutur.Poft autuni çquinodtiû quacuqi bora:nc c ufg plurcs fimul g duo cetera eius nature non multis dubia effe uideo.

Randinem eum glaciato imbre gigni amp;nbsp;niucm podem bumore mollius coacto pruinam aut ex rore gelido:per biemem niucs cadere:non gradines ipfafqi gradin es interdiu fçpius q noctu amp;nbsp;multo celerius refolui q niues:ncbulas nec pftate nec ma' ximo frigore exiftere. Rores neq;gelu:neq ; ardoribus:ncqiuétis:nec nifi ferena nocte gelando liquorem inuenirirfolutaq glacie non eundem inucniri modum.

Arictatcs colorum figurarumq; in nubibus cerni prout admixtus ignis fuperat aut uincitur.

Rpterea proprietates quafda cpli quibufdas locis cfle:rofcidas effate africç noctes in italia ocrifiçan lacu uelio nullo non die apparuere arcus.Rbodi amp;Syracufis nug tanta nubila obduci:ut non aliqua bora fol cernatur:qualia aptius fuis referetquot; in locis.Hçc fint dicta de aere.

Equitquot;terra cui uni rci^ naturç partiü eximia propter merita cognome ididimus maternp ueneratiois:fic boim illa:ut cçlu dci:quç nos nafcctcs excipit:natos alit Semelq; editos fuftinamp;:amp; femp nouiffimecóplexa gremio iam a reliqua natura abdi' catos.Turn maxie ut mater operiés:nullo magis facramento:g quo nos quoq facros facit etiam moniméta ac titulos gercns:noméq3 prorogas nofl^^^ memorió extédes contra breuitatecui:cuius numen ultimu lam nullis imprecamur irati graue tang ne' fciamus banc effe fblam:quç nug irafcit bomini.Aquç Cubeut in imbres:rigefeut in grandies tumefcut:in fluàus:prçcipit.7tquot;in torrétes.Aer denfatquot;in nubibus:rurit pro' cellis.At bçc benigna mitis indulges ufufq; mortaliu femp ancilla qup coacta generat quç fpontc fundit?quos odores faporefq;: quos fuccos:quos tactus?quos colores:g bona fide creditu reddit foenus/qupnoftra caufa alit.PeAiferacnianimatia uitali fpi' ritu babente culpam illorum necefle eft illi femiata excipere amp;nbsp;genita fuflinerc.Scd in malis generatiu noxa efl.Illa ferpentefooie percuffo amplius no rccipit:penafq;etiam inertium nomie exigit:illa medicas fundit bcrbas amp;nbsp;femp boini parturit:qui amp;nbsp;uc' nena noftri miferta inflituiffe credi poteft:nein tcdio uitç dirp fimis mors terrp me ritis alieniffima lenta nos confumcramp; tabc:ne lacerum corpus abruptadifpergeret:ne

ocr page 70

laquei torqueret pena prepoPera inclufo fpiritu cui quereretur exitus:ne i profundo qupfita morte fcpultura pabulo ficramp;mcc ferri cruciatus feideret corpus.Illa ell mr fcrta:genuitid cuius faciliore bauftu illibato corpore amp;nbsp;cum toto finguie extigueret nullo labore fitictibus fimilcs qualiter defunctos non uolucres non ferp attingerent Terreq; feruaref qui fibi ipfe periffet.Et ut ucq fateamur terra nobis maloru reme/ diugenuit:nos illud uit; facimus uencnu.Nos cni amp;nbsp;ferro quo carere no poffumus fimili modo utimur:nec tame quereremur incrito etia fi malcfitii caufa tuliffct .Ad/ uerfus quippe una naturp partem ingrati fumus:quafi non ad delicias quafq; non ad contumelias feruiat bomiJn maria lacif:aut ut freta admittamus tluif:aquis:ferro: ligno:igne:lapide:frugeoibus cruciat boris multoq; plus ut delitus g ut alimentis noftris famuletquot;:amp; tamen qup fumma patiatquot; :atq; extrema cute tollerabilia uidentur penetramus in uifccra auri:argentiq;uenas.amp;pris atq; plumbi metalla fodietes:gcm mas ctiam amp;nbsp;quofdam paruulos quçrimus lapides fcrobibus in ^^fundu adtis.Vif' cera eius abftrabimus ut digito geftefgemma que petimus quot manus atterunt ut unus niteat articulis?Si ulli effent infcri proferto lam illos auaritip atq; luxurie cuni/ culi refodiffent:amp; miramur fieadem ad noxa genuit aliqua.Ferç enim credo cuftodiut illam:arcentq; ficrilegas manus.Nam inter ferpetes fodimus amp;nbsp;uenas auri tractamus cum uencni radicibus pl.icatiore:tamcdcaob boc quod omnes bi opulentip exitus ad fcelera cpdefq; amp;nbsp;bella tendut:qupqi Enguine noEro rigamus unfepultifqj offibus tegimus:quibus tamc uelut cx,pbrato furore tade ipfa fe obducit amp;nbsp;fcelera qucq;mor/ taliu occultat:Intcr crimina ingrati animi:amp;boc dixerim g naturam eius ignoramus

St autem figura prima de qua confenfus iudicat orbem certe terre dicimus terrp globum quod uerticibus includi fatemur.Neq; cni abfoluti orbis ef ? forma in tanta montiu excelfi täte:tanta campoy planicie:fed eius amplexus fi cfidi linem^ coprpbc/ dantur ambitu:figuram abfoluti orbis efficiat.Idqupfa natura rerum cogit no cifde caufis quas attulimus in cplo.Nanq; in illo caua in fe conuexitas uergit:amp; cardini fuo boc eft undiq; terrp incumbitb^c ut folida atq conferta affurgit intumefccnti fimilis ex utraq; parte cxtedit mndtq; in cenn q uergit terra.Exit a centro inmenfum cius glo' bum in formam orbis aflidua circa eam mundi uolubilitate cogente.

Ngens bpe pugna litterarum contraq; uulgi opinionem circumfundi terrç boi' nes undiq conucrfilty inter fe pedibus flare;amp;cu(ftis fimilcm effecpli ucrticc fimili modo ex quacunq i parte media calcari illo quprente cur non décidant contra fiti:tanq non ratio proflo fit:ut nos non decidere mirentur illi.Interucnitfententiaguis indo' cili probabilis turbe incquah globo:ut fit figura pinep nucis:nibilominus terram u/ diq; incoliSed quid boc refert alio miraculo exoriente pendere ipfos:ac no cadere no/ biCcum ceu fpiritus uis mundo prpfertiin inclufo dubium fit an poffit cadere natura repugnante.amp; quo cadat negante.Nam ficut igniu fcdes no eft nifi in ignibus:aqi^ nifi in aquis.fpiritus nifi in fpiritu:ita terrp arcentibus cundtisrnifi in fe locus no cfl Globum tamen effici mirum eft in tanta planicie maris:campo¥q;:cui fentetipadeft Dicçarcbus uir in primis eruditus regum cura permenfus motes ex quibus altiffimu prodit pelion.il.in.l.paffuum ratione perpcdiculi nulla effe eam portiocm uniuerfp 'rotunditatis colligens:mibi incerta bpc conietlatio uilct :an ignoro quofda alpium uerticcs logo tracftu:nec brcuiore.l.m.paffuuaffurgere.Sed uulgo bpe maxia pugna efl:fi coactam in uerticem aqua?: quoq; figuram credere cogatur:atqui non aliud in rc?c naturp afpedtu manifcftius:nanq; amp;nbsp;depedetes ubiq gutte paruis globat'orbibus et pulueri illatp frondiuq; lanugini impofitc abfoluta rotuditate cernunt amp;nbsp;in poculis repletis media maximetument:qup propter fMbtilitat ebumoris mollicieqnn fe refi/ dentem ratione facilius q uifu dcprpbendutur.Idq ; ctiam magis miru in poculis re' plctis addito bumore minio circumfluere quod fuperfit.Contra cuenirc ponderibus additos ad uicenos fppedenarios.S. quia intus receptu liquorem in uerticem ac tollat

ocr page 71

ac ut cumulo eminente infra dehbuntur:eadem eft caufa: propter quam e nauibus terra non cernatquot; :E nauiu malis confpicua:ac procul proccdéte nauigio:fi quid quod fulgeat religetur in mali cacumic paulatim dcfccndctc uidcatquot;amp; poflremo occultetur Deniqioccanus que fatemur ultimu qua nam alia figura cobpreramp; atq; non decideret nulla intra margine includente.Ipfum id ad miraculum redit quoniam modo etiam fi globeturxxtremu non decidat mare:contra quod ut fint plana maria:amp; qua uidetquot; figura non poffe id accidere magno fuo gaudio:magnaq; gloria inuétores grpci fub' tilitate geometrica docerent.Nan$ cum e fublimi in inferiora aqupqupqi ferant^gc fit bçc natura ea$c confeci:nec quifq dubitet in littorc ullo acccffidc cas q quo logiffime deuexitas paffa fit proculdubio apparcre:quo quid bnmilius fit Oppius cetro elle terrç omnefq; lineas quçemittafex eo ad proximas aquas brcuiores fieri*g qupad extremü marea primis aquis:crgo totas omniqicx parte aquas uergerc in centrum:ideo$ non decidere:quoiam interiora uitantquot;:quod ita formate artifex nature credi debet,Vtcû terra arida amp;nbsp;ficca conflare per fe:ac fine bumorc non poffet:necrurfus Rareaqua nifi fuftinentc terra:inutuo coinplcxu fungcrenfbac fimul pandente.Illa uero permeate totam intra extra fupra uenis ut uinculis difcurrentibus atq; etiam in fummis iugis erumpente quo fpiritu adta amp;nbsp;terrç pondere cxprenh.Sipbonium modo emicat tan' tumqia periculo decidendi abefbut in fummaquçq; amp;nbsp;altiffima exiliat:qua ratione manifcffum eft.quare tot fluminum quottidiano acceffu maria non crcfcint.

St igitur toto fuo globo tellus medio ambitu prçcindla circumfluo mari : nec argumentis boc inueftiganduin:fcd lam experimentis cognitum.

Gadibus columnifq; bcrculis bifpaniç amp;nbsp;galliarum circuitus totus bodie naui' gatur occidens.Sep tetrronalis uero occanus maiore ex parte nauigatus cfl aufpitiis diui Auguftigcrmaica clade circuucdla ad cibroap promótoriu:amp;indcimenlb mari profpedlo baud fama cognito ad fcytbicam plagam:amp; humore nimio rigcntiatypter quod minimc ucrifimile cfl illic maria deficcrc:ubi uis humoris fuperelf.Iuxta uero ab ortu cx indico mari fub codem fyderc pars tota uergens in cafpium mare pernaui' gata eff macedonum armis Scleuco atq; Antiocho regnantibus:quç Sclencida atque Antiochida ab ipfis appellari uolucrut.Circa Cafpiuquoq , multa Occani littora cx' plorata paruo breuius:gtotus hinc:aut illinc feptcntrio eremigatus:ut tamen conic' éturç locum fic quoqinon relinquam:ingcns argumentu paludis Mçotidç : fiuc ca illius Occani finus eff ut multos aducrto crcdidille fiueauguflo difcrcti finus fit ag' nitio.Altero latere gadium ab eodem occidente magna pars meridiani finus ambitus mauritanip nauigatquot;hodic maiorem quidem cius partem amp;nbsp;orientis uicftorip magni Alexandri luftraucrc:ufq; in Arabicum finu in quo res gerente CçGre Augufli filio figna nauium ex hilpanienfibus naufragiis ferufagnita.Et Hamo Carthaginis po' tentii florente circumuedtus a gadibus ad fincm Arabic nauigatione ca pdidit fcrip' to.Sicut ad dexteram Europa nofeenda miffus codé tepore Hvmileo:prçtcrea nepos Cornelius auctor eft eudoxinm quendam fua etatc:cum Lachirü regem fugeról ara' bico finu cgrefTum gades ufq; peruedtum: multoq; ante cum Cflius Antipater uidiC fc fc :qui nauigaffct ex hifpama in Aethiopiam cómertii gratia.Idem nepos dc fepte' trionali circuitu tradit Quinto Metello cclcri affranii in confulatucollcgc.Sed tu gal' lip procofuli indos a rege fucuoi % dono datos:qui ex india comrctii caufa nauigantcs tcmpcffatibus acfti effent in germaiam arrepti fic maria circumfufaudiqidiuiduo glo^ bo pattern orbis auferunt nobus:nec indc huc:nec hinc illo peruio tradluiqup conte' piatio apta detegendp mortalium uapitati poftere uidetquot;: ut totum hoc quicquid eff in quo fin gulis nihil Catis eft ccu Cubicetum oculis quantum fit oftendam.

Am primum quidem mihi difputarc uidetur:cu nulla portio ipfi decedat occ anorqui toto circumdatus mcdio amp;nbsp;omnes epteras fundens recipienfq; aquas quiegd

ocr page 72

exit in nubes aut fydera ipG tot amp;nbsp;tante magnitudinis pafcens:quo tandem amplitu dims fpatio terra creditur habitari improba amp;nbsp;infinita debamp;effe tain uaftç molis pof feffio'.Adde quod ex relicto fpatio plus abftulitcçlum.Nam tum finteius quiq; par/ tes quas uocant Zonas infcfto ri gore Aftern o promitur gelu omnequicquidcftfub' iedtum duabus extremis utrinq; circa uertices bunc:qui trionum feptem uocatquot;: euq qui aducrfus illi auflrinus appellatur:perpctua caligo utrobiq; amp;nbsp;alieno mollio?^ fy/ deru afpedtu maligno ac pruia tatualbicas :lux ucro media tcrrayqi folis orbita eft cx/ ufti flamis:amp; cremata cominus uaporc torretur.Circa quamduç tantum inter exufla et rigetes temperatur:bpqiipfp intcrfc no peruip propter incendium fydcrum:ita tres terrç partes abftulit cflum :oceani rapina incerto cft.Sed amp;nbsp;relicfta nobus una portio: baud fcio.an ctiam in maiore damno fit.Idcm fiquidem oceanus infufus:in multos utdiccmus finus:adco uicio acceffu interna:maria allatrat;ut centu quidec i millibus paffuu Arabicus finus diflamp;ab Acgiptio mari.Cafpius ucro.ccclxxv.milibus ap6ti/ co ldcm intcrfufus intrat per tot maria:quibus Affricam Europam Afiam difpartit quantum terrarum occupamp;.Computetur etiam nunc menfura tot fluminum amp;tan' tarum paludum.Addantur amp;nbsp;lacus fhgna lam elata in cplum amp;nbsp;ardua afpedtuquoq; iuga iam filup ualle{$prçruptç amp;nbsp;folitudinesiac inille caufis deferta detrahatur.Hp tot portiones terrp.immo uero utplures tradidere mundi punitus :ncq;cni efl aliud terra in uniucrfo:hpceft materia glorie noltrç:hçc fedcs:bic honores gerimus/hicex' tremis imperia:bic opes cupimus:bic tuiTiultuatur bumanu genus :bic iftauramus bella etiam ciuilia:mutuif^cpdibus laxiorem facimus terram:amp; ut publicos furores gentium tranfeam:bpc in qua conterminos pellimus furtoq; uicini ccfpitcm noflro (olo affodimus:utqui latiffime rura mercatus fuerit:ultraq; famam exegerit accolas quota terra^ parte gaudeat:ucl cum ad menfuram auaritip fup propagauerit ; quam tide portione ciusdefunctus obticat.

Ediam ede mundi totius baud dubiis conflat terram argumentis:fed clariffime pquinocftii paribus boris:Nam nifi in mcdio effet: pquales dies nodlcfq; babere non pofTe deprehenderet'':amp; d!optrç:quç uel maxime ut confirmant cum çgnoôtiali tempore ex eadem linea ortus mccafufqi cernatquot;amp; folflitialis exortus per fuam lincam brumalis occafufq;:qup accidere nullo modo poffcnt:nifi in centro htaedet.

Res autem circuli fupradicftis Zonis implexi msqualitates tempo^ diflmguut Solditialis a parte fignifcri excçlfiffima nobis ad fcptctrionalem plaga uerfus:cótraq; ad alium polum brumalis.Item mcdio ambitu Signifcr orbis incedens squinoftialis Reliquo^ qup miramur caufainipfius terrp figura eft:quam globo fimilcm:amp;cu ca aquam iifdem intelligitur argumcntis.Siccnim fit baud dubic:ut nobus feptctrio/ nalis plagc fydera nung occidant:contra meridianç nung oriantur-Rurfulg bpe ab illis non cernantur attollente fe contra medios uifus terrarum globo fcptcntriocs no cernunt trogoditp amp;nbsp;confinis Acgiptus:nec canopum italia:amp; quam uocit beronices crmem.Item qup fub Diuo Auguflo cognominaucre Cpfaris thronon:infignis ibi flella adcoqimanifcflo affurgens faflidio incuruatur:ut canopus quartam fere parte figni unius fupra terram emincrc.Alexandria intucntibus uideatur eadem a Rhodo terram quodammodo ipfam flringcrc in ponto omnirto no cernatur ubi maxie fub/ limis feptentrio.Idem a rhodo ablcunditur magifqi Alcxandriç in Arabia Nouêbri menfe prima:uigilia occultus.Secunda fe often dit in meroc folfiitio uefperi paulifp apparamp;:paucifqi ante exortum arefturi diebus pariter cum die cernitur.Nauigantium bpe maxime curfus deprehendunt in alia aducrfo : in alia paruo mari . fubitoq; cofpi/ cuis atqi ut c freto emergentibusquç in amfradu pilp latuere fyderibus . Ncq; eni ut dixere aliqui mudus hic polo cx cçlfiore fe attollit.ut udiq; nó cernat hçc fydera.Vc^ bpc eadem quibufqi proximis fublimiora creduntquot;:Eadcmq;dimcrfa logiquius utiq^ nunc fublimis in dciccftu pofitis uidetur:hic uertex ft in illa terre diuexitatc trant' grcffis illa fe attollunt refidcntibus qup hiccxcclfa fuerant:quod nifi in figura pilf

ocr page 73

accidere no poffamp;.Idco dcfccftiis Colis :ac lunç uefpertios orictis incolp no fentiunt nee matutinos adoccafum habitantes:meridianos uero fcpius mobili apudarabiam magni alexandri uidoria luna defeciffe noólis fecunda bora eft prodita eadcmqfin ficilia exoriens amp;nbsp;foils defectum Vlpiano amp;Fontcio confulibus qui fuerunt ante paucos annos fidium pridie kalendas maias Campania bora diei inter fcptiam amp;nbsp;odlauam fcnfit:Corbulo dux in Armenia inter horam diei.x.amp;.xi.prodidit uifum circuitu globi alia aliis detegente amp;nbsp;occultante:quod fi plana enamp; terra fimul omnia apparerentcunctis:nodlefqi non fierent in cquales:neq; aliis ginmedio fitis paria, xii.horarum interualla cernuntur;qup nunc non in parte fimili modo congruunt.

Deo nec nox dicfqi guis eadem toto orbe fimilis efl:oppofito globi nodlc aut ambitu diem afferente:multis hoc cognitum experimentis.In Africa Hifpaniaque turriu hannibalis.In Afia uero propter piraticos terrores fimili fpccularu prpfidio excitato iquis prpnuncio ignes fexta diei hora accenfos fçpe compertu eft tertia no/ diis a tergo ultimis uifos Éiufdcin Alcxadri curfor Philonides ex ficionc ad helim mille amp;nbsp;ducenta fladia nouem diei confecit horis.Indcq; quis dccliui itinere tertia nodlis hora remenfus cR fcpius:caufa quod eunti cum fole intcrerat:eundemq; re' means obuium contrario prçuertebat occurfu:qua de caufa ad occafum nauigantes: guis breuiffimo die iungunt fpacia nodlurnp nauigationis ut folé ipfum comitates

Afaqi horofpica non ubiqieadem funt ufui:in.ccc.Radiis:aut longiffimeetia in quigentis mutantibus femet umbris folis.Itaq; umbilici quem gnomonem ap/ pellant umbra in çgipto meridiano tempore pquinodlii die paulo plus q dimidiam gnomonis menfuram efficit.In urbe Roma nona pars gnomonis dceft umbrç.In oppido Ancona fupcrcfl quinta.xxx.in parte italif qup Venetia appellatur eifUcm horis umbra gnomoni par fit.

Imili modo tradunt in Sienp oppido:quod cft fupra alexandriam quinq imi' libus Radiorum folRicii die medio nullam umbram laci:puteumq; eius expi/ menti gratia fadlum totum illuminari:ex quo apparere folcm illi loco fupra uertice efetquod etiam in India fupra flumen bipafim fieri tempore eodem Honeficritus fcripfit.ConRatq; in Bcronicp urbe trogoditarum:amp;inde Radiis quattuor milibus odlingentis.xx.in eadem gente in Ptolemaidp oppido:quod in margie rubri maris ad primos plephantorum ucnatus conditum cR hoc idem ante folRiciû quatrageîs quinis diebus totidemq ; poRea ficri:amp; poR eos nonaginta dies in mendie umbras iaci.Rurfus in meroe infula:qupcR caput gentis çtbiopû:amp;quiq; milibus Radioi^ aSienç in amne Nilo habitatur.Bis ano abfumi umbras fole duodeuigefimä tauri partem amp;nbsp;quartamdccimam Leonis obtincnte.In indip gente oredam mons cRma/ leus nomine:iuxta quem umhrpçRate in auRrum:byemein feptentrione laciunf xv.tantum noólibus ibi apparamp; feptentrio:in india eadé patalis celeberrimo portu fol dexter oritur:umbrp in meridiem cadunt.Septctrioncm ibi Alexandro morate annotatam tantu prima parte nodlis afpici :Honeficritus dux cius fcripfit:quibus in locis in die umbrp non fint:feptentrionem non con{pici:amp; ea locaappcllari Afia ncc horas dinnumerarc ibi.

Tin tota trogodite umbras bis.xlv. diebus in anno EratoRhenes in cbtrarium cadere prodidit.

Ic fit ut uario lucis incremento.In meroe longiffimus dies.xii.horas equino/ dliales amp;.viii partes horp unius colligat.Alcxandrip uero.xiiii.horas.In italia. XV.In britannia.xvii.ubi pRate lucidp nodlcs:haud dubie rcpromittut id quod cogit ratio credi folRicialibus diebus accedet fole propius uerticem mudi lucis anguRo ambitu fubiedlo tcrrp continuos dics haberi fcnis menfibus. Nodlcfqie diuerfo ad brumam remoto:quod fieri in infula thylp phyteas mafhlicnfis fcripfit fex dierum naulgatione in feptentrionem a Britannia diRate:quida uero amp;nbsp;in monaqupdiRat

ocr page 74

a Calamadino britanniç oppido circiter.cc.millbus affirmant.

Vmbrarum banc rationem amp;nbsp;quam uocat gnomonicem inueit Anaximenes milcfius Anaximandri:de quo diximus amp;nbsp;Thaletis difcipulus:qui primus boro/ logium:quod appellant Scotericon lacedçmoniç oftendit.

Pfum diem alii aliter obferuaucre Babylonii iter duos folis exortus.Atbenic/ fes iter duos occafus.Vmbri a meridie ad meridie. Vulgus omealuce ad tenebras Sacerdotes Romai amp;nbsp;qui diem diffiniere ciuile.Item çgiptiiamp; hipparebus a media noefte in mediam.Minora autem intcrualla confiât effe lucis inter ortus folis iuxta folftitia q çqnodtia apparamp;.quia pofito figniferi circa media fui obliquior efl:iuxta folfticium autem recftior.

Ontexéda fut his~cplcflibus nexa caufis.Naq; amp;nbsp;çthiopas uicini fyderis uapore torreri aduftifq; fimiles gigni barba amp;nbsp;capillo uibrato.Non eft dubium amp;nbsp;ad' uerfa plaga mundi atq; glaciali candida cute ede gentes flauis promiffas crinibus: truces ucro ex cçli rigore bas:amp; illas mobilitates habentesnpfofq, criniû argumcto illis in fupcra fuccum reuocari;amp; natura uaporis bis in inferas partes dcpclli:huore deciduo hic graues feras:illic uarias effigies animalium proacnire:amp; maxime alitu et in multas figuras gigni uolucres Corporum autem proceritatem utrobiquc illic ignium nixu:hic huoris alimeto.Medio uero tcrrç falubris utrinq; mixtura fertilis ad omnes traCT:us:modicus corporum habitus:magna amp;nbsp;in colore temperies:ritus molles:fcnfus liquidus.Ingenia fpeuda totiufqi naturp capacia:iifdcm impcria:qup nung cxtimefcentibus fucrint:ficut ne illiquidem his paruerint auul(ç:ac unitati naturp urgentis illas folitarip Babyloniorumeffe placita.

Otus terrp hiatufq; amp;nbsp;cetera omnia ui fyderum extimant fieri :fed illorum triu quibus fulinina affignant.Fieri autem hpc meantium cum fole aut congruentium et maxime circa quadrata mundi:priclara quidam amp;nbsp;immortalis in eo ifi credimus perhibefdiuinitas Anaximadro milefio pbyfico:que ferut lacedpmoniis prpdixifTe ut urbem ac tedia cuRodirent.Inflare enim motum tcrri:amp;tu urbs tota eoy corruit: et taygeti motis magna pars ad forma puppis emiens abrupta clade ea ifup amp;nbsp;ruina prcffi[:phibefamp; pherecidi pydlathagorp docfto is alia c6ieótatio:fed illa diuia hauflu aquçe puteo prrfenfiffc ac prçdixiffe ibi terrpmotumiquç fi uera funt quatu tadem ab deo tales diftare poffuntidum uiuunt:amp; hçc quidem arbitrio cuiufqi cxiflimada relinquantur.Ventos in caufa effe non dubium reor.Neq; enim ung intcrmifcunt tcrrfinifi fopito mari cploqiadco tranquillo:ut uolatus auiu no pendcant fubtracfto omnium fpiritu qui ucbit:nec unq nifi pofl ucntos cbditos.f.in uenas amp;nbsp;caua eius occultato afflatu.Neq; aliud efl in terra tremor:g in nube toitruu.Nec hyatus aliud q cum fulmen crumpit inclufo fpiritu luctante amp;nbsp;ad libertatem exire nitcntc.

Arie itaq quatitur amp;nbsp;mira eduntur opera alibi proflratis moeîbus:alibi hyatu profundo hauflis :alibi e gcflis molibus:alibi emiflis amnibus:nd nugetia ignibus calidis uc fontibus:alibi aduerfo fluminum curfu procedit uero :comitafq; terribilis fonus alias murmur mugitibus fimilis:aut clamori humano:armo2 ^ue pulfantiu fragori pro qualitate materip excipientis :formag uel cauernarum:uel cuniculi per quem fit exitus graffante in anguflo eodem rauco in rccuruis rcfultante:in duris feruente:in humidis fluctuante:in flagnantibus feruente contra folida.Itaque amp;nbsp;fine motu fçpe edit fonus:nec fimplici mode quatitquot;unq:fed tremit uibratq; hyatus uero alias remanamp; offendens quç forbuit:alias occultatore compreffo rurfufqi ita obducto folo:ut nulla uefligia extent. Vrbibus plerung deuoratis:agro¥q; tractu

ocr page 75

bauflo.Maritima autem maxime quatiuntquot;:nec motuoG tali malo caret Exploratu cft mibi alpcs appenninumq; tremuiffe ffpius:amp; autumno ac uere crebrius terrp monentur:ficut fulmina.Idco gallip amp;nbsp;çgyptus minime quatiuntur:quoniam bic pratis caufa obftat:illic byemis.Item noótu fppius ginterdiu.Maximi autem futuri figna motus exiflunt matutini:uc{pcrtiniq;:fed propinqua luce crebri.Interdiu aut circa meridiem fiut amp;nbsp;folis amp;nbsp;lunpdefectu:quonia tempeftates tûc fopiûgtprçcipue uero cum fequitur imbrem fftusiimbrcsuc çdum.

Auigantes uero fentiunt non dubia coniceftura fine flatu intumcfcente fludlu fubito aut quatiéte lólu.Intremut uero amp;nbsp;i nauibus pofita çque quoiam in pdificiis crepituq; pronunciant:quin amp;nbsp;uolucres non ipauidp fedent:fed m cplo fignu pr^cc' dit motu futuro:aut intcrdiu:aut paulopoft occafum:fercno ccu tcnuis linea nubis in longum porredtç fpacium.Eft amp;nbsp;inputcis turbidioraqua:nec finc odoris tedio.

Ed in iifdcm eû remedium quale amp;nbsp;crebri fpccus probent. Conceptum enim fpiritum cxbalant.quod in tutis notatur oppidis qup minus quatiuntur crebris ad eluuiccuniculis cauata:multoq; funt tutiora in iifdc illis qup pendet:ficut Neapoli in Italia intelligitur parte eius qup Iblida cftad tales cafus obnoxia. Tutiffimi fuut çdificiorum fornices:aguli quoq; parietum:poflefq; alterno pulfu rctinctcs:amp; latere terreno facfti parietes minore noxa quatiuntur.Magna differentia eft in ipfo genere motus:pluribus fiquidcm modis quatiuntur.Tutiffimumeft cum uibrat crifpätc çdificiorum crcpitu:amp;cum intume{cit a(rurgcns:altcrnoq;motu rcfidct innoxium: et cum concurrentia tccla contrario lótu arietant:quoniam alter motus alteri renititquot; undantis inclinatio amp;nbsp;fluctus more quodam uolutatio infefta eft:aut cum in unam partem totus fc motus impcllit.Dcfinut autem tremores cum ucntus emergit:fin uero duraucrint non antc.xl.dics fiftuntur plerunq; amp;nbsp;tardius utpotc cum quidam annuo amp;nbsp;biennii fpacio duraucrint.

Adlum eft amp;nbsp;boe femel quod cquidéin betrufeç difcipliç uoluminibus lueni ingens terrarum portentum.L.Martio fexto lulio cofulibus in agro mutincfi Nanqimontes duo inter fc concurrerunt crepitu maximo affultantcs:rcccdentefq; intercos flama fumoq; in cçlum cxeunte intcrdiu fpedlantc c uia pmylia magnacgtu romanorum familia^q; amp;nbsp;uiatorum multitudine.Eo concurfu uillp oés elifp:aialia permulta quç interfuerant exanimata funt.Anno ante foetale bellu quod baud feto an funeftius terrç italiç fucrit:q eiuilia bella non minus mirum oftcntum:amp; noftra cognouit çtas anno Ncrois prîcipis fupremo:ficut in rebus cius cxpofuimus pratis oleifq; intercedéte publica uia:tn côtrarias fedes trafgreffis in agro maurucio prpdiis Vedlii Marcelli equitis romani res Neronis procurantis.

lunt fimul cum terrçmotu amp;nbsp;un dationes maris eodem uidelicet fpiritu infufi aut refidcntis finu rcccpti.Maximus terrç memoria mortaliû cxtitit motus Tiberii Cçfaris principatu.xii.urbibus afiç una nodte proftratis.Celeberrimus pûico bello intra eundem annû fcptics amp;nbsp;quinquagies nunciatus romam:quo quidem anno ad Tranfimcnum lacum dimic'ntcs maximum motu ncq; pocni fenfere nee romai. Nee uero fimplex malum:aut in ipfo tantum motu pcriculu cft:fcd par aut maius-oftentum nung urbs romana trcmit:ut no futuri euctus alicuius id prçnûciu c(famp;.

Adem nafcentium caufa terrarum eft cum idem ille fpiritus attollédo fe folo non ualamp; erumpere.Nafcutur eni nee fluminum tantu iucäu ficut ecbinades ifulp ab acbcloo amne conicôlç:maiorq; pars çgypti a nilo:in quam a pbaro infula nodlis et diei curfum fuifle Homero credimus:nec rcceffu maris:ficut idem circeis:quod

ocr page 76

accidite amp;nbsp;in ambracbiç portu.x.milium paduu intcruallo amp;atbcniéfiû.v.m.p.ad pirçum mcm orantur:amp; epbcfuubi quondam çdem dianç allucbat:Hcrodoto qdé fl credimus marc fuit fupra mcmpbim ad çtbiop.um montes :itemq; a planis arabif mare circa illum amp;nbsp;tota tcntraniçquaqi campos intulerit meander.,

Afcuntur amp;nbsp;alio modo terrp:ac repente in aliquo mari emergunt uelut paria fecum facientc natura:quçq; baufcrit biatus alio loco reddente.

Larç lampridem bpinfulp dclos amp;nbsp;rbodos memoria produntur:amp; nat^poftea minores ultro melon anafp inter lemnum amp;nbsp;belefpontummea intcr Icfbum amp;tbeo balona inter cycladas Olympiadis.c.xxxv.anno.iiii.tbera amp;nbsp;tberafia inter eafdé poft annos.cxxx.bicra eademqiquç automata. amp;ab eaduobus ftadiis poft annos.ex.In noftro puo.M.Iunio Syllano.M.Cplio Balbo confulibus ad.viii.idus lulii Tbia.

Ntc nos iuxta italiam inter polias infulas.Item luxta cretam emerfit 'marc.m. quingentis.p.unacu call dis fontibus altcrius Olympiadis.i.cxliii.anno.iii.in tufeo finu flagrans uiolcnto conflatu:proditur quoq; memorip magnam circa illud mul/ titudinem pifcium fluctuantem :c6feftim expiraffe quibus ex bis cibus fuidamp;.Sic et pytbecufas in Campano finu ferunt ortas.Moxin bis monté cpopon:cu repente flama ex eo emicuiframp; campeftri pquatum planicic.In eadem amp;nbsp;oppidum bauftum profundo alioq imotu terrp ftagnum cmerfi{rc:amp;alio prouolutis montibus infulaI inftitine procbytam.Namqi amp;nbsp;boc modo infulas rerum natura fecit.Auellit ficilia italificyprum fyrip:cubocam boctic:eubocp atlatem amp;nbsp;macriam bclbicum:bitbiniFb Icucofiam fyrenum promontorio,

Vrfus abftulit ifulas mari iuxitep terris :Antinhm:Lcfbo: Zepbyriu alicama' fbtetbufam minidio:domifcon amp;nbsp;paruen milcto :artbemifiam partbeo pmotorio bybada quoda ifula lonip.ee.nue a mari abeff ftadiis lyric nepbefus in mediterraeo babamp; clerafidas amp;nbsp;fapboni a uicina ei magncfia epidaurus amp;nbsp;orico infulp ce defieyt

N totum abftulit terras primum omnium ubi atlanticum mare cHfi Platoni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!;

credimus immenfo fpacio:mox in termino quo uidemus bodic merfam acarnania Ambracbio finu acbayam:Corintbio Europamq; afiam propotidc amp;nbsp;ponto :adboc| prprupit mare Icucbadam ampbirumbelefpotumbofpboros duos.i

Tque ut finus amp;nbsp;ftagna prptcream:ipfa qup fecum eff terra deuorauit cibotu altiffimum montem cum oppido caritbc.Sipbylum inmagncfia:amp;prius eodeloco clariffimam urbem qup Tantalis uocabatur:galenis amp;nbsp;gamalcs urbium in pbocnice agros:amp; cum ipfis pboegium ptbiopip lugum cxcclfiniinu:tang no ifida gelarentquot;^ littora.

Yrram amp;nbsp;antifta circa mpot ipotus abftulit:Elycem amp;nbsp;buram finus corintbius quarum in alto ueftigia apparent.Ex infula ceaaplius.ccc.m.p.abrupta fubito cum pluribus mortalibus rapuit:amp;in ficilia dimidifm tyndaridem urbem:ac gcqd ab italia deeft:fimiliter in boecia amp;nbsp;clcufina.

Otus cnim tcrrp filcantur amp;quicquid cft ubi faltem bufta urbium extat fimul ut terrp miracula potius dicaus q fcelcra naturp:amp; bercule no cplcftia enarratu difficiliora fuerunt.Metallorum opulentia tam uaria tam diues tam fecunda:tot fe/ culis fuboriens:cum tantum quottidic orbem totum populentur ignes:ruinp nau' fragia:bella.fraudes:tantum uero luxuria tot mortales conterunt:gcmmai ^pidtura tam multiplex:lapidum tam difcolores maculp mterq; cos cador alicuius prpter luce

ocr page 77

omnia excludens medicatorum:to ntium uis:ignium tot locis emicantium ppetua tot faculis incendia fpiritus Iptales alibi aut fcrobibus cmiffi:aut ipfo loci fitu mor' tiferi:alibi uolucribus tantum ut forafte uicino urbi tracftu.alibi per boinemceteris animantibus.Non nunq amp;nbsp;boini ut in finuefano agro amp;nbsp;putcolano funt fpiracula qupuocant alii cbaroneas fcrobcs mortiferum fpiritum exhalantes.Item in birpinis anfanétiad mefitim eundem locum quem qui intraucre moriuntur.Simili modoquot; bierapoli inarfia matris dianp tantum magnp facerdoti inoxiu:alibi fatidici fpccus: quoru exbaltationc temulenti futura prçcinût ut delphis nobiliffimo oraculo:qbus in rebus quid poffitaliud caufç afferre mortalium quifpiam q diffufç per omnes naturp perinde aliter atep aliter numen eruinpens.

urbe Roma iugera ferme ducenta equitantium curfu.

Imilitcr in reatino quodam infulp femp fluólu3t:ficut in agro cecubo:amp; eodé reatino mutinenfi ftationéfi in uadimonis lacu:amp;ad cutilias aquas opaca filua:qup nunq die ac noétu eodem loco uifitur.In lydia que uocantur calaminp non uentis^ folum:fed etiam conis quolibeat impuli ^multorum ciuium bello mitridatico falus Sunt amp;nbsp;in nymphço parup (altares dicftç:quoniam in fymphoniç cantu ad ieftus-modulantiu pedu moucngln tarquinicfi lacu italic magno duo nemora cireuferutquot; nunc in triquetra figuram edentes:nunc rotundam complexu uentis (pellentibus quadratam nunq.

Aelcbre fanum habet Veneris paphos:in cuius quandam aream non impluit Item in nea oppido troadis circa fimulacrum mincruç.In eodé amp;nbsp;reliera (acri' flcia non putrefcuntluxta arpafa oppidum afip cautes flat horreda uno digito mo' bilis.Eadem fi toto corpore impellatur refiflens.In tauricorum penifula in ciuitate' parafino terra efl:qua fananturomnia uulnera At circa afon troadis lapis nafcigquo confumunturomnia corpora.Sarcophagos uocatur.Duo funt montes iuxta flumé Indum:alteri natura cfl ut ferrum omne teneat:alteri ut rcfpuat,Itaq; fi fint claui in calciaméto uefligia euelli.In altero no pofTeun altero fifli:locris amp;nbsp;crotonç peflilétia nunq fuiffeinec ullum terrçmotum annotatum eft.In lycia uero femp a terrçmotu xl.dies fcrenos cfTc.In agro arpano frumentum fatum nó nafcitur.Ad aras mutias inueientc amp;nbsp;apud Tufculanu amp;nbsp;in filua Ciminia loca funt:in quibus i terra depasta non extrahuntur.In cruftuminio natum foenum ibi noxium extra falubre eft:amp; de aquau natura c6plura dieta funt.

Ed cftus maris accedere ac reciprocare mirumcft:pluribus quide modis accidit Verum caufa in fole lunaqrbis inter duosexortus lunp affluunt:bi{g remeat uiccnis quaternifq; femp horis:amp; primum attollcte fe cum ea mundo intumefeetes mox a meridiano ccli faftigio uergete in occafum rcfidctestrurfufqiab occafu fubter adcpli ima amp;nbsp;meridiano contraria accedente inundantes:hinc donec iterum exoriatquot; re(brbentcs:nec unq eodem tempore:quo pridie refluit:ut ancillate fydere:trahéteq; fecum hauftu maria amp;nbsp;affidue aliundeq pridie exoriente paribus tamen interuallis reciprocis fcnifq; femp horis @o cuiufqi dici:aut noctis :aut loci:fed ab pqnodlialibus Ideocpinaquales uulgarium horaire fpacio:utcunq iplures ineas aut diei aut nodlis illarum menfurç cadât:amp; çquin oélio tantu pares ubiqi.Inges argumctu plurimûq; lucis ac uicis etiam diurno hebetes effe qui negér fubter meare fydera:ac rurfus cade refurgcre:fimi1cm tcrris:immo uero uniucrfp naturp exinde faciem in iifHcm ortus occafufq; operibus non aliter fub terra manifcfto fydcris curfu alio ue effectu g cum prêter oculos noftros feratur.Multiplex etiam amnium lunaris differentia primu - feptems diebus quippe modicis noua ad dimidiam fftus pleniores ab ea exundant

ocr page 78

plena q; maxime fcruent.Inde mitefcunt:pares adfeptimam primisiteyq^alio latere diuidua augetur in cobitu folis pares plene eçdem in aquilonia:amp; a terris longius recedentes mitiores g cum in auflros dégreva propiore nixu uim fuam exercamp; per oeftenosquoq; annos ad principia motus amp;nbsp;paria incrementa ccntefimo lunp reuo cantur ambitu augente ea eunefta folis annuis caufis bis duobus çquinoôtiis maxie tumentes:amp; autumnali aplius g uernorinanes ucro bruma amp;nbsp;magis fblftitio.Nec tamen in ipfis quos dixi tempoy articulis :fed paucis poft diebus ficuti neq; in pléa aut nouiffimafed pofteamec ftatim ut luna mudus oftcndat occultamp; uc:aut media plaga declinet. Verum fere duabus boris pquiuoclialibus ferius tardioreTempcr ad terras omnium quç geruntur in cçlo effectu cadente q uifu ficut fulguris:amp; tonitrus fulminum.Omnes autem çftus in oceano maiora integunt fpacia nudantq;:g in re/ liquo mari:fiue quia totu in uniucrfitate aiofius q in parte eft:fiuequia magnitudo aperta fyderis uim laxe gravantis efficacius fentit eandem anguftiis arcentibus:qua de caufa nec lacus nec amnes fimiliter mouentur.Octogenis cubitis fupra Britania intumefeere çftus Pitbcas maffilicnfis auctor eft.Interiora aut maria tcrris claudut ut portu :quibufdam tamen in locis fpaciofior laxitas dicioni paramp;:utpotecu plura exempla fint in tranquillo marimulloq ; uelorum pulfu tertio dic ex italia puecftoru Vticam pftu feruente.Circa littora autem magis g in alto deprpbendunfbi inotus: quoniam amp;nbsp;in corpore extremo pulfus uenarum.i.fpiritus magis fentitur.

N plurimis tantum çftûariis propter difparcs fyderu in quoq; tractu exortus diuerfi exeunt pftus tempore non ratione difcordcs:ficut in fyrtibus amp;nbsp;quorudam tamen natura priuata eft uelut taurominitani euripi fçpius:amp; in cuboica fepties die ac noótc reciprocantes idéçftus triduo in méfe cofiftit.vii.viii.viiiiq; luna.Gadibus qui eft delubro berculis proximus fons inclufus ad putei modum alias fimul cum occano augetur minuiturq; alias utrunq contrariis temporibus eodem in loco alter oceani motibus confcntit.In ripa boctis oppidum cft:cuius putei crefeente pftu mi' nuuntur:augc(cut decedente:mediis tcmpoi ^imobiles.Eadc natura bifpali oppido uni puteo cpteris uulgaris:amp; pontus femper extra meat in propontidem introrfus in pontum nung refluo mari.

Mnia plenilunio maria purgantur quidam ftatuto tempore circa Mefanam et milas fimo fimilia expuuntur in littus purgaméta.Vnde fabula folis boues ibi ftabulari:bis addi nibil quod equidem nouerim.Prptcrea Ariftoteles nullüaial nifi pftu recedente expirare affirmat obferuatum id multum in gallico oceano:amp; du' taxat in homine compertuin.

Vo ucra coniCitura cófiftit baud fruftra fpiritum fydus lunp cxiftimari amp;nbsp;boe effe quod terras faturamp;:acccdenfq; corpora impleat:amp; abfcedens inaniat. Ideo cum incremento cius augcri concbylia amp;nbsp;maxime fpiritum (entire:quibus fanguis non fit:fcd amp;nbsp;fanguincm bominum ctiam cum luminecius augeri aut minuifro/ des quoq; amp;nbsp;pabula ut fuo loco dicetur fentire in omnia cadem penetrante ui.

Taque folis ardore ficcatur liquor:amp; boe ede mafculu fydus accipimus torrens cuncfta:forbcnfq;:fic mari late patcnti faporem incoqui falis:aut quia exbaufto inde dulci tcnuiq quod facillime trabit uis ignea omne afperius craffiufq; liquatur.Ideo fummumçquor aquam dulciore profundit.Hac effe ucriore caufam afperi faporis g quod mare terrç fudor fit pternus.aut quod plurimus ex arrido mifccafilli uapor: aut quia terr p natura ficut medicatas aquas ificiat.Eft in exemplis Dion/fio ficulo tyrano cu pulfus eft ca potetia accidide ^pdigiu:ut uno die in portudulccfceramp; mare

Contrario ferunt lunp foeinincu ac molle fydus:atq; nodlurnu foluere buorc

ocr page 79

et trahere non auferre.Id manifeftum eft quod ferarum occifa corpora in tabem uifu fuo refoluat:fomnoq; fopitis torporem cotracftum in caput reuocamp;:glaciem refudat cunótaq; bumifico fpiritu laxet.Ita péfari nature uices fempcrq; fufficere aliis fyde:y^ eleméta cogétibus:aliis uero fundétibus.Sed in dulcibus aquis lunçalimctum effe ficut in marinis folis.

LtiOimum mare.xv.ftadio2/: Fabianus tradit.Alii in poto ex aduerfo coraxoru gentes uocant Batbea ponti trecentis fere a côtinéti ftadiis Îméfam altitudine maris tradunt uadis nung repertis.

Irabilius id faciunt aquç dulces iuxta mare ut fiftulis emanantes nam nee aqi^ natura a miraculis cedat:Dulces mari inuebuntur leuiores baud quot;dubie.Ideo et marine quarum natura grauior magis mueefta fuftment.Quidam uero amp;nbsp;dulces inter fe fupcrmcat alias:ut m fucino lacu luedtus amnis:in lario Addua.In uerbao ticinus:in benaco mincius:in femno ollius:in lemano rbodanus bic trans alpes fu/ periores:in italia multorum amnium tranfitu bofpitales fuas tantum nee largiores gitulere aquas euebentes:proditum bocquot;amp; in oriente amnefyripmultifqialiis.Quiz da uero odio maris ipfa fubeut uada:ficut aretbufa fons fyracufanus:in quo reddutquot; iaóta in alpbeum:qui per olympiam fluens peloponefiaco littori ifunditur:fubeunt terras rurfufq; redduntur.Licis in afia:crafmus.In argolica:tygris in mefopotamia: et qup in pfculapii fonte atbcnis merfa funt in pbalcrico reddunt.Et in attiate capo fluuius merfus poft.xx.m.p.exit:amp; in aquilegicfi Timauus:nibili afpbalto ludep lacu:qui bitumé gignit mergi poteft:nec in armeiç maioris aritiffo.Is gdé itrorfus-pifccs alit:in falentino iuxta oppidum manduriam lacus ad margines plenus :ncq; cxbauftis minuiturmcq; infuCis augetur.In ciconum flumie amp;nbsp;in piccno lacu uelio lignum deiedlum lapideo cortice obducitur.Et in furio colcbidis flumine adeo ut-lapidé pleruq; duras adhuc itegat eortex.Similiter in flumie filaro ultra furrentu no uirgulta modo merfa.Verum amp;nbsp;folia lapidefcunt.Alias falubris potus eius aqupi exitu paludis reatinp faxum crefcit:in mari rubro olcç:uirentcfq; frutices enafcuntur Sed amp;nbsp;fontium plurimorum natura mira eft feruoreJdqietia in iugis alpiu ipfoqi mari:amp; inter italia amp;nbsp;Barinam:ut in Baiano finu amp;nbsp;in liri fluuio:multifq; aliis. Na dulcis hauftus in mari plurimis locis :ut ad Chelidoias ifulas amp;nbsp;arabu:amp; in gaditao oceano:patauinorum aquis calidis berbp uirentes innafcuntur:pi{anorum ranç ad uelutonios in hetruria non procul a mari pifccs In cafmate fluuius appellat fcatcbra frigidus abundanti or çfta te in eo:ut in arcadia ftimphalip nafeufaquatiles mufculi In dodona iouis fons:cum fit gelidus amp;nbsp;immerfas faces extinguat:fi extiélp admo' ucantur accendit.Idem meridie femper deficit:qua de caufa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocant

Mox increfcés ad medium nodtis exuberat:ab eo rurfus fenfim deficit.In illyricis fupra fontem frigidum expanfçueftes accenduntur.louis tammonis fons interdiu frigidus nodtibus fcruamp;.In trogodytis fons folis appellatur dulcis amp;nbsp;circa meridie maxime frigidus:mox paulatim tepefcens ad nodtis mediu feruore ac amaritudine infeftatur.Padi fons mediis diebus pftiuis uelutiterquiefcés:femper aret.In tencdo infula fons femp a tertia nodtis hora in.vi.ab çftiuo folfticio exudat:amp; in dclo ifula molus fons eodem quo nilus modo ac pariter cum eodem crefcit augetur ue.Cotra timauum amnem infula parut in mari eft cum fontibus calidis:qui pariter cû çftu maris crcfcunt:minuuntq;.In agro pitimate trans apénium fluuius nouanus oibus folfticiis torrens bruma ficcaturln falifco amnis cuius aqua potata candidos boues facit.In boecia amnis mêlas oues nigras.Cefifus ex codé lacu profluens albas rurfus nigras pocnitus:ruffas iuxta Ilium Xanthus unde amp;nbsp;nomen amni.In poto fluuius aftaces irrigat campos;in quibus paftç oues nigro ladle eçq; gentem alunt.In reatio fons neminie appellatus:alio atq; alio loco exoritur annonç mutationem fignificas Brûdufii in portu fons incorrupta fpcra prçftat aquas nauigatibus.Linccftis aqua

ocr page 80

quç uocatur accidula uini modo temulentos facit. Item in papblagonia ac in agro caleno andro in infula templo liberi patris fontem nonis ianuariic femp uini Qporc fluere mutianus ter conful credit.Dies tbeodofia uocatur iuxta nonacrium arcadiç ftyx nec odore differens nec colore epota ilico necat.Itemquot;in berofo taurorum colle tres fontes finc remedio fine dolore mortiferi. In carinenfi bifpaipagro duo fontes iuxta fluunt. Alter omnia rcfpuens:alter abforbens.In eadem gente alius aurei colo/ ris omnes offendit pifces nibil extra illa aqua différentes.In comenfi iuxta lariu lacu fons largus horis fingulis femper intumefcit ac refidet.In cidonia infula ante lefbu fons calidus uere tantum fluit.Lacus amaus in-afia circumnafcente abfeintbio ificif Colophonem apollinis clarii fpecu lacuna eff : cuius potu mira redduntur oracula bibentium breuiore uita.Amnes retro fluere amp;nbsp;noflra uiditftas Neronis principis fuprçmis annis:ficut in rebus eius rettulimus. lam omnes fontes pffate g hy^eme gelidiores effe quem fallit. Sicut illa permira naturpopera çs ac plumbum in mafia mergi:dilatata fluitarc:eiu(demq ; ponderis alia fidere alia iuehi onera:in aqua mo/ ueri facilius trieum lapidem guis grandem innatare:cum deniqicominutu mergi Reccntia cadauera ad uadum labiuntumcfcentia attolli:inania uafa baud fhcilius q plena extrahi:pluuias falinas aquas dulciores effeq reliquas:nec fieri falem nifi ad' mixtis dulcibus.Marinas tardius gelare:celerius accendi:hycmc mare calidius effe: autumno falfius:omne oleo tranquillari:amp; ob id nates ore fpargere.quoniä mitigamp; naturam afpcram:lucemq; deportet.Niues m alto man non cadere:cu omnis aqua deorfum feratur.Exilire fontes atqi etiam in ptnae radicibus flagrantis tantum:ut quinquagena amp;nbsp;centena milia paffuum harenas flamarum globo erudient.

Amq i amp;nbsp;ignium quod cft naturpquartu elementu reddemus aliqua miracula fed primum ex aquis:in co margine urbe famofata ffagnum eflemittes limu malta uocant flagrantem cum quid attingit fblidi:adhçramp; : prpterca amp;tacftum (equitur fugietis fic defendere muros oppugnate lucullo:flagrabatq; miles armis fuis:aquis acccnditur:tcrra tantum reffingui docuerunt experimenta.

Imilis ed naturp napthç:ita appellatur circa babylonemamp;in auflatenis par' tbif profluens bituminis liquidi modo:buic magna cognatio ignium tranfiliuntqi in eam protinus undecunq ; uifam.Ita ferunt a medea pellicem crematam podquam facrificatum ad aras accederattorona igne rapta.

Erum in montium miraculis ardetftna noctibus femperitantoqifuo materia ignium fufficit niualis hybcrnis temporibus:cge(lumqicinerem pruinis opperics' Nec in illo tantum natura dcfeuit exuftionem tcrris dcnuncias:flagrat in phafelitis mons chimçra:amp; quidem immortalis diebus ac nodlibus flama igncm eius accedi aqua:cxtingui ucro terra aut focno Nidius ethefias tradit.Eade in lycia ephefiimo' tes tçda flamantc tadli flagrant:amp; adeo ut lapides quoqi riuorum amp;nbsp;harenp in ipfis aquis ardeant:alituq3ignis ille pluuiis.Baculofi quis ex bis accenfo traxerit fulcos riuos igniu fequi narrat.Flagrat in baetris cophanici nodlibus uertex:flagratinme/ dis:amp; cedia gente cótingente confinio perfidis. Sufis'quidc ad turri alba.xv.caminis maximo eorum amp;nbsp;intcrdiu campus babyion flagrat quadam uelut pifcina ingenti luger i magnitudie.Aethiopum item iuxta heiporum motem ftellarum modo capi nodlu.Similiter in mcgalopolitanorum agro amp;nbsp;fi iternus fit illc iucundus:fr6deq; denfi fupra fe nemoris non adurens ed iuxta gelidum fonte femper ardes:nymphei crater'dira apolloniatis fuis protendit ut Theopompus tradit. Augetur imbribus: egcritqi bitumen temperandum fonte illo inguflabili alias omni bitumine dulcius dilutus.Sed quis hoc mireturhn mcdio mari hiera infula ardamp;:çoliç infula iuxta

ocr page 81

Italiam eu ipfo mari arfcrep aliquot dies feciali bcllodonec legatio feriatus piauit maximo tantum ardet incendio tbconocbcma didtum ptbiopum iugum:torretefq; folis ardoribus flamas egerit.Tot locis:tot incendiis rerum natura terras cremat.

Raeterea cum fit buius unius elementi ratio fpcunda:feqi ipfa pariat amp;nbsp;mimis crefeat fintillis:quid fore putandum eft in tot rogis tcrrç!quçefl illa natura :qupuo/ racitatem auididimam in toto mundo fine damno fui faciat. Addantur bis fydera innumera mgenfq; fol.Addanfburcani igncs amp;nbsp;lapidu qucqiifiti naturç:attritaq; inter fe ligna.iam nubiuin amp;nbsp;originis fulminum excedit profecto omnia miracula unum diem fuifle quo non cuncta conflagraret.Cum fpccula quoq; cocaua aduerfa folis radiis facilius etiam accendantur:g ullus alius ignis.Quid quod innuerabiles parui:fcd naturales fcatent/In nympbeo exit e petra flama quç pluuiis accendit:exit et ad aquas fcantias:bçc quidé ita inualida:cum tranfit:nec loge in alia duras materia Viramp; ex çterno bunc fonte igncu contegens fraxinus.Exit in mutinenii agro flatis uulcao diebus.Rcpcrifapud auctores lubicdis aritip aruis:fi carbo deciderit ardere terram.In agro fabino amp;nbsp;fidicino udlum flagrare lapidc.In Elentio oppido matia impofito ligno in faxum quoddam ibi facrum protinus flamam exiftere.In lacinip lunonis ara fub diuo fita cinerem immobilem elfe pflantibus undig procellis:qui et repentinos igncs cxiflcrc amp;nbsp;in aquis etia in corporibus bumanis emicuiŒe.Tran/ fimenum arfifie totû.:Seruio Tullio dormienti in pueritia ex capite flamäemicuiffc L.Martio in bifpania interemptis.Scipionibus concionati amp;nbsp;milites ad ultionem exhortant! arfiffe.Simili modo Valerius antias narrat:plura mox amp;difticIius.Nuc enim quadam mixtura omnium rerum-exbibcntur miracula. Verum egreffa mens inter iterprotationes naturp fcftinat legentiu alos per totu orbe:ueluti manuducere.

Ars noftra terraru de qua memoro :utdiCtu eft abienti occano:uelutinatans logiffimeab ortu ad occafum patet:boceft ab India ad berculis columnas gadibus facratas.lxxxv.m.p.ut Artbemidoro placet auCtori. Vt ucro Ifidoro.lxxxxv.iii.m. xviii.milia Artbemidorus addidit amplius a gadibus circuitu facri promontorii ad promontorium artbabru:quo longiflime frons ^jcurrit bifpanip.lxxx.m.nonagita menfurç duplici currit uia:a gange amne boftioq; eius:quo le in eoum effundit per indiam pertbenifemq;ad miriandrum urbem fyrifin iliico finupofitam.l.m.p.xv. Inde proxima nauigatione Cyprum infulam pataram lycip rboduin aftupalcam in carpatbio mari.In iiula Laconic; tonarum lylibeum ficiliç calarim fardiniç.xxxv.m. Deinde grias.l.quo menfura uniuerfa ab Eoo mari cfficit.lxxxv.m.p.fexagitanouc Alia uiaqu; certior miri; terr; non maxime patSC a gange ad eufratem amnc.li.m. p.xxi.Indc capadoci; marata.cc.m.p.amp; xliiii.lnde per pbrygia Caria epbefüqdrin/ gcta milia.p.lxxxxviiii.Abcpbcfo per ogcum pelagus dclu.cc.m.Iftbmu.ccii.dcide terra amp;nbsp;laconico mari amp;nbsp;cormtbiaco finu patras peloponcnfi.ccii.quingcnti Icucadé dcccvi.m.quingcti.Corcyra totidem:a Croccraunia centum.xxxii.m.brudufiuocfti/ genta fex milia quingenti.Roma.ccc.m.lx.alpes ufq; calcieomacum uicum gngéta xviii.m.pcr galliam ad pireneos montes in ulibrum qui genta.Ivi.milia.Ad oceanu ad bifpaioora.ccc.xxxu.m.Traicótu gadis fepté.m.quigenta:quo méfura Artbeme, dori ratione odtoginta.xi.m.nonaginta efficit.Latitudo autem terr; meridiano fitu ad feptctriones dimidio fere colligit mioreliiii milia.lxii.quo pala fit quanta amp;nbsp;bic uapor abftulit:amp; illic rigor.Neq;enim deeffe arbitror terris aut no cHe globi forma fed ibabitabilia utrinq; comperta elle:boe mcfura currit a littore otbiopici occai qua modóbabitafad mcroc.lxxxv.m.Indc alexadriam.xii.m.l.robdu.d.dccc.m.iiii.m. Gnidu.lxxxvi.m.d.Samu.c.m.cbo2^.xxv.m.cbiu.dccc.1111.m.Mitilené.lxv.m.Te' nedu.lxxxxviiii.m.Sygou promontorium.xii.m.ccccc.os-ponti.ccc.xii.m Carabim

ocr page 82

promontoriu.ccc.1.os myotis, ccc.xii.m.d.bofliu tinais.cc.Ixv.m.qui curfus com' pcndiis maris brcuior fieri potcft-lxxxi.m.ab boftio tanais nibil modicum diligc' tiffimi auctores fccerc.Artbemidorus ulteriora incomperta exiftmiauit:cuin circa tanaim farmatbarum gentes degere fateretur.Ad feptentriones uerfus Ifidorus ad' iecit.xii.m.l.uf^ad mitilencm:qupconic(ftura diuinationis eft.Ego non minore q proxime didto fpacio farmatbarum fines nofci intclligo:amp;alioquin quantum effe debet cp innumerabiles gentes fubinde federn mutantes capiat. Vnde ulteriorem menfuram inhabitabilis plagp multo elle maiore arbitror.Nam amp;agermaniaîfulas immenfas non pridem compertas cognitum babeo. Dc longitudine ac latitudine bpe funt qup digna memoratu putem.uniuerfum aute bunc circuitu Eratoflbencs' in omnium quidem litterarum fubtilitate.amp; in bac utiqiprpter epteros folers quem acundlis probari uideo ducentorum.cclu.milium ftadiorum prodidit:qupmcfura romana computatione efficit treceties quindecies centena milia paffuum .Improbu aufum:ucrum ita fubtili argumetatione comprpbefumtut pudeat no credere Hip' parcbus in coarguedo eo amp;nbsp;in reliqua oi diligetia mirus adncit ftadio^ paulomius.

.XXV.m.

Lia Dionyfiodoro fidesmeq; cnim fubtrabam exemplum uanitatis graeciae maximum Hiccidius fuit geometrica fcicntia nobilis.Senedta diem obiit in patria funus duxere ei propinquç:ad quas ptinebat hereditas:bpcu fccutis diebus luxta p/ agrarent inucniCfe dicuntur in fepulcbro cpiftolam Dionyfiodor i nomine ad fu' pcros fcriptam perueniffe eum a fcpulcbro ad infimam terramteffe co Hadiorum xlii.milia;alii nec defuere gcometrp:qui interpretantur fignificare cpiflola a medio terrarum orbe miffam quo a fummo deorfum longiffimum effe fpacium:amp;idem pilf mcdium:cx quo confecuta computatio eft:ut circuitum effe.cclv.m.ftadiorum pronunciaret:barmonica ratio quc cogit rerum naturam fibi ipfam cogruereaddit, huic menfurp Radiorum.vii.m.tcrramqi.xcvi.milia partes totius mudi facit.

ACTENVS DE SITV ET MIRACVLIS terrp aquarumqi amp;nbsp;fyderum:ac ratione uniuerfitatis: atque menfura.Nunede partibus quan g infinitum id quoqi cxiftimagncc temere fine aliqua reprpbefione trahtadu baud ullo in genere uenia iuRiore.Si modo mimc mi^^ cR bominem genitu no oiabuana nouiffe.Quapropter audtorem neminem unu fcquar:fcd ut queq; ueridimu in quaq; parte arbitrabor:quoniam commune ferme omnibus fuit:ut eos quifq; diligentiffime fitus difccrct: ex quibus ipfc prodibat.Ideoq; nec culpabo:nec coargui' queng:locorum nuda nomina amp;nbsp;quanta dabitur breui ponentur claritate caufifq; dilatis in fuas partes.Nuc enim fermo dc toto cR:quare fic accipi uclim:ut fi diuidua fama fua nomina qualia fuere primordio ate ullas res gcRas nuncupentur. amp;nbsp;fit quoddam in bis nomen dajura quidem:fcd mûdi rerûqi naturp. Terrarum orbis uniuerfus in tres diuiditquot; partes.Europam Afiain amp;nbsp;Africa Origo ab occafu folis amp;nbsp;gaditano frçto qua irrumpens oceanus atlanticus in maria interiora diffunditquot;:buic itranti dextera africa cft:leua curopa:inter bas Afia.Termi amnes tanais amp;nbsp;nilus.xv.m.p.in longitudinem quas diximus fauces occani patent v.milia in latitudinem a uico menlaria bifpanipad promotorium africa album au/ dlorc turanio gracili luxta gcnito :amp; Titufliuius ac nepos Cornelius latitudinis tra' diderunt minus.vii.m.p.ubi uero plurimum.x.m.Tam modico ore tam immenfh

ocr page 83

equorum uaftitas panditur.Nec profunda altitudo miraculum minuit frequentes quippe teniccadicantis uadi carinas territat.Qua de caufa limen iterni maris multi eum locumappellauere:proximi autem faucibus utrinqi impofiti montes coercent clauftra.Abila AfricptEuroppcalpe laborum berculis metp:quaob caufam indigene columnas eius dei uocant:creduntq; perforas exclufa antea aamififfe maria amp;nbsp;rerum naturç mutare faciem.

Rimum ergo dc europa altrice uidloris omnium gentium populi longeque terrarum pulcherrima:quam pleriq; merito no tertiam portionequot; fecere.Veru ffluam in duas partes ab amne tanaiad gaditanu fretum : uniucrfo orbe diuifo occ' anus boc quod dictum eff fpacio atlanticum mare ifundens amp;nbsp;auido meatu terras quacunq ; uenientc ex parte demergens refiflentes quoqiflexuofo littorumafractu lambit curopam uelquot;maxime receffibus crebris cxcauans:fed in quattuor prçcipuos finus:quorum primus a calpe hifpanipextimo:ut dictum eft monte locros bruciu ufq; promontorium immenfb ambitu flecftitur.In eo prima hifpania terrarum eft ulterior appellata eadem bptica mox a fine urgitano citerior:eademq; tarraconenlis adpircnei luga.Vlterior in duas pro longitudine prouincias diuiditur.Si quidcm bftica a latere fcptentrionali protenditur a lufitania amne ana difcreta.Ortus hic in laminitano agro citerioris hifpaniç:amp; modo in ftagna fe fundens:amp;modo in agu^ ftias reforbens:aut in totum cuniculis fe condens:amp; ffpius nafci gaudens in atlan/ ticum Oceanum cfFunditur.Tarraconcnfis autein affixa pyreneo :totoq; eius a latere difcarrens:amp; fimul in gallicum occanum ibero mari tranfuerfa fe pandens folorio monte ex oretanis lugis carpcntanifq; amp;nbsp;afturum a bptica atq; lufitania diftinguitur. Bptica a flumine earn mcdiam fecante cognominata cunctas prouinciay diuiti cultu et quodam fertili ac peculiari nitorc prccedit:iuridici conuentus ei.iiii. Gaditanus cordubenfis:Aflygitanus Ifpalenfis:oppidaomnia numero.clxxv.In bis colonip.ix muicipia cetum fimul latio atiquitus dbata.xxix.libertate:fex foedere tria ftipcdiaria cxx.ex bis digna memoratu:aut latiore fermone diclu facilia a flumine Ana littorc oceanioppidum oflbnaba afcuria cognominatum interfluens luxiam amp;nbsp;meturium arcnei montis.Bçtis fluuius littus currenenfe inflexu finu.cuius ex aduerfo gadis inter infulas dicendas promontorium lunonis portus. Vefippo oppidu bcllomel/ laria fretum ex atlantico mari carceia carcefos a gratis didta mos calpe.Deide littore iterno oppida barbefula cu fluuio.Ite Gldubia oppidu fiue malacba cu fluuio foede' rato¥ Deinde menuba cu fluuio fccbi firmucognomie lulio ferabdera murci bpticp finis.Oram eam uniuerfam originis poenorum exiffiauit.m.agrippa.Albana autc atlantico occano obuerfa baftulorum turdulorumqieff.In uniucrfam bifpaiam.m. Varro perueniffe Iberas amp;nbsp;perfas amp;nbsp;phoenicas celtafq; amp;nbsp;pocnos tradit.Lufum eni, liberi patris:aut lifam cum eo bacbantem nomen dediffe lufitanip amp;nbsp;pana prçfeamp;tu eius.Imméfa autem quç de hercule ac pircne uel faturno tradûffabulofa in primis arbitrer.Bçtis in tarraconenfi puicia no ut aliqui dixcre metefa oppido:fed cugnéfi exoriens faltu:iuxta quem tadcr qui carthaginenfem agrum rigat:ocior refugit fei' pionis rogum uerfuCq; in ocafum oceanum atlanticum prouinciam adoptans pctit modicus primo:fcd multorum fluminum capax:quibus ipfe famam aquafqiaufert Bçticç primum ab offigitanij infufus amoeno blandus aluco crebris dextra Icuaq; accolitur oppidis. Creberrima iter huc amp;nbsp;occani oram in mediterraneo fegida:qup angurina cognominatur,Iulia qup fidentia.Vrgao quç albe bora quç certali.Sihbe/ rio qui liburnus:lipida quç claufa.Stici quod Iulientes.Vefti quç fauentia.Sigilia: tegua arialdimu aglamino bebro caftra uinaria.Cifibrium yphonona Illurco ofcua fuccalo unditanum Tuatiuctus.Omnia uaftetatuç uergentis ad mare. Conuentus uero Cordubenfis circa flumen ipfum offigi:quod cognomiatur laconium.Iliturgi quod forumlulium.Iprafturgi quod triuphale:futia amp;nbsp;laconium.xi.m.p.remotu..

fe

oA'^^Im ennui eôfc

1

ocr page 84

Cçlhd

-fevm«. luta.

|3 e t ee- to gAholo #0 1=4, C-=ßdö ©„. Mu**'

In mediterraneo cbulco quodbontificcnfcappcllatur:mox ripepora foederatorum facili mortaliu onuba amp;nbsp;dextra.Corduba colonia patricia cognominata.Inde primu nauigabili bçte oppido carbula decuma Huuiis fingulis.Eodem bptis latere incedes oppida Ifpalcfis couetus celtiara exitu Vacapaia Acira Ilipa cognoie Ilpa Italica:amp;a leua Ifpalis colonia cognoie Romuliefes ex aduerfo oppidu eflamp;tquod cognomiat Iulia:conflantia birgentium quod lulii genitor:Bippo Carafitaru fluuius Menuba et ipfe adextro latere infufus in terra pftuaria habensoppidum Irabrifca cognominc Veneria amp;nbsp;colobonia colonip Afla que Rcgia dicitur amp;nbsp;in mediterraneo affido quf cfCiriana fingulis fluuiis in bftim quo didum eft ordine irrupens:aftygitana coloi' am alluit auguftam cognomine firmam ab ea nauigabilis : buius conuentus funt reliqupcoloipinnumineis Tutti quçcognoiafaugura gemella ituti quç uirtus in' lia:ut ubique claritas lulia urfbquegenua urbanorum inter quç fuit munda cum Pompeii filio capta libera oppida altigni uetus a ftipo ftipendiaria Callet Gallueu' la:Caftra:gemmina:Illipula minor:marruca:ficcana:obultula:onnigifabora ucnti prope nubem amnem amp;nbsp;ipfum nauigabilem baud procul habitant cilongiticpli lo/ gifli.Qup autem regio a bete ad tluuiu anam tendit extra proditia Beturia appellatquot; in duas diuifa partes :totidcmq ; gentes criticos qui lufitaniam attingunt.Ifpalcnfis conuentus turdulos qui lufitaniam amp;nbsp;tarraconenfem accolunt lura Corduba petut Cplticos a celtibcris ex lufitania adueniffe manifcftum eft:facris lingua oppidorum uocabulis:qufcognominibus in bptica diftinguuntur.Serrca dicit fama lulia Ner/ cobrice concordia lulia rigide rclbtuta lulia contribute iulia:ucultumatu qup icuriga nunceft:lacu murge conltantia rilia fterefibi fortunales amp;caléfibus emanici:prçter hpe inceltica:acimbro :arunda:Arunci:turobriga:laftigi:alpe{a:fepone:fcrippo.Al/ tera:ueteria:quam diximus turdulorum amp;nbsp;conuentus.Cordubenfis habet oppida non ignobilia Artam Melariam mirobricam. Regiones ofurtiam difci feponem. Gaditani conuentus ciuium Romanorum regina latinoru rcgia caruifia cognomie aurelia:urigia cognominata caftru luliu.Itcm Cpfaris faltarienfis ftipediaria baefaro bcllipo barbella uiula ciprobafis progalc capacumio leaftro locio brana lafculafa gu' tiafa audonfc:porro logitutudinem eius uniuerfam prodidit.m.agrippa qdrigcn' torum.Ixx.m.p.lat tudinem.cclvii.Sed cum termini Carthaginem ufq; procederet: qup caufa magnos errores computatione menfurp ippius parit.Alibi mutato ^juin' ciarum modo:alibi itinerum audis:aut diminutis padibus incubuere maria tam longo ÇUO.Alibi procedere littora torfere amp;nbsp;fluminum correxere flexus:prptcrea ali/ unde aliis exordium menfura eft:amp; alia meatus ita fit:ut nulli ita duo concinant.

Aeticf longitudo nue a cadulonis oppidi fine gadis.ccl.amp; a murgi maritima ora.XXV.m.p.amplius latitudo:a Catceiana ora.ccxxxvii. Agrippa quidem in tanta uiri diligentia prêter quod in hoc opère ac cura.Cum orbem terrarum:orbi fpedadu proponeret erraffe terras quis credat:0Ccum eo Diuum Augudu.Is nanq; copiera eam porticum amp;nbsp;deffiatione amp;nbsp;comctariis.M.Agrippa a forore fua ichoata pegit.

Iterioris hifpanip ficut complurium prouinciarum aliquantum uetus forma mutata cft;ut pote cum Pompeius magnus trophçisjuis qup ftatuebat in pireneo dccc.lxxvii.oppida ab alpibus ad fines hifpanip ulterioris a fe redada in ditionem tedatus fit.Nunc uniucrfa prouincia diuiditur m conuetus feptem Carthaginefcm Tirraconcnfcm: Cffarauguftanumtdunienfcmiaftu^ducrefem barceu:^. Accedunt infulp quarum menfione per fe pofitas Ciuitates prouincia ipfa prêter contributas alus.cclxxxiii.continet oppida.In his colonip.xii.oppida ciuium Romanorum.xiii latinorum uete^^.xviii -foederatorum unum.Stipendiaria.cxxxv. primi in ora baduli pofteos quo dicitur ordine intus recedentes mente fani oretani amp;nbsp;ad tagum carpetal

ocr page 85

iuxta eos uaccci uettones amp;nbsp;ccltiberi afrcbici:oppida orç pxima urci adferiptum eft bcticç:Barca regio mauitania mox dcintania:dcindecontcftania.Cartbago noua co' lonia:cuiusa promótorio quod faturni uocatur epfaream mauritanip urbem.clxxxx li.m.p.traiccftus cft.Reliqua inora flumen tbader coloniam immunis ilici.Vndc illicitanus finus in earn contribuitur Icofitania.Mox latinorum lucentum dianium ftipcndiarium.Sucro fluuius amp;nbsp;quondam oppidum Conteftaniç finis.Regio edi' tania amoeno protendente ftagno ad celtiberos recedens Valentia colonia.iii.m.p. a mari remota flumen tortum amp;nbsp;tantundem a mari Saguneftum ciuium Romiou fidcoppidum nobiledlumen Aduba.Regio autem Icrgaonum iberus amnis na' uigabili commercio diues ortus in cantabris' baud procul oppido biliobrica p.ccccl. p.fluens nauium pcr.cclx.Auarici oppido capax:propter que uniuerfam bifpaiam greci appcllaucre Iberiam.Regio ccHetania flumen fubi colonia taraco Scipionum opusficuti cartbago poenorum.Regiobilergctum oppidum fubur flumen rubri' catum a quo lacctani amp;nbsp;indigetes poft eos:quo dicitur ordine intus recedetes radice pyrenei auxetani fixani itani lccctani:pcrq; prieneum ccrretani.Deinde uaftones in ora autem colonia barcinc cognomine fauentia:oppida ciuium Roman oru bctulo-Irulo flumen tarnum blanibcç flumcalbae emporia egeminum.boc uete^ incolaru ac grçcorum qui focenfium fuere (oboles rflumcn tyeber. Ab co pyrenea uenus in latere promontorii altero.xl.nunc per (ingulos conuentus reddentur ifignia:prêter fupradictim Tcraconem difeeptant populi.xliii.quoru celeberrimi ciuiû roänoru Dcntofani bifgargitanidarin orum aufitani cerretani qui lulitani cognominantur:amp; g augurai ac dictai : gerildefes gcflbricfes tbcari:q Iuliéfes.ftipendiariO2 ^aqcaldcfcs onenfes betulonefes cçfhruguflina colonia imunis amne bybero affu(a:ubi oppidu antca uocabaturSaldinia regionis rcditanip rccipit populos.Iv.cx bis ciuiu rom2ov bellicanos cefenfes. Ex colonia calaguritanos qui nafcici cognominantur ilerdcnfes furduonum gentis:iuxta quas fycoris fluuius boftenfis regionis fuefTetaîç.Thurias fenorifoles latinorum ueterum caftartenfes ergauicenfes graturitanos Iconiccnfcs offigardenfes foederatos tarragenfes:ftipendiarios arcubricnfes andolorgcnfcsaro/ cellitanos buranenfes calaguritanos qui fibularenfes cognominantur compultcnfes carenfes tricenfes Cortoenfes damanitanos fpalcnfes larnenfes lurfenfcs amp;nbsp;Illubcri' tanos lacetanos nibienfes pompulenfcs refTegicnfes.cartbagincm cóucniut populi Ixv.exceptis infularum incolis.Ex colonia acitania gcmelcnfes amp;nbsp;libifona cognoie foroauguftana:quibus duabus ius italic datum. Ex colonia faraliéfe oppidani latii ucteris cuftulonenfes:qui cçfariucnalcs appellantur.Setabitani qui auguftani Va' lericn^cs Stipendiariorum autem celeberrimi labanenfes baftitani confaburenfes dianenfes geliftani oetani lauinitani mente(ani:qui amp;oretani mentefani qui amp;nbsp;ba' ftuli:oretani qui amp;nbsp;germani cognominantur.Caputqi ccltiberie fegobrigefes capctai toletani tago flumini impoifiti.Dcinde ualtienfes amp;nbsp;uirgilicnfes ingrunienfcs:có/ uentus feptem ardiuli ducunt populos.xiiii.ex quibus labancnfes tatum nomiare libct turrimogildi.viiii.in quibus fegis amonenfes amp;fefiana iulicnfcs amp;nbsp;uenncfi in eundem conucntum carictes amp;nbsp;uencnfcs.v.ciuitatibus uaduntiquai^ funt uelicfcsquot;-et iidcm pelleodenfcs:Ccltibcruin quattuor populis:quorû Numantini fuere clari ficut uiuaccorum.xviu.ciuitrfibus iter citunefes palctini lacobrigefes caucefes. Na et in cantabrigis.vii.populis iuliobrica fola memoratur.In autirgonu.x.ciuitatibus triciu amp;nbsp;uironefca:arcnaftis nome dedit fluuius Arena horum oppida.vi.Saguntia etlbifaia:que noia crebro aliis in locis ufurpatur:pretcr ea Segonia amp;nbsp;noua augufta. Tremes ipfaq; clunia ccltibcrie finis.Ad occanum reliqua ucrgut. Varduliqiex pre' diotis amp;nbsp;cantabri iunguntur ufq; ad afturu.xxii.populfdiuifi in anguftano fautrica urbe magnifica.In his funt cigiuri pefici lautienfcs Zoele.Numerus omnis multi' tudinis ad.ccxl.liberorum capitum:luccnfis conuentus populorum eft.xvi.prêter

ocr page 86

fyzfrÆi/tonfo.


Loteu/ ft4tt7rfi5

At~m~,'A. HtfJpamp;ngt;h°w quot;4









Celticos amp;nbsp;leuanos ignominiofp ac barbar^ appellationis.Sed liberorum capitum ex qbus prftcripfos ferme.clxv.fimili modo bracca¥;.xxiiii.amp; ciuitatcs.clxxv.capitu:cx quibus preter ipfos baccatos uiualicobelcmi galeci at$ifilici querqueni citra fafti/ dium nominentur.longitudo citerioris bifpanip eft ad finem caflulonis a pyreneo dc.vii.m.p.amp;ora paulo amplius :latitudo a taraconead littus olarfonis.cccvii.E ra/ dicibus pyrenci ubi cuneatur anguftius inter duo maria paulatim:deinde fc pades quia contingit ulteriorem bifpaniam tantundem amp;nbsp;amplius latitudini adiicit.me/ tallis plubi cris ferri argeti auri tota ferme bifpaia fcatet citerior:amp;fpecularis lapidis bptica amp;nbsp;nimio;fcd amp;nbsp;inarmorum lapicidinp.uniucrfp bifpanip.Vefpafianus imp/ ator auguftus lacftatp procellis rci.p.latii lus tribuit.pyrenei motes bifpaias galliafqi difterminant promontoriis in duo diuerfa maria proiedlis.


Arbonenfis prouincia appellatur pars galliarum qup intcrno mari alluitur bracata antea didi amne Varro ab italia diicreta alpiumq;uel falubcrrimis Ro.ipio lugis a reliqua uero gallia latere fcptcntrional i montibus gebena amp;nbsp;lugeribus agro/ rorum cultu uirorum morum dignatione amp;nbsp;amplitudine opum nulla ei prouiciai^ prç{crenda:breuitcrq; italia uerius g prouincia.In ora regio fardonum intufq;c6fua/ ranorum flumina tetii uernodubrum:oppida illi Sebrp magnp quonda urbis tenue ueftigium rucino latinorum flumen a taxe pyrenco rubreniem permeans lacum. Narbon martius decumanorum colonia.xii.m.p.a mari diffasdlumia Araris libria oppida de eptero rara prpiaccntibus ftagnis.Agatha quondam madilienfiu amp;nbsp;regio uulcarum teCtofagum:atq; ubi rboda rbodiorum fuit/Vndc didlus multo galliaru fertiliffimus rbodanus amnis ex alpibus fc rapiens per lemannum lacum fegnemq; deferens ararim:nec minus fè ipfo torrentes ded Ifaram amp;nbsp;drucntiam libica appellatquot; duo ora cius modica:Ex bis alterum bifpanienfe:alterum metapinumtertiu idemqi ampliffimum affaliaticum.Sunt auótorcs beaclcam oppidu in boftio rbodai fuifTe Vitra foflp ex rbodano.c.paflibus marii opere amp;nbsp;nomîc infignc Ihgnu.Affromcla oppidum maritima anaticorum:fuperq; campi lapides bcrculis prçliorum mcória. Regio anatiliorum uicus dexuuiaticum cauarüg rurfus a mari tricoriuum:amp; uicus tricollorum uocótiorumq; amp;nbsp;fegouellauróum mox allobrogum.At in ora maffilia grpcorum foccnfium foederata promontorium zoacbitariffa portus.Rcgio camatu/ licorum deinde fuelteri fupraqi uerucini;In ora autem atbcnopolis mallilicnfium forum lulii oólauianorum colonia qup pafccnfis appellatur:amp;claffica amnis in ca argenteus.Regio oxibiorum linguanorug fuper quos fueberi quariates adimicatcs At in ora oppidum latinum antipolis regio deciatium amnis uarus cxalpium mote cca pfufusnn mediterraco coloia arclate fcxcamo¥::betcrrc fcptiaó:yc araufio:fccudao2^ In agro caluarum ualcntia uienna.allobrogum oppida latinaaqup fextip faluiorum auennio:cauarum apta iulia:uulgientium alcbccedcuroru appollina^ alba:elduo¥: -augufta.Tricaftinoruin anatilia area bornianico macino bcllio cartanium:uulgaruû tettofagum ccfaro carbani torate:meminoruni ccniccnfcs cambolctri:qui atlantici cognominantur forum uocouiglanum libii luccuani:qui amp;foroneronitfcs nemau' fium arcconicorum pifcinç Ruteni famnages tbolofani tbetofagumaquitanipcon/ terminatas godunitarum con omenfes umbranici uoc8ntioruin ciuitatis foederatp duo capita uafio amp;lugus augufti:oppida uero ignobilia xviiu.ficut.xxuii.ncmafié/ bus attributa.Adiccit tormulç galba ipator ex ialpinis agäticos atep bodióticos quoi/O oppiduduua lógitudicm prouinciç Narboncnlis.cccclxx.m.p.agrippa tradidit: la' titudinem.ccxlviii.m.

Tilipde binc pri miq; cius ligurcs mox betruria umbria latium ibi amp;nbsp;tyberina boftia:amp; Roma tcrrarücaput:xvi.mp. interuallo a mari uulfcu littus poflca literni amp;nbsp;campanip piccntinum Indc ad lucanum:bruciuq; quo longiflimein me'


ocr page 87

ridiem ab alpium pene limatis iugis in maria excurrit.Italia.Ab eo grçciç ora mox fhlentmipeduculi.appuli:peligini:frentani:marrucini:ueflini:fabini:picctcs:galli: bitrufci.Veneti:carni:biapides:Iftri liburni.Nec ignoro ingratiae fegnis animi exiftimari poffe merito fi breuiter atep in tranfcurfu ad bûc modum dicatquot;terra oim terrarum alumna:eadem amp;nbsp;parens numine deum electa quç cçlû ipfum clarius fa' ceret fparfa congregari imperia:ritufq ;molliret:amp; tot populorumdifcordes ferafq; linguas fermonis commertio contraheretad colloquia amp;nbsp;humanitatem horni daret breuiterq; unacunctarum gentium in toto orbe patria fieri.Sed quid agam tanta nobilitas omnium locorum quis attigerit tanta rerum fingularum populorumquc claritas teni urbs Roma.uel fola in amp;nbsp;ea digna ctia fefta ceruice facies:quo tandem narrari debet opcre:qualiter Campanip ora per fc fclixq; illa ac beata amocitas ut pa' lam fit uno in loco gaudentis opus ce naturp.Ia uero tota ea uilitas ac pcrcnis falu/ britatis cfli temperies tam fertilcs campi tam aprici colles tam innoxii faltus tam opaca nemora tam munifica filuarum genera tot montium afflatus tanta frugum uitiumq ; i olearum fertilitas tanta nobilium pccoru uellera tam opima tauris colla tot lacus tot amnium fontiumq ; ubertas totam cam perfundens tot maria portus rcmtgiumq; terrarum commertio patens undip.i tanq ad mortales adiuuados ipa auidein maria procurrens.Ncqiingcnia ritufqiac uiros lingua manuq; fuperatas commemoro gentes,Ipfi de ea ludicauerunt grçci genus in gloriam fui effuliflimu quotam partem ex ea appellando gr^cia magnam.Ni miru id quod in cpli mctione fecimus hac quocp in parte faciendum :ut notas quafdam i pauca fydera attigamus legetes tantum quo fe meminerint ad fingula toto orbe ediflcrcnda fcftinari.

St ergo folio maxime querno affimilata multo proceritate amplior g latitudic In leuo fe tlccftcns cacumine:iamazonicç figura dcfinens parmç ubi a medio cx^ curfu cinctos uocatur per finus lunatos duo cornua emittens Icucopctram dextra lacinium finiftra:patet longitudine ab alpio fine prctoriç auguflp per urbem capita qupcurfu meante rhegium oppidum in humero eius fitum^aquo ucliiti ccruicis i' cipit flcxus decies ccntcna.xx.m.p.multcq; amplior menfura fieri lacinium ufq; ni tails obliquitas in latus digredi uiderctur:latitudo eius uaria eft quatringcntoru x.milium inter duo maria intcrum i fuperum ainnefq; uarum atq; arfiam.Mcdiu autem ferme circa urbem Romam ab hoftio aterni amnis in adriaticu mare ifluctis ad tyberina hoftia.cxxxvi.i paulomius a caftronouo adriatici maris alpiuad tufeu. pquorhaud ullo in loco ducentis latitudinem excedens. Vniuerfi autem ambitus a uaro ad arfiatn.xxx.m.lviii.pficit:abcfta circuducftis terris Iftria liburnia : quibus locis centena miba ab cpiro illyrico.l.ab africa minus.ee.ut audior eft,M. Varro a Sardinia.cxx.m.l.a ficilia mille quingenta.a corcira minus.Ixxx.m.a lufta.l.incedit per maria cpli regi6e:a meridie gdé.Sed fi gs id diligéti fubtilitatc cxigat inter fcxta boram prmaq; brumalem.'

Vnc ambitum eiufqi urbcs:ennumerabimus.Qua in re prpfari neceffarium eft auctorem nos diuum auguftum fecuturos dcfcriptionemq; ab co faciam italiç totius in regiones.xi.fed ordine co qui in littorum traélu fieri urbium quidé uicinitates eorum ordinationejitiq; perpropcra fcruari non poffe.Iraqi interiori exi/ de parte digeftioncm in litteras eiuldcm nos fecuturos coloniarum mctioe fignata quas illcin co prodidit numero mec fitus originefqi pcrfcqui facile cft ingaunis li' guribus:ut ceteri omittantur agro tricies dato.Igitur ab amne Varo niccaoppidum a maffilicnfibus coditum fluuius padus alpcs populiqi in alpinis multis nomibus. Sed maximecapillati oppido Vediatiorum ciuitatis gemellio portus hcrculis mc/ nocci lyguftina ora Ivguy celeberrimi ultra alpes faluii dcciates oxubii.Citra uencris eft turris odtibagienfis taticlli binibelli magclli cuburiares cafmonatcs uclictes:i

ocr page 88

. P^u uLdt 77.. AllUÆH

G ênudl • portus p efehirx A\ ^cx fl.

quorum oppida in ora proxima dicemus flumen rutuba:oppidum album Intimi' lium flumen merula oppidum in gautinum portus uadorum fabautium flumen portifcra oppidû genua iluuius feritor amp;nbsp;portus delfini.Tigultias fegeffa tigullio^ flume macra lygurip finis.

Tergo autem fupradidtorum omnium appenninus mons italipampliffimus perpetuis lugis ab alpibus tendens ad ficulum fretum ab altero eius latere ^d padum amnem italiç ditiffimum omnia nobilibus oppidis nitcnt libarna dertona colonia.Triabarna detartace InduRria carrea:quod potentia cognominafforofuluii quod ualetium auguRa bacieniorum alba pompcia afla Aquieftatieliorum:bfc re/ gio ex dcfcriptioneaugufti nona eft:patamp; ora lyguric inter amnes Varum amp;nbsp;macra ccxi.m.p.annecftitur.vii.in qua bctruria cft ab amne macra ipa mutatis fppe noibus umbros indc exegere antiquitus pelafgios lidi:a quorum rege tyrrbeni mox a (acri' fico ritu lingua grpeorum tbufci funt cognominati,

Rimum betruriç oppidum luna portu nobile.colonia lucaa mari recedens: propiorq; pifc inter amnes auferem amp;nbsp;arnu ortp a pclopc pififq; fiuc a tcrritais gr^ca gente.Vada uolaterana:fluuius cccina:populonium betrufeorum quonda:boc tatu in littoreibinc amnis pile mox amp;nbsp;umbro nauigioru capax:amp; ab eo tradfus umbrip portufq; Tbclamoicofa uolficntium apopulo:Ro.deducfta:grauifcç:caffrunouuin pyrgi cçretanus amnis amp;nbsp;ipfum c^rc intus mille.p.iiii.agilia a pelafgis conditoribus dicftumalfinuin prcgne.Tybcris amriis a macra.cclxxxiiii.m.Intus colonis filifca argis orta:ut audior eff cato.qup cognominantquot;betrufeorum lucus:coloifrudellana fenienfis utricina.Dc cetero arentini ueteres arentini fidentiores arctini. lulienfcs amitinenfes aqucnfes cognomie.Taurini brerani cortoniefcs capenates clufini noui clufini ueteres fluentini profluenti arno appofiti:fcfule:fcrentinum:fefcennia:bor/ tanum:berbanum nepete noue pagi prçfcdturç.claudii a foro clodi pilforiu perufia banenfes Saturnini qui ante aurini uocabantur Subertani fcatoncs ucientai efentai Volaterani cognomine betrufci Voliicnfes in eadem parte oppidorum ucte^ nola retincnt:agri cruftuminus caletranus.

wwm\'

Ybcris antea tbybris appellatus amp;nbsp;prius albula media fere longitudie a pcnini finibus aretinorum pfluit tenuis primo nee nifi pifctnis corriuatus cmifTufq; nauigabilis:ficuti trima amp;glauis influentes in cumnouenorum ita conceptu diei^ fi non adiuucntimbres:fcd tyberis propter afpcra amp;nbsp;cófragofa.nec fic quidem pr/ terg trabibus uerius q ratibus longe meabilis fertur pcr.cl.m.p.no procul tifcrno perufiaq; amp;nbsp;otriculo bctruria ab ûbris ac labinis mox citra.xvi.m.urbis ueientanu agrum a cruftumino.Dcindcfidenatc latinumq;a uaticano dirimens.Scd itra are' tinum glanum duobus amp;.xl.fluuiis audlus prçcipuis autem nare amp;nbsp;auicnc qui amp;nbsp;ipfe naulgabilis latium includit a tergo:ncc minus tamen aquis ac tot fontibus in urbe perdudlis amp;nbsp;idco qualibet magna^ nauium ex italo mari capax rerum in toto orbe nafcentium mercator placidiGimus pluribus prope folus g cptcri in omnibus terris accolitur amnis :afpiciturq; uillis.Nullifq; fluuioru minus licct iclufis utrinq; latcribusmec tamen ipfe depugnat gg creber ac fubitus incremctis amp;nbsp;nufg magis aquis qin ipfi urbe Ifagnantibusiquinimo uatcs itcUigifpotius ac moitoraudlus femper religiofus uerius q fenus.

Atium antiquum a tyberi circcos feruatum cft millcpdogitudine tam tenues primordio iperii fuere radices colois f^pe mutatis.Tenuerealii alus teporibus aborigines pelafgi arca des ficuli arunci rutuli amp;nbsp;ultra circcos uolfli ofci aufones: Vndc nomen amp;nbsp;modo latii proceffit ad lirim amnem.

In principio eft boflia colonia a romano rege dedudla. oppidum laurentum

ocr page 89

locus folis indigetis.amnis numiciustardea adane perfei matre condita. Deinde quoda afrodifiudtiu coloia.aftura flume amp;nbsp;infula fluuius nympbcus dauftra Roa' na Circeiquondam infula immenfb quidem mari circudata fi creditur Homero:amp; nunc planicie mirum eft quod de bac re tradere bomium noticip pofTimus.Theo/ pbraftus qui primus externorum aliqua de Romais diligetius fcripfit. Nam The/ opompus ante quem nemo mentionem babuit:urbem dumtaxat a gallis captam dixit.dycarchus ab eo proximus legationem tantum ad Alexandrum miffamrbic iam amp;nbsp;plus q fama circcorum infulp amp;nbsp;menfuram pofuit:ftadia.lxxx.In eo uolumfe quod fcripfit Nicodoro Atbeniefium magiftratui:qui fuit urbis noftrp.cccc.xl.ano Quicquid ergo terrarum cfl prpter.x.paffus ambitus annexum mfulp poft eu annu acceffit italip:aliud miraculum a circeis palus pontina cft:qucm locum.xxiiii.urbiü fuiffe mutianus ter conful prodidit.Deinde flumen aufentum fupraquod terracina Oppidum uolfcorum lingua anfur dicftum:amp;ibi fuere amyclp fiue amicindp a fcr' pentibus delctp.Deinde lacus fundanus.Caieta portus oppidum formic dicftum ut exiftimaucre antiqui leftrygonum fedes.Vltra fuit oppidum pilo colonia mitur/ np lyri amne diuifa glanico appellata oppidum finuella.Extrcmu in adieétu latio: quam quidam fin opem dixere uocitatam.

Inc fplix illa Campania eft ab boc finu incipiunt uitiferi colles amp;nbsp;temulentia nobilis fucco per omnes terras inclyto :atq; ut ueteres dixere fummum liberi patris cum Cerfe certamen:binc fetini amp;nbsp;cecubi obtenduntur agri:bis lunguntur falerni calcnudeindc funduntur maOici gaurani furrentiniq; montes. Ibi leburini campi fternuntur amp;nbsp;in delicias alice politur meffis:bçc littora fontibus calidis riganf prp/ ter qupeptera m toto mari concbylio amp;nbsp;pifcc nobili annotantur.Nufqua generofior olcp liquor:amp; boc qnoqicertamen bumanpuoluptatis tenuere ofci grpci v mbri tu/ fci campani.In ora fauo fluuius:uulturnum oppidum cum amne :litcrnum:cump cbalcidefium:mifenum:portus baianus baull lacus lucrinus amp;auernus cimmeriu luxta que oppidum quondam:dcindeputeoli coloia dicparcbea diCT:i:poftq; pblc/ gei campi. Acberufia palus Cumis uicinadittore autem boc neapolis cbalcidefium et ipfa'artbcnope a tumulo firenis appcllata:bcrculaneum:pompeii:baud procul cP pesante monte Vefuuio alluente farno amne.Ager micerimus eft nouem.m.p.a mari ipfa nuccria eft.Surentum cum promontorio minerup fyrenum quondaded enauigationea circeis duo de odloginta.m.p.patet.

Egio ea a tyberi prima italip feruatur ex deferiptione augufti. Intus colonip capuaab.xi.campo didlaraquinumducda: Venafrum: Sora:tbcamum: fidicinum cognomine.Nola oppidum abellinum Aritia alba longa.accrani alifani atinates alctrinatcs arcagnini attbclani Vafulani arpinates auximates:aucllani Vafulani ale' fctarni amp;nbsp;qui ex agro latino.Item bernico.Item labicano cognomiati beuole calatie Caffinum calenum capitulum bornctum cernetani qui mariani cognominantur corani a dardano troiano orti Cuburtcrini Caftriinonienfes cingulari gabienfes.In monte albano foro populienfcs ex Falerno frufinatcs fcrentinates fregiates frabater/ ni ueteres frabaterni noui figQlenfes frcgcllani foroapi forentani gabai iteramnetes fuccafini:qui amp;nbsp;lyrenatcs uocantur Illirionenfcs lauini norbani nomentani prenez ftini orbe quondam ftipane didfa priuernatcs fctini fegmini.Sueffulai tbeatini tre' bulani cognomine ballimenfes trebani tuftulani ucrulani ucliterni ulibrenfes uri' uanates.Superq; Roma ipfa:cuius nomen alterum dicere arcanis ccrimoia^ nepbas babctur.obtimaq; amp;nbsp;falutari fide abolitum cnunciauit. Valerius foraniis:luitq ; mox poenas.Non alicnum uidetur infcrcre boc loco exemplum religionis antiqupiob boc maxime filentium mftitutp.Nanque diua angerona:cui facrificabatur ad dem

ocr page 90

xii.kalendis lanuarii ore obligato:obfignatoque fimulacbrum babct^

Rbcm tris portas babcntem Romulus reliquit:aut ut plurimas tradentibus credamus.iiii.moenia eius colligere ambitu imperatoribus ccnforibufq; Vefpafiais anno conditp urbis.viiii.c.xxvi.m.p.xui.cc.complexa montes.vii.Ipfa diuiditur in regiones.xiiii:compilatarum.cc.lxv.ciufdem fpacium menfurp curretem a miliario in capite Roma i fori ftatuto ad fingulas portasiqup funt bodic nuero.xxxvii.ita ut xii.portp femel numercntur:prçtcreanturq; ex uetcribus.vii.quçeffe defierut efficit paffuum per directum.XX.m.dcclxv.ad extrema uero tectorum cum caRris prçtoriis ab eodem miliario per uicos omnium marum mcnfura colligit paulo äplius.xx.in. p.quo f i quis altitudinem tedorum addat:dignam profedto extimatione concipiat: fateaturq; nullius urbis magnitudinem in toto orbe ei potuide comparari.Claudit ab orictc aggere tar quini fuperbi Inter prima opere mirabilimäq; eum muris çquit qua maxime patebat aditu plano eptero muita erat prçcçlfis muris aut abruptis mo/ tibus:nifi quod expaciantia tedla multas addidere urbes in prima regione. Prpterea fuere in latio clara oppida atriocum pomctia captia politorium tellanatifa-ta tibita cccina ficana cruflummeria medulum corniculum.Saturnia ubi nue roma Antipolis quod nunc ianiculum parte rompantcnula cumerium colatia anitinum norbe fulino cunius carne in monte albano foliti accipere populi albanenfes.Albai efolani aftienfcscbolani Nubolani boluni cufuctani coriolani fidenatcs forcti orten' fes latinicnles longani manates macualcs municnfes numimenfes oliculani ocultai pedani polctaurini querqucculani Sicanifi colenfes tolorenles tutiefcs.VimiteUari lulienfes uenetulani Vicelenfes.Ita ex antiquo latio interpcrierc.liii.populi fine ueftigiis.In campano autem agro ftabipoppidum tuere ulq; ad.CN. Pompcium et Catonem confutes a populo romano.kl.maii quo die.1.Sylla legatus bello fociali id deleuit quod nunc in uillas abiit.Intcrcidit ibi bc taurania.Sunt in oriente fcalini rcliquip.prpterca aucftor cft Antias oppidum latinorum apeolas.ccl.m.p.captum a l.tarquino rcge:ex cuius prpda Capitolium in fine incboauerit:a furcnto ad filerurn amnem.xxx.m.p.Ager piccntinus fuit Tufcorum templo lunonis aricinc a lafone condito infignis.Intus oppidum falerni picentia a filero tertia regio amp;nbsp;agerjucaus bruciufqi ihcipit:nec ibi rara incolarum mutatio:tcnuerunt eu pelafgi oenotrii itali morgcntes ficuli grçciç maxic populi:nouiffimelucani famnitibus orti.duce lutio Oppida prçftum a grpcis poffidonia appellatum. Sinus prpftanus oppidum Elea quç nunc uelia promontorium palinurum:a quo finu recedente traiccftus ad Colo' niam regiam.c.m.p.proximum autem flumen melpcs oppidum Buxentiu grçciç pifilaus amnis fuit amp;nbsp;oppidum blanda eodem nomie ab eo brucium littus oppidu blanda flumen baletum portus partbcnius amp;nbsp;focenfium finus uibonenfis locus clampctie Oppidum tampfa a grçcis cimcnfe ditium amp;nbsp;crotonicnfium terina:finuf/ q; ingens tcrinus oppidum colentia Intus in pennifula fluuius acberona quo oppi' dani cbcruntini.ippo:quod nuncuioncm ualentiam appellamus:portus bcrculis metbaurus amnis.tauretum oppidu!n:portus boreflis amp;nbsp;mcldua oppidum fcyllp' um granteius fluuius mater ut dixere fcyllç:deinde colonia regia ficulum fretum ac duo aduerfa promontoria ex italia cenus ex ficilia pelQrum.xii.ftadiorum intcruallo Vnde regium.xliii.Indc apennifula fcylla promontorium leucopetra.xv.m.p.ab ea lilutri cognominati:a promótorio Zephyrio:abfunt a filero.ccciii.m.p.Etincludif Europa linus primus.In co maria nuncupantur.Vndc irrupit atlanticum.Ab alus magnum qua intrat portbm os a gruels a nobis gaditanum fretum cum intrauit bif' panum quatenus bifpanias alluit:ab aliis ibcricum amp;nbsp;balcaricum mox gallicu ante narbonenfem prouinciam:binc ligufticum.Ab eo ad ficiliam infulam tufeu quod ex grpcis:alii nocium:alii tyrrbenumenoffris plurimi inferum uocant:ultra ficilia

ocr page 91

quod eft ad falentinos aufonium polibius appellat.Eratodenes ante inter boftium oceant amp;nbsp;firdmiam quicquid eft lardonum.Inde ad Gciliam tyrrbenum. Ab bac cretam uf$ ficulum ab ea creticum.Infulç per bpe maria primp omnium pituiffp a grpcis didtp abrutice pinço mue ebulus uocatur utraqi ciuitate foederata ägudo freto interfluente patent.xlvi.mp.Abfunta dianio.lxx.ftadia totidem dianium per co' tinentem a cartbagine noua tantundem a pituiffe in altum balcares dup amp;nbsp;fucronë uerfus colubraria balearcs funda belli colas grpci gymnafias dixere.Maior.c.m.p.e longitudine:circuitu uero.cccclxxv.m.Oppida habet ciuium.Ro.palma amp;nbsp;polen/ tiamdatmorum clinium amp;tunici.boc foederatum fuit ofcorum. Abca.xxx.m p. diftat minor longttudine.xl.m.circuitu.cl.inde ciuitates babetdabonem fanfenam magonem a maiore.xii.m.in altum abed capraria infidiofa naufragiis amp;nbsp;e regione palmp urbis merarip attiquadra parbabanibalis:Ebuffi terra ferpetes fugatxolubra' np parit.Ideo infcda omnibus:nifi cbuffitanam terram inferentibus:grpci opbiofa dixcre:cuniculos ebudos gignit populantis balearium melfes. Sunt alip.xx.ferme paruo mari uadofp.gallip autem ora in rbodani bodio metenia:mox qup blalconus uocatur amp;nbsp;tres decbades a uicinis madilienfibus dicftp propter ordiem quo dtp fut erunt nomina uocabulis fingulis protemefe qup amp;nbsp;pomponiana uocatur tertia by/ pera.Ab bis durium pbpnice pbylaratro amp;nbsp;lerina aduerfum atipoKun qua oppido bcrtoni oppidi memoria.

N ligudico mari ed Corfica:quam grpci cknon appellauere fcdtufco propior a feptcntrione in meridiem proicóla longa.p.cl.m.lata maiore ex parte.Lcir/ cuitu.ccc.m.xxv.Abcd a uadis uolaterais.lxii.m.p.Ciuitatcs babet.xxxii.amp;coloias marianam a mario deducftam.Aleriam a diófatore fylla:citra cftoglofa. Intra uero. iilx.m:p.a corfica planaria a fpetie dicta cqualis freto.Ideoq; nauigiis fallax amplior urgo ac capraria qua grpci aegilion dixere.Item igilium amp;nbsp;Dianiumtqua artemifia ambp contra cofanum littus amp;nbsp;barpana menaria columbaria neuaria ilua cum ferri metallis circuitus.c.m p.a popiiloio.x.a grpcis etalia dicfta ab ea planafia.xxviii.Ab bis ultra tyberina bodia in antiano fcura mox palmaria fniucnia aduerfum formias pontia.In puteolano autem finu pandetoria procbyta non ab pnep nutriceded quia profufa ab pnaria crat pnarie a datione nauium pnep bomcro inarimediéta grpcc:py/ tbicufa nonafiniiarum multitudineut aliqui cxidimauerefed a figulinis dolioru Inter paufilypum amp;nbsp;neapolim megaris mox a furento.viii.m.didanstlyberii prin' cipis arte nobilcs caprep circuitu.xlm.p.leucotbea extra quem cofpectum pelagus africam attingens.Sardinia minus.viii.m.p.a corficp extremis etiam eas artantibus infulis paruis qup cuniculatip appellantur.Itemq ipintonis amp;nbsp;fodp:a quibus fretum ipfum tapbros nominatur.

Ardinia ab oricte pates.clxxxviii.m.p.ab occidcte clxxv.a meridie.Ixxvii.a fep' tctrioe.cxxii.Circuitu.dlxv.abé ab africa caralitao pmotorio.cc.a gadibus.xiiii Inde babet a gorditano pmotorio duas ifulas qup uocafbcrculista fulcéfi canofmia a caralitano ficariam:quidam baud procul ab ea amp;nbsp;belliridas pontum amp;nbsp;calode amp;nbsp;quam uocant baralitra.Celeberrimiin ea populorum Ilienfes falari corfi oppidoru xviu.Suliritani Valentini Neapolitan! nirenfcs caleritani ciuium.Ro.amp; norenfes Colonia autem una qup uocatirt ad turrim libifonis/fardiniam ipfam Timpus fan' daliotim appellault ab effigie folep:mirfi luricm icbuufam a fimilitudine uedigii contra prpdanum finum leuebafia cd a fircnc ibi fepulta appellata totra uelia pótia et ifatia utrpq; uno nomine ocnotrides in argumentum podeffp ab oenotriis italip-contra uiboncm parup qup uocantur itbaefip ulyxis fpecula.

Erum ante omnis claritäte.Sicilia ficaia a tbucydide diŒi trinacria:a pluribus autem triquetra a triangula fpctieCircuitu patens ut auttor ed.m.Agrippa.dc.m.

Co

ocr page 92

Merr.€44ii,i „ Mefc;.„ Andlßg.



Ml tfrrprt/pg.










xviii.m-p.brucio agro co Efrens moxinterfui mari auulfa.xv.p.m longitudinem a freto.In latitudine autem.m.cl.Iuxta coloniam regiam.Ab boc defcinditargumcto quod regium grçci nomen oppido dedere in margine italip fito. In eo freto eft feo^ pulus fcyHa.Item cbarybdis mare uorticofum ambo clara feuitia:ipfius triquetrç:ut diximus promontorium peiorum uocatur aduerfus fcyllam ucrgens. In italiam pacbynnum.In grçciam.ccccxl.m.p.ab eo diftante pelloponeffo lilybpum in africa clxxx.m.p.intcruallo a promotorio mcrcurii amp;nbsp;Caralitano fardmiç.clxxxx.m.Inter fe autem promontoria ac latera diftant bis fpaciis terreno itinere a peloro paebynnu clxxxvi.Inde lilybfum.cc.inde peiorum.cxlu.Colonifibi urbes ac-ciuitates.lxiiia peloro mare Ionium ora fpecftante oppido meffana ciuium Romanorum qui ma' mertini uocantur:promontorium drepanum colonia tauromenium quç ante ana^ fbs:flumen ani{es mons çtna noóturnis mirus incendiis. Crater eius patet ambitu ftadiorum.xx.fauilla tauromenium amp;nbsp;catinam ufque pcruenit feruens fragor uero ad maroneum amp;nbsp;gemellos colles. Scopuli tres cyclopum : portus ulyxis : colonia catinaflumina fimetum Terias:intus leftrygoni capi:oppida leontini megaris anis pantagies:coloia fyracufp cum fonte aretufa:gqetbminilis amp;arcbidemia amp;nbsp;margea et cyanf amp;nbsp;milinf fontes in fyracufano potantur agro.portus naudatbinus:flumen elorus promontorium paebynnum:a qua fronte ficilip flumen birminum:oppidu camarina:fluuius gelas:oppidum agragas quod amp;nbsp;agrigetinu nofri dixere:tbcrmf colonia:amnesagatbenia tbereCi felinius oppidum lilybfum:abeo promontorium drcpana mons exyx:oppida panormum.Solinius:bimera cum fluuio cepbalidi Sa' litinium Saltnium agatbyrfum Tyndaris colonia oppidum mile amp;nbsp;unde cppimus pclorias:Intus autem latinp conditionis centuripini ncpini Regeftani ftipendiarii arforniri çtnenfes agcrini aceftegii acrenfes bidini Citatiarini drepanitani ergeftini: acbeflicnfcs erycini encbenitini cdini eguini gielani galadleni bilefini ennenfes byblcnfes ebritenfes Herbenfes berbulenfes bilicenfes badranitani megarefes bip' panenfes Ictbenfcs mutruflani magelini murgantini muticefcs Menaini maxionii pctini pluropini trirapbitienfes Semelitani facbeterni feliminiti fimetbii larenfes tbifmcnfes triocolini triracinenfes zandeni efoni forum In ficulo freto funt infulf Africam ucrfç caulos melita acamerina.lxxxuii.m.a lilybco.cxiii.cofira Rumiofos cçne galata lapadufa aetufa.quam alii pgufam fcripfcrunt.bucinoua:etafolunte Ixxv ofleodcs contraq; parropinus ufcita.Citra uero ficiliamexaduerfo metbauri amnis XXv.m.ferme.p.ab italia.vu.folipappellatf çedem lipareorum amp;nbsp;epbeftlades agreets anoflris uulcania uel polia :eo g plus Iliacis temporibus ibi regnauit,

Ipara conciuium Romanorum oppido a liparo rege dicfta:qui fucceffit polo-ante longiuius uel melinguinus uocitata.Abe.xxv.m.p.ab italia ipfa circuitu paulo minor.vlntcr banc amp;nbsp;ficiliam altera antea tbarcfia appellata.nunc biera:quia facra uulcano efl colle in ea nocturnas euomente fiammas.Tertia ftrongilealipara.m.p ad exortum folis uergcns:in qua regnauit Aeolus qup a lipara liquidiore tantum flamma diffcrt:a cuius fumo quinam flaturi fintuenti in triduo prpdicece incolg, traduntur.Vnde uentos Aclo paruiffe exiftimatum:quarta didyme minor g lipara Quinta eripbufa Sexta pbpnicufa a pabulo proximorum relidta.Nouiffiina autem eademque minima uonimos.Haótcnus de primo Bnropp finu.


Locris Italip frons incipit magna grpeia appellate in tres finus recedes aufonii maris quoniam Aufones tenuerunt primi patet.lxxxvi.m.ut auctor eft Varro :ple/ riqi Ixv.fecere.In ea ora flumina innumerafed mcinoratu dignaa locris agra etne et ftygia oppida caulonis muftip confulinum carrum concbintum:quodeffe italip longiffimuin promontorium aliqui cxiftimant.Dein finus amp;nbsp;fcolagium fcyllaccu


ocr page 93

et fcylencbium atbenienfibus cum conderent diólum quem locum occurres termes finus pennifulam cfficit:amp;in ea portus qui uocaturcaftra banibalis nuiq aguftiorc italia.xl.m.p.latitudo eftltaq; Dionyfius maior intercifam eo loco adiicere ficihp uoluit amnes ibi nauigabiles carcines crotalus femirus arocaflargines. Oppidum intus petilia:mons clibanus:promontorium lacinium:cuius ante oram infula.x.m a terra diofcoron altera calipfus:quam Ogigiam appellate quot;Homerus exiftimatur. Prçterca Tiriferanus amelofa ipfuma caulone abcGc.lxx.m.p.prodit Agrippa.

Lacinio promontorio fecundus europa finus incipit magno ambitu flexus et acroccraunio epiri finitus 4)mótorio:aquoabé.lxxv.m.p.oppidu eroto amnis ne/ dius toppidu tauri iter duos anes crati amp;nbsp;libari ubi fuit urbs eode noie.Simihtcr clt iter fyri et acrim beraclca aliquando fyris uocitata:flumina talandru cafuetutoppidu mctapontum:quo tertia rcgio italip finitur mediterranei Brutior: apruftani tatum lucano^ aut urbes atinates bantani'bimiri.Grumctini potctim fontini firtni tergilai urfctini uolcentani:quibus numeftrani lunguntur.Prçterca iteride Thebas lucanas Cato auodor eft:amp; mardonum lucanorum urbem fuiffc Theopompus eft audior. In qua Alexander epirotes occubuerit.Connedlitut fecunda regio aplcxa hyrpinos calabriam apuliam falentinos.ccl.m.finus:qui tarctinus appeUafab oppido lucao^ mreceffu hoc intimo fitum:contributa eo maritima colonia qupibi fuerat. Abeft. cxxxvi.m.p^a lacinio promontorio aduerfam ei Calabriam in peninfulam emittens grpei mefapiam a duce appcllauere:amp; ante pcucetiam a peucetico cenotri fratre. In falentino agro inter promontoria proruméamp; turiam.c.m.interfunt.latitudo pe' ninfulpa Tarento Brundufium terreno itincre.xxxv.m.patamp; multo breuius a portu fafinpoppida per continente a tarento uaria:cui cognomc apulac mefapia farmadiu Ora uero fenum gallipolis amp;nbsp;quçnunceft Anfa.lxxv.m.a tarento inde.xxxiii.m. promontorium quod graii lapygiam uocant:quo longiffime in maria excurrit italia ab ea bafta oppidum amp;nbsp;idruntum.xviiii.m.p.ad difcrimen lonii amp;nbsp;adriatici maris qua in grpciam breuiflimus tranfitus.Bx aduerfo apolloniatu oppidum latitudine intercurrentis freti paffus.1.m.p.ncn amplius hoc interuallum pedeftri continuare tranfitu pontibus iadlis primum pyrrhus epiri rex cxco gitauit:pofleum.M.Varro cum cladibus Pompeii piratico bello prçeffet. Vtrunque aliç impediere curç. Ab hidrunte foletum defertu:dein fratuentium portus tarctinus datio milito pefupia balaxum cclium brundufium.l.m.p.ab hidrunte.In primis italip portu nobile:ac uelut certiore tranfitu:ficut longiore fufcipiente Illyria urbe durachio.ccxxv.m.p. traiedlu brundufio conterminus pediculorum ager nouem adulefcentes:totidemq; uirgines ab Illyriis .xii.populos genuere pediculorum oppida rudie egnatia bario annexia praiffa clçdali tregca quo lapigta amitana patius:autidus ex hirpinis mon' tibus camifium prrfluens.Hincapulea clauniorum cognominataa duce Diomedis fotio.In qua oppidum falapia hannibalis meretricio amore indytu fipontû Murie amnis cerbalus clauniorum finis portus agafus promontorium montis gargani a Glentino fiue lapigio.ccxxiii.m.ambitus gargani portus garue lacu^antanus flu' men portuofum fercoceanum appulorum.Itemqi larinum cliternia.Tifernus amnis Inde regio frentana.Itcm appi^orum genera tria theani duce graiis lucani fubadti a calcante quç nunc loca tenent etinates clauniorum prpter fupradicfta colonip luceria uenufia oppida canufium Arpi aliquando argos hippidium.Diomedes ibi deleuit gentes nomadorum dardanorumqi amp;nbsp;urbes duas:quç in prouerbii ludicru uertere arpinam methaioram.Cçterum intus in fecunda regione hirpinorum colonia una beneuentum aufpicatius mutato nomine:quçquonda appellata maluentu:cftulai aquiloni abclinates cognomine protropi confani caudini ligurcs:qui cognominantquot; Corneliani Equibeiani uecelani ueculai alatrini abacllinates cognomiati marfi:atrai

ocr page 94

5 dlCThni•


etani alfdani attinatcs arpini borcani calatini corienfes amp;nbsp;nobilcs cladc Romana ca/ nenfcs:dirini forentiani genufini berdorienfes bircmi larmatcs cognomine frétant Etinatcs cx gargano matcolai uerctini matini robufini Siluini ftrapeUini Turnatint Vibinatcs Vcnufmi Vlurttrni calabrorum mediterranei cgerini apatncftini argéti butunttnenfes deciani brubcnlbni norbonenfes baltoncfes Üuruini tutini falétio^ alentini bafterni aierentini Valentini Vcretini.






Quift rf fl cvix,'

P tem

A ^1„ (teÉ

AU,«1«^L

1?} CL hamp;n* /P*^ Afrul« cl•

Ancon



Equitur regio quarta gentium uel fortiffimarum italic.In ora Frentanoruma tifemo flumen trimum portuofum oppida bifloniu bicaortana atcrnusamnis itus anfani cognomine Frentani caretini fupernatcs amp;nbsp;inFcrnatcs lannenfes maruntioru tcatmi pelignorum conFinienfes.Superpquani fulmonenfes marfoi ^ anfatini atiates fucenfes lucenfes marimini albentium alba. Ad Fucinum lacum aequiculanorurn diternini carfeolani ucftinorum anbulani penienfcs peluinatcs:quibus lunguntur auFinates cifmontani Cinitii quos tabeUos amp;nbsp;grpci famnitas dixere.Coloia uobianu uetus amp;nbsp;alterum cognomine.Vndc cumanorum.auFidenatcs:afernini:FagiFugali ficolenfcs:fepinatcs:tcnctiates : fabinorum amitcrini.Turenfcs Forudecii fo^nouu Fidenates interaminates nurfini nomentani rcatini trebulani:qui cognominantur muturefti:amp; qui fuFenates tuburtcs parmates.In boc fitu ex çquiculis interiere comi tadiates cedici alfaterni Belliaus audior é lacu lucio bauflu marfo^ oppidu Arcbip' pe coditum a marfia duce lydorum.Item uiticinorum in piceno deletu a Romanis Valerianus Sabini ut quidam exiftiauere a religione amp;nbsp;deum cultu feuini appellati Vclinos accolunt lacus rofcidis collibus Nar amnis exbaunt illos fulpbureis aquis tyberim cx bis petens replet e monte Fifcello aues luxta Eiciniorum nemora amp;nbsp;reate in eofddcoditus.At ex alia parte anio in monte trebanoy , ortus lacus tris amoeitate nobilis qui nomen dedere fub laqueo defert in tyberim.In agro rcatino eutiniflacU in quo fluctuetur infula italiç umbillicum effe.M.Varro tradit.Infra fabinoshtiu efl a latere picenum:a tergo umbria appcnnini lugts fabinos utrinq; uallantibus.

Vinta regio piceni amp;nbsp;quondam uberrimç multitudinis.ccclx.m.picétum in fidem populi Romani ucnerc:orti funta fabinis.Voto ucro facro tenuere abaterno amne:ubi ager nuncadrianus amp;nbsp;Adria colonia a mari.vii.m.p.flumen uomanum ager prptucianus palamcnfifqi.Idem caflrum nouum flumen truentum cum amne quod folum liburno^ in italia reliquum efldlumcn albula tcRerunium:quo Finit prçcutiana regio:amp; piccntum incipit:cupra oppidum caftellum firmano¥:amp; fupcr ld colonia afculum piceni nobilillima.Intus nouana In ora duana potétia Numana a ficulis condita.Ab iifdem colonia Ancon appofita promontorio ciinero in ipfo flectentis fc orç cubito a gargano.clxxxiiii.m.p.Intus aufinates Veregrani Cinguhi Cuprenfes cognomine montani falaricn fes paululam planienfcs recinenlcs Icptc' pedates Tolcntini aflraccnfes urbefaluia polentini lunguntur.


p-4*u ^e/«

G«1401 T° fr^



Ic fexta regio iungetur umbriam complexa:agrumq;gallicum circa ariminum Ab ancone gallica ora incipit togatç gallipcognomie.Siculi amp;nbsp;lyburni plurimi eius tractus tcnucre.In primis palmenfem pcrtucnanuna adrianuq; agrum.Vmbri eos cxpulere:betruria:binc galli umbrorum gens antiquiffima italip exiflimafrut quos umbrinos a grpcis putem dictos quod inundatione terrarum imbribus fupfuiflent ccc.eorum oppida tufci dcbellalTe reperiutur. Nunc in ora flumen aefis fcnogallia metaurus fluuius Coloni f fanum fortune piQurum cum amnêamp; itus Ifpolium turder:de cçtcro amerini:atidiatcs:afirmates:arnatcs:aefinates:camertes:caufcntilai curfulai:doiatcs cognomie faletini:fulginiates:foroflaminiefes:forotuliefes cogno' mine cocupiefes:forobrcnutiai:forofcmproniefcs:iguini:interamnates cognomine


ocr page 95

%

uirtcs:mcuanates:mcuaionefcs:matilicates :narnicfcs:quod oppidum nequinum antea uocitatum cft.Nucerini cognomine fauonicnfcs:amp;camcllani:otriculaï:oftrai pitulani:cognomic pifuertes:ctali:mergétini:palcftini:fentiatcs:Sarfinatcs : fpoleti fuarani:feftinates:fuillatcs.adinatcs:trcbiatcs tuficai.Tibernatcs cognomic tyberini et alimctaurcnfes: Veüonicatcs:urbinatcs cognomine mctaurcn(cs:amp; aliortenfcs: metionenfes Vindenatcs inucntani.In boe fitu mteriorc feliginates amp;nbsp;qui clufiolu tenuere fupra interamnia amp;nbsp;farranates cum oppidis a terris quç uafrie cognoiabatur turocflo quod ueótuolum ineft folinates curiatcs fallienates appienates interiere amp;nbsp;amenâtes cum crinouolo amp;nbsp;ufidicani amp;nbsp;plagcfes pefinates cçleftini am criai:fupra/ fcriptam ante perfci bellum conditam nongentis.lxiiiiannis Cato prodidit.

Ctaua regio determinatur arimino pado appcnnio.In ora fluuiuscrufluminu Ariminum colonia cum amnibus arimino amp;nbsp;prufa fluuius is rubicon quondam fmis italif.Ab eo fapis amp;nbsp;uitis amp;nbsp;anemo rauenna fabinorum oppidum cum amne bedefe ab Ancona.cv.m.nec procul a mari umbrorum brucium.lntus colonip Bo/ nonia felfina uocitata:cum princeps betrurip cffamp;.BrixcUum mutina parma place' tia oppida cefena:clatcrna foroclodii liuii pompilii trientinorum cornclii fauentini fidcntini otefini padinatcs regienfcs alepido (olonates faltus uf$ galliani:qui eo' gnominantur tciiamnitani ueliates cognomine uedti regiates urbcnates.In boc tra/ tlu interierunt boii:quorum tribus.cxu.fuiffe audior elt Cato.Item Senones:qui cpperant Romam.

Adus e gremio uefuli montis cclfiffiinu in cacumen alpiu elati finibus ligu^ gabienoru uifendo fonte profluens condenfq; fc cuniculo amp;nbsp;in foro nibicniiu agro iterum cxoricns nullo amnium claritate inferior a grpcis dicftus eridanus :ac poena pbptbdtis illuftratus a canis ortu augefliquatis niuibus agris q nauigiis tor/ rentior:nil tamen ex rapto fibi uendicans:atq; ubi linquitagros ubertate largior.ccc p.a fonte addens meatu duode.lxxxx.ncc amnes tantum appenninos alpinofque naulgabiles capiens:fed lacus quoqiimmenfos in cum fele exonerantes oi numero xxx.tlumina in mare adriaticum retert celeberrima: ex appenini latere ladlu tanarum trcbiam:placcntinumtarum:niti.im:gabellum fcultennam.Rbcnum.Alpiu ucro fturam:gundurias:duaffes.Item ticinum lambrum adduam olium:mincium.ncc alius amnium tam breui fpacio maioris incicmenti cft.Vrgetur quippe aquarum mole amp;nbsp;in profundum agitur grauls tcrrp:ggdedudlus in tlumina amp;nbsp;tollas inter raucnnam altinumq i per.cxx.m.tamen qua largius uomit feptem maria didtus ia' cere.Angufta foffa rauennam trabituriubi padufa uocatur quondam mclfanicus appellatus.Proximum inde boftium magnitudine portus babde qui uatcreni dicitquot; qua Claudius Cflar e Britannia triumpl,ans prçgrandi illa domo ucriulq nauc intrauit adriam.Hoc ante eridanum boltium didtum clt:ab aliis fpineticu ab urbe fpina quç fuit luxta prçualés amp;nbsp;dclpbicis ut creditum eft tbcfauris codita adiomede Auget ibi padum uatrenus amnis ex toro cornclienfi agro proximum inde boftiu capralic deinde fagis deinde uolane quod ante olane uocabatur.Omnia ea flumina folfa qua primialiagi leccre ttyci.Lgclto amnis ipetu per tranluerfum in atrianoru paludes:quç.vii.maria uocafnobili portu oppidi tufcoy: atriçaquo atriaticu mare appellabit :quod nucadriaticu.Indc boftia pica carbóaria foffiócs ac pbyliftéa:quod alii tarta^ uocat:oia ex pbyliltép foil; abudatióe nafcctia accedétibus a teli ex tridens tinis alpibus et togifono ex patauio^agris :ps co^ amp;nbsp;proximu portu facit brudulu ficut cdronem meduaci duo ac folia clediabis le padus mifcet:ac per bçc effundit plerifq;;ut in çgypto nilus:quod uocant delta a triquatra figura iter alpes atq;oram maris tacere proditur ftadiorum quiq; circuitu.Pudóé a G rçcis italiç ratione mutu/ ari.Metrodorus tarnen fccptius dicitquoniam circa fontem arbor fit multa pitea

ocr page 96

quales gallic^ uocantur padi ob hoc nomen accoepiffe lygui^ quidem lingua amne ipfum Dodingu uocari quod fignificet fundo carente.Cui argumento adeftoppidu luxta induftriam uetufto nomine bódingomagum.Vbi prçcipua altitudo incipit.

j-niulrp,.Mfi4u,k„„^

C tyi' mao'ti - C°'7n« •*gt;er^?''™

Rafpadana appellatur ab co regio nona tota in mediterraneo:cui maria cudla fluefluofb alueo importat oppida biuiforum fegufio coloniçab alpium radicibus augufla taurinorum.Inde nauigabili pado antiqua ligurum ftirpe Dein Salinoru augufla pretoru iuxta geminas alpiu fores graias atq; penninastbifppnos amp;nbsp;berculé graii tranfiffe memorant.Oppidum bipporedia fibyllinis libris a populo romano conditum iuffiffe bipporcdias galli bonos domitores equorum uocant. Vcrcelle libicorum ex Salinis ortp nouaria ex uertamacoris uocontiorum:bodieq ; paga non ut Cato cxiflimat ligurum:ex quibus leui amp;nbsp;marici condidere ticinum ibi no pcul a pado :ficut boi tranfalpibus leui amp;nbsp;marici profedti laudem pompciani amp;nbsp;ifubrcs mediolanum cenomanorum ftirps eft cornum atq; bergomum amp;nbsp;liginiforu aliquot circa populos audior eil Cato.fed originem gentis ignorare fe fatetur:quam docet Cornelius Alexander.Ortam in grçcia interpretatione ctiam nominis uitam in montibus degentibus.In boc fitu interiit oppidum orumbeuiorum para. Vnde Bergomates Cato dixit ortos:amp; lanaum prudentes altius g fortuatius fitu.Interiere et eaturi gens ifubrum cxules amp;nbsp;fpina fupradidla.Itcm melpum opuletia prpcipuu quod ab infubribus amp;nbsp;bois amp;nbsp;fenonibus deletum efl eo die quo Camillus ueios cepit:Vt nepos Cornelius tradidit.

S'täffi 'Aihn«.

quot;T rtf-P^vi^ firvu, -

Ar^ Hc~u4.

Equitur decima rcgio italie adriatico mari appofita:cuius uenctia fluuius filis ex montibus taruifanis oppidum altnium flumen liquentia ex montibus opiterginis amp;nbsp;portus eodem nominc colonia concordia flumina amp;nbsp;portus romatinu Tilauemptam tiliauemptum maius minufq; anaxum:quo Varianus defluit Alfa Natifo cum tarro prefluentcs aquilciam coloniam.xv.mp.a mari fitam.Carnorum bec regio lundlaq; lapidiuq; amnis timauus.Caftcllu nobile uiopunicu.Tergeflius finus:colonia Tergefte.xxxiii.m.ab aquilcia ultra quot;quam.vi.m.p. formio amnisa rauenna.clxxxx.m.p.antiquus audle italie terminus:nunc ucro iHrieiqua cognoia/ tam a flumine Iflro in adriam effluente e danubio amne:eodemq;Iftro .Ex aduerlb padi fauces contrario eorum pcrcuffu mari mteriedlo dulcefcentc pleriqi dixerc falfb et nepos etiam padi accola.Nullus enim ex Danubio amnis in mareadriaticumcf/ funditur:deceptos credo:quoniam argo nauis flumine in mare adriaticum defccdit non procul tergeIle.Et lam conflat quo fluminc bumcris traiedlam alpinos dilige/ tiores tradunt.Subiffc autem Iflro:deinde Sabo:deindc nauporto:cui nome ex ea caufa cft.Inter çmonam alpifq; exorienti.

P't^^n«/ fr7W rc^ 'ula. M wirfa ß.

CrtmOTM Bn'f«'..

V Pnamp;h

C€rom«tt;

\/ Prv^K■

F,Qudlt;m/p$.

Stria ut peninfula excurrit latitudinem eius.xl.m.circuitu.cxxv.m.prodidere quidam.Item adbçrétis liburniç.clxxx.Nonnulli in fanaticum finu lapidiam promoucrc:a tergo biflriç.cxxx. deinde liburniam.cl. fecere. Tuditäus quidomuit Iflros in ftatua fua ibi infcripfit ab aquilegia ad titium flumen fladia.m. Oppida Iflrif Ciuium Romanorum Agida parentium colonia pola quç nunc pietas lulia quondam a colcbis condita.Abell a tergefle.c.m.p.Mox oppidum ncfancftiuin amp;nbsp;nunc finis Iftriçiatqi italip fluuius murfia ad polam ab Anconaquot;traicclus.cxxx.mp efl in mediterraneo regionis coloniç decimç Cremona Brixia cenomanorum agro Venetorum autem a tefle amp;nbsp;oppida Accium patauium opitcrgium Bclunu Vicétia mantua tufeo^ tranfpadum fola rcliqua Venetos troiana ftirpe ortos cfTe audior cft Cato.Cenomanos iuxta maffiliam babitaffe in uolcis fertinirtridcntini: bernenfes rctica oppida rbetorum amp;cuganeorum.Vcrona:iulienfcs camorum:dcinde quos fcropulos diccre no attincat:alutrenfes:aferniatcs:flamonienfcs: Vauienfes tali eo ' gnoie culici:foroiulicfes cognomie trafpadai foretai : mediates:quarqueni:Taruiûi

ocr page 97

cogicnfcs:uaraini.In hoc fitu interiere per oram iraminc:pellaon:palfitium.Ex ue' nctis altia amp;nbsp;cclina carnes fegefta to era taurifcismorcia amp;nbsp;ab aquilegiaad.xii.lapidé deletumoppidum etiam inuito fenatu a.m.Claudio.l.pifb audior eft.In bac rcgioc xi.lacus inclyti (unt:amnefq;eorû partufaut alumni fimili modo accoeptos redaut ut adduam larius ticinum uerbanus mincium Benacus olium febinus lambrum eupilis:omnes incolas padi alpes in longitudinem.x.m.p.Prçterea a fupero man ad inferum Celius tradit timagenes.xxv.m.p.dedudli funt.In latitudic aüt Corne' lius nepos.cl.Titus liuius.iii.m.ftadiorum uterqi diuerfis m locis. Namq; amp;.c.m. excedunt aliquando ubi germaniam ab italia fummouent:nec.lxx.explent. Reliqua fui parte graciles:ueluti naturp prouidentia.Latitude italip fiibter radices eorum a Varo per uada fabbatia taurincs:ccmum:brixiam:ueronam:Viccntiam;opitergiü Aquileiam:Tergefte.Polam Arfiam.dccxlv. colligit.

Ncolp alpium multi populi:fed illuftres a pola ad tergeftis regionem feeufes fubocrini:Atali:menocaleni iuxtaq;carnos quondam taurilci appeilati:nunc norici bis contermini rbcti amp;nbsp;Vindeliciomnes in multas ciuitatcs diuili. Rbetos tufcoi^ prolcm arbitrantur a gallis pulfos duce rbeto.Verfos deinde italiam pedlore alpiü latini luris euganep gentes:quarum oppida.xxxiin.enumerat Cato Lx bis triupilei uenalis cum agris fuis populus:deindc caminum:complurefq; fimilcs finitimis at/ tributi municipiis leponticos amp;nbsp;falaflos taurifcp gentis idem Cato arbitrat. Cpteri fere lepontios relidlos ex comitatu berculis interpretatione grpci nominis credunt prpuftis intra finus alpium niuc mcmbris eiufdcm exercitus ac graios fuiffc graiay; alpium incolas prpftantefq; genere Eugäeus inde tradio nomine:caput eo^ biftco' nos rbetorum ucnnonenfes leruatcfqi ortus rbcni amnis accolunt lepontiorû:qui uebcri uocantur:fbntcm rbodani eodcin alpium tradlu. Sunt prpterea latio donati incolp ut odlodurcnfcs amp;nbsp;finitimi ceutroncs Cotiani ciuitates ctruri liguribus orti uagienii ligurcs amp;nbsp;qui montant uocantur:capillatorumq ; plura genera ad cofinium liguRici maris.Non alienum uidctur hoc loco adiiccre inlcriptioncm eutropbpo alpiuquçulis é.IMP.CAES.DIVl.IMP.F.A\ G.PONI MAX.IMP.XIIII TRIB.POT.XVII.S P Q R.Q\OD.EIVS.DVCTV.AVSPIC.Q. GENTES.ALPINAE.OMNES.QVAE.A.MARI.SVPERO.AD.IN/ FERVM.PERT1NEBANT.S\ B.IMP.R.P.SVNT.REDACTAE gé/ tes alpipdeuiélp triüpbi.liiii.camimi:uennóftcs uénóetes amp;nbsp;i(arcbi:breuice.naunes focunates.Vidcli quorum gentes quattuor confuanetes runcinatcs licates catenates ambifontes rugufci fuauenetes calucones brifenetes lepoti ubcri nantuates feduini narragri falafli acitauoncs medulli.Vlcenni.Carturiges brigiani fogianti brodiótii nemaloni ede nates cfubiani Vaemini gallice triulati cedini uergurni eguturi ne/ meturi oratelli nerufi uelauri fuetri.Nonlunt adicdlp fecodlianp ciuitates.xii.qup: non fuerant bofliles:fcd item attribute municipiis lege pompeia.Hçc eft italia diis Gcra:bf gentes cius.bçc oppida populorû fuper bçc italia L.AEmylio paulo Cato attilio regulo Cófulibus nunciato gallico tumultu fola fine exteris ullis auxiliis:atqi etiam tune fine ullis tranfpadanis equitum.xxx.m.peditum.dcc.m.armauit. Me' tallorum autem omnium fcrtrtitatc nullis ccdit terris.Scd intcrdidtum id uctere co' fulto patrum Italiç parci lubentium.

Rfiç gcns liburnorum lungitur uf$ ad flumen titiu:pars eius fucre métores bymani cncbclec didtni uelcbudini.amp; quos Callimachus peucetios appellat Nunc totum uno nomine illyricum uocatur.Genera populo^ pauca effatu digna aut facilia nomina.Conuentum fardentarum petunt Iapides amp;nbsp;liburnorû ciuitates xiiii.e quibus lacincnfes:lculptnos:Bariniftas ; obontenfes ncminarc non pigeat* lus italicum babent.Eo conucntu Alute:tlanatcs:aquibus finus noiatur lopfmarii

ocr page 98

Abrini immuncrq;a{eriates:amp; ex infulis fertinates.Currite cetera per oram oppida amnes Aefio Aluona flauoia Tarpfatica:{cnia:lopfica:ortophnia:regiu argirutum cortiuum:cnoua ciuitas pafim flumen tbelaulum:quo finitur iapiaia.Inlulc cius finus cum oppidis prêter Cupra fignificatas. Arbfortium Arba crcgrifTa portunata rurfus in continente colonia.Iadra qupa pola.clx.m.p.abcft.inde.xxx.m.colcntum infula.xviii.boftium titii fluminis.

1!00-072'' C'l

t/iorO A.

Çc£gt;4m.

Iburnip finis amp;nbsp;imtium Dalmaciç fcardona in amne eo.lxx.m.p.a mari Aut' ariatarum antiqua regio amp;nbsp;caflcllum tarona promontorium Diomedis:ucl ut alii pcniniula illis circuitum.c.Tragurium Ciuium Romanorum marmore notu Sicum.In quem locum diuus Claudius ucteranos mifit.Salona colonia ab ladra.c XU.m.petunt:in ea iura luribus dcfcriptis. Inde curias.cccxlii.dalmate.xxii.fcduni ccxxxviiii.ditiones.cclxix.mezei.111.Sardeates in boe tradlu funt burnu mandétriu triburium nobilitata prp aliis cafteUa petunt.Et ex infulis ffaercolentini:fcpari:cpi' tini:ab bis caffella petunt in eam ratconum.Narona colonia tertii conuentus a Cd01 Ixxx.p.appofita cognominis fui fluuio a mari.xx.m.p.M.Varro.lxxxix.Ciuitates Eo ucntitade author eft:nuncfbli prope nofcuntur cerauni dccuriis.xxiiii.diucrfi xiiii.dcficiatcs .c.iii.m.decleate. xxxiii .dcratini.xiiii.dercmefte.xxx.dindari.xxxiii. gunditiois.xliiii.melcoinani.xxvii.narcfi cum fcrutari.lxxii.ficulotf.xxiiii.popular tores:quf quondam italip nardei non amplius q.xxii:decurns prêter bos tenuere tractum ocnei:partbcni:aui:emafii:maftice:armiftc:a Varone amnc.c.m.p.abcÆ Epidaurum Colonia ab epidauro funt oppida Ciuium Romanorum Rizinum degurtum butuanum Vlcinium:quod antea colcbinum dicftu eftacolcbis coditu Ainnis dirino fuperq;eum oppidum Ciuium Romanorum.Scodraa mari.xviii.m p.prçtrea multorum grpcie oppidorum deficiens memoria necnonamp; ciuitatum ualidarum.Eo nanqi tractu fuere labcatp fcnpdirindii Efaci. Gabrei propicq; dicti Illyrii amp;nbsp;aulanti amp;nbsp;pirci.Retinent nomen in ora nympbeum promotorium lifuin oppidum ciuium Romanorum ab Epidauro.c.p.

Liffo Macedonia prouincia gentes partbcniç a tergo eorum daŒirctç montes candaniç a dyracbio.lxxviii.m.p In ora ucro dcnda Ciuium Romanoiu Epi' damium colonia propter inaufpicatum nomen a Romanis dyracbium appellata flumen adufa.a quibufdam:ças nominatum Apollonia quondam Corinthiorum colonia.iiii.m.p.a mari recedens:cuius in fine cclcbrc nympbeum accolât. Bartha' mantes amp;nbsp;bullones.At in ora oppidum oricum a colchis conditum. Inde initium epyri montes acrocerauni a quibus nunc Europa detcrminauimus finum.Oricum a falcntina ltaliç proinontorio.lxxx.m.p.diftat a tergo camorum amp;nbsp;lapidum qua fe fert magnus lAer.'

Hetis lunguntur norici:oppida eorum Virunum cclcia Teurnia Aguntum Iulium carnicum Claudonium Flexum fbluefe. Noricis luguntur lacus peifo difcrta boiorum.Lcntudum colonia diui Claudii:fabaria amp;nbsp;oppida facarbantia lulia babitantur.

Nde glandifera pannonia:qua mitcfccntia alpium iuga per medium iyliricu a feptentrione ad meridiem uerfa molli in dextra.ac Ipua dcucXitatc cofidunt. •

D«nuj$ult;

Sous •p-wq^ 77«.

Vç pars ad mare adriaticum fpectat:Dalmacia appellatquot; amp;nbsp;illyricu fupraduftu ad feptentriones pannonia ucrgittinitur inde Danubio.In ca coloni p emonia fei' fitia amnes clari amp;nbsp;nauigabiles in Danubium defluunt draufus noricis uiolentior Saus cx alpibus carnicis placidior.cxx.in.p.interuallo: Draufus p fcrnetis ferapil' los lazos andizetes Saus per calapianos bicucofq; populorum bçc capita: Prçterca arabiates azaliani antibelgitcs catari carnicates Eranifci bertinates laconici offeriates uartiani mons claudius cuius in fronte Scordifci:In tergo taurifci.Infula in fauo me

ocr page 99

tubaris amicarum maximaPrçtcrca amnes memorandi colopis in fanum influens luxta fcifitiam gemino aluco efficit ibi infulamiquç fegeflica appellat Alter amnis acuntius in fauum fyrimo oppido influit:ubi ciuitas Syrimicnlium amp;nbsp;emantinoru Inde.xl taurinum ubi danubio mifcetur faus Supinfluut ualdaffus urpanus amp;nbsp;ipi non ignobiles.

Annonip prouincia iungitur quç Myfia appellatur ad pontum ufq;cu danu' bio decurrens .Incipit a confluente fupradiào.In ea dardant cellcgerç triballi Timaei Mefii Thraces pontoq; contermini Scythae flumina clara dardants margis pingus timacus cxrhodopefcus cxhçmo utufafa munfieturis. Illyrici latitudo qua maximaeft.cccxxv.m.p.colligit longitudo a flumine Arfta ad flumen dirimium.cl XXX.m.a dirimio ad promontorium acroccrauniu.clxxv.m.Agrippa prodidit.Vni/ uerfum autem finum ttaliç amp;nbsp;illyrict ambitum.xvti.In co duo maria:quo diximus fine Ionium tn parte prima Interius adriaticum:quod fuperum uocatur.Infulp in aufonio mart prêter ladiefta memoratu dignc nulle.In tonio paucç. Calabro littorc ante Brundufium:quarum obiec!lu portus efficitur contra apulum littus:diomedia confpicua monimcnto Diomedis:amp; altera codem nominea quibufdam tentria ap/ pcllata.In illyrici ora nullis amplius infulis frcquctatur.Nar uadafo mari:fA:uariiiq; tcnui aluco intcrcurfantibus:clarfante hoftia Timaui calidorum fontium cum çftu marts crefccntium luxta Iflrorum agrum ciOa pullaria:amp; abfyrtides a gratis dteftp a fratre medeç ibi intcrfccfto abfyrto:nuncabforttum luxta cas elccftridas uocaucrc:in quibus proucniramp; fucrinum:quod illi clccftru appellant.Vanitatis grçcç ccrtifitmu documentum:adeo ut quas carum defigncnt haud ung conflitcrit. Contra ladera linacfappcllatf:contra Itburnos grarec aliquot:ncc pauciores truconcs liburnica cc' ladufc:contra furium bubua amp;nbsp;capris laudata bratiafla ciuium Romanoru amp;nbsp;cum oppido fariarab his Icucopctra falle corcyra mclcna cognominata cum gnidiorum oppido.diftat.xxii.m.Inter quam amp;nbsp;illyricu mclitc.Vnde catulos mellitos appella' ri Callimachus audior eft.xv.m.p.ab ca.vii. Elaphites. In lonio autem mariab ori' codii.m.p.prope fafonis piratica rationc nota.

ERTIVS.EVROPAESINVS.AB .acrocerauniis incipit montibus finitur hellefponto:amplcdlitur prp' ter minores finus.xtx.xii.p.in co ctholia phocts:cpiros: acarnaia:locris:achaia:mefrcia:lacoia: Argolis:mcgaris: atticc boctta.Itcq; ab alto mari cade phocis amp;nbsp;locris : doris pthiotis:thc(ralia:magncfia:maccdonia;thracia:omnis igrçciç fabulofitas ficut amp;nbsp;litterarum claritas ex hoc pri' mu finu cffitlfit:quaproptcr in ca paulu comorabimur

Piros in uniuerfum appellata ab acrocerauniis incipit montibus.In ca primi chaloncs:a quibus chalonia:dcinde thefpotri.thcfproti:antigonienfes:locris haorna amp;nbsp;peflifcra auibus cxhalatto:ccflrint:perhcbi:quorum mons pindus cafTo' pci:driopcs:fcllf pclopes molofrt:apudquos dodonei louts templuoraculo illuflre Talarus mons centum fontibus circa radices Theopompo celebratus. Epiros ipfa ad magncfiam macedomamq; tendens a tergo Tuo cladaretas Cupradidios liberam gentem mox feram dardanos habamp;:dardanis Icuo triballi protenduntur latere:amp; moffieç gentes a fronte lunguntur medi ac difTarctç:quibus treces ad portum ufqi pertinentes.Ita fuccindla rhodopes:mox amp;nbsp;hemi uallatur excelfitas.Incpiri ora ca' ftcllum in acrocerauniis chimera,Sub co aque regie fons:oppida merandriaceaflria

ocr page 100

Aroprtyn fl-

AmV^^c^i ■p nJo/tó

Aoxotquot;quot;,,^ lt;„^ Gu e Ó 4lt;r9ti

U prvtctp«. eJgt;7kUlt;. £amp;u0uU:Uteus Leult;M4?$ pyvm.

LfcUMdl« Mamp;Àrç indo..

l-euc0t6 Nerthi dWM fMs-

flumen tlrefportif tinasxolonia bitrotum:maximcq; nobilitatus ambracius fmus quingentorum pa(Tu um faucibus fpaciofum çquor accipiens longitudinis.xxxix. latitudinis.XV.In cum defertur amnis aeberon e lacu tbelprotipa eberuC aprofluens xxu.p inde amp;nbsp;mille pedum ponte mirabilis omnia fua mirantibus. In finu oppidu ambracia molofTorum flumina :apbafa:faratus:ciuitas anacorica:lacus p.idofiaacar/ nanip.quf antea curetis uocabatur:oppida bcraclea ccbinus amp;in orc ipfo colonia angufli atium cum templo apollinis nobili ac ciuitate libera nicopolitanatcgrcffos finu ambracio in lonium cxcipit leucbadium littus:promontoriu leucbatcs:deide finus Icucbadia ipfh pcninfula quondam ncritis appellata opere accolarum abfcifTa a continent! ac reddita uentorum flatu in congeriem barenp accumulantium:qui locus uocatur dioretis ftadiorum longitudine trium.Oppidum in ca Icucbas quo/ dam ncritum dicftum.Deinde acarnanum urbes alyzaffratos argos ampbiloticum cognominatum amnis acbelous c pyndo fluens atque Acarnaniam ab çtbolia diri/ mcns:amp; artbemitam infulam affiduo terrç inucdtu continent! an neefens.

Etbolorum populi atbamanes: tbympbci:cpiri temenfes perbebi dolopcs marages :atraccs:a quibus atrax amnis ionio in mari effunditur çtboliç oppidum calidonc feptem quingentorum.m.p.a mari luxta euentum amncm:deinde maci/ niam olicriam:cuius a tergo cbalcis mons effpbrafus.At in ora promontoriu atiriu ubi boftium coryntbiaci linus minus mille pafTuum latitudine influens ptbolofqi dirimens a pcloponcffo promontor!um:quod contra procedit appellatu rbion.Sed in coryntbio finu oppida ptbolip naupadfus ftbolif:fcu palimia:amp; in mcditerraco pleuron balis carna montes clari.In dodonc comarusiin abracia cbaniatin acarnaia aracintbus:in ftbcolia acbaton panctbolium macbinum.

Roximi Aetbolis locrique cognominantur Aozolei immunes oppidum oe/ antbe portus apollinis pbeffis md finus crifeus.Intus oppida argie polcapbeflum calamiffus ultra cyrci pbocidis campi oppidum circa portus caleotiaiquo.iiii.m.p, Introrfus in liberum oppidum dclpbis fub mote parnafi clariffimi in terris oraculo apollinis fons caffalius amnis ccpbefus proflues dclpbos ortus in lilca urbe quoda prpterea oppidum crifa:amp;cubulenlibus anticira naulotum pyrrba ampbifa immu' nis triconc tricor ymbris mircna:qup regio daulis appellatur. Dcinde intimo finu angulus boetif alluitur cum oppidis gypitis tbcbifqiqupcorficç cognominatç funt luxta belicone tertiu ab boc mari boccipoppidu page ude peloponeffi ^ifilit ceruix.

CoT^r hu^ oL ^^efty??--A CTvoovyn hws • p.. .^.^

t? rlt;bfr- eoU

Eloponefus apie antea appellata pelargia pcninfula baud ulli terrp nobilitate poflfcrcnda.Inter duo maria lonium amp;nbsp;çgçum platani folio fimilis propter agulo/ los receffus circuitu.dlxni.m.p.colligit auctore Ifidoro.Eadem per finus pene tan/ tundem adiicit:anguft:iç:Vndc proccdit iffbmos appellantur.In eo loco irrupctia e diuerfo qup diota funt maria a fcptentrione exortu eius omnem ibi latitudinem uorado:donec contrario incurfu tantorum equorum in quinqi.m.p.intcrualluin excfis utrincp lateribus angufla ceruicc peloponcfum contineat bellas coryntbiacus binc illinc faronicus appellatur finus Icgcc bic centre, illinc anguearum termini longo amp;nbsp;ancipiti nauium ambituiquas magnitudo plauflris tranfuebi probibamp;: quam ob caufam perfodere nauigabili aluco anguffias cas tentauere Demetrius rex d effator CpfarzCaius princeps.Domicius nero infauffo.ut omnium exitu patuit incoepto in inedio boc itcruallo:quod Iftbmo appellauimus applicata colli habitatquot; colonia Corinthus antea cpyre diàa fexagenis ab utroq; littore Aadiis c fumma fua arce:qup uocatur acrocorinthos:in qua fons pyrene diucrfa duo maria profpecftans. Ixxxix.m.p.ad corinthiaticum finum traicdlus cft patras a Icuchadc patrp colonia

ocr page 101

in longiffimo promontorio peloponefi conditi ex aduerfb çtboliç amp;nbsp;fluminis cuci minus mille.p.ut dictum cQ interuallo.In ipfis faucibus finum coritbiaticu.lxxxv. milia in longitudinem ufquc in iftbmum tranfinittunt.

Cbiip nomen prouincic ab lAbmo incipitantea cgealos uocabatur propter urbes in littore per ordinem difpofitas primp ibi quas diximus licce Coryntbiorum portus:mox olirus paUcna eo^ caftellu oppida byleccburaun qua refugere baulhs prioribus fycionic cgira. Egium erincos. Intus clcone bifie palio borinus portus Dcmonftratumq;lazrbium:a quo promontorio.v.m.p.abfunt patrp: quas fupra memorauimus.locus fere in acbaiam.viiii.motiu fcioefa notiffimus fons cimotboe ultra patras oppidum olonum colonia a dimc loca bubrafia birininepmontorium Araxus cilenfinus pmontoriumcbclonites.Vndecilcnem.v.m.p.caftellupbylicin qup regio ab bomero aretbufpdicta eft:poftcaafopbis.Indcelyorum ager:qui ante epie uocabaturupfa elisin mediterraneo:amp; amplius.xiï.m.p.Intusdclub^olympii louis ludorum claritate faftos grpcip complexum pifa eorum quondam oppidum prpfluentc alpbeo amne.At in ora promontoriu Icbtys:amnis alpbeus nauigaf.vi. propcoppida aulon brepium promontorium platanodcs:oia bpe ad occafum uerfa Ad meridiem autem ciparidnis finus:cum urbe ciparifla.lxxv.m.p.circuitu oppida pylos Mothone locus belos promontorium acritas finus afineus ab oppido almp. Coroneus a coronefiniuntur promontorio tonario. Ibi regio mefeniaduo dc.xx. montium amnis panifus.Intus aut ipfa inefene tbomeo etbalia Areneptc Icuctrio iodorion zande uariis:qufclara temporibus:buius finus circuitus.Ixxx.m.p.traie' ctus uero.xxx.m.Debinc a tpnario ager la conicus liberp gentis amp;nbsp;finus circuitu.cvi. m.traiecftu.xxxix.m.oppida tonari.Amiclp ferp lcutra:amp; intus fpartba tberapneat' q; ibi fuere cardani lepitane anxianclocoflrie cgirama mons taygetus:amnis eurotas finus cgilodes:oppidum famatbus:finus cytbeates ab oppido:ex quo in cretam m/ fulam ccrtiffimus curfus:omnia autem maleo promontorio includuntur:qui fegtquot; finus ad fcyl^u argolicus appellatur traiccflu.li.m.deidc ambitu.lu.m.oppida poca epidaurus limera cognomine zarex cyparis cipbius portus:amnismacbus;cralinus Inter quos argos bippium cognominatum fupra locum Icrnc a mari.ee.m.noueqi additis milibus nuccne:amp; ubi fuiffe tbirintia tradunt:amp; locus mantbinca. Motes artbemius apefante aftcrion parpatus aliiq;.xii.numero fontes mobram mirmion et falmaceta fcyllpo ad biflbinu.clxxvii.m.oppida bermion amp;nbsp;troezen cori paffium appeUatumq; alias manatbium alias dipfium argos portus cbenitas finus (atonicus ohm qucrno nemore redimitus.Vndc nomen ita grpcia antiqua appellante quercu In eo cpidaurum oppidum çfculapii delubro celebre fpireum promontoriu portus antbedo amp;nbsp;bucepbalus amp;nbsp;quas fupra dixeramus cencbre biftbmi pars altera cum delubro neptunni quinquennalibus inclyto ludis.Tot finus peloponefi oram lan/ cinint:tot maria alatrant.Siquidem a feptentrione ionium irrumpit. Ab occidente ficulo pulfatur a mcridie cretico urgetur:ab oriente brumali egeo :ab oriente follb/ ciali myrtbeo:quoda mcgarico incipicns finu totam atticam alluit.

Editerranea eius arcadia maxime tenamp; undiqia mari remota initio drymodes mox pelagis appellata:oppida cius propbis mantinca ftimpbalum tcgca antigoia orcomenum peneum pbalantiuin. Vnde palatium romç:megalcpolis:carciabaliu carnon patrafie tclpus amelanea beropbile palenagre pirciria etelepre arcbalic par' tbcmium alae ctridura enifpbcna ciftum lampadia clitorium cleone. Intcrquc duo oppida regio nemea eft tembinadia uocitata. Montes in arcadia pboloe cu oppido Item cylene licpus:in quo lycei louis delubrum mpnalus artcmifius partcnius lam' pbeus nonacristprpterq; ignobiles.ix.Amnes lado e paludibus penci:amp; erimitbus

ocr page 102

e monte ciufdem nominis in alpheum dcfluens.Rdiqupciuitates in acbaiçdicédç alitrea beatç purgenfes parcatp para genitu tortuiti pbanncnifi atricenfcs. Vntuerf; acbaip libertatem Domitius Nero dedit.Peloponefo in longitudine promontorio maleeadoppidu regiu Coryntbiatici finus.clxxx.m.p.at in trafuerfuab belideepi/ dauru.cxxv.ab olympia argos per arcadia.Ixix.m.Ab codé loco ad pbylóta didta mé/ fura cft.Vniuerfç aut uelut péCiteçquo^ icurfus naturçin motes.vi.atq;.lxx.attollitquot;

ornri.

B Iftbmi anguillis quot;belas incipita noeris appellata gracia.In ea prima attice anti quitus adle uocata tangit illbmum parte iui:qupappellatur mcgaris a Colonia megare c regione pagorum duo bpe oppida excurrente peloponefo lita funt ex pte utraq; uelut in belladis pagci bumeris amp;nbsp;amplius egonllencnfes c6tributi megare/ fibus.In ora autem bac portus ccnos:oppida duo ocrimion amp;nbsp;lyronia faxa.vi.m.l6/ gitudinc laranea megara clcufin fuere amp;nbsp;onec amp;nbsp;^jbabilintbosmuc funt ab iftbmo lii.m.pyreus amp;nbsp;pbalera portus.vin.muro recedentibus atbcnis lundti libera bpe Ciuitas nec indiga ullius prpcoriii amplius tanta claritas fupcifuit in attica fontes: ccpbifia larine caliroe crunos.Montes brilefus:egialcus:Icarius;bymetus:licabctus locus Scyllcus a pyreo.xlv.m.funium pmontoriu dorifcos promotoriu polipofter abrauronion quondam oppida rbamnius pagus locus maratloon campus tbriafius oppidum milctc:amp; oropus in confinio boeciç cum ante demonceilos tbcfpic libey: Oppidum lebedum: Nec cedunt atbcnis claritate, qup cognominantur boccip tbebp duum numinum libcri atqi berculis:ut uolunt patria amp;nbsp;inufis natalein nemore bc/ 11CÓC bis alignât.Datquot;ex bis tbcbis faltus cytbero amnis bifmcnus. Prçtcrca fontes in boecia çdippodc:pfalmace:dirce:epigrâca:aretufa:bippotrcnc:agaippc:gargapbye Montes extra prpdicftos micbalcfus:addilifius:acontius.Reliqua oppida inter mc/ garem amp;nbsp;tbebas clcnccre:aliacrus platep percas pcldon byle amp;nbsp;byrbc crytbcglis ago/ pe luxta cepbifum amnem lanic ct banicbie mcdiam pbylgonc grcpbis coronca eberonea.In ora autem infra tbebas ocbalctbcon amp;yleos pctcon Icenos byrie mi/ cbalefos byritbfeum tbelconolarum tanagia liber populus et in ipfis faucibus eu/ ripi:quem facitobicdtu infula euboca aulis capbarcus nobilis portus boctus bya/ mas anti quitus dixere locri. Dcindc pigmcnidi cognoiantur ohm Iclcgcs appellati per quos amnis ccpbifus defertur in marc.Oppida opos Vndcamp;finus opuntius cinnus epbocidis in littore unum dapbnis.Introrfus autem larifc latca:amp; in ripa cc/ pbifi:ut diximus lilca delpbofq; uerf) cncnus amp;nbsp;byampolis rurfus locrorum ora in qua larum matiromium:iuxta quod boagrius amnis defertur in marc. Oppida ma/ recbum malopes fcarpia pofcca mahacus hnus ab icolis ditfus:in quo oppida alcróc econia pbalatua doris:amp; deinde in quas partbeimeon bolon piduscimium oridis a tergo mons oeta eil.Sequitur fçpc mutatis nominibus bemonia eadem pclafyis tonargus bclladis eadem tbcdalia driopis femper a regibus cognominata.Ibi gcitus rex nominc grecus a quo grpcia.Ibi bclcnus a quo bcleis bos cofdc bomerus tribus nomiault nominibus mirmidonas amp;nbsp;bclcnas amp;nbsp;acbpos:cx bis tbiotc nominantur dorida accolentes eorum oppida ccinnus in faucibus fpartbi fluminis tbcnnopylai^ anguftip:quo argumento-iiii.m.p.Indc dcraclea tbreacim ditia cftmons ibi cali/ dronius oppida celebria bcUas balos lamia ptbia aane.

N tbcffilia autem orcbo menus mcnulus ante ditlus amp;nbsp;oppidum altbmon:ab aliis falmonatrax palamna fons bypperia:oppida tcrrp quarum a tergo picria ad m.i/ ccdoniam protenditur lariiTa gompbi tbeba tbeffalip nemus ptbclcd finus pegafeus Oppidum pcgafa.ldem poftea dcmctrias ditlum .Tricca pbarfalici capi cu ciuitate libcra cranoniletia.Montes ptbiotidis nympheus quondam topiario naturp opere fpcttabilis bucigeus donacefa bronua cuus dapbifa betbimarone atbamas fbepbanc

ocr page 103

In tbeflfelia.iiii.atq;.xxx.quorum nobiliffimi cercii olympus pieris offa:cuius exact uerfo pindus amp;nbsp;otbris lapbitarum fedes ad occafum uergentes.Adortus pelles oes theatrali modo inflexi caneatis ante eos.Ixxv.urbibus.Flumia tbcflalic alpbidanus penix:cnipbcus:onocbonus:lami(rus. F ós meffeis lacus loebris amp;nbsp;ate eueftos clari/ täte pcneus ortus luxta gomphos interq; offam amp;nbsp;olympum nemorofa conuale de/ fluens quingentis ftadus dimidio cius fpacto nauigabilis.In eo curfu tempe uoedt. v.m.p.longitudine ultra uifum hominis attollentibus fc dextera Icuaque leniter conuexis iugis intus fua luce uiridante allabitur peneus uiridis calculo amoenus circa ripas gramine canorus auium concentu.Accipit amnem orcon.nec recipit fed olei modo fupernatantcm:ut dicftum efl ab homero breui fpacio portatum abdicat poenales aqnas dirifq; genitas argenteis fuis mifceri reculât.

Heffalip annexa magncfia efltuius fons libctra oppida olcus Ormocnium pira ctone oluzon promontorium fepus:oppida caffiana fpahtra proinontorium cantium oppida meliboea:aribus elimnc:hoftium penei opidon oleomon orthci thefinephclim thytumaci circon eranonacarne dorion militcphila ceponic epyri achayç atticç thcffaliç in porrectum longitudo quadringentorum.Ixxx.m.traditur: latitudo uero.cclxxxxvii.

Acedonia poftea.cl.populorum:duobus inclyta regibus quondamq; terraru imperio emathia antcdidla:hçc ad epiroticas gentes in folis occafu m recedens poft terga magncfip atq; thcOhlic infeflatur:a dcrdanis partem cius fcptcntrionalc hpoconia atqi paphlagonia protegunt a triballis. Oppida egla in quo fepcliri mos reges beroea amp;nbsp;in regionc:quppyrca appellatur anemore egidium inora hcraclea flumcapylas:oppida fina olores:amnisaliccmo.Intus alorite ualei phylaceiemefte ethircfi pela colonia oppidum flobi Ciuium Romanorum.Moxatigonca europus adaxieum amnem:codcmq;nominepcr quod rhodias fluit finda forda emiora gorgidmc:moxinora icchne fluuius auxius:ad hunc fincm dardani teres pieres macedoniam accolunt:Ab hoc amne peoniç gentes parocci heordenfcs almopi pelagones migones montes rhodopc fcobius orobellus. Deidc prpiacete gremio terrain arcthufianthiochidenfes dcberies trienfes alanthenfcs adarithenfcs morili garcthi uincefte othirionci:amp; libcri mantini atq;horcflç coloniçbulidcnfès amp;dienfcs xilo' polite fcutufei libcri hcraclea fcyntiga:thymphci:toronei. In ora finus macedonip Oppidum calaflia:amp; intus phyloros lethc medioq; littoris flexu thcdalonicç liberp conditionis ad hanca dyrachio.cxiiii.thcrmein thermaico finu oppida dicca padi' nandera fcyone pmotoriu caneflrcu oppida phalcne phlegrapua in regionemon' tes ipfi zorus epicus alceon clconinc oppida nifos phylenon mende amp;nbsp;impfalenfcs Ifthmo quondam potidea:nunccanandrca colonia anthenius olopixus finus me' bcrinioppida ifella:ampelos torone fegofthellos fretum quo montem Xerfes pfu^ rcx continenti abfcidit in longitudinem.p.m.quingentorum.Mons ipfea plaicie excurrit in maria.Ixxv.m.p.ambitus radices.cl.colligit oppidum in cacumine fuit acroton.Nunc funt uranopolis palheotrium thyrfus clcone apollonia:cuiusincolo macroni appellantur : oppidum cafera faucefq; altcrp ifthmia cantus miftaguras phytone heraclca amp;nbsp;regio migdonip fubiaccnsdn qua recedens a mari appolloia amp;nbsp;arcthufa.In ora rurfus poffidium amp;nbsp;finus cu oppido cermoro Amphipolis oppidu libcrum:gcns bifaltp.Deinde macedoniç terminus amnis flrymon ortus in hemo memorandus in.yii.lacus eum fundi prius gdirigat curfum.Hçc eft macedonia terrarum imperio potita quondam hpc afiam armeniam hyberia albania capadocia Syriam pgyptum taurum caucafum tranfgrçffa:bçc in badris medis pcrfis domiata toto oriente pofTcffo:hçc etiam indipuidrix per ucftigia liberi patris :atq; herculis uagata.Hçc eadem eft macedonia:cuius uno die Paulus Aemylius ipcrator nofter.

p rc,i% '?amp;gt;-./€/ phodopequot;.

ocr page 104

Ixxii.urbcs direptas ucdiditfantam differentiam fortis pre ftitère duo homines.

Ilpmuj.

5 frruOT-ArtW$ -

Se^^om TqJug 0v?keult; ''ó^bLs. -7 {feK K'M poIQ i^kAblTC col. id OIy7w4u, . ftlxWrt•

BtßoTvc« .«TUtdcC

D Ort/c0m 1-0 eug.

rv orts perfr. 0^1*^. 0^-of, ]gt; oiyàoû Twn~uta,. A^eta, fi. «i$n^^

awvl fl. Ay-orufe, .

G CT0WUd x, ;v cpnamp;ru

Hracia fequitur inter ualidiffiinas europp gctes amp;nbsp;in nratcgias.l.diui{h:popu/ lorum eius:quos nominare non pigeat:amncm ftrigonem accolunt dextro latere dcnfalctf amp;nbsp;medi ad bifaltas ufq; fupradiótosdeuo digcni:be(rorumq;multa nomia ad medum amnem ima pangei montis ambientc.Intcr belotos diobeffos carbilcfos Inde brifas fapbcos adomantos:odrifarum gens infundit bebrum accolentibus car/ bilctis pyrogcris drugeris ccnicis bypfaltis benis corpilis botieis fitonis.Eodcm fût in traólu fialetp priante dolongrç tbinicelalete maiores benio minores. Rhodope fubditis liter quos hebrus amnis.Oppidû fub prefope poncropolis antea:moxacó/ ditore philippopolis nunca fitu trimontium dicfta:bcmicxcclGtis.vi p.fubif. Ad/ uerfa cius amp;nbsp;in iftrum deuexa mefigctpaodifcandpdaricq; amp;nbsp;fub bis larei farmatp: quos areatcs uocant.Scytbacq; amp;nbsp;circa ponti littora inorifcniti fcytoniq; orpbci uates ibi geniti dccus obtincnt.Ita finit lller a feptcntrionc ab ortu pontus ac propontis: a mcridie çgçum mare:cuius in ora a drymonc apollonia cclimna ncapolis patos. Intus pbilippi colonia.Abfunt quidcma dyracbio.cccxxv.m.fcotufadepyros ciuitas mefci amnis bodiü:mons pangcus:beraclea olyntbus abdcra libera ciuitas.Stagna biftonium:amp;ingensoppidum fuit.Tirida diomedis equorum dabulis inclytum binc funt diccaris marolocbiis parthenio pbalefma maronca prius ortaguraea diéla mons fcarion zonetum locus dorifcum dccies centum.m.bominucapax.Ita xerxcs ibi dinumcrauit exercitum:os cbri portus tentoris oppidum aenos liberum cum polydori tumulo.Cyconum quondam regio a dorifco incuruatur ora ad matroticos cxx.in.p.circa quem locum fluuius melas:a quo finus appellatur.oppida cipfe labis ante macrontiosdicfum:qui a propontidead melam finu iter duo maria porrccftis muris procurrentem excluditeberonenfum. Nanq; tbracia altero latere a pontico litto re incipiens:ubi Ider amnis immcrgifmel pulchcrrias in ea parte urbes babamp; Idropolim mcdorium thomos (calatumiquf antca ccrbatis uocabatur:beracleam habuit amp;nbsp;buzonem terrç hyatu raptam:nunc babamp; dionyfiopolim crunon ante dictum allult.Ziras amnis:totum eum tracdum feytbç arontes cognomiati tenuere: eo2 ^oppida aprodilias libiitus amp;nbsp;igercr.Rocbobc beumpnia partbcnopolis gerania ubi pigmporum gens fuidc proditur: quos gatiz os barbari uocabant:crcduntquea gruibus fugatos.In ora adionis apili cd odclus melcfiorum fluuius:païfus oppidû tretanam locus:mons hemus ualto lugo procumbens in pontum oppidum habuit in uerticc marideum.Nunc in ora medcbria ancbilaum:ubi meffa fuerat. Adige regio habuit oppidum antium.Nunc cd appollonia flumina pannifus rifadc arus orifincs.oppida Thinias almcdefos dcuelconium.Stagnumquod nunc deultum uocant.Vctcrano^ pbinnpolis luxta qua bofporos ab idri hoftio ados poti paduû d.111. fecere.Agrippa adiccit.lx.deinde ad murum fupradicdum.cl.ab co ccronc.cxxv m.Scd a bofporo linus cadenes portu fcuum amp;nbsp;alterum qui mulierum cognoiatur promontorium crifoccras :in quo oppidum bizantium libere conditiois area ligos dicduin.Abed a dyracbio.dccxi.m.p.tantum patct longitudo tcrraruiter adriaticu mare amp;nbsp;propontidc.Amncs bacbinas pyradas fiuc atidas:oppida fylimbria pintus latitudinem.cc.pedum continent! annexa. Intus byTiara arx regum thraciç a terei facio inuifa byrundinibus.Rcgto ccnica colonia flauiopolis ubi antca cela oppidû uocabatur amp;nbsp;a bizatio.l.m.p.apros coloia:qufa pbilippis abcd.clxxxix-m.p.At in ora amnis cginus oppidu fuit ganos dcfcritur alyfimacbia lam in cheronefo. Alius nanq; ibi Idbmos angudias fimilcs eodem nomine amp;nbsp;pari latitudine illudrat duç urbes utrinq; littora baud diffimili modo tenuere padi ea a ppotidc cardia a mclae finu hfc cx facie loci nomincaccocpto utrçq3comprçbcnfç:podea lyfimacbia.v.m.p a longis muris cherfonefos a propontide babuit tyridas incritotcnfiam amp;nbsp;flumini

ocr page 105

egos appofitam .Nunc habamp;a colonia apro.xxii.m.p.rcfiflon amp;nbsp;ex aduerfb colonip pbarianc.amp; bellcfpontus.vn.ut diximus ftadus europam ab afia diuidcns.Illic.iiii. inter fe contrarias i.rbcs babet in europa calipolim amp;nbsp;fel16.In afia lapfacon amp;nbsp;abido Dein promontorium cbcroncnfum.Naftufia aduerfum fygco:cuïus in frôte obliq cynofema ita appellatur bçcubç tumulusftatio acbçorum amp;nbsp;turris dclubi^ptbcfilai et in extrema cberoncnfi frontc:c[uç uocatur colium oppidum.Aleus deinde petcti mclafinum portus amp;nbsp;panborinus amp;nbsp;fupradiéta cardia. Tertius europa finus ad bue modum clauditur. Montes extra prediéfos tbraciç aedonos gigcmoros meritus mclampilus dlumina in bebru cadentia bargus firinus macedonip tbracic bclcfpóti longitudo eft fupradiefta quidam.d.m.ccxx.p.faciunt latitudo.cclxxxiii.eft. Aegeo mari nomen dedit (copulus inter ebenum amp;cbium uerius g infula co ex nomine a fpetic caprp:qupita a grecis appellatur:repente e medio mari cxiliens.Cernunt cum a dextra partc andrum nauigantcs ab acbaia dirum ac peftifc^. Acgei pars myrtbeo datur:appcllatur ab infula parua quç cernitur macedoniä a gcrcflo petentibus baud procul cuboie carifto.Romaniomnia bçc maria duobus nominibus appellant ma' ccdonicum quacunq; parte macedoniam aut tbraciam attingit:grçcien(è:qua grçcia alluit. Nain grçct amp;nbsp;ionium diuidunt in ficuium ac creticum. Ab infulis item icarium:quodeft inter (amum amp;nbsp;miconum. Cetera nomina finus dedere quos dv ximus amp;nbsp;maria quidc gentefq; in tertio Europp finu ad bunc modum (e babent.

/Artlt;4gt; r:, ,lrf e/f

Nfulpautem ex aduerfo tbcfprotic corcira a bitroto.xii.m.p. Eadem ab aero' ceraunis.l:m.cum urbe ciufdcm nominis corcirp liberpciuitatis amp;nbsp;oppido cafliope tcmploqicadii louis pcr.lxxxxvii.in longitudine patens Homero didla fcbcria amp;nbsp;pbaccia calimacbo etiam drapene.Circa eam aliquot.Sed ad itali auerges coronos ad Icucadia paffodue.v.m.difcrctp a corcyra:ncc procul a liffantecorcyra cricufa maratbe clapufa maltalcc tbracip pitbionia pytbicia tbracia a pbalario corcyrp promontorio fcopulus.in qucm mutatam ulyxis naucm a fimili fpccie fabula eft:antc leucadiam fybota.Inter leucadiam autem amp;acbaiam pcrmultp:quarum tbclcboides eademep et bapbicab incolis ante leucadiam appellat.Zapbiofis arnoxia prinexa ate ctbolia ecbinadcs cgialia cbotonis tbyatira gacuris dionyfia cyrmis cbalcis pyrana naniftus ante eas.In alto Cepbalania zacyntbus utrpqi libcrp.Itbaca dulicbium (amc:crocilea pax Accpbalania quondam melena diCT:a.xi.m.p.abcft:circuitu patet.Ixxxni.Same dirupta a ro manis.Adbuc tamenoppida tria babet inter bane amp;nbsp;acbaiam eu oppido magnifica amp;nbsp;fertilitate prçcipua.Zazintbus aliquando appellata bytric cepbalania e meridiana parte.xxv.m.pabcft mons elatus ibi nqbilis:ipfa circuitu colligit.xxxv. m.ab ea itbaca.xv.m.p.diftat:in qua mons neritbus.Tota ucro circuitu patet.xxv.ab eo araxum pcloponcfi promontorium.xv.Antc banc in alto afteris prope ante za/ cintbum.xxxv.m.in eurum uentum.Strophades dup ab aliis didtp plotp.ate cepba' laniam Iccia ante pilum.111.fpageta totidcm:miHe latere amp;nbsp;fcptentrionali dextera ate mefreneo finu eberturdes in laconico tcganiffa cotbnon. Cythera cum oppido atea porpbirisappellata.bcc fita cfta malee promontorio.xv.m.p.acipiti propter angu' ftias ibi nauium ambitu.In a¥°lico pythiufh arinc cpyre contra armonium agrum triparenus cporo'pia colonis ariftcra contra troczcnium calauira diftans a plateis bel' linallafia baudacidias.Contra cpidaurum crctiphclus fcythionefus.vi.m.acontincte Ab bacacgina libcrp conditionis.xvi.m cuius.xix.m.nauigatio cft. Eadem autem a pyrco atbcnienfium portu.xxx.m.abeft ante cnonc uocitata pyreo:promontorio adiaccnteleufa elende graucie dup cecic dup felatofa daccntris arfpis.vii:amp; m mega' rico finu mcturides:iiii: Acgila autem.xv.m.acythera cademq; achète phalafarna opptdo.xxv.m.ipfa creta altero latere ad auftrum altero ad feptentrionem uerfa iter

ocr page 106

ortum occafumq; porrigitur.c.urbium clara fhmi. Dofiadcs cam a cretc nympba befpcridis filia.Anaximander a rege curctum pbiliflidcs molopbccates primum aeriam dicftam. Deinde poflca curctum amp;nbsp;ir acaronmonuUi a tcperie efh appellata

cxtimaucrcdatitudine cius nufq.1.excedens:amp; circa mcdiam fui parte maxie patens , longitudinem implet.cclxx.circuitu, dlxxxix.m.flccdcnfq, fe in creticum pclagusab ;quot;ffij ea didtum qua longiffimacft.Ad orientem promontorium famonium aduerfum -% rbodo ad occidentem cbium amp;nbsp;opon cyrenas ucrfus expellit:oppida eius infignia pbalafarne Vclea cifamon pcrgamum cidonia minoum atcro panto macrium ain/ pbomala ritbima panorinum citbctium apollonia macium bcraclea miletos apella bycrapina lebcira bicrapolis:amp; in mediterraneo gortloina pbeftu enofum polircnu mirina licaftos.Rhamnus betus diumafium pbyloros ricbion clatos fpereo lopifos lafos cleutcrnc tbcrapnc maratbufa agitbios amp;nbsp;aliorum circitcr.lx.oppido^ mcórta ;~ extat.Montes cadifcus ideus dicftinncus trochus ipCi abcft proinontorio fuo:qucd uocatur chiuin amp;nbsp;opon:ut prodit Agrippa:ac cyrenarum promontorio pbicimte. cxxv.Itcm cadifco amalco pcloponefi.lxxv.A carpato infula promontorio (amonco/^

Ix.m.in fauonium uentum:bpc inter cam amp;rbodum intcriacet. Reliqua circa cem ante pcloponcfum dup coricc totidcm mille amp;nbsp;a latere amp;nbsp;(cptcntrionali dextra creta babenti contra cydoniain Icucc amp;nbsp;dup budroe contra maebium dia contra itbauurn promontorium onifia Icuce contra bierapinam crifcugandos.Eodcm tractu offius fabuto aramnus circumucntufqj erium ropótes aceufagorus appcllatp ate.Samonu promontorium pbocc placic pbiriudcs naulocbos arinedó Zepbyre. At in bcladc etiaminum in cgeo licades fcarpia eborefa pbocafia:complurefq;alip. Ex aduerfo, atticp fine oppidis:amp; idco ignobilcs.Scd contra clcufina clara falainis ante cam pfi' talia a fummo ucro bclenp.v.in.diftins dcuiceos ab ca tot:dem:quam noftri quida dixcrc ccam.Grpci amp;nbsp;bydrufam aduulfim cuboee quigcntis longa Radiis fuit quoda mox.1111.fere partibus quç ad boeciam ucrgcbat codé inari dcuoratis:oppida babamp; reliqua lulida carcbca.Intercidere co refus porcla.ex l)ac profectam dcleCtatiois focis ucftein audior eft Varro :Euboca amp;nbsp;ipfa anulla bocciç tam modico interfluente eu' ripo:ut ponte lungatur ad mcridicm promotoriis duobus:gcrcRo ad attica uergete ctad bclcfpontum capbarco.Infignis a feptcntrionc teneo nufq latitudinem ultra, xl.cxtcndit.nufq infra minus mille contrahit.Sed longitudinem uniucrfp boccip ab attica ac tbcffaliam ufq; protenta.m.d.p.circuitu uero.ccclxv.AbcR ab bclefpoto parte capbarci.ccxxv.urbibus quondam clara pyrra portamo tbicflecc oryntbo ore' odio aldedo quondam uecalia nunc cbalcidc:cuius ex aduerfo in continente aulis cflgeraRocretia cariRo ortturio arthemifio fonte aretufi flumine laclanto aquifqi calidis:quç elopip uocantur nobilis:notior tamen marmore cariflio antea uocitata eftcalcbodotis:aut macris ut Dionyfius amp;nbsp;ephorus tradutiaut Ariftotclcs:utcbal/ demus cbalcis:çre ibi primurn reperto:ut mcnccbinus acantias:ut poctpa uulgo fopbis.Extra eam in myrtboo multp:fed maxime illuRrcs glauconeflbs amp;nbsp;acgila ca promontorio gcrcRo circa dclum in orbem fitç- Vnde amp;nbsp;nomen traxere cyclades, prima carum andrus cum oppido abefla gercflo.x.m.a cco.xxxix.ipfam mirfi1us clauron dcindc antandron calimacbus cognominatam tradit laffiam:alii uagraunia bydrufain epagium patet circuitu.lxxxxiii.Ab cadca»dro.m.p.amp;adclo.xv.Tcnos cum oppido in.xv.m.porrecfLi:quam propter aquarum abundantiam AriRotclcs bydrulam appellatam ait:aliqut opbiuiam. Cçterç miconus cum monte dimafco a dclo.XV.prope finus antea mcropia amp;nbsp;acis appellata circuitus.xxviii. Sciypbus.xv. propefintus citanos ipfaq; longe clariffima amp;nbsp;cycladum media ac templo apollinis et mercatu celebrata delos que diu fludluata:ut proditur:fola motum terrp no fcnfit A.m.Varronis ptate mutianus prodit bis concuffamibanc AriRotcles ita appellata tradit:quoniam repente apparuit enata.Acgloftbcncs cyntbiam alii ortbygia afleria

ocr page 107

lagiam ciram midiam cietu pyrpilem igne ibi primu repertorcingitur.v.p.AfTurgit cymbio montc:proxima cyrcnc:qua antbiditcs accladufam uocant:qua ne minuuct ibi reflantibus mauritanipaquis domos fale in montibus fuis cxcifo:ceu lapide eo' ftruunt.Ab bis trogoditas byberni occafus plaga die^.vii.Item eu quibus comcrtiu gemmptantum:quam carbunculum uocamus:qex cthiopia inuedtp aceladuGm uocant.Item artbemitcm cela dicGcros-quam circuitu patere.xx.prodidcrut ueteres mutuus.clx.olcarus paros cum oppido a dclo.xxxvii.marmore nobilis:qua primo plateamtpoftea mynoidam uocarunt. Ab ea.vii.d.naxusadclo.xviii.cum oppido quam ftrongilcm:dcindeadiam:moxdionyfiadaa uincarum fertilitate:alii ficiliam minorem:aut calipolim appellarut.patet circuitu.Ixxv.dimidioq ; maior ell q parus, ct badenus quidem cycladasferuant. ceteras que fequuntur fporadas. Sunt autem phocula bcllenc tcrafia fynufa pbolcgrados amp;nbsp;anaxo.xxxviii.p.icarufq ; nomen mari dedit:tantundcm tpfa in logitudiem patens cum oppidis duobus tertio amiflo atea uocitata dolicbe amp;nbsp;mairis amp;nbsp;idifufh fita edab exortu folfliciali deli.lii.m.p.cadeq; a famo.xxxv.m.inter euboicam amp;nbsp;andrum.x.m.p.freto ab ea geredum.cxli.d.p.nec deindc fcruari potcfl ordo.Aceruatim ergo ponentur rcliqupScyrofiora a nixa:ucl fauxo.xviii.bomeri (epulcro ucneranda longitudinis.xii.antca pbocnicc appellata odia olcntrados gyara cum oppido.circuitu.xv.prope abeab andro.lxu.ab ea firnos Ixxx.Cinetos telos unguento nobilis a callimacbo a gatbus appellata donyfa pacby, nus circuitu.XXX.Cbarus clcbincbus.Girus cinara ficinus qup antea cenocberacbia qufoinis cafos qupaftrabe cymolos qup cbimuf amcloscum oppido quparaftroes numblida appellat Arifloteles zephyriam Callimachus mimalida hcraclidcs fiphi acitiam hpc infularum rotundiffiina eH poft machia hyppeperen quondam patage ct ut alus placamp; platagc.Nuncamorgos pollcgafa philctcra cum primum emeilit Califtc dida ex ea auulfa podea theraffia atqi inter duas enata:mox anthoniatc eadc hyera amp;nbsp;in noftro puo tya.Iuxta eafdem hyera nata diftat hios a terra.xxv.m.p. Pro' fequuntur leua afcania canephe hippircus hippurcas aftiphalca libcrpciuitates circu' itus.lxxxix.m.p.abefta fifto cretp.cxxv.m.abeft platea.Ix.m.Vndccanimia.xxxviii. aleontolare a traia pcrmacufa.Rcchedia calchia calumna ina oppidum ocos ol inea aqua carpathum quç nomen cirpachio mari dedit.xxv.inter rhodum africo uento l.a carphato cafTum a caffo Samonium cretp promontorium.xxx.in euripo autem cuboico primo fere introitu petalip.itii.iniulp amp;nbsp;in exitu atlante cyclades amp;nbsp;fporades ab oriente littoribus icariis afiç.Ab occidente myrtois atticp.A (eptctrioncmari çgço mari a meridia cretico amp;carpbatia infulp paffuum.d.m.cc.m.in longitudinem:^ pcr.ee.m.in latitudinem lacent.pcgaficus finus ante fe habamp; euchiam amp;nbsp;thinctum fcyrum fupradidum.Sed cycladum amp;nbsp;fporadum extimam gerontiam (candiram thermcufiam foliminiam cudemiam neam qup minerup facra eft.Athofante quat' tuor patrarctum cum oppido quondam euonon dicfto.ix.m.fcyatum.xv.m.Imbi^ cum oppido.Ixxxvii.Eadem abefta mafcufiaa cheroncnfi.lxxii.m.p.ipfa circuitus. Ixu.profunditur amne illifo.Ab ea Icmnos.xxii.qucab atho.lxxxvu.circuitu patamp; cxii.d.oppida habet ephcfithiam amp;nbsp;mircnam.In cuius foru folfticio athos ciaculatquot; umbram.Ab ea thafos libera.x.m.p.olim aeraria uelaetria dicfta. Indeabdera con' tincntis.xxii.athos millc.xii.amp;tantundcm infula famottrace libera ante hebru:Ab Imbro.xxxii.amp; a lemno.xxii.d.p.attollitur monte faoee.x.m.p. altitudinis uel in portuofiflima omnium:Callimachus cam antiquo nomine dardaniam uocat. Inter cheronefum amp;nbsp;fimothracem utruq; fere.xv.m.alonefos ultra getone lampoia alope connexus ac procul a cheelo cheroncnfi portu amp;nbsp;quodam ignobiles defertis quoqi reddantur.In hoc finu qua? ^modo inueniri noinina potuerunt deftichos farnos ciffiros carbrufa callatufa fcilia dialcon dicla camalcntia decauros acronefTos dictufa (capos fcapcrtis meffata catcron pacheron nefos patheria calathene ripos palendos.

Ned.

ocr page 108

Vartus amp;c magnis europa finus ab beUcfponto incipics mçotis boflio finit Scd totius ponti forma brcuiter complecftcndi eihut facilius partes nolcanf.Vaftu

HeUrfp^.

marc prçiacens afiç ab europa porrectum cbcroncnfi littorc cxpulfum ägufto meatu irrumpit in terras.vii.Radiorum:ut didtum cRinteruallo curopam auferens. Afip primas anguRias beUcfpontum uocant:bac Xerxes perfa^ rex contraólo m nauibus ponte duxit exercitum:porrigitur deinde tenuis europa finus.Ixxxvi.p.fpacio ad

pTo^r^ .-/h^c^ Uftö^x, /A. '-VU- eUKtom S pTi ug.

priapi urbem afip.quam magnus Alexander tranfcendit. Inde cxpatiatum çquor rurfufq; m ardlum coit laxitas propontis appcllatur:anguflip tracius bofporus lati/ tudinis.d.p.qua Darius pater Xerxis copias ponte tranfucxit. Tota ab bcllcfponto longitudo.ccxxxix.deinde uaRum mare pontus cuxinus:qui quonda axenus loge

'k1frrç^ Lo/frlwrf soylt;^f

refugientes occupat terras:magnoq; littorum flexu retro curuatus in cornua ab bis utrinq;porrigitur:ut fit plane arcus feytbici forma medio flexu : lungitur boftio mçotici lacus cbimmericus bofporus fcydos uocatur.ii.m.d.p.latitudine.At inter duos bofporos traciumamp;cimcricüdirccfto curfu:ut audtoreRPolibius.d.intcrfunt p.circuitus nero totius ponti femel uicics m.utauctor cR Varro amp;nbsp;fere ucteres fen/ tiunt.Nepos Cornelius.cccl.m.adiicit. Artbcmidorus uicies femel noué amp;nbsp;noue, x.milia fhcit.Agrippa.xxili.m.lx.Mutianus.xxiiii.lxv.Simili modo de Europa la/ tere mcnfuram:alii.xxiiii.lxx.alii noucm determinare.xi.M.Varro modum metit ab boflio ponti ad Apolloniam.clxxxvii.d.p.calatini tantundem ad boRium Iftri. cxxv.ad boriflbcncm.ccl;m.cbcronenfum bcraclcatarum oppidum.ccclxxv.m.p. ad panticapcum:quod aliqui bofporum uocant extremum in europe ora.ccxii.m.d quç fuinma cfFicit.xxiii.xxxvii.d.Agrippa a bizantio ad flumen Iftrum.d.lx.Inde pantbicapeum.dcxxxv.m.Inde lacus ipfe mutiRcna in amnemcripbcis montibus defluentem accipiens nouiffimum inter curopam afiamqi fincm.xiiii.vii. circuitu patere traditur.Ab aliis.xxx.v.m.ab boRio cius ad tanais boftium directo curfu.ccc Ixxxv.cde confiât.Accolç finus eius in mentione tbracip dicti funt IffropoliniJndc ufq; boRia iRri ortus bic in germaniplugis mótis abnouc:cx aducrfo faurici gallig

1ftev

oppidi muleis ultra alpcs milibus ac per innumeras lapfus genres dannubii nomic immcnfo aquarum auctu:amp; undc primum illyricum alluit iRcr appcllatur.lx.am'

P Cue'

nibus rccocptis medio ferme eorum numero nauigabili in pontu uaftis dex fluibus cuoluitur primu boRium pcuccs:mox ipfa peuce infula:in qua proximus alucus

ll dlmyvwm,. NMiTOgcu/hn• —^Icftvm«. p/otamp;lo/hrTytOTi Conoco3.bonoftom^'Spirto fkmncl•

appcllatur.xi.p.magna palus oritur.cx eodem alu co amp;nbsp;fupcr Iftropoli lacus gignitquot; lxiii.p.ambitu:uocant balmirum.Sccundum boRium naracuRon appellaf:tcrtiu caloftboma luxta infulam farmaticam:quartum pfeudoRbomon:amp;indc infula co/ nopon diabafis poRca boriofloma amp;nbsp;fpircoftoma. Singula autem ora funt tanta:ut prodatur.lx.p.longitudinis uinci marc:dulccmq ; intelligi bauflum:ab co in plano

S 0U4o-o„ieUfr

quidcm omncs fcytbarum funt getes uarip tarnen littori oppofitp tenuere alias getp daci a romanis dicti alias farmatbç a grpcis.Sauro matbp eorum amafobii autbarofci alias fcytbp dcgcnercs:aut a fcruis orti:aut trogodytp:mox alani amp;nbsp;trofblani. Scd fu/ pcriora autem inter dannubium amp;nbsp;byreinium faltum u($ad pannonicam byberna carnunti germanorumep ibi confinium campos lazigcs plane farmatbp:mótes uero et faltus pulfi ab bis daci ad paniffum amnéa moro nue duria eft a Sucuis rcgnoqi uaniano dirimens cos uberfe bafternc tcncntialiiq; indc germani.Agrippa totu eum tractum ab iRro ad occanum bis ac decies.c.m.p.in.longitudine.iiii.milibus mius quadringentis in latitudinem ad fluincn uftula a defertis armatip prodidit feytba^ nomen ufqi quaq; tranlit in farmatas atq;germanos.ncc aliis prifca illa durauit ap/

^KetoroerenAf m/n e$ *

pcllatio.q qui extremi gentium baruin ignoti prope cpteris mortalibusdegüt.Ve^ ab Iftro oppida tremes ccpolium montes macrocremnii claros:amnis tyra oppido nomen imponens:ut antea opbiufa diccbatur.In eodem infula partbifamä incolut

ocr page 109

tyragctc:quçabcfta pfeudofthomo Iflri boftio.cxxx.m*mox a ftace cognoie flumi ultra quos crobogigi flume rbode fmus fagaricus portus ardefus amp;atyra.cxx.m.p flumen boriftbenes lacufquc amp;nbsp;gens eodem nomme amp;nbsp;oppidum a mari recedens xv:p:olbiopolis amp;nbsp;miletopolis antiquis nominibus rurfus littore portusa cbeorum infula Acbillis tumulo cius uiri clara amp;nbsp;ab ea.cxxv.m.p.pcnninfulaad forma gladii in tranfuerfum porrecfta exercitatione eiufdem cognoiata dromos acbilleos: cuius longitudincm.lxxx.m.p.tradit agrippa. Totum cum tradtum tanufci fcytbaeamp; farmatbp tenent. Inde filueflris rcgio illeum mare quod alluitur cognoiatur cuces adoloe uocant incolp ultra pantbicapcs amnis qui nomades ac georgos diilerminat mox acces finus quidam pantbicapcm confluere infra albiam cum boriftentc tradut diligentiorcs bipanim tanto errore illo^ qui illu in afiç parte prodidere mare fubit magno curfu:doncc.v.m.p.intcruallo abfit a mpotidc uafla abiens fpacia multafqi gentes finus garzinitas appellatur flumen paciris oppida nauarum cartine a tergo lacus bigcs folia minus in mare ipfc buccs a corcto mcotis lacus finus petrofo diP eluditur dorfo:rccipit amnes bugem gcirbum bifpaniu ex diuerfo ueniétes traólu Nam geirbus bafiliadcs amp;nbsp;nomades fcperat bypanis per nomades amp;nbsp;bileos fluit manu faólo aluco in bugeam naturali uicorrcdtum.

Egio feytbiç fcudica nominatur.Sed a carcinite taurica incipit quondam mari circumfufa:amp; ipfa quaqi nunc laccnt campi:dcindc uaflis attollitur.iugis.xxx.funt eorum populi:cx bis mediterranci.xxvii.fcx oppida orgocini carcfini afirai flradtari acifalitp calidiodordi.Iugum ipfum fcythotauri tenent clauduntur ab occidétc ebe' roncfo.Ab ortu fcytbis fatbauricis.ln ora carcinc oppidum tagrç in ipfis anguftiis pcninfulf:mox bcraclea cbcroncfus libertate a romanis donatu mcgarice:uocabatquot; antea prçcipui uicftoris in toto co tractu cufloditis a gracie moribus.v.m.päbiente muro.Inde partbcnium promontorium taurorum:ciuitas placia fymbolu portus promontorium criumetapon aduerfum carabicon afip promontorio per medium euxium percurrens.clxx.m.p.interua11o:quç maxime ratio fcytbici arcus forma ef/ ficit.Ab co taurorum portus multi ac lacus oppidum tbcudofia:a criumetapo.cxxv m.p.Acberoncfo uero.exiv. Vitra fuere oppida cite zepbyrium acre nympbfum diarc. Reflat longe ualidiffimi in ipfo bofpori introitu panticapeum milefiorum a tbeodofia.lxxxvii.dp. Acimerio ucro oppido traffretum fito.cc.d.ut diximus bpc ibi latitudo afiam ab Europa feperat.Eaq; ipfa pedibus plurimumq ; peruia glaciato freto bofpori cimerini latitudo.xii.d.p.oppida babet erimifium mirinctium amp;nbsp;itus infula malopccen:pcrmototbein autem ab extremo iftbmo qui locus tapbrp uocatquot; ad os bofpori.cclx.m.longitudo colligitur a tapbris per continente introrfus tenet ancbcte:apud quos bypanis orttur:ncurobc:apud quod boriftbenes : gcloni tifagctp budini badilidf amp;nbsp;ccrulco capillo agatbyrfi.fupcr cos nomades:deide atropopbagi a bucc ucro fup mpotim fauromatç amp;nbsp;e{rendones:at per ora ad tanaim ufq; mçotiç a quibus lacus nomen accipit ultimiq; a tergo eorum arimafpi mox ripbc i montes exaffiduo niuis cafu pinarum fimilitudine ptcropbonos appellata regio pars mudi damnata a natura rerum amp;nbsp;depfa inerfa caliginemeq; in aliquo q rigoris operc:gc/ lidifq; aquilonibus conceptaculis.pone cos montes ultraq? aquilonem gens fflix:fi credimus quos byperborcos appellaucre annofo dcgit çuo fabulofis celebrata mira' culis:ibi creduntur effe cardines mundi cxtremiq; fyderum ambitus amp;nbsp;femeflri luce ct unadie folis aducrfi.Nox ut impcriti dixcrc ab pquinodtio ucrno in autumnum fcmel in anno folflicio oritur bis foies brumaq; femel occidunt.Regio aprica fplici temperieomni afflatu noxio carens domus bis nemora luciqi amp;nbsp;deorum cultus ut' ritim grcgatimq; difcordia ignota amp;nbsp;çgritudo omnis mors non nifi facictate uitç epulatis delibutoq; amp;nbsp;fcnio luxu a quada rupe in mare falictiu.Hoc genus fepulturp

ocr page 110

beatiffimum quidam eos in prima parte afip littorum pofucrc.non in europa qui füllt ibi (imilitudinc amp;nbsp;litu fatacorum nomine.Alii medios fecere eos inter utrùqi folcm antipodum occafum exoricncemq3noftrumquod nullo inodo fieii poteft ta uaflo mari interucnicnte:qui alibi q fcmeflri luce conftituerc eos fercre matutinis: mcridic meterc:occidentc foetus arbo:yc decerpere noctibus in fpecu condi tradidc^t nec libamp; dubitari de gente ca tot:cum auctores produnt frugum primitias folitos dclon mittcreapollini:quc prpcipuc colunt. Virgincs ferebant eas bofpitiis gctiurn per annos aliquot ucncrabiics:doncc uiolata fidc in proximis accolarum finibus deponere facra ea mftitucrc.Idemq ; ad contermios defcrre:atq; italiam ufq;.Mox amp;nbsp;boc ip(um cxoleuit:farmatbip fcytbip tauricp omnifqiab oriflbcne amne tractus longitudo.dcccclxxx.latitudo.dccxxvii.ambitu a.m.agrippa tradita cR. Ego iccrta menfuram in bac terrarum parte arbitror.

Erum inflituto ordine reliqua huius fmus dicantur amp;nbsp;mare quide cius quod nuncupauimus belefpontum infulas non habet in Europa dicendas.In poto duc mille.d.panibus:ab europa.xiiii.ab boftio cianeab aliis fymplcgadcs appella' tç tradite q; fabulis inter fe concurrite:quoniam paruo difcrctç intcruallo ex aduerfo intrantibus geminç cernebantur paulumq ; deflexa acie cocutium fpecicm prebebat citra Illrum apolloniata^ una.lxxx.m.a bofporo thracio:ex quo.m.luculus capito/ linu apolline aducxit.lntcr hotia itri que ctet diximus. Ante borithcnc achillca e fupradicfta eadem Icucc amp;nbsp;macharon appel lata.hanc temporum horu dcmotratio ab horiflhec.cxl.m.poita thyra.cxx.m.a peuce ifula.l.m.Cigifcircitcr.x.p.Rcliquç in carcinniti finu capelloncs rholpodus macra. Non et omittenda multorü opinio priulg digrediamura ponto qui maria omnia interiora illo capitc nafci nogaditano freto cxiltiinaucre haud iinprobabili argumento:quoniam ptus fempere ponto profluens nuug reciprocet ad exeundum. Dcindcelf ut ex terra curopp dicantur tranfgretifq; riphcos montes littus occani feptcntrionalis in leua donec pcrueniat gadis legendumiinfulpcomplures line nominibus eo fitu traduntur;ex quibus ate Icythiam qufappellatur bannonia unam abeffe dici curfunn quam ucris temperie fludlibus clcdtrum laciat Thimeus prodidit. Reliqua littora in certa fignata forma feptentrionalis oceanus almachium cum ecatheus appellat a parapanido amne:qua fcythiam alluit:quod nomen cius gentis lignificat lingua congclatum.philcmon morimarufam a cymbris uocari.hoc eff mortuu mare tradit.Inde ufq; adornotori' um rufbeas ultra:deinde crcnium Xenophon lampfacenus a littorc fcytha:;yc tridui nauigatione infulam efle immenf; magnitudinis baltram tradit.Eandem phitcas bafiliiam nominat.Feruntur amp;nbsp;ccnç:in quibus ouis auium amp;nbsp;aucnis incolp uiuant A11Ç in quibus cquinis pedibus homines nafeantur hippopodcs appellati fanefioi^ aliç in quibus nuda:aliç in quibus prçgrandes ipforumaurcs corpora tota tegant Incipit indc clarior aperiri fama a gente ignconum:quç effprima. Indegcrmania ffuo mons ibi immcnfus nec ripbcis lugis minor immanem ad cymbrorum ufqi promontorium efficit linum qui codanus uocatur refertus infulis.quaiyc clariflima fcandinauia cft incomparatp magnitudinis portionem tamen eius:quod notum fit ingneonuin gente quiugcntis incolente pagis alterum orbem terrarum appellant, nec eff minor opinione epigia:quidam hfc habitari ad infula ufq; fluuiu a (armatis ucncdis ciris hiris traduntdinum cilipenum uocari.amp; in hoftio eius ifulam latrim Mox alterum finum lagnum conterminum cymbris:promontorium cymbrorum excurrens in maria longe pcninlulam efficit:quç carccis appellatur.xxiiii.m. Inde infulp romanis armis cognitf.Earum nobiliüimpburcania fabariaa noftris dicftaa frugis fimilitudine fponte proucnicntis.Item glcfaria a fuccino militc appcllata:a barbaris aufferania prêter quaflatania.Toto autcin mari ad fcaladim ufq; ad fluuiuin gcrmanip accolunt gentes baud explicabili mcfura:tam imodica prudentû discordia

ocr page 111

cftgrçci amp;nbsp;quidam ncflri.xxvp.oram germaniç tradiderunt. Agrippa cum grçcis cnorico longitudinem.d.clxxxvi.m p.laritudincm.cxlviii.

Hetiç prope unius maiore latitudine fane circa excelfum eius fubadtf. Nam germania multis poftea annis nec tota pcrco2;nita eft.Id coniceftare permittit baud multû orç décrit grçcoi^ opinioni amp;nbsp;lógitudini agrippa traditç.Genera germanorû quinq; Vindcli:quorum pars burgundioncs uarinne caritni guttoncs alterû genus nityacones:quorum pars cymbri tbeotonia caucborum genres:proximi autem rbe/ no ftrcones:quorum pars cymbri mediterranei bcrmiones:quorum Sueui ber' mundun carci cberufci.Quinta pars pcucini baftarnp fupradicftis contermini dacis Amnes clari in oceanum defluüt gutalus:uifcillus fiue uifcillia albis ui furgis amif/ fis rbenus inofa.Introrfus uero nulla:inferius nobilitate bercimiu lugu prçtcdif.

N rbeno autem ipfo prope.cu.m.p.in longitudinem nobiliffima batauorum infula amp;nbsp;cancfitium amp;nbsp;aliç frixiorum caucborum frixionum tufiorum marfaciorû quç fternuntur inter belliuium amp;nbsp;ficuum.Ita appellatquot; boftiaun qupefFufus rbenus a feptcntrione in lacum ab occidente in amnem mofain fc fpargit.Medio inter l?çc ore modicum nomini fuo cuftodicns alucum.

Xaducrfo buius fitus britannia infula clara gruels noftrifq; monumentis îter feptcntrione amp;nbsp;occidétcm lacet gcrmanip galliç bifpaniç multo maxis europa partibus magno interuallo aduerfa.Albion ipfi nomen fuit cum britaniç uocarentquot; omnes de quibus mox paulo dicemus:bçc abcft a geforiaco morino2.cgentis littore proximo traiccdo.l.m.circuitu ucro patere.xxxviii.p.xxv.Pbiteas amp;nbsp;Ifidorus tradut XXX.prope lam annis noticiam eius Romanis armis non ultra uicinitatcm filufca/ lidonip propagantibus agrippa longitudinem.dccc.p.crcdidit effe latitudinem.ccc credidit.Eandem bybcrnip.fed longitudinem.cc.p.minoré fuper eam bçc fita abcft breuiffimo tranfitua filurum gente.xxx.p.reliquarum milia.cxxv.amplior circuitu proditur .Suntautem binc.xl.orchades modicis inter fcdifcrctp fpacits amp;nbsp;feptem amode amp;.xxx.cbudes amp;nbsp;inter bybcrniam amp;nbsp;britanniam monemana apta ricnea ue^ cftis filimnus androsunfra ucro amnis craxanthos amp;nbsp;ab aduerfo in gcrmanicu mare fplç:glcffaric:quas elccftridas grpci recentiorcs appcllaucrc:quod ibi elccftru nafecretquot; vltimaomnium qup memorant tylcnn qua folfticio nullas cflc noctes idicauimus cancri fignum fble tranfcuntcmullofq; contra per brumam dies boc quidem fcnis mcnfibus continuis fieri arbitrantur. Timcus biftoricus a britannia introrfus fex dierum nauigationcm abefTc dicit.Infulam mic2:bim:in qua candidum plumbum proucniat.Ad eam britanni uilibus nauigiis corio circumfutis nauigarunt.Sunt amp;nbsp;qui alias produnt fcandiam dauniam bergos maximamq; omnium ucrgion:ex qua in tylé nauigat a tylc unius diet nauigatióc marc c6cretû a nonullis fcroniû appellatquot;

Allia omnis uno nomine comata appellata in tria populorum genera diuidit amnibus maxime diftindta a fcaldc ad fequanam belgica ab co ad garimnam ccltica cademq;lugduncnfis.Indcad pirenci inontis cxcuifum çquitania rcmonica antca dióla.Agrippa uniucrfarum galliarum inter rbenum amp;nbsp;pirencum atq; occanu atq; montes gebenne amp;nbsp;uiris quibus narbonenfem galliam cxcludit longitudinem.ccc XX.p.latitudinem.ccccxiii.computauit.Afcaldi incolut cxbcrni tbeffandri pluribus nominibus.deinde merapii morini borani mars luncfti pago.qui ccrfiacus uocatur britannt ambiani bcllouagi baffi.Introrfus catus tanii lugdi atrcbatcs:nerini liberi normandi fucconi fucfiones liber iulmantcs libcri trungii fimungi frifi auoncs bccafi Icuci libcri trcucri libcri atca amp;nbsp;ligones foederati rbcni foederati mediomatri' ci Scqnii nauricii clcucii colonia cqucftris amp;nbsp;rauriaca. Rbenum autem accolentes

ocr page 112

germini gentium in eadem prouinci i nemeteflri boci uangiones. Mimii colonia agrippinenfis gaberini britanni amp;nbsp;quos infulis diximus rbcni.

Vgduncfis gallia babet lexcrios ucllocades galeros uenetos abrigatos offifocs flumen clarum ligcrim :fed pcninfulam fpcctatiorcm excurrentem in oceanu a fine ofimorum circuitu.dcxxv.m.ccruice longitudine. In latitudine.cxxv.m.ultra eam nanetes.Intus aut edui foederati carmateni foederati boi fenones aulerci qui cogno' minantquot;eburones amp;nbsp;qui zcnomani Imcldi liberi parifci trecaffes andegani iducidcs bodicaffcs ucnclli carios uelitcs diablindi fcerones tburóncs atbefui fccufialbi liberi In quorum agro colonia lugdunium.

Quitaip funt ambilatri anagutes pidlones Gntoi liberi bituriges Itberi cogno' minati ubifci Aquitani:Vndc nomen prouicipfcd iboniatcs mox in oppidu cotributi couene begarbi tarbclli.iui.fignai cocoCites fefignai uenaii onobrifites bc' Icdi faltus pyreus ifraq; meneoh fcidatcs motai fibilates caponii ibcrcorate fpecatefpi pedura ludimini ucllatcs tornates coforam aufci elufates foitiates ofcidates eäpeftres fuccade latufatcs badaboiates uafci fecnates camboletri afTcginatcsipidfonibus aute lundti bicfturigcs liberi: qui cubi appellantur.Deide lemoices aluerni liberi gabalcs Rurfus narboncnfi prouincic cotermini.Rutcni cadurci antobroges carneq;amne difcreti a tbofolanis pctrogori maria circa oram:ac rbenum fcptentrionalis occanus Inter rbenum amp;nbsp;fcquanam britanicus inter rbenum amp;nbsp;pyreneum gallicus. Infulp gplurcs ucncto¥ amp;nbsp;qupucncticp appellantur inter çquitanicum finum.

Pirenei promontorio bifpania incipitanguAior non gallia modo.Venetiam fcmctipfa ut diximus immenfum quantum binc oceanoullinc bibcrico mari com/ primcntibusopfa pirenci lugaab exortu cquinocftialiin occafum brumalébreuiores feptcntrionali latcrc:g meridiano bifpanias faciunt:proxima ora citerioris cft:eiuf/ demq; tcrraconcnfis litus a pireneo per occanum uafeonum faltus adlarfo naduloru oppida morogi monofea uefperics amanum portus:ibi nuncobrica flaui colonia ciuitatum nouem.Regio cantabrorum flumen fauga portus uicdoric luliobricnfiu aceo loco fontes byberi.xl.m.p.portus blcndium origeno ncfcic cantabris portus eoru uefei ucca Regio ausurum Vorga oppidum In pcninfula pifici amp;nbsp;deinde c6/ uentus luccnfis afluuio nauia albiones cibarci egoïarri cognoic. Namarriniadoni arroni amp;nbsp;arrotrebc promontorium cclticum amnes florius uelo ccltici cognomine ucric fuper tamarci:quorum in peninfula tredhres fcftiane auguro dicate corpori oppidum ocia ccltici cognomine praeda marcilei:ex infulis nominandae torneata: et auino facilenfis.Conucntus braccbarum belegroni cadcllum tyde grpcoi^ fobolis omnia.Infulp ficcp infigneoppidum abobrica minus amnis.iiii.m.ore fpaciofus Icnnif p urbi braebarum oppidum augudaquod fuper galgtia flumen lima.Durius amnis amp;nbsp;maximus bifpanip ortus in pelondcnibus:amp; luxta numantia lapfus:deide parcnacos uaccofqi diderminantis ab auduria ucCT:oibus:a lufitaia gallctis:ibi quoqi turdulos abracbaris arcens omnifq; dicda regio a pirenco metallis referta auri argenti ferri plumbi nigri albiq;.

Durio lulitania incipit turduli ueteres ppfuri ffoimc uagia oppidum talabrica oppidum amp;nbsp;flumen cumenium:oppida cinumbriga colippo cburo brituuin excurrit.Deinde in altum uado cornu promontoriu. quod aliqui atrabu. appellauere Alu magnum multi olifiponenfe.Ab oppido terras maria cçlum diflerminans illo finitur bilpanip latus:amp; a circuitu cius incipit frons fcptentrionalis.

Inc oceanus qui amp;nbsp;gallicus occafus illic occanus atlaticus promontorii cxcurfu xl.m.prodiderc:alii.lxxxx.p.Ad pircneu:indc non pauci.xii.l.amp; ibi gentem artab^

ocr page 113

quç nunq fuit miniCcfto crrorc.Arrotrcbas cni quos ate cclticu diximus pmotoriu hoc in loco pofuerc litteris permutatis erratuin amp;nbsp;in amnibus inclytis a minio que fupradiximus.cc.m.p.Ut audior Varro eft.Abeft Emmius quem ahbem quidam intclligunt amp;nbsp;lincrim uocant obliuionis antiquis dicft:us:multüq; fabulofus:a durio tagus cft.cc.m.p.interucniente munda.Tagus auriferis arenis celebratur ab eo.clx. m.p.pmotoriû faci^ e media ppc bifpaip frôte profilit.xiiii.m.p. Indead pyreneu' mediû colligit:ut Varro tradit abana ucro quo lufitaniä a bçtica difcreuimus.cxxvi m.p.a gadiDus.Cii.m.p.additis gentes celticç turduli amp;nbsp;circa tagum uedtones.Aba/ gana ad factam lufitani oppida memorabilia.A tago in ora olifippo:equa^ a fauoio uento conceptu nobilis:Calatia cognominata urbs imperatoria mcrobricapmotoriu facrum amp;nbsp;alterum ccncus:oppida orfonaba barfa midlili uniuerfa prouinciadiuiditquot; in conucntus tres Emeritenfcm paccnfem fcalabitanum tota populoy.xlvi.In qbus colonip funt.v.municipium ciuium romanorum latiiantiqui.iiii.ftipendiaria.xxxv Colonipaugufta emerita ane fluuio appofita mctallicfis pcccfis norbenfis cçfariana nomine:contributa funt.In ea caftra lulia caftra cecilia quita cft fcalabisqup prpfidiu lulium uocatur muicipium ciuium romanorum olifippo f^licitatcs lulia cognoiatu oppida ucteris laci cbora quod idc liberalitas lulia amp;nbsp;myrtbile ac falatia quç diximus ftipcndiariorum quos nominate non pigcat prçtcr lam dicftos in beticp cognoibus auguftobrigcnfcs cmicnfes eraditani taxabricenfes blaxenfes cfGrobricfes capcrefes caurenfes colarini cibilitani cócordicfes amp;nbsp;bocori uitcrafcnfes mirobrigcfes amp;nbsp;celtici cognominantur medubrigenfes qui plumbarii occlenfcs laticfes turduli qui barduli ct tapori lufitaniam cum aufturia amp;nbsp;gallitia patere longtudine.dxl.m.p.latitudine, dxxxvi.m.agrippa prodit.Omnes autem bifpanipa duobus pirenei promontoriis per maria totius orp circuitu.xxxix.m.xii.colligere exiftimantur ab aliis.xxvi.Exad' ucrfo ccltibcrip complures funt tnfulç caffiteridcs didtp a greets a fertilitate plumbi cte regioncatrebarum promontorium deorum.vi.quas aliqui fortuatas appcllaucrc In ipo ucro capite mox bcticfab boftio freti.p.xxv.gadis loga amp;nbsp;ut polibius fcripfit xii.lata.1111.p.abcftacontinente proxima parte minus pedes.dcc. Reliqua plus.vii. ipfius.xv.eft:habet oppidum ciuium romanorum quod appellaturauguftana urbs Iulia.ga dltam ab co latcre:quo hifpaniam fpeélant.p.tere.c.m.Altera ilula cft lóga pafTus mille lata in qua prius oppidû gadium fuit. Vocatur ab ephoro amp;nbsp;a phylide critbca a timço amp;nbsp;Sileo aphorodifias:ab indigeis iunois:maioré Iimçus potmufam apudcos a puteis uocitatam ait:noftn tarteron appellant.peoni ca diritam punica lingua fepem fignificante Erithra dicfta cft:quoniam tyrii ab origine carum orti ab erithrco mari ferebantur.In hac gerioncs habitate a quibufdam exiftimatur.quoru armenta hercules abduxerit.Sunt qui aliam elle cam :amp; contra lufitaniam arbitratur eodemque nomine quondam ibi appellant.

Eraefto ambitu Europe reddenda confumatio cft:nc quid inexpedito non fit nofccre uolcntibus longitudinem cius Arthemidorus atq; Ifidorus a tanai ulque gadcs.lxxxii.m.xiiii.p.prodiderunt Polibius latitudine Europa ab Italia ad oceanü Icribit.xi.l.edc ctiam tum incomperta magnitudic.Eftaut ipfius italiç.utdiximus xii XX.ad alpcs.Vndc lugdinjcnfis ad portum morinorum britannicum qua uidct menfuram agere Polibius.xiii.xviii. Sed certior mcnfura.ccc.longior ad occafum folis pftiui boftiumq; rhcni per caftra legionum gcrmaniç.Ab lifdc dirigit alpibus xii.xliii.p.binc deinde lam africa:atquc Alia dicentur

ocr page 114

FFRICAM GR AECI LYBTAM APPELLANT et mare ante cam libycum pgyptio finitur: ncc alia pars terrarum pauciores recipit tinus longe ab occidente lit/ torum obliquo fpacio populorum cius oppidorumq; nomina:uel maxime funt ineffabilia: prçtcrq ipforum linguis amp;nbsp;alias caftclla fermeinhabitant.

Rincipia terrarum mauritanip appellantur ufque ad.C. Cçfarcm gcrmaici filiü:feuicia eius in duas diuifa ell prouincias promontorium occani extimum apelufia nomiat a grçcis:oppida fuere liffa amp;nbsp;cottc ultra colunas bcrculis Nunc cft tingi quondam ab Antco conditum:pollea a Claudio Cflarc cu coloniam tacerdCappellatum traducta lulia.Abella beloncoppido bcticp proximo traicdlu.xxx.m.p.ab eo.xxv.In ora occani colonia auguftaiulia conflantia. Zilil regu dmoni exempta Ölt; lura in bpticam petere luffiab co.xxxii.p.coloia a Claudio effare facta lixos fabulofiliimeab antiquis narrata .Ibi regia antei certamenq; cum bcrcule et befpcridum orti.Affunditur aut fftuariu e mari tlexuofo meatu:in quo draconis cuftodif inftar fuiffe nunc interprétantquot;.Ampledtifintra fe Infulam:qua fola e uido tractu aliquado excplfiorcs md tame filus maris inundat.Extat in ea amp;nbsp;ara berculis nec prfter oleaflros aliud ex narrato illo aurifero nemore minus proflato mirentur* portentofa grfcif mendacia de bis amp;nbsp;amne lixo prodita qui cogitent noflros nuper paulominus moflrifica qufdam deeis tradidillerprfualidam banc urbem maioity magna Carthagine.Prfterea ex aducrlo eius fitam amp;nbsp;prope immenfo tradlu attingi quoqialia Cornelius nepos auidiffimc crediditab lixo.xl.m.in mediterraneo.Altera augulti coloia é baba lulia capeflris appcllata:amp; tcrtia banafa.lxx.Valentia cognoiata ab ea.xxxv.uolubile oppidum:tantundem a mari utroq; diflans amp;nbsp;in ora a lixo.1.m. amnis lububus prêter banafam coloniam defluens amp;nbsp;magnificus amp;nbsp;nauigabilis:ab eo totidem milibius oppidu fola eiufdem nominis fluuio impofitu lam folitudibus uicinum elephantorum q; gregibus infcllum:rbulto tamé magis autolodum gétern per quam iter elf ad montem atricf:ucl fabulofinimü atlantem e mediis hüc barcis in cflum attolh^pJidcre alpedu fquallentc qua uergatad littora occani:cui cognomé impofuit:eüdcm opacum nemorofumq; amp;nbsp;fcatcbris fontiu riguum q fpeeffat africa fiuélibus omnium generum ip^onte fubnalcentibus:ut nunglatictas uoluptatibus defit.Incolatu neminemjinterdiu ccrni:filerc omnia haud alio g lolitudinû horrore^ fubire tacitam religioncin animos propius accedentium prfterg horrorem elati fup nubila:atq; in uicia lunaris circuli eunde nodibus micare crebris ignibus.Aegipanu Etyrorumq ; hfciui aimpleri tibiarum ac fiflulf cantu tympanorumq; amp;nbsp;cimbaloru fonitu flreperc:hçc cflebrati auctores prodidere prfter herculis amp;nbsp;perfci laborata.Ibi fpacium ad cum immcnium inccrtumq; fuerat.amp; hanonis carthagincnfium ducis commentarii paucis rebus florentiflimis explorare ambitum affricf luOirque fccuti pleriq; e grpcis noflrifq; amp;nbsp;alia quodam fabulola amp;nbsp;urbes multas ab eo conditas ibi prodidere:quarum nec meinoria ulla ncc ucfligium extat. Scypionc fmyliano res in affrica gerente l'o!ybius annaliu conditor ab eo ac%pta clade Icrutandi illius orbis gratia circumuctlus prodidit a mote co ad occafum uerfus faltus plenos fcris:quas generat africa ad flumc anatium.cccclxxxv.p.ab co lixum.ccv.m.p.a gaditano freto cxii.abede.lndc linum qui nocetur lagici oppidum in promótorio mulclacha fluia adabubam amp;nbsp;lalath portum rutubis a 11x0.cccxiii.p.Inde promontoriû (olis portui rifardir gctulos autotelos flumccofenû:gente felathitos amp;nbsp;mafathos:flumé mafatb fiuméuarathnn quo crocodilos gigni:dcîdclinû.dcxvi.m.icludi motes brace 4,mo' tono excurrente in occafum:quod ap pellatquot; furentu:pollea fluméfaixum:ultra quod

ocr page 115

çtbiopas/pcrorfostquorum a tergo paruGos lois iungi mediterraneo getalos diras. At in ora ptbiopas darardidas flumen bambotum crocodtlhs amp;nbsp;bippotamis refertu. Ab co montes perpetuos u(q;ad cum quem tbconocema dicemus.Inde ad promo' tortum befperum nauigationc dicrum ac noólium.x. In medio co (paeto atlantem locauit a cçtcris omnibus in extremis mauritaniç proditu Romana arma primum Claudio principe in mauritaia debcllaucre Ptolemçum regem a. C.Cçfare principe interemptum ulcifccntc Liberto cudemone rcfugientibufq; barbaris uentum collât ad montem atlantem:nec folum confulatu perfunctis atep e fenatu ducibufq; qui tu res geirere.fcd equitibus quoqi Romanis qui ex eo profuere ibi atlantem penetraffe gloria fuit.Quinq; funt ut diximus Romany colonipin ea prouincia peruiuqi famç uideri poteft Sed id ple^q^fallacifTimumcxpcrimctum deprebendit fi que idagare dignitate uera pigeat.ignorantiç pudore mcntiri non pigamp; baud alio fidei pniore lapfwq ore ubi falfp rei grauis auctor exidit.Equidcm minus miror icompta quçda cffc equcftris ordinis uiris.Iam uero amp;nbsp;fenatum inde intrantibus:quomain luxurip cuius cfficacidima uis fcntitur atq; maxima cum cbori citro filuç exquiratur omnes fcopuli gctulis murias purpuris.In digen ç tamen tradut in ora abfala.cl.m.p.dume afanam marino bauftu fed portu fpcttabilcimox amnem quem uocat pbutb ab eo abdirim.boc enim atlantis nomen ede eorum lingua conucnit.cc.m.interucriicnte (lumine:cui nomen edVlorubi extare circa ucftigia babitati quondam fol uineai^ palmetorumcp reliquias.Suetonius paulinus que confulc uidimus primus roioru ducum cnenfes tianfgrcffus quoqi atlantem aliquot milium fpacio prodidit dc ex/ celfitate quidem cius:quo ceteri imas radices denfis altifq; repletas filuis incognito genere arborum proceritate fpectabili e nodi nitorc frondes cuprefli fimiles prftcrq graultate odoris tcnui cas obduci lanugine:quibus addita arte po(Tc quales bombice ueftes cofici uertice altis ctia opiri filate niuibus dccumis fc eo puei(recaftris:amp; ultra ad fluuium qui niger uocatur per folitudines nigri pulucris eminentibus interdum uclut cxuftis cautibus loca inbabitabilia feruore qq byberno tempore expertos qui proximos inhabitant faltus refertos elcpbanto^ ferarumep amp;nbsp;ferpetiu omni genere canarios appellari quippe uidtum eius animalis promifcuu cGc bis amp;nbsp;diuidua icraip uifccra iuncfta çtbiopum gente quos pcrorfos uocant fatis condat. luba ptolemçi pater primus utriq; mauritaniç imperauit (ludiorum claritate memorabilior ctiam g regno fimilia prodidit de atlante prçtcrq gigni ibi berbam cuforbiam nomine ab inuentore mcdico fuo appellatam:cuius laticum fuccum miris laudibus cflcbrat in claritate uifusxontraq, ferpcntcs amp;nbsp;ucnena omnia priuatim dicato uolumine:amp; fatis fuperq; dc atlante.

Ingitanp prouincia longitudo.clxx.cft.gentes quonda in ea prçcipua mauroi^ Vnde proumcic nomcn:quos plcriqi maurufios dixerunt.attenuata bcllis ad paucas recidit familias .proximailli maOillo? fuerat amp;nbsp;fimil i mo cxtincbcd.getulf nunc tenent gentes bamurç: multo qi ualididimi autololcs:amp; borum pars quonda uelini:qui auulfi bis propriam fecere gente uerfi ad çtbiopas ipfa prouicia ab orictc inontuofa;fcrt clcpbantos:inbabiluquoq; monte ex quos feptem fratres a fimili altitudineappellati freto imminent! luntli abile ab bis ora interni maris.flumen tarnuda nauigabile quondam amp;nbsp;oppidum flumen lautb:amp; ipfum nauigioru capax rus ad dir oppidum amp;nbsp;portus?naluana fluuius Siga oppidum exaduerfo malace in biCpanif fitum Sipbacis rcgia alterius lam mauritaniç.Nancp diu regum nomia obtinuerunt:ut bogutiana appellaretur extima.Itcmqbocbi quç nunc edaricfis .ab ca portus magnus a fpacio appellatus ciuium romanorum oppidum.amnis mulu' cacabocbi madilorumq; finis qui zacetania percgriorum oppidum arfenaria latio^ iiii.m.p.a mari carterna: colonia augulli legio fccunda.Itcm colonia eiufdé deduóla coborte pretoria gumugil promontorium apollinis:oppidumq;ibi eflebernmum

ocr page 116

cçfirci ante uocatum.Iol lubç rcgi.i a diuo Claudio coloniç iure donata ciufde uOTu deductis ucteranis:oppidum nonum amp;nbsp;latio donatum tipafaltcmq; a Vcfpafiano imperatore eodem munere donatum Icofia coloriaaugufti rufconif rufico^ ciuitatc honoratum a Claudio:rufafus colonia augufti:Qldc colonia ciufdem.Item Igilgilt oppidum tucca impofitum mari amp;nbsp;flumini ampCagc.Intus coloniç augura qup ite fuccubar.Item tubufumptuciuitates tirinici ttgaue flumia Cirdania lauefina barges marcureui flumen ucfariens:nabalcs:flumen ampfaga.Abcfta cçfarca.ccxxiii.m.p. utriufq; mauritanip longitudo.x.mp.xxxviii.m.latitudo.cccclxvii.m.p.

Bampfaga Numidia e mafinide clara noic metagoitis terra a grçcis appellata Numidiç uero nomades a pmutadis pabulis mappalia fua:boc eftdomus paluftris circuinfcrcntes:oppida culuri ficebadeamp;ab eo ad.xlvni.m.p.in mediterraneo coloia fitianorum cognomine cirta amp;alia intus ficca libeuq;oppidum bulla regia.Atinora taccatua bippos regius flumen arimia oppidum atbarca braeba cimum Romanoru tufea fluuius Nûidiç finis.nec prêter marmoris nuidici fera^q^l^uctu aliudifigne.

Tufea Zeutigana regio amp;nbsp;quç proprie uocatur africa eft tria qamotoria cädidu moxapollinis aduerfum fardiniç mercuriiaducrfum ficiliç in altum procurrentia duos efficiunt finus bipponenfem amp;nbsp;proximum ab oppido:quod bippone dyaritu uocatur:cbaritu a grçcis didlu propter aqua^ irrigua:cui finitimu tbeudalis mime oppidum longius a littorc.Deinde promontorium apollinis amp;nbsp;inaltero finu Vtyca ciuiu Romano^ Catonis morte nobilis:fluuius bagrada locus caftra cornelia coloia carthago magnç in ueftigiis cartbaginis coloia maüula:oppida carpuniffu amp;nbsp;libei; clypea in promontorio mercurii.Item libera Curabis neapolts mox africç ipfius alh diflindtiodibyi focnices uocantur:qui bizantium incolunt ita appellatur regio.eel. m.p.per circuitum fertilitatis cximiç cum centefima fruge agricolis foenus reddente terra bic oppida libera Icptis adrumentum rufpina tbapfus. Inde tbçnç auefina comadcfla cape Sabatbra contingens lyrtim minorem:ad quam Numidiç amp;nbsp;africç ab ampCiga longitudo.dlxxx.m.p.latitudo qua cognitum eft.cc.Ea pars qua africa appellauimus diuiditur in duas prouincias uetcrem ac nouam difcrctas foflh inter atricanum fcquentem amp;nbsp;reges tbenas ufq; producT:a:quod oppidum a cartbagie abe ccxvi.m.p.Tertius finus diuiditur in geminos duarum fyrtium uadofo ac reciproco mari dipbros ad proximam quç minor eft acartbagine.ccc.m.p. Polybius tradit ipfain.c.p.aditu.ccc.m.ambitu.Hçc terra autem fyacrum obferuatione nobilis ad eam per deferta barcis perq; ferpetes iter eft.Excipiut faltus repleti ferait multitudic et introrfus clepbantoi^ folitudies mox deferta nafta ultra q; garamatbas ab augulis dieruiTi.xii.itinere diftantcs:fiiperiHos fuere gens pfili fupcr quos lacus lycomedis defertis circudatus.Augilc ipfi medio fere fpacio locanfab çtbiopia quçad occidété ucrgit amp;nbsp;a regione quç inter duas partes mtcriacet pari utrmq; itcruallo:fcd a littore iter duas fyrtcs.ccl.m.p.Ibi ciuitas occenfis:cinips fluuius ac regio:oppida neapolis tbefra abrotanu lcptis:altera quç cognoiafmagna fyrtis maior circuitu.eexxv. m.p. aditu aut.cccxiii.m.Inde accolit gens tidipadu in intimo finu fuit ora lotbopbagu: quos quidam alocradas dixerunt.Ad pbilenorum aras ex barena funtbçc.Ab bis no procul a continente palus uafta amnem tritonem nomenqiab eo accipit palantbeas appellata a Calimacbo:amp; citra minoré fyrtim effe didta:multis uero iter duas fyrtes promontorium quod maiorem claudit burion appellatur:ultra cyrcnaiea pmotoriu prouincia.Ad bunc fine africa a fluuio ampfaga populos.dxvi.babct:qui Romano parent imperio.In bis colonias.vi.prçtcr lam dicftas utbimiam tbuburbio oppida ciuium Romanorum.XV.ex quibus in mediterraneo dicenda afuritanum abuticcfe ab oriente canopbicum cbimanen(c:fimitimenfc tbimofidienfe ctbuburnicenfe

ocr page 117

libadrumcfe amp;nbsp;tybigcnfc. Veteranaduo maius amp;nbsp;minus.Vagenfe oppidum latinu unum ufalitanum:oppidum ftipcndiarum Vnü caftris corncliis oppida libera.xxx ex quibus dicenda intus accolitanû acbaritbanû auincnfe amp;nbsp;aciritanu canopitanum melizitanu materefe falapbitanu tudritanû tbulicefe tbimifcnfe ftbeodéfe tbageféfe figenfe Vlufuburitanû uagenfe amp;nbsp;ahud figcnfe ziaméfe amp;nbsp;amcfe:ex reliquo nuero non ciuitatcs tantû:fed plcriq; amp;nbsp;nationes dici lure poffuntiut natabindes capfitani mufilani farbrabercs mafilini ciues uamacures etbini mufini marcubi amp;nbsp;tota getulia ad flumen nigrum qui africam ab çtbiopia dirimit.

Yrenaica eadem pentbapolitana regio illuftratur Hammonis oraculo qnoda cyrenis abell.cccc.m.p.fronte folis urbibus maxime.v.beroicc arfinoe ptolçmayde apollonia ipfaqicyrenc beronicf in fyrtis extimo cornu cft quondam uocata befpidu fupradicftarum uagantibus grçciç fibulis:nec procul ante oppidum fluuius Içtbon locus facer:ubi bcfpcridum orti mcmoranf:abcft a lepti.ccclxxv.m.p.ab ea arfinoe tcucira uocata.xliii.m.p.amp; deinde ptolcmays antiquo nominebarce.xxii.m.p.mox cel.m.promontorium pbyeus per creticum mare excurrit diftans.cccl.m.p.a tçnaro lacolcç pmontorio a creta uero ipfa.cxxv.m.p.poft id cyrenea mari.xi.p.a pbicutc apolloniam.xxiiii.p.adcberonenfum.Ixxxviii.m p.unde catabatbynum.ccvi.m.p. accolut marmaridp apbaretoni ferme regionead fyrtim maiorem ufqi porrccfti:pofl cos acrauce lefatiam in ora fyrtis.Nafamones quos area bamones grçci appellauere ab argumeto loci medios inter barenas fitos cyrenaicus ager.xv.p.latitudie a littore arboribus fertilis babetur.Intus code fpacio frugibus tantû mox.xxx.m.p.latitudic et.ccl.m.p.longitudine.lafari modo poll nafamonas farpitae amp;nbsp;maccni ultra cos amatnantes.xi.dierum itinere a fyrtibus maioribus ad occidentem:amp; ipfi uerfus barenis circundati:puteos tarnen baud difficiles binum fere cubitoruin altitudine inueniunt ibi reftagnantibus mauritanip aquis domos falc motibus fuis cxcifo ccu lapide coflruunt:ab bis ad trogodytas bybcrni occafus plaga dic2^.vii.itcr cuquibus commercium gemmptantum:quam carbunculum uocamus ex çtbiopia inuceftp. Intcruenit ad folitudines africc fuper minores fyrtas dicftas uerfa fazania:ubi gente fizaniorum urbcfqialclen amp;nbsp;cilabam fubegimus.Item cidamum e regione labratae. Ab bis longo fpacio mons in occafum ab ortu tcndit ater noflris dicftus a natura adufto fimilis:aut fblis repercuno accenfu.Vitra eum defcrta mox tbelgeoppidum garamantba.Itcmqidedris affufo fonte a medio die ad media noétéaquis feructibus totidemcp boris ad medium dicm rigentibus clariffimumq ; oppidum garama caput garamantbum:omnia armis Romais fuperata amp;nbsp;a Cornclio balbo triupbata unius omniu curru externo amp;nbsp;quiritu lurc donato quippe gadibus nato ciuitatis Romany cu maiore balbo patruo data efl:amp; boc miy fupradidta oppida ab eo capta auctores noeros prodidiflc ipfum in triumpbo prêter cydamum amp;nbsp;garamam omnium aliau gentium urbiumq; numina:ac fimulacra duxifre:qu^ iere bocordic tabudiu oppidu nitiebres natio miglis gemella oppidum bubrifi natio mcl oppidu cmpnatio tuben Oppidum mons nominc niger:tiutibrum rapfh oppidu uifccra natio detri oppidu flumen natabur tapfagum oppidum tamiagi natio boni oppidum pede oppidum flumen dafibari.Mox oppida cotinua baracu bulla bcllafit galfa balla mazala zizaia mons gyrim.quo gemmas nafC Titulus prodit:ad garamantbas iter inexplicabile adbuc fuit latroibus gentis eius:puteos qui funt non alte fodiendi fi loco^ fi notitia adfit barenis opperientibus proximo bello:quod cum occenfibus Romani geOere initis auipiciis Vefpafiani imperatoris compendio uip quatcrdiu deprçbenfum cft. boc iter uocatur prêter caput fafi finis cyrenaicus acatbabatbynos oppidum appellat et uallis repente connexa ad eum terminum cyrenaica africa a fyrti minore decics.lx m.p.in longitudine patamp;.In latitudine qua cognitum eft.dccc.m.p

ocr page 118

Aquç{equitquot;regio marcotis libya appellatquot;fgypto cotcrmia tenet mormarides arimaebde.deinde marcotp menfura a catabatbyno adparctboninu.lxxxii.m.p.In eo tradtu intus apis mtereft nobilis religione ^gvpti locus ab eo Paretbonium.lxii.p. Inde alcxandriam.ee.m.p.latitudo .clxviiii. longitudo cft. Eratoflbencs a cyrcnis alcxandriam terreflri itinere, dxxv. prodit.Agrippa totius afric^ a mari atlantico eu ifcriorc pgypto.lxxx.m.p.logitudinc pofuitPolybius amp;Eratofl:benesdiligctiffime cxtimati ab occano ad cartbaginem magnam.xi.p.Ab ea canopum nili proximum boftium.XV.p.xxviiii.m.fecerunt Ifidorus attingi canopum.xxxviii.xxxviiii.m.pa. Artbcmidorus.xl.m.minus g Ifidorus. •

Nfulas non ita multas complectuntquot;bcc maria:clariffimacfl menis logitudie XXV.p.latitudine.xxii.ab Eratoflbcnc lotbopbagitcs appellata:babamp; duo oppida mcnigcn ab africp latcrc:ab altero trobar:ipfa a dextro fyrtis minoris promontorio, p.millc quingcntis {ita:ab ea.c.m.p.contra leuam ccrcina cum urbe ciuGcm nois libera longa.XXV.in.p.lata dimidium cius:ubi plurimum.Atin extremo non plus, vp.buic per paruam cartbaginem ucrfus ccrcinitis ponte lungitur.Ab bis.1.fcrc.p lipadufi longa.vi.p.mox gaulce galatba:cuius terra fcorpioncs dirum animal afriep nccat: dicuntur amp;in clupea emori:cuius ex aducrfo cofora cumoppido. At contra cartbaginis finum dupçgcnulç carep autem fcopuli ucrius q infulp itcr ficilia maxic et fardiniam auctores funt:amp;bas quondam babitatas fubfedidc. Interiori autem ambitu africç ad meridiem ucrfus:fupcrq;gctulos interuenicntibus defertis primi omniû libyes çgyptii:dcidc leucp ptbiopcs.

Abitant lupcr cos ptbiopu gentes nigritc:a quibus dictü cft flumen gimnetcs pbarufi ctiam occanum attingentes:quos in mauritanip fine diximus perofi Ab bis omnibus uafte folitudincs orientem ucrfus ufq; ad garamantes augilafqi amp;nbsp;trogodytas ucriffima opinione eorum:qui defertis africçduas ptbiopias fupponfit et ante omnes Homeri qui bipartitas tradit ptbiopias ad orientem occidentemque ucrfas.Nigri fluuio eadem natura:qup nilo calamum ac papyrum amp;nbsp;cafeiem gignit animatcs.Iifdcmq; temporibus augefcit:oritur inter tbarclcos ctbiopas amp;nbsp;eocalicas: borum oppidum magnum quidam folitudinibus intcrpofu eruntatlantasiuxta eos aegypanas fcmiferos tx blcmias amp;nbsp;grampbafaneftas amp;nbsp;latyros amp;nbsp;bimmantbopodas atlantes degeneres funt bumani ritus fi credimus.Nam neq; nominu ullorum inter cos appellatio cn::amp; folcm orientem occidcntemq; dira imprçcationc contucturmt cxicialé ipfis agrifq;.Ncq; in fomno uifunt qualia reliqui mortales:trogodyte fpecus excauant:bpc illis domus:uicftus ferpentum carnesiftridorq; non uox:adeo ferinois cominercio carent:garamantes matrimonioru exortes paffim cum focminis degunt Augilç tantum inferos colunt:gampba{antcs nudi prçlio^iq; expertes nulli externo congregantur:blcmmis traduntquot; capita abcffeiore amp;nbsp;oculis in pcC?orc affixis .Satyris prêter figura nibil moris bûaî.Acgypanu qualis uulgo pigitquot;forma:bymatbopodcs loripedes quidamiquibus ferpendo igrcdi natura cft:pbarufi quoda per fc comités fuifle dicut berculis ad bcfpidas tendetis.Nee de africa plura quç meorentquot;occuriut.

Sia adbçramp; quam patere a can opico boffio ad^onti ofliu Timoftbcnes.xxyi. m.xxxviii.tradit.p.ab ore autem ponti ad os mfotis.Eratoflben cs.xv.xlv.m.paOus Vniuerfim ucro cuin fgypto ad tanaim Artbemidorus amp;nbsp;Ifidorus.Ixiii.deel.m.p. Maria cius complura ab accolis traxere nomina:qua re fimul indicabuntur.Proxia afriep incolitur pgyptus introrfus ad meridiem recedensidonee a tergo protendant ftbiopes.Inferiorcm cius partem nilus dextra leuaq; diuifus aplcxu fuo determinat Canopico boftio ab africa:ab afia pelufiaco,clxx.m.p.intcruailo:quam ob caufam

ocr page 119

intus infulas quidem egypturn retulere ita fc findente nilo:ut triquatra terrp figura cfficiat.Ideoq; multi grçcç lutere uocabulo deltam appellauerccgyptum menfura ab unitate aluei;unde fe primu findit in latera adcanopicu boftiu.exivi.p.ad pclufiacu cclvi.eft fumma pars contermina ptbiopif amp;nbsp;tbcbais uocatur:diuiditin profecturas oppidoi ^quas nomas uocatombitem apollopolite ermotietcm tinitem phaturitcn copititen tempirtem deiopontem antbeopolitemampbrodicopolitem lycopolitcm qupluxta pelufium cA.Regio nomos babamp; paruotbitcm bubaftitem fetrobitem tanitem.Reliqua autem arabicum bainmoniacu tendetes ad bamois iouis oraculu oxiricbitem leontbopolitem atribitcm finopolitem bemopolitem xoitem medefiu fcbenititcm cabaRitem letopolitem beliopolitcm ^ifobitem brufopbiteompbitem fartbem penetbum ptbepbim.Naueratitcm metclitem cynocopolitem menclaytem alcxandrip regione.Item libyp marcotis bcracleopolitcs infula eR nili longa pafTus. l.m.in qua amp;nbsp;oppidum berculis appellatu arfinoitc dup finitbi amp;nbsp;mempnytes uf^ ad fummu delta proucniunt:cui funt cotcrmini ex africaduo occafitp:quidam ex bis aliqua noia pmutant amp;nbsp;fubflituut alios nomos:ut berdopolitem amp;nbsp;crocodipolitem intus arfinocbitcm autem ac mcmphite lacus fuitcircuitu.ccl.m.p.aututmutianus tradit.ccccl.m.amp; altitudis.l.m.p.maufactus a rege qui fecerat moeridis appellatus. Inde.Ixxii.m.p.prope abcf l mempbis:quondam arx egypti regum.Inde ad bamois oraculum.xii.dierum itcr:ad fciduram autem Nili:quodappcllauimus delta.xv.m. p.nilus incertis ortus fontibus:ut per deferta amp;nbsp;ardentia immenf p logitudis fpacia ambulans famaq; tantum inermi qupfitus finc bellis:quçesteras oes terras luenei^t Originem utiuba rex potuit exquirere in monte inferioris mauritanip non procul occano babamp; lacum protinus ftagnantem:qucm uocant lulidc.Ibidepifces repiuntquot; alabcte coracini filuri crocodillus quoq^Indc ob argumentu boc cçfarcç ortus creditquot; in bis qup nili alueo fpectantur boc lacu educantur in bofeo dicatus ab co fpcctatur bodie:prçtcrca obferuatum cR prout in mauritaia niues imbrefue fatiaueritnta nilu incrcfccre:ex boc lacu perfufus indignatur fluere per barenofaac fquallentia xoditq; fc aliquot dierum itincre:mox alio lacu maiori in cçfaricnfis mauritaip gete maffilu erumpit:amp; bominuin cftustueluti circumfpicit.Iifdcm animalium argumetis.Itc:^ barenis receptus conditur rurfus.xx.dierum defertis ad proximos ptbiopas atq; ubi iterum fcnfcrit bominem profilit fonte:ut uerifimile eft illo:quem nigru uocauere Indeafricam ab çtbiopia difparticns etiam fi non protinus populis fcris tamen amp;nbsp;beluis frequens filuarumq ; opifcx mcdios ptbiopas fccat cognoiatus aflapus:quod illarum gentium lingua iignificat aquam e tenebris profluente:ifulas ita inumeras fpargit aquaatq;tam uaftp magnitudinis qq rapida celeritate ut tamen dici ^qumq; curfu non breuiorc tranfudamp;.Circa clanffimam earu meroem aflobores Icuo alueo dicftus boceft ramus aqup uenientis e tenebris:dextra uero affufapes quod lateris fignationem adiicit.Ncc ante nilus qfc totum aquis concordibus rurfus lunxcrit Sicquoq ietiam nigeris ante nomiatus per aliquot milia in totum bumcro çgyptiis aliifq; triton fubindc infulis impaélus totidem q; incitatus irritamentis:poltrcmo inclufus montibus.ncc aliunde torrentior ucótus aquis properantibus ad locum çtbiopum qui catadupia uocatur:noui(fimo cataracte inter occurfantes fcopulos no fluere immcnfo fragore creditur:fed ruere.Poftea lenis amp;nbsp;cofraótis aquis.domita qi uiolcntia aliquid amp;nbsp;fpacio fciTus:multifq;:guis faucibus in pgiptiu mare fecuomit Certis tamc diebus aucftu magno per totam fpaciatus çgyptu fecundus inatat terrp. Caufas bulus incrementi uarias prodidere.fed maxime probabiles ctefiay eo tepore ex aducrfo flantium rcpcrcuffu ultra in ora acfto mari .aut imbres çtbiopiç pftiuos iifdem ctcfiis nubila illo ferentibus ex rcliquo orbc.Tbimpus matcmaticus occulta prodidit ratione pbialam appellari fonte eius.mergiq; in cuniculos ipfum amnem uaporem anbclantem fumidis cautibus.ubi conditur ue^ c folc per cos dics quomius

ocr page 120

ficfto extrahi ardoris ui.amp; fufpenfum abundare ac ne dcuoretur abfcondi id eucire ad canis ortum per introitum folis in leonem contra perpendiculum fontis fydere flate:cum in eo tradu aflumantur umbrç plcrifq; e diuerfo opinatis largiore fluere ad fcptcntriones fole difccdentc:quod in cancro amp;nbsp;leone eucnit.Idcoq; tunc minus ficcari.Rurfum in Capricornum amp;nbsp;auflrinu polum reuerfo forbcri:amp;ob id parcius uf^ fluere.Sed timeo fi quis extrahi poffe credat uiribrarum defectus his diebus amp;nbsp;locis fine fine adefl.Incipit crefcere luna noua quçcunqi pofi folflitium cfl fenfim modiceq; cancrum foie tranfeunte:abundantiffime autem leone amp;nbsp;refidéé in Virgie Iifdem:quibus accrcuit modis.In totum auté reuoeafintra ripas in Libra ut tradit Herodotus cctcfimo die cum crefcit:rcges aut prpfeeftos nauigare eo nefas ludicatu efl.Aueftus per puteos menfurç notis deprçhenduntur:iuftum incrementum eft cubitorum.xvi minores aquç non omnia rigat.Ampliores detinet tardius rccedédo hçc ferendi tempora aHummunt folo madente ille non dant fitientc utruq; reputat prouincia in.xii.cubitis famem fentit.In.xiu.etiam no exurit.xiiii.cubiti bilaritatc afferunt.XV.fpcunditatcm.xvi. delicias.Maximu incremcntu ad hocpui fuit cubitoz; xviii.Claudio pricipc:minimumq;.v.pharfalico bello:ucluti in nece magni ^digio quodam flumineaduerfante. Conftitcrc aquç apertis molibus admittuntur:amp; ut quçq; liberata ell terra feritur.Idem amnis unus omniu nullas expirât auras .ditiois aegyptip effe.Incipit a fine fthiopiae fiene ita uocatur peninfula mille.p.ambitu:in qua ceraflp funt latere arabip:amp; ex aduerfo infulç.iiii.pylç.dc.m.p.nili iifTura.unde appellari diximus deltatn:hoc fpacium edidit Artbcmidorus amp;nbsp;in co.ccl.m.oppidi fuiffe luba.cccc.pedes.

Ariflocreon ab clephantidead mare.dccl.m.p.elephantis infula infra nouiffimum caharaeffem.1111.m.p.amp; fupra fienem.xvi.m.habitatur:nauigationis pgyptip finis ab alçxandria.dlxxxv.p.in tantum errauere fuprafcripti.Ibi çthiopicç conucniut naucs Nanq;cas plicatiles humeris traffe^t quoties ad catharaeftas uentum eft.Aegyptus fuper cçteram antiquitatis gloriam.XX.urbium ibi ainafe regnante habitata profert: nunc quoq imultis etiam fi ignobilibus frequens cplcbraturtamen apollinis mox leucotp diofpolis magna eadem thebe portarum.c.nobilis fama copiofa indicaruin arabicarumq i mercium amp;nbsp;nilo proximum emporiuin mox uencris oppidu.amp; itei^ louis ac tentiris.Infra quod abidus mcmnonis regia amp;nbsp;ofyris templo inclytum.vii. dierum in libyam itincre remotum a fluminc. Deinde Ptolemais amp;nbsp;panopolis ac ueneris iterum amp;nbsp;in libyco licon:ubi montes finiunt thebayden. Ab bis oppida mcrcurii alabaflrocanum :amp; fupradictum hcrculis . Deindc arfineos atra dicti ncmphis:inter quam amp;nbsp;arfinoitem nomon.In libyco turres quç pyramides uocantquot; labyrinthus efl:amp; in miridis lacum nullo addito ligno cxçdificatus:amp; oppidum cyralon.Vnum prçterca intus amp;nbsp;arabiç co tciminu claritatis magnç fblis oppidum.

Ed iure laudetur in littoiepgyptii maris Alcxadria a magno Alexandro códita mafricç parte ab hoûio canopico.xii.m.p.iuxta marcothim lacum:qui lacus ante arapotes noiabagmetatus efl ca Din ocrâtes architectus pluribus modis memorabili ingenio.xy.m.p.laxitate ifertaad effigic macedoniç chlamydis orbe gyrato laciniofa dextra leuaq; angulofo peurfu lam tum tame quita Iju parte rcgiç dicata mareothis lacus a meridiana urbis parte eurippo a cancpico hoAio mittitur ex mediterraneo commercio.Infulas quoq; plures amplexus.xxxp.traic0tus.cccc.ambitu;ut tradit Claudius erfar a liifccno in longitudinem patere.xl.m.faciut fenum quoq; ftadio^: XXX.ita fieri longitudinis.cl.m.p.tantundcm amp;nbsp;latitudinis funt in honore amp;nbsp;intra decurfus nili multa oppida prçcipue quç nomina dedere ofliis:non omnibus.xii.ei rcpcriuntur.fupcr qup.iiii.qup ipfi falfi ora appellant.Sed celeberrimi funt.xii ftgt;xio alcxandriç canopico;dcindc uolbitico febcnitico phamctico mcndcfico tamtilico:

ocr page 121

ultimoq;pc1ufiaco.Prctcrca butos firbctos Icotopolis atnbus lfidis oppidu bufiris evnopohs apbroditos fays naucratis.Vndc boftium quidam nauemieu nominant quodalii bcradcoticum cancpico cui proximum eft praeferentis.

Ltra pelufiacum eft arabia ad rubrum mare pertinens amp;nbsp;odoriferam illam ac diultem amp;nbsp;beatç cognomine inclytam.bçc atabanum amp;nbsp;cfbonitarum amp;nbsp;fenitarum arabu uocat ftcrilis.prçtcrq ubilyriç cohnia attingit:ncc nificaOïo mote nobilis bis arabes lunguntur ab oiictc cadcis a meridie cedreis quidc abo nabatcis bcropoloticu uocatur.Alterqi belaniticus finus rubri maris in cgyptu uergcntis.cl.m.p.iteruallo iter duo oppida lacna amp;nbsp;in nrb mari gaza.Agrippa a pclufiaco arfinonc rubri maris oppidû p deferta.cxxy.m.p.tradit ta paruo diftat.ibi tâta re^ naturç diucrfitas eft.

Vxta Syriam littus occupat quondam terrarum maxima amp;nbsp;pluribus diftindta nominibusmanq; palçftina uocabatur:quc contigit arabas amp;nbsp;ludca amp;nbsp;coele:deinde pbocnicc:amp; quç recedit intus damafeena ac magis ctiam nunc meridiana babylloia et cade mc(ropotamiainter cupbratem amp;nbsp;tygrim.quaq; tranfit tauru lopbenc.Citra ucro eam curr;agcnc:amp; ultra armenia adiabcnas.Syria ante diéfa amp;nbsp;ubi cilitia attigit antiocbialongitudo cius inter ciliciam amp;nbsp;arabiam.cccclxx.p.cft latitudo a feleucia epyeria ad Oppidum in eupbrate zcuginam.lxxv.m.p.qui fubtilnis diuidunt circa cupbratem fyriam pbçnice uolut amp;nbsp;effe oram maritimalyricicuius pars fit ldumça atqi iudca:deindc pbocnicem deinde fyriam id quod prfiacamp; mare totu phoenicum appellatur.Ipfa gens pbçnicum in gloria magna litterarum inuentionis amp;nbsp;fydcium naualiuq; acbellicas aruu a pclufio cabrie caltra caüius mons delubrum lOUis caffii tumulus magni Pompen.boftracenc arabia finitur a pclufio.Ixv.m.p.

Oxldumça incipit a palçftina ab emerfu lacus firbonis:quem qui dam.ccl.m. paffus circuitu tradidere. Herodotus cafLio monti applicuit.nunc eft palus modica oppida rinocolura amp;nbsp;intus raphe s gaza.amp; intus antbedon mons.

Rgaris regio per oram famaria:oppidum afcalo liberum azotustamnes duo Altera intus iopc focnicum antiquior terrarum inundatione.ut ferunt infidcs colli prpacente faxo in quo uinculoru andromadç ucftigia oftcndut.Colit illic fabulofa ceto .Inde apolionia ftratonis turris eadem c^farra ab berode rcgccoditamunccoloia prima flauia aVefpafiano imperatore dcdudtafinis palçftinç.clxxxix.m.p.acdfinio arabip abit:dcin pbçices.Intus aut famaria oppida ncapolis:quod atea amamortbia dicebat.Schäften in monte amp;nbsp;altiorc gamalc fupra ldumçam:amp; famariam.

Vdea longe latecp profunditur pars enim Syriç iundta Galilça uoca^.Arabiç ucro amp;nbsp;çgypto proxima per ca afperis difpcrfa montibus:amp; a cçtcris ludçis Rrdanc amne dilcrcta.Reliqualudça diuidifin toparchias .xii.quo dicemus ordichycricoté palmetis cofitam fontibus irrigua.emaû cfirdim lopcam acrabatbenam Zopbaitica tlaanitica betblé amp;nbsp;tbepbone noric.In qua fucrc hycrofolymalóge clariffima urbiu orientis.Nomen ludcç modo herodium cum oppido illuftri ciufdcm nominis. •

Ordais amnis orit e fonte paniadc qui cognome dedit cçfarcç de qua dicemus IAmnis amoenus amp;nbsp;quatenus locorum fitus patitur ambitiofus :accolifq; fc pr^bens I' uclut inuitus afpbaltbitcm lacu dirum natura petat.a quo poftremo cbibit aquafqi |laudatas perdit pcftilcntibus mixtas .Ergo ubi prima conuallium fit occafio un lacu Ifc effundit:quem plurcs genefaretb uocant .xvi.m.p.longitudinis.vi.m.latitudinis \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amocnis circumfcptum oppidis ab orictc luhadc amp;nbsp;hyppo :a meridie tbariace:aquo

ocr page 122

nomine aliqui amp;nbsp;lacum appcllant:ab occidcntc tibcriadc aquis calidis falubri.

Spbaltites nibil prpter bitumen gignit:undc amp;nbsp;nome.Nullum corpus aialm recipit:tauri cameliq; fluitant.Inde fama nibil in eo mergi longitudinem excedit.c' p.latitudine maxima.Ixxv.m.implct minima .vi. profpicit cum ab oriente arabia: nomadum a mcridic macberi fecunda quondam arx ludcf:amp; ab byerofolymis codé latere eft calidus fons mcdicç falubritatis caliroeaquai; gloria ip6 noic proferens.

B occidcntali littore Edcni quos fugitat ufquequaqinocamp; gens fola amp;nbsp;in toto orbe prêter esteras mira fine ulla foemia oi uenere abdicata fine pecuia fbcia palmarii In dicm ex çquo conuenarum turba rcnafcitur large frcqucntatibus quos uita fcflbs ad mores eorum fortune iluctibus agitat.Ita per Ipculorum milia icredibile didtu. gens pterna eft.In qua nemo nafcitur tam fccunda.Illis aliorum uitf poenitentiacft Infra bos engada oppidum fuit fecundum a bierofolymis fertilitate palmetorumq; nemoribus nunc alterum buftum.indc maflada caflellum in rupc:amp; ipfum baud procul ab afpbalitc:bacftcnus ludça eff.

Vngitur ci c latre fyripdecapolitana regio a numero oppidorum:in qua non omnes eadem ob(cruant:plurimi tamen damafeum amp;nbsp;opothon riguas amne criforo a fertilitate pbyladclpbiam rapbanam:omnia in arabia rcccdctia. Scytbopoli antea nyfain a libero patre Icpulta nutricc. Ibi fcytbis dcdudfis gadara bicronice profluente ctiam dicftum bipodion pellam aquis diuitc galafam catbanata itcrcurrut cinguntq; bas urbes tetrarcbip regnorum infla fingulp amp;nbsp;regna cdtribuunftracoitis pbaneas:in qua cpCirca cum fupradicfto fonte abila arta ampclocs Cagabe.

Inc redeundum eftad oram atq; pbocniccm fuit oppidum crocodillo efl flumé nemoria urbiumdorum figanimuin promontorium carmelum amp;nbsp;in móteoppidu codem nominc quondam adlana diétum luxta icóla gebariuus pagida fiuc bclus uitri fertilis barena paruo littori mifccs.Ipfe e palude cendcloria a radicibus carmeli profluit iuxta coloniam Claudii Cçfaris ptolemais:quç quondam acftcon oppidum Edippa Ægt;môtoriû albu. lyrus quondam infula prçlato mari.dcc.m.p.diudh.Nûa uero Alexandri oppugnantis operibus contineris olim partu clara urbibus genitis lepti Vtica amp;nbsp;illa cmula.terrarumq ; orbis auida carthagic ctiam gadibus extra orbe conditis.Nuncomnis cius nobilitas concbilio atq; purpura:conflat.circuitus.xviiii m.p.clf. Intra palctiro inclufa Oppidum ipfum.xxii. Radia obtinent. Inde idc ac larcutas amp;nbsp;orintbon oppida amp;nbsp;Cydon artifex uitri:tbcbarumq;boetiarum parens.

Tergo cius mons libanus orfus mille.d.Radiis gymiram ufq; porrigitur quf coele fyria cognominatp buic par tnteriacente uallc mos aduerfus itiiibanus obtcdit quondam muro coniuntfus.poR cum introrfus Decapolitana rcgio:prpdi0fcq; cu ca tctrarcbip amp;nbsp;palcRinp tota laxitas.At in ora aute fubicdta libano fluuius nagoras berytus colonia quç fclix lulia appellatur.Icontcs oppidum flumé lycos palcbliblos flumen Adonis oppida Biblos botris cycarda trieris adomos tripolis quodam tyrii et fydonii amp;nbsp;aradi obtinct ortoxia clcutbcros flumé oppida zimira marathos cotraqi arrados.vii.Radiorum oppidum amp;nbsp;infula ducentis mffibusa cotinctc diRas.Rcgio in qua fupradicRi dcfinut motes amp;nbsp;itcriacentibus campisbargilus mons incipitibic rurfus fyria defincte phoenice oppido carnebala Neapolis afpaltos calaba ^^motoriu in quo laodicca libera dipolis bcraclca caradrus pofTidium.

Eindc Syria anti ocbip intus ipfa Antiocbia libera cpidafncs cognomiata orótc amne diuiditurnn promontorio autem felcucia libéra picria appellata.

ocr page 123

Vper ca mons eodem quo alius nominecaffius.cuius cxcçlfa altitudo quarta uigiba orientem per tenebras folcm afpicit brcui circumattu corporis diem nodlcmq; pariter often des .Ambitus ad cacuinc.xviiii.m.p.eft altitudo per dircdlu 1111.At in ora amnis orontcs natus inter libanum amp;nbsp;antilibanum iuxta belyopolim oppida rofqia tergo portç quç fyripappellantur interuallo rofiorum mótiü:amp; tauri. In ora oppidû myriadros mós amanus:i quo oppidû bomitp:ipéa fyris cilitia fepat.

\'ne interiora dicantur cele apudapamiam marfya amne diuifam anazarioru tetrarchia bombicem:qupalio nomine bierapolis uocatur. Syris ucro magog. Ibi prodigiofa tcrgatis:grpcis autem boe decreto colit dióla cbalcida cognoiata ambcllu ude re^io cbalcidena fertiliflima fyriç:amp;ide cbirrcfticea ca zates zindarcncs cabcos tetrarchias duas:qupgraniconiatp uocantur hcrmifenos hylatas Iturcorum gentem: et qui ex bis beteni appellant marimitanos tetrarchiaqup mamifca appellat paradifu pagras penclcntas filcuciam:prêter lain diClas duas qupad cupbratc:amp;qui anibcllu uocantur cardicentcs.Reliqua autem fyria babamp;:exceptis quç cum euphrate dicent arbethifios berocnfes epifancfcs. Adorontcm laedicenos:qui ad libanu cognoiantquot; Icuchadios larifeos:prêter tetrarchias in regna dcfcriptas barbaris noibus.xvii.

Tdc euphrate dixinc in hoc loco aptifbmum fucrit.Orifin prçfccftura armciç maioris caranitidc:ut prodidere ex bis qui proxime uiderunt Domicius corbulo un monte agalicinius mucianus lub radicibus montis:quem copotem appellat fupra zimaram.xii.m.p. In initio pixiratcus nominatus fluit deizcnam primum mox aneticam armcip regiones a Cappadocia excludens clafcufh abeftazimara.lxxv.m.p. indc nauigatur fhcronam.l.m.p.melitencm capadocip.xxiiii.p.clegieam armeniae x.p.acccptis fluminibus.lyco arfania arfano apud elegeam.Occurrit ci taurus mons nec refiriit gq.xii.m.p.latitudine prpualens omnain uocant irrumpentcm:mox ibi perfringit euphrate.V Itra quoq; faxuofus amp;nbsp;uiolcntus arabia inde Ipua imoeroeo^ didlam regionem fafecna a menfura dextra q; comagenem difterminatspontis tamc et lam ubi taurum expugnat paties :apud claudipolim cappadocipcurfum ad occa(u folis agit:primo hunc illi impugna taurus aufert uidlulq; amp;nbsp;abfcifTus fibimamp; alio modo uincit ac fractum expellit in meridiem :ita naturp dimicatio illa aquatur hoc euntc:quo uult:illo Ægt;ibbcte ire qua uelit:a catharadlis iterum nauigaCxl.in.p.inde comagenes apud famafata arabia lupradicfta habamp; oppida bcdeCim quç quondam Antiochia dicabatur.Calidcm a fonte nominata:carras clade eradi nobiles :iungitur prrfctlur ^ mcffopotamifab affirus origiem trabens :in qua ante myiiam ac uicifb:^ oppida:mox arabes qui prytani uocantur.horum caput fingara:a famofatis autem Luere fyrif inarfyas amnis influit Cingila comagenem finit Imoreoy ciuitas incipit oppida alluuntur epiphania amp;nbsp;antiocbia:qupad cuphratem uocantur.Itcm zeugia. Ixxii.p.a famofatis trafitu eupbratis nobilis.Ex aduerfo apaia fplcucus idc utriufq; conditor ponte iunxerat qui cohérent mefTopotamip robobali uocantur. At in fyria oppida curopum tapfacum quondammuneamphipolis arabes fecnite ita feruntur ufqi uram locum: in quo conuerlus ad orietcm reliques fyriç palmirenas folitudics quç ufq; ad petram urbem amp;nbsp;regionem arabiç fulicis appellatae pertinent.

Almira urbs nobilis fitu diuiciis foli amp;nbsp;aquis amoenis uafto undiq iambitu harcnis includit agros:ac uclut terris exempta a rerum natura priuata forte iter duo impcria fumma Romanorum Parthorumq ; amp;nbsp;prima in difcordia femper utrinque cura.Abeft a feleucia parthorum qup uocatur attigrim.cccxxxvii.m.p.a proximo ucro fyriç littore.cciii.amp; a damafco.xxvii.p.

Ropius infra palmirç folitudincs fcclendena regio eft dicftaq; iam bierapolis

ocr page 124

ac borea amp;nbsp;cbalcis ultra palmiram queq; ex folitudinibus bis aliquid obtinamp;cmcQ tbcmclatium dimidio propior pctrp:qdamafeo.Safura ant buic proxiacft phylofco oppido parthorumadeupbratem ab eo felcuciam dierum.x.nauigatio totidemq; fere babyloncm.Scidifeupbratcs a zcumate.dlxxxxiiii.m.p.circa uicum mafficem: et parte leua in meffopotamiam uadit per ipfam felcuciam.circaq; eam profluenti infufus tygridi:dexteriore aut aluco babylonc quonda Caldep caput pctit:mcdi.iq; pmcas itcm qua mocbi uocant:diflrabit''in paludes.Tncrefcit aut amp;nbsp;ipfc Nili modo pffatis diebus paulu differes :ac mefTopotamiäiundat foie obtinetc.xx.partem cancri minui icipit in uirgic amp;nbsp;leone trafgrcffo.In totu ucro remeat in.xxxix ptc uirginis.

Ed redeamus ad oram Syriç:cui proxima eff Cilicia flumen daphnes mons Crocodillus parte amam motis fluia androebus pinarus lycus finus Ifficus:oppidu iffos idcm Alcxandria:flumcn dorus oppidum egee liberum:amnis pyramus portp Cilicip:oppida mallos magirfos amp;nbsp;intus tafos campi alci^oppida cafiponis mopfos liberum pyramo impofitum tyros zepbirium fancilc:amnis faros cidnus tarfum libera urbe procula mari fecans.Regio fclercndiritis cum oppido locus nympbcum foloc Ciliciac:nuncpompeiopolis adana cybira pinarc padalicalis clinus Arfinoe bctabedorion:iuxtaq ; mare coricos eodem nomine oppidu amp;nbsp;portus amp;nbsp;fpccus mox flumen calicadnus promontorium fcopcdon oppidi olincmile promontorium amp;nbsp;oppidum ucncris a quo proxima cyprus infulafcd in continente oppida miandaia neinirium coracefium finifq; antiquus Ciliciac mclas amnis. Intus autem diccndi anazarbcumiquç nunc caefarca auguffa cafhbala epiphania:quae antea hemadoos clcufa Iconium:fclcucia fupra amnem calicadnum traccodis cognomic a mari relata ubi uocabatur horima.prptcrca intus flumina lipparis bobos paradifus mos ibarous C111C1Ç pamphiliam omnes lunxerc ncgledla gente ifaurica:oppida eius itus ifaurica clibanus:fluuius lalafis:dccurrit autem ad mare anemuru rcgioe fupradidtis fimili modo omnibus qui eadem compoiucre.Ignorata eff contermia illi gens omanadu quorum intus oppidum omana:cçtcra caitella.xliiii.itcr afpcras coualles latet infidet uerticcm pifidc quodam folymi appcllati:quorum coloia cpfarea.Eadem antiochia oppida oranda galcfos:hos includit lycaonia in afiaticam lurifditioncm ucrfa:cum qua phylomelicnfes coueniut trimbriai Icncoliti pcltcni turiefes.Datur amp;nbsp;tetrarchia ex lycaonia qua parte galacie contermia eff Ciuitatum.xiiii.utbe celeberrima iconio. ipfius lycaonie celebrantur thebala in thauro.Ida in confinio galacie atq; cap padocie a latere autem cius fupcr pamphiliam ucniut thracum foboles milic:quo2^caricada Oppidum pamphilia antea mcflbpia appellata eff. mare pamphilium cilitio lungitur oppida fade amp;nbsp;in monte afpendum plantaniffum pcrga promontoriu leucoia mós Erdcmidus amnis eurimcdon luxta afpendum fluens earaches luxtaqucm lyrfcnus et olbia:ultimaq;cius ora phafcllis lucftum mare licium efl.gcnfq; licia.unde uaftus finns.Taurus mons abeois ucnicns littoribus cclidonio promontorio differminat immcnfus ipfc amp;nbsp;innumerarum gentium arbiter.dextro latere feptentrionalis.ubi primum ab indico mari cxurgit Icuo meridianus.amp; ad occafum tendes.mcdiamqi diflrahcns afiam nifi opprimenti terras occurreret maria.Refilitergo ad feptctrioncs flexufq; immcfium itcr quirlt uclut de iduftria rei^ natura fubidc equora opponéte hinc phoenicum hinc ponticuin.illinc cafpium amp;nbsp;hrfcanum contra q; mcoticu lacu torquctur.Itaq;collifus inter hçc clauffra.amp; tarnen uiétor flexuofus cuadit ufqucad cognata riphçorum montium luga numerofis amp;nbsp;nouis nominibus quacunq;icedit Infignis imaus prima parte dicftus mox cdigis paropanifus circtus cóbifcs paradis coatras orcges oroandes nympetes taurus.atq; ubi fc quoquecxuperatcaucafus.ubi brachia cinittit.fubindc tcntanti maria fimilis farpcdon coraccfius gragus itcrumq; taurus.ctiam ubi dchifcit.fcq; populis aperit.portarum tarnen nomine unitate fibi

ocr page 125

ucndicans.quç alibi armeniep alibi cafpip alibi Cilicie uocantur quinctiicofractus effugiens quçq; maria plurimis Tegentium nominibus bine amp;nbsp;illic implet adextro byrcaius cafpius.a leua pariedrus morciusamazoicus coroxitus fcytbicusappellatus In uniuerfum uero grpcia ceraunius. In licia igitur a promontorio cius oppidum fimena monscbimpra nodlibus flagrans:bcfcftim Ciuitas amp;nbsp;ipla fçpc flagrantibus iugis:oppidum olympus ibi fuit:nunc funt montana gage coridala rbodiopolis luxta mare limida cum amne aricidus influit amp;nbsp;mons maffiticus. Andria Ciuitas mira:oppida aperie:amp;antipbelos:qupquonda ebefus.atque in rccelTu pellus fuper illos.Deinde pyra itemq; zanius a mari.xv.m.p.flumenque eodem nominc.Dein patara qup prius patcros amp;nbsp;in monte fidima promontorium gragus ultra par finus priori ibi pyrania:cui:amp;qup liciam finit tbelmcfus.licia quonda.Ixx.oppida babuit nunc.vi.amp;.xxx.babamp; ex bis cplcberrima prpter fupradicfta canas caduna ubi clauditquot; cenum nemus padalia coma profluente edeC cyanea Scadiandalis amclfas nofcopiu 'troade Icndus comprpbendit in mediterraneis amp;nbsp;cabaliam:cuius tres urbes cemanda balbura bubona tbelmefo afiaticum marediue carpatium amp;nbsp;qup proprie uocat Afia in duas eam partes Agrippa diuidit. Vnam inclufit ab oriente pbrygia amp;nbsp;lycaonia. ab occidctc fgoo mari a mcridie cgyptio:a (cptctrione papblagoia:buius logitudicm ccclxx.m.p.latitudinc.cccxx.m.fccit.Altera detcrmiauit ab orictearmeia minorc ab occidctc pbrygia lycaonia pampbilia a fcptcntrione prouicia pontica a meridie mari papbilio longa.dlxxv.m.p.lata.ceexxv.In proxia ora caria é:mox loia Vitra ca polis medic dorfo circufundifad mare utroq; latere abics.In ea pmotoriu pcdaliu amnis. glaucus deferes temidiu oppida defala icria fugitiuo^ fluir.c afon:oppidücalinda.

Mnis Indus in cybaritarum iugis ortus recipit.lx.perennes fluuios:torrentcs uero amplius centum oppidum caunos libcrum:dcin pyrnos portus crcfra:aquo rbodus infula.p.XX.lacus lorifma:oppida tbifanufh paryndon larimna finus timas promontorium afrodifias oppidum Idas finus feenus.Regio bubaffustoppidu Fuit acaatus:alio noie dulopolis.Lft in ftgt;mótorio gidos libcra tiropia dcidepcgufa cadia appellata:ab ea doris incipitfcd prius terras amp;nbsp;mediterraneas lurifdicioncs ludicafTe c6uciat:una appellatcibariatica ipfu oppidu pbiygipcc6uciunteo.xxv.ciuitates.

Aclcberrima urbs laodicca impofita eft lyco flumini latera alluentibus afopo et capro appellata primo diofpolis:dein Rbobas. Reliqui in co conuentus:quos nominate non pigcat bydrclitp timofoncs byerapolitp Alter conucntus afTymiade accipit nomê.Conucniut lycaones appiani corpei dorilci mudei lulicfes.Scd reliqui populi ignobiles.XV.Tertius apamiam uadit ante appellatam cclenas.Dcide ciboto fita eft in radice montis figmae circumfufa marfya obrima obra fluibus in mpand^: cadentibus marfyas ibi redditur ortus ac paulo mox conditus ubi certauit tibiarum cantu cum apollinc.Ad locrcnfes ita uocatur conuallis.x.m.p.ab apamca pbrygiam petentibus.Ex boc c6uentu deceat noiare metropolitas dionyfiopolitas cupborbeos acmonefos pcltbenos filuianos.Rcliqui ignobiles.viiii.doridis in finu Icucopolis amaxitos elcuftbcne. Dein carip oppida macium cutanc balacarnafus. Scd oppida contributa ei funt a magno Alexandro tagcle afidc mcdnafa uranium Dcdaffum tbclinifum babitatur inter duos finus ccraunicum amp;nbsp;laficiim.Dein myndos amp;nbsp;ubi fuit polcmyndas Vcriados ncapolis arianda tberimcra libcra bargilie:amp; aquo finus lafius oppidum lafus caria dnterio^ nominü fama prçnitamp;:quippc ibi funt oppida milafa libcra.Antiocbia ubi fucre fimietos amp;nbsp;cranios oppida nuc cam circumfluunt mçander amp;,orfinus:fuit in co tradfu amp;nbsp;mfandropolis:cifcumcnia dudro flumini apP°fita:glaucus amnisdyfias oppidum amp;otbrufa bcrccyntbus:tracftus infitralis eadceuancia amp;nbsp;fcleucia amp;nbsp;antiocbia dicla.Alluitcudoncamne prrfundiFtbebayde

ocr page 126

quidam ibi pigmços habitafTe tradunt.Pçtcrca funt Tidoncs pyrca curomcbcracica mizona labanda libera qufconuentum cum cognoiauit:ftratonicca libcra librandos ceramus troazonc frontis longinquioris eodem difccptat foro ortroniéfes alidicfes feu bippini:xyftiani bydienfcs appoloniatç trapczopolite apbrodicnfcs liberi:prptcr bfc funt coAbinus arpafa appofita fluuio arpafo.quo amp;~tranflicon fuit.Allucbatur lydia aut pcrfufa flexuofi mpandri amnis rccurfibus fupcr loniam procedit pbrygip ab ortu folis uicina a fcptcntrionc mifip meridiana parte regia amplcdlens moenia ante appellata.Celebrantur maxime fardibus in latere molli motis:qui ate timolus appellabatur confitus uitibus ex co profluente paótolo codemqicbrifbroa ac fonte tarni amnis ciuitas ipfa Idac uocitata efticlara flagna gigeo fardianamunc appellatur ea lurifdicio.Coueniutq; in ca extra prçdiôlos macedoncs cadicnilorcni pbiladclfini Et ipfi in radice moli Cogano flumiappofiti mocnii tripolitai.Iidem amp;nbsp;atoiopolitp mpandro alluuntur appollinioritc mifotimolitc amp;alii ignobiles.Ionia ab lafo finu incipiés numcrofiore ambitu litto^ fleólitur.ln ca primus finus bafilicus pofTidcu promontorium amp;nbsp;oppidum raculum brancidai^cappellatummue didimeiapollinis ab littore fladiis.xx.m.amp;indc.clxxx.m.milctus lonipcaput lelcgcis atca cpitbiufa et anacbaria nominata fupcr.Ixxxx.urbium per cuncta maria genitrix nec fraudada Ciuc cadmo qui primus profa orationem condere inffituit.Amnis meander ortus e lacu in móte aulotrene plurimifq; affulus oppidis amp;nbsp;repletus crebris fluibus:amp;ita finuofus flexibus:ut fepe credatur rcuerti.Apamcnam primum peruagatquot; regione mox cucneticam ac deinde byrgaleticos campos poflremo cariam placidus ocfque agros fertiliffimo rigas limo ad decimum a milcto ftadium Icnis illabifmari:mós latbinus oppida bcraclea carice montis cius cognominis caripcminus quod primo condidiffe Iones narrantur atbcnis profedli naulo cum pricneinora qup croglca appellatur:gedus amnis :rcgio omnibus lonibus facra amp;nbsp;idco panionia appellata, iuxta fugitiuos conditum:ut noine indicio cd pbygcla fuit amp;nbsp;maratbefum oppida fupra bpe magnefia mçandri cognomine infignis. Tbcflalica magncfia orta abeft ab cpbcfo.xv.in.p.a trallibus eo amplius.iii.m.Antea tbcdalocbc amp;adrolicia noiata et littori appofita cleraffidas infulas fecum abdulit marc.Intus amp;nbsp;tbiona alluitquot; lyco pellopeia aliquando amp;nbsp;cuthypia cognoiata.In ora autem matium epbefus amazonu opus antea multis expetita nominibus. Alopes cum pugnatum apud Troiam eft mox ortigie amorgones uocata amp;nbsp;zinirna eff cognomine tbracia amp;nbsp;bemonium amp;nbsp;ptcle.Attollitur monte pinio alluitur caidro in cilbianis lugis orto multofq;amncs deferente amp;nbsp;dagnum pegafeum:quod piritcs amnis expellit:ab bis multitudo lini cfl:qua terras propagat:mcdiifquc lam campis fyriem infulam adiccit:fons in urbe calyppia templum dianp complexa e diucrfis regionibus duos elinuntes:ab cpbefo matium aliud colopboniorum amp;nbsp;intus ipfa colopbon alcfo affluente.Inde apollinis clarii fanum lebcdos fuit amp;nbsp;notum oppidum promontorium cyreneum mons mimas.cl.m.p.excurrens:atq; in cotinctibus campis refidcns:quo in loco magnus Alexander intcrcidi planiciem eam luiTcrat.vii.m.d.m.p.logitudinciutduos finus iungcramp; bcritrafqicum nuinante circumfundcramp; iuxta cas fuerunt oppida ptclcon belos doriomunced alcon fluuius cyrincum numantis promontoriumclazomenc partbenia bypicbitopboria appcllatç:cum infulpef^nt. Alexander idem per duo iladia continent! annexuit.Interiere intus daplimis amp;nbsp;bcrmclia amp;nbsp;fipilum:quodatc 'tantalis uocabatur.caput meonip ubi nunc elf dagnum falocobitc amp;nbsp;ctbaricopolis fuflituta fipilo amp;nbsp;inde illi colpo amp;nbsp;binc libade regrcdicntibus.Indeabcft.xii.m.ab amazone condita rcftituta ab alcxandro.ïn ora zinirna amnc melctc gaudens non procul orto.Montes Afip nobilidimi in boc tractu fuere. Explicant Te martbufiaa tergo tbermetis amp;nbsp;zinirneolympi radicibus lundlis. In dracone dcfinit. Draco in tbinolo.Tbiolus in cadmo:illc in tauro zinirnpbcrmus amnis capos facit:amp;nomi

ocr page 127

fuo adoptat Oritur iuxta dorilaum pbrygiç ciuitatcm:multofq;colligit fluuiosdtcr quos pbrygcmtqui nominc gcnti dato acaricam diftcrmmat hylum amp;nbsp;criempos pbrygip mefiç lydipamnibus repletos:fuit in ora eius oppidû ténosmueÎ extremo finu myrmeces fcopuli oppidum lcuce:dein promontorium quod infula fuit finifq; ioniçpbocca zinirneutn couentum magna pars çoliç;quf mox dicetur frequentat prpterq; macedones byrtani cognominati amp;nbsp;magnetes a fipido.Ve^ cpbefum altc^ limen afiac remotiores conueniunt caefaricnfcs metropolitacembiani inferiores amp;nbsp;fuperiores myfi macedones metbaurenfes briulitp byppcpeni dolbycrity.

Eolis proxia efl quondam mefia appcllata:qup belefponto adiacamp; troas abbia pbocea afcanius portus.Dein fuit larifafuit amp;nbsp;cymerimenatqup fcbaftropolim fc uocat:amp; intus çgeç italiç poffidea meontbicos temnos.In ora aut titanus amnis amp;nbsp;ciuitas ab co cognominata fuit amp;nbsp;gyra:nunc tantum portus fobs infula apprçbenfa oppidû clca amp;nbsp;ex mefia ucnies caycus anis oppidû pitane canatis amnis.Intercidere caneliffima cea tarnea carene elften e cille cocille bebeaftre criG pale Sccpfis gergeea neandros:nunceft pcrpcrcnc ciuitas beraclcotcs traedus coripbas oppidum amnis griliofolius.Regio apbrodifias quç antea politicc:orgas rcgio:fccpfis flumen eucnu cuius in ripis intercidere lyrnefos amp;nbsp;milctos.In boc tradfu Idae mons amp;nbsp;in ora qup fmum cognominauit:amp; conuentum adramitcos olim pedafus dicfta flumina aftron corinalos crianos alabaftros byeros exeida.Intus mons gargara codecp noie oppidû rurfiis in littorc antandro fcdonis prius necata:dein ci meriflos cadcappollonia fuit palamcdium oppidum promontonumlccfum difterminata eolida amp;nbsp;troada fuit amp;nbsp;pollmedia ciuitas cbrifla ^larida amp;nbsp;ad lamentium templum durat.Intus colonia amp;nbsp;intercidit deportat adrammiticum négocia apoilonia tbcarindico amne tbcrefime tcpolitc pamanei maccdois afcylace policnei pionitc ciliccs mandi gaudeni minifta abretcni amp;nbsp;bcllefponti appellati:amp;alii ignobiles.Troadis primus lacus amaflicus . Deinde crcbenia ipfaq; troas antigonia diCda:ipla nuncalcxandria:colonia romana cppidum ncalca:mçandcramnis nauigabilis:amp; in promontorio quondam fygçum oppidum:dcin portus aebeorum in quem ifluit xandtus fimocnti luétus:ftagnûq; prius facies palclca mçader cçteri bóero celebrati pbefus eptaporus circfus rbodius ucftigia non babent.Granicus diuerfo tractu in propontida iluit:cft tame amp;nbsp;prius fcamandria cluitas parua:ac mille quingentis paüibus remotu a portu iliûimmune \ ndeomnis rerum claritas.Extra finum funt rctbca a littorc retbeo amp;nbsp;dardanio amp;nbsp;arfoe oppidis babitata fuit:amp;acbillcon oppidum iuxta tumulum acbillis conditum a mitilcnpis:amp; mox atbcnienfibus:ubi daffis cius ftctcrat.In fvgço fuit amp;nbsp;antion a rbodiis conditum.In altero cornu aiace ibi fepulto.xxx. ftadiorum iteruallo a fygço et ipfoin ftatione claffis fuç fupra acolida amp;nbsp;parte troadis. In mediterraneo eft qup uocatur teutrania quam myf antiquitus tenuere.Ibi caycus amnis lam diéfus oritquot; gés ampla per fe etiam cum totû myfia appcllaref.In ca epionic artoira italic ftabulu conifium tenimalcc,bvare tbcutraie faruaca alifcrnc licide partcniu cambre oxiopû ligdanium apollonia longcq;clarinimumafiç pcrgamum quod intermeat filcnus prpluit eetlus profufus pridafo móte.Abcft baud procul clea:qua in littorc diximus pergamena uocatur eius tractus lurifdicio ad cam conueniunt tiatircni monfini migdones bregmeni bicrocorrttc pcrpircni tbicreni bicrofolicnfes bormocapefitae atbalcnfcs patbacnfes apollodonicn(cs:aliçq; minores ciuitatcs artotbcta dardanum oppidum paruum abcft ftadiorum.Ixx. Inde.xviii.promontorium trapczç.Vndc primum concitat fc bcllcfpontus:ex Afia intcriifTc gétes tradit Erato fthenes poli 02^ elcgum ebricum colucantinorum trepfedorum.Ilidorus arieneos amp;nbsp;capriatas ubi fita apamia condita a Seleuco rege inter Ciliciam Cappadociam Cataoniam armelam et quoniam ferociffimas gentes domuifloC initio damcam Vocatam.

ocr page 128

Nfuli^ ate afia primaeft in cinopico oftio nilia icanopo mcncla gubernatore ut fe^t did:a:alterainnexa ponte al exandriç colonia CçGris dictatoris pbarus quoda diei nauigationc diftans ab çgypto mune c turri nccfturnis ignibus curfum nauium regens manq; Eillacibus uadis alcxandrta tribus omnino aditur alucis maris:teganio poft ideo tauro ipbcnicio:dcïdc mari cft ante iopc paria tota oppidü:in qua obiei^ti belupandromedam ferunt amp;nbsp;lam dicfta aradosunter quam amp;nbsp;continentem1.cubitis altitudo maris ut audior eft Mutunus e fonte dulcis aqup cubo coriis fadlo ufq; ad uadum trabitur.pampbilium mare ignobiles infulas babet Tilitiron:cx quinque maximis Cyprum ad ortum occafuinq; Cilitipac Syrip obiedtam quondam nomine regnorum fedem buius circuitum. Timoftbcncs.ccccxxix.d.pdidt. Ifidcrus.ccc. Ixxv.longitudinem inter duo promontoria dinarcta acamanti:quod eft ad occafum Artbemidorus.clxii.d.Timoftbcnes.cc.uocata antea acamatida pbylonides cerafti Xenagoras amp;nbsp;arpellia amp;nbsp;amatufa amp;nbsp;maebara maftbimonius tripto amp;nbsp;coloia oppida in ca.xvi.nca papbos palepapbos curia fcitbion corieum falamia amatbus Idpbctos foboe tbamafos epidaurum citri arfinoe carpbafium colce fucre:amp; in cinia mareum Idalium abefta ncmurio cilitip.l.p.mare quod prçtcnditur uocant aulona cilicum. In eodem fitu eleufa infula eft:amp;.iiii.ante 4gt;mótoria ex aducrfo fyriç dides rurfufy ab altero capite ftyria contra neapapapbum.Icre amp;nbsp;ccpbia contra falaminam.In licio autem mari llliris tclcndos atbelcbofa cypria tres ftcrilcs ctia dionyfia prius carcta didta.Dcin contra tauri promontorium pcftifera nauigantibus chelidonia amp;nbsp;totidc ab bis cum oppido leucolum padti elefya nympbalis mcris megifta:cuius ciuitas intcriit:multç deinde ignobiles:fed cotra cbimcram dolicbifte CDiro dylion grabis araxc gcagora.yiii.m.p.dcdaleo duc cypro.iii.ftrogile amp;nbsp;cotra fidimaatiocbi claucuq; uerlus amnem lacufa magnis didimc bclbos copc afpis:amp; in qua oppidum interiit cclandria proximacp cauno rodufa:(cd pulcherrima amp;nbsp;libera rhodos circuitu.cxxxv. m.p.aut ii potius Ifidoro credimus.ciii.habitata urbibus lindo camiro hyalifomuc rhodo diftat ab alcxandria pgypti.dlxxxiii.ut Ifidorus tradit:utEratoflhcnes.cccclx ix.Ut Mutianus.d.a cypro.clxv.uocitata eft atea Ophiufa aftcria ctria tinaeriecobira pctcclTa abtabiria abrcge deinde macria amp;nbsp;ctholefa. Rhodiorum infulc carpathus. quç nomen mari dedit:cafous ac neelymnia fyrus diftansab gindo.xii.d.porphyris antea di0la.amp;eodem tradlu media inter rhodum gindumq; fime iungitur.xxxvii.d portus benignc prçbamp;.ix.m.prêter bas circa rhodû ciclops teganon cordilufa diabe' the.1111.hinos calche cum oppido feudufa inarcccufa dyfmaftos prognc amp;nbsp;agindo cilcrufatherio nargia galignc cu tribus oppidis moncuiftromc dctcros:amp;i aconefo oppidum ccranius.In carip ora qup uocatur argic numero :xx.amp; heeufa lepfia leros. Nobiliflima autem in co finu coos ab alicarnafo.xv.p.diftäs. circuitu.c.m.ut plurcs cxiRimant merope uocata chcuftaphilis meropis.ut dionyfius.Dein nyinphea mós ibi prion amp;nbsp;nifirona bruptani illi putant qupporphiris antca dióla cft. Cariando cu oppido nee procul ab alicarnafo oppido fufim. Ccraunico autem finu priaponcfos hipponefos plcrima lampfa emyndus purcthufa fçpiufa mclano pauluqia cótincnte dillans:quF uocata eft cyncdopolis probro ibi rclicis a rege Alexandro. Ioniae ora Fgças amp;corfeas habet amp;nbsp;icaron:dc qua dictum eft ladcm quç prius ladle uocabatur atq; inter ignobiles aliquot duas camclidas mileto lAcias migale trogilias trefphilio arcenon fandalio famon liberiIn circuitu.lxxxvii.d.aut ut Ifidorus.c.m.parthemia primu appellata Ariflo teles tradit:pollca doni(ram :dcin antemuGm ariftognidius adicit mclaphylum.dcin cypariffus iraliparthemo arupha ut ftrophancs .Ammes in ea cymbrafus chefius.ibi ethefpontes gicartholcum thea mons gcrgetius.adiacct infula crhipcra nymphea achillea par claritate ab ca diftat.Ixxxxiiii.p.cum oppido chios libera:quam ctalliam Ephorus prifco noic appcllat:mctrodorus amp;nbsp;cleobolus

ocr page 129

cbiamicbioncnymphitaliqui ainuc amp;nbsp;macrum amp;nbsp;pytiuGm monté babet polincu marmor cbiu circuitu.cxv.m.ccl.p.colligit ut uctcrcs tradidcrc.Iiidorus.viiii.adicit pofita cd inter famum amp;nbsp;lcfbum:cx aduerfo maximecritbrai^finitimc funt telufa quam alii daphnafam fcribuntemifa elafudes curtanas fargimuf a cum oppido.lam bçc contra epbefum amp;qup pififirafti uocanturantimenon ncfo dureufa. In utraqj oppida intercidere polos elenecum oppido crccie balene commonc illetia lepria amp;nbsp;rbefperia proculfc bolbule pbeute priapos figenie lancena rbefiduf a pelcdre mufa abydros fcopelos licufa maratbufa pfilcpe rgirbeufatmultçq; ignobiles. Clara ucro in alto tbeos cum oppido acbio.lxxi.m.d.tantundem ab eritbris luxta fmirnä funt pcrriftcridcs canteria alopere clcufa bacbina piftira commincfos magaleante troada afcanip platcf tres:dein lamirc plitanie dup platei fcopelos getbone arebedon cclcG gufe didie:clarinima aut lefbos acbio.lxv.m.p.emeite amp;nbsp;lafta pclafgia egyra çtbiopiç macbaria appellata fuit.viiii.oppidis inclyta:ex bis pyrra baufta é mart arifbc terrain motu fubuerfa.Antyffa metimnam traxit in fe ipfam.viiii.Vrbibus afip.M.xxxvii p.uicina amp;nbsp;agamede obiit amp;nbsp;byera reftante rcfon pyrrbç libéra mitilem nunc amnis m.d.potens tota infula circuitu:ut lfidorus.clxviii.ut uetercs.clxxxxv6.mtes babamp; Icpetim mimordim mimacifcum creonem olympum a proxima continete abeft.vii. d.p.Infulçappofitç fcandaliùm leucc.v.ex cis gignea cu poto calcro argcmife abcge ini.p.diftat:dcin pbclofa pcdnaextra bcllcfpontu aducrfa fygpo littori.lacamp; tenedus Icucopris diéta amp;nbsp;pbocnicc amp;nbsp;lirncfos abeft a lefbo.lvi.p.a fygço.xii.d.

Mpetum deinde fumit heliefpontus amp;nbsp;mare incumbit uorticibus limitem fodicns:doncc afiam abrumpat.Europa promontorium id appcllauimus trocziam Ab co.x.p.abidum oppidum.Vbi angulhp.vii.ftadio^^.Dcin pereote oppidum amp;nbsp;lampfacum antea pitiufa diótum paruum colonia qua Homerus adraftia appcllauit oppidupriapos:amnis aflcpus zelia propotis ita appcllaCubi fe dilatat mareilumcn granicum artarge portus ubi oppidum fuit ultra infulam:quam continent! lunxit Alexanderen qua oppidum milefiorum cizicbum ante uocitatum arcbonenfus amp;nbsp;doliois amp;nbsp;didimus cuius a uertice mós didimus oppida placia Ariaccs cylacc:quo2^ a tergo mons olympus:qui amp;nbsp;myfius ditius eft ciuitas olympcna amnes borofius berandacus ante lycus uocatus:oritur in ftagno Artima iuxta miletopolim recipit magcfton:amp; plcrofq; alios afiam bitbymiamq; diftcrminanstca appellata eft cromia dein tbc(ralis:dcin malidda amp;nbsp;ftrimois bos homerus halifonas dixit:quado prpcigit urgens mare urbs fuit immcnfa atbuf i nominc:nunc funt.xii.ciuitates.Inter quas cordiocorlc quç niliopolis uocatur:amp;in ora dafellos:dcin flumen gelbes amp;nbsp;intus belgas oppidum quod gcrmanopolis alio nomine bofcctc:ficuc Apamia;qup nunc myrtca colopboniorum flumen amp;nbsp;antiquus troadis finis amp;nbsp;myfiç initium:poftca finis in quo flumen afcanium oppidum brialion.amnis hylas amp;nbsp;chios cum oppido ciufdem nominis.quod fuit emporium non procul accolentis pbrygiac a milcfiis quidem conditum:in loco tamen qui afcanics phrygiç uocabatur.Quapropter non alibi de ea aptius dicatur.Phrygia troadi fubictta populifq; a promontorio letlo ad flumen eflum proditiis fcptcntrionali fuç parte galacifcontcrmia meridiana lycaoip Pifidiç migdonip.Ab oriente cappadociam attingit:oppida ibi cflcbcrrima prêter iam ditfa Agyra andria cflcncc^olTc carina cocion cara iconium midium.Sunt au' tlorcs tranfide ab Europa mefos amp;nbsp;brigos amp;nbsp;tl ymnos:a quibus appellantur myfi phrygii bythimi fimul dicendum uidetur amp;nbsp;de galacia quç fuppofita agros maiori ex parte phrygif tcnamp;:caputq;quondam cius corodium qui pattern eam infidere gallorum tholofcobagi amp;nbsp;noturi amp;nbsp;ambiati uocantur qui mocniç amp;nbsp;Paphlagoniae regionem trogum prptcndifcappadocip a fcptctrione amp;nbsp;folis ortu:cuius uberrima parte occupaucrc tcdlofage amp;nbsp;thcutobodiaci getes qdc bcç populi ucro ac thetrachiae

ocr page 130

omnes num ero.Ixxxxv.oppida teeftofa gaumacyra traginoi : taurû tbemoftobitiou pifTnmus:prêter bos celebres Atbalcnlcs ahfenfes comenfes didicnfes byeronenfes liftrenc ncapolitani cadenfes felcuccfcs fcbaftcni tbimonacbcnfcs tbcbafeni Attigit gaheia amp;nbsp;pampbilip carbaha amp;nbsp;milyas qui cotra barim funt amp;nbsp;CyHanicu amp;nbsp;oronticü pifidic tradlum.Item Ipcaonic partem obizcnem flumia funt in ea prêter lam dicfta fhngiarium amp;nbsp;gallus a quo nomen traxere matris deoi^ facerdotes.Nunc reliqua in ora a cbio intus in bitbyma prufa ab bannibalc fub olympo condita:dein nicea.xxv. p.intcrucnicnte afcanio hcu.Dcin nices in ultimo afcanio finu:quç prius oliuia amp;nbsp;prufias:Itcm altera fub bippio monte fuere pitbopolis partbenopolis caripbanta. Sunt in ora amnes exius briazon platanefus areus Ifiros gendos qui amp;nbsp;cbriforoas promontorium in quo megarice oppidum fuit. Inde crafpcdices finus uocabatur. quofam ld Oppidum:uelut in lafcinia erat.fuit amp;aflacum.Vndcamp;ex co afPacenus idein finus fuit:amp; libyfla oppiduin:ubi nunc amp;nbsp;bannibalis tantum tumulus ctiarn m intimo finu.Nicompdia bytbinip prcclara leucatas promontorium:quoincluditquot; afheenus hnusa Nicomedia.xlii.d.p.RurfufqiconiuuÓtis terris igufhçpertineres ufq; ad boŒorum tbracium.ln bis galeadon libéra a Nicomçdia.lxit.d.p.pceraftis antcdicfta:dcidc colopofa:poftea grpeorum oppidumiquod locum eligere ncfcidcnt fcptenis fhdiis disante bizantio tanto fçliciorc omnibus modis fede. Cçterum itus in bytbinia colonia apamena agripenfcs luliopolite bytbinon flumcafTyriu lapbias pbarnucas alces ferinis libens Icopbias byeros qui bitbiniam amp;gallaciä diûerminat ultra calccdona.dein crifopolis fuit:dein nicopolis a quo nomen ctiam nunc finus rctict:in quo portus azimi:dein naulodtum promótorium cfPie tcmplu neptunni bolForus.d.paffuum intcruallo.Afia in Europa:amp; itcrum aufferens abcfl a calccdóc xii.d.p.Indç fauces primç.viii.m.dccl.m.p.ubi fpiropolis oppidu fuit.Tenent ora omnem tini interiora bytbini fic Afip finis efp:populorüq;.cclxxxii.quiadem locu a finc lycic numerantur.Spacium bcllcfponti amp;nbsp;propontidis abed ab bornm tractu clxxxviii.m.p.diximus a calcedone fyngidium Ifidorus.cccxii.m.d.paffus infulci propontidcante cizicum elapbonenenfus.Vnde Ciziccnum marmor:eadc neuris ct proconefus didta.Sequuf opbius acantus pbebe copelos porpbirionc balonccu oppido delpbacie polydora artearccon cu oppido efp amp;nbsp;cotra nicomçdia dpmonefos Item ultra bcracleam aduerfa bytbinip amp;nbsp;tbimas:quam barbari bytbiniam uocant. cft amp;nbsp;Antbiocbia amp;nbsp;contra fauces rindaci berbicos.xviii.m.p.circuitus cft amp;nbsp;cleaamp; duf rbodiafc bercbintbos megalc calcbitis pitiodcs.

ONTVS EVXINVS ANTEA AB IN Hofpitali feritate axenus:appcllatus cft peculiari inuidia naturae finc ulla fine indulgentis auiditati maris:amp; ipfc intcr Europam Afiamq idiffunditur.No fuerat fatis occano ambiffe terras amp;nbsp;partem ca^ auc2a immaitate abftuline nonirrupiflc fradtifq ; montibus:calpcq;africac euulCi.

'multo maiora abforbuiOc g reliquerit fpaciamon per bcllefpontum propontida ifudiffc.Itc^ tcrris dcuoratis a bofporo quoqiin aliam uaflitatc panditquot;nulla facietate donec fpaciati lacus a mpoti rapinam fua lungat inuitis boc accidiffe tcrris. ludicio funt tot anguftif atque tarn parua naturp repugnantis intcrualla ad bcllcfpotum.dcccxxv.p.ad bofpboros duos uel bubus meabili tranfitu.Vndc nomen ambobus:ctiam tanqua in diffociatione germanitas concors.Alitum quippe cantus canumque latratus inuiccm audiuntur:

ocr page 131

uocis etiam burning commertia inter duos orbes manente colloquiomiß eu id ipfu auferunt uentuMéluram pontia bofpboro ad mçotium lacum:quidam fcccre.xiiii xxxviu.m.d.p. Eratoftbencs.c.minorem. Agrippa a calcidoncad pbafim.x. Inde bofpborumcimmericum.ccclx.Nos interuaila gcncratim ponimus cóperta in nro fuo:quando etiam in ipfo ore cimmerio pugnatum cft.Ergo in faucibus bofpbori cftamnis rbebas:quem aliqui rbefum dixerunt:dein firis portus calpas fangaris fluuius cx inditis oritur.In pbrygia accipit uaftos amnes.inter quos tcmbrogium et gallum amp;nbsp;idem fagurius a plcrifq;dià:us coralius:a quo incipiunt mariandini finus oppidumq;beraclea lyco flumini appofitum.Abefta ponti ore mille paffus ducentis portus acone ucncno aconito dirus-fpecus aeberufu flumina pcclopides gallicorum fonantes oppidum cbium amp;nbsp;bcraclca.xxxvni.m.p.fluuius bilis.

Ltra flumen bilim gens eft papblagonia:quam pylçmoniam aliqui dixerunt incluGm a tergo galacia oppidum maffia milcfiorum.Dein cormia quo loco enetos adiicit Nepos Cornelius:a quibus in italia ortos cognomîc eorum ucnctos credere putat.Scfamonoppiduin quod nnncamaftris:mons cytorus a cbio.lxiii.m.pafTus oppida cbimolis ftbebam amnis partbcnius promotoriucberan^bis uafto cxcurfu. abefta ponti boftio.cccxxv.p.amp; utaliis placuit.cccl.m.tantundcm acimmerio:aut ut aliqui maluere.cccxii.m.d.fuit amp;nbsp;oppidum eodem nomine:amp;aliudinde Armîe nunceft colonia finope Cyteorus aquitoro.clxiiii.flumen uarecum gens cappadocu cppidum catizira lazelum amnis.Aliis a radicibus tauri per cataboni a cappadociaqj decurrens oppida gange charuC a amyfum liberu fynopc.cxxx.m.p.ciu(demq;nois finus tanti recefTusmtafiam pene infulam faciat ducentorum.mp.aut amplius per continentem ad Ifficum cilicip finum:quo in omni traefu proditur tres tantugetes gipcas iurc dici doricam.Ioicam.çolicam:cçteras barbaroiccffe.Amyfo ludlum fuit oppidu bcufatoria a mitridate coditu uitlo co popciopolis ut^q; appellatu cft.

Appadocia intus habet coloiam Claudii Cpfaris arcbelaydcm:quam perfluit by1as:oppida comana:quod falius neocclTariam:quod lycofamafiamiquod iris in regione boc azacenat.In colopenc ucro febaftiam amp;nbsp;fcbaflopoli bpe paruafed paria fupradidtis.Rcliqua fui parte inelicaias a fcmiramide codita baud procul cupbrate dioccfaream tiana caffallia inagnopolim zclam amp;nbsp;fub monte arta go mazacum:quç nunc Cpfarea nominafcappadocip pars protenta armeip maiori quç mclitcnc uocatquot; comageis catbaoia pbrygip gaffauritis argauna fanaca maneni galacip morimci.Vbi diftcrmiat cas cappadox amnis:a quo nome traxere area Icucofiri didlira neoeçûrea fupradiefta minore armenia lycus amnis diftcrmiat:eff amp;nbsp;ceranus itus clarus.In ora autabantyfo oppidu amp;nbsp;flume fcaldifi a lycaffumra quo timifcercna regio Iris flumé deferens lycum. Ciuitas zcila intus nobilis clade triarii amp;nbsp;uióloria Caefaris. In ora amnis termodon ortus a.ccc.ftadiis:quod uocant pbarmacbiam prçtcrqua radices amazoni montis lapfus fuit oppidum eodem nomine amp;nbsp;alia quinque amazonius tbcmyfcbira fotyraamafa Comara.

Vnt macium gentes cenarum cbalybum:oppidum cotiiorum:gentes tiuareni maffim notis fignantcs corpora:gens macrocepbali oppidum c^farus portus cordulpgentes betbires buxeri:fiumen melas gens macorones fydoni flumcnque fydenum:quo alluitur oppidum palcmonium ab amyfo.cxx.m.p. Inde flumina l.iffonium inelantium amp;nbsp;ab amyfo.lxxx.m.p.pbarnacca oppidum tripolis caffellû et riuiuus.Item pbylocalia fine fluuio.Item liuiopolis amp;nbsp;apbarnacca.c.p.trapetus liberum uaflo monte claufum:ultra quod gens armenos cbalybcs a maiore Armcia xxx.m.p.diftans.In ora autem trapezunta flumen eft pixites:ultra ucro gens anioi^ emoeborum flumcn abfarum cum caflello cognomine codé in faucibus atrapezutç

ocr page 132

cxl.m.p.eius loci a tergo montium byberia eft. In ora ucro emoebiam prçuta eleaxi flumina acapfcon Ifnogrus.batbus gentes colcborum oppidum maciumrflumen beraclcum amp;nbsp;promontorium eodem nominc:clariffimufquc ponti pbafis oritur in mdftbis nauigatur quamlibet magnis nauigiis.xxxviii.p.d.p.Indc mioribus logo fpacio pontibus.ccxx.pcruius.In ripis oppida babuit g plura cçleberrima triadrida tyndarida:ceum cygnû amp;nbsp;in faucibus pbafim.maximeautc inclaruit ca.xv.p.a mari ubi bippos amp;nbsp;ciaos uafti amnes c diucrfo in eum confluunt.Nunc babct furia tatu amp;nbsp;ipfum ab amne influente ibi cognoiatum ufq; quo magna?^ nauiuin capacem c«c diximus amp;nbsp;alios accipit fluuios magnitudine numeroq; mirabiles.inter quos glau/ eu in ora eius infula fine nomine.Abeff a faro.Ixx.p.inde aliud flumen carié gens falcic in ätiqs ptiropbagi dicfti amp;nbsp;alias amni flume ebobû e caucafb per fuanos flues dein rboam regio gcgriticoc amnes figama tberfos aflclpbus ebriforoas gens abfilç callcllum fcbaftopolis a pbalide.c.p.gens fangarum oppidu. Cygnus flume oppidu penius:dein multis nominibus bcniocorum gentes.

Vbiicitur ponti regio çolica:in qua iuga caucafi ad ripbeos montes torquent ut dierum cß altero latere in cuxinum amp;nbsp;mçotiû deuexa altero i cafpium amp;nbsp;byrcana mare.Reliqua littora fere nationes tenet menadeni coraxi urbe colcboix diofcariade iuxta fluuium antemunta nunc deferta.quondam adeo clara:ut Timoffbcnes in ca ccc.nationes qup diffimilibus linguis urerenf dcfcederc prodiderit:amp; poftea a nris cxxx.interprptibus négocia ibi gcfta:qui coditam eam ab ampbito amp;nbsp;tclcbio caftons atq; pollucis aurigis putant:.? quibus ortam cniocboru gente fere c6ft:ata diofeoride oppido bcracleas diftat a fcbaftopoli.lxx.paffus ancbemardi cerceta poft eos fccri cepbalotomi in intimo eo traeffu pbytis oppidum opulentiffimum ab bemocis direptum eft.a tergo cius epagerite farmatbarum populus in Caucafi iugis poftque Guromatbf ad bos confugerat mitridatcs Claudio principc:narrauitq; tbalafis erfe confines qui ab oriente Cafpii maris fiuccs attingere ficcariççHu recedente. In ora autem iuxta certetis flume caruG ccfum oppidu bicro amp;nbsp;flumie ab bcracleo.cxxxvi Indeptnotoriu crunea quod fupciliu arduu tenet ortç ciuitas findica ab bicro.lxvii, p.d.flumen feeberies.

Ndead bofpbori cimmerici introitum.Ixxxviii.d.fed ipfus peninfulp inter pontium amp;nbsp;mçotium lacum excurrentis nonamplior.lxvii.p.d.longitudoeft latitudo nufqinfra duo iugera eonem uocantora ipfius bofpbori utrinq; ex afia atq; Europa curuantur in mçotim oppida in aditum bofpbori primo bcrmonofa:dein cçpe milcfiorum monftra coclia amp;nbsp;pbanagoria ac pene defertum ac primos ultioq; in boftio Cimmerium:quod antea cinmcrion Vocabatur.

Ndc m potis lacus in Europa dictus acimmcrio accolunt macotici alifernis feneis amp;nbsp;cifignis pfida in tanaim amnem gemino ore influentem incolunt firmat; medorum ut ferunt fobolcs.amp; ipfi in multa genera diuifi primo Guromatae emea gratumcip.Vndeamazonuconnubia:dcin nena zcicoitc cizicrini efeniai cotbobaci ceterezige tindarici fagete tbirce ufq; ad folitudines faxofis conuallibus afperas ultra quas areinpbci qui ad fipbpos pertinent montes :taamp;aim ipfum fcytbp finum uocat mpotim temcrundam:quo fignificant matrem maris.oppidum in tanais quoque boftio fuit:tenucre finitia primo cares.dein clazomeni amp;nbsp;mconi pofica poticapcfcs funt:qui circa mpotim ad ceraunios montes bas tradut gentes a littorc napras fupra qup ede donas colcbis iuneftos montium cacumibus.dcin camacas oranos aucftacas mizacbas cantioebatas agamatbas pycos rimolos acacomarcos amp;nbsp;ad iuga Caucafi catalas imaducos ramos antlacbias tnidios caraffafeos antiandas lauguonem amne ex montibus catbcis:in quem defluit opbarus:ibi gentes caucadas opbarctas amnes

ocr page 133

menotirum imitié ex mótibus ciffiis inter bogdeos carnafos cardcos accifos gabros gregarios circaq; fonte imici fimitios amp;nbsp;a prçartc ofalii influxiffc cos feytbas aucetas atcrncos afampatos:ab bis tanaitas amp;nbsp;napcos uiritim deletos.Aliqui fluméoccariu hbi per canticos amp;nbsp;fapbeos tradut tana i uero tranfiffc fatarcaos bertidcos fpodclicos fimactas anafos fifos catbecaffitagoras caronos ncripos agadeos meadareos fatbar' ccos fpaleos.

Éraóta eft itcrior ora qui amnes accolçcp.nûc reddatur inges in mediterran ecs finusun quo multa aliter acueteres proditurum me non eo inficias. Anxia perquifita cura rebus nuper in eo fitu gcfbsa Domitio Corbulone regibufq; inde miffis fupplicibus:aut regum liberis obfidibus.Ordiemur autem a cappadocu gete longifTima bçc ponticarum omnium introrfus recedens miorem armenia maioreq; et comagenem Içuo fuo latere tranfit.Dextro uero omnes in Afia ditias getes fluis fuperfufas populistmagnoq , impetu fcandens ad ortum fobs amp;nbsp;tauri luga tranfit lycaoniam pididiam Cilitiam uadit fuper atiocbiç tradum amp;nbsp;ufepad cyrcflrica cius regionem parte fua:quç uocatur catabonia contendit. Iraqi ibi longitudo afiç.xii.l. p.efficit latitudo.dcxl.m.

Rmenia autem maior incipit a paricdris montibus cupbrate amne ut ditium eft aufertur cappadociF.amp; qua difccdit cupbrates medepotamiç baud minus clara amne tygri utrunqi fundit ipfa amp;nbsp;initium mcŒopotamiç facit iter duos amnes litum terrç quçintcrcft.lbi tenet arabes foroei fie fincm ufqi ad madiabcncm opfert Ab ca tranfuerfis iugis inclufa latitudinem in Içua pandit ad cyrum amne traluerfa ararem:longitudinem uero ad minorem ulqi armcniam ab faro amne in pontum dcflucnte;amp; paricdris montibus qui fundunt ad larum difcrcta ab illa:quibus oritquot; in eniocbis mtib6us:quos alii corallicos uocaucrc.araxes code mótciquo cupbrates vii.m.p.intcruallo autlufcp amne ufi amp;nbsp;ipfc ut plurcs cxtimaucre de cyro defert in cafpiu mare oppida celebrantur in minore cçfarea zanicopolis.In maiore arfamote cupbrati proximum tygri.n.gratio certa.In cxcçlfo autem tygraoccrta.At incampis luxta araxem artaxatamniuerlç magnitudinem autidius quinquagies centena milia prodidit Claudius cçfar logitudincm ab abfcufa ad confinium calpii maris .xiii.m. p.latitudinem dimidium cius a tigranoccrta ad bybcriam diuidit:quod certum eft in prçfedturis quas ftratcgias uoeât quafdâ ex bis .ucl fingula regna quondä barbaris nominibus.exx-claudunt cam ab oriente montes.fed no ftati ccrauni nee adyabene rcgio:quoditereft fpacii cepbeni tcnét.Ab bis luge ultra adiabcni tenet.per c6uallcs autem proximi armeniç funt menouardi mofcbeni ad dyabencm tygris amp;nbsp;montes imunii cingunt'.a Içua cius regio medorum eft.amp; profpectus cafpii maris ex occano boe ut in loco diccmus infunditur.totumqi caucalis montibus cin gitur.lncolç per confinium armcniç nunc dicentur.

Lamciem omnem a Cyro ufc, albanorum gens tcnctimox byberum difcrcta ab bis amne acazanc in cyrum caucafis montibus defluente prçualcnt oppida ialbaniç cabalaca bybcrniç pbarnafus luxta flumen ncoris regio tbafiç amp;nbsp;triarç ufque Iad partbcdoros montes.ultra funt colcbicç folitudincsiquarû a latere ad ceraunios I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ucrfo armcno calybcs habitant amp;nbsp;mofcborum tradtus ad byberum amnem in cyrd

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;defluentem amp;nbsp;infra eos fucafarg amp;nbsp;deinde maccroncs ad flume afparcum.fic plana

1et deucxa obtinentur.Rurfus ab albaniç confinio tota montiu fronte gentes filua^ \fere infra lupe moipmox diduri amp;nbsp;fodi.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B bis funt portç caucafiç magno errore a multis cafpiç diéfç. Ingens naturae 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opus montibus interruptis repente ubi fores abditae ferratis trabibus fubtet imedias amne diriodoris flucte citraqiin rupe caftcllo.quod uocat cumaniacbmiuto \ad arcendas tranfitu gentes innumeras mbi loci terrarum orbe dafclufo ex aduerfo 1 maxime bermafti oppidi bybcrû'.a portis caucafis per motes gurdinios ualli fuaui

ocr page 134

indomitç gentestauri tamen metalla fodiunt.Ab bis ad portum ufq; enicou pluria genera mox aceorum.Ita fe habet terrarum finus e clariOimis aliqui inter potum amp;nbsp;cafpium mare.ccclxxv.m.p.non amplius intcrcffc tradidcrut Cornelius nepos.cd. m.tantis iterum anguftiis inferatur afia. Claudius cçfar a cimmerico bofpboro ad cafpium mare.cl.tradidit ea quç perfodere excogitate nicanorcm felcucumtquo in tempore a ptolcmpo cerauno fit intcrfedlus a portis caucafi ad potum.cc.m.p.clTc conftat fere.

Nfulp in poto planitcç fiue cyanep fiue fympblegadestdeidc apolloia timings dicfta:ut diffigucretur ab catquçct in Europa.Diftat a contiente.p.m.cingitquot; tribus:amp; contra pbarnaccam caccritbistquam grçci ariam dixcrunttfacramq ;marti et in ea uolucres cum aducnis pugnafTc pennarum lótu.

Vncomnibus qup funt afip interiora dicftis ripbeos montes tranfcendataius. dcxtroque littorc oceani incedat tribus bic partibus caeli alluens afiam feyticusa feptcntrioneab oriente Eous:a meridie indicus uocatur uarieq; per finus amp;nbsp;accolas in complura nomina diuiditur.Verum afiçquoq; inagna portio appofita feptctrioi iniuria (yderis rigcns natas folitudincs babetab extremo aquiloncadinitiu oriétis ftiui fcytbp funt extra cos ultraq; aquilois initia byperborcos aliq pofuere pluribust Europa dicftos primum.Inde nofcifpromotoriu celticoflycarnus fluuius carabicis ubi laxata cum fydcrum ui ripbcorum montium deficiunt luga. Ibiqi arempbeos quofdam accepimus:baud diffimilcm bypcrboreis gentem.S des funt illis nemora alimenta baeç capillus luxta focminis uirifque improbo cxiftimatur ritu clementes Itaq; facros baberi narrantnnuiolatofqieffe etiam feris accolarum populismccipfos modo:fcd illos quoqi qui ad cos profugiut:ultra eos planelam feytbç cimerii cifiati gcorgi amp;amazonum gens:bçc ufq;ad cafpium amp;byrcanum mare.Nanq; id erupit e fcytbico occano in diuerfa afip plurimis nomibus accoli?^appellatu celeberrimus duobus cafpio amp;nbsp;byrcano non minus hoc effe q pontum euxinum clytarcbus putat Eratotbenes ponit amp;nbsp;menfuram ab ortu amp;nbsp;meridie per cadufiç amp;nbsp;albaniç oram.v, mille.cccc.ta dianndc paratiacos babarbos byrfancs ad betium zoni fluminis.iiü m.d.cccc.p.ab co ad botium laxatifum mille.cccc.quç fumma efficit.xv.m.lxxv.p Artbemidorus binc dctrabit.xxv.p.agrippa cafpium mare gentefq; quocirca funt et cum bis armeniam determinatas ab oriente occano fcuco:amp;ab occidente caucaft iugis:a meridie tauri a fcptcntrione occano fcytbico latere qua cognitum et.ccccxc. m.in longitudi'ncm:in latitudinem.ccxc.m.prodidit. Non défunt ucro qui eius maris uniucrfum circuitum a freto.xxv.p.tradunt.Irrumpit autem arctis faucibus et in longitudic fpaciofis:atq; ubi cepit in latitudie pandi lunatis obliquatquot;cornibus uelut ad mpotium lacum ab ore difcedcs filicis.Vtau ctoreff.M.Varro fimilitudie primus finus appellatur fcytbicus.Vtrinq; cnim accolunt fcytbp amp;nbsp;per äguftias itet fc comcat.bic nomades amp;nbsp;fauromatbp multis noibus:illincabczenon paucioribus ab introitu dextro mucronem ipfum faucium tenentium:dcin (cytharum populis dein per oram albani:ut ferut a lafonccrcati.antc quos mare quod eff albanu noiat bpe gens fuperfufa montibus caucafis ad cyrum amnem armenip confinium atque bybcrip dcfccdcsiut dictu c fup maritiicius udiori^; gente firmatp utidorfiarotcrcs protenduntur:quorum a tergo indicate iam amazones amp;nbsp;fauromatidcs flumia per albaniam decurrut in marc cafos amp;nbsp;albanos dcin cabifcs in caucafis ortus motibus mox cyrus in coraticis:oram omnem a cafo praelatis rupibus acceffum gargie per. ccccxxv.p.auctor cft Agrippa a cyro cafpium mare uocart incipit:accolunt cafpii. Corrigendus eff error in boe loco multorum ctiamiqui in armenia res proxic cum Corbulone geffere. Nanq; bi cafpafias appellauere portas bybcriaciquas eaucafias diximus uocart fitufq; depicti amp;nbsp;inde miffi boe nomen infcriptu babent:amp;neronis

ocr page 135

principis comminatio ad cafpias portas tendere diccbatur:cum petcramp; illas que per Byberiam in larmatas tendunt.Vix ullo proptcroppofitos montes aditu ad cafpiu mare.Suntautem alip cafpiis gentibus lunamp;tae:quod dignofci non potcft.nifiin in comitatu rerum Alexandri magni.Nanq; perfarum regna.qup nunc parthorum intelligimus inter duo maria perficum amp;nbsp;byrcanicu caucafis lugis attolluntVtriq; per deuexa latei^carmenip maiori a frontis ptc:quç ucrgit in comagcnemcephcniac ut diximus copulatur ei a diabeniad Tyriorum initium:cuius pars ed arbilitis:ubi Darium Alexander debellault proxima fyriç.Totam eam macedones migdoniam appellauerunt a fimilitudine:oppida alcxandria.Itcm antiocbia qua niiibin uocant Abeft ab artaxata.dccl.m.p.fuit amp;nbsp;nimis impofita tygri ad folis occafum fpccftans quondam clarifTima.Rcliqua uero fronte:qua tcndit adcafpium mare atrapatene ab artcmia otcnc regione difcrcta araxeoppidum eius gazcatabartaxata.ccccl.m.paflus totidem ab ecbatanis medorum quorum pars funt atrapeni.

Cbatba caput medie eft Seleucus rex condidit a feleucia magna.dcccl.m.p.a portis uero cafpiis.xx.m.Reliqua medo^ oppida fifcazaga apaia regionecognoiatç Caufa portarum nominis eademqifupra interruptis anguflo trafitu lugis ita ut uix fingula meent paluftra a longitudine.viu.m.p.to to opere manufac^o dextra Içuaq; ambuftis fimiles impendent Icopuli fitiente tractu per.xxxviii.m.padusanguHias impendit dcriuatus falis e cautibus liquor atque eadem cminus.Prçterca fcrpctium multitudo nifi byeme tranfitum non finit.

Diabenis conncoluntur carduci quondam diétimuc corducni prefluete tygri byfpraticc paredonti appellati:qui tenent cafpias portas bis a latere altero occurrunt Altero deferta partbiç amp;nbsp;citeni luga mox eiufdem partbipamocniflimus fitus qui uocaturcoara:duÇ urbes ibi partborum oppofitp quondam medis cauliopc amp;alia in rumpeis fatis quondam ipfius partbipcaput becatompilos-abcfta portis.cxxxitii. m.p.ita partborum quoq; regna foribus difcluduntur.Egrcflos excipit protinus ges cafpia ad littora ufq; qua nomen portis amp;nbsp;mari dcdit Içua mótuofa ab ca gente retro adcyrum amnem producuntur.cxx.m.p.Ab co amne fi fubeatur ad portas.dcc.m. buncenim cardincm Alexandri magni itinera feccre.Ab bis ad indiac principium ftidia.xv.m.dclxxx.m.protendunt ab ptbera oppido:quod appellant zariafta.iii.m. dcc.paffus.Indc ad Iraxaffcm amnem quinque milia.

Cafpiis ad oriente uerfus regio cftapauortenc didla:^ in ca fertilitatis inclytç locus ciaxerum mons:gcntes papyri cinaarie ciftaurici byreani a quorum littoribus idem mare byrcanium uocari incipit a flumine fydcri citra id amnes maziris ftraor omnia ex caucafo.Sequitur rcgio marciana apricitatis Ïclyto fola in eo tradu uitdera undiqiinclufa montibus amoenis ambitu ftadiorum mille quingctorum difficilis aditu propter barenofas folitudines per.cxx.m.p amp;nbsp;ipfa contra partbiç tradlu fita in qua Alexander alcxandriam condiderat:qua diruta a barbaris Antiocbus Seleuci filius eodem loco reflituit feleuciam. Nam interfluente Amargo qui corriuatur in zotalocis maluerat illam antio^biam appellari. Vrbis amplitudo circuif.lxx.ftadiis In bacorodes Roanos claffiia cladc captos deduxit Ab buius excalfis p iuga caucafi protenditur ad badlros ufep gens mardorum fera fui luris.Ab co tractu gentes oceai comori bcrorigc barma tortopicc marco mani marfi areni. Radruani.fluia mandra cbridinum:ultra$ corafini gandari araffim nafecreani arfilogi:quos grpei cadufios appellauerc.matiani:oppidu bcraclca ab Alexandro conditu:quod dcide fubuerfu ac reftitutum Antiocbus acbada appellauit.In lacu cayro franate.cxii.dribiccs:quo2^ mcdios fines fccat oxus amnis ortus in dicfto lacu:tagomoci batbeni farapare badhri

ocr page 136

quorum oppidum ziriiflrcs-quod pc fica ba dirum a flumineappellatum eft gens bpe obtinetaducrfa montis parapanafi amp;aducrfos fontes indi. Includitur flumine ocbo:ultra fogdiam oppidum panda:amp; in ultis co^ fmibus alexadria ab Alexandro magno conditum oppidum.Arae ibi funt ab Hercule amp;nbsp;a libero patre ibi cóftitutf. Item cyro amp;nbsp;Semiramide atq; alcxandro finis omnium eorum dueftus ab illa parte terraru includente flumie laxare:quod fcytbp fc/tbim appellat.Alexander militefqi cius tanaim putaucrunt cffe.Tranfgreditur eum amne demonas.Seleuci amp;antiocbi regum dux:qucm maxime fcquimur in bis arafq; apollinis didimco ftatuit.

Ltra funt fcytbarum populi perf ^illos fagas uniuerfos appcllaucre a proxima gente antiqua aramiosfcytbc iph perlas icorfhros amp;nbsp;caucafum montem graucafum boceft niue candidum multitudo populoru innumera amp;nbsp;qupcum partbis ex cquo degat. Cflebcrrimi coru facemas fategede befedones aHetcrini niciperfli tomodeti biftiedones camecamace beucate cbotieriantcs tampfaccarini-afpianta catidiafi otaci Ibi napci intcriidcdicutura pcllpisinobilia apud cos fluia mandrageu amp;nbsp;cafpafum nec in alia parte maiorem audlorum inconflantia credo propter innumeras uagafqi gcntcsibauflu ipfius maris dulce ene:amp; Alexander magnus prodidit amp;.M.Varro talem perlata Pompeio res luxta gcrcnt i mitridatico bello magnitudine baud dubia influentium fluminu uiefto falc:adiicit.Idem Pompeii edicfto exploratu in badlros vii.diebus ex India pcrueniriad Jaebrum flumen:quod moxum influat:amp; ex co p cafpium in cyrum fubucdlos amp;nbsp;unum pluris dierum terreno itincre ad pbafim in pontum indicaffe poffe deucbi merces. Infulae in toto co mari multae uulgata una maxime tazata a cafpio mari fcytbicoq? occano in cum curfus infledlitur ad orienté conuerfh littorum fronte.Inbabitabilis eius prima pars a fcytbico promontorio ob niucs proxima inculta lanitia gcntium. Ancbropopbagi fcytbac infidcnt bumanis corporibus uefccntcs.Ideoq; luxta uaftpfolitudics fera^q; multitudo baud diffimilé bominum immanitatem obfidens uterum deinde feytbp iterumqideferta eu beluis ufq; ad lugu incubans mari quod uocant tabim.Ncc ante dimidia ferme logitudiné orp CIUS quç fpeeftant ad flidon orientem inhabitatur illa regio :primi funt bominu qui uocantur oberes :latinc filuarum nobilcs perfufam aquam depellentes frondis canicicm.Vndc geminus focminis noftris labos redordiendi fila:rurfufq; texendi tam multiplici opere tam longinquo orbe pctitur:ut in publico matrona traduccat Seres mîtes quidem fed amp;nbsp;ipfis pcrfimiles.Cçtum reliquorum mortalium fugiunt cum commercia cxpetant:primum eorum nofeitur flumen pfitaras proximu cubra Tertium Ianos:a quo promontorium crife finus cyrnaba flume atianos finus amp;gcs bominum atacoru apricis ab omni noxio afflatu fcclufa collibusicadc qua bypborei degut tcpic.de bis priuati codidit uolumc bamomctus:ficut bccataeus de bypborcis Abatbocaris gentes tuni amp;nbsp;focari etid indo^ cafiri itrorfus ad fcytbas ucrfi bumanis corporibus uelcuntur.Nomades quoq; indipuagantur bic qui ab aquilone coiungi ipfis ciconas dixcrc amp;nbsp;brifaros:fed ude plane conftet gentes bemodi motes affurgut Indo2.cq;gens incipit non eo tantum mari adiaccs:ueru amp;a meridiano:quodidicu appcllauimus:quç pars orientis aduerfh redlo protcditur fpacio ad flexum amp;nbsp;initio indici maris.xviii.m.lxxv.m.p.colligit.Deinde quaflcdlitur in meridiem.xxiiii.m Ixxv.m.p.ut Eratoflbcnes tradit ufq; ad Indu amnen:qui eftab occidente finis idif Complures autem totam ipfius longitudinem.xl.dicru nodliumq; uclifico nauiu curfu dctcrminauere;amp;a fcptcntrioncadmcridiem.xxviii.l.p.Agrippal6gitudinis xxxiii.latitudinis.xiii. prodidit. Poffidonius ab pftiuo folisortu amp;ad bybernium exortum metatus eft ea aduerfam gallip flatues qua ab occidctc affluo ad occidctcrn bybernum metabatur totam a fauonio.Itaquducrfo cius uenti afflatu iuuari India falubrcmq; fieri baud dubia rationedocuit:alia illius c;li facics:alii fydcrum ortus

ocr page 137

binççûitcs in anno binpmc(Tcs:mcdia inter illas byeme ctcfiarum flatu. Nra ucro brumalcucs ibiaurç marc nauigabilc gentes amp;urbcs innumerabiles:fi quis omnes perfequi uclit.Etenim patefacta eft non modo Alexandri magni armis regumque qui fucccffere:amp; circumucdtis in byrcanum marcamp;cafpium Seleuco amp;nbsp;Antiocbo prpfccftoq;claffis eorum patrocle.Verum amp;nbsp;alus audio ribus gruels qui cum regibus idicis morati funtficut megaftbenes amp;dionyfius a pbiladclpbo miffus ex ca caufa uires quoq;gétiu prodidere.Non taméeft diligctip locus adco diuerfa amp;nbsp;icredibilia traduntur.Alexandri magni comites in co traélu indiç:qucbi fubegerant fcripfcrut V.oppidorum fuiffe nullum colligi minus gentium.viiii.m.Indiamq; tertia partem effe terrain omniu multititudincm populoi ^ innumeri probabili fane ratione.Indi cni gentiu prope foil nug migraucrc finibus fuisicolligunfa libero pre ad Alexidis magnum reges corum.cliii.annis.vi.ccccii.adiiciunt amp;nbsp;menfes trcs;amnium mira uaftitas proditur Alexandrum magnum nullo die minus ftadia fexcenta nauigaffe Indo ncc potuiffe antc mcnfcs.v.enauigare adieétis paucis dicbus:amp; tame miorem gange elle conftat.Seneca etiam apud nos tentara Indiç commentatione.Ixx.amnes cius prodidit gentes duode.xx.centumq ; par labor fu montes cnnumcrarc.Iuguntquot; inter fe bimaus bcmodus paropaniffus caucafus .p. .a. .R. .a gbus tota decurrit in planiciem immcnfam:amp;pgypro fimilcm.Vcru ut terrena dcmoftratio itclligatquot; Alexandri magni ucftigiis infiftamus diognctus amp;nbsp;betomus itincru eius mefores fcripferc a portis cafpiis bccatonpbilon partborum quot milia diximus cflc.p.Inde alcxandriam quam urbem idem rex condidit.d.lxxv.a propbicafi andragai^.cxcviiii m.caraco fiorum oppidum.dlxv.bortofpanum.clxxv.Indcalcxandri oppidum.l.in quibufdam exemplaribus diucrfi numeri repcriuntur:banc urbem fub ipfo caucafo efle po(itam:ab ea ad flumen copbeta amp;nbsp;oppidum indoi ^pcucodaum.ccxxvii.Indc ad flumenindum amp;nbsp;oppidum taxilli.lx ad bydafpem fluuiu claru.cxx.ad bypafim non ignobiliorcm.xxviiii.ccclxxxx.qui fuit Alexandri itinerum terminus exupato tamen amne arifq; in aduerfa ripa dicatis:cpiftolpquoq;ipfius regis confcntiut bis. Reliqua indc feleuco nicanori peragrata funt ad fydcrum.clxviiii. lomancm amne tatundccxcplaria aliq adiiciut.v.m.p.lndcad gangc.cxil.ad rodafam.clxviiii.m.alii ceexxv. In boc fpacio produnt ad calimpaza oppidum.clxvii.d.alii.cclxv. Inde ad confluentem loannis amnis amp;nbsp;gangis.dcxxv.plcriq; adiiciunt.xiii.d.oppidumque palymbotra.ccccxxv.ad boftium gangis.dccxxxvii.d.gentes quas memorare non amontibus bcmodis:quorum promontorium bimaus uocatur incolarum lingua mufeofum fignificantc:ifauricos iruci amp;nbsp;per luga critotopbagi.multarumq;gcntiu cognomen bragmanc:quorum macocalignc flumina prinas amp;nbsp;cafmas quod in gage influitambo nauigabilia:gcntcs caligmae mari proxiinae amp;nbsp;fupra mandei malli quorum mons mallus finis qui tractus eft gauges.

Anges buncalii incertis fontibus ut nilum rigantemq;uicina eodem modo alii in fcytbicis montibus nafci dixeyt.Influere in cu.xxx.amnes ex bis nauigabilcs prpter iam didtoscbrenacam ramnum bouam cafuaga fonu:alii eu magno fragore ipfius ftatim fontis erumpere:dcicciumq; per fcopulos amp;nbsp;abrupta ubi primu moles planicies contingat in quodanblacu bofpiuri.Inde lenem fluere ubi minimum.viii m.paffusdatitudine ubi modicum ftadiorum centum altitudic nufg miore.p.xx.

Ndifnouiffime gentes gandaligum calingarum regio partbalis uocat .Regi. Ix.m.peditum equites mille elepbanti.dcc.in procindlu bellorum excubant.Nanqi ulta mitioribus populis indorum multipartita degitur tellurem exercent militiam alii capc(runt:mcrces alii fuas eucbunt:cxtcrnas inucbuntrcfp.optimi ditissimique temperant.ludicia reddunt:rcgibus adident.Quintum genus cclcbratf illic amp;nbsp;,ppe

ocr page 138

in religionem uerfç fapientiç deditum:uoluntaria femper morte uita accenfo prius rogo finit.Vnum fuper bçc cfl femifcrum ac plenû laboris imenfi a quo fupradiéta continentur.Venandi elephantos domädiq; bis arant inuebûtq; bçc maxie neuere pccuaria:bis militant:dimicantq; pro finibus.Delectum in belua uires amp;nbsp;çtas atque magnitude faciunt.Infula in gauge eft magnçamplitudinis :gcntemcótincs unam modrogalingam nomine. Vitra fiti funt modubac mclindc uberac cum oppido eiufdc nois magifico:modrc(i peticalces aduri fibule tbolcbrore micole abalicalutc Rex borum peditum.l.m.cquitum.nii.m.elepbatos.cccc.in armis babamp;.Validior deinde gens andare plurimis uicis.xxx.oppidifq; muris turribufq; muniunt.Regt prçbct peditum.c.m.equitum.11.m.elephantos mille.fcrtiliffimi funt auri daredes et eboris amp;nbsp;argenti:fed omnium in India prope non modo in hoc tractu potentiam clarititcmq ; antecedunt firfi ampliffima urbe ditiGirnaq , palibothra.Vndc quidam ipfam gentem palibothros uocantdmo ucro tradfum uniucrfum a gauge. Rcgi coi; peditum.de.in.equitum.xxx.m.elephantorum.viiii.m.per omnes dies dipéàiant. unde conicëtatio ingens opum cd.Ab bis interiore fitu nomades amp;nbsp;fuari quorum mons malcus:in quo umbrçad feptcntrionem cadunt hyemc:çnatc in audrum per fcnos menfes fcptctrioncs co tractu femel anno apparere nee nifi.xv.diebus Betbó audior cfl:hoc idem pluribus locis indiç fieri mcgafthcnes:auftrinumpolum.Indi dramafa uocat.Amnes lomancs per gangem per palibothros decurrit.Inter oppida mccora amp;nbsp;carifobora:a gange uerfiad meridiem plaga tinguntur folc:populi lam quidem infccftimondum çthiopum modo cxuflrquantû ad Indum aeccdût tanta colore praeterunt. Indus ftatim aprefiorum gentciquorum in montants pigmaei traduntur.Arthemidorus inter duos amnes.xxi.interene tradit,

Ndus finus ab icolis appellatus i lugo caucafi motis:quoduocafparopaifTuS aduerfus folis ortu effufus amp;nbsp;ipfc. X'ndexx rccipitamnes Jed clariffimos hydafpé quattuor alios afferente citabam tres per fc ucro nauigabiles acefynum amp;nbsp;hinfepm: quadam tantum aquaru modcftia nufg lattor.l.ftadiis autaltior.xv.p.amplissiam infulam cfFiciens:quç prçfianc nominatur:amp; aliam minore quç patalc ipfc per.xii-m.cl.m.p.pauciffimis auctoribus nauigatur:amp; quod.im folis comitatu in occafum uerfus occano infunditur menfuram ore ad cum ponam.ut inucnio gcncratimiqg nulle inter fc congruant ab hoftio gangis ad promontorium galingon amp;nbsp;oppidum dandagula.dc.xxv.p.ad tropina.xii.m.xxv.m Ad pcrimulc promontorium ubicft celeberrimum indip emporium.deel.m.p.Ad oppidum in ifula qua fupradiximus patalam.dc.m.xx.m.p.gcntcs montanp inter cam amp;nbsp;lomancm ccficc triboni filurcs Deinde mcgale:quorum rcgi.d.m.elephanti peditum amp;equitu numerus incertus chrifci parahingc tringrifcras Patentes armant peditum.xxx.m.elephantorum.ccc. equites.dcccc.m.hos indos includit montium corona circundatos amp;nbsp;folitudinibus de.m.XXV.m.infra folitudines clari furc.Itc^qrfolitudincs pcr.clxxxv.m.p.plerunqi harcnis abientibus haudalio modo g infulas mari.Infra deferta hpc malte corcfingc marocrcou gcmo^.Iam hi montiû qui perpetuo tractu ad oram occani pertinent incolp libcri amp;nbsp;regu expertes multis urbibus montanos obtinent colles narcp:dcidc quos claudit mos apliffimus idico^ capitalia-huiusjcolpalio latere lateauriamp;argeti metalla fodiunt.Ab his oratp quoi r regi elephanti quide.x.fcd amplae uires pcaitu u.irataratc:amp; hi fub rege elephantos no alut fiducia cquitu pcditucp.d.m.odoberores falabaftrp amp;nbsp;oratp urbe pulchra foRis paluRribus muita per quas crocodili humani corporis auidiffimi aditum:nifi ponte non dant.Et aliud apud illos laudat oppidu automula impofitu littori.v.amniu in unii coflucte concuriu emporio nobili.Regi eorum elephanti miUc.dc.m.peditu.d.m.equitum.v.m.pauperior carmarum rex elephantos.Ix.paruafq; reliquas uires habamp;.Ab his panel ea fola indorum regnata

ocr page 139

tocminis unam bcrculi Texas cius genitam ferant:ob id gratiorem regnoq; donatam prçcipuc ab ea deducentes origineipcritant.ccc.m.oppidis pcditucl.m.clcpbatis. d.m.pofl ban e trecentarum urbiu feriem derage pofinge butegogarei umbr p nere, brangofi nobundc conccndc ncfci palatrite falobri afeolonfctc patala ifula attigctes Acirius extremo littore ad cafpias portas.xviii.xxv.produntur.binc deinde accolut Indum aducrfus eos uidcnte dcmoldrationc atbcbolinge galitalute dimurii mcgari ordale mefc abifuri filem mox deferta.M.ccl.m.quibus exupcratis organigc aborte brafirteamp;ab bis folitudines prioribus pares dcm phorophoges arbc marogo matre britpqi quarum.xii. nationes fingulifqibinc urbes.Afeni trium urbiu incolç caput eorum Bucephala.Alexandri rcgis equo cui fuerat boc nomen ibi fipulto c6ditum montani fupcr bos caucafo fubieCti foleade fondre tranfgrcflilq; indum amp;nbsp;cu eode currentibus fambrie fambracem bifambrite orafandi fenitaxie cu urbe celebri. lam in plana dimiffo tractu cui uniucrfo nomen amande populi quattuor peucolitae arfagalitae gerctc a(roi:ctcnim pleriq; ab occidente non indo amne determinant.fed adiiciunt quattuor fatrapias gedrofos arocbotas arrios paropanifdas.

Litmo finecopbcte fluuio:qufomnia arrioru cfle aliis placamp;nccnóamp;nyfam urbem plcriqiindip afcribunt montemq; merum libero patri lacrum. Vndeorigo fabulç 10U1S focmine editum.Item alpaganos gente uitis amp;nbsp;lauri amp;nbsp;buxi pomouq; omnium in grçcia nafcentium fertile qup memoiada ac prope fabulofa de fertilitate terrp amp;nbsp;genere frugum aruorumq; ui ferarum uolucrum amp;nbsp;aliorum aîaliû tradûtur quçqi fuis locis in reliqua parte operis commendabuntur quattuor ucro fatrapiae: mox paulo ad taprobanem infulam ft ftinate animoded ante funt alif patale:quam figntficauimus in ipfis faucibus indi triquatra figura.eexx.m.p.latitudine. Extra boftium. indi crynfe amp;nbsp;argyrc fertiles metallis ut credo.Nam quod aliqui tradidere aurum argentumq; bis folum cfle baud facile crediderim.Ab bis.xx.m.p.latitudie crotabc atabca.xii.bibaga oflrcis ac conchyliis rcfcrta .-deinde coralyba.viii.m.pafïus a fupradicfta:multpq; ignobiles.

Aprobanem alterum orbem terrarum diu cfTe exiffimatum cft.Anthicfthonu appcllationc:ut liqucramp; infulam eflc Alexandri magni actas refqi praeftitere Oneficritus claffis cius prçfedtus elephantos ibi maiores bcUicofiorefq; g in India fcripfit gigni.Megafthencs flumine diuidi incolafquc palaeogonos appellari:auri margaritarumq; grandium fertiliores g indos.Eratolthcnes amp;nbsp;menfuram prodidit longitudis.yii.m.ftadio¥:latitudis.v.m.ncc urbes effeded uicos fcptingcntos.

Ncipit ab CO mari iter ortum occafumq, folis in dip protenta amp;nbsp;quondä crédita, xx.m.dierum nauigationea prcfiana gente diftare:mox quia papyraceis nauibus armamcntifqinili peteretur aci noerarum nauium curfus.vu.die:^intcruallo taxata mare intcrcR uadofum fenis non amplius altitudinis paffibus:fcd ccrtis canalibus ita profundum:ut nullf ancorae fidant.Ob nauibus utriq; prerp per anguftias aluci circumagi fit neceffe magnitude alterna milia ad forum.Syde^ in nauigando nulla obfcruatio.feptentrio non ccrnitur. Sed uolucrcs fecum uebuntemittentes ffpius meatumq ; earum terras petentium comittantur:ncc plus q ternis menfibus anno nauigant.Caucnt a folflicio n?axic.c.dies:tunc illo mari hvberno badlcnus a prifcis memorata ncbus diligenter in noticiam Claudii principatu contigit ctiain legatis cx illa ifula aduccftis.Id accidit hoc modo annii plocamii:qui maris rubri uetligalia fifco redemerat libertus circa arabiam nauigans aquilonibus raptus prêter carmania XV.die hypparos portum eius inuecftus hofpitali regis clementia fex menfiu tepore imbutus alloquio pcrcundlanti poflca narraui.Romanos amp;cçfarcm mi^ immodu inauditos lufticia illc fufpcxit quod paris pondere denarii cflcnt in captiua pecunia:

ocr page 140

cum diuetfae imagines indicarenta pluribus facftos:amp;boe maxime Pollicitatus ad amicicia legatos:quaituor mifit pricipc eoy^ racbia.Ex bis cognitu.d.m.cfTc oppida: portum contra meridiem appofitum oppido pallefimundo omnium ibi clariffimo ac regia.cc.plcbis Magnum intus mcgifba.ccclxxv.m.p.ambitu.Infulas pabuli tatü fertiles complexum Ex co duos amnes erumpere pallefimundum iuxta oppidum ciufdcm nominis influentem in portum tribus alucis quinq; fladiorum ardliffimo xv.ampliffimo.Alterum ad Icptentrioncs indiamq; uerfum cyndara noic proximu effeindiç promontorium:quod uocaturcoliacum quatridui nauigatione medio in curfu folis infula incurrente mare in colore puiridi.Prçtcrca fruëluofum arboribus iubas eorum gubernaculis deterrentibus feptentriones ucrgiliafcpapud nos ueluti in nouo cplo mirabantur.Ne luam quidcapud ipfos:nifi ab.viii.in.xvi.fupra terra afpici fitcntcs canopum lucere nodlibus.Sydus ingens amp;nbsp;darum:fed maxime mi^ bis crat contra umbras fuas in noerum caelum cadcre non in fuum:{olerrq;aIpua oriri in dextra occidere potius g e diucrfo. Ide narraucrc latus ifulç quod prçtéderet indiç.x.fladtorum ede ab oriente byberno ultra montes bemodos. Seras quoq;ab ipfis afpici notées etiam commercio patrem racbiç commeaffe co:aducnis ibi feras occur(arc:ip(bs ucro excedere bominum magnitudine rutilis comis cçrulcis oculis oris fono truci nulli commercio lingup.Cetera eadem quç noftri ncgociatores.fluis ulteriore ripa merces pofitas luxta ucnalia tolli ab bis fi placeat pmutatio ab bis no aliter odio luxiore luxuriac:g fi perducta mens illuc ufq; cogitet quid amp;quo petat et quare.Sed ne taprobane quidem guis extra orbem a natura relegata noftris uiciis caret aurum argcntumq;:amp; ibi in precio marmor tcfludis fimile margarito gemeq; in bonore multo prpftantiores amp;nbsp;totius luxurip nrc cumulus ipfb^ opes maiores cc dicebant:fed apud nos opulcntip maiorem ufum Seruum neminimon indie aute interdiu fomnum:çdificia modicc ab bumo cxtantia:annona nunq augcri ncn fora litefue effe eo coli bcrculcm:eligi regem a populo fenecta clementiaquc liberos non babctcm:amp; fi poflea gignat:abdicari ne fiat bereditariu regnu Foediores ei a populo XXX.dari:nec nifi plurium fcntentia:gq capite damnari.Sicquoq; appellationem efe ad populu.lxx.iudiccs dari:fi liberté bi reum amplius.xxx.bis nulla effe dignatione grauiffimo probro regi cultum libcri patris.Cçteris arabum regem fi quid deliquat morte mulóhari:nullo intcrucnientc:fcdaducrfantibus cundlis amp;nbsp;commercia etiam fcrmonis negantibus fcfla ucnerationcabfumigratifTima cum ignibus clcpbdtifq; conflare:agros diligenter coli.Vitis ufum non efferpomis abunaarc:cne in pifcatu uoluptatem tedudinum maximc:quarum fuperficic familias babitantium contegi tanta reperiri magnitudine.Vitam bominum.e.annis modicam.Hçc comperta de taprobane.liii.fatrapiptquas in bunc locum diflulimus.Ita fe babent.

Proximis Indo gentibus motana capi fene abit captfim urbe qui diruit Cyrus Aracofia cum oppido amp;nbsp;flumineciuldem nominis.quod quidam cyram dixere a femiramide conditum.Amnis berimadus prçflucns paralcftem:racofiou proxius bis a mcridic ad partem araebota?^ faciunt dexendrofos:a feptetrione paropanifidas Carcana oppidu fub caucafo:quod poflea tcorogonis diCT:u:bpc regio efl ex aduerfo badlrianorum.Deinde cius oppidum Alexandria a conditore didtufindraci digalc parapiane cantazcs mazi Ad caucafum cadrufi oppifim ab Alexandro conditum Infra bçc oinnia ora ab indo arriana regio ambufla fcruoribus defertifq; circundat multa tamen interfufa opacitate cultores congregat circa duo maxime fluia Tbolero et arofapen oppidum artaco.Anarius amnis qui profluit Alexandria ab Alexandro conditam.Patamp; oppidum fladia.xxx.multoq; pulchrius ficut antiquius arcacabcne Iterum ab Antioebo munitum fladia.l.m. Dein dorfigingus amnis pbarracotis opradus pro taba oppidum zerafparû dränge criete zarangc gcrufi oppida pcuculis

ocr page 141

Ivmpborca mccoricu deferta amnis rranccina agutrigens flumen bozim gens urbi flumen naulgabile pomannis pandorum finibus.Item cambirus fuarorum boftio portuofus:oppidücódigrama tlumccopbclim fluunt in eum uauigabilia fed clarus parofpus amp;nbsp;fodinus.

Rianç partem elle claritim aliqui uolunt menfuraq; produt utriuf^ logitudie xmi.m.p.latitudine dimidio minore g indip:alii gedrufos amp;nbsp;feres polucre.p. cxxxiiii.m.mox icbtbiopbagos oritas ppia nó indo^ ligua loc^uctcs per.cc.p.inde pofucrc arbio2 ^genre p.cc. m.p.icbtbiopbagos ocs Alexadcr uetuit pifcibus uiucre Dei pofucrearbuoi ^ geté.p.cc.ultra dcferta:deidc carmania ad perlas atep arabes:led prius g bçc generati ,pfeqmur indicate educit quç prodit Oncficritus claHc alcxadri circumuccftus.In mediterranea perlidis:cx indiçliiu narrata proximeaiuba:dcindc earn nauigationem quac bis amnis comporta lcruatur bodie Oneficriti amp;nbsp;nearcbi nauigatione:nec nomina babamp; manlionum nee (pacia.Primumquc filcnepdis ab Alexandro condita. Vndc coeperuntexordiumnpxta quod flumen aut ubi fuerit, non fatis explanatur:bçc tarnen digna memoratu produntquot;ab bisopp:du a nearcbo conditu in naulgationc ea flumen nabrum nauium capax contra infulam dilfas.lxx. fladiis.Alexandria condita a Leo nato iuHu Alexandri in finibus gentis. Argenius portu falubri flumen tombicrum nauigabile circa quod parirc deinde ictbiopbagi tam longo tradfu:ut.xxx.dierum Ipacio prpnauigaucrit infulam:quç folis appellatquot; et eadem cubile nympharum rubens:in qua nullum non animal abfumitur incertis caulis origens flumen carmanip byrcanis portuofum amp;nbsp;auro ftcrile.Ab eo primum feptentriones apparuifle annotaucrc arefturum neque omnibus cerni nocftibus:nec totis uq arcbemcidas ufq; illo tcnui(re:^ris amp;nbsp;ferri metalla amp;nbsp;arte uici minii cxerccri Inde promontorium carmanipcltiex quo in aduerfo ora ad gentem arabiae ledhus in caftra diftat.l.m.p.Infulp tres:quarum orada tantum babitaturacofa continent!, xxv.in.p.infulpquattuor lam in finuanie pericula contra bas bydri marini uicenu cubitorum adnatantes terruere cladem.Infula acotra drintem gauratc.In gbus cbiai gens:flumcn bypperis:in medio finu pcrfico onerariarum nauium capax flumen litbiogadus:quo byfpafardas.vii.die nauigauigatur:flumen nauigabilc pbriftimus infula fine nomincdlumen grandis modicarum nauium per fualianc fluit.Dextera eius accolunt dcximontani:qui bitumen perficiunt:flumen zarotis boftio difficili, nifi peritis.Infulpdup parup.Inde uadola nauigatio paluftri limilis:p euripos tamc quofdam peragitur boltium cupbratis lacus:quem faciunt beuleus amp;nbsp;tygris luxta cariacem.lnde tygri fufa fedos dies ibi agentem Alexandrum inuenerunt.vii.mcfe poitgdigrefTus ab bis fuerat patalis.iii.nauigatioisdie.Sicalexadri claffis nauigamt poilea aliagro arabip promontorio patalem f.iuonio:quem byppalum ibimocant petere certiirimum uidebatur.xiii.m.xxxii.m.p.cxiffiationc fecuta ucritas ^ipiorc curfum tutioremg; indicauit:fi ab eodem promontorio tingrcrum amnem portuin indippctcramp;:diuq;ita nauigatum elb donec compendia inucnit mercator.lucroque India admota eft.quippc omnibus annis nauigatur fhgittario^ cohortibus ipofitis etenim pyrrhat p maxime infeftant.nec pigebit totum curfum abpgypto exponere, nunc primum certa noticia patelcente digna res nullo anno mius hic quigetessius imperil noflri exhauriente lndia:amp; merces remittente quç apud nos centuplicato ucneant.ii.m.p.ab alcxandria abelt oppidum luliopolis indc nauigant nilccoptu ccciii.m.p.qui curfus cthcfiis flantibus peragitur.xv. diebus-a copto Camelis itur. aquationu ratione mafioibus difpofitis prima appellatur hydrcum.xxxii.m.Sccuda in monte diei itincre.Tertia in altero hydrcumate:a copto.Ixxxxv.deindc in monte mox ad hydrcum apollinis.A copto apollinis.clxxxv.p. Rurlus in monte mox ad hydreum nouum bidrcum a copto.ccxxxiii.m.padus.Eft amp;nbsp;aliud hidrcuma uctus trogoditicum nomiatum ubi prpfidium excubat diucrticulo duum milium. Diflat

ocr page 142

anoue bidrcumatc.iiii.m.p.Indc bcronice oppidu:ubi portus rubri maris acopto cclvu.m.p.Sed quia maior pars itineris coficifnodlibust^aptcr pftus amp;nbsp;ftatiui dics abfummutur totumacopto bcronicem iter.xii.peragitur dic. Nauigarc incipiunt fflate media ante canis ortum:aut ab exortu protinus:ueniutq; circitcr.xxx.dic occli arabip aut canem turifere regionis.Efl amp;nbsp;tertius portus qui uocatur muza:queidica naulgatio no petitmee nifi thurisodorumqiarabpo^ mercatoru.Intus oppida regia eius unum appellatur fipbar:aliudq; fabe.Indos autem petentibus utiliffimum cft ab occli cgrcdi.Indc uento byppalo nauigati diebus.xl.Ad primumemporiu indip muzirum non expetendum propter uicinos pirrbatas:qui obtinent locum nomie bydrias.Neq;eftabudans mercibusiprctcrea a terra loge abeft nauiu datio ditribufqi afferuntur oncratçq; egeruntur. Regnabat ibi cum proderem bçc caelebetonas:alius utilior portus gentis neacridum:qui uocatur bccarc. Ibi regnat pandion longe ab emporio in mediterraneo didante oppido:quod uocatur modufa. Regio autem qua piper monofilis lintribus bccarein conuebunt uocatur contionara:qufomnia gentium portum ue:aut oppidorum nomina apud neminem prioru repcriuntur. quo apparamp; mutari loco?/: flatus.Ex india rcnauigat menie pgvptio timbiicipicnte noflro decembri aut utiq; inecbiris pgypti.Intra dicm fexturn:quod fit inter idus lanuarias noflras.Ita eucît ut codéano remeet Nauigat aut ex India ucto uulturno et cum intrauere rubrum marc africo uel auflromunc reuertemurad propofitum carmanip oram patere duodccies.1.m.p. Nearebus fcripfit ab initio eius ad flumen fabi.c.m.p.inde uineas coli:amp;aru^ad flumen lananim.xxv.fpacio.Regio uocatur armixia oppida carmaip cftbis amp;nbsp;alexandria irrumpit deinde in bac parte geminum mare in terras quod rubrum dixere noflrngrçcia crytbrum a rege erytbra.aut ut alii folis repeuffu talé reddi coloré exifliantes:alii ab barca terraq; alii tali aquç ipius nata

Ed in duos diuiditur finus is qui ab oriente efl perficus appellatur.xxv.m.p. circuitu ut Eratoflbencs tradit.Ex aduerfo cfl arabicus. Cuius.xii.m.p.longitudo rurfus altero ambitur finu arabico nominato:occanum qui influit azaniu appellant perficum introitu.v.m.latitudinis alii quattuor fecerunt.Ab co ad intimum finuin fecdo curfu.xi.xxv.prope modum conflit cfrc:amp; fitum cius bumani capitis effigie Oncficritus amp;nbsp;Nearebus ab indo amne in finum perficum:atq; illinc babylonem ab cupbratis paludibus fcripfe^t.xyii.m.p.cfïe.In carmaiçagulo fut cbclonopbagi tefludinum fuperficic cafas tegentes :carne uefeentes.A fluminearabiç pinontoriu ipfum inbabitat prêter capita toto corpore birti coriifq; pifcium ucfliti.

B borum traélu Indiam ucrfus caraeidus deferta ifula in oceano.d.m.pafTus traditur luxta cam freto interfluente Hordis quacfluofa margaritis a promontorio carmanis lunguntur armozeri quidam interponunt arbios.cccc.xii.p.toto littorc ibi portus macedonum amp;nbsp;Alexandri arac:in promontorio amnes ficbanas:dein dratinus amp;nbsp;falfus ab eo promontorium tbcmifleas:infula apbrodifia babitaturin pcrfidis initio.Ad flumen orati quo diuiditur a climaide contra pcrfidéifulppbilos cafandra araeba cum monte prpalto Neptunno facra ipfa pcrfis aduerfus occafum fita obtinet littora.dl.m.p.etiam in luxum diues in partborum lampridcm triflati nomcn:borum de imperio nunc paucis.Régna parßorum duo dc.xx.funt omnia ita cnim diuidunt prouicias circa duo:ut diximus maria rubi^ a mcridic:byrcanum a fcptcntrionc. Ex bis.xi.quac fupcriora dicuntur lucipiunta confinio armeniae cafpiilq; littoribus pertinent ad fcytbas:cum quibus cx pquo degunt. Rliqiia feptc regna inferiora appellatur quod ad partbos attinamp; femper fuit partbia in radicibus montium fppius dictorum:qui omnes cas gentes prçtcxunt:babcntab ortu arrios a mendie carmaniam amp;nbsp;arianos.Ab occafu pratitas incdos:a fcptcntrionc byreanos

ocr page 143

undiq;defertis ein CT:a.ulteriores partbi nomadesappellant .Citra deferta ab occafu urbes C62;:quas diximus illatis amp;nbsp;calliope:ab oriente pftiuo pyropum:ab byberno maria in medio becatonpylus arfate Regio nyfia ptbipnobilis:ubi alexandripolis a conditore cft.

Eceffarium eft boein loco fignare amp;nbsp;medo^ fitumiterra^q; ficiem circuagcre ad pcrficum mare quo facilius dein reliqua narrentur. Nanqi media ab occifu tranfuerfaobliq; partbiç occurrens utraq; regna includit.babamp; ergo ab ipfo ortu cafpios amp;nbsp;partbos:a incridie fetacenem amp;nbsp;fulianem amp;nbsp;perfida:ab occafu adiabcnem a feptentrione armcniam:perfp rubrum mare lempcr accoluere.propter quod tinus pcrficus uocatur.Regio ibi maritia ceribobus qua uero ipfa fubiitad medos climax megale appellatur.locus arduo montis aieenfu per gradus itroitu äguflo ad pfopoli caput regni:dirutam ab Alexandro:prçtcrca habet in extremis finibus lacdiciam ab Antiocho conditam.Inde ad oriente inagi obtinet ad phrafhrgida caftcllum:in quo Cyri fepulchrum cft:amp; horum heebatana oppidum tranflatua Dario rege ad motes inter parthos amp;nbsp;arianos excurrunt parataccm:his agentibus amp;cuphrate inferiora includuntur.Reliqua dicemus a medopotamia excepto mucrone eius arabuinquc populis in priorc dicffis uolumine.Mesopotamia tota aSyriorum fuit uicati diipfa preter babylomam amp;nbsp;ninum macedones cam in urbes congregauere ^Dpter ubcitate toll oppida prpter lam dicfta habet felcuciatn laodiciam artbcmiam.Item in anbum gente qui arcci uocanfamp;Vuandani.Antiochia quçaprçfcélo mefTopotaiç nicanorc condita arabis uocat.Iugunt bis arabes itrorfus hcldamari fupra quos ad palacótan flumen bura oppida falmani amp;nbsp;mafei ab arabibus condita:cis uero lunCfi arzoni p quos zerius fluuius in tygrim cadit azanis filctdes montant amp;oruntes:quorum ad occidcntcm oppidum gauecamelia.Item fua in rupibus fupra filcidas fita.iii.m.pcr quos lycus ex armenia fertur abfyiris ad hybernum cxortum.Acolchis oppidu mox in capeftribus oppida tadiofpegia politelia ftratoicca.Antheuius i uicinia cupbratis nicephorion:quod ut diximus Alexander.luSit condi propter opportunitate dicta eft::amp; in zeugmateapamia ex qua orientem petetes excipit oppidû cafrena muitum quondam ltadiorum.lx.amplitudine:amp; latraparum regia appellatum:quo tributa conferebant'':nunc inarccm redaeftû:durât ut fucrc aebata:eductu Pompen magni terminus Romani impcrii oricos a zeugmate.ccl.m.funt:qui tradunt euphratcin gobaris praefecti opere deductuin:ubi eSc diximus amp;nbsp;findi:nc praccipiti curlu babylonia ifeftaret ab aSyriis uniuerfis appellatum armachal:quod ligniiicat rcgiu flumen qua deriuaturoppidun^ fuit agaram amp;nbsp;maximum:quod diruerunt perlac Babylon chaldaicarum gcntium caput diu fummam claritatem inter urbes obtinuit in toto orbc:proptcr quam reliqua pars meffopotamipaSyripq; babylonia appellata eft.Ix.m.p.amplexa muris ducenos pedes altiiquiquagenos latis.In fingulos pedes tcrnis digitis menfura ampliore g noSra interfluo cuphratc mirabili opere utroque durat adhuc ibi louis belli templutn:Inuentor hic fuit fydcralis fcientiç.De c^tcro a circuitu ad folitudincm rediit cxl^auSa uicinitatc Sclcucif ob id conditça Nicanore intra nonageffimum lapidem in confluentem cuphratis foSa perducta atq; tygiis quç tarnen Dabylonia cognominatur libéra amp;nbsp;hodic:ac fui iuris macedonuq; morts ferunturei plebes urbanç.d.m.Situm uero moenium aquilp pandentis alas .Agrii totius orientis fertiliSimum inuicem ad hanc exhauriendam ethcfiphontcm luxta tertium ab ea lapidem in Calonicide condidere parthi:quod cib nunc caput regni. Et pong nihil proficiebatur nuper Vologefus rex aliudoppidum Vologcfocertam in uicinia condidit.Sunt etiam nunc amp;nbsp;in mcITopotamia oppida hypancu caldcoru doctrina cla^;^ hoc heut babylon luxta fluuium narragamqui cadit in narragam. Vndeciuitati nome muros fcytharcno^pfpdirucramp;.Orchcni queq; tertia caldcoru doctrina in eodem litu locantur ad meridiem ucrfi.Ab his notice amp;nbsp;orothophanitc

ocr page 144

et gneciocante cupbrate nauigari Babylonem pcrfico mari.ccccxii.m.paflus tradunt Nearchus amp;nbsp;Oncficritus:qui uero poflea fcripfere a Sclcucia.cccc.lxxxx.m.Iubaa babylonccaraccm.clxxv.m d.m.Hucre. Aliqui ultra babylonem continuo aluco prius q diflrahatur irrigua.Ixxxvii.uniucrfo autem curfu.xi. Inconftantia menfurç diuerfitas aucfto^ facit cum perfç quoq; fcenos amp;nbsp;parafangas alia méfura dctcrmient ubi défit aluco munire ad confinium caracis accedente tractu ftatim inferant artali latrones arabum gens ultra quos fcenitp.Ambitu uero cuphratis nomades Arabiae u{q;ad defcrta fyrip.Vnde in meridiem flcdti eum diximus folitudines palmirenas relinquentem.Seleucia abcfl a capitc meflopotamipcuphratem nauigatibus.xi.xxv p.a mari rubro fi tygri nauigetur.cccxx.m.a zeugmatc.dxxvii.m.zeugma a fclcucia lyripad noftrum littus.cxxii.m.p.hgc cft ibi latitudo terrain iter duo maria partbici uero rcgni.dcccc.m.xliiii.m.p.Eft etiam unum oppidum mclTopotamiac in ripa tygris circa confluentes quod uocant digbam.

Ed amp;nbsp;de tygri ipfo dixiffc conueniat:oritur in regione maioris armeniae fonte cófpicuo in planicicdoco nome clogofme:cft ipfius qua tardior fluit diglito.Vnde concitatur:a celeritate tygris incipit uocari.Ita appellant medi fagittarinfluit in licu areti ffam^omnia illata pondera fuftincntcm amp;nbsp;nitrum nebulis exhalantem:imum genus Cl pifcium eftudqi tranfcurrentis non mifcetur aluco:ficut neepa tygri pifccs in lacum tranfnatant.Fertur aut amp;nbsp;curfu amp;nbsp;colore di{Timilis:tranfucch:ufq; occurrctc tauro monte in fpccu mergiturfubterq; lapfus a latere altero cius erupit lacus uocat zoroanda.Eundem effe manifcftum cft quod diucrfa perfert.Alterum deinde trafit lacum:qucm tcfpitem appellant rurfufq; in cuniculos mcrgitur:amp; pofl.xxii.m.p. circa nympheum rcdditur tam uicinum arfaniac fluere cum in regionem archenac Claudius cpfar audior cfhut cum intumuere inuiccm confluantmee tamc mifecant Icuiorqiarfanias innatamp;.iiii.m.ferme fpacio mox diuifus in cuphratem mergatur. Tygris cnim ex armcnia acceptis fluminibus claris parthenia gizcphorionc arabas orcos adiabcnofqidiftcrminans amp;nbsp;quam diximus mcflopotamiam faciens luftratis montibus coridiorum circa apamiam mcflenes oppidu.Citra fclcucia amp;nbsp;babyloma xxv.m.p.diuifus in alucos duos altero mcridicmac felcucia petit meffene pfundcs altero ad feptcntrioncm flexus ciufdc gentis tergo capos caucafi fccat:ubi remcaucre aquç pafi tygris appellatquot; poftea recipit ex m cdia coalpe:atq ; ut diximus inter felcucia et cthcfiphontcm uedlus in lacus caldaicos fe fundit eofq;.lxv.m.p.aplitudinciplct mox uafto aluco profufus dextra caracis oppidu infcrtur mari pcrfico.x.m.orcitcr duorum amnium hoftia.p.xxvi.m.fuere:aut ut alii tradut.vii.utroq; nauigabili:fed longo tepore cuphrate prçclufere orchcni amp;accolp agros rigantes:ncc nifi per tygrirn deferfin mare proxima tygri regio parapotamia appellatquot;.In ea dicftu eft de meffene oppidu eius dabitacb lungitur calonitis cum cthcfifontc non palmetis modoiue^: et olea pomifqi amp;nbsp;arbuftis aliis nobilis .Ad ea pcruenit lagarus mons ex armeia iter medos adiabcnofcp ucnicnffupra crathecinem amp;nbsp;perfidcm:calonitcs abeft a perfide cccclxxx.m.p.tantum a cafpio mari amp;a fyria abcfle compendio taueris aliqui tradut Intcr has gentes atq; mefene tracenc cll eadem arbcletis amp;nbsp;pal^ftina diCT:a:oppidum cius fitacc grfco^ ab ortu cft amp;nbsp;fabdata:ab occafu autem antiochio intcr duo flumina tygrim amp;nbsp;tornedotum.Item apamia cui nomen antiochus matri fupimpofuit tygri circumfunditur:hfc diuiditur archcoo infra clI Sufianc in qua uetus regia perfarum fufa a L)ario Hyftapis filio condita.Abella felcucia babylonip.ccccl.m.p.tantundc ab ecbatanis medox e per motem carcandi^.ln fcptentrionali tygris aluco oppidu efl baibitacc.Abella fufis.cxxxv.m.p.Ibi mortalium foliam^ in odio contrahunt:idq; defodiunt:quo nccui fit in ufu.fufianis ad orientem ucrfus lungunt oxii latrones et mizconum.xl.m.populi libero feritatis.Supra eos parent partais mardiiamp; faitçii

ocr page 145

qui protenduntur Cupra dimaca quam perfidi in ora iunximus.Sufa a pcrfico mari abfunt.ccl.m.p.qua fubiitadcam elaffis alexandri paiitygri uicus ad lacu cbaldaicû uocaturapblcunde fufa nauigationc.lxv.m.d.p.ablunt lufianis ab oriente proximi funt coffici:amp;fupra co(ricos ad fcptcntrioncm medabene Cub monte câbalido qui eft caucafi ramus .Inde molifTimotrafitu in badlros fufianc ab belemaide diftermiat amnis eulcus ortus in medis:modicoq;Ipacio cuniculo conditus:ac rurfus exortus per meCTobatenem lapfus circuit arcem fufarum ac dianp templumaugiRiHimu illis gentibus amp;nbsp;ipfc in magna cerimonia fit.Siquidcm reges non ex alio bibut:amp; ob id in longinqua portant it ecipit amnes edipnum.prçtcrca filum a montibus perfaru uenientem adunam ex fufianis oppidum luxta cum magoa taracc.xv.m.p. Quida boe in extremis fufianç ponunt lolitudmibus proximu.infra culeum culimes eft. et inora lunéta perfidi a flumine orati ad caraccm.ccxl.m.p.oppida eius felcucia amp;nbsp;fofiratc appofita monti caffio oran q;quç prçiacet minorum lyrtium nice diximus inaceCTam cenoplurimum lini differentibus brixa amp;nbsp;ortatia amnibus madente amp;nbsp;ipa elimcidc in tantu ut nullus fit.nifi circuitu cius a pfidc aditus.Infcftat a fcrpctibus quos flumina deportant pars eius maxime inuia caracene uocatur ab oppido arabiç claudente regnande quo dicemus cxpofita prius.M.agrippç fentcntia. Nanque bis mediam amp;nbsp;partbiam amp;nbsp;perfidem ab oriente indo:ab occidente tygriia fcptcntrione tauro caucalo.a meridie rubro mati terminatas patere in logitudinc terdecies .xx.m p.in latitudine.dccc.m.xl.m.pdidit prçterca per mcßopotamiä ab oriente tygri ab occafu cupbrate a fcptctrione tauro caucafo a meridie mari plico indufam logituaic dccc.m.p.latitudinc.ccclx.Carax oppidû pGci finus in itimuia quo arabia cudçmd cognominata excurrit.babitatur in colle manufatto inter confluentes dextra tygrim Içua culeum.11.m.p.laxitatc.Conditum eft primum ab Alexandro magno colonis , ex urbe regia durinc:qup tame interiit dedudtis militu iutilibus ibi rclidtis alexadrta appellari lulTcrat pagumq ; peUçum a patria fui qup proprie micedonu fuerat.fluta idoppidum expugnaucre:pofteaantiocbus reftituit quintus regum.amp; fuo nomine appellauit.Iterum quocp infeffatu palTionibus fagdonaci tilius rex finitimo^ arabu quem luba fatrapem antiocbi fuiUe falfo tradit oppofitus molibus rcftituimomccp luum dedit emunito fitu luxta in longitudinem.vi.m.p.latitudinem paulominus primo fuitalittotc ftadiis.x.m.amp; maritimu etiam uifenda porticus babet.lubaucro prodcntc.l.m.p.nunc abeff a littorc.ccxx.m.legati arabu noftriqt negociatorcs.qui inde uenerc affirmant.nec ulla in parte plus aut celerius proficctc tenç fluminibus inueéfç magis id mirum eft çûu longe ultra id accedente non rcpcrcufla boe in loco genitum elle Dionylium terrap orbis fitus rcccntiÛimû audlorcm que ad cometada omnia in oriente prçmifcrat diuus auguftus ituro in aimcnia ad partbicas arabicafcp res maiorc tilto non me prptcriit ncc lum oblitus fui quenq; fitus diligentiffimum audtorem uifum nobis in introitu operts.In bac tarnen parte arma Romana fequi placet nobis lubamq; regem ad eundem Claudiu C^farem fcriptis uoluminibus de eadem arabica expeditione.

Rabia gentium nulli pollferenda amplitudine longiffima a monte magno a regione Cilitip comagenefq; dcfccndit.ut diximus.Multis enim getibus coru deducitis illo atigrane magno.(ponte ucro ad nare noftrulittufquc acgyptium:ut docuimusmecnon amp;nbsp;in medio lyripad libanum montem penetrantibus nubeis. quibus lunguntur ramifi tcrcauci.dcin patani.ipfa ucro pcninfula arabia inter duo manarubrum perficumq; percurrens quodam naturç artificio ad bmilitudiem atq; magnitudinem Italici maris cft circumtufa in eadem etiam cçli parte nulla diffcrctia fpedtat bçc quoque in illo fitu fclix cius populus a noRro mari ufque ad palmirene folitudines diximus .Reliquum nunc inde peragemus. Nomades infcltatorcfquc cbaldcorum fccnitç ut diximus claudunt:amp; ipfi uagi.fcd tabernaculis cognominati

ocr page 146

ciliciiCq ; metantur ubi libuit.Deinde nibitci oppidum incolunt petram nomine in conuaHe piulominus.u.mp.ampjitudinis circundatim montibus inacceffis amne interfuetc.Abcil a gazi oppido littoris noftri.dc.m.p.a finu pcrfico.cxxii.in.boc conuenit utrunqibiuium eorum:qni fyriam palmiram pctiere:amp; eorum qui a gaza uene^t a petra incolue^t omani ad catacem iifqi oppidis quonda claris a femiraide conditis befamide amp;nbsp;foratia nue funt folitudics.Deideef P oppiduquod caracenoi; rcgi paramp; in pafitygris ripa toracb nomine:in quod a petra conueniut caraceni.Inde xii.m.p.fecudo çûu nauigant:c partbico cnim regno nauigantibus uicus tberedon infra confluentem eupbratis amp;nbsp;tygris Ipua fluis cbaldci obtinent.Dextra nomades fccnitae quidam amp;nbsp;alia duo oppida longis interuallis tygrim pracnauigari tradunt Barbatiam mox dumetam quod abeffe a petra.x.die^ nauigatione nri ncgociatorcs dicunt.caraccnorumqi regi parere.Apamiam fitam ubi reftagnatio eupbratis cum tygri confluat.Itaq; molientes incurfioncm partbos operibus obiccftis inundatione arceri mune a caracc dicemus oram cpipboni primu cxquifitam locus ubi eupbratis boftium fuit flumen falfum promontorium caldonc uoragini fimilius q mari per l.m.p.orç flumen acbanum dcferta cft.c.p.ufq;ad infulam batbum finus capenus: quem accolunt gaulopcs amp;catei finus gcrraicus:cppidum gerra.vp.amplitudine turres babet ex falis quadratis molibus a littore.1.rcgio adlcne ex aduerfo tyros ifula totidem milibus a littorc plurimis margaritis amp;nbsp;celeberrima cum oppido eiufdem nois luxta altera minora promontoria cius.xxii.md.p. Vitra magnas afpici ifulas tradut:ad quas non fit pcruentum:buius ambitum.cxii.m.p.apfide longius abec etadiri uno alucoaguflo.Infula atgilia:getes noebett zurari borgodicatcrei nomades flumen cinos ultra nauigationcm incompertam ab eo latere propter fcopulos tradit luba prçtermifTa mentionc oppidi omanoru batrafa auefeto amp;nbsp;omanequod pricrcs cflcbrc contra portum carmanip fecere. Item omenie amp;nbsp;ccbatane quae nunc oppida maxie celebrari a pcrfico mari nollri negocatores dicunt a fluie canis ut luba tradit mons adufto fimilis :gentes epymaramitç:mox bydtiopbagiunfula deferta: gentes batami eblitci montesunfula oincnius.portus mocborbc:ifula exaxalos incooriche gens cbadci:infulp fine nominibus multe:celebres ucro ifura rymncaamp; proxima in qua funt fcriptp ftcllp lapidcp litteris icognitis cobeba portus bragae:ifulç defertç gens taludei dabanegoris regio mons orfa cum portu finus duatas ifulp multf:rrós tricoripbos. Regio cardalco Infulp folana defcbacbina bi(ftiopbagorum:deidc clari littus amanicum:ubi auri metalla.Regio cana una ges apitami cafinidfula denuade fons coralis carpbati infula alaca Ianamctus:gcns clarc ifula cbclonitis btóliopbagó multp odanda dcferta baiffa multp fabcorum flumina tbarciararium.Infulç doricae fontes daulotbos dora infula eptberos labatais coboris fambracbatç amp;nbsp;oppidu codé nomme in continente.A meridie infulç multp maxima camari flumen mufecros portus laupas fcenit p fabacei infulp multp:emporium eorum acila:ex quo in India nauigag. Regio amitbo fluta dammamiu maiorcs amp;nbsp;miores drimati.Naumacbco^ promontorium contra carmaiam diffat.l.p.mira rcs ibi tradifnumcniu ab atioebo rege mefTenp prppofitum ibi uicifTc co die claffc çfluq; rcuerfo.Iterum equitatu cotra perfhs dimicante amp;nbsp;gemina tropbea codein in loco loui ac neptuno flatutfTe.In alto adiacct ogcnis claritate rege ibi fepulto.Diffat a continent!.cxxv.m.circuitus.cxii.m d.nec minus clara altera in azaio maridios cyridri diftas a fiagro cxtimopmótorio cclxxx.m.p.Rcliqui in cotinétc a noto Etamniurn aut aride in mótes.viii.dicrum tr.ifitus:gétes larcdai agatopbai cebraitc pluribus oppidis:fed maxis uagia amp;nbsp;bomna templorum.lxv.bçc eft amplitudis fignificatio boe promotorio:a quo continctcm trogoditau.1.m.p.tboai atbei catbamotitp tbonabci atidalci Icxdrane agrci ccrbani fabci arabuin propter tura clariffimi ad utraq i maria porrectis gentibus oppida co:; in rubro littorc incrinc manna colona fabatra.Intus oppida narcus cardaba canis amp;

ocr page 147

quo merces odorum deferunt thomalarpars eorum afcramitc:quou caput Gbatra.lx templa muris includcns.Regia tamen cfl omniu mare libata fmu obtinet.Ixxxxuu. m.p.refertum infulis odoriferis:atramitis in mediterraneo lunguntur minci:rrare accolunt amp;nbsp;clamitc oppidum eiufdcm nominis:bis lunguntur cagulatc. oppidum fibi quod grpciapoatc uocat:amp; arficordai barci oppido magno barafci bacbiei figares infula quam canes non itrant:cxpofitiq; circa littora errado moriutur.Sinus itimus in quo leanitpqui nomen ci dedere.Rcgia co^agra amp;nbsp;in finu leanar:uel ut alii clana Nam amp;nbsp;ipfum finum noftri claniticum fcripferetalii alaniticum. Artbemidorus alanatbicum.Iuba Icmniticum.Circuitus arabipacbaraceleana colligere prodiCxlvii Ixv.p.Iuba paulomius.xl.m.latiffima ea feptentrione.Inter oppida beroeu amp;nbsp;carace Nam amp;rcliqua eius mediterranea dicaturmabatbpis turancosiunxexstueteres.nunc funt raliei fuellciaracei arrei oppidum.in quo ois ncgociatio concit bemate banalité oppidadogmatbaagratba oppidum bazianza-mudei oppidu caratbaccalinoppidu pboda:ac minei a rcgc crctc manice:ut cxtimant originem trabcntes.quoru carmei oppidum.xiiii.m.p.Maribba baramalacum amp;nbsp;ipfum nó fpernédum.Itcm carnon narmei:amp; bo2;origo rbadamantbus putat'':frater minois:bamanitc medala oppida bamirei finci cantace baélbias barma oppidu gedraite apbioiam lifanite bacbilitc famneiamatbei cum oppidis nefla amp;nbsp;cone frizamarei cum oppidis fagiatta cautare baccas camuri fcaria:quo uocabulo ordeum appellat:ätbci amp;nbsp;rbauiginci amp;nbsp;matbatci CU oppido code.Aiatbauri in mótibus cu oppido.xxv.m.p.in quo fonsemifcabalcs quod fignificat camelo^ oppidu:apclonif colonia milefio^.Acrida oppidü caluigii quo2 ; in arabia Oppidum fignificat dominos oim oppida pallon.Vramnimal iuxta flumé:p quod eupbraté emergere putat.Getes agrei amomi oppiduatbcne cauranai quod fignificat ditidimos armento cboranitc cefani cboani fuerunt amp;nbsp;greca oppida arctuQ lariffa cbalcis deleta uariis bellis.Romana arma folus in ea terra adhucitidit Elius gallus cx cqueftri ordine.Nam.c.cçfar augufti filius profpcxit tantum arabid Gallus oppida diruit no noaita auctoribus qui ante fcripfci^t negrana nefcum nefta magulam camimacum labctinu amp;nbsp;fupradicta mariba circuitu.vi.m.p.Item caupeta quo lógiffimeprocc(Tit,Cetera explorata retulit.Nomades lacte amp;nbsp;feria carne uefei. reliquos uinuin ut Indos amp;nbsp;palmis exprimere oleum fefame numerofiffimos ede bomerietas minocis fertiles agros palmetis arbuftoqiin pecore diuicias ccubanos ct atbracos armis proflare maxime catbamotitas carrcis latiffimos amp;nbsp;fertiliffimos agros.fabros ditiffemos filuau fertilitate odorifera:auri mctallis agrou riguis:mcllis cc^q; prouentu.Dc odoribus fuo dicemus uoluic.Arabes mitrati deguntraut itofo crinc barba abraditur prçtcrq in fupcriori labro aliis amp;nbsp;bçc intonG musqué dictu ex innumeris populis pars çqua in cómerciis in latrociniis dcgit.Inuniucrfum gentes ditiffimç utputa quas maxie opes romanos : partho^q; fubfiftantiucdentibus quae e mari aut filuis capiunt:nibilq; inuiccm rcdimctibus.Nunc reliquam ora Arabiae contraria profeqmur.Tbimoflbcncs totu finu quatridui nauigationc in logitudine taxault bidui latitudineaguflias.vu.d.p.Eratoftbenes ab oftio.xiii.in quaq; partem Artbemidorus arabip latere.xvii.1.p.

Rogoditici ucro.xi.lxxxuii.m.d'p Ptolemaidi ufqi Agrippa.xvii.m.p.xxxii. m. finc diÆ rcntia latcu pleriq; latitudinem.cccclxii.prodiderunt faucefqibybernio orictiaducrfis ahi.iiii.alii.vu.alii.xii p.patere.Situs aut ita fc babeta finu leanitico alter finus quearabes aci uocit:inquo croonoppiducfl.fuit amp;nbsp;cibifum iter nclos amp;nbsp;marcbades deductis eo pgris exercitus.Gens tyra daneon portus:cx quo nauigabile alucum producere in nilum qua parte a delta dictum dccurrit.lxii.d.p.intcruallo quod inter flumen amp;nbsp;rub? ^mare intcrcfl primus oim fefoflris çgypti rcx cogitauit mox Darius Perfarum.Deinde Ptolemaeus fcqucns qui cduxit foffarn latitudine

ocr page 148

pedum centum altitudine.xxxlongitudie.xxxvii.d.p.ufq;ad fontes amaros.\Itra deterruit inundationis metus excçlliore tribus cubitis rubro mari conoperto q terra çgypti.Aliqui non cam afferunt caufam.fed ncimmiffo mari corrumperenturaquç nili que folç potus prçbct.Nibilominus itcr totu terreno frequentata mari çgyptio quod eft triplex unû a pellufio per barcas:in quo nifi calami defixi regat uia no repit fubinde aura ucftigia oppcricnte.Vltra ucro cafrium:mótcm quod a.lx.m.p.rcdit in pelufiacam uiam accolunt arabes antei.Tertium agcro quod çgypfum uocant per eofdem artabcs.lx.propius.d.afperum montibus amp;nbsp;lops aquarumtbepomnes uif arfinoem ducut conditam fororis noie in finu carandra a ptolemço pbyladelpbo:q prius trogodyticem exeuffit amnem.qui arfinocm prçfluit ptolcmçumq; appellant mox oppidû paruû clt acnu.Alii pro boe pbylctcrias fcribunt. Deinde funtabafn ex trogoditaiA conubiis arabes fcri ilulpfatrapiç fcytbala mox deferta adymes born o ubi frons tbamos:mons çasunfula lambe:multi portus beronicc oppidum matris pbyladelpbi noic.Ad iter a copto diximus arabes antei amp;nbsp;gcbatei trogcditiccmiqua prifci modoé:alii micoe dixcre.Mos pctedaélylosdfulç ftcn eclirc aliquct baloncfis nó pauciores cardai tapazos que gern ç nome dedit finus infulis refertus:ex bis que mareu uocantur aquofa:qup eratanos fitientcs Regum bis prpfccfti fucrc.Introrius fuere candci quos opbiopbagas uocant ferpentibus affuctos uefci.Neque alia regio fertilior eft auro caiyc.Iuba qui uidctur diligentiffime profecutus bçc omifitun boe tradtuinifi fi exemplarium uiciü cft.Beronicc altera que panebryfas cognomiata eft lertia quçcpidcres infignis loco.Eft cnim fita in ccruicc longe fticurrctciubi fiuccs rubri maris.vii.d.p.ab arabia diftant.Infula ibi ciibis obicitur topaciu fcrens:amp;ipfa fulta filuis a ptolcmço pbyladclpbo códita ad ucnatus elephantos ob id cpitberias cognoiata luxta lacum monolcû:bçc cft regio fecundo uoluica nobis fignificata in qua.xlv.m.diebus ante folfticiû totidc poftea bora.vi.cofumutur ubrp:amp;in meridie reliquis Boris cadunt cptcris diebus in feptctrionc:cum in beronicc quam primum pofuimus ipfro dic folfticii.vi.bora umbrp in totum abfumatur. Nibilq; annotatur aliud noui.dc.m.ii.intcruallo a ptolcmaidc res ingentis exempli locufq; fubtilitatis immcnfç:mûdo ibi deprpbenfo cum indubitata ratione umbrarum. Eratoftbenes menfuram terrç pdere inde conceperit:bincad zanium mare promótoriuin:quod aliq byfpalu fcripfcrc.lacus mädaliü:ifula colccafitis:amp;ialto multp in gbus teftudo pluria oppidû facc:ifula dapbnidis oppidum aduliton:çgyptioru boc fcrui a domi$ profugi côdidcre.Maximum bic emporium trogodytarû ctiam actbiopum abefta ptolemaide.v.dicrum nauigationc.Deferunt plurimû cbur:rinoccrontum cornua bippopotamoiyc coria:cclfiû teftudinû fpyngia macipia tupra çtbiopas aretcras ifulç quç alien uocantur.Item bacbias amp;nbsp;antibacbias amp;nbsp;Hratioton bine in ora çtbiopiae finus incognitus:quodadmircmurcum ulteriora mercatores fcrutcntur:pm6toriU in quo fons cutios expetitus nauigantibus ultra ifidis portus.x.dierum remigio ab oppido adulitas diftans.In eum trogodytis myrrba confertur. Infulç ante portum duç pfcudopilcç uocantbintcriorcs totidc pilF:in altera ftellp la pideç litteris ignotis ultra finus a ualitu.Infula dtoftori amp;alip defertp per cotincnt c quoq; oppida deferta zazapmontorium amp;nbsp;portus mons filtres quo cinnainomû dcucbitur ufque bue Scfoltris exercitum duxit:aliqui unum çtbiopiçopgidum unuin ultra ponunt in littorc barigazaa mofilico promontorio atlanticum mare incipere uult.Iuba prêter mauritaias luas gadis ufq; nauigadu coro:cuius rota fcntccia boc in loco fubtrabeda nonefta promontorio indoi^.quod uocatur lcptcatra:ab aliis drepanum propoit rcdlo curfu:prçtcr exuda amp;nbsp;malicbo infulam.xvin.p.cfle.Indcad locum que uocat fcenos.eexxv.m.p.Indead iniulam fandanum.cl.m.p.fic fieri ad apertu mare.xviii m.lxxv.m.Rell qui omnes propter folis ardorem nauigari poffe no putauerüt:qui et commercia ipfa ifeftant ex inlulis arabes afcytbp appellati quoni a bubulos utres

ocr page 149

binos Cernentes ponte pyrrbaticam exercent fagittis uenenatis. Gentes trogodytaru Ite tuba tradit terotoas a uenatu didis mirç uclocitatisdicut bydiopbagos natätes ceu maris animalia bargenos zangeras talibas fafinas fyreebas daremas domazencs. quin amp;nbsp;accolas mli afiene non ftbiopum populos:fed arabum effe dtcit ufq; mercé. folis quoq;Oppidum quod non procul amempbiin çgypto fitum diximus.Arabes conditores babere.Sunt qui amp;nbsp;ulteriorem ripam çtbiopiç auferantannedätq; afriep Ripasautéincolere propteraquammos relicto cuiq;arbitrio itelligendioppida quo traduntur ordine utrmq; ponemus.Afic prius arabtae latere gens catadupi:dcinde ficnitcoppida tacopfona qup quidam appcllaucrunt thatbiccibaramcfes amoCidur anaxardum anai domacum cumarabeta amp;nbsp;boggiana leapbitorgatam tbareme ecbidi tanoa golploa giftate mcgidale arempus dirca paaga bagada aumana radaca.In quo focnix aurea pro deo celebratur boroin.In mediterraneo malo proximu meroe. Sic pdit bion.Iuba aliter oppidu linu mcgaticos in mote agatios îtcrçgvptu amp;nbsp;ptbiopia quod arabes myrfon uocaucy^tDein tbacopfonaramu fefamu pidema muda ccrabi luxta bituminis fontem amodiata profda parenta mani adtexata gales zoton gnauco menemeu pidobotas endonta cometas nometas in tabernaculis uiuetes cifle pcnia gadagalem paroaprum munups decelim patim gambreues magas neophagas mala cranda demia cadcum matbcmia batta alaman macuas fcamos goram. In infula ab bis ab alcxandro calmiferem malos agocem.Ex afriep latere tradita funt eodem noie tancompfos:altcra fiue pars prioris mogorefea cd ofa pclcnaria cpindis magas fubu alintium afpintum fyndopt genfee pindititora gungo orfunfuara mauma rumur bcunulomquod oppidum grçci bypaton uocarut padoarcas zamnes undc clepbati incipiant mabltberos facetum fuit quondam amp;nbsp;epis oppidum contra mercem ateq Bion fctibcramp; dcletum:bpc funt prodita ufqi meroem.Ex quibus boe tepore nuliü propc latere utroq;cxtat.Ccrtc folitudincs nuper renuciaucrc principi Neroni mifli ab co milites prptoriani cum tribuno ad explorandum inter reliqua bella ptbiopicu cogitanti.Intraucre autem amp;nbsp;eo arma Romana Diui Augufti temporibus ducc.p. pctroio:amp; ipfo equeflris ordinis pr^fec^o pgvptus oppida co^ cxpugnauit:qup fola inucnerat quo dicemus ordinc.Spclgin primi boccin forum cabufis attcnia ftadifu ubt nilus prpcipitans fc fragore auditum accolis aufert:diripuit amp;nbsp;nepbata logiffimc autem afiene progreffus eft.dcccclxx.m.p.ncc tamen arma Romana folituamcm ibi feccrutpgyptiorum bellis attrita cftptbiopia uieiflim imperitando feruiendoque clara amp;nbsp;porens etia ufq; ad troiana bella Memnone regnante:amp; fyriae imperitalTc ea noflroq; littorc ctate rcgis ecpbci patet andromede fabulis:fimil i medo Sede mefura cius uaria prodiderc:primus darion ultra meroem longe fubuceftus mox ariflrcon etbion amp;bafilis amp;nbsp;fimoidcs mior ctiaquiqucnnio in meroe moratus cûdcçtbipii fcribcramp;.Nam amp;nbsp;Tbimoflbcnes claffium pbyladelpbi prçfedfus fine mefura dicru Ix.afienemeroe itcr prodidit Eratoflbencs.dcxxv.m.p.Artbemidorus.dc.Scbofus ab fgypti cxtrcmis.xvi.p.lxxv.m. Vnde proximi didti.xii.l.Vcru omnis bçc finita nuper difputatio eff:quoniam aficne.dcccclxxii.Ncronis exploratores rcnuciaucrc bis modis.Aficne bieraficamon.liiii.m.p.Indc tama.Ixxv.m.p.regi6e e nomenitia ftbiopum prima.cxx.acinam.Ixxiiii.pitaram.xxv.tcrgcdum.cvi.Infulam gangadem effe in mcdio co tradhu.Inde primum miffas aucs pfitacos:amp; ab altera quç uocatur artigula animal fpógion:a tergo cynoccpbalos indc nabatba.lxxx.oppidu id paruu inter prpdidfas folum ab eo ad ifulam meroem.ccclx.bcrbas circa meroem.demum uiridiores filuarumq; aliquid apparuiflc rinoccrontum elepbantoicq; ucftigia ipfu oppidum meroem ab introitu infulp abcfle.lxx.p.iuxtaq; aliam ifuldtractu dextro fubeuntibus alueo quç portum faccramp;.Acdificia oppidi pauca regnare focminam candaccm:quod nomen cius lam inultis annis ad reginas tranfit dclub:^bammois eff ibi rcligiofum amp;nbsp;toto tractu faccella.Ceterum cum potirentur rerum actbiopcs

ocr page 150

infula ca magnç claritatis fuit. Traduntarmatorum.ccl. clare folitamtartificum.iii. m-alcrc reges çtbiopum xlv.amp; hodie traduntur.

Niuerfa ucro gens çtberia appellata eft:deinde atlantia mox a Vulcani filio çtl-gt;iopc çtbiopia:bomium animaliumq; effigies moftriteras circa extremitates eius gigni minime mirum artifici ad formada corpora effigiefq; ccladas mobilitate ignea teruntur certe ab orientis parte intia gentes effe line naribus pquali totius oris plaicie Alias fupcriorc labro orbas:alias fine linguis:pars etia ore concreto amp;nbsp;naribus carens uno tantum foramine fpirat:potumq; calamis aucnp trabit:amp; grana eiufdcm auenç proucnicntis fpontcad uefeendum babamp;:quibus pro fcrmone binnitus motufqi membrorum cfre:quibufdam ante ptolcmpum latirum regem pgypti ignotus fuit ufus ignium. Quidam amp;nbsp;pigmporum gentem prodiderfit inter paludes ex quibus nilus oriretur.In ora autem ibidem finus continui montes ardctibus limiles rubet Trogodytis amp;nbsp;rubro mari a meroe tradtus omnis fupponitur anapata tridui itinere ad rubrum littus aqua pluuia ad ufum con^pluribus leruata fertiliflima regioe qup intereft auri:Vltcriora a tabuli çgypti ptbiopum gens tenent.Dein contra incroem mcgabari:quos aliqui adiabaras nominaucrc:oppidum habent apollinis:parseoru nomades quçdephatis ucfcif.Exaduerfo in africp parte marobi rurfusanaegabarris menomes amp;nbsp;dabclli dic^qi-xx.intcruallo critcnfi. Vitra eos dochi:dcidc garamatcs. femp nudi:mox adero matthice meffaces amp;nbsp;Sidores atri coloris tota corpora lubrica illiniunt.At ex africp parte mcdinni:dcindc nomades zinoccphaloi^ laélc uiucntiu aladi fyrbote:qui o^tonum cubitorum efle dicuntur Ariftocreon lybip latere a meroe oppidum tholem dieruin quinqi itincrc tradit.Inde dierum.xii.dcfar pgyptiorum oppidum:qui famcticum fugeretnn eo prodût fc.ccc.anis habitate cotra in arabico latere dyanori oppidum ede eorum.Bion autem (apem uocatcp illc afferit ipfo noic aduenas fignificari.Caput eorum in infula fembobitum amp;nbsp;tertium in arabia fyrii. Inter montes enim amp;nbsp;nilu barri funt phaligcs.In iplis uero motibus affiche mulus nationibus abcfrc:amp;a mari dicuntur dierum.v.itinerc.Vluunt clephantoru ucnatu Infula in illo fembritarum regione patamp; ab ea nubci pthiopcs dierum .viii. itinere oppidum eorum nilo impolitu thcmipfis fimbri:apud quos quadrupedes omnes fine auribus etiam amp;nbsp;clephiti.At ex atricp parte ptboncbari:qui cane pro rege habet motu eius iperia augurâtes a rufbi oppido loge a nilo fito poftea achifarini phaliges marichari cadamari.Bion amp;nbsp;alia oppida infulis tradit.Afemboboti meroem uerfus dierum toto itinere.xx.proximpinlulç oppidum febornitarum fub regina:amp; aliud aflara alterius oppidum dardem:tertiam medoem uocant:in qua oppidû alci quart! eodem quo oppidum nomine garedc.Indc per ripas oppida nauos modódc madati fecadum collegat fccandp naucttabc cum agro pilcngipta caddagori arabam fimia^ regio fupra firuidum:ubi dcfinunt montes.1 raditur a quibufda habere maritimos çthiopas infichatas rufitas:quod fignificat ternum amp;nbsp;quaternum oculoru uiros:n6 quia fic fint.fed quia fagyttis ptpcipua contemplatione utuntfAb ca ucro parte nili que fupra fortes maiores occanumq; meridianum protcnditur:dalium uocatos effe dicit pluuip tantum aqua utentes ciforos longoporros.Ab eo calicibus diei/OTV.iticre ufi balchofis uelos perufios uallios cifpios.Reliq dcferta:dci fibulofius ad occidcté uerfus nigroc:quorum rex unum oculum habebat in fronte agriophagi panthera^ et leonum maxime carnibus ucfcentcs.pamphagi omnia mandentes :antropophagi hua na carne uefccntcs:cinomolgi caninis capitibus.Anthabatitçquadrupcdcs ferait modo uagiidcm hcfpiri capcroli:amp; quos in mauritaniç c6finio diximus:pars quçda çtbiopum locuftis tritum uiuit fumo amp;nbsp;fale duratis in rinua alimcta:hi quadrageni! uitç annum non excedunt.Acthiopum terram uniucrfam cum mari rubro patere in longitudinem.xxxi.m.lxx.p.In latitudinem cum fupcriorc çgypto.xii.lxxxxvi.

ocr page 151

Agrippa cxtimiuit.Quidam longitudinem diuifcrunt ita a merce firbitu.xii dicru nauigatione:ab ea.xn.addcbclos:ab bis ad occanum ftbiopum.vi.dieu rtcr.In totu cnim ab occano,ad merocm.dccxxv.m.p.cffc inter auctores fere conueit.Inde ficnc quantum diximus.Cita eft ftbiopia:ab oriente bybernorad occidentem bybernum meridiano cardinc.Siluç bcbcno maximeuirent a meridiana eius parte imminens mari mos excelfus çtcmis ardet ignibus eonocaumadictus a gruels :a quo nauigatio quatridui ad promotorium quoa bcfperuceras uocatur in fine africç luxta ptbiopas befperios:quidam inco tradbu modicos colles amoena opacitate ueftitos çgypanum Cityrorumq ; produnt.

Nfulas toto eo mari amp;nbsp;epborus gplurcs ec tradit amp;nbsp;Eudoxus amp;nbsp;Timoftbencs

Clytarcbus uero Alexandro regi renunciatam adeo diuitcm:ut equos incolae talentis auri permutarent:altcram ubi facer mons opacus filuarum repertus effet diflillatibus arboribus odore mirp fuauitatis contra finu pcrficuccrncn nominatur. Infula aducrfaptbiopiptcuius ncqi magnitude:neq;interuallum a continente coftat cthiopas tantu populos babere proditur.Epborus auctor eft a rubro mari nauigatcs in eam non potfe propter iolis ardores ultra quafdam columnas:ita appellatur parue mfulf proucbi.Polybius in extrema mauritania contra motem atlante a terra ftadiis vinabcffc prodidit cerné.Nepos Cornelius exaduerfo maxie cartbaginis acotincte p.m.non ampliorem circuitu.ii.m.traditur amp;nbsp;alia infula contra montem atlatem amp;nbsp;ipfa atlatis appellata.Ab ea.v.diei ^nauigatione folitudinis adçtbiopas befpcrios amp;nbsp;promontorium quod uocauimus befpcruceras.Inde primum circuagcnte fc terrain: fronte in occafum:ac mare atlanticum contra boc quocp promontoriugorgadcs ifulp narrantur gorgonum quondam domus bidui nauigatione diftantcs a continente ut: tradit Xenophon lampfaccnus.Penctrauit in cas Hanno poeno^ iperator ^ydiditqt byrta focminarum corpora uiros pernicitate euafiffc.Gorgadu duai ^ cutes argumeti et miraculi gratia in iunonis templo pofuit. Speciatas ufepad cartbagincm captam. Vitra bas etiam dup nue befperidum infulp narrantur adcoq;oia circa bpcicerta funt ut ftatius febofus a gorgonum infulis pipnauigationc atlatis dicrum.xl.ad bcfpidas infulas curfum prodiderit.Ab bis ad bcfpcruccras unius.Nec mauritanip infularu. certior fama eft:paucas modo conftat effe aduerfum antbololiam a luba repertas.In quibus getulicam purpuram tingere inftitucrant

Vntqui ultra eas fortunatas effe quafdamque alias:quarum numeros idem febofus ctiam fpacia coplexus lunonia abcffe gadibus.dccl.m.tradit.Ab ea tatunde adoccafum uerfus pluuialiam caprariainq;:in pluuialia non edeaqua nifi cxibribus Ab bis.ccl.m.fortunatas contra Ipuam mauritanipun.viii.oram folis uocari couallc a conucxitatc amp;nbsp;planicie a fpccic c6uallis circuitu.ccc.p. Arborum ibi proceritatem ad.cxl.pedes adolefccrc.Iuba de fortunatis itaiquifiuit ut fub meridiem pofitas cflc prope occafum a purpurariis.dccc.xxii.p.fic ut. ccl.m.fupraoccafum nauigetur:dcin per.ccc.lxxv.ortus petatur primam uocari ondrio nullis çdificio^ucftigiisibaberc in motibus ft.ignu arbores fimiles fcrulp:e quibus aqua exprimât:ex nigris amara ex candidioribus potui mcunda. Alteram infulam lunoniam appellari.In ea pdtcula effe tantum lapide extrudtam./jb ea in uicino eodem noie miorem deindc capraria lacertis grandibus refertam in confpcdlu carum cGe ninguariam:quc boc nomen accepit a perpetua niuc ncbulofa:proximam ci canariam uocari a multitudine canu ingentis magnitudis:ex quibus ^ducfti fiint lubp duo-apparet ibi ueftigiapdificio?^ Cum autem copiç omnes pomoru amp;nbsp;auiu omnis gcneris abundet:bac amp;nbsp;palmetis caricas ferentibus:ac nuce pinea abundare:cffe copiam mellis :papy¥ quoqiamp;filuros in amnibus gigni infeftari cas beluis qup expellantquot; affidue putrefcetibus.Et abude orbe terrp extra amp;nbsp;intra indicato co lice'Ll in arcuum menfura equior uidctur.

ocr page 152

Olrbius a gaditano freto longitudic directo curfu ados myotis.xxxiiii.xxxvit d.p.prodidit.Ab.eodem initio ad orientem rcefto curfu ficiliam.xii.lx.d.p.Cretam. ccclxxv.p.Rbodum.clxxxvii.d.cbclodonias tantundem cyprum.ccxxii.m.p.indc. fyriç feleuciam pycriam.cxv.p.quc computatio effieit.xxiiii.xl.p.Agrippa boeide intcruallum a freto gaditano ad iinum pcrficum per longitudinem direélam.xxxui xl.p.taxat:in quo baud fcio an fit error numeri:quoniä idem a ficulo freto alcxadria curfu.xii.1.p.tradit.Vniucrfus aut circuitus per finus didtosab code exordio colligit intra mçotim lacu.clviiii p.Artbcmidorus adiicit.dccliii.Idem eu mçotidc.clxxiii, xe p.c(Tc tradidit:bçc cû menfura inermium amp;nbsp;pacata audacia fortuna prouoeätium hominummune ipQ^ partium magnitudo coparabiturmtcuq ; difficultatem afferat auctorum diucrfitas:aptiffime tame fpecftabitur ad longitudinem latitudine:addita eft ergo ad boc per fcriptum europp magnitudo.lxxxii.xlviii.m.p.airicf:ut media ex omni uarictatc prudentium fumatur computatio efficit longitudo.xxxvu.lxxxxviii p.latitudo qua colitur nufq.ccl.p.exccditifcd quoniam in cyrcnaicaeius parte, dccccx p.eam fccit Agrippa.Deferta eius ad garamantas ufq; qua nofeebatur complectens uniucrfam mêfurain quç ueniamp; in côputationcm.xlvi.amp;.viii.cfficit.Afiç logitudo in confeffo eft.Ixiii.deel.p.latitudo fane computetur ab ptbiopico mari alexadriam luxta nilum fitam ut pcr merocm amp;ficnem menfura currat.xviii.m.lxxv.p.apparamp; ergo curopam paulomius diinidia afiç parte maiorem c{Tc:q afiam eandc altero tato et.vi.parte africç ampliorem:g atricam.Quod fi mifccantur omnes fummçliquido patebit curopam totius terrç tertiam eße partem:amp; octauam paulo amplius:afiam ucro quartam amp;.xiiii.Vincam nero quintam amp;infupcr.lx.bis addemus etiam nue unam grçcç inuétiois fcntétia ucl cxquifitiffimp fubtilitatis:ut nibil défit infpcctato terrarum fitu indicatifq; regionibus nofcaf:amp;quçcuiq; ca^ focictas fit fiuecognatio dierum ac noCT:ium:quibufq; inter fe pares umbrç amp;nbsp;çqua mundi conucxitastergo reddetur boc etiam terrpq; uniucrfh in membra cpli digcrcntur:plura funt autem nfC fcgincnta mundi quç noftri circulos appellaucrc:grpci parallelos*

Rincipium babamp; indip pars uerf aad auftrum patet ufq; arabia:amp; rubri maris accolas cotinenfcedrofi carmani perfp elymei partbi tbicncarria fufianemeffopotab felcucia cognoiata babylonia arabia ad petras ufq; fyrip cclc pclufiu fgypti infcriorqi ora qupuocatur Alexandria africp maritima cyrcnaica oppida oia tapfus badrumetu dyplca cartbago utica utraqi byppo numidia ac mauritania ultraq; atlanticum mare colunp bcrculis.In boc cpli circuflcxu pquinocftii die medio umbilicus que gnoinonc uocant.vii.pedes longus umbram non amplius.iiii.pedes longam reddit. Nodis ucro diciq; longiffima fpacia boras.xiiii.pquinodlialcs habet breuiffimas e contrario x.Sequens circulus incipit ab india uergente ad occafum uadit per medos parthos pcrfopolim citinia perfidis arabiam citeriore ludpam libani montis accolas apledlit babyloncm idumpam famariam hicrofolimaafcalonem lopcin cpfaream phpnicem ptolcmaidcm fydonem tyrum beritum botri tripoli biblu atiochia laodicia felcucia C111C1Ç maritima Cypri auftria creta lilybpum in ficilia fcptctnonalia africp amp;nbsp;nuidifr umbilicus pquin ocftio.xxxv.pcdum umbram.xxiii.g.longam facit dies auté noxq; maxima.xiiii.horarum aequinoctialium eft accedente his quinta parte unius horae. Tertius circulus ab indis fiina uero proxius oritur.tendit per cafpias portas mcdi^qi proxima cataoniam cappadociam tau^ amanum iffum cilicias portas folos tarxum cyprum pyfydiam pamphyliam fyden lycaoniam liciam pataram Xandumcaunurn Rhodum cou halicarnaffum cnidum dorida chiu dclum cyclades medias cythium maleam argos laconiam hclim olympiam meffana pcloponclum fyracufas catinam ficiliam mediam fardinip auftrina carccziam gades Gnomonis cunice umbra.Ixxii.

ocr page 153

uncÙ¥ faciuntIongiffimus dies eft Fquioa:ialium bora^.xiiii.atq; dimidiç cu.xxxi. unius borç parte.Qiiarto fubiacét circulo quçfunt ab altero latere imaui cappadociae auftrina gallacia myfia fardis zimyrna fiptlus tbinolus m ons lydia caria Ionia trallis colopbon epbefus miletos farnos cbios ycarium mare cycladum feptcntrio atbenae megara coryntbus fcytbion acbaya patrae Iftbinus epyrus feptentrionalia Siciliae Narbonenfis gallip exortiua bifpaniç maritia a cartbagine noua amp;nbsp;inde ad occafum Gnomoni.xxi.pedü . refpondent umbrç.xiii.pcdû lógiffimus dics babetçqnoéliales boras.xuii.amp; tcrtias duas unius borç.Qumto continetur fegméto ab introitu cafpii maris baeftri byberia armeia myfia pbrygia bcllcfpótus troas tenedos abides fcepfis ilium ida mons cizicum lampfacum finope bamyfum beraclea.In p6to papblagoia lemnus imbrus tbafus calandria tbeffalia macedonia lariffa ampbipolis tbcffaloicc pella edefus beroca pbarfalia carift^ Euboea boctum cbalcis dclpbi acarmania lolia ctbolia apollonia brundufium Tarentu turi locri regiü lucai neapolis putcoli tulcu mare corfica baleares bifpania media gnomois .vu.pedes umbris.vi.magnitude dici„ fumma bora^ çquiodtialiu.xv.Scxta côprçbenfio qua cótinétur urbs Rorna apledig cafpias genres caucafum feptétrionalia armeniçapolloniâ fupra rbindacû Nicoédia, Nicea calcedonc bizaciû lyfimacbca eberoneffum malantu (mû abdera famotbracia maronia enû beffia tbracia media pconia illyrios duracbiû camiGûapuliç extia capaia et betruria pifas luci luna genua liguriä ätipoli marfilia narbonc tberaconébifpaniä tbcraconenlem mediam amp;nbsp;inde per lufitaniam.Gnomoni pedes.viiii.umbrae.viii. longilTima fpacia borau çquinodtialiû.xv.addita.viii.parte unius borç:aut ut nigidio placuit quinta .Septima diuifio ab altera parte cafpii maris ora incipit. Vadit luper„ calatim bofpbo^ boriftbcné (lbomos tbraciçaduerfa triballos illyrici reliq adriaticu mare aquilegiam altinu uenetiam rucetiam patauiu ueronam cremonam rauennam ancona picenu marfos pelignos Cabines ubria ariminubononia placctia mediolanu omnia quçappcnnino tranfqi alpes galliam aquitania Vlennam pyreneu celtiberia umbilico .XXXV.p.umbrç.xxxvi.ut tarnen in parte ueneciç cxequitur umbra gnomoi amplidima dies borau ^quinoótialiu.xv.amp; quintal partiü bora^ trium. Hactenus et antiquo^ exalta cclebrauimus fcquêtiu diligétiCfimc qued Cupereft terras tribus afCignauere fegmétis .A tanai per mpotim lacu amp;nbsp;farmatbas ufqboriRcnc.atq ita p dacos pardalos partcep germaniç gallias oceani littora amplexi.quodeClamp;bora^.xvi. Altc^ per by perboreos amp;nbsp;britaniam bora^.xvii poilremu Ccytbicu a ripbps lugis in tbylem in quo dies continui oriûtur ut diximus noéteCque per urces.Idem amp;nbsp;ante principia quç, fecimus poCuerc circules duos primû p Ce iCula meroe amp;nbsp;ptolemaidé

I in rubro mari ad elcpbantoy, uenatus conditam.ubilongiCCimus dies .xu.borai; eet \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dimidia bora amplior Cecundum per Cienem Çgypti eunté:qui effet betau .xiii.Idêqi

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cinguli Cingulis dimidiaboratu Cpacia uCq ad ulumu adiicere circulis .Et battenus

\de terris.

VNDVSETINEOTERRAEGENTES maria inbgniaiCuR urbes ad bunc modû Ce babét. Aiantium in vde natura nullius prope partis contcplationc miet cft:amp; Ciquidem cum omnia cxequi bumanus nequeat animus principium iure tribuetur bomini :cuius cauCa uidet cutba alia genuine natura magna amp;nbsp;Cçua mcreed e contra tanta munera Cua.ut non Cit fatis cxtimare pares melior bominu.an ttidior noucrca fuerit.Ante omnia unum animantiu cun^fo^ alienis udat opibus .Ceteris uaria tegumenta tribuit teCtas cortices coria Cpinas uillos

ocr page 154

I

fetas pilos plumam pennam fquamas ucllcra truncos ctia arbores que cortice Îterdu gemino a frigoribus amp;nbsp;a calore tutata eft.hominem tantum nudum amp;nbsp;in nuda buo natali dic abicit ad uagitus ftatim amp;nbsp;ploratum.nulluq; tot aialiu aliud ad lacbrymas et bas protinus uitp principio.At bcrcule rifus prçcox illi amp;nbsp;celerrimus ante.xl.dic nulli datur ab boc lucis rudimento:quç ne feras quidem inter nos genitas uincula excipiunt amp;nbsp;oim mebro^ nexus udq; feliciter natu lacet maibus pcdibufqidcuiélus flens aiai cçteris imperatu¥:amp; a fuppliciis uitam aufpicatquot; una tantu ob culpa.quia natum eft.Heu dementia ab bis initiis exiftimantiu ad fupcrbiam fe genitos prima roboris fpes primuq; temporis munus quadrupedi fimilcm facit.quando bominis inceffus:quado uox:quado firmû cibis os gdiu uertex palpitans fummeinter cuefta aialia imbecillitatis indiciû.Iam morbi totatq; medicina tot contra mala excogitate et bfquoq; fubinde nouitatibus uitç:amp; cetera fentirc natura fuam:alia pernicitatem ufurpare:alia prepctes uolatus:alia narcibominc nibil fcire fine doctrina non igredi non uefci non fari breuiterq; non aliud nature fponte g Acre.Iraqi multi cxtitcrequi non nafci optimum cenfcrent autgociffimc aboleri.\hi aiantium lucftus eft datus uni luxuria:amp; quidem innumerabilibus modis ac per fingula mcbra:uni ambitio, uni auaritia:uniimmenfa cupido uiuendi uni fuperftitio:uni fcpulturac cura:atq; etia poft fcde futuro mulli uita fragiliormulli rei; omniu libido maior:nulli pauor confufior.nulli rabies acrior. Deniq; eptera animantia in fuo genere probe degunt, Congrcgari utdemus amp;nbsp;flare contra diffimiliadeonum feritas inter fe non dimicat ferpentiu morfus non petit ferpctcs:ncc matis quide beluçae pifccsmifi inaduerfâ genera fpuiunt.At hercule homini plura ex homine funt mala.

T de uniuerfitatc quidem generis humani magna ex parte in relatione gentiu diximus.Ncqicnim ritus morefqi nunc tractamus.Innumeri funtrtotidcmqi pene quot funteptus bominum.Qucdam tamen haud omittendaduco maximecplogius a mari degentium.In quibus prodigiofa aliqua amp;nbsp;incredibilia multis uifum irihaud dubito.Quis cnim cthiopas anteg ccrneramp; credidit?autcui non miraculo eft cum primu in notici a uenit:g multa fieri non poŒc prius q fint faefta ludicanf.Nature ucro rei^ uis aut maieftas in omnibus mcmétis hdecaramp;:fi quis modo partes eius, ac non totam complectatur animo ne pauones ac tygrium pantbera^q; maculas amp;nbsp;tot animalium piduras c6memorem paruum diCtu fcd immefum extiatione.Tot gentium fermoncs:tot linguç:tanta loquendi uarietas:ut externus alieno pene no fit hornis uice.Iam in facic uultuqmoftro cum fint.x.aut paulo plura mcbra nullas duas in tot milibus boim indifcretas effigies exiftcre:q, ars nulla in paucis numero prçftamp;affeCtando.Nec tarnen ego in plcrifq; coi ^obftringam fidem meam in odo. potiufq; ad audorcs relegabo:qui dubiis reddentur omnibus:modo ne fit faflidio grçcos fcqui tanto maiore eorum diligentia ucl cura uctuftiorc.

Sfe Scytharum genera amp;nbsp;quidem plura qup corporibus humanis uefeerentur indicauimus.Id ipfum incredibile fortallfe ne cogitemus.In mcdioorbe terrarum ac ficilia amp;nbsp;italia fui(Te gentes huius mpftri cyclopas amp;nbsp;Icftrygonas amp;nbsp;tranfalpcs nupie homincm imolari getium cay more folitum:quod paulo a madendo abeft. Sed amp;nbsp;luxta eos qui funt ad Icptentrionc ucrfi Iraud procul ab ipfo aquilois exortu fpecuqi eius diCto:quem locum gefdyton appellant produntur:arimafpi quos diximus uno oculo in fronte media ifignes.quibus affidue bellum cAccum griffis:circa metalla fera^ uolucri genere:quale uulgo traditur eruente ex cuniculis aui ^mira cupiditate etfcris cuflodientibus amp;nbsp;arimafpis rapientibus multi:fed maxic illuftrcs Erodotus et Arifteas Proconeffius fcribunt.Super alios auctantropophagos fcythas inquada conualle magna imai montis regio eft quç uocafabarimonan qua filucftres uiuunt

ocr page 155

homines aucrfis poft crura plantis eximiçuelocitatis paffim cum feris uagatcs:hos in alio non fpirarc cçlondcc q;ad fimtios reges no pcrtrabi:ncq;ad Alexad^ magrû pcnraclos Beton Hinein eiuidcm Alexandri mcior pdidit priores antbropopbagos quod ad fcptcntrionc ede diximus.x.dicru itincrc lupra boriftbencm amne cdibus Dumanoru capitum bibcrc:dcntibulq;cum capillo pro monilibus ante pectora uti Ifigonus mcçenfis.Idcm in albaia gigni quofdam glauca oculos acie a pucricia flati canos qui noctu plufqitcrdiu cernat.Idc iticrc dic^.x fupra boriftbcné. Sauroatbas tertia die cibum capere femper.Erates pergamenus in bellefponto circa paruu genus bominu fuiffe tradit:quos opbyogenes uocat ferpcntiu idtus cotadlu Icuare folitos et inanu impolita uenena extrabere corpori.Varro etiam nue effe paucos ibiiquo^ faliuç contra ferpcntium idtus medentur. Similis amp;nbsp;in africa pfilorum gens fuit.ut Agatbarcbides fcribit a Pfilo rege diétaicuius fcpulcbrum in parte fyvtium maioru clt:bo¥ ccrporiingeicu tuit uirus ex italic fcrpcntibus:cuius odore lopirct cas.Mos ucro liberos genitos protinus obiicicndi Içuifbmis ca^ coq, genere pudicitia coiugu experiendi non profugientibus adulterino fanguinc natos fcrpcntibus:bccgensipa quidem prope intcrnicionc fublata ctb a nafamoibus qui nue cas tenet fed es .Genus tarnen bominum ex bis qui profugerant.aut cum pugnatum eft ab fuerant:bodieq; remand in paucis .Simile amp;nbsp;in italia marfo^ ges durât quos a circes filio ortos feyt. et ideo ineiTc bis uim naturale cam.amp; tamen omnibus bomibus contra ferpetes ieft uencnum:fcruntq;idtos faliup.ut conta dtu aquç fcructis c0fugcrc:quod fi in fauces penetraucrit etiam mori.idq ; maxime buani iciuni oris.Supra nafamonas cofinefcp illis inaclias adrogynas ede utriufq; nature iter fc uicibus cocutes Callipbancs tradit Ariftotelcs adiicit dextram mammam bis uirilcdpuam muliebre efle. In cade africa familias quafdam cfafcinantium Ifigonus amp;nbsp;Nympbodorus tr_adut:qua¥laudatioc intereant probata.arefeant arbores :emoriant infantes.E.fle eiufdc generis .ntiiballis illyriis adiicit Ifigonus qui uifu quoq, cfafcinant interimantq i quos diutius itucant iratis prçcipuc oculis:quod eorum malu facilius fcntirc puberes. Notabilius effe cp pupillas binas in oculis fingulis babcantibuius generis focminas in fcytbia effe quç niuç uocanf prodit Apolloidcs pbylarcbus amp;nbsp;in ponto tibio^ genus multofq, alios ciufdc naturpquo^ notas traditi oculo altero gemina pupilla:! altero cqcffigic:cofdc prçterca no polle mcrgi.nec uede qdedcgrauatos.baud diffimilebis geus pbarmacu in Ethiopia prodidit Damon quo^ fudor tabem conticiis corporibus afferat.focias quidem omnes uifu ubicp nocere quç duplices pupillas babcant.Cicero quoqiapud nos audior cft adeo naturç cum fera^ more uefccndi bumanis uifccribusinbominc genuine:gignere etiam in toto corporc:amp; in quosdam oculis quoq; uenena placuit ne quid ulq mali effet quod in bole non effet .baud procul urbe Roma in pbalifco^

Iagro familicfunt paucf quç uocant byrpiç. quç faenfido anuo.quod fitad motem I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;forage apollini fupcr an.budam ligni druem ambulantes non adurantur amp;nbsp;ob id

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perpetuo fenatulconfulto milmç omnium q; alio^ one^ uacationc habet.quondam

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corpore partes nafcuntur ad aliqua muabiles.ficut Pyrrbo regt pollex in dextro pede

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuius udtu licnofis medebat. Hue cremari cum reliquo corpore no potuiffc tradut

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coditumqloculo in templo.prçcipuc india çtbiopumquc tradlus miraculis featent

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Maxima in India funt aimalia mdicio funt canes.gradiorcs cçteris.Arbores quidem

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tantç proceritatis tradutur.ut fagyttis fupcrari nequeat.bee facit ubertasjbh.tcpics

l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cfli aquaru abudatia.fi libcat credere.ut lub una ficu turmçcodatur cquitu.barudics

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ucro tare proceritatis.ut fmgula itcrno dia alueo nauigabili ternos iterduboies terat

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;multos ibi quia cubita logtudie codât excedere. No expuere nd capitis nd detiu aut

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oculorum ullo dolore affici.raro alia^ corporis partium tam moderato folis uapore

\durari.Pbilofopbos eoru quos gymnofopbidas uocat.ab exortu ad occafum pdare \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contuentes Colem immobilibus oculis feruentibus barcnis toto dic alternis pedibus

ocr page 156

infificrc.ln monte cnim:cui nomen eft mi1o homines effe aduerfis plantis odtenos digitos in fingulis pedibus babctes audioreft Mcgaftbencs.In multis aut motibus genus hominum capitibus caninis ferarum pellibus uclari pro uocc latratum edere unguibus armatu uenatu amp;nbsp;aucupio ucfci;ho:yc fupra.cxx.fuiflc traditur. Ethelias fcribit in quadam gente indif focias icmcl in uita parere:genitofq;ccnfcfti canefccrc Item genus hoim qui monotchcli uocarentur fingulis cruribus mire pernicitatis ad faltum:cofdcq; fciopcdas uocari.qucd in maiori çftu humi lacentcs rcfupini un.bra fe pedum protegant. Ncn longe cos a trogodytis abefTeirurfufqub his occidcntcm ucrfus quofdam fincceruicc oculos in humeris habentes.Sunt amp;nbsp;fatyri fubfolais in montibus mdo^icatarcludo^ dicif regio perniciflimu aiahtang quadrupedes tam rcdle currentes humana effigie propter uclocitatcmmif i fenes autfgri non capiutur Coramanda^ gentem uocant taurum Glucftrcm fine uoce flridoris horrendi hirtis corporibus oculis glaucis dentibus caninis.Eudoxus in mcridiais indiç uiris piatas effe cubitales foeminis adeo paruis elle.ut ftrutopodes appellentur. Megaftbenes gentem inter nomades amp;nbsp;indos narium loco tantum foramia habctem:angui u mo loripedem uocatam.Scyrithas ad extremos fines indiç ab oriente circa fonte gangs aflamo^:gctem fine orc corpore toto hirta ucftiri fródiu lanugie:alitu tatum uiuété et odore quem naribus trahantmullum lUis cibü:nullumq; potum:tatum radicum flo2^q; uarios odorcs:amp; filucflrium malôi^quç fecum portat lógiorc itieie ne défit olfidlus grauiorc paulo odore haud difficulter examinari. Super hos extrema in ptc montiulphitami pigmçiq;narraf trinas fpitamas lógitudïc:hoccft:ternosdodrates non excedétes falubri cflo dcmpcrq; uernäte motibus ab aquiloncoppofitis:quosa gruibus ifefbri Homerus quoq; prodidit:fama cE ifidctcs arictum capra^q; dorfis armatos lagyttis ucris tempore uniucifo agmiead mare dcfccderc amp;nbsp;oua puUofquc eai^ alitum cofumere tcrnis cxpcditrocm eam cofici mcfibus aliter futuris gregibus non refilli.Calas co¥ luto pcnifqiamp;ouo^ putaibus cbftrui. Ariflotclcs in caucrnis uiucrc pigmços tradit.Cetera debis ut reliqui:cyrnos indoi; genus Ifogonus tradit annis centeis quadragcis uiuerc.Item çthiopas macrobios etiam feras cxiflimant:amp; qui athon motem incolut:hos quidem quia uipcris carnibus alanf.Itaq; nec capiU ncc ucflibus co^ noxia corpori ineffc aialia.Oncficritus quibus in locis indip ubrae non fint corpora hominum cubitorum quinû:amp; biarum palrra^ cxiftcre:amp; uiucre annos.exxx.ncc fcnefccrc:fcd ut mcdio çuo mori.Crates pgamcnus idos qui cétéos annos excedit gymneftas appellat non pauci macrobios. Ethefias ex bis getem qufr appellatur pandere in couallibus fitam annos ducenos uiucrc:in luucnta candido capillo qui in fenedute nigrefcat:c contra alios quadragenos non excedere annos luncftos macrobiis:quoi^ fociniae femel pariantudq; Agatbarchides tradit.prptcrca locuflis cos all ^effe pernices mandor nomc his dcldit Clytarchus et Megafthencs trcccntofquc eorum uicos annumerat foeminas fcptimo çtatis anno parere:fcncda quadragcfimo anno acccdcrc . Artbcmidorus in Taprobane infula longidimam uitam linc ullo corporis langorc traduci.Viros indorum quofdam cuin fcris coire: mixtofqi amp;nbsp;femifcros effe partus.In colignis ciufclcm indipgcntcs quiqucncs cócipc foeminas oólauu uitpannü non excedere :amp;alibi cauda uillola hoics nalci pnicitatis cximip:alios auribus totos contegi. Sorithas ab in4s arabis fluuius diflerminatibi nullum alium cibum noucrc:g pifcium quos unguibus diffeétos folc torreant atq; ita panem ex his faciunt:ut refert Clitarchus. Trogodytas fupcr Ethiopia uclociorcs effe cquis Pergamenus Crates. Item acthiopas octona cubita longitudineexcedere Syrbotas uocari gentem eam noinadum ptbiopum fecundum flumcnaftragumad Eptcntrionem ucrgentium gens mcnifminorum appellata. Abcflab occano dicru itincre.xx.aialium qup cinoccphalos uocamus lacftc uiuit. Equarum armeta pafeit maribus interemptis prpterg fobolis caufa.In africp folitudinibus hominum fpccics

ocr page 157

obuiç fubinde fiunt.momentoq; euancfcunt:bçc atq; taba ex hoim genere ludibria fibimobis miracula ingcîofa fccit natura:amp; fingula quidem quç facit in dies amp;nbsp;4)pc boras quis cnnumerarc ualeat/Ad detegendam eius poteftate fatis fit inter prodigia pofuiffe gentes bine ad confeffa in bomine pauca.

Ergeminos nafci certum eft in oratiorum curiatiorumq; exemplo fupra inter oftenta adducitur prpterg in pgypto:ubi foetifer potu nilus amnis proxie fupromis annis Diui AuguAi faufla quidam c plebc boftiç duos mares amp;nbsp;totidem foeminas enixa famem qup fecuta eft protcdit baud dubie rcperif:amp; in peloponefo bios qter cnixa:maiorcq; partem ex omni cius uixiffc partu:amp; in fgypto feptenos utero fimul gigni audior eft Trogusigignutur in utriufq; fexus:quos bermapbroditos uocaus olim androgynos uocatos amp;nbsp;in prodigus habitos:nuncuero in dcliciis Pompeius magnus in ornamentis theatri inirabiles fama pofuit cffigics:ob id diligentius magnorum artificum ingeniis elaboratas.iter quas legifcutbycbea.xx.liberis rogo illata.Trafillis cnixa.xxx. partus.Alcipc elepbatium gg ad iter oftcnta cft. Nanq; amp;nbsp;ferpentem pepcrit inter tnitia marfici belli ancilla.multiformes pluribus modis iter montra partus eduntur.Claudius cpfar fcribit hippocentaurum in TheOalia natum eodem dic interitflc:amp; nos principatu eius allatum illi cx fgypto tn meile uidiinus. Eft iter excpla in ute^^itinus rcuerfus ifans fagudti ano dcIcta ab hanibale eft.

X foeminis mutari in marcs no eft fabulofum.Inueius in analibus.C.licinio CralTo.C.Caffio Longino côfulibus cafini pue^ fidium ex uirgine fub parentibus iuffuq; arufpicum deportatum m infulam defertam. Licinius Mutianus prodidit uifum a fc argis ariftontem:cui nomcarefeufe fuiflc nupfiÛc ctiam mox barbam amp;nbsp;uirilitatem proucnifle:uxorcmq;duxiflc.Eiufdem fortis amp;nbsp;zinimc puc^ a fc uifum ipfe in Africa uidi mutatum in marem nuptiarum die.L.confictum ciuc trifditanü Editis geminis rarum effe aut puerperp aut puerperio prpterg altcri uitam. Si ucro utriufq; fexus cditi fintgcmini rariore utriq; lalutcin. Focias celerius gigni q mares ftcuti celcrius fcncfcerc.Scpius ucro in utero moucri mares amp;nbsp;indcxtra tere gcri pte in Içua foeminas.Cçtcris animantibus ftatutum amp;nbsp;paricndi amp;nbsp;partus gerendi tepus cft bomo toto anno amp;nbsp;incerto gignitur fpacio.

Lius feptimo mefe alius cdlauo amp;nbsp;ufqi ad initia xi.ante feptimu mefem baud ung ultalis cft.Scptimo no nifi pridie poitero uc plenilunii die:aut iterluio ebeepti nafcutur.Tranflaticium in pgypto cft amp;nbsp;cdlauo gigni lam quidem amp;nbsp;in italia tales partus effe uitales.Contra prifcorum opinionesmariât l^c pluribus n odis.Vcfciha C.Lucii:poftca Pomponii atqiorfici clariffimorum ciutum coiunx:cx bis quattuor partus cnixa leptimo femper mcnfe.Gcnuit Suillium ruffum.xi.corbuloncm.vii. utrunqiconfulcm:amp; poftea Ccloniam.C.principis coiugcm odlauo in quo mcniiu numero gcnitis intra.xl.dicm maximus labor: grauidis aut.iiii.amp;.viii. mele letales in bis abortus. Mafurius audior cft.L.papyrium prptorem fecundo co bprcdc:lege agente bonorum pofleflionem contra cum dediffc cum mater pariu.xvi.menftbus diccramp; tuliffe.quoniam nullurg certum tempus pari endi ftatutum uideretur.

Coceptu decimo dic dolores capitis oculorum ucrtigines tenebrpq; amp;nbsp;faftidiu tn cibis redundatio ftomachi indices funt hominis icboati:mclior color mare fercti ct facilior partus.Motus in utero.xl.dic. Contra oia in altero fexu. Ingcftabilconus crurum amp;nbsp;inguinis lenis tumor.Primus aut.Ixxxx dic motus:fcd plurimu lagoris in utroq; fcxu capillum germinante partu:amp; in plcilunio quod tempus cditos quoqi infantes prpcipueinfcftat.Adeog; inccffus atq; omne quicquid dici poteft in grauida

ocr page 158

rcfcrt:ut falfioribus cibis ûfae carente ungulis edat partu:amp; fi refpiraucre difficilius cuitaf.Ofcitatio quidc in enixu letalis cft ficut flernutanc a coitu abrotiuum

Ifcrct atep etiam pudet cxtimantcm g fit friuola animalium fupcrbifTimi erigo cum ple^q; abortus caufa bat odor ab lucerna^: cxtincftu bis principiis nafeuftyrani Carnifex bis aius:tu qui uiribus corporis fidis:tu qui fortune muera amplcxaris:amp; te ne alumnum quidem eius extimas fed partu.Tu cuius in uittoria femp cft mens tu qui te deum credis:aliquo fucceflu tumes tanti tarnen perire potuifti:atquc etiam bodie minoris potes quantulo ferpcntis idtus dente.aut etiä ut Anacreon poeta acio uufpanç:aut fabius fcnator in lattis bauftu uno pilo ftrangulatus. Is demu ^ifcdo uitam çqua lance penfitabit:qui femper fragilitatis bumanp memor fuerit.

N pedes procedere nafectem contra natura cfl:çquo argumeto eos appellaucre agrippas ut çgre partos qualiter.M.agrippa fc^t genitu unico $pe felicitatis cxcplo in omnibus ad bunc modum genitis qq is qucq;aducrfa pedum ualitudine mifcra luuent a exercitato çuo inter arma amp;nbsp;ad morte obnoxio accedu ifcliciore ftirpe omni Sed per utrafq; agrippias maxie quç.C.amp; Domicium Neronem principes genuere totidem faces generis bumani.Prçtcrca brcuitatc çui quiquagefimo uno raptus ano i tormctis adultcroy cóiugis foceriq; prçgraui fcruitio luitiè prppofteri ortas auguriu extimaf. Neronem quoq; paulo ante principe.amp; toto principatu fuo bofte generis bumai pedibus genitum Icribit pares eius agrippina ritu naturç boiem capite gigni mos eld:pedibus efferri.

Vfpicatius enccata parete gignutquot; ficut Scipio africanus prior natus primufy Cflar c:ob epfum matris utc^ dicftus:qua de caufa amp;nbsp;epfones appellati. SimiH modo natus amp;nbsp;Manilius:qui Carthaginem cum exercitu intrauit.

Opifcos appellabant e geminis qui recenti utero nafcercntur altero interempto' abortu.Nanque maxima amp;nbsp;fi rara uno circa boc miracula cxiftunt.

Rçter mulierem pauca animalia coitum noucrc grauida.Vnum quidem oino aut alterum fuperfoctat.Extat in monumetis mcdicoy:amp; quibus talia cofcdhari curfr fuit uno abortu.xii.puerperia cgcfta.Scd ubi paululum teporis inter duos coceptus^ interceffit uterqicft pcitcdus ut in Hercule amp;nbsp;Ipbide fratre cius apparuit:amp;ind qupgcmio partu alterum marito fimilcmialtc^ adultero genuit.Item in proconcfn ancilla quç eiufdcm diet eoitu alterum domio fimilcmialtc^ procurator! eius. Etm italia quç unum lufto partu.v.mcnfium alterum edidit. Rurfus in alia quç feptem menfium edito puerperio infecutis mcnfibus gemîos enixa eft. lam illa uulgaucft uarie ex integris truncos gigni:cx truncis integros eadeq; parte truncos fignaqufda neruofq; amp;nbsp;cicatrices cti a regenerari.iiii.partu dacoy origis nota in bracbio redditur

N lepidorum gente tres intermino ordine obductu membrana oculo genitos accepimus.Similes quidem alios auo:amp;ex geminis quoqialterum patri:altc¥;mn Annoque poft genitum maioris fimilcm fuiffe ut geminum:quafdam fibi fimilcs femper parere:quafdam uiro:quafdain nuUrquafdam foeminam patri marem fibi' Indubitatu cxemplu eft Nicei nobilis pidloris bizatii gcniti:qui adulterio ptbiopis nata matremibila cacteris colore différente :ipfe in auum dcgencrauit actbiopern. Similitudinum quidem in mente reputatio cft:amp; in qua credantur multa fortuita pollere uifus auditus amp;nbsp;mcmoria:bauftçq; imagines fub ipfb conceptu. Cogitatio etiam utriuflibet animum fubito fibi tranfuolans effingere fimilitudinc:autmifccrc cxiftimatur.Idcoq ; plurcs in bominc g in caetcris omnibus animalibus differentiae

ocr page 159

quoniam udocitas cogitatienum animiq; celeritas amp;nbsp;ingenii uarictas multiformes notas imprimat cum exteris animatibus immobiles fintanimi:amp; fimilcs en'nibus finguli cuiq; in fuo genere. Antbiocbo regi fyripe plebc nomine Artemius in tantû fimilis fuit:ut laodicc coniûx rcgia nccato ïam antbiocbo nimium imperium per eu commcndatiois regniq; fucccfliois pegerit. Magno Pompeio lubius quidä e plebe et publitius:etiam e ieruitutc liberatus indifcrcta prope fpccie fuere fimilcs illud os probum reddentes ipfumq ; bonorem cximip frontis qualis caufa patri quoque cius menogenis coci fui cognomen impofuit ftrabonis a fpccie oculo¥ nomen habentis U1C1Ü imitata. Et in feruo Scipiois Serapione inerat fuari ncgociatoris uilc macipiu Eiufdem failip Scipiois pofteum nome faluito mimus dedit ficiit fpbiter fccudanu tertianuq; Pampbilius collegio Lentuli amp;nbsp;Metelli confulum.In quo pergiportune fortuitum bocquoqifuit duo^ fimulcofulum in (cena imagines ccrni:ediucrfo.L. Plancus orator Hiririoni rubrio cognomeipofuit.Rurfus Curioi patri butbalcius itemq ; meflalf ceniorio menogenes perinde biftrioncs.Sùrç equidc pro cofulibus: etiam ritlum in loqucdo contradtioneq; linguç amp;nbsp;fermois tumultu. Non imagine pileator quidam in Ïicilia red didit.Caffio feruo celebri oratori armctarii mirmilonis ooicOla fimilitudo cft.Orianius mango.M. Antoio lam triumuiro eximios forma pueros alterum in Afia genitum:alte¥ tranfalpes ut geminos ucndidit tanta unitas erat.Pong deinde fermone puero^ detcefta fraude a lurcntc icrepitus Antcnio elf. Inter alia magnitudinem precii conquerente. Nam ducentis erat mercatus feftertiis Refpondit ucrfutus ingenii mango id ipfum ie tanti ucdidiflequoni anon cft mira limilitudo in ullis codé utero editis diuerfa:^ guide gcntiu natales ta concordi figura repcriri fuperomneeffe taxationem adccq; tépeftiuam admirationem intulit;ut ille profcriptor animus modo amp;nbsp;cotumelia fures no aliud in ccfu magis amp;nbsp;in fortua fua duceramp;.

St quidam priuatim difTotiatio corpo^ amp;nbsp;inter fe ftcrilis:ubicum aliis lunxcrc gignüt:licut L)iuus Augullus Ö lt;nbsp;liuia.Itcm alii aliçq; tantu foemias generant aut marcs:plc¥q;amp; alternatdicut graecbo^ mater duodecies. Agrippina germanici nouies:aliis llerilis eft iuucta:aliis femel in uita datur gignere. Quidam non pariût© partus quales fi quädo medicia amp;nbsp;cura uicere toemma ieie gignût. Diuus auguftus in reliqua excploy raritate neptis fuç nepoté uidit natu quo exceÛitanno.M.lyHanu qui cum afiam obtineri polt confulatû Neronis principis fucccflionc eius ucncno interemptus eft.Q. Metellus mactdoicus cum.vii.libeioS.relinqucramp;.xi.ncpotcs rcliquic:nurus uero gcnciofq; amp;nbsp;omnes qui le patris appellatione ialutarct.xxvii. In adtis tempos Diui Augulli inuenitur.xii.confulatu eius quc.L.Sylla collega ad.iii idus apriiis gcffit.C.Crilpinum bilarum ex ingenua plebe tcfulanacum liberis.viiii In quo numero filiçduçfueruntnepotibus.xxvii.pronepotibus.xxix.neptibus.viii praelata pompa cum omnibus in capitolio ImolalTc.

Vlier poft quinquagcfimum annum non gignit maiorq; pars.xl.profluuium genitale fiftit;Nam e uiris Maliniflain regem poii.lgt;xxvi.annos generalle fdiu que Ivletbimatbnuin appcllaucrit. Clax: clt Catone cenl'oriu.lxxx.cxacto ex hlia Salois clientis lui:qua de caufa alio^@us libcro^ propago lucin^ani funt cognominati:bi faloniai.ex quibus uticefis fuit.Nuper ctia.L.volulio Saturnio in urbiS prpfebfura extindo notum cft Corneliam fcipionum gentis Volufium Saturninum qui fuit coful pofl.1x11.anos genuiffc amp;nbsp;ulq;ad.lxxv.apud ignobiles uulgarcs repifgeneratio

Olum autem animal mcnftruale mulier cft inde unius utero quasappellaucre molas.Ea eft caro informis inanimata ferri icdum amp;nbsp;aciem icfpuens:mouct fiftitqi menfes.amp; ut partus alias lptalis;alias una fcncfccns aliquando aluo citatior excedes

ocr page 160

fimile quiddam amp;nbsp;uiris in ucntre gignitur:quod uocant (yronficutappio capitoni prçtorio uiro .Sed nihil facile reperit mulici ; profluuio magis moflrificu. Acefeût fuperuentu mufta:orti flerilcfcunt:iaótac fruges moriuntur.Infita exuruntur ortoi; fgermina amp;nbsp;fruólus arbo^^rquibus infidere decidunt. Speculo?^fulgor afpeeftu ipfo hebetatur acies ferri pcrftringitur eborifq; nitor. Aluci apium moriunt ps etiam ac ferrum rubigo protinus corrumpit odorq i dirus aera amp;nbsp;in rabiem aguntur guftato eo canes:atq; mfanabili ueneno morfus infigitur:quictia bituminu fequax:alioqui et lenta natura in lacu ludcf:qui afphaltites uocatur certo tempore anni fupernatas nequit fibi auelli ad omne cótaótüadhçrcsprçtcrq filo quod talc uirus infecerit:etia formicis aiali minimo ineffe fenfum cius feruntabiciquc gcftatas fruges nee poftea rcpcti:amp; hoc tale tantuque oibus triccis diebus malu in muliere exiftit:amp; trimcftri fpacio largius:quibufdam ucro impius mefe ficut aliquibusnug.fcd talcs no gignut quando hçc eft gen erado horni materia germinee matricibus:coaguli modo hocin fe fc regiomorante:quod deinde tempore ipfo aiatur corporaturqi. Ergo cu grauidis fluxerit lualidi aut nó uitalcs partus edütur:aut faniofi auctor eft Nigidius.

Dem lac foeminç non corrumpi aléti partum:fi ex eodem uiro rurfus cocepit arbitratur.Incipictc aut hoe ftatu:ac defincte c6ceptus facillimi traduntquot;foecuditatis in foemis prprogatiuä accipimus inundtis medicamine^oculis faluiam infici-

Aeterum çditis primores leptimo menfe gigni prius qin fupera fere parte haud dubium eft cofde.vii.dccidcre anno aliofqi luffici quofda ctia eu dctibus nafd ficut.M. Curium:qui ob id detatus cognoiatus cft:amp;.CN.Papyrium Carbonem prçclaros uiros:in focminis ea res inaufpicati fuit exempli regu tcporibus:cuita nata elTct Valeria cxitio ciuitati in qua delata edet futura refponfo aurufpicum uaticinate Seflapa ctia illa tepeftate florctiffima deportata eft ueridico exitio cofecuto. Quafda concreto genitali gigni infaufto omine Cornelia graccho^ mater indicio eft. Alti qui uicc dctium cotinuo offc gignuntur:ficuti prufip regis bitynio^ filius fupcrna parte oris.Dentes aut tatum ludli funt ignibus nec crematur cum reliquo corpore. Ideffl flamis indomiti cauantur:tabc pituitae:candore trahut quoda medicaic:ufuattcrut multoq; primu in aliquibus dcficiut. Nec cibo tatum amp;nbsp;alimctis ncccffarii:quippe uocis fermomlq; regime primoris tenet cocentu quodam excipientes ieftum linguae fcrieq; ftrudurp atq; magnitudine mutilantes mollicntefuciaut hebetates uerba amp;nbsp;cum defluxere explanationem omnem adimentcs:quin amp;nbsp;augurium in hac creditquot; effe partc:triccni bini uiris attribuutur:excepta Turdulo^gente:quibus plurcs fuere longiora promitti uitç putat fpacia:foemis minor numerus quibus in dextra parte gemini fuperne a canibus cognoiati fortune blandimcta pollicentquot;:ficut in agrippe Domicii Neronis matre. Contra in Ipua homiem priulg genito dente cremari mos gentium non elf.Sed mox

commemorans

ria

plura

IfifTe eo dic quo genitus edW unum hominem accepimus zoroaftem. Eidem ccrcb% ita palpitate ut ipofita rcpelleramp; manuiuturp prpfagio fcicntiç.

•

N trimatu fuo cuiq; dimidiam effe menfuram ftaturp certum eft. In plenum autem cuncto mortalium generi minorcin in dies fieri propemodum obferuatur Rarofqi patribus proceriores confumente ubertatem feminum exuftione. In cuius uiccs nunc ucrgat çuum.In creta terrpmotu rupto monte inuentum cfl corpus flas xlvi.cubitorum:quod alii Orionis alii O(ftionis fuiflc arbitrantur. Horcftis corpus oraculi luffu rcfoifum.vii.cubitorum fuiflc monumentis creditquot;.lam uero ate anos prope mille uates ille Homerus non ccffauit minora corpora mortalium:gprifca


ocr page 161

con queri.Neuii pollionis amplitudineannales non tradut:fed quia populi cócurfu pene iteremptus effet prodigu uice tuit:proccrinimum hominumçtas noftra Diuo Claudio principe Gabbaram noie ex Arabia aducctum.viiu.pedum amp;nbsp;totidc uciaru uidit:fucre fub Diuo Augufto fcmipcdcaddito:quorum corpora eius miraculi gra in conditorio faluftianorum affcruabantur ortorum pifoni:amp; fecundille erant noia Eodem prçfide minimus homo duos pedes amp;nbsp;palmum conopas nomie in deliciis luliç neptis eius fuit amp;nbsp;mulier Andromeda liberta liuip auguftptmannium maxim et.M.TuUium equites Romanos binum cubito?^ fuiffe audior efl.M.Varro:amp;ipi uidimus in loculis afferuatos. Scfquipedales gigni quofdam longiores in trimatu et implentes uitç curfum haud ignotum eft.Inuenimus in monumentis falaminae Euthimeis filiu in tria cubita tricnio accreuifle iccffu tardudenfu bebete amp;nbsp;li pubere fidium uoce robufla abfumptum cotradlione mebro^ fubita tricnnio circuadlo Jpi ucro pridem uidimus cade fermeoia prçter pubertatem in filio Cornelii taciti cquitis Romani bclgicpgallip rationes procurantis.Eutrapclos grpci uocat eos.In latio non habent nomen.

Vod fit homini fpacium a uefligio ad uerticem id cdfe fparfis manibus inter longiffimos digitos obfcruitum cfl:ficuti uires quibuidadextra parte maiores quibufdam çquas utraqi:aliquibus Ipua manu prpcipuasrnccid unqinfocmis:marcs proflare pódere:amp; defundla uiuctibus corpora oim aialiu:amp; dormictia uigilantibus uiroy cadauera fupia fluitareifoeia^ prona uelut pudori defunCla^ parcete natura.

Oneretis quofdam offibus ac finc medullis uiucrc accepimus fignum eorum cOcnec fitim fentire ncc fudorem cmittcrc:qq amp;nbsp;uoluntatc fciamus iitim uidlam equitcq; Romanu luliu uiatorc e uocdtioy gete foederata in pupillaribus annis aqua fubter cutc fuiffc morbo 4gt;hibitu humore a mcdicis:naturam feciHe confuetudinc atq; in fcnedla caruiffe potu:nccnon amp;nbsp;alii fibi multa impcrauere.

Erunt CrafTum auu Craffi in parthis interempti nung rififfc:ob id ageladum uocatum.ficut nec flcflc multos.Socrate claic Cipictia codé femper uifum uultu nec hylari magis aut turbato.Exit hic animi tenor aliquido in rigorcqucdam toruitatcq; naturpdura amp;iflexibilcaffedlufq; huanos adiinit quales apathis grpci uocit:multos eius generis expti quod mi^ fit aucicres maxic fapietip Diogene Cynicu Pyrrhone Hcraclytu Timonchuc quidectia in totius odiu generis huani cucdlurfcd hpe pua naturpinfignia in multis uaria cognofcuntur:ut in Antonia drufi nunqexpuiffe in Pomponio confulari poeta nung rudlaffe:quibus natura concreta funt offa qui funt rari admodum cornci uocantur.

Orporc neruofos effe uefco fed cximiis uiribus tribitanum in gladiatorio ludo Samnutium armatura celebrem.filiumq;eius militem.CN.Pompcii amp;nbsp;rcdlos et tranfuerfos cancellatum toto corpore habuiffc ncruos in brachiis etiam maibuCqi audior cft Varro prodigiofa uirium elatione. Atep etiam bofteab eo ex prouocatioc dimicante inermi dextra uno digito fupatu:amp;poftrcmocorreptu in cadra traflatum At lulius ualcns meruit in prçtorio Diui Augudi centurio uehicula cum ciilcis onuda donec examinarentur {^ftincre folitus.carpenta apprehéfa una manu reticre obnixus contra nitetibus lumctis amp;nbsp;alia mirifica faccre quç ifculpta monimcto cius fpcdlantur. Ideo. M.Varro Rudicellus inquit hercudes appellatus mulum fuum tollebat.Fufius Saluius duo cctcnaria pondera pedibus totidc maibus amp;duoccnaria duo humeris contra (calas ferebat.Nos quocp uidimus atlantum nomie prodigiofp odcntationis quinquagenario thorace plumbeo indutum cothurnifq;quingctorum pondo calciatum per fc^nam ingredi.C.Milonem athletam cum conflitiffet.nemo ucdigio cduccbat:malu tcncti .nemo digito corripiebat.Cucurriffe mille.cxl.dadia

ocr page 162

ab Athenis Lacedemonem biduo pbylippidcm magnum crat:doncc canifti curfor Licedpinonius amp;nbsp;Pbilonius Alexandri magni afityone belym uno die mille.ceev. cucurrerunt.Nunc quidem incirco quofdain.clx.pafTuum tolerare non ignoramus nuperq; Fonteio amp;nbsp;Vifciano confulibus annos.viii.genitum puerum a meridie ad vcfperum.lxxv.m.p.cucurriffe.cuius rei admiratio ita demum folida pcruenirct fi quis cogitamp; noefte ac die longiffimu iter ucbiculis tribus Tiberiu Neroneeméfum fcibanteaddrufum frem çgrotû in gcrmaia.In ca fuerunt.cc.m.p.

Culorum acies uel maxime fidem excedentia inuenit exempla.In nuce inclufa iliada Homeri carné in mcbrana fcriptum tradit Ci cero.Idem fuincqui proutderamp; cxxx.m.p.bute amp;nbsp;nomé.M.Varro reddidit ftrabone uocatu rfblitu aut punico bello a Idybço Siciliç promotorio excute clade a cartbagis portu etiä nume^ nauiû dicere Callcrates ex ebore formicas amp;nbsp;alia tam parua fccit aialia:ut partes co:yc a cptcris cerni non poffcnt.Mcrm ccidcs quidem in codé genere iclaruit quadriga ex cade materia quam mufea itcgeramp; alis fabricata amp;nbsp;naué qua apicula pennis abfconderamp;.

Vditus unum exemplum babet mirabile prçliu quo Sybaris deleta eflco die quo gedu erat auditu Olympiç.Nam cymbricç uicftoriç eurfores quoqi Romai qui perfica uiGloria ipo die quo côtigit nuciaucrc uifus amp;nbsp;auditus nuinû fuere prçfagu.

Acientia corporisluted crebra:fors calamitatumrinnumcra documenta pepit clariffimu in focis Icuc merctricas cxéplum quç torta non indicant Harmodium amp;nbsp;Ariftogitoné tyranicidas. In uiris Anaxarcbidcs:qui fimili de caufa cum torqueret prerofam dentibus linguam unamq; fpem indicii in tyrannos cxpuit.

Emoria nccedarium maxime uitç bonum cui prçcipuefucrit baud facile dictu cd tam multis gloria cius adeptis.Cyrus rex oibus in exercitu fuo militibus nomina rcddidit.L.Scipio populo Romao Cyncas Pyrrbi regis legatus fenatui amp;nbsp;equeftri ordini Romppodero diegaduencrat.Mitridatcs dua? ^amp;.xx.gctiu rcx totidéliguis iura dixit:pro concione fingulis intus fine interprète affatus. Carneades quidem in gracia quç quis exegerit uoluia in bibliothecis Icgétis mó reprçfentauit.Ars podrró CIUS rci facda amp;nbsp;iucta cda Simoidc mcdico:cdfumata a inctrodoro Sccpfio ut nihil non iifdé ucrbis rcddcrcFaudituincc aliud cd çquc fragile in hole morboi^ amp;nbsp;cafus iiurias atq; cti a metus fétit:alias pticulati alias uniucrfa icdus lapide oblitusciras tahu e prçalto teedo lapfus:mris amp;affiniu propîquoi^qi ccpit obliuionem. Alius çgrotus feruo^ etia fui uero nois Mcdala coruius orator. Iraq; fçpc deficcrc tétat amp;nbsp;méditât ucl geto corpc amp;nbsp;ualido:fomno quoq; ferpéte aputabut ianis mes quçrat ubi fit lob

Nimi uigore praedantidimum arbitror. C.Iulium Caefarem dictatoremmec uirtutem codantiaq; nue comemoromcc fublimitaté omniu capace:quç cçlo cotinct fed proprium uigoré celeritatéq; quoda igne uolucré.Serihere amp;nbsp;legere fimu1diHarc et audire Colitum accepimus. Eptdolas uero tantarû rcru quaternas pariter libraries distare:aut fi nihil aliud agcramp; fepteas dicdarc.Idé fi§nis collaris qnqgics dimicauit folus.M.Marcellum tranlgrcdusiqui undcqdragics dimicauit. Nam prêter ciuilcs uicdorias undecies cétum amp;nbsp;nonagita duo milia boim occifo^ prçliis ab co no egde in gloria pofucri tritam etiri coadta buani generis iniuriri:quod ita effe confedus cd ipfe bcllo^ ciuilium dragem non prodcndo:ut ludius Pompeio magno tribuatur ocdingcntas.xlvi.naucs piratis adcmidc. Ca efari proprium amp;nbsp;peculiare fuitipractcr fupradióta clemétiç ifignc:qua ufq; ad pocnitctiri ocs fuperauit.Idem magnanitatis prçbuit cxemplum:cui comparari non podit aliud. Speótacula enim édita effufaf^^

ocr page 163

opcs:iut Operum magnificentiam in bac parte ennumerare luxuriç fluentis eft. Illa fuit uera amp;nbsp;incomparabilis inuicli animi fublimitas captisapud pbarfalia Pompeii magnifcrineis epiftola^ ite^q; apud tapfum Scipionis ea oia optia ederemaffe fide atq;non Icgiffc.

Erum ad decus imperii Romani non folum ad uiri unius uieftoriam pertinet Pompeii magni titulos omnes tnupbofq; in boc loco nucupari çquato no mo Alexandri magni re:^^ fulgore:fcd etia Herculis prope ac liberi patris. Igitur Sicilia recuperata unde primum Syllanus in reipublicp caufa cxories aulpicatus cft. Africa ucro tota fubada amp;nbsp;in ditione redacta magniq; noie fpoliu inde capto eques Roaus id quod antea nemo curru triupbali euedlus cft amp;nbsp;ftat iad folis occafum tranfgreßus excitatis in pyrenco tropbçis oppida oCT:oginta.lxxvi.ab alpibus ad fines bilpaniac ulterioris in ditionc rcdadla uidloripfuç a{cripfit.amp; maiore animo Sertorium tacuit belloqiciuili qucd oia cbcutiebat extrema cxtidlo ite^ triupbales currus eques roaus induxit. Totics iperator ateq milcs:poftca ad tota maria:amp;deide folis ortus midus bos retulit patrip titulos more Gcris certaibus uiccntiu.Ncqienim ipfi coronantur fd patrias luas coronant.Hos ergo bonores urbi tribuit in delubro Mincruç:qucd ex manubiis dicabat.CN.Pompeius magnus Imperator bello.xxx.annoi^confcdlo fufis:fugatis :occifis:i deditione acceptis boim ccties uigcties:femel.lxxxiii.milibus dcpredisiaut captis nauibus.dcccxlvi.oppidis caftellis mille qui getis.xxxviii.in fide receptis terris a myotis lacu ad rub^ mare fubadtis uotum mcrito Mincrup.Hoceft: brciuariueius.Ab or^icnte uero triupbi qucduxitad.111.kl.Cd:obris.M.Pifonc.M Mcdala confulibus prpfatio bpe fuit.Cum oram maritimam prçdoibus liberaffct:^ Imperium maris populo Romano reftituidiX. Ex Afia ponto Armeia Papblagoia Cappadocia Cilitia Syria Scytbis ludcis Albanis bybcrnia infula Creta baftcrnis-amp; fuper bpede rcgibus Mitridatc atq; Tigranc triumpbauit.Summa fumma^ m illo gloria fuit:ut ipfe in concione dixit:cum de rebus luis dinereramp;. Afiam ultimam prouincia^ accepifleeandeq ; mcdia patrip rcddidiHe.Si quis e contrario fimili modo uelit percenlere Cplaris res quis maior illo apparuit. Totum profecto terraru orbem enumcramp;:quod inhnitum effe conucniamp;.

Acteris uirtutu generibus uarie amp;nbsp;multi fuere prpftates. Cato primus portiae gcntis tres fummas in bominc res pracftitiffc exiftimatus eft:optimus orator: optimus imperator:optimus fcnator:quc mibi omnia ctia fi non prius adlaitamcn clarius fuiffe in Scipione cmiliano uidcntur. Dempto prpterea plurimo^ odio quo Cato laborauit.Itaqi fit ,ppriu Catois qtcr amp;nbsp;quadragefies caufam dixilTc nec quequa Qpius poftulatum amp;nbsp;femper abfolutum.

Ortitudo in quo maximecxtitcrit immenff quçftionis cft utique fi recipiatur poetai; fabulofitafcpqua Ennius Titus cecilium tcuc^ hatremq; cius prpcipue miratus propter cos fextudccimu adiccit annalé L.Sitinius dctatus:qui Tribunus plcbis fuit Spurio Tarpcio.a.Tcrnio confulibus baud multo poft exactos reges:uel numcrofiffima fuffragia babet.Centies uitics prçliatus:oôlies cx 4gt;uocatione uicftor xlv.cicatricibus aducrfo corpore infignis nulla in tergo. Idem fpolia caepit.xxxiiii donatus baftis puris duo de.xx.pbaleris.xxv.torquibus tribus amp;.lxxx.armillis.clx. corois.xxxvi.ciuicis.xiiii.aureis.viii-muralibus tribus:obfidionali una fifco çris.xxx captiuis.xx.milibus. Imperatores.viiii.ipfius maxime opera tiiumpbantes Iccutus Prçtcrca quod optim in operibus eius rcorunocx ducibus Tito Tbyberio Romulio cx cofulatu ad populum coiundto male acfti Imperii cius militaris.baud miora foret mallii capitolini decora ui pdidiframp; illa cxitu uitpante.xvii.annos bina ceperat fpolia Primus omnium eques coronam muralem accepcrat.vi.ciuicas.xxxvii.dona.xxiii. cicatriccs aducrfo corpore.Publium Seruilium magiflrum equitum fcruaucrat.Ipfe uulncratus bumerum femur fuper omnia capitolium fummamq; rem in co folus a

ocr page 164

gallis fcruiuerat fi non regno fuo fcrua(ramp;.Vcrum in bis guide funt uirtutis opera magnarfed maiora fortunç.M.Sergio ut equidem arbitror nemoquenq hominum turc prçtulerit:licet pronepos Catilina gratiam nomini dcroget:fecundo ftipendio dexteram manum pdidit:Aipediis duobus ter amp;nbsp;uicics uulneratus eft:ob id neutra manu neutro pede fatis utilis:uno tantum fcruo plurimis poftea ftipendiis debilis miles bis ab bannibale captus. Ncq;enim cum quolibet bofte res fuît bis uinculo^ eius pfugus i.xx.méfibus nullo nódiein catbeis aut cópedibus cuft:oditus.Siniftra manu fbla quater pugnauit duobus equis ifidctc co fuffoffis dextera fibi fecit ferrea eaq; religata prpliatus Cremona obfidionc excmit:placentiam tutatus eft:duodcna cadra boftiu in gallia cçprt:quç omnia ex oratione cius apparet babita:cuinprpturio e fherts arccrefacollcgis ut debilis:quos bic coronarum accruos coftrudturus bofte mutato/Eteni plurim refert in quç cuiufq; tepora uirtus icidcrit:quas trebia ticiufue aut trafimcnus ciuicas coronas dedere/que canis corona merita ude fugiffe uirtutis fummu opus fuit/Cptcri profccft:o uidtorcs boim fuere. Sergius uicit etiam fortuna Ingeio2 4gloripquis podet agere dclcdlu per tot difciplina^ genera amp;nbsp;tata rey, opc^qi uarietatem:nifi forte Homero uatc graeco nullum felicius extitide conucnit fine operis fortunafinc materia cxiftimctur.

Tiq; Alexander magnus etenim infignibus indiciis optime citraq; inuidiam tam fuperba cenfura peragitur inter fpolial)atii perfhrum regis unguentoxe fcnnio capto:quod erat de auro margaritis gcmmifquc preciofum uarios cius u'us amicis dcmoftrantibus quado tedebat ungucti bellatore amp;nbsp;militia fordidum.Imo berculc inquit libroi ^bomeri cuftodip detur ut prcciofidimu buani animi opus q maxime diuiti opere fcruarcf.Idem pindari uatis fimilip pcnatibufq; luGit parci cu Thebas rapcramp;.Ariftotelis philofophi patria fui códidit:tantpq; rei^ claritati tam benignum tedimoniu mifcuit. Archilochi poctp iterfecftores apollo arguitdclpbis.Sophoclcm tragici cothurni principem defunctum fepclire libcr pater luditobfidctibus moda laccdpmoniis:Lvfandro coy: rege in quiete fppius admoito:ut pateref huinidclicus fiias rcquifiuit.Rcx qui fuprpmu dic Athenis obiiflet:ncc difficulter ex bisqucdcus fignificaframp; intellexit pacemque funeri dedit.

Latoni Gpientifantiftiti Dionyfius tyrannus alias ffuiciae fuperbiçquenatus ucatam nauemifit obuia.Ipfe quadrigis albis cgrcdicntcin littorc cxcçpit.xx.talétis uni oratione Ifocratcs ucdidit.Efcbincs athcnicfis fummus orator:cu.iccufationcm qua fuerat ufus rbodiis legiframp;degit amp;dcfcnfioncdcmoftheis:qua i illud depulfus fucrat cxiliu:miratibufq; turn magis fuiflc miraturos dixit:fi ipfum orate audiuifTct calamitati tcftis ingcs factus inimici.lucididem imperatore atbcnienfcs in exilium cgerc:re2^ coditorc reuocaucrc:cloquctiam mirati:cuius uirtutcs danaucrat. Magnu et menandro in comico focco:tcftimoniü regu cgypti amp;nbsp;maccdoniac cotigit clan~amp; per Icgatos petito maius ex ipfb regiç fortune prçlata littera^ cófcictia:pcrbibucre amp;nbsp;Romani proceres etii exteris teftimonia .CN. Pompeius cofeefto mitridatico bello intraturus Poffidonii fapictip profeffione clari domû fores pcrcuti de morea lictore uctuit fifccs Irfy lanup fummifit is cui fc orics occidjfq; fummifcrat.Cato céforinus in illa nobili trui fapictiç proccrû ab atbenis legatione audito Carneadeqprimum legatos cos ccfuit dimittcdos:quoni a illo uiro argumetate quid ueri efTct baud facile difccrni poffetquanta mo^ comutatio.Illc femper alioqui uniucrfos exitiali nomine expellendos cenfuit grpcos.

At pronepos cius V ticenfis Cato unu ex Tribunatu militu pbylofopbii alterum in Cypria legatione reportauit.Eandcmq; lingua ex duobus Catoibus in illo abiecifTc in boc importade mirabilc elt. Sed amp;nbsp;noflrorum gloria pcefeamus. Prior africanus

ocr page 165

Quinti Ennii ftatuam fepulcbro fuo imponi iuffit.cla^cp illudnomenrimmo ucro Cpolium ex tertia orbis raptum parte in cincrc fupprçmo in poctç titulo Icgi.Diuus auguRus carmina Virgilii cremari contra tcftamcti eius uerccundia uetuit:maiufq; ita uati teftimoniu contigit q fi ipfc fua probaui{ramp; .M. Varronis bibliotbeca quac prima in urbc ab afinio pollione manubiis publicata Rompeft unius uiuétis polita imago eft baud miore ut equidem rcor gloria principe oratore amp;nbsp;ciue ex illa igeioy: quç tune fuit multitudine uni banc corona dante q cum eidem magnus Pompeius piratico ex bello naualem dedit.Innumerabilia deinde funt exempla romana fi pleq libeat cum plurcs una gens in quoeuq; genere eximios tulerit q epterç terrç. Sed quo et te.M-Tulli piaculo taceam?quo ue maxime excellentem infigni prçdiccm.quo potius q uniuerfi populi amp;nbsp;illius gctis äplissio teftionio amp;nbsp;tota uita tua ad côfulatu tantum operibus cleftus.Te diccntc legem agrariam:boc eft alimenta fua abdicarût tribus.Tc fuadentc rofcio tbeatralis fcditionis auftori leges ignouerunt.notatofqi fc ignominip difcrimine çquo ammo tulcrut. Tc orate profcriptou liberos honores petere puduit.Tuum Catilina fugit ingenium.Tu.M.Antoniu profcripfifti.Saluç primus omnium pares patriç appellate.primus in toga triumphum.lingup$laurca merite.amp; faeùdtç latia^q; litteras parcs çquç ut dictator Cçfar hoftifqi quouda tuus de te fcripfcrit:omnium triumpho^ lauream adcpte.maiorem quato plus eft igenii Romani terminos in tantum promouiffciq imperii.

Eliquis animi bonis prçftitere amp;nbsp;ceteros mortales Capientia ob id Cati conicult apud romanos cognoiati:apud grçcos Cocrates oraculo apollis pytbii prolatus cuótis

eius delphis cofccrado aurcis littcris que funt hçc noffe fc qucq..amp; nihil nimiu cupe comitcmqiaeris ah eni:atque litis effe mifcriam:quin amp;nbsp;funus eius cum uiftorc fi lo Olympiae cxpiraTóC gaudio tota graccia profecuta eft.

luinitas amp;nbsp;quaedam caelitum focietas nobiliTima ex foeminis in Sibylla fuit

Ex uiris in Mclampodc apud grçcos.apud Romanos in Martio.

Ir optimus femela condito çuo indicatus eft Scipio Naffica adiurato fenatu

Idem in toga candidabis rcpulfa notatus a populo .In (umma ci in patria mori non licuitmo bercle magis q extra uicula illi fapietissio ab apollle ludicato Socrati.

Vdiciffima foemina femel matronatu fententia iudicata eft Sulpitia Paterculi filia uxor Fuluii Flacci elcfta ex cctum prçcipuis quçfimulac^ Veneris ex fibylhnis libris dedicaramp;.Itcifr rcligiois cxpimcto a Claudia in duda romadcum matre.

Ictatis exemplaifinita quide toto orbe extiterefed Romp unu cui cópari cudi non poŒintTumilis in plcbc:amp;idco ignobilis pucrpa fupplicü caufa ^rcerc Icluli matre cum impctra(famp;aditu a laitore temper exeußame quidifcrramp; cibrdeprçhcla eft uberibus fuis aies ca.Quo i»iraculo matris falus donati fihç pietati cft.Ambçcp perpetuis alimétis amp;locus ille eidem confecratus eft deç.C.quintio amp;.N\.Attilio confulibus templo pietatis extrudo in illius carccris fcdciubinucMarcclli Tbcat^ cft.Graccho^ pater anguibus prebcfis in domo cum rcfponderctur ipfum uiduru alterius fexu interemptonmmo ucro inquit meu necate.Cornelia cnim luueis cft amp;nbsp;parere adhuc potcftiboc erat uxori parcere amp;nbsp;rei.p.confulcre.Idq; mox confccutum

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cft.MLepidus apulcip uxoris charitate poft repudiu obiit.p.Rutilius morbo leni

1 impeditus nunciata fratris rcpulfa in cbfulatus petitionc ilico expirauit.p.catienus

ocr page 166

phylotimus patronû adeo dilcxit:ut bçrcs oîbus bois iflitutus i rogu cius fc iaceramp;.

Ariarum artium fcientia innumerabiles emicuere.quos tamen attingi par fit florem boim libatibus.Aftrologia bcrofus:cui ob diuinas prçdicftiones atbcnicnfcs publice in gymnafio ftatua inaurata lingua ftatuere. Grammatica Appolodorus cui ampliatiois grfciphonoré babucre. Hyppocrates mcdicia:qui ucnicntem ab illyriis pcftiletia prodixit difcipulis:quosad auxiliandu circa urbes dimifit:qucdob meritu bonores illi quos berculi decrcuit grpcia. Eandc fcictiam inde obrotoceo Ptolcmfus rex inegaléfibus facris donauit cctu taletis feruato atiocbo rege:magna amp;nbsp;Critobolo fama cft cxtradla pbilippi rcgis oculo fagytta amp;nbsp;citra deform itate oris:curata orbitate luminis. Summa autem Afclcpiadp pruficnfis condita noua feefta fpretis legatis amp;nbsp;pollicitationibus mitridatis regis reperta rationc:qua uinum çgris medetur relato e funere boie amp;nbsp;coferuatorfed maxie fpofionc fadfa cum fonuamc mcdicus crederet fi ung inualidus ullo modo füllet ipfe amp;nbsp;uicftor fupprema in fenedta lapfu fcalaru exanimatus. Grade in Arcbimcdcgcomctrip:ac macbinalis fciétip teftimoium.M Marcelli cótigit itcrdiéto cum fyracuiç capereturmec uiolaretur unus nifi fcfelli(ramp; imperiu militaris imprudétta laudatus eft:amp;Crefipbon gnofius fde cpbefi Dianae admirabiliter fabricata: Pbilon Atbcnis armamentario mille nauium:catbefibus pucrimatica ratione:amp; hydraulicis organis repertis.Dinocratcs metatus Alexandro condete in aegvpto Alcxandriam. Idem bic Imperator edixit:ne quis ipfum aliusq appelles pingeramp;:quam pirgoteles fculpcramp;:qua lyfippus ex pre duccramp;:quac artes pluribus inclinaucrc cxcmplis.

Riüidis Thebani picftoris unam tabulam centu talentis rex Attalus licitatus eft.Ixxx.emit duas Cçfar dictator in çde:amp;adiacenti monomachiç in ten-pio Veneris geitricis dicaturus.Candulus rex bolarcbi pitlur a magno cum exitio baud in ediocri pari rcpcdit auro.Rbodu no icédit rcx Demetrius expugnator cognoiatus nc tabulam protogenis cremari a parte : ca muri locatam. Praxiteles marmore nobilitatus eft.Gnidiaq; uencre prpcipuc uefano amorc cuiufdam luucnis infignis Ct Nicomedis extimatione régis gnidiorum grandi pre alieno permutare cam conati Phidif lupiter Olympius quottidic tcHimonium pcrbibct:mentori Capitolinus amp;nbsp;Diana epbefia:quibus fuere confecrata artis cius VaG.

Rccium hominis in feruitio gcniti maximum ad hanc diem:quod equidem copereriin fuit gramaticp artis dapbnatio pifaurcfe ucndcte:amp;.M.Scauro principe Ciuitatis.iii.dcc.liccntc.Exccnèrc hoc in nonrofuo:ncc modice hiftrioncs libertate fua mcrcati quippe cum lam apud maiores Rofcius biftrio.iii.m.d.annua mercaffe prodatur:nifi fi quis in hoc loco defyderat armciaci belli paulo ante 4gt;pc Tyridatem gentis difpcnfatorcmiquc ucro.iii.m.cxxx.manumifit:led hoc prcciu belli no bois fuit.Tam hercule g libidis no forme pezontemes fpadonis fciano.iii.m.d.mercate a futorio prifco:qua guide inuidiam lucri fecit ille mercatus in lucftuciuitatis:quem arguere nulli uacabat.

Entium in toto orbe prfflätiffima una omnium uirtutc haud dubie Romana extitit fclicitas.cui prçcipua fucrit homi non eßbumai iudicii:cum pfperitatc ipCim allUS alio modo:amp; fuopte ingenio quifqi tcrminamp;.Si ucrum faccrc ludicium uolumus:ac repudiata omni iortûç ambitione decernere ncino mortalium cft fplix Abunde igitur atq; indulgcter fortuna dccidif cutneo qui ucre dici no ifclix poteft quippe ut alia non fint ccrtc ne laffcfcat fortuna metus cû:quo femel recepto folida fçlicitas non eft.Quid quod nemo mortalium omnibus boris fapit/utindq; falfurn hoc amp;nbsp;non uta uatc didfum g plurimi ludiccnt.Vana mortalitas amp;nbsp;ad circufcribcdu le ipGm ingcniofa computat more tbracipgcntis:qup calculos colore difh dios pro

ocr page 167

experimento cuiufq;diei in urnam condit.ac fupremo die feparatos dinumeratiatcp ita de uno quoq; pronunciat. Quid cp iRe calculi candore illo laudato dic originem mali babuit/gmultos accepta afflixere imperia/gmultos bona perdidcre!amp; ultimis merfere fuppliciis/ Ifta nimi^ bona fi cui inter illa hora gaudio fuit:ita cft profecto alius de alio iudicat dies:amp; tamen fupremus deoibus:idcoq; nullis credendu.Quid q, bona malis paria no funt/ctid pari nucro nec Iptitia ullo minio moerore pcnfanda Heu uana amp;nbsp;iprudes diligetia:nucrus die^ coputat quot;nbsp;ubi qucrif pondus.

Na foeminirum in omni puo Lampido Lacedpmonia repcriturquç regis filia regis uxor:regis mater futt.Vna Beronice que filia foror mater olympionica^. Vna familia curionunn qua tres côtinua ferie oratores cxtitcrunt:una fabio¥:in qua tres continui principes (enatus.MFabius abuHus Fabius Rutilianus filius.Q.Fabius gurges nepos.

Actcra exempla fortunç uariantis inumera funt:etcni quç facit magna gaudia nifi ex malis?autquç mala immenfa nifi ex ingentibus gaudiis!

Eruauit proferiptum a Sylla M FiduArum (enatorem annis.xxxvi.fcd iterum profcriptus fuperdes Syllp uixit u(q; ad Antoniu.Conftatq; nulla alia de caufa ab co profcriptu g quia profcriptus fui(Tamp;. Triüpbarc Pubhû Vctidiudc partbis uoluit quidcfolufed cudc in triupbo afculano.CN.Pompeius dixit puc^^gq Masurius audiorcd bis in triupbo dueftum.Cicero Mulionem caflrenfcm fuffcranium finde plurimi iuentä inopé caliga militari toicraffe. Fuit amp;nbsp;Balbus Cornelius maior cóful (ed aceufatus atqideiure uirga^ ; in cum ludicé in exiliu midus primus externo^ atq; cti.im in oceano gcnitoru u(us illo bonorc que maiores latio quoq; negaucrunt. Eft et Lucius Fuluius inter infignia excpla tufculano^ rebcllantiu.Conful eodem quoqi bonorc trifFuga amp;nbsp;exornatus cófcftim a populo.ro.qui folus eodem ano quo fuerat boftis romçttiûpbauit ex bis quoi;; consul fuerat.Vnus bominu ad bocaeui fplicis fibi cognomcadcruit.L.Sylla ciuili népe fanguic ac patiipoppugnatioe adoptatus et quibufdam fçlicitatis inducftus argumentis ; quod proferibere tot milia ciuium ac trucidare potuidamp;.O praua interpretatio amp;nbsp;futuro tepore infclix nu mclioris fortis tuncfuere pereuntes quoru miferemur odio cum Sylla nemo odcrit!Age nu exitus uitpeius omniu profcripto^ ab illo calamitate crudelior fuit:erodente fe ipo corpore et fuppliciu fibi gignctc.quod amp;nbsp;dtnîmulaucrit:amp; fuppreo fomno eiuscu mortuus quodamodo cfl. Credamus ab uno illo iuidia gloria uidla boc tatum nepe fplicitati (uçdefuifTe cofeffus cfl:lt;p capitoliu no dedicaui(18lt;.Q.Metellus in ea orationequa babuit fuppremis laudibus patris fui.L. Metelli pontificis bis confulis dictatoris magidri cquitu qndeci uiri agris dandis qui primus elcpbates ex primo puico bello duxit in triumpbo.fcriptû reliquit.decem maxias res optiafq; in quibufq; reddendis fapiëtis çtaté exigeret cofumaffeieum ualui(Tc:primariû bellatore eflLoptim oratore forti(limuln:pa(orc:aufpicio fuo maxias res geri:maxio bonoreuti:fummafapictia edefummu Senatore baberi.pecuniam magna bono modo inueirc:multos liberos rclinqucrc:amp; clariffimum in ciuitatc c(fe:bpc conti gidc ci nec ulli alii pod Romam conditam. Longu ed refellere amp;nbsp;lupcruacuu abunde uno cafu refutate. Si quidc is Metellus orbam lumibus exigit fcnecta:amifli:inccdio cum palladiu raperamp; ex fdc Vefte memorabili caufa:fed cuentu mifero.quo fit.ut infflix quidedici non debeat fçlix tamen ede no poffit.Tribuit ei populus.ro.quod nug ulli aliiaeon dito puo*ut quoties in fenatu irct.curru ueberedad curia.magnu amp;nbsp;fublic.lcd pro oculis datum.

Vius quoque.Q^Mctelli : qui illa de patre dixit:filius inter rara foclicitatis human; exempla numeratur.Nam prêter honores äpliffimos cognomeq; macedoiç

ocr page 168

a ilii.Filiis illatus efl rogotuno prptore tribus confularibusiduobus triumphalibus: uno ccnforio.Quf Cingula quoq; paucis cotingcrc.In ipfo tamc florc dignitatis fuso a Catino Labeone cui cognomen fuit Macerioris tribuno.pl.quc ex Cenatu ccnfor cicccrat rcucrtcs e capo meridiano tcpore:uacuo foro amp;nbsp;capitolio ad Tarpeiu raptus ut prpcipitaretur.Conuolate quide tam nucrofa illa cobortc:qup patre eu appellabat fed ut neceCTe erat in Cubito tarde amp;nbsp;tanq in cxequias cum reCiftcndi Cacroq; Caudium coUegiu repellcdi ius non edet uirtutis Cup opera amp;nbsp;ceCura:periturus çgre tribuo qui interccdcramp; rcfercte:alimie ipCo mortis reuocatus alieno beneficio.Podca uixitbois et indcetia cofccratis a danatu Cuo tang pai ^ effet faucium certe intorta^ exprpffi per aures fanguis pena exadha effc.Equidc amp;nbsp;Africa Emilia inimicû fuiCfe iter calaitatcs duxerim:ipCo telle macedoico fi quidc dixit.Ite filii celebrate excquias. Nüquäciuis maioris funus uidcbitis:amp; hoc dicebat lam balcarici diadematis la tracedoicusipCc. Vc2 ^ut lila Cola iiuria extimctur.Quis buclure fplicc dixerit periclitatu ad libidinem inimici.Nec Africanu faite perire nec bodes uiciffe tati fuit?autquos non bonores curCuCcp 111a Cua uiolctia fortuna retro cgit pcr media urbe Ccfbre tradlo:etenim Cola bcc miradi ratio fuerat.tra dlo in capitoliu cum ille inquit ille triupbas ipCe deorum cxuuiis nee captiuos quidé Cic traxerat. Maius boe Coelus felicitate cóCccuta faélu cß periclitato maccdoico:uel funus tätum taleq; perdere. In quo a triupbalibus liberis portaretur in rogu:uelut exequiis quoq; triupbas. Nulla cd profcdlo Colida félicitas qua cotumelia ulla uitç rumpit:nc dum tata.Quod fuped ncCcio morum gloriae an idignatiois dolori accedat. Inter tot Metellos ta Ccelcrata catinii audacia femp fuiffe inultam.

N Diuo quoq iAugudo quem uniuerf a mortalitas in bac cenCura nuncupo Ci diligctcr extimétur cundla:nuq tam magna Cortis bumanç rapiet uolumina RcpulCa in magiderio equitum apud auuculum amp;nbsp;contra petitionem cius prçlatus Lepidus proCcriptiois inuidia collcgiu in triuuiratu peffimo^ ciuiu.nccpqua Caltcm portionc:Ced prcgraui Antonio pbilippcnfi prçlio.morbo fuga amp;nbsp;triduo in palude pgrotatis amp;nbsp;ut fatentur Agrippa amp;nbsp;Mecenas aquas Cubtcr cute fuCas turgidi latebra naufragia ficula amp;nbsp;alia. Ibi quoqiin Cpelunca occultatio. lam in nauali fuga urgente bodium manu:prcccs Proculeio morti admotp. Cura pcruCinpc0tetiois:Colicitudo matris adliani Pannoicicp belli ruinç turris:tot Ceditioncs militû tot äcipites morbi corpore CuCpedla Marcclli nota pudenda Agrippa obligatio toties petita iCidiis mta ineuCante liberorum mortes ludluCqi non tarnen orbitatem:trideadultcrium filiçamp; conCilia patricidp palam fadia cotumclioCus priuigni Neronis Ceceffus:aliud ncptis adulterium:iundla dcide tot mala inopia dipédii rebellio Illyrici Ccruitio^ deleélus iuuctutis penuria.pcdilctia urbis:fimcs Italip:dedinatio expiradi amp;nbsp;qtridui tncdia miiorc pars mortis in corpus recepta.luxta bçc uariana cladcs:amp; maicftas eius feda fuggiUatio abdicatio podumii agrippp pod adoptionem deCidcrium:pod plationé Inde CuCpitio Fabiuin arcanorumq ; proditióem. Hinc uxoris amp;nbsp;Tyberii cogitatioés Cupprema cius curad Cummadeus illum cplumq; ncCcio adeptus magis an meritus berede non Cuo filio cxceffit.

Vbcunt in bac reputatione dclpbica oracula uclut ad cadigandam bominum uanitatcm ab deo emidh. Duo Cunt bçc pbcdiijm fpliciffimum qui pro patria proxime occubuiffamp;. Alterum aGige rege tuncampliffimo terraru coCulatu aglaiu propbodium cffc frliciorcm.Senior hic in angudidimo arcadipagulo paruum:Ccd annuis uidtibus large Cufficicns prpdium colebat nung ex co eggrcffus:utque uiUC gencre inanifedum cd minima cupidinc minimum in uita mali expertus cd.

OnCccratus ed uiuus fenticnCqi ciuCdem oraculi iuffu amp;nbsp;louis deorum Cummi adipulatu Eutimius pidla Cemp Olympip uidlor amp;nbsp;femel uidlus patria ei locris in

ocr page 169

Italia ibi iinaginem cius amp;nbsp;Olympip:alteram codé dic taceam fuImic.Callimachum ut nibil aliud miratum uidco dcumqiludide facriticarc:quod amp;nbsp;uiuo factitatum amp;nbsp;mortuo nibtlq; dc co mirum aliud q boc placuilTc diis.

E fpacio atq; longinquitate uitp hominum non locorum medo fitus. Verum exempla ac fua cuiqi fors nafccndi incertum £iccrc.Hcfiodus qui primus de hoc aliq prodidit fabulofe ut rcor multa dc hominum fuo referes cornici noue uris attribuit States quadruplu cius Ccruis id triplicatum Coruis amp;nbsp;relique fabulofe in foenicc ac nymphis.Anacreon poeta Argantomo tarrcfiorum regi.CL.tribuit annes. Cynirp cypnoru decem annis aplius.Eginio ducentos.Theopompus.Epimenido gnofio. Cliii. Hellanicus quofdam in ptolia ephyo^ getis ducetos explere cui adOipulatur. Damiates memoras pectorcu ex his prçcipuû corpore uiribufq; ctia trecentis uixiGc Ephorus archadum reges trccctis anis.Alexader Cornelius Dandonem quedam in illyrico quigentis uixifie.Xenophon in pctriplytinio^ ; infulç regem fexcentis atque ut parce mctitus eft filiu eius oéti gentis.Quçomnia infcitia tépoi^ accideruntannu enim alii çftatc unûdetermiabät amp;nbsp;alte^ hyemc. Alii quadripartitis teporibus ficut Arcades quo^.anni trimcftrcs fuerc:quidä lunç fenio ut çgyptii. Itar^apud eos aliq et fingula milia annoy , uixiffe prodûtur.Sed ut ad cofefla traleamus. Argantonium gaditanu oClogita anis rcgnafle prope certû eft:putat gdragefimo ccpiüc.Mafimina lexagita anis regnaffe indubitatû cli. Gorgiam ficulû cétum odio uixiflc.Q_.Fabius Maximus fexagita tribus annis augur fuit.M.Perpenna amp;nbsp;nuper Lucius \ olufius Saturninus oibus quos in cofulatu fcntétiam rogauerät (upcrftitcs lucre. Perpenna fepte reliquit ex his quos cenfor legerat. Vixit anos nonagitafcptc. Qua in re etiam illud annotare fuccurrit unu oio quiqueniu fuiffc quo Senator nullus moreretur.eu Flaccus amp;nbsp;Albinus effores Luftrum codidcrc ulq; ad proxies cefores ab anno urbis quigétefimo feptuagefimoocftauo.M. Valerius Coruinus cetum annos impleuit cuius inter primu amp;nbsp;fextum cofulatu.xlvi.ani fuere.Idem fella curuli fcmcl ac uicies fcdit quoties nemo alius. Acquauit cius uitç fpatium Metellus p6tifex. Et ex focis Liuia Rutilia nonagitafcptc anos exceffit. Satilia Claudio principe ex nobili domo Ixxxxviiii. Teretia Ciccrois cctu tres Clodia offili centum quideci:hfc quidem enixa quidecics Luceia caminia cctu in Ceena ^»nuciauit.Galcria copiolaemboliaria reducta efti fcenam.G.Pompeio amp;.Q.Fuluio cofulibus.Ludis pro falutcDiuini Augufti uotiuis annos cetum quattuor agens:qup producta fuerat tyrocinio a.M.Pontpoio fdili plebis.C.Mario:amp;.CN.Carboneconfulibus ante anos nonagintaunum. Et a magno Pompeio magni theatri dedicatione anus pio miraculo producta. Samula quoq;cctu.x.annis uixiRc audiorcft Pedianus Afconius. Minus miror Stephaione qui primus togatus faltarc inflituit amp;nbsp;utrilquc fccularibus ludis faltade. Sed Diui Augufti.CL.quos Cçfar confulatu fuo quarto fccit quando fexagintatrcs no aplius interfuere quanq amp;nbsp;poftea diu uixcrit.In linoli montis cacumicquod uocat tcpfim CL.annis uiucrc Mutianus audior eft totidem annos cenfum Claudii.L.Cacfaris ccnfura.T.Falonium bononiefem idq;collatis ccnfibus:quos antedctulcrat uitpquc argumentis :etcnim id curp principi erat.Verum apparuit.

•

Ofccre uidetur locus ipfe fydcralis feientip fententiam Epigenes.exii.negauit implcri pofTc.Bcrofus excedit.Cxvii. Durat amp;nbsp;ea ratio quam Pctofirisac Ncceplos tradiderunt amp;nbsp;Artemarium appellauit a trium fignorum portione quam polle in Italiç traélu.cxxv.annos uitç contingere apparamp;.Ncgaucrc illi qucng nonagita ptiu cxortiuam menfuram:quod anaphoras uocant tranfgredi amp;nbsp;has ipfas incidi occurfu maleficorum fyderum:aut etiam radix corum.Solifq;Efculapii fentetiam fecuti qui ftatuit uitp fpatia a ftcllis accipi dicit.Sed quantum plurimum tribuit incertum cft:

ocr page 170

ran autem dicunt elle longiora tcmpora:quonia quidc mometis bora^ intignibus lunç dici: utuc.vii.atq;.XV.quç noefte ac die obferuangingens turba nafcatur:itas illi anno¥ lege occidua qua dimacftaras appellat no fere ita genitis.liui.inis cxcedetibus Primum ergo artis ipfius ineoflantia declarat qua incerta res fit. Accedut expimenta et exempla rccctiffimi ccnfus:que intra quadricniu impatorcs effares Vcfpafiai pater filiufuc cenforcs egerutmee funt omnia uafhria excutienda mcdif titum partis inter apeninu.'paduq; ponemus exepla.cxx.anis Parmp tres edidere. Brifilli Vnus exxv. Parmpduo.cxxx. Placctif unus:fauctip unamulicr.cxxv.Bonoip.l. Teretius M.F. Arimini ucro Mapponius.cl.Tcrculla.cxxxvii.Citra placetia in collibus oppiducft ualleatiu in quo.cxx.an.fcx detulere quattuor ucro.cxx. Vnus.cl.M.mutius amp;.M. F.Galeria felix ac ne pluribus moremur in re cofeffa in regione italip odlaua cetenu anno2 ^ ccnfi funt boics.liiii.Cctenudcnu.xviiii.boics.Cctcnu uiccnuquinu bomies quattuor.Cctenu triccnu boies quattuor.Cctenu tricenu quinuaut feptenu totidem Cetenum quadragenum bomies trcs.Alia mortalitatis incdftatia Homerus eadem nodte natos Hectore amp;nbsp;Polydamata tradit tam diucrfe fortis uiros.Caio Mario.Gn Carboc cofulibus ad.xv.kl.Iûii.M.Cçcilius Ruffus amp;nbsp;Cornelius Licinius Caluus eade dic gcniti funt Oratores quidcambo:fcd tamcdifparfcuctuibocctia iifdcboris nafcctibus in toto mudo quotidie cucit piter domini ac fcrui gignufreges amp;iopes.

Vblius Cornelius Ruffus qui coful cum.M.Curio dormiens oculoi^uifum amifit:cu id fibi accidere fomniaramp;:cdiuerfo pbalerius lam cudefperatusa medicis uomic fmorbo cum mortem in acic qufrcramp; uulncrato pedlore medieiam inucirex bofle.Q.F.Max.Coful apud flumc Ifaram prçlio commiffo aducrfus Alcbrogiun regem:arucrno2^q; getes ad.vi.idus Augufti.cxxx:pcr duclliu Cffis febri quartana liberatus cd in acie-inccrtum ac fragile ni mi^ eft boe munus nature quiequid dat nobis:malignum ucro amp;nbsp;brcuc ctiam in bis quibus larginimccontigit.Vniuerfum utiqifui tempus intuétibus:quid q, cflimationcm nodturnpquictis dimidia quifqi fpacii uitf fuç uiuit.Pars çque morti fimilis exigit:aut pene ubi contigit quics nee reputatur ifantic anni qui fcnfu caret nee fenedtç in pçnam uiuaeis tot periculorum genera tot morbi tot metus tot curç toties iuocata morte ut nullum frequentius fit uotom.Natura ucro nil boibus brcuitatc uitp prcftitit mclius bcbcfcut fcfus.mébra torpcnt:prçmoritur uifus:auditus:inccfrus:dctcs ctiam ad ciboi^ iflruméta amp;nbsp;tame uirç boe tépus inumeratur. Ergo pro miraculo ad id folitarium repitur exemplum Xcnopbilum muficu ducétis amp;nbsp;quiqi uixifTc fine ullo corporis ico modo.At hercule reliquis oibus p fingulas mêbroiycpartes qualiter nullis aliis aialibus:certis pcftifcr calor remeat boris aut rigor neq; boris inó fed amp;nbsp;diebus nocftibufqi trinis qdrinifuc etiam toto anno atq;etia morbus cft aliquis per fapientiam inori Morbuseni quoqi quafdam leges natura impofuit quadrini circuitus febrem nung brumamunquam bibernis méfibus inciperc.Quondam poft fexagcfimum uitp fpacium non accedere alios pubertate deponi a foemis prçcipue fenes mime fcntire peftilentiam. Nanque uniucrfis gctibus ingruüt morbi amp;nbsp;gcncratim modo fcruiciis modo procciyc ordini aliofq; per gradus:qua in re obferuatü in mcridiais ptibus ad occafum folis pcftilétia femper irc nee unq tere aliter nifi byeme nee ut ternamp;s excedat menfes.

Am figna letalia in furoris morbo rifum.Sapicntiçuero çgritudinc fimbriap curas amp;nbsp;ftragulç ucftis plicaturas fomno mouétium ncglcdlum profundi buoris e corpore effluuium.In oculorum quidem amp;nbsp;narium afpeélu indubitata maximeatqi etiam fupino affidue cubitu ucnarum incquali aut formicante pereufTu amp;nbsp;alia quoqi Hyppocrati principi mcdicinpobfcruata. Etcum innumerabilia fint mortis figna falutis fecuritatifq; nulla funt.Quippe cum Ccnforius Cato ad filiu de ualidis quoff

ocr page 171

obCcruationem ut ex oraculo aliquo pdiderit fenile iuuetam prçmaturç mortis c(Tc fignum.Morborum ucro tam infinita cd multitudo ut Pberccides fyrus ferpennu multitudie ex corpore cius erupete cxpirauerit.Quibufda perpetua febris cft ficut.G Mçcenati eide triennio fupremo in illo bor p momento contigit fomnus.Antipater Sidonius poeta oibus annis uno die natali tantu. corripiebat tebre amp;nbsp;eo cofumptus cft fatis 1onga fcncfta.

Viola Confularis in rogo reuixit.amp; quoniam fubuciri no potuerat prçualente flama uiuus crematus clbSimibs caufa in.L.Lamia prctorio uiro tradit.Nam colium Tuberonem pratura fundlum a rogo relatu Medala ruffus amp;nbsp;plciicp tradut bçc eft cbditio mortalium ad bas amp;nbsp;buiufmodioccafiocs fortûç gignutur uti de bole ne morti quide debeat credi.Dc aia reperimus iter exempla Hermonu Clazomenii aiam reheto corpore:errare folitam uaga uagaq; e longiquo multa anuciare.quç nifi aprrfete nofci no poffent corpe iter! femiaimi donec cremato eo inimici qui câtaridç uueabatur remeati aiç uelut uagina ademerit.Ariftei etiam uifam uolatem ex ore in proconeflb corui effigie magnaqquçritur iabulofitate quam equidem amp;in gnofio Epyrneide fimili mo accipio pue^ çitu amp;nbsp;iticre feifum in fpecu.vii.amp;.l.dormiuidc annis re^ facie:mutationeq; miratem uelut poftero dic experrcdtu.Huicpari nucro dic¥fenio ingructc ut tame in fcptimû amp;nbsp;quiquagcfimû atq; centefimü uitç durari annu fçia^ fexus buic malo uidet maxie oportunus couerfioc uuluç quç fi corrigat fpiritus reftituitur. Ad boe pertinet nobilc illud apud grçcos uolumcn. Heraclitus feptem diebus fçmiç exaimis ad uitam reuocare. Varro quoqiauótor.xx.uiris agros diuidctibus capuç quedam qui efferret foro domûremeaife pedibus:boc quide agni accidiŒe.RomçquoqCorfidium materterç fuç maritum funere locato rcuixiflc 8C locatore funeris ab eo çlatû.Adiecit miracula quptotaidicaflc cbueiat:duobus fribus cqucftris ordis Confidio maiori accidiife ut uiderctur expiraffe. Aperteq; tcflamcto recitatu bpredem minore funeri inftitide.Intcri eu qui uidebat extindus plaudcdo cociniOe miftcria:amp; narrare afratre fe uenidc comedata fibi tilia ab eo.demonftraiu preterea quo in loco defodi(ramp; aurum nullo confcio amp;nbsp;rogaffe ut bis funeribus que compa(ïamp; efferretur.boe co narrate fratres domcftici propere änuciauerut exaiatum illû amp;nbsp;any ubi dixerat reptu clb. Plena prpterca uita cft bis uaticmnsifcd no cotcreda cum fçpius falfa fint ficut igeti cxcplo docebimus. Bello Siculo Gabicnus Cacfaris clidium fortiffimus captus a fexto Pompeio luGu eius incifa ccruice amp;nbsp;uix cobercte 'lacuit inlittore tota die.dcinde cum aducfpcraui(ramp; gemitu:precibufqi congregata

multitudine pctiit uti Pompeius ad fe ucniramp;:aut alique ex caris mitteramp; fe autem ab infcris remiflum babere quç rcnuciaiamp;.mifit plurcs Pompeius ex amicis quibus |Gabicnus dixitlnfcris diis placere Pompcii caufas proide euctu futuq que optaramp; \boc fe nuciarc ludum.Argumetu fore ueritatis g? pattis madatis aptius cxpiraturus \effet.idq; ita cueit poft fcpultura quo q uiforum cxcpla funt nifi q naturç o pera non iprodigia eonfe^tamur.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N primis autem miraculo funt atep frequenter mortes repenting boc fumma luitç fflicitas .quas ede naturales docebimus:plurias prodiditVcrrius nos tum Idelectu modu feruamus. Gaudio obiere prçter Cbilone de quo dixius Sopbodes lctDionyfius Siciliç tyranus ut^rq; accepto tragicç uiéboriç nûcio .Mater pugna ilia icannéCi filio incolumi uifo côtra falfum nûciû.Pudore Diodorus fapictiç Dialeticç 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;profeffor lufotia quçftionc no protinus ad iterrogationes Stubonis didoluta nullis 1 cuidctibus caufis obicrc. Dum calciarentur matutio duo Cpfates prçter amp;nbsp;prçtura \ pfundfus diéfatoris Cpfaris pater bic Pifis exaiatus c ille Romç.Q_^1rabius maxius \ in condatu fuo pridie.kl.lanuarii in cuius locum more illius pauciŒimaq boraru cbfulatum filius petiit.Item Gaius Voleatius Gurges fenator omnes adeo fani atep tempcftiui ut de progrediendo cogitarent.Q.Acmilius Lepidus lanuam egrediens

ocr page 172

incudo pollice limini cubiculi.G.autem fudius cum egreffus in (enatu iret effenCo pede in Comitio.Legatus qucqiqui Rbcdic^ eam in (enatu magna-cu admiratione concionauerat in limie curiç protinus cxpirauit 4gt;grcdi uoles.Gn Bcbius paphilus prctcdlura amp;nbsp;ipfe fundus eu a puero qupfi(ramp; horas. Aulus Pompeius in capitolio cum deos falutafTamp;.M.Viuentius Talua Cos:cü facrificaramp;.C.Scruilius Panfi eu ftaramp; in foro ad taberna boradiei fecuda.M.P.Panfam fratre inixus. Bebius iudex dum Babyloniu uadimoium differri lubet .M. Teretius Corax dum tabellas fcribit in foro necno amp;nbsp;proxio ano dum cofulari uiro in aure dicit.Eques.ro.ante apollinc eborcu qui eft in foro Augufti.Super omnes.C.Tulius medicus dû inûgit Spicillü per oculum trabes.Aulus Manlius Torquatus Cófularis cum in Cçnam placentam appeteramp; Lucius Tutius medicus Valla dû mulfi potione baurit.Appius Sarpeius e balneo reucrfus cû mulfum bibi(Tamp;ouü forbcramp; .P. Quintius fcapula cum apud Aquilium Gallû cpnaramp;.Dctius Saufeius fcriba cum domi fuçpraderamp;.Cornelius Ciallus Prçtorius amp;nbsp;Verrius Eques Roanus in ucnere obiere.Et eues nra anotauit ctas duo equeftris ordis in eode patominio iftico tum forma prpccllctesopcrofiffima tamen fecuritas mortis in.M.Otilio bilaro ab antiquis traditur. Co mediau biftrio cum populo admodum placuiflct natali die fuo conuiuiûq; baberamp; édita cpnacalida potione in pultario popofcit limulq; perfond eius dici ipfius accepta itues coronam e capite fuo in eam traftulit tali habitu riges nullo fcnticte:donec accubatiû proxius tepefeere potiones admoneramp;.Hcc fplicia excpla* At contra miferiarum innumera: Lucius Domicius clariffimpgetis apud maffiliam uidus Corfini captus ab eodem CpErc ueneno poto poft tedium uitç polfq biberat omni tepore ut uiueramp; annixus ctf.Inueitur in acftis felicis Rufei au^ cclatû in rogû eius unû e fiuctibus icciffc fefe friuolum dl cftu:nc hoe gloriç artificis daretur aducrfis ftudiis copia odor correptu criminätibus eû.Ante no multo.M. Lepidus nobilissiç ftirpis que ructus äxietatc diximus mortuû cû (lamp ui rogo eiedtus rcc6di propter ardore non potuidct iiixta (armentis aliis nudus crematus cft.

Pfum cremare apud Romanos non fuituetcrisinftituti:terra condebatur.At poftq logiquis bellis obrutos erui cognoucre tûc iftitutû:amp; tamen multifarie prifcos feruaucre ritus ficut in Cornelia. Nemo ante Syllam dictator e traditur ede crematus.Idq; uoluisse ucritum Talione ab eruto.C.Marii cadaucrc.Scpultusucro intelligitur quoquo modo conditus:humatus ucro humo contectus.

Oft fepulturam uarip manium ambages omnibus a fuprema die eademquite primLne c magis a morte fenfus ullus aut coiporis aut aip:g ate natale.Eadem enim uaitas in futu^ cti a fc propagat:amp; in mortis quoq; tepore ipfi fibi uita metitur alias immortalitatem aiç.uel tradi gurationc:aliasTcn{um inferis dado amp;nbsp;manes colendo deumq; faci edo qui lam etia homo ede dcficrit.Ccu uero ullo modo fpiradi ratione cpteris anialibus diftet:aut non diuturniora in uita multa reperiantur:quibus nemo fimilem diuiat immortalitate. Quod autem corpus animp profcquitur materia ubi cogitatio illi/quomodo uifus?auditus?autqui tangit/qui uifus cius:aut quod finc his bonum qupdeinde fedes/quantaue multitudo tot fpculis aiaicuclut umbrarum puerilium ifta dcliramcto^tauideq; nûq definere nvrtalitatis cometa funt. Similis et de adcruidis corporibus hominum ac rcuiuifcedi promiCa Democrito uaitas qui non rcuixit ipfc maliq; ifta dementia eft iterari uitam mortemqi.Qup genitis quies unq fi ifublimc fenfus anip manet inter inferos urr.brp.perdit profecto ifta dulcedo credulitatis prpcipuu naturç bonû morte ac duplicat obitumfidolorem etiam poft futuri extimationem inucnit.Etenim fi dulce uiucrc cui potcft esse uixiffc/atquato facilius tutiufqi (ibi queq; credere fpccimc fecuritatis ante geitali fummere expimeto

ocr page 173

CnCcntincum uidetur priufq digrediamur a natura hominum indicarc:quae cuiufq; fcicna iuenta a quocuff lunt.Emerc ac ucdcrciftituit Liber pater.Idem diadcma rcgiuiCignc amp;nbsp;triupbum iuenit. Ceres frumcta:cu atca gladcuelccrct cade molere amp;nbsp;coficcre in attica Italia i Sicilia:ob id dea iudicata. Eade prima Icgcs dcdit utalu putaucrc.Rbadamatus lras fcmp arbitrer adyrias fuidc.Scd aliiapudçgyptios a mercurio ut G clius.alii apud fyros reptas uolut.Vtriq in gracia atiulidc e pbocice Cadmum.xvi.numcro^quibus Troiab bello Palamede adiccidc quattuor bçc figura H.V.O.X.totide poft euSimoidem medicu.T.Z.O.E.qua^omimuis in noftris cognofcit.Ariftoteles.xviii.prifcas fuide amp;nbsp;duas ab Epicbarmo additas qaPalacde nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„

mauult.Anticlides içgypto iuciOc queda noic meno tradidit.xv.anis ace pboroneu antiquiffimû grçciç regem.Idqnn monumétis approbate conat:c diuerlo epigenes apudbabyloios {cptigeto^.xx.ano^obfcruatioes lydeu ccdtilibus laterculis ilctipt-s docet grauls audtor in primis quimimu Bcrofus amp;nbsp;Cittodemus.cccclxxxx.cx quo apparamp; pternus littera^ uCus. In latiutn cas attulerunt pcla^gi laterarias .ac domum conftituerut primi Curyalus amp;nbsp;byperbius fratres.Atbcnis atea fpecuserat p doibus Gclio toxius cçli filius lutei çdificu iuctor.placamp; exeplo fumpto ab bytudiniinidis oppiducecrops prior afcappcllanitcccropiû:quç nûcéars atbcîs:aliqaigos a pnoroco tege ate coditu uolut:quida amp;Sityoné.Aegyptii ucro multo ate apudiplos dilpolim tegulas inueit Cinara agriopç filius:metalla çris uterep in ilula cypro.Item torcipcm mallcu ucdtem incude.Puteos danaus cx fgypto aduc^us in grçciam quçuocibatur argos dypfion.lapicidinas Cadmus tbcbis:aut ut Tbcopbraltus in pl)ocnice:trafon muros turres ut Ariftoteles Cyclopes tripini ut Tbcopbraftus çgyptii.qui cx Italia infecere lanas fardi tcxtilia.fufum mlanificio Cleftor filius arancsdinu amp;nbsp;retia aragne fullonia arte Nitias mcgaréfis:futrindbatius. Mediciam pgyptii apud ipfos uolunt repcrtam:alii per arabum babylonis amp;nbsp;apollinis filium.bcrbariam amp;nbsp;mcdicametaria aCbironeSaturni amp;Pbilirç filio.Acs conflate amp;nbsp;tépcraie Ariftoteles lidium fcyiba demóftraffe.TbeopbraftusDcllam pbrygem putat çrcam fibncam:alii d,alybos:adi cyclopas fcrifr Hcfiodus in creta eos qui uocaii funt dadyli idçi. Argentum inucnit Eriebtboius atbcniélis:ut alii Cepbicus.Auri metalla ucl era flatuia cadmus fcnix ad pangcu mótcm:ut alii Tboas aut çadis in pancaia:aut fol occai filius cui Gellius medicina quocp inuetionem amp;nbsp;mellis adignat.plumbu ex caUitcrideifula primus apportault Midacritus.fabricam ferream inucnerut Cydopes.Figulinas Cborcbus atbenienfis.In bis orbem anacbarfis fcytbcs ut aln byperbius cboritbius:fabricam, lmateriariam Dcdalus amp;nbsp;in ca ferram alciam perpcdiculum.Teteby glutinÛhtbocola Ifornice aut libella amp;nbsp;tornu. Clane tbeodorus famius :mefuras amp;nbsp;pbdera Fidos Atius I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut Palam edes ut maluit Gellius .Ignec filicc pirodes cilicis filius .ut cude aUcruare

l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ferulaPrometbcus.ucbiculum cu quattuor rotis fry ges:mercaturas poeni. Cultura

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uitium amp;nbsp;arbo^ eumolpus atbcnicfis .Vinum aquç mifceri ftapbius fcytbeni filius

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oleum amp;nbsp;trapetas Aritlcus atbenicfis .Idem mellabouc amp;nbsp;araty. bitbigcs atbenicfis

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut aln triptolemus.Regiam ciuitatc çgyptu:populate attici:poft tbeleum tyrannus

I prunus fuitFalcris agrigcti.ScruitiûiuenereLaccdç6nii.ludiciù capitis in ariopago 1primum inuétum ett:prplium Afri cotra çgyptios primi fecere fuftibus:quos uocat \ phalangas .Clypeos inuenerun^proetus amp;nbsp;acritus mter (c bcllantgt;.s fiue calcus filius hatbamatisAoncam midias Mcdenius: galeam gladium baftam laccdçmonu ocreas \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ct cbriftas Cbarcs.arcu amp;fagyttam Scythen louis filium.alu fagyttas perfemPertei

Ifilium inueiffc dicuntlanceas çtbolus .laculum cum amento ferut mucide Actbolu Imartis filium:baftas uelitares tyremum pilum pentbcfilcam amazonc.fccur! pifcu \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Venabula amp;nbsp;in tormetis feorpionem Cretas catapultam. Syropbcnicas balidam amp;

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuudam Aeneam tubam pifcum tyrrbcnum-.teftudics Artbemonem Clazomeneu

iEquum qui nunc aries appellatur in muralibus macbinis epium ad Troiamicquo

ocr page 174

ucBi bcHcpbontcm frenos amp;nbsp;Arata equoru pelctronium:pugnare cx equo tbeffatos qui ccuuri appellati funt babitates Iccudum pcllió motem:bigas primu luxit frygu natio. Quadrigas Ericbtonius:ordincm exercitus.figni dationem.Tefleras uigilias palamedcs inucnit troiano bcllo.fpecula^ fignificationcfmo eodem bello:inducias Lycaon.foedera Tbefcus-auguria ex auibus Carra.a quo carria appellata. Adiccit cx cçteris aîalibus orpbeus aurufpicàm.dclpbus ignifpicä.ampbiaraus aufpicia auium Tbyrcfias tbebanus interpretatione oAento^ fomnio^ ampbitryo .aftrologia Atlas libye filius.ut aln çgyptmut alii affyru.fpçra in ca:milefius Anaximader.Ventorum ratione Aeolus tbcllenis filius:muficäampbion:fiAulam pan:monaulu .mercurius obliqua tibia midas inpbrygia. Gemias tibias marfyas in eadé gctc dydios modules ampbió.Dorios tbamiras tbrax.pbrygios ormafias pryx.cytbara Ampbion;utalii orp heus:utalii linus.vii.cordis additis.Tberpandea oólaua.Simoides addidit nona Tbimotbeos cytbara fine uocc cccinit. Tbamiris prius cum eätu.ampbion ut alii imus cytbara édita carmia cópofuit Terpader cu tibiis cancreruoce trozeius:dardaus inAituit faltationê:armatura curctes docuere pyrrhice pyrrbus utraq; in Creta.uerfü bcroicu pbytbio oraculo dcbemus:de poematu origie magna qupftio ante Troianu bellü probatur fiii(Tc:profam orationem códere pbcrecides fyrus inAituit Cyri régis çtate.biAoria cadmus milefius.ludos gymnicos in arcadia lycao. Funebres aebaftus dioleo.poft eum Tbefeus in iA:bmo:Hercules olympip atbelica:pbilus pila luforia Gyges lydius picftura in çgypto.In grpcia uebiculis ire dedali cognatus:ut Ariftotcli placet:ut tbcopbrafto polignotus atbcnicnfis. Nauc primus in grcciam ex aegypto Danaus aducit.antea ratibus nauigabatur inuctis in mari rubro inter infulas a rege Eritbra.Rcperiutur qui mifos amp;nbsp;troianos priores cxcogitaflc in bcllefpóto putét eu tranfirct aduerfus tbracas.etiam nucin britanico oceano utrcs corio circufuti fiunt In nilo ex papyro ac fcyrpo amp;nbsp;barundinc.longa naue lafoncm primum nauigalfe PbyloAcpbanes audior elf. Egcfias pl^ylai^ Etbcfias AipbiGmiram Arcbimachus cgeoncbiremc.Damaftbencs eritbrcos fccine triremc.Tu cbitides amoclc co ryntbiu quatrircmem Ariftoteles feciffe Cartbagincnfes quinqueremem inftituit Nefiton Glaminius.fcx ordinum zcnazoras Iyracufius:ab co ad decemremem. Ncfigiton. Alexandrum magnum ferunt inftitilïe ad duodecim ordincs. PbyloftbcpDanus Ptolempu fioterc ad.XV.Demetrio antigoi ad.xxx. Ptolcmpum pbyladelpbüad.xl. Ptolcmçù pbylopatoré qui tripbó cognoiatus ellad.1. onerarii hippus tyrius lucit lembu Cyrencfes.cymbam pbçices.celetc rhodii:ceriy^ cyprii. Sydcy obferuatione in nauigando phçices:rcmûcû latitudic plateus:ucla Icarus:malû amp;nbsp;antena dfdalus hyppegam Samii.aut ut pericles athcniéfcs.Tcdlas longas tafii antca ex prora tantu et pupi pugnabatquot;. Roftra addidit pifaris:tyrrhci ancoram. Eupalanus candebidéte Anacarlis barapagoés amp;nbsp;manus picles athcniclis adminicula gubernandi.Thyphis clafle priepes dcpugnauit.mios aial occidit prius hypbius martis filius.4)metbcus bouem.

Entium confenfus tacitus primus omniuconfpirauit ut Ionum Iris uterétur.

Eteres grçcas fuiffc eafdé pene quç nunc fint latinp indicio erit delphica tabula antiqui pris quç efl hodie in palatio dono principû yiincrup dicata in bibliotheca amp;nbsp;inlcriptionc tah Xaxilipcui canccc cornai coc kpturac trata una ciczica.

Equcns gentium confenfus in tonoribus fuit.fed Romanus tardior in Italia et Sicilia ucnere pod Romain conditam anno Quadrigcntcfimo quiqgefimoqrto adducete pthionc.ut audior cil Varro.ante itófi fuere.primus omniu radi quottidic inftituit.Africanus fcquens Diuus Auguflus cultris femper ufus cd.

ocr page 175

Ertius confenfus fuit horarum obferuatione iam hac ratione accedens quando et a quo in gracia diximus reperte in fecundo uoluie. Serius etiam hoc Romae contigit.xii.tabulis ortus tatum amp;nbsp;occafus nominantur. Poflaliquot anos adicdtus cft amp;nbsp;meridies affenfu Confulum id pronuciantc Curio iter roftra amp;nbsp;grpeos thafim profpexi(ramp; talem folem a collumna moenia ad carcerem iclinato fydere fupremam pronnciauit Sed hpc fercnis tantum diebus ufqiad primu punicum bellu princeps folarium horologiu ftatuidc ante.xii.annos:gcum Pyrrho bellatum eft. Aede qrini L.Papyrius curfor eu eande dedicaramp;a patreluo uota a fanio ueftali pditurrfcd neqj facfti horologii rationem uel artificem fignificat:ncc unde tranflatum clLaut apud quem fcriptum inuenertit.M. Varro primu Ratutu in publico fecundum toftra in collumna tradit bello punico primo a.M. Valerio meitali confule Catina captam in Sicilia:deportatum inde poft.xxx.annos g de papyriano horologio traditquot; anno urbis.ccclxxvii.nec cogruebat ad horas eius linep.paruer^t tamen amp;nbsp;annis udecetu donec.Q_martius philippus qui cum lucio paulo fuit cenfor diligentius ordiatum luxta pofuit.Idq imunus iter cenforia opera gratidime acceptum eft ctiam.nd tame nubilo incertp fuerunt horp ufq; ad proximum luftrum.TuncScipio nafficacollega Icnati primus aqua diuifit horas pque nodtium ac die^.Idque horologium fub tedto dicauitanno urbis.cccc.lxxxxv.Tam diu populo Romano lux indifcrcta fuit:nanc reuertamur ad reliqua animalia.Primumque tcrreftria.

D RELIQVA ANIMALIA ET PRIMVM tcrreftria. Maximum proximumq; humais eft Elephas fcfibus qppe itcllcdtus fermois illis prii amp;ipio¥obcdictia officio^qupdidiccrc mcmoriaamoris amp;gloripuoluptas Immo ucro qupetia in homine rara probitas prudentia pquitas rcligio quocptfydcrumifolilq; ac lunp ucncratio Auamp;res lunt in mauritanip faltibus ad quedam ainnc cui nomen eftamilo. Nitcfccntc luna noua greges eoru delccdere.Ibiq; le purificares lollenitcr aqua circufpargi atq; ita faluuto lydere in filuas leuerti uituloy. fatigatos prç fe ferentes alicnp quoq; religionis intcllccftu credunt maria tranfiturimoante naucs afccndere:giuitati rectoris lureiurado de rcditu:nifi qui uifi funt fclfi cgritudinc. Quando amp;nbsp;illas moles infeftant morbi herbas fupini lacentcs in Cplum ueluti tcllurc precibus alligata. Nam quod ad docilitatem attinet regem adorant:genua fummittunt:coronas porrigunt. Indicis arabici miores quos appellat nothos.

Ompuidti primum fubicrecurrum Pompeii magni africano triumpho quod prius India uibta triumphate Libcro pic memorat.Proculeius negat potuiile Pompeii triumpho lundlos egredi porta:gcrmanici munere gladiatorio:quo ctiain inconditos motus cdidere falutantium modo.Vulgare erat per auras arma laccrc no aufcrctibus uentis:atqi inter fe gladiatorios congrcflus cdcrc:aut lelcmicnti pyrrhice colludere:poftca amp;nbsp;per funes iifccflcrc ledticis etia feretes quaterni fingulas puerpas imitates plcrifqi hoinc tricliniis accubitum ire p Iccftos ita libratis ucltigiis:ncquis portantiumattingeretur.

Lrtum eft unum tardioris ingenii in accipiedis quptradebantquot;fçpius caftigatû uerberibus eadem illa mcditantcm nocftu repertum.Mirum quidcm maxime efladuerfis quidem funibus fubirc:fcd regredi utique pronis Mutianus ter Conful audior eft aliquem ex his litterarum dubius grccaruin didiciffc folitumq; perfcribere

ocr page 176

cius Imgucucrbls.Ipfe ego bçc fcripfi amp;nbsp;fpolia cclticaditlaui.Itcq; fc uidifTc puteolis cumaducdti c naui cgrcdi cogeretur territos fpacio pontis procul a cotinctc porredi ut fefe longinquitatis extimatione fallerent aucrfos retrorfus iflc prodam ipf i mfc expetendi fciunt folam efTe in armis fuis quçluba cornua appellat.Herodotus tanto antiquior amp;nbsp;cofuctudo melius dctcs:quamobrcm deciduos cafu aliquo ucl feneda defodiunt.boc folu cbureft.Ceterum amp;nbsp;in bis quoqiqupcorpus intexit uilitas offea quanq nuper offa etiam in laias fccari cpperc penuria. Etcim rara amplitudo la dctiu pr^terq ex India repetitur.Cetera in noAro orbe ccCcrc luxurip:détiu cadore itelligit iuucta:circa bos belli fumma curp alterius.mucroi parcutme fit prpliis bebes alterius operario ufu.fodiût radices dpellût moles circuuetiq; a uenatibus primos eóftituut qbus fit mimiue tati prpliu putcCPoftca feffiipadtos arbori detes frigut.prpdaq; fe redimunt.

Irum ni plcrifq; animalium fcire quare petantur.Sed amp;nbsp;pereuntia quid caueat Elepbas boieobuio forte in folitudie amp;nbsp;ftmpliciter oberrateclcmés placidufqi ctia demóllrare uiam traditur.Idem ucftigio bois aiaduerfo prius q boie intrcifcerc infidu^ metu:fubfiftcrc ab olfactu circufpccftare iras proflaremcc calcare boicm:fcd erutum prcxio tradcrc:illü fcquéti nucio ufq;ad cxtremu.Tuncagmc circumagit reuerti acicmq; dirigi adco omniu odori durare uirus illud maiori ex pte ne nudoru quidé pedu Sic amp;nbsp;tygris ctia feris exteris truculcta:atq; ipfa clcpbatem quoq; fpernés uciligio bols uifo traffcrrc dicitur protinus catulos quonamodoagnito fibi ite non confpecdo illo que timet.Etcniin talcs filuas mime frequetari certu cfl.Sanc mirant ipfam ucftigu raritatc Scd undc (ciut timcdu eOedmo uero cur ucl ipfius cofpcdu paucat bois tanto uiribus magnitudic uclocitate prpftantiores. Et nimirum fyceft natura rerum:bacc potentia cius.Sacuißimas ferarum maxi mafque:quae nunquam uidilfent quod debeant timcrc:amp; ftatim intclligcre cur fit timendum.

Lepbanti grcgatim femper ingrediuntur:ducit agmen maximus natu cogit ptate proximus.amnem trifituri minimos permittunt.ne maio? ^igreffu atterrente alueum crefeat gurgitis altitudo.Antipater audior eft duos Antiocbo regi in bellicis ufibus celebres eti a cognoibus fuifle.Etenim noucrc ca:certe Cato cum Impcratoru nomina annalibus a(criberamp; cum qui fortiifimc prçliatus edet in punicaacie furum tradidit uocatum altero dente inutilato.Antiocbo uadum fluminis cxpcricti renuit aiax alioquin dux agmis femper receptus prouincii eius fore principatu qui trafinamp; aufumq i Patroclu ob id faleris argeteisiquo maxie gaudct:amp; reliquo omni primato donauit.Hlc qui notabatur incdia mortem ignominip prptulit:mtrus nanqi pudor clluicftufq; uocem fugit uidlori terram ac uerbenas porrigit:pudorc nuqua nifi in abdito coeunt.mas quiqucnis:fcmla dcccnis.Initur aut bicnio quinis ut fc^t cuiufq; anni diebus.nec aplius fexto perfunduntur amne non ante reduces ad agmen:ncc adulteria noucrc.nullauc propter focmias inter feprçharesteris animalibus pniciofa nec quia defit illis amoris uis. Nanq i traditur unus amaffe gdam in pgypto coraulas ucndcntcm.ac nequis uulgariter electam putet mire grata Ariftopbanio cclcbcrrio in art: grain matica alius Menand# fyraculanu incipictis luuctpinexcrcitu ptolemçt dctydcriu cius quoties non uideramp; incdia teftatus.Et unguctaria quadi dilcdti luba tradit.Omnium amoris fucrc argumcta gaudiua coFpcdlu blandiciacque incognitp Itirpes quas populus dcdiffct feruatae amp;nbsp;in finum effufac. Nec mirum effe amorem quibus fit memoria.Idem nanqg tradit agnitum in fenedla multos poft annos qui retlor in luncnta fuiQamp;.Idcm diuinationem quadam lufticip cum Bocbus rex.xxx. Elepbitis totidc.in quos fpuirc iffitucrat ftipitibus alligatos obicciffamp; pcraflitibus inter cos qui Iaccflerei non potuiffe effici ut crudelitatis alien; miflerio fungerentquot;.

ocr page 177

Lepbantos Italia primum uidit Pyrrhi regis bello:amp; boues luellas appdlauit in lucanis uifos anno urbis.cccclxxu. Romaadtosin triumpbo.vn.annis ad fupcriorem numerum additis. Eadem plurimos anno. d.lxxii.uicftoria.L. Metelli potiticis in Sicilia de ppnis captos.cxxxii.fuere:aut ut qda.exi.trafuceftos r.itibus qs dolio¥confertis ordinibus impofuerat.Verius eos pugnate in circo intcrficn:ofc|ue laculis tradit penuria confilii:quoni a ncq; ali placuiffct neq; donari Regibus.L.pifo indudlos duntaxat in circum.atque ut cotemptus eo?^increfceramp; ab operariis ballas prppilatas babetibus p circu totu adtosmee quid demufadtu fit bis autiores explicat qui non putat itcrfccios.

Lara cft unius e Romais dimicatio aducrfus clepbantu cum banibal captiuos noflros dimicare inter fe coegiframp;. Nanqiunum qui fuperat obiccit Elepbato et illum dimitti pacftus fi itcreminamp;.Solus ergo in barena cogreOus magno pocoru dolore cofecit.oanibal eu fama cius dimicatiois cotemptu allatura belluis itelligeramp; equites mifit:qui abeutem intcrficerct:proboflidem coru facillime amputari Pyrrbi prplio^ cxpcrimctis patuit.Romp pugnaffe Fenefte.Ua tradit primu omniu in circo claudii pulcbri pdilitatc curruli.M.Antonio Aulo Poftbumio cofulibus ano urbis dclu.Itcm poflannos.XX.Iucullo2 ^pdilitate curruli aducrfus tauros.Pompeii quoqj altero cofulatu de dicatione templi Veneris uicftricis pugnaucre in circo.xx.aut qda tradut.xvii.gctulis ex aduerfo loculatibus mirabili unius dimicatione:qui pedibus cofeffis repfit genibus in catcruas abrepta fcuta laciens in fublimc:quac decidentia uoluptati fpcdlantibus erat in orbem circumacta uclut arte non furore belup laceretT magnu amp;nbsp;in altero miraculum fuit uno occifo pilum aut lub oculo adactu in uitalia capitis ucncrat:uniuerfi eruptione tentaucre non fine uexationc populi circundatis clauftris ferreis.Qua de caufa Cçfar dictator poflea fimilc Ipectaculû editus curipiis barenam circudedit:quos Nero princeps fuftulit:equiti locaaddcs.Sed Pompciani amiffa füge fpe mifericordia uulgi ienarrabili babitu qupretes fupplicaucrc quadam fcfc lamétationc coplorates tanto populidolorc:ut oblitus Imperatoris acmuificetiç bonori fuo cxquifitp fles uniuerfus cofurgcramp;idiralqi Pompeio:quas illc mox luit poenas imprçcarctur. Pugnaucre amp;nbsp;Cçfare dictatore tertio Confulatu cius.xx cotra pedites quigetos.Itcpq; totidem turriti cum fexageis propugnatoribus eodem quo priore numero peditum amp;nbsp;pari equitum ex aaucrfo diinicantc. Pofica fingulis principibus Claudio Neroni in confumationc gladiatorum.

Pfius animalis tanta narratur elemetia cotra mius ualidos:ut in grege pecudu occucrcntia manu dimoueat.nc quid obterat imprudcs:ncc nifi laccdit inocent biq; congregarim femper ambulet mime ex oibus foliuagi equitatu circumucti infirmos aut feffos uulncratofuc in medium agmen rccipiunt:ac uclut imperio ac ratione per ulces fubcuntcs capti celerrime mitificantur ordei fucco.

Apiuntur autem in India unum ex domitis agente restore qui depraebenfum folitarium abactum uc a grege ucrbcramp; ferum:quo fatigato tranfeendit in cummee fccus ac priorem rcgit.Africa foucis capiton quas deerrante aliquo protinus cactcri congerunt ramos moles dcuoluunt aggeres conflruut:omniq;uiconantr extrabere Ante domitandi gratia regis equitatus cogebant in conuallem manufacftam amp;nbsp;logo traeffu fallacem:cuius inclufos ripis fonilq;famcdomabant:argumentu erat ramus bominc porrigente clementer acceptus.Nunc dentium caufa pedes coru lacuhntur alioquin moHiffimos.Trogodytç contermini çtbiopiç:qui boe folo uenatu aluntur arbores propinquas itincri eorum confeendunt. Inde totius agminis nouiffimum fpcculati extreinas in clunes dcfiliunt:lçua dcpr^bcnditurmau^a pedes ftipanturin finiflro focminp.Ita pendens alterum poplitem dextra cfdit:ac prçaeuta bipcnuboc

ocr page 178

crure tardato profugies alterius poplitis ncruos ferit euefta prpccleripnicitate pagens Alu tutiorcm genere.fed magis fallaci ingentes arcus intentos dcfigut bumi logius bos prfcipui uiribus iuuencs cotinct. Alii conexi pari conatu tcdut:ac prptercutibus fagyttarum uenabula infigunt:mox (anguinis ucdigiis fequuntur.

Lcpbantorum generis focminp multo pauidiorcs Domantur aut rabida fime ct uerberibus elephantis aliis admotis qui tumultuante catbcnis coerceat alias circa coitus maxie efferatur amp;nbsp;dabula indorum dentibus fternut. Quapropter arcent cos coitu focmia^qi pecuaria feparant:quf baud alio modo g armetorum babet.Domiti militât amp;nbsp;turres armatorum in dorfis in boftes ferut:magnaq;cx parte oricntis bella conficiut:proflcrnutacics:proterut armatos. Iidem in mimo fuis llridore terrentur uulneratiq; amp;nbsp;tcrriti retro femper cedut baud iniorc partium fuarum pnitic. Indicu Afri paucnt:ncc contueri audeant-Nam amp;nbsp;maior indicis magnitudo eft.

Ecem annis geflare in utero uulgus exidimat. Aridotcles biennio:ncc aplius g femel fingulos gignerc:plurefq; uiuere ducentis annis amp;nbsp;quofda.ccc. luucnta co^ a.xl.incipit:gaudct amnibus maxie:amp; circa fluuios uagatur:cü alioquin nare ppter magnitudiem corporis no poffunt.Iidem frigoris impacictcs maximû boe malum inflatiocfq; amp;nbsp;profluuium alüimec alia morborum genera fentiut.Olci potu tclaqup corpori coy: ib^ferat decidere inucio:a fudoreaût facilius adbçrcfccrc.amp; terram cdifc bis tabificum cd nifi fçpius mädunt.deuorat aût amp;nbsp;lapides rfrucos quidc gratiffios in cibatu babct:palmas excelfiores fronte profternût.atq; ita lacctiu afrumunt frudu mandût ore fpirat amp;nbsp;bibut odoraturq; baud improprieappellata manu aialiu inaxic odore muré:amp; fi pabulu in prçfcpio pofitum attigi ab co uidcre faflidiunt.Cruciatu m potu maxim fcntiunt baufla birudinequa fanguifugam uulgo cocpidc appellari aducrtc:bpc ut inipfo amne canali fc fixitintolcridoafticitdolorc.Duriffimü dorfo tcrgus. Ventres molles:fctarum nullum tegumétum nc in cauda quidem prrfidiu abigendo tedio mufcayc. Nanq; id tinta uaflitas fcntit fcd caccllata cutis amp;nbsp;iuitas id genus aialium:odore:ergo cum exteta cute recepere examina areatis in rugas repente cancellis comprpbenfas cnécrit:boc bis pro cauda luuamcn.Dentibus inges prçcium deoye fimulacris lautiOima ex bis materia inuelt luxuria c0mcdationc:amp; alii expetit in callo manus uim faporis baud alia de caufa credo g quia ipfum cbur fibi mandere uidetur.Magnitudo dctium uidctur quidc in templis prpcipua:fcd taméin extrefe africf qua confinis ptbiopip elf poflium uicem in doiciliis prçbcrc fçpcfque in bis amp;nbsp;pccoyc ilabulis p palliolis clcpbantu dctibus fieri Polibius tradidit audiore Gaulufa regulo.

Lepbantos fert Africa ultra fyrticas folitudmcs amp;nbsp;in mauritania fe^t çtbiopes

amp; trogodytç ut didlum eftfed maximos India bcllantcfque.Cum bis perpétua difcordia dracones tarp magnitudis:ut ipfos circuflcxu Eicili ambiant:ncxuquc nodi pcrflringrit cómorifea dimicatio uiótufg corrucs complexum clidit pondcre.

Ira animalium pro fe cuiq; folcrtia cfl:ut bis una fcandcndi in tanta altitudine difficultas draconi.Itaque cum itcr ad papula fpcculatus ab cxcelfa arbore iniicit fcit iparem fibi luctatum cotra nexus.Itaqiarboy c aut ru,iu aut criptay : quprit.Cauct boc draconcs:ob idqigreffus primum alligat cauda:rcfo1uunt illi nodos manu. At biin ipfas nares caput condunt piriterq; fpiritum prpcludut amp;nbsp;moliffimas lancinat ptes Iidcobuii deprpbenfi in aduerfos erigunt fc oculofq; maxime pctut.Ita fit ut pleyqi cpci ac fame amp;nbsp;moeroris tabe confecfti rcpcriatur:quam quis aliri tantp difcordip caufa attulerit nifi naturam fpcdtaculum fibi ac paria componente !Efl amp;nbsp;alia dimicatiois bulus caufa Elephanti frigidiffimum elle fanguinc. Ob id çftu torrete amp;nbsp;dracoibus

ocr page 179

experti.quamobrcm in amnes merfos infidiari uenientibus. Moxq; illigata manu in aurem morfum defigcrc:quoniam bis tantum locis defendi non poffit manus dracones ede tantos mt totum fanguinccapiat.Itaq;elepbatos ab bis ebibi:ficcatoflt;p confidere amp;nbsp;dracones inebriatos opprimi commorique.

Encrât Dracones çtbiopia in dicis pares uicenum cubitorum.Id modo mirum undecriftatos luba crediderit afacbei uocantur Actbiopcs apud quos maxie nafeut narraturq; in maritimis eo^ quaternos quiofq; quofqi inter fe crratiu modo iplexos eredtis capitibus uclificantes ad mcliora pabula Arabia Vebi fludlibus.

Egaflbcncs fcribit in India ferpentes in tantam magnitudinem adolefccre ut folidos hauriat ccruos taurofqi.Metrodorus circa fyndacu amne in poto fupuolites quis altc pcrniciterq; alites bauftu raptas abforbeant. Notatum eft in punicis bellis ad Humebagradam a regulo Imperatore balidis tormentifque ut oppidum aliquod expugnata ferpcs.cxx.pedu logitudis-pellis eius maxill^q; ufq; ad bellu. Numatinu duraucre Romçin templo:faciut bis fide in italia appellate boes in tantiiplitudiné excuntesmt Dluo Claudio principe occific in uaticano folidus in aluo fpeeftatus fit infans:alütur trimo bubali laëtis fucco.Vnde nomen traxerc. Cçtero^, aialium qup modo conucéta udiq; Italip contigere fçpius formas nibil attinamp; fcropulofc referte.

Auciffima Scytbia gignit iopia fruticum pauca cotcrmia illi germaia. Infignia taméboum fcra^ genera lubatos bisontes cxcellentiq; ui amp;nbsp;uclocitate uifos:quibus imperitum uulgus bubaloi ; nomcipoit:cum id gignat Africa uituli potius ceruice quada limilitudinc feptetrio fcrt:amp; equoi ; greges tcro¥ uros diélos.ficut afinorum Afia amp;nbsp;Africa Prçtcrea alcem iuméto fimilc ni proceritas auriü amp;nbsp;ceruicis didiguat Ite nata in fardimauia fcadiauia ifula:ncc ug uifam in bac urbc:multis tamc narrata maclim baud diffimilé illis amp;nbsp;nullo fuffragiü flcxu.Idcoq; non cubantem amp;nbsp;acclinc arbori in fomnoicaq; incifa ab infidiis capi alias uelocitatis memoratp labrum cius fupcrius prçgrade.Ob id retro graditur in pafcendomein priora rédens inuoluatur Tradût in poenia feriiqupbonafus uocatur equina lubaicptcra tauro fimilé cornibus ita in fe inflcxis:utnon fint utilia pugnç. Quapropter fugam fibi auxiliari redente in ca fimum interdû amp;nbsp;trium luge^ lógitugie:cuius cotadlus fcquetes ut ignis aliqs comburat.Mi^ pardos pantberas Leones amp;nbsp;fimilia condito in corpis uagias uguiu mucronc:ne refringantur bebctcnturquc ingrcdi aduerfifq; falculis currcre:nec niti in appetendo protendere.

Eoni prçcipua gcnerofitas tunccum amp;nbsp;colla armofque ueftiunt iubae.Idenim ptate contingit e leone conceptis:quos uero Pardigeneraucrc (emp ifigni I)oc carct.Simili modo foeiçimagna bis libido coitus:amp; ob boe maribus ira. Africa bçc maxie fpedtat icpia aquai^ ad paucos amnes cógregitibus fe feris.Ideo multiformes ibiaialiu partus:uarie foeis cuiufq; generis maribus aut ui aut uoluptate miLétibus Vnde ctiam uulgarc grçciç dieftum femper aliquid noui africa afferre. Odore pardi coitum fentit in adultera Leo:totaq; ui confurgit in poena.Iccirco autea culpa flumic abluitur:aut longius comitatur^cmel autem edi partu lacerato unguium acie utero in cnixu uulgus crcdidiffe uidco. Aridotel es diuerfa tradit uirqnem in bis magna fecutus in parte profandum reor Alexandro magno rege inflamato cupidie aialium naturas nofccdi:delegata q; bac commentatione Aridotcli fummo in omni docdria uiro aliquot milia bominum in totius Afip Grçciçq;traôtu parere iudaomniu.quos ucnatus aucupia pifcatufque alebat quibufq; uiuana armenta aluearia pifcip auiaria in cura erantme quid ufq gcnitum ignoraretur ab eo quos pcrcundlando.L.ferme Volumia illa prçclara de animalibus condidit:qupa me collegia in arctum cum his

ocr page 180

quçignoriucratiquçfo ut legentes boni confulat in uniuerfis rerum niturç opibus mcdioq;chri0imi regûomniu defydcrio cura noftra breuiter pcrcgrinantcs. Is ergo tradit Lpenä prio foetu parere.v.catulos ac p anos fingulos mius ab uno llerilefccrc inFormcfmimaCque carncs magnitudic muftellai^ effe initio femeftres uix ingredi pofTemee nifi bimeftres moueri.In Europa autitcr Acbeloü tatu meftüqiancs Icócs clfe.fed loge uiribus pr^fUttores bis:quos Africa aut fyria gignit. Lconû duo genera copadtile amp;nbsp;breuc crifpioribus lubis bos pauidiorcs eflcq lógo fimpliciq; uillo eos conteptores uulnc^.V rina mares crure fublato reddere ut canes graue odorem:ncc mius halitu raros in potu uefei alternis diebus.a faturitate interi triduo cibis carere quo poffintin madendo folida deuoraremee capictc auiditatealuo cdicdlis in fauce unguibus extrahere.aut fi fugiedu in facictatc habet uit a his loga docamp; argumetoqi pluris dctibus defccfti rcperiatur.Polibius Aemiliani comes in fcnecfta hoiem ab bis appeti refert:quoni aad perfequedas feras uircs no fuppct.it. Tunc obfidcre africae urbes caq;dc caufa crucifixos uidifle cum Scipione;quia epteri metu poenç fimilis abiferretur.Eadem noxa Leoni tatumqiex feris clcmetia in fuppliccs proftratis peit amp;nbsp;ubi fcuit i uiros potius qi focias freit. In ifintes no nifi magna fimc.Crcdit libya intellecffû perueire ad cos precu:captiuâ certe getuliç rcduceimulto^ audiui in filuis impetu a fe mitigatu alloquio aufç le dicere fociam profuga infirma fupplicé aialis omniû gcnerofiffimi.cçterifq; impcratis:indignâ eius gloria prçdam.Varia circa bfc opinio ex ingcio cuiufq; uel cafu mulceri alloquiis fcras:quippe ubi etiam ferpentes extrahi cantu:cogiq; in poena.Ve^ falfum ne fit uita dccrcucrit.Lconu animi index cauda:ficut amp;nbsp;cquoi ^ aures- Manque amp;nbsp;has notas gencrofiflimo cuiq; natura tribuit immota ergo placido elemefq; blandiétiq; fimilis:quod ra^ eff: crebrior cni iracudia cuius in pricipio terra uerbcratur.In cremeto terga ecu quoda Icitamcto flagellantur Vis fumma in pcdforcicx omni uulnere fine ungue ipre (To fine dente ater profluit fanguis.Iidcm fatiati inoxii funt.Gencrofitas in periculis maxic deprçhcditur non in illo tantumodo quod fpernés tela diu fe terrore folo tuctur:ac uciut cogi tcftitur Coareftaturq; non tang periculo coaevus:fed tag amentia iratus. Illa nobilioranimi fignificatio quälibamp; magna canu amp;nbsp;uenatuin urgete ui coteptum reflitäfq; cedit in campos amp;nbsp;ubi fpcdlari poteft.Idem ubi uirgulta filuafq; pcnctrauerit accrrio curfu fertur uelut abfeondcs turpitudinc:loco:dum (cquitur:ifilit faltu:qiio in fuga non utitur. Vulneratus obfcruationc mira pereuffore nouit:amp; in qiiatalibamp; multitudie appetit.Eum ucro qui tcla quidé mifcritfcd nó uulneraucrit correptu rotatumqiic fternit:ncc uulncrat. Cum pro catulis foeta dimicat :oculoie aciem traditur defigere in terra ne ucnabula cxpauefcat.Cçtc^ dolis caret amp;nbsp;fufpitionemcc limis intuentur oculis :afpiciq3 fimili modo nolut. Creditu effa morictc humu morderi lachrymaffl leto dari. Atq; hoc tale tag fçuû aial rota^ orbes circuadli curfufF ianes amp;nbsp;galliaceo^ criflç catufq;ctiä magis tcrrét:fcd maxie ignes:çgritudiem faflidii tätum fcntit inq incdetur ei cótumelia in rabie agete annexai: lafciuia fimia^giiffatus.Dcide fanguis in remedio elf. Lconû fimul pugna magni plurimu Roinç prlccps dedit fccuola.P F.in curruli pdilitatc.C.autem lubatoy primus omnium.L.Sylla qui poftea dictator fuit in pratura pofl eu Pompeius magnus i circo i his iubatoi^.cccxv. Cpfar dictator quadringctos:capcrc eos ardui erat operis quoda mayicq; principatu Claudii. Cafus ratione aocuit pudendam pene talis fere nomle palloris gctuli facro cotra ingruetis impetum obiceto:quod fpectaculum in hareni protinus tranflatum eff uix credibili modo torpefecnte tata illa feritate quis Icui intectu operto capite ita ut dcuiciatur no repugnas uidclicamp;omnis uis conflat in oculis.Quo minus mirum fit a Lyfimacbo Alexandri iu(Tu fimul inclufo flrangulatum Lconcin. lugo fubdidit cos primufqi Rompad currum lunxit.M. Antonius:ctquidcm Ciuili bello cum dimicatu cON in pharfalicis campis non fine oftcto quodam tempore illo gencrofos fpiritus iugu

ocr page 181

fubirc pdigio fignificatc. Nam quod ita ucdlus cftcu mima citbarida fupra moftra ctu lUaiL calaitatu fuit.Primus aut bominu manu Leone tractare aufus amp;nbsp;oftend ere manfuefidtum Hanno clarifTimus poeno2 A traditquot;danatufep illo argumcto:quoïam nibil nó perfuafurus. Vir tam artificis igenii uidcbatur amp;nbsp;male credi libertas ci cui in tätum ccn'idb^ etiam feritas.Sunt ucro amp;nbsp;fortuita eoruin quoq; clemctiç exempla Mentor fyracufinus in Syria Leone obuio fuppliciter uolutätc attoitus pauore cum refugiet! ûdiq; fefc fera opponeramp; amp;nbsp;ueftigia lambcramp; adulati fimilis animaduertit in pedc eius tumorem uulnufq;:amp; extracto furculo libcrauit cruciatu.picflura cafum buc teftatur fyracufis.Simili modo belpis famius natióe in africam delatus nauc:amp; luxta littus cófpcdlo Leone biatu miaci arboré fuga petit.Libero patreluocato :quoia turn prçcipuus notorum locus eft eu fpci nullus elf. Sed neq; ^ifugicti eu potuiffbc fera iibterat procubesad arboré biatu quo terruerat miferatiócm petebat. Os morfu auldiorc ibçferat détibus cruciabatq; incdia.Tum poena in ipfis eius tclis fufpeeftate ac uelut mutis precibus oratem.du tbrtuitu fidés nó cft cótra feram multoq;diutius miraculo q metu cedatum eft.digrcflus tadem cucllit prçbcti:amp; q maxime opus cct accómodati. Tradutcpgdiu nauis ca ilittorc ftctit rcttuliffc gram ucnatus aggregado Qua de caufa Libero patri téplum in famo Hclpbis facrauit:quod ab co fa^o grçci eueben Dionyfii appcllauere.Miremur poftca ucdigia bomium itelligi a fcris:cum ctiam auxilia ab uno aialiu fpcrét.Curcnim non ad alia iere aut ude medicas manus bominis fciunt/nifi forte uis malorum ctiam feras omnia experiri cogit.

Eque memoradum de Pantbera tradit Demetrius pbyficus. lacente in media uia bois dcfydcrio repete apparuiffc patri cuiufdam pbylim afrcdlatoris lapiétiçuHu pauore cppiffc rcgrcdi:tamé feram circûuolutari nó dubie bladiétcm fefcqicóflidfanté moerore.qui etiam in Pantbera intclligi po(famp;. Focta crat catulis procul in foucam dclapfis.Primum ergo mirationi fuit non cxpaucfccrc proximû amp;nbsp;curam intendere Sccutuf$ qua trabcbat ueflcm uguiu lent inicétu ut caufam doloris itcllcxit fimulq; falutis fuç mercedem cxemit catulos:caq; ufqi profcquéte extra folitudics dedueffus lpta atq;gcftiéte:ut facile apparcramp; gratiam referre.amp; nibil inuiccm imputare:quod ctiam in bomine rarum eft. Hçc fidem amp;nbsp;Democrito affei^t qui Tboatem in arcadia feruatum a Dracone narrat:cum nutrierat puer dilcdtum admodum parefqrferpetis naturam amp;nbsp;magnitudicm metues in folitudies tulerat:in quibus circuueto latronu infidiis agnitoq; uoce fubueit. Nam de ifantibus ferarum ladlc nutritis cum effent cxpofiti produntur;ficut amp;nbsp;de conditoribus noffris a lupa magnitudie fatoy accepta ficri cquiiis g ferarum natura arbitror.Pantbera amp;nbsp;Tygris macularum uarictateppe fol^ beftiarum fpccftantur.Cptcris unus ac fuus unicmq; generis color eff. Leonum tantum in Syria niger:pantbcris in candido breues macula^ oculi:fcruntcolorc ca2^ mire follicitari quadrupedes cuncftas:fcd capitis toruitatc terreri:quiobrem ocultato co reliqua dulcedine inuitatas corripiunt.Sunt qui tradat in barmo bis iimilc lunp ede maculam crefcétem in orbes amp;nbsp;cauante pari modo cornua nûc uariarc:amp; pardos qui marcs funt appellant in CO omni genere creberrimo. In Africa Syriaq; quida ab bis Pantheras folo cadorc difcernut.Ncc adbuc alii diffcrétia inucni.Scnatulcófultu fuit uetus ne liceri africanas gi Italiam aduebere.Contra boe tulit ad populu.CN. Aufidius tribunufplcbis pcrmifitqi circcnfium gratia importari primus bic fcaurus çdilitatc fua uarias.cl.uniuerfas milit:dci Pompeius magnus quadrigctas.x.Diuus Auguftus quadringentas.XX.Idcm.Q.Tuberone Paulo Fabio maximo cófulibus. 1111.non mail. Tbeatri marcelli dedicatioe tygrim primus omnium Romp offendit.

Ygrim Hyrcani amp;nbsp;Indi ferunt aiinal uelocitatis tremendp amp;nbsp;maxime cognitae dum capitur.Totus enim foetus qui femper numerofus cftab infidiate rapitquot;: cquoqi

ocr page 182

miximc pernici atque in recentes fubinde tranfFcrtur.At ubi uacuum cubile repetit foeti:maribus enim fobolis cura non efl. fertur praeceps odore ueftigans:raptor appropinquate fremitu abicit unu ex catulis illa tollit morfu amp;nbsp;pondere etiam otior acfti remeat:itcrumque cofcquitur:ac fubinde donec in nauim regredu irrita feritas feuit in littore.Camelos inter arm cta pafcit ories:quo^ duo genera baólrip amp;nbsp;arabip diffc^t'q’ illibina habet tubera in dorfo.amp; bi fingula amp;nbsp;in pectorealte2^:cui incubat ] Pentium fuperiore ordic ut boucs caret in utroq; genere. Omnes autem iumento^ in bis tcrris dorfo fungutur atq; etiam equitatus in prpliis uelocitas inter cquos:fcd fua cuiq imefura ficuti uircs:nec ultra affuetum procédât fpacium.Ncc plus iflituto boncrc rccipiut.Odium aducrfus equos gerät naturale.Sitim amp;nbsp;quatriduo tolerant implcturq; cum bibcdi occafio eft:amp; in preteritum amp;nbsp;in futuit obturbata ^pcultatioc prius aqua:aliter potu no gaudet.Viuut quiquagcis anis quidam amp;nbsp;centeistutcunq; rabiem amp;nbsp;ipfi fcntiut.Callrandi genus ctiam foemias qup bello parantur inuentum cftfortiores ita fiut coitu negato. Horum aliqua fimilitudo in duo traffertur aialia Nabuna çtbiopes uocat collo fimilem equo pedibus amp;nbsp;cruribus boui Camelo capite albis maculis rutilum colorem diflinguentibus. Vnde appellata Camelopardalis Dictatoris Cpfaris circcfibus ludis primu uifa Rome. Ex eo fubide cernitur afpoftu magis g fcritatc confpicua:quare etiam onifere nomen inuenit.

Ompeii magni primum ludi oftenderut cbaum quem galli rufrum uocabat effigie lupi pardorum maculis.Idem cx ptbiopia quas uoedt Cephas quarum pedes poftcriores pedibus buanis amp;nbsp;cruribus priores maibus fuere fimilcs:hocaialpoftca Roma non uidit.

Ildem amp;nbsp;Rinoceros unius in nare cornu qualis fiepe uifus. Alter hic genitus boftis Elephanto cornu ad faxa limato préparât fc pugnp in dimicationc:aliu maxie petes:que fcit ee molliorctlogitudo ci par crura multo breuiora:color buxeus

Yncas uulgo frequenter amp;nbsp;fpingas fuCco pilo mammis in pedtore geminis fthiopia gcncrat:multaque alia moffro fimilia pennatos equos amp;nbsp;cornibus armatos quos pegafos uocat.Crocotas uclut ex cane amp;nbsp;lupo coceptos omnia detibus fragetes protinulq;deuorata coficicntcs uentre. Cercophitecos nigris capitibus pilo afinino didimilcs cptcris uoce:indicos boues:indi unicornes tricornefq;uocat.Leucocrotcm perniciofiffimam feram:afini fere magnitudic clulbus ceruinis collo cauda pectore Icois capite melium bifulca ugula ore ad aures ufq; rcfciffo detium locis offe ppctuo hanc fera huanas uoccs tradut imitari.Apud eofdccfl amp;nbsp;qu^ uocafcale magnitudie cq fluuiatilis:cauda elephati: colore nigra:uel fulua maxillas apri maiora cubitalibus cornua habes mobilia:qupalterna in pugna fiAutur uaria atq; inflexa aut obliqua:ut cuq; ratio indltrauit.Scdatrociffimos habet tauros maiores agrcflibus uclocitate ate omnes colore fuluo:oculis cpruleis:pilo in cotrarium uerlb rictu ad aures dcbifccte luxta cornua mobilia tergoris duritia filicis omne refpues uulnus:feras oes uenitur Ipf i non alitcr g foucis capti feritate lemper intercut. Apud eofdem nafei Ethefias fcribit quam mathicoram appellat triplici detium ordic pcctiatim cocutium facie amp;nbsp;auriculis hominum:oculis glaucis : colore finguineo : corpore 1conis: cauda fcorpiois modo fpicula infigentem. Vocis ut mifccatur fifluTp amp;nbsp;tubp concentus uclocitatis magnç:huani corporis ucl prpcipucappetetem.Habet india amp;nbsp;boucs folidis ugulis unicorncs:amp; feram noic axim humili pcllc pluribus cadidioribus maculis facroru libcri patris.Orfci indi fimias candentes toto corpore uenatur. Afperrimam autem feram habet monocerotem reliquo corpc equo fimilc capite ceruo pedibus elcphato cauda apro mugitu graui.Vno cornu nigro mcdia fronte cubitorum duueminente hanc feram uiuam negant capi.Apud hcfperios pthiopas fons cft tygris ut pleriquc

ocr page 183

extimiucre nili caput:argumcnta qupdixius pcrfuidct. luxta huc fera quçappellat'' Catoblcpbas modica:alioquin cptcris membris mers:caput ratum pracgraueacgre fcrcs.Id dcieétum Temper in terra alias itcrmcio humai generis omnibus qui oculos cius uidere cófcftim cxpirätibus. Eadem amp;nbsp;bafilifci fcrpctis eft uis. Cyrenaica hunc generat prouicia.xii.nó amplius digitorum lógitudinc:candida in capite macula ut quodam diademate infignefibilo ocs fugat (erpetesmee flexu multiplici ut reliqup corpus impellit:fcd cclfus amp;nbsp;erceftus in medio inccdcs necat frutices no cotacftas mo Verum amp;nbsp;afflatas exurit:herbas:rumpit faxa:talis uis malo cH creditum quondam ex equo occifum hafta:amp; per eam fubeutc ui:nó equitem modo:fcd equum quoque a(rumptum:huic tali monftro fppe cni cicdtum cocupiucre reges uidcrc. MuRcUil: uirus exitio eft:adco naturp nihil placuit effe fine pari. Intcrficiut eos cauernis facile cognitis fola tabe necat.Illç fimul odore moriutur quç amp;nbsp;naturç pugna coficiunt.

Ed in Italia quogi credif Luporum uifus ede noxius moeemq; homini:quem priores cotcmpletur adimere ad prüfens. Incertos hos paruofq; Africa amp;nbsp;Aegyptus gignut:afpcros trucefq; frigidior plaga;bomics in lupos ucrti:rurfufq; reflitui fibi falfum ede cofidctcr exiHimarc debemus:aut credere omnia qup fabulofa tot foculis conceperius.Vnde tamen ifta uulgo ifixa fit fama in tatam ut malcdicfti ucrfipellcs habcant:indicabitur.Euanthcs iter auctores grçciç no fprçtus tradit arcadas (criberc ex gête Antei cuiufdam forte familip lccftum ad Hagnuin quodda rcgionis eius duci udtituq; in quercu fufpenfo tranare atq3abirc in deferta :tranffigur.iriq; in lupum:amp; cum citeris ciufdcm generis cogregari per annos.viiii.Quo in tempore fi homini fe abftinucrit rcuerti ad id ftagnum:amp; cum tranaucrit effigiem recipere ad priftinum habitum addito.viiii.anorum fcnio.Id quoq; Fabius eandem recuperare ucflé.mirü cflquod procédât Graeca credulitas. Nullum tam impudens mendacium eft ut tefle careat. Item copas qui olympionicas fcripfit narrat demenetum parrhafium in facrificio quod arcades loui lyceo humana eti a tum hoftiam faciebant imolati pueri exta degutade amp;nbsp;in lupum fe conucrtiffe. Eundem.x.ano rcftitutum.cum athleticp reflitidet pugilatu:uiamp;forcmq ; uicfforia olympia rcuerfum.Quin amp;nbsp;caudçeius aialis creditur uulgo incffc amatoriuin uirus exigui in uillo eumq iqui capiat abiicere:ncc idem pollere nifi uiuenti direptum. Dics quibus coeat:toto anno non amplius.xii. Eundem in fame uefct terra.Inter auguria ad dexteram commcatium praeito itincre f i pleno idorc fecerit nullum omniu prpftatius. Sut in co genere qui ccruarii uocatquot; qualem e gallia in Pompeii magni harena fpccftatum diximus:huic quauis in fame mandeti fi refpcxcrit obliuionem cibi furripcre aiuntrdigrcflumq ; querere aliud.

Vod ad ferpentes attinamp; uulgatum cH colorem eorum plcrafque terras habere in qua ocultentur.innumera cfTe genera. Cerafles corpore emincrc. Cornicula Gepe quadrigemina.quorum motu reliquo corpore occulto follicitctad fcaucs.Gcminu caput amphcfibenF:hoceft ad caput amp;nbsp;ad caudam taqua parum e(famp; uno ore fundi uenenum.aliis fquamas effe.aliis pidturas omnibus cxicialc uirus. laculu ex arboru ramis uibrart.ncc pedibus pauedas tantum ferpentes.fed amp;nbsp;miOili uolare tormento Collaafpidum intumefeere nullo idlus rcmcdio. prçterg fi confcftim partes cotadfp amputetur.Vnus huic tam pcftifero animalis fenfus.uel potius affecftus efl coiugia ferme uagantur.ncc nifi cum compari uita cft.Itaqi alterutra interempta incredibilis ulcioms cura alterius profequitur interfectorem unumep cum in quantolibamp; populi agmine notitia quadam infcftat.perrumpit omnes difficultates:pcrmcat fpacia:nec ntfi amnibus arcctur.aut perceleri fuga.Non eft fateri rerum natura largius mala an rcmcdia genucrit.iam primum hebetes oculos huic malo dcdit. Eofq; non in fronte ne aduerfo cernere.fed in temporibus- Iraqi excitatquot;.fed fçpius auditu g uifu.

ocr page 184

Abet deindeintcrnicuum bellum cum biebneumonemotum eft animal bac gloria maxie in eadem natum çgvpto mergit fe limo fçpius Geeataq; fole. Mox ubi pluribus codein modo fe coriis loricauic in dimicatione pgit in ea cauda fe attollens idtus irritos aduerfus cxcipit donec obliquo capitc fpeculatus inuadit in faucesmec boc cotctus aliud baud mius debellat aial.

Rocodilum babct nilus quadrupes malum in terra pariter ac flumine infeftu Vnu boc aial terreftre lingup ufu caret unum fupcriore mobili maxilla iprimit morfum alias terribili pedlinatim ftipante fe dentiu ferie magnitudie exccdit plc^qi duo de xx cubita.Parit oua quanta anferes tranfferenfq; ea extra cum locum feinpcr incubat prpdiuinationc quadam ad quem fummoaudtu co ano egreffurus cft nilus Nec aliud animal cx minori origine in maiorem crefcit magnitudinem.Vnguibus autein armatus cft contra omnes idlus cute inuicfta dics in terra agit nodlcs in aqua temporis utrinqiratione bunc faturum cibo pifciu amp;nbsp;femp cfculcnto orein littorc fomno datu parua auis qup trocbilos ibi uocatur. Rex auiu in Italia inuitat ad biatu pabuli fui gracia os cius primum ad fultim repurgans. Mox dentes amp;nbsp;intus fauces quoq;ad banc fcabcndi dulcedinem qua maxime biantcs in qua uoluptatc fomno prefTum confpicatus bicbneumon per eafdem fauces:ut telum aliquod immiGum erodit aluum.Similis crocodilo:fcd mior cfl bicbneumonceft in nilo natus ftincos contra ucncna prpcipuum antidotum.Idem ad iflamädam uiroi^ ucnerem. Verum in crocodilo maior erat pedis q ut uno eet cius bode cotéta natura. Itaq; amp;nbsp;delpbini immcatcs nilo:quorum dorfo tang ad bunc ufum cultellata incft pcna abigctes cos prçda:ac uclut in fuo tatum amne régnâtes alioqui ipares uiribus ipio alluiteriirut Gallet cim in boc cueda animalia fciuntqinó modo fua comoda:uerum amp;nbsp;boftnim aducrfa norunt:fup occafiois tcla no2^t:partefq; diffidétium in bcllis.ln uctre mollis ed tcnuifq; cutis crocodilo.ldeo fc ut tcrriti mergüt:dclpbiniq;fubcutes aluu illa fecit fpina.Quin amp;nbsp;gens bominu cd buic beluç aducrfa in ipo nilo in iteriori tyri Infula quam habitat appellata mefura eorum parua:fed prçfentia aimi in boc tatum ufu ira terribilis. Hçc cotra fugaces belua eft tugax cótra ferpentes. Sed aduerfum irc foli it audet:qui amp;nbsp;flumini inatât dorfoq; equitâtium modo ipofiti biatibus refupio capite ad morfum addita mox claua a dextera Içuaq; tenétes extrema cius utrinquc ut frena in terram agunt captiuos ac uoce etiam fola territos cogunt euomere rccetia corpora ad fepulturam.Itaqici uni ifulp crocodili no anatat:olfacftuq;eiusgeneris bominum ut pfillorum ferpetes fugatur:bcbctes oculos boc animal dicif babere in aqua:cxtra acerrimi uifus:quattuorq ; mefes byemis femper inedia trafmittcrc in fpecu. Quida boc unum g diu uiuat crefeere arbitrantur. Viuit autem longo tempore.

Aior altitudine in codcin nilo belua bippotamus editur ungulis binis quales bubus dorfo equi amp;nbsp;luba amp;nbsp;binnitu rodro reluno cruda torta amp;nbsp;dentibus aprorum aduncis:fcd minus noxiis.Tcrgoris ad fcuta galeafqiipenetrabilis prpterq fi humore madcat:depafcitur fcgetes dedmationcante ut ferut determiatas in dicm:amp;cxagro ferentibus uedigus ne quae reucrtenti infidiac comparentur.

Rimus eum amp;.v.Crocodilos Romççdilitatis (up ludis.M.Scaurus teporario Eurippo odendit.Hippotamus in quadi mededi parte ctia magidcr cxidtt.Adidua nanq; Cacictatc obcfus exit in littus recenti barundmum cçfura fpcculatur:atquc ubi acutiffimam uidit dipitem imprimcns corpus uenam quandam in crure uulncrat: atq; ita ,pfluuio fanguinis morbidum alias corpus exoncrat:amp; plagam rurfus limo obducit.

ocr page 185

Imite quiddam amp;nbsp;nolueris in eadem çgypto monftrauitqupuccaf ibis refPri aduncitate per cam partem fempcr ruens qua reddi ciborum bonera maxime filubre eft. Nee bçc fola multis ab liaiibus repta funt ului futura boim: dicftamum berbam extrabcndis fagyttis Ccrui mondrauere percudi co tclo paftuq; beibc eius clcëto ridc percudi a pbalagio quod cd aranei genus.aut aliquo fimili cancros ededo fibi medentur.Eft amp;nbsp;ad fcrpentium iftus prçcipua qua Ce lacerti quotiens cum bis conferuere pugnam uulnerati rcfoucnt.Cbelidoniam uifui falubcrrimam birudics monftraucre uexatis pullorum oculis illam edentcs.Tcftudo cuniculç qua bubula uocant paftu uires contra fcrpcntes refouct. Muftella ruta in murium uenatu cum bis dimicatione conferta.Ciconia origano.Edera Apri in morbis fibi medentur.amp; cancros ucfccndo maxime mari eicttos. Anguis bibcrno fitu membrana corporis obducta foeniculi fucco impedimentum illud exuit:nitidufq , ucrnat.Exuit autem a capite primum:nec celerius q uno dic ac noeSte repplicans ut extra fiat membranae quod deerat intus.Idcm byberna latebra uifu obfcurato maratbro berbç fe affricans oculos inugit:ac refouct.Si uero fquamc obtorpuere:fpinis fc lunipcri fcabit.Draco uernam naufcafilueftris lacftucç fucco reftrigit.Pantbcras per carnes fricatas acoito uenenu idem barbari uenantur.Occupât illico fauces eoip angor:quarc pardaliacbcs id uenenum appcllaucrc quidam.At tera contra boc cxcrcmcntis bois fibi medetur amp;nbsp;alias tam auida eorum:ut a padoribus cx induftria in aliquo uafc fufpenla altius g ut faltu queat contingere iaculado ca petcdoq;dcfigi:amp; poftremo cxpiramp;. Alioqn uiuacitatis adeo lente:ut eiedtis itcrrancis diu pu^namp;. Elephas camelcone cbcolori frode deuorato occurrit oleaftro buic ueneno fuo,X/rfi cu madragorç mala gudauere formicas lambunt.Ccruus berba cinara uencnatis pabulis refiftit. palumbes graculo mcrulp pcrdiccs lauri folio annuu fatlidium purgat.Columbç Turtures amp;nbsp;galliacei berba quç uocatur belfine. Anates anferes cçtcrçcp aquaticç berba fidcritc. Grues amp;nbsp;fimiles iunco paluftri.Coruus occifo Camelcone qui etiam uicftori nocamp; lauro ifeftu uirus extinguit.

Ilia prçtcrca utpote cum plcrifq; animalibus eadem natura rerum cfli quoque obfcruatione amp;nbsp;uentorum amp;nbsp;imbrium amp;nbsp;tem pedatu prçfagia alia alus dcdcrit quod profequi immenfum edçque Sqreliqua. Cum fingulis bommum focictitc liquidem amp;nbsp;picula permonet non fibris modo extifqv. circa quod magna mortaliu portio bçramp;.Scd alla quadam fignificationc ruinis iminétibus mufculi prpmigrat araneo cum telis primp cadunt.Auguria quidcm periculis artem feccre apud roanos ^facerdotum collegium mei maxime follcnnc eft.in tcrralocis rigetibus amp;nbsp;uulpcs animal.alioquin folcrtia dirum:amnes gelatos lacufqi non nifi ad eius itum icdituq; itranfcat.ObCcruatum eft eam aurem ad glaciem apporta coieélare craflitudinc gelu-

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ec minus clara exitii documenta funt etiam contenendis anialyus .M.Varro

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;audior eft a cuniculis fuffofCum in bifpaniaoppidum.aTalpis in TbcfCalia.a ranis

\ciuitatci gallia puUb.ablocudis i Africa .Ex gyaro cydadu ifula:amidfos a muribus \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fugatos .In Italia amyclas a fcrpetibus deletas .Citra ginamulcos ptbiopas latedclcrta

\rcgio cft a fcorpioibus folifugis gente fublata:amp;alcolopendris abadias otrificnfcs \audior eftTbeopbraftus .Sed yl reliqua ferarum genera redeamus.

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lenis utranqi effe naturam amp;nbsp;alternis annis effe mares'.alternis foeminas fieri

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;parere fine marc uulgus credit.Ariftoteles negat collum amp;nbsp;iubam^unitatem fpinp.

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;porrigu.rctlcdlicfö circuadlu nifi totius corporis nequit. Nlulta prçterea mira tradut

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fed maxime fermonem bumanum inter paftoy. Rabula affimularemomcqi alicuius

\addifccre quem euocatum foris laceramp;. Item uomitionc bois imitariad follicitados \canes quos inuadat:ab uno animali fcpulcbra erui inquifitione corpog.Foeminam

ocr page 186

raro capi oculis mille efTc uarictates:colorumquc mutationes. Prçterca umbre cius contadiu canes obmutefccre:amp;quibufdam magicis artibus omne animal quod ter luftrauerit in ucfligio hprcrethuius generis coitu lepna in Ethiopia parit corocotram (imiliter uoces imitantem hominum pccoruq;:acics:ci perpetua in utraq; parte oris nullis gingiuis dente continuo:quç ne contrario curfu hebetctur:capfarum inodo includitur.Hominum fermoncs imitari amp;nbsp;maticarum in Ethiopia audioreft luba bicnpplurimp gignuntur in Africa:quae amp;nbsp;Afinorum filueftrium multitudinem fundit.Mares in eo genere finguli foeminarum gregibus imperitant.Timet libidis çmulos:amp; ideo grauldas cuftodiunt:morfuq; natos mares cadrant.Contra grauidae latebras petunt:amp; parere furtim cupiunt:gaudentq; copia libidinis. Eafdem partes fibi ipfis ponttei aputat fibri periculo urgente.Ob hoc fe peti gnari. Caflorem uocat mcdici:alias animal horrendi morfus. Arbores luxta flumia:ut frro ccdit homints parte comprçhenfh non anteq fracta cocrepuerit offa morfus refoluit. Cauda pifciû lus.Cetera fpecies lutrç:utrunq; aquaticum:utriqi mollior pluma pilus.

Anae quoque rubetae:quarum amp;nbsp;in terra amp;nbsp;in humorc uita plurimis refertae medicaminibus.Deponere ca affidue ac refumere paftu dicutur ucncna tantu femp fibi refcruantes. Simul amp;nbsp;uitulo marino uidtus in mari ac terra. Similc fybris eft ingcnium:cuomit fel fuumad multa mcdicamia utile. Item coagulum ad coitiales morbos.Ob ca fe peti prudens Theophraftus audior cd. Angues co mo amp;nbsp;ftcliócs fenedlutcm exuere.Itaque protinus deuorant proripientes comitiali morbo remedia cofdcin pcftifcros in Graecia:innoxii morfus cHein Sicilia.

Eruo quoq;cft fua malignitas gq placidiffimo animalium urgente ui canum ultro confugiunt ad homine:amp; in paricndo fcmitas minus cauct huinais ucftigiis tritas:qqup fecretpac fcris opportunp.Conceptus earum pofl ardluri fydus odlonis mcnfibus ferunt. Parturiuntenim amp;gcmios:a conceptu. Separat fe:at mares rcbcli rabic libidinis ffuiunt:fodiunt fcrobcs.Tunc roftra eorum nigrcfcunt:donec aliqui abluant imbrcs.Focminç autem ante partum purgantur herba quadi qup fifcl dicit faciliore ita utentes utcro:a partu duabus hcrbis quprhamo amp;nbsp;fifcrlis appellantur paftf redeunt ad foetum.Illis imbui ladlis primos uolunt fuccos quacunq; de caufa editos partus exercent curfu:amp; fugam meditari docent adprçruptaducunt:faltumqi democrat.lam marcs foluti dcfyderio libidis auidc petût pabula:ubi le prçpingucs fenferc.latebras quçrunt:fatcntcs incomodu pondus.amp; alias femp in fuga aeqefeut ftantefq; refpiciunt.Cum prope uentum eft rurfus fugç prçfidia repetentes:hoc fit inteftino dolorc tam infirmi:ut idlu leui rumpatur intusdugiunt autem latratu canum audito.aura femper fecunda.ut uefligia cum ipfis abeant. Mulcentur fiftula paftorali amp;nbsp;cantu cum erexere aures acerrimi auditu.cum rcmifcrc furdi. CçtcL: aial fimplex amp;nbsp;omnium reru miracula ftupcns in tantum.ut equo aut buccula acccdcte propius hominem luxta uenantem non cernat.aut li cernat.arcum ipfum fagyttafep mirentur.Maria tranfnatat gregati nantes redlo ordie amp;nbsp;capita iponctes procedetiu clunibus uicibufqiad terga rcdcutcs.Hoc maxie notatur a Cilicia Cypxc traiicictibus nec uidcnt terras.fed in odore carum natant. Cornubmares habent:foliq; aimaliuin oinnibus annis ftatuto ucris tempore amittut. Ideo fub ipa die q maxie in uia petut latentamiffis uclut incrmcs.Sed amp;nbsp;hi bono fuo inuidentes.dcxtruin cornu negant inueniri ceu medicamento aliquo prpditum.ldq ; mirabilius fatendum cft.cum amp;nbsp;in uiuini s mutent omnibus annis defodi ab his putant.Acccfis autem utrifq; odore amp;nbsp;comiciales morbi deprehenduntur.Indicia quoqiftatis in illis gerunt fingulosanis adicientibus ramos ufqiad fexennes. Ab co tempore fimilia reuimfcunt.ncc poteft ptas difccrni.fed dentibus fenccla declaratur.aut cnim paucos.aut nullos habet. Nec

ocr page 187

in cornibus imis ramos alioquin ante frótcm promtere Colito iunioribus no decidut caftritis cornu.i.ncc nafcuntur. Erumpunt auté renaCcétibus tuberibus primo aride cutis fimilia.eadem teneris increCcunt ferulis barundineas in paniculas molli pluata lanugineqdiu carcnt.His nodtibus procedut ad pabula icreCcctia folis uaporc durat Ad arbore fubinde experientes:ubi placuerit robur in aperta prodcut.captiit li Cunt edera in cornibus uiridante:amp; ex attritu arbo^ ut in aliquo ligno teneri dû cxpiuf innata.Fuit aliquando amp;nbsp;candido colore:qualcm FuiGc traditur.Q.Sertorii ccruam quam effe fatidicam bifpaiç getibus perCuaCcrat. Et his cu ferpete pugna.Inuefligat cauernas nariumcp Cpiritu extrabunt renitentes .Ideo Cingulare abigendis Cerpetibus odor adufto ceruino cornu.Contra morCus uero prçcipuû remcdiu coagulo bimnili in matris utero occiCi.Vita Ceruis in confeCCo longa pod centu annos qbuCda captis cum torquibus aureis:quos Alexander magnus abdiderat adoptis la cute in magna obcfitatc.Febrium morbos non Icntit boc aial.quin amp;nbsp;mcdctur:buius timori qCda modo principes foemias Ccimus omnibus diebus matutinis carnem cam deguftai? Colitas.amp;logo ÇUO caruidc fcbribus.quod demû cxiRiant ratu Ci uulnere uno itereat

St eadem Cpecie barba tantum amp;nbsp;armorum uillo didas quctragelapbonuocat no alibi qiuxta pbafim amne nafccs.Ccruos africa ppcmodu Cola no gignit.

TCbameleontem amp;ipCa quanqfrequentiore india figura amp;nbsp;magnitudo erat hcertimifi crura effent rcefa.amp; excclCiora latera uentri iunguntur:ut,pifcibus amp;nbsp;Cpii fimili modo emiamp; rod^ ut in paruo baud abCimilis uillo cauda ploga m tcuuitate dcCinens amp;nbsp;implicas Ce uipermis orbibus.Vngues adunci motus tardior ut tedudi corpus aCpcruin ceu crocodilo:oculi in receffu cauo tcnui diCcriminc praegrandes amp;nbsp;corpori concolores:nunq eos operit nec pupillae motu.Ced totius oculi ucrCationc„ circumaCpicit.Idcm celCus bianti Cemp ore.Colus animalium.nec cibo .nec potu alt ncc alio q aeris alimento.Contra caprificos tere innoxius alioquin amp;nbsp;coloris natura mirabilior.mutat nanque eum Cubinde amp;nbsp;oculis amp;nbsp;cauda amp;nbsp;toto corpore:rcdditque qucncunqiproxime attingit prêter rubrum candidumqv Defundlo pallor eft:caro incapitc amp;nbsp;maxillis amp;nbsp;ad comifuram caudçadmodû exiguamec alibi_toto corpore Canguis in corde.amp; circa oculos tantumiCcera Cine Cplenc^ybemis mcfibus latamp; ut lacerta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ir

Vtat colores Scytbarum Tarandrus nec aliud ex bis quç pilo uettiuntur.nih inlndis lycaqn.cui iubata tradit ccruix. Nam Tboas lupou id genus pxrius longitudinebreuitate crurum diffimile. Velox faltu.uenatu luuens innocuum boi babttum non colorem mutant.pcr byemes birti çdate nudi Tarandro ma§nitudo 1quçbouieft caput maius ccruio.nec abCimile.cornua nmoü.Vngulabihda:uiUus ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magnitudic urCorum.Ccd cubbuit Cui coloris cffe aCim Gmilis.Tergori tanta duncia

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut thoraces ex co faciant. Colores omnium arborum fruticum florum liquorum^

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reddit metuens in quibus latamp;.Ideoqiraro capitur- Mirum effet babitum corpori

itam multiplicem dari, mirabilius etiam uillo.,

IYdrices generatIndia amp;nbsp;Africa fpina contectas bcriaceou genere 5edbyttrici \longiores aculei .Et cum intendet cutem mifilcs in ora urgentium figitcanu 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;et paulo longius eiaculatur.by^crnis autem fc mcfibus condit.quç natura multis amp;

\anteomnia urfis.

\Riorum coitus byemis initio .nec uulgari quadrupedum more .fed ambobus \cubantibus complexifq;. Dein feceffus in (pecus feparatim in quibus pariunt i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXX.dic ad plurimum quinos.bi funt candida iformifqi caro paulo muribus maior

\fine oculis fine pilo.Vngues tantum prominent .banc lambendo paulatim figurat \ncc quicq rarius bomincs q paricntcm uidere urfam.Ideo marcs quadrageis diebus

ocr page 188

latcntfocminç quaternis menfibus.Specus G non habuere ramorum fruticumque congerie pditicit impenetrabiles imbribus moUiq; fronde codratos. Primis diebus bis leptenis tam graui fomno prcmutur:ut ncc uulneribus quidem excitari queant Tunc mirum immodum ueterno pigucfcunt.Illi funt adipes medicaminibus apti contraq;defluuium capilli tenaces ab bis diebus rcfidunt:ac priorum pedum fucco uiuuntfoetus rigentes apprimedo pccftori fouét no alio incubitu q ad oua uolucrcs miu dicftu crcdit Tbcopbraftus per id tempus coctas quoqi urfoic carnes fi aOcruét increfcerc. Cibi tune nulla augumetamee nifi humons minimuin aluo inucneris Sanguinis exiguas circa cor tantum guttas-reliquo corpori nihil lede procedut uerc Sed mares prçpîguesicui rei caufa no prompta cftiquippc nee fomnoquidéfagiatis prater.xiiii.dies ut diximus.Exeuntes herbam quandam tamarim nomine laxandis intcftinis:alioquin concretis deuorant:circa qi furculos dentium praedomantes ora. Oculi eorum hebetantur crebro:qua maxime de caufa fauos expetût ut cóuulncratu ab apibus os leuamp; Enguinis grauediem illam.Inualidiflimu urfo caput quod leoni fortidimum.Ideo urgente ui prpcipitaturi fe ex aliqua rupe manibus cooperto capite iaciuntur:ac fppe in harcnis collo infradlo examinantur. Cerebro ucneficium ineffe hifpani credunt.Occiforumqiin fpccftaculis capita concremat teftato. Quonia potu in urfinam rabiem agat.Ingrediuntur amp;nbsp;bipedes arbore auerfi rcpunt:tauros ex ore* cornibufq; eorum pedibus omnibus fufpenfi in pondere fitigat.Nccalteri animaliu in male ficio aflutia folertior.Aialtbus notatueft.M.Pifone.M.McfTala c6fulibus ad.xiiii.kl.ocftobris Domicium Aenobarbium pdilcm currulem Vrfos Numidicos fui(Tc.c.amp; totidem uenatores pthiopas in circo dcdiflc.Miorr adieClum numidicos fuiffcicum in Africa Vrfum nongigni conftamp;.

Onduntur hyeme amp;nbsp;pontici mures dumtaxat ibi:quorum palatum in guftu fagaciffimum.Audlores quonamodo intellexerut miror. Condutur amp;alpini qbus magnitudo mcdia eft:fed hi pabulo ante ir fpecus couedlo cu quida narret alternos marem ac foeminam fupra fc c6plcxo fafee herbp fupios cauda mordicus apprpbefa inuicem detrahere ad fpecum.Idcoqullo tempore detrito ede dorfo. Sunt his pares amp;nbsp;in çgypto fimilitcr refidcnt in clunes:amp; in binis pedibus gradiütur:prioribufq;ut manibus utuntur.

Reparat hyemi herinacei cibos ac uolutati fupra iacetia poma afixa fpmis unu non iplius tenentes ore portant in cauas arbores. Iidem imitationes aquilois in auflrum condentes fe in cubile prçfagiunt.Vbi ucro fenfere uenantem contraito orc pedibufq: ac parte omni inferiore qua raram amp;nbsp;inocua habet lanugineicouoluuf in formam pilp nc quid comprehendi poffit prpter aculeos. In defperatione uero cx fe urinam reddunt tabificam tergori fuo fpinifquc noxiam propter hoc fe capignari Quamobrem exinanita prius utina uenari ars eft amp;nbsp;tum prpcipua dos tergoris :alias corrupto fragilis putribus fpinis atq; deciduis etiam fi uiuat (ubtracftus fuga.Ob id no mfi in nouiffima fpe maleficio illo pfundif. Quippe amp;nbsp;ipfe odorc fuu uencficiu difFert.Ita parente fibi terminumqi fupprçmum operiente:ut ferme ante captiuitas occupamp;:calide poftca aqueafyfu rcfoluif pila:apprçhéfufqi pcs alter c poftcrioribus fufpcndiofa fame nccat. Aliicr non eft occidere amp;nbsp;tergori parcere. Ipfum animal no ut rentur plerique uitç hominum fupcruacuû cft fi no fint:illi aculei fruftr.i uellc^ mollicies in pccude mortalibus data.hac cute expoliutur ueftes. Magnum fraus amp;nbsp;ibi lucrum. Monopollium inuenit de nulla re crebrioribus fenatufcolultis.nulloq; non principe addito querimoniis prouincialibus.

Rinç amp;nbsp;duobus aliis aniinalibus ratio mira Lcontophonon accepimus uocari paruum:ncc alicubi nafeens g ubi Ico gignif.Quo guftato tanta illa uis cft:utc;tcris

ocr page 189

quadrupedum imperitans ilico expirct. Ergo corpus eius aduQum afpergunt aliis carnibus polcntç modonnftdiantdq; ferç necant:quç etiam in cinerc tam contraria e feris.Haudimmerito igitur odit Leo uifumqi frangit amp;nbsp;citra morfum exaimat. Ille contra urinam fpargit prudcns:hancquoqi leoni exitialem.

Lyncum humor ita redditus ubi gignuntur glaciatur arefcit ue in gemas:carbuculis fimilcs amp;nbsp;igneo fulgetcs colore liguriu uocatas.atqi ob id fuccio a plerifcp ita gccrari prodito-Nouent hoc fciuntcp lynces.amp; inuidentcs urina terra opcriunt:eoq;cclerius folidatur.llla alia folertia in metu melibus fufflatç cutis diftêtu létus hominum amp;nbsp;morfus canum arcent.prouident tempeftatem amp;nbsp;fciri obturatifqi qua fpiraturus eft uctus cauernis ex alia pte aperiût fores De cçtero ipfis uillofior cauda pro teguméto cft.ergo in hyeme alus prouifum pabulum alus pro cibo fomnus.

Erpentium uipera fola dicit terra códi.Cçtcrç arbo^ aut faxo^ canis amp;nbsp;alias ucl anua fame durât.algore mo depto où fecetfus tempore ueneno orba dormiunt.

Imili modo amp;nbsp;Coclep illç quidem iterum amp;nbsp;çûatibus adbçrctes maxime faxis aut etiam iniuria aquae rcfupinatac:auultaeque non tarnen exeuntes.

N Balearibus uero infulis Cauaticae appellatae non prorepunt e canis terrae: neque herba uiuunt:fed uuae modo inter fe cohaerent.

St amp;nbsp;aliud genus minus uulgarc adhérente operculo eiufdem tcfte fe operiens obruta terra temper bçc amp;nbsp;circa maritimas ratum alpes quondameffoÛç coepere ïam crui.amp;inuclitcrno.omnium tarnen laudatiffimae in ballipbalea infula.

Accrtac minutiffimum genus Cocleis negant femeflrem uita excedere Lacertp Arabiae cubitales.India uero in Nyfa monte.xxiiu.in longitudine pedum colorc fuluei aut punicei aut Cerulei.

X bis quoq aialibus quç nobifcu degut multa fut cognitu digna fidcliffimuqi ante omnia bomini Canis atepEquus.Sed pugnade aduerlus latrones canem pro domino accepimusicbfedtumq; plagis a corpore non reccffiUe uolucres amp;nbsp;feras abigentem. Ab alio Epiro agnitum in conuentu percudorem domini laniatumque cx latratu coactum ut cogeretur fateri Iccius .Garamantba rege canes duceti ab cxilio redeuntem prçliantes contra rcfiftcntes comitati fuerunt propter bella. Colopbanti Itemqi cadabalenfes cohortes canum habuere. Hçprimp dimicabant aciem nuqua deuacUntes hçc erant fididima auxiliamcc dipcndiorum indiga. Canes defendere cymbris cpfis domos eorum plaudris impofitas.CanisIafonclycio interfecto cibum capere noluit.inediaqiconfumptus eft. Is uero cui nomen byrcani rcddidit durides accefo rcgis Lyfimacbi rogo micat fe flamp.SimilitcrqiHyeronis regis memorat bC Pyrrhum Gelonis tyranni canem pbyliftus memoratur amp;nbsp;nycomedis bitynip rcgis uxore eius cbfigula lacerata propter laCluior ecum marito locu.Apud nos Volca^u nobile qui Caffclliu lus ciuilc docuit a durecne fuburbano redeute cu aduefpauifföC canis a gradatore dcfcndit. Item Celium Senatorem aegrumPlacentiae ab armatis opprçUum nec prius ille uulnamp;atus cdqcanc interempto. Sed fuper omnia in mo acuo aedis populi ILomani tedatum Appio lunio:amp; .P. Siluio Confulibus.cum animaducrterctur ex cauta Neronis gcrmaici filii in litum tabinum amp;druieia cius \umus cx bis canem nec in carcerem abigi potuitle.nec a corpore recedidc abicdto m gradibus gemitoriis moedos edentem ululatus magna populi Romani corona. Ex qua cum quidam ci cibum obiecidamp;ad os defuncti tuliffe.Innatauitidcm in tyberi cadaucre abicdto fuftentar c conatus edut a multitudine ad fpedtandam aialis fidem

ocr page 190

Soli dominum noucre:amp; ignotum quoq; fi repente ueniat intelliguntToli nomina fuafoli uocem domefticam agnofcunt.Itinera guis longa meminere nec ulli preter hominem memoria maior.Impctus eorum amp;nbsp;feuitia mitigatur ab hominecofidctc humi.Plurima alia in his quottidic uita inuenit. Scd in ucnatu folertia amp;nbsp;Ggacitas prçcipua efl. Scrutatur uedigia atq; perfequitur comitantem-ad feram inquifitorem loro trahens:qua uifa q filens occultafTc fe q fignificasdemoftratio cft cauda prima deinde roftro.Ërgo etiam fenedta fedos epeofq; ac debiles finu ferunt:uétos amp;nbsp;odoré captantes protendentefq; roftra ad cubilia.Ex tygribus eos indi uoluntconcipi:amp; ob id in filuis coitus tempore alligant foeminas:primo amp;nbsp;fecundo foctu nimis feroces putant gigni.Tertio demtim educant:hocidem e lupis galii:quorum greges fuum quifqiductorem e canibus amp;nbsp;ducem habcnt:amp; illum in uenatu comitaturulli paret. N.inqiinter fc exercent ctiam magifteria. Certum eft iuxta nilum amnem currentes lambere:ne crocodilorum auiditati occafionem prçbeant.Indiam petenti Alexandro magno rex albaniç dono dederat iufitatp magnitudis unum:cuius fpcciedeledlatus luffit urfos mox apros amp;nbsp;dcinde damas cmitti:contcmptu immobili iacenti eo:qua fegnicie tati corporis ofFenius imperator generofi fpiritus eu iterimi iuffit.Nuciauit hoc fama regi.Ita qialterum mittens addidit mandata ne in paruis experiri ucllamp; fed in leone. Elephantcue:duos fibi fuidcihoc interépto prptcrea nullü forc.Nccdiftulit Alexander leonemq; fractum protinus uiditipoftca Elephantum iuffitiduci baud alio magis fpcdtaculo delcdtatus:horrétibus quippe per totum corpus utilis igcnti primum latratu intonuit. Mox in ccruiccm affultans contraq; beluam exurges hinc amp;nbsp;illincartifici dimicatione:qua maxime opus efTamp;ifcftas atqi cuitis donec affidua rotatum uertigine afflixit ad caCum eius tellure cocuda. Canum generibus anotatiis partus iufta ad pariendum annua ptas.Gerunt utero fexagenis dicbus gignunt cccos amp;nbsp;quo largiore aluntur la été eo tardiorem uifum accipiunt.Non tamen ultra unqua XX.diem unum:nec ate fcptimu. Quidam tradut fi unus gignatur nono dic cernere Si gcmini.x.Idemqiin fingulos adiici:totidemq; tarditatis ad luce dics:amp;abeaqup fit foemia exprimi par a geita clunes ccrni. Optimus in foetu quidc qui nouiOimus cernere incipit aut quem primum fert in cubile foeta.

Abies canum fyrio ardente homini pcflifcra ut diximus ita morfis letalia quc metu.Quapropter obuiam itur per.xxx.eos dics gallinaceo maxime fimo immixto canum cibis:aut fi prpucnerit morbus pirctro. Ad morfum ucro unicum remediu oraculo quoda nuper reptu. Radix filucftris rofp:qup cynoroda appellatquot; Colimclla audior cft. Si.xl.die q fit natus caflrcf morfu cauda fummifqieius articulis auferat; fcqueti ncruo exempto.ncc caudam crefeere:nec canes rabidos ficri. Canem locutu in prodigiis quod eqdc anotauer iaccepimus amp;nbsp;ferpente latraffcicu pulfus eft regno Tarquinius.

Idem Alexandro equi magna raritas contigit Bucephalum cum uocarunt:fiue ab afpedlu toruo:fiuc ab iligni taurini capitis armo imprefTi.Scxdecim talctis feut ex phyloico pharfali grege emptum tum ctid puero capto cius decore:ncmiein hic alium q Alexandrum regio inftratus ornatu rcccpit in fedé:alios paffim reiicies Idem prpliis mcmorat^cuiulda perbibeturoperç.Theba^ expugnatione uulncratus in alium tranfilire Alexandr non eft pafTus. Multfprçterea eiufmodi propter quae Rex defuncto eo duxit cxequias:urbemque tumulo circundcdit nomine cius. Hçc Cçfaris dictatoris quenq alium dorfo recepi(Tc equus traditur. Idem qi fimiles bois pedes priores habuilife:hac effigie locatus ante ueneris geitricis çdem.Fecit amp;diuus Auguftus equo tumulum:de quo germaici Cpfaris carme cd. Agrigéti compluriû equorum tumuli pyramides habent.Equum adamatum a Semiramide ufquncoitu luba auctor efl.Scythici equitatus cquoi ^gloria flrcput occifo regulo ex ^luocationc

ocr page 191

dimicante bofcmxu ad fpoliandu ucni{ramp; ab equo cius ictibus morfuq; cofedum . Aliû detracto oculo^ opimcnto;amp; cognito eu mrc coitu petifTc prçrupla atqi cxaiatu Equam eadem ex caufa in rcatino agro laceratamq; quadrigam iuenimus. Nanq; amp;nbsp;cognitionum intellectus bis e(l:atq; in grege prions anni fotorem libentius etiam q matrem equa comitantur.Docilitas tanta elt ut uniuerfus fibaritai exercitus egtatus ad fympboni^ cantum faltatione quadam moueri folitus inucniatur.Idc praclagiut pugnam:ami{Tos luget dominos lacbrymafqj interdû dcfydcrio fundunt. InterfeCto Nicomede rege equus eius iedia uitam finiuit.Phylarchus refert cetauretu a galathis in prplio occifo antiocho potitum equo cius confedifleouantem.At illuidignationc offenfum domitis frenis ne rcgi pofTôé prpcipitcm in abrupta idc exaimatumq ; una. Philiftus a Dionyfio rcliCtum in ceno hçrente ut fc uulfiframp; lecutu ucftigiadomini examine apum lubpinhärente :coq; oftento tyrannidem a Dionyfio occupata. Ingeia eorum inenarrabilia:iaculantes obtcquia:experiuntur difficiles conatus corpore ipo uifuq;inuitantium.Iam tela humi colleda porrigunt equiti.Nam in urco ad curru uinCti no dubie intelleCtu adhortationis amp;nbsp;glorip fatentur. Claudii cpfaris fpculariu Iudo2 ^circcfibus exeuHo in carceribus auriga palma cqui curace occupaucre primatu obtinuere oppofita effundetes omnia qup cotra imulos debuiflcnt pitiffimo auriga infiftentc facicntcs:cum puderamp; hominum artes ab equis uinci peracto legitimo curfu ad metam fletcrc.Maius augurium apud prifcos plcbciis circeniibus cxculTo auriga ita:ut ftaramp; in capitolium cucurride equos:fcdcmq ; ter luftraffc. Maximum uero eodem perueniffc ab his cum palma amp;nbsp;corona effufo ratumena qui ibi uiccrat Vnde poftea nomen portp eft. Sarmathp longinquo aCturi inedia pridicpréparant cos:potum tantum exiguum impartientcs atep ita per centena milia amp;nbsp;quiquaginta continuo curfu euntibus infidcnt. Viuuntannis quidam quinquagcis:foeip iniore fpacio.Epdem quinquennio crcfccndi fincm capiunt:mares addito anno. Formae equorum qualis maxime legi debeat: pulcherrime quidcm Virgilio uate abfoluta c Sed amp;nbsp;nos diximus in libro de laculationccqucftri condito:amp; fere inter oes conllare uideo Diuerfa autem circa hçc ratio quçrttur ltaq; cum bimi in alio fubiugantipio non ante quinquennes ibi ccrtaincn accipiut.Partum in co genere undeis incfibus Erunt.xii.gignunt. Coitus uerno çquinoétio.Bimo utrinq; uulgarisifcd a trimatu firmior partus. Generat mas adanos.xxxiii.utpotc cuma circo pofl.xx.anu mutatquot; ad fobolem reparandam:quis amp;nbsp;ad.xl.duraffc tradunt:adiutum modo in attollenda priore parte corporis.Sed ad generandum paucis animalium mior fcrtilitas:qua dc caufa interualla admiflurp dantur.Nec tamen.xv.initus ciufdem anni ualamp; tolerare Equarum libido cxtiguitur luba tonfa:gignuntannis omnibus ad.xl. Vixiflecquu Ixxv.annis proditur.In hoc genere grauida itans parit:prçterq; esteras foetum diligit Et fane equis amoris innafci uenebcium hippomanes appellatum in fronte caricae magnitudie colore nigro:quod ftatim edito partu deuorat foeta:aut partu ad ubera nonadmittit.fi quis prçceptum habeat.Olfactum in rabiem id genus agitur amiffa parente in grege armenti rcliquçfoetç educant orbu.terra attingere ore triduo ^pxio glit genitus negant poffe.Carior quis quo acrius in bibendo nares mergitScythae per bella foeminis uti malunt q? urinam curfu non ipedito reddat. Collât in lufitaia circa olifiponcm oppidum amp;nbsp;tagum amnem equas tiuonio flante obucrCis aialem concipere fpiritum.Idqi partum tieri amp;nbsp;gigni perniciffimum itaded triennium uitp non excedere.In cadem hifpania gallica gens amp;nbsp;afturia equini gcneris.hi funt quos thibeldones uocamus.miori forma appellatos.afturcoes gignut. quibus no uulgaris in curfu gradus:fed mollis alterno cruiyc explicatu glomeratio.Vndc equis tollutim carperem curfu traditu.arte fereequo qui horni morbi prçtcrq; ueficpcoucrfio ficut omnibus in genere uetcrno.

Sinum quadringentis nummis emptu.Q.Afio fcnatori audior eft.M. Varro

ocr page 192

haud Teio an omnium precio animaliu uidlo opera fine dubio generi mirifica arido quoqrSed mularum maxic pro generatione patria etia fpeeftatquot;in bis arcadia aebaya Italia reatinis:ipfum animal frigoris maxime impatiens ideo non gencrafin ponto nee in çquinociio uerno:ut cetera pecora admittitur:fed folfticio mares in rcmidióc operis deteriores:partus a.xxx.menfe ocidimus.fed a trimatu légitimas. Totidem quotequç amp;nbsp;eifdem menfibus amp;nbsp;fimili modo. Sed inconttnés uterus urtnä gcitalc redditmi cogatur in curfum uerberibus a coitu. Raro geminos parit:paritura lucem fugit amp;nbsp;tenebras petit:amp; ne confpiciatur ab boie. Gignit tota uita quae cft ei ad.xxx annum partus caritas fumma:fed aquarum tedium maius.per igncs ad foetus tedut Cadunt item fi riuus minimus intcrfit:borrentaut c pedes omnino tingerenec nifi affuetos potant fontes qui funt in pecuariis. Atq; ita ut ficco tramite ad potu eatmee pontes tranfeant per raritatem eorum tranflucentibus fluuiis:mirumq ; dicftu fitiut ct fi imutenturaquç ut bibant cogendi exoncradi ue funtmec nifi fpaciofa incubitu laxitas tota uaria.Nanq; fomno ui(a concupiunt icftu pedum crcbrorqui nifi perinae cinicuerit repulfu durioris materiç clauditate ilico affert:qufftusex bis opima prpdu exuperat. Notum eftin celtibcria lingulas quatringentena milia nummo^ cnixas. Mularum maxime partum aurium referre in bis amp;nbsp;palpebrarum pilos aiunt:quis enim unicolor toto reliquo corpore totide tamen colores quot ibi fuere reddit pullos ea^ epulari mecenas inftituit. Multum eo tempore prplatos onagris poft eu interiit audtoritas faporis.Scd afino moriente uifo celcrriine id genus dcficit

X afino amp;nbsp;equa mulus gignitur menfe.xiii. Animal uiribus in labore cximiu ad tales partus equas ncq; quadrimis minores:ncq;deccnibus maiores legut:arceriq; utrunquc genus ab altero narrant nifi infantia eius generis quod meat ladc baufto Quapropter furrcptis pullis in tenebris equarum uberi afinauuc aculeos admonet Gigniturautcin mula ex equo amp;nbsp;afina:fed effrenis amp;nbsp;tarditatis indomitae.lenta oU elle uetulis.Conceptum ex equo lecutus afini coitus abortu ptmit. Non itc ex afino equi fpmias a partu optime.vii.die implcri obferuatu mares fatigatos melius iplcre quç non prius q dentes quos pullinos appellant laciat conceperit ftcrilis intelligit bvquç non primo initu generare cocperit.Equo amp;nbsp;afina genitos mares binulosatiq uocabant:contraq ; mulos quos afini amp;nbsp;equp generaret:obferuatu ex duobus diucrfi generibus nata tcrtii generis fieri:amp; neutri parentum effe fimilia:caqucipfa:qufit3 nata funt non gignere in omni animalium genere.Iccireo mulas non parere. Ëdin animalibus noltris pcpifie {çpc:ueruin prodigii loco babitu. Tbeopbraftus uulgo parere in Cappadocia traditdcd cHe id aial ibi fui generis. Mulç calcitratus inhibet umi crebriore potu:in plurium grpeorum cft monumentis cu equa muli coitu natu quod uocaucrucbinum.i.paruum mulu.Generatur cx equa amp;nbsp;onagris mafuefablis mulç ucloces in curfu:duricia eximia pedummerum rugofo corpore indomito aio fcd gcnerofo onagro amp;nbsp;afina genitus omnes atecellit. Onagri in pbrygia amp;nbsp;lycaonia prpcipui:pullis eo^ ceu prçftâtibus:fapore africa gloriatur quos lalifioncs appellant ivlulum.lxxx.annis uixiffe atbenienfium monumentis apparamp; co gauificu teplum in arce facerent quodderelictus fenecta cadentia lumetaa comitatu nifuqiexbortarct decretum fcccre:quod nec frumentarii negociatorcsjb incerniculis cum arcerent.

Vbus indicis camelorum altitudo traditquot;. Cornua in latitudinem quaternos pedumin noltro orbeepiroticis laus magna a pyrrhi ut ferunt lam indc rcgis cura. Id confciuus cib non ante quadrunatum ad partus uocandos. Praegrandes itaque fucrc:bodieq; reliquip ftitpium durant.At nuc aniculç ad fecunditatem pofcuntur: tolerantius tame bimç.lauri generationem quadrimi iplent:amp; fingulis denaecodé anno traduntur.Si autem poft coitum in dextram parte abeat tauri generatos mares

ocr page 193

cfTc.fi in Icuam foeminas.Conceptio uno initu peragitquot;, quod fi forte pererrauit.xx. poft die marem focmina repetit.Pariunt mcnfc.x.quicquid ante genitum iutile eft Sût au Stores ipfa complete.x.mcfem die parcremue raro gemios.Coïtus a dclpbini exortu ad pridie.non.lanuarii diebus.xxx.aliqbus amp;nbsp;autuno gétibus gda:qup lactc muut ita difpéfantibus:ut oi tépc ani fupfit id alimétü:tauri no fppius qbis die leut Boues aialiu foli amp;nbsp;retro abulates pafcutquot;.Apud garamatas qdé baud aliter uita feis XV.anis lógissia:maribus.xx.Robur in.v.natu lauatióe cabdçaquç tradufpigucfccre amp;nbsp;fi gs icifa cute fpiritu in uifcera barudic adigat no degeneres cxtiandi etia minus laudato afpedtu:plurimû ladtis alpis.qbus mimûcorpis plurimû laboris capite non ceruice ludtis .Syriacis no funt pallearia.fcd gibbus i dorfo.Carici quoq; in pte.Afip fcdi uifu tubere fup armos a ceruicibus cminctedaxatis cornibus cxccllétes in opere narrat.Cpteri nigri coloris cadidiuead labore da natquot;.Tauris minora g bubus cornua tcnuioraq;.Doitura boû in trimatu poftea fera ate prçmatura:optiecûdoito luuccus imbuif.Sotiu eni laboris agriq; culture babemus.Hoc aîal tatç apud priores curç:ut fit iter exépla danatus a populo roano die diéta g cocubio procati rure omafû dediffe fe neganti occiderit boue adtus in exiliû tag colono fuo îterempto . Tauris in afpeótu generofitas torua fr6tc:auribus fctofis:cornibus in prociflu dimicatione polcctibus fed tota comiatio prioribus in pedibus flatura glifcete alternos replicas fpargefq; in altu barena amp;nbsp;folus aialiu eo ftimulo ardefees. Vidimus ex ipcrio dimicares:amp; ideo demoftratos rotari cornibus cadetes excipi:ite^q; rcfurgere modo iaccntes ex bumo tolli bigai^qietia curru citato uelut aurigas ififtcrc.TbcfTaloy gctis luctum eft equo luxta quadrupedate cornu itorta ceruice tauros necare. Primus id fpcftaculum dedit romçcçfar dictator:bic uieftipoptip amp;nbsp;lautissia deoi^ placatio:buic tantuaialiomniu quibus pcerior cauda nó ftatim nato cofumatç ut cptcris méfurç crefcit uni donce ad ueftigia ima perueniat.Quaobré uiftimay pbatio m uitulo ut articulu fuffragines cótigat breulore nó litat.Hoc quoq; notatu uitulos ad aras buéris bois allatos nó fere litare.ficut nee claudicante:ncc aliéna boftia dcos placari:nec trabente fc ab aris. Eft frequés in 4)digiis prifcoi/:boué locutu:quo nunciato fenatû fub diuo babcri folitu,

Os inçgypto etia numinis uicc colitur. Apim uocantdfigne ei in dextro latere candicas macula cornibus lunpcrefcere incipietis nodus fub lingua quem catarum appellant.Non eft fas eum certos uitp excedere anos.merfumqi in faccrdotum fonte enecat quçfuuri luótu aliû que fuftituat doneciueniät moerct.Derafis etiä capitibus nec taméufg diu quprit.Inuctus deducit a facerdotibus mempbim.funt delubra ci gemma quç uocat talamos:auguria populo^ altei^ mtrade laetum eft. In altero dira portendit.Refponfa priuatis dat e manu cófulctiu cibu capicdo. Germanici Cçfaris manu aducrfatus eft baud multo poft cxtincfti.Cetero fecretius cû fe prupitineptus incedit fummoto ftrepitu liC^toy.grexq^ pucro^comitafcarmebonori eius cancntiu intelligere uidet amp;nbsp;adorari uelle:bi greges repete lympbati futura prçcinût. Foemia bos femel ei anno oflédiffuis amp;nbsp;ipfa inlignibus gq aliis:fempcrq; eodédie amp;nbsp;lueniri earn cxtmguiq; tradut.Mempbi eft locus in Nilo:que a figura uocant pbialä oibus annis ibi auream pateram argeteamq ; mergetes:diebus quos babet natales apis fepte bi funt miyq; neminem per ec. a crocodilis attingi odlauo.poft boram diei.vi.redire belup feritatem.

Agna amp;nbsp;pecori gratia ucl in placametis deorum.uel in ufu uellerum ut boucs fumptum bominum excolut.ita corpo^ tutela pccori debetur generatio biinis utrunquead nouenos annos^qbufdam amp;nbsp;ad.x.primi pares minores foetus coitus omnibus ad araturi occafum.Ideft a tertio idus maias ad aqlp occafum.i.xiii.kalen. Augufti.gerunt partum dicbus.cl.poftca cóccpti inualidi. cordos uocabant antiqui poll id tépus natos.multi bybcrnos agnos proferat uernis.quoniam magis intcrfit

ocr page 194

ante folfficium:qante brumam firmos efK^Solumq ; boc aimal utiliter bruma nafei Ariet i naturale agnas faflidirc fence'll ouiu cofceftari amp;nbsp;ipc fenedta melior ilbsquot, utilior:ferocia eius cobibefcornu luxta aure terebrato?dextro:teile prpligato feminas generat:leuo mares:tonitrus folitariis ouibus abortus ifei^t. Rcmediuefl cogregare cas:ut eptu iuuetquot;.Aquilonis flatu mares cocipi dicUt.auftri fcmias.Atqiin eo genere arietu maxic fpeeftanforaiquia cuius coloris fub lingua babuere uenas cius amp;lanitu\ cft in foetu.Variuqi fi plurcs fuere:amp; mutatio aquau potufq;uariat.Ouiumfumma genera duo tedlu amp;nbsp;coloicu.Illud mollius boc in pafcuo delicatius:quippe eu tedlu rubis uefcaf.Opcrimeta eis amp;nbsp;arabicis prçcipua:lana aut laudatiffima apula amp;nbsp;quae in italia grpci pecoris appellafalibi italia.lcrtiu locum milefipoues obtinent:apulip brcucs uillo:nec nifi penulis celebres. Circa Tarctum canufiuqi fumma nobilitatem babct.In afia uero eodegeere laodicip alba circupadais nulla prefertiNec libra cetenos nummos ad boc pui exceffit ulla.Oues no ubiq tonden^duratqbufHa in locis mos ucllcdi.Colon e plura genera qppccum defint ctia noiatis qs natiuasappellat aliquot modis.

Ifpania nigri uelleris prpcipuas babamp;:pollctia iuxta alpes canufias:rutili quas eritbreas uocant.Itcin bctica canufiu fuluas. Tarctum pugilinis fuf amp;nbsp;fucidis omnibus mcdicata uis byftrip liburnipq; pilo propior g lanp pexis aliéna ueftibus amp;nbsp;q fala alcutulato textu comedat.In lufitania fimilis circa pifcinas prouicip narbonéfis Sunilis amp;nbsp;in fgypto:ex qua ueftis detrita ufu tingitquot;rurfufq; cuo durat. Eft amp;nbsp;byrta tilo erado in tapetis atiqffima grilam certe bis ufus borncrus auedor cft:alitcr bacc galli tingunt aliter partboi ^getes lanp amp;nbsp;per fc coaeda uefte faciut. Et fi addatquot; acetu ctia ferro rcfiftunt.imo ucro ctia ignibus.Nouiffimo fui purgamento:qppc atcnis coquetium extraedp iduincti ufum ucniutgaUiap ut arbitror inuctum.ccrtc gallicis bodic nominibus difccrnit'':ncc facile dixcri qua id çtatc cçpcrit.Antiqscnim tborus e ftraméto erat:qlitcr nunc lam in caftris caula patris mci mcória cçperc apbimalia nraficut uillofa amp;nbsp;etia neutralia.Nam tuica lati elaui in modum gaufape texi nunc primuicfpitilana:^ nigr p nullu coloré bibut. De reliq.% ifcdlu fuis locis dicemusnn cócbyliis inaris aut berbaie natura:lanam colo amp;nbsp;fufo tanaquibquç cade Caia Cecilia uocata é in tcplo.m.anci duralTe pdétc fe audioré.m. Varro dhclaq; ab co toga rcgia ugulata in çde fortup:q Scruilius TuUius fucrat ufus.Inde fadtu ut nubétes uirgies coitarctquot;colus copta amp;nbsp;fufus cü flamïc ca prima tcxuit rcdli tunicatn qles cum toga pura tyroncs iduuntur noucq; nuptp. Vngulata ucdis prima lautiflimis fuit:inde iurriculata defluxit.Togas raias pbrygianalq; diui Augufti nouissis tcpibus cppilTc fcribit Fcncftclla:crebrp papaucrate antiqorc babct originé.Iam fub Lucilio pocta in Torquato notatç.prçtcxtç apud betrufeos originélucncrc.trabcis ufos accipio reges Pidlas ucflcs lam apud bome24 fuillè. Vndc triupbalcs natp.acu faccrc id pbryges inucnc2^t.Ideoq;pbrygianç appellate funt.Au^ ^ irexcre in cadé afia iucit Attalus rex Vndc nomcattalicis.Colores diucrfos pidlurp intexere babylon maxic cclcbrauit amp;nbsp;noméipofuit.Plurimis ucro litiis texere:que polymita appell.it Alexandria iftituit Icutulis diuidere Gallia.mctcllus Scipio triclinaria babylonica fcHcrtiis odlingcntis milibus ucniffc. lam tune pofuit in capitalibus criminibus quae Neroni principi qdringctis feflcrtiis nup coHiterc Seruii Tullu prg:tcamp;tf:qbus fignum fortunp ab eo dicatp cooptu erat duraucre ad feiai cxitu:mi:y:q; fuit:ncc defluxidc cas.ncc teredinu iniurias fcnfidc annis.dix.uidiinus iam amp;nbsp;bidétiû ucllcra purpura cocco conchylio fefquipcdalibus libris infccda:uclut illa fic nafci cogente luxuria. In ipE oue fatis gcncrofitatis oftcdit brcuitatc cruru uctris ucftitus.qbus nudus effamp;apicas uocabat dainnabitqi.Syrip cubitales ouiu caudp plurimuq; in ea parte lanicii.Caftrari agnos nifi quinqucmcnftrcs praematurum exitimant.

ocr page 195

St amp;nbsp;in Bifpania amp;nbsp;maxime Corfica no maxic abCtmile pecori gcus.mufioniu caprino uiUo q pecoris ucllert propius quoru e genere amp;nbsp;ouibus natos priici imbros uocaue^t. Inbrmiffimüpecori caput:gobréauerfum a fole pafci cogendum quoma ftultissia aialiu lanata q timuere igredi uno cornu rapto fcquut.uita lógissia annis.x. In aetbiopia.xui.Capris eodem loco.xi. In reliquo orbe plurimum oótauo utrunque genus intra quartum coitum completur.

Aprç patiunt amp;nbsp;quaternos:fex raro admodufc^t.v.menfibustut ones. Caprç pinguedie fterilefcut.Trimç mius utiliter generat:amp; in feneefta nec ultra qdricnniu ate trimos.Incipiut.vii.méfe amp;nbsp;adhuc lacftates.Mutilu in utroq; fcxu utilius. Prius in die coitus no iplamp;:fequcs cfficatior:ac deide cbcipiut Noucmbri melcmt martio pariat turgcfcetibus uirgultis .Aliquado aniculp femp binp in trimatu iutiles pariut od:oisanis.Abortus frigori obnoxius. Oculos capra fuffufos lûci puóto fanguine exonerat:caper rubi.Solertia eius aialis Mutianus uifam (ibi ^adidit in pótc prçteûi duabus obuiis e diuerfo cu circuadfu aguftip nó capcnt:nec reciprocatione lógitudo m exilitate cpca torrete rapido miaciter fubterfluéte altera dccubuifre:at$ ita alteram proculcat; fupgrefTam.Mares q maxime fimos longis auriculis infra dtifqi armis q uilofidimos probat. Foeia^ generofitatis infigne lacini; corporibus amp;nbsp;ceruicc binp depedetes. No oibus cornua:fcd qbus funt in Lis amp;nbsp;idicia ano^ per ieremeta nodoi^ inutilis lactis maior ubertas. Auribus eas fpiraremon naribus mec ung febri carere Archelaus auctor eft.Ideoq; fortaffis aia his g ouibus ardctior:calidiorefq;c6cubitus tradut.amp; noctu no mius cernere g iterdiu'amp;ideo caprinu lecur uefcctibus reftituit uefptina acie his quos nyctilopas uocat.in Cilicia circaqi fyrias uillo tofili uefttuntquot; Capras in occafum dccliui fole in pafcuis negant contueri iter fcfe:fcd aucrfas laccrc Rcliqs aut horis inter fc aducrfas cognitiorcs. Depedamp;omni u mento uillus quem arucum uocatihoc fi quis apprçhéfam cx grege una trahat:cfter; flupetes fpectat. Id cucire cu quanda herbaahq cx his momorderit:morfus ca^ arbori exitialis.Oliuam lambendo quoq; ftcrilem faciunt.eaq; cx caufa minerup imolatur.

Villi pecoris admiffura a fauonio ad pquinoctium uernum ptatis.viii.menfe quibufdam in locis.cti a a.iiii.ufq; ad.vuiannu.partus bis in anno tempus utero.1111. mcfiû.Numerus fçcûditatis ad uicenos.fcd educare tam multos ncqucuntdiebus.x circa bruma ftatim detatos nafci Nigidius tradit.Impiétéuno coitu qui amp;nbsp;gemiatus propter facilitate aborticdi remedium ne prima fubadione.neq; ante tlacidas aurcs coitus fiat.Marcs no ultra trimatû générant.Foemiç fenectute fcfCc cubantes coeut Cometre fçtus his no efl 4)digium.Suis foetus facrificio die.v.purus cft. pecoris die vii.bubus.xxx.Coruncanius ruminalis boftias donec bidctcs fiercnt puras negauit. Suem oculo amiffo putant cito cxtingui.alioquin uita ad.xv.annos gbufda uiccnos Vc¥ efferant'.amp; alias obnoxium genus morbi fanguie maxie amp;nbsp;ftrumc. Index fuis inualid; eruor in radice fet; dorfo euulfç. Caput obliquu in inceffu.penuriam lacftis pr;pingues fentiunt.amp; primo foetu minus funt numerof;. In luto uolutatio geeri grata.intorta cauda.Id etia notatu facilius lacere indcxtero.q Ipuo detorta pigucicut Ix.diebus.fed magis tridui inedia ante faginationeorfam.aialiu hoc inaxime brutu animamq; ei pro fale datam non illcpidc exiftimabaf. Comptum agnita uoce fuarii furto abactos merfoq; niuigio inclinatione lateris unius rcmealTe.quin amp;nbsp;duces in urbeto^ nundina^domofg petere difcunt.amp; fcri fapiut ueftigia palude cofundere urina fuga Icuare.Caftrat femine fic quocp uti Cameli poft bidui inediam lufpcnfp pcrnis prioribus uulua rccifa celerius ita pinguefcunt.amp;adhibebars lecori fpmina^ ficutanfci^ inuctum in apifico arida faginatis ac facictate necatis repete mulli potu dato.neque alio cx animali numerofior materia ganeae.1.prope faporcs cum cacteris

ocr page 196

fmgulrhic céCoriii/: legum paging intcrdiélaq; cocnis abdoii glandii tcRiculi uuluç fincipita ucrri a ut tamépublu miorum poctç cocna pong feruitutcm exuerat nullo memorcffiuc abdomie etia uocabulo fummis ab co impoGto:placuere bincamp; fcri fucs uefiani.Catois ccforis orationes aprinu exprobrat callu.In tres taméptcs diuifo media ponebant lubos aprinos appellata.Solidû aprum Romano2 4primus iepulis appofuit.p.Scruilius Rulluspater eius rulli qui Ciceronis in confulatu lege agraria promulgault.tam propinqua origo nuncquottidianp rci cfl.amp; bocannales notarut ho^s.ad emendatione mo^/c.quibus notata quide cçna.fed in principio bini tcrniqi paritcr madebantur apri.

luaria eoi^ epteroroyqj filucllriu primus togati generis lueit fuluius birpius q in tarqncnfi feras pafeere iflituit. Nec g imitatores defuere.L.lucullus amp;.Q. bortefius. Sues fere femel ano gignunt maribus in coitu pluria afperitas tucintcr fe dimicat iduratcs attritu arboru codas lutoq; fc tergorares. Fpmipin partu afperiores et fere fimiliter iomni genere bediaru apris maribus no nifi anniculis generatio in mdia cubitales detium flexus gemini ex rodro totide a frote ceu uituli cornua exciit pilus preo fimilis agrcdibus.Cçteris niger:at i arabia Suillum genus no uiuit i ullo genere.

Que facilis mixturi cuin fero qualiter natos atiqui bibridas fues uocabantccti fcmiferos ad boies quoq iut in Caiu Antonium Ciccrois in cofulatu collegam appellati6e traflatamo in iuibus taturfed in oibus quoqiaialiu cuiufcuqigeneris ullu amp;nbsp;placidum ciufde lucnif amp;nbsp;feru ut pote cum bominu ctiam filuedriu tot genera predicfti fint. Caprp tamcin plurimas fimilitudincs tranfhguratur:funt caprp funt rupicaprp.funt ibices pnicitatis miridcqq bonerato capite uadis cornibus gladioruqi uaginis i bec fe librant ut tormeto aliquo rotati i petras potidimu amp;nbsp;mote aliquo in aliu tranfilire cupientes atq;recurfu pernici quo libuerit exultant. Sunt amp;origcs ioli a quibufdam dicfti cotrario pilo ucfliti:amp;ad caput ucrfo.Sunt amp;nbsp;damp amp;pigargiamp; ftreps cerotcs:multaq; alia baud diffimilia.Sed illa alpes:bpc tranfmarini fitusmittüt

Imiarum quoq igenera bominis figurp proxima caudis inter fc didinguuntur mira folertia uifco lungunt laqueos calceariq; imitatione uenätiu tra dûtquot;. Matianus amp;nbsp;latrûculis lufiffe ficftis cera Cornelius didiguitduna cana trilles encquibus ineo genere cauda fitmoua exaltationeadoriri. Nanqidefcdlu lydcrum amp;nbsp;epterp paucnt quadrupedcs.Simiarum gcncri prpeipua erga foetu affccftatio.Gedant catulosquos mafucfidle intra domos parerc oibus demodratitracftariq; gaudent gratulationem intclligctibus fimus.Itaq; magna ex parte complcdtcdo necat:efferatio cynocephalis natura:ficut mitiffima (atyris. Calitriccs toto pene afpec^u diffc^tibarba cd in facio cauda late diffuC ipriori pte boc aial negatquot; uiucre in alio nifi tçtbiopiç quo gignitur cplo.

Epoi ^plura funt genera in alpibus cadidi qbus bybernis mcnfibus pro cibatu niucm credut effe.Certe liquefccte ea rutilcfcut annis oibus.Et ed aliquodaial intoleradi frigoris alumnudepo^ generis funt:amp; quos bifpania cuniculos appellit fpcunditatis inumerp:famcqibalca^ infulis populatis meUibus afferes foetus uetre cxlccfos uel uberibus ablatos no repurgatis interrareis gratiffimo in cibatu babent laurices uoedt: Certum eflbalcaricos aJucifus prouentum eorum auxilium militare a dluo augudo petiffc magna propter uenatum co^i tcrris gratia cd Jniiciunt eas in fpecus qui funt multifores in tcrris.Vndc amp;nbsp;nomen aiali.atq; ita eiccftos fuperne capiunt Arcbclaus audior cd quot fint corporis caucrnp ad excremeta lepori totidc annos effe ptatis. Varius certe numerus repcritquot;.Idcm utranqs uim fingulisineffetac fine mare eque gignerc. Benigna circa boc natura inocua amp;nbsp;efculcta animalia fccuda generauitdepus omnium prpdc nafccs folus:prptcr dafipodcfuperfoctataliudcducas

ocr page 197

aliud in utero pilis ueflicns:aliud in plume aliud inchoatam gerens paquot;tc necno amp;nbsp;ucUcs Icporio pilo facere tetatu c tadlumo pide molli ut in cute ^jpter breuitatc pili dilabi.

Amp manfuefeunt raro cum fer; iure dici non poffint. Complura nanq; funt: nec placida nec feraded mcdip iter ut^q; naturput i uolucribus byrudies:apcs m capo:in marinis dclpbini.quo in genere multi amp;nbsp;bos icolas domus impofuere.

Vres baud fpemedu in oftetis etia publicis aiabarrofis lauini clypcis argenteis marficu portendere bcllu:Carboni imperatori apud clufiu fafceis:quibus in calciatu utcbafcxitiu.Pluraco^ genera i cyrenaica regiôc:alii lata fróte:alii acuta:alii beriaceoi/t genere pugetibus pilis. Tbeopbraftus audior cft in gyaro infula cu icolas fugaffent tery: quoqj rofiffc eos id quod natura quida ad cbalibas facere in ferrariis officinis:aut aurariis quida in metallis:ob boc aluos co^, excidi fcmpqiid furtu de prpbcdi tanta ce dulcedine furadi. VeiiTe mure.cc.numis cafilinu obfidctc banibalc cuqig ucdiderat fameiterilfe:cptore uixide annales tradbticu cadidi ^lucnerc lctu faciutoftentu.Na foricu occetu dirimi aufpicia anales refertos babemus. Sorices amp;nbsp;ipfos byemecondi audior eit Nigidius :ficut glires quos cefortp legis priceps.Q.Scaurus in Confulatu no alio mo cpiis adbibere g cdcbylia aut ex alio orbe couedtas aues. Scmifcy: amp;nbsp;ipfu aial:cui uiuaria in doliis.Idem qui apris iftituit:qua in re notatum no cogregari nifi populares eiuide filup amp;nbsp;fi mifceafalienigcnpmiii amne uel monte difcrcti interire dimicado. Genitores fuos feffos fenedta alut pietate feniu finifbyberna gete.Coditi emm amp;nbsp;bi cubat rurfus pilate luucnclcunt fimilc muftellis quod cis.

Ic mirum rerum naturam non folum alia aliis dediffe terris animalia:fcd i codé quoq; fitu queda aliquibus locis negaffc.In mefia filua.Italipno nifii parte repcriut bi glires.In lycia dorcades no tranleunt montes:amp; bis uicinum onagrum.Item qui Cappadociam a lycia diuidit:in bellefponto in alienos fines no commeant. Ccrui:amp; circa argmulam clatum montem no excedunt.lauris etiam in monte uifis in portu fclene infula uicina muilclp non tralcunt. In boccia lebadep illatp folu ipfu fugiunt quae luxta in orcbomeno tota fubruunt arua. Talpae quibus e pellibus cubicularia uidimus Stragula. Adeo ne Religio quidem a portentis luminouamp; delicias. In ithaca lepores illati moriuntur .extremis quidem in littoribus.in cbufo littoribus cuniculi fcatent. luxta bifpaniam balearibus cyreneifque mutp fuere ranae. Illatis e cotincnte uocalibus durât genus eai^.Mutç funt etiam nunc in fcrifo infula epde alio allatp canunt.quod accideret in lacu. rbe{ralip ficendo tradunt .In italia muribus araneis ucncnatusdl morfus. Eofdem ulterior appcnnina regio non babamp;,iidcm ubicunq; fint orbitam fi tranficrc moriuntur.In olympo maccdonip monte non fût lupi.nec in .Creta infula .Ibi quidem no uulpcs urfiuc.aut omnino ullum maleficii animal prêter phalangium.Araneis dicemus id genus fuo loco mirabilius in eadem ifula ceruos prpterg in cidoneataru regione no elic.Ite apros amp;nbsp;artagenas herinaceos In africa autem nec apros nec ceruos.nec Capreas.nccVrfos

Am quodam animalia irmoxia indigenis aducnas interimunt ficut ferpentes parcunt in myrinthc quos terra nafci proditquot;.Itcm in fyria angues circa .Euphratis maxime ripas dormientes fyros non attingunt aut ctiam fi calcati momordere non fcntiunt malcficia .Aliis cuiufq; gcntis infefli auide amp;nbsp;cum cruciatu examinantes Quamobrem amp;fyri non necant cos-Contra in alctcrmo .Cariç monte .Aridotclcs tradit a fcorpionibus bofpites non Ipdi.indigenas interimi .Sed reliquorum quoqi animalium amp;nbsp;prçtcrea tcrrcflrium dicemus genera

ocr page 198

NIMALIVM QVAE TER RESTR IA APPEL/ huimus hominum quadam confortionedcgctia indicati natura efl.Ex rcligs mimas ede uolucres c6ucit.Quaobic prius aequorum amnium Hagnorumque dicentur.

Vnt autem complura in his maiora ctia terrcflribus Caufaeuides huoris luxuria:alia fors aliium:quibus uita pcndetibus. In mari autc tam late fupino molhq; ac fertili nutrimeto accipientes caulas genitales fublimi femperq; pariete natura pleraq; etia moltrifica rcpcriutquot;perplexis amp;nbsp;in fcmet aliter atq; aliter nue flatu:nuc fluctu conuolutis feminibus atq; principiis.Vera ut fiat uulgi opinio quicqd naicatquot; in pte naturp ulla amp;nbsp;in mari etia prçterq multa:qupnufg alibi rey guidé no folu aîaliû fimulacra incflc licamp; itelligerc intuctibus uua gladiü feras :cucumü uero amp;nbsp;in colore amp;iodore fimilc quo minus miremur equorum capita tam paruis eminere cocleis.

Lurima aut amp;nbsp;maxia in Indico mari alalia. E quibus balençqternum iugerutn piRrices ducenu cubito^qppe ubi locuflpqtcrna cubita impleat.Anguillpquoq;in gage amne tricenos pedes. Sed in mari beluç circa folfticia maxic uifunf. Tune illic ruut turbies:tucimbres:tüc deieeftç montium lugis procellpab imo ucrtunt maria pulfitalq; ex profundo beluas cû fluétibus uoluût:amp; alias tata thynnoi ^multitudic ut magni Alcxadri claffis haudalio móqhoftiu acie obuia cotrarium agmeaduerfa fróte direxerit.Aliter fyfis no erat euadcre no uoce:no foitumo idu:fed fragore terretquot; nec nifi ruina turbatquot;.Cadara appellatur rubri inaris penifula ingens huius obiedu uadus efficigfinus.xii.diez.c amp;nbsp;nodium rcmigio cnauigatus Ptolempo rcgi:quando nullius aurp rccipit afflatu;huius loci gete prccipueadimobilc magnitudiem belup adolcfcut.Cedrofos qui arabim ancaccolut Alexadri magni cladiu prpfcdi pdiderc in domibus fores maxillis beluarum facere offibus teda cotignare:cx quibus multa quadragenu cubito;: logitudis repta.Excut amp;nbsp;pecori fimiles belue ibi in terra paftpqi radices fruticu remcat:amp;qupda equo^ atinoi ^ tauroi^ capitibus:qupdepafeutur fata Maximum animal in Indico mari Piftrix amp;nbsp;Balena cil.

N Gallico occano phyfitem ingetis colunp modo fc attollens altior q nauium uclis diluuic quada crudas.In gaditano occano arbor in tantû uaflis dtfpanfa ramis ut ex ca eauG frçtû nuq itrafTc credatquot;. Apparet amp;nbsp;rotç appellatç a fimilitudic qtcrnis dilhndie radiis modiolos earum oculis duobus utrinque claudentibus.

Hyberio principi nuciauit olifiponcfiu legatio ob id miŒi uifum auditumqi in quodä fpccu cocha canétem tritonc.qua nofcitquot;forma:amp; Ncrcydu Glfa opinio no eft fquais mó hifpido corpc:etia aliq huana cffigié habet.Nanq; hpc in codé fpedata littorc cft:cuius moriétis etia ganitum trifté accolp audiucrc loge amp;Diuo Augufto legatus galliç coplures in littore apparere cxaimes ncrcydas fcripfit. Audores babco in cqueftri ordie fplédctes uifum ab bis gaditano occano marinû hoiem toto corpore abfoluta fimilitudie afcédere nauigia nodurnis tépibus ftatiqi degrauati qs ifedcrit partes:amp; fi diutius pmaneat ctia mergi.Thybcrio principe cótra lugdunéfis ,puiciF littus ifula24 trccctas amplius beluas reciprocans dcftituit oceanus mirç uarictatis amp;nbsp;mignitudis:ncc pauciores in findonum littorc.Intcrq; reliquas clcphatos Varietes candore tantum cornibus animulatis:ncreydas uero multas.Tutanus ucro prodidit

ocr page 199

expulfam belua in gaditano littoraxuius inter pennas duas ultimçcaudç cubita.xvi. fuirent:détcs ciufdé.cxx.Maximi dodrdtiû mcfuraimimi feipcdübcluf:cui dicebat expofita fuifTe andromedaæna romp apportata ex oppido ludiae lopcoflédit inter reliqua miracula in pdilitatc fua.M. Scaurus logitudie pedu.xl.altitudine co Rarum indicés elephantos excedente fpinp craffitudine fefquipcdali.

Alenp amp;nbsp;in noftra maria pénétrât in gaditano oceano nó ate bruma cofpici eas tradut.Códi aut pRatis teporibus iquoda finu placido amp;nbsp;capaciore gaudetes ibi pere hoc (cire orcas ifefta his belua amp;nbsp;cuius imago nulla reprpfentatioé cxprimi poffit alia q carnis.Immcfa dctibus truculétis.Irrupunt ergo in fecreta:ac uitulos eai^ amp;nbsp;foetas uel etia lannu grauidas lacinat morfu ieufTpq; ceu liburnicarum roftris fodiut.Illp ad flcxuimobilesiad repugnadum inertes amp;nbsp;podere fuoon cratp. Tuncquidc amp;nbsp;utero graues paricdiue poenis lualidp folum auxiliu neuere in altum profugcre;amp; fc toto defendere oceano cotra orep occurrere laborat fefequc opponere amp;nbsp;incautas anguRiis trucidare in uada urgere faxis illidere.Speecht ea prplia ceu mari ipfo fibi irato nullis in finu uêtis dludlibus uero ad anhelitus idtufqi quätos nulli turbies uoluat.Orca amp;nbsp;in portu hoiliéfi uifa eil oppugnata a Claudio'principc. Venerat tue exçdificantç eo portu iuitata naufragus tergo^ euedloy e gallia:faciafq3 fc per coplures dies alueu in uado fulcauerat.Ac tumulata fludlibus in taturn ut circuagi nullo mo po{ramp;:amp;dû fagena pfeqtur in littus flucftibusppulfh emicramp; dorfb multu fuper aqs caring uice inuerfp portcdi ludit Cpfar plagas multiplices inter ora portus profedtufq; ipfe cum prptoriais cohortibus populo rcomano fpedlaculu prpbuit:lanccas cógercte milite e niuigiis afrultantibus:quo2 ^unu mergi uidimus reflatu beluç oppletum unda:ora Balenç habet in frótibus.ideoep fumma aqua änatates in fublie nymbos efflant.

Pirant aut cofeffioneomniu amp;nbsp;pauciffiina alalia in mari qupiterio^ uifeerum pulmone habct:quonia fine co nullu aial putaffpirare:nec pifciû branchias habetes anhelitu reddere ac per uices recipcre extimant:quoru bpe opimo eft:nee multa alia genera ctiam branchiis carctia in fumma q fcntctia fuiffe Ariilotelc uidco:amp; inultis pcrfuafiffe dodtriam idagibus:nec me protinus huic opinioni eorum accedere haud didimulo:quoni a amp;nbsp;pulmonu uice aliis poffuntalia Ipirabilia icc uifecra ita uolucte natura:ficut amp;nbsp;p faguie multus alius huor.In aqs qde penetrare huc uitalc qs miref (lt;)ui ctiam reddi ab bis cum cernat:amp; in terras tanto quoqi fpiffiorem nature artem penetrare argumeto aialiûiquç femper defoffa uiuut ceu talpp.Accedit apud me certe cfficacip ut credam oia in aqs fpirarc nature fup forte primu femper anotata pifcium rfuuo calore quadam anhelatio:amp; alia tranqllo uelut ofcitatio.lpfo^ quoqi qui funt in aduerfaopmioc dc fomno pifciu cofeffio. Quis eni fine rcfpiratioc fomno locus Prpterea bulietiu aq?^ fufflatio ;lunçq;cfFccftu:côcba2A quoq; corpora agefeetta fup oia eft quod cc auditum amp;nbsp;odoratu pifciu no erit dubium ex aeris uti^cp materia. Odore quide no aliud g ifedlum aera itelligi pofre:fobr ede his opinefut cutcp libitum crit Brancbi p no funt baleis nec delphis:bçc duo genera fiRula fpirant.qup ad pulmone pertine.Baleis a frote dclphinis adorfo amp;nbsp;uituli marini quos uocant phocas fpirat amp;nbsp;dormiunt in terra.Itcm tcRwdines de quibus mox plura.

Elociffimum omnium aialium no folum mario^ Delpbius:fcd ocior uolucre acrior telo.ac nifi multum infra roffi^os illi foramp; medio pene uctre nullus pifcium cclcritat c cius cuaderamp;.Sed affert moram prouidcntia naturp.qa ntfi rcfupini atque coucrfi nocorripiunt.quecaufa prpcipue uclocitatc eo^ offendit. Nanq; fame cbcitati fugicntecpin uada ima peracuti pifcc diutius fpiritum continuere.ut aere emiffum ad refpirandum emittant.tantaq; ui exiliunt.ut plc^qi uela nauium tranfuolct ucto

ocr page 200

Aguntucrc coiugii patiunt catulos.x.menfc çfliuo tepore interdum amp;nbsp;bios nutriût uberibus Geut balena atq; etiä geftant tçtus in infantia infirmes quinetia adultos diu comitatur magna erga partu caritate adolefcunt celeriter.x.annis putaturad fumam magnitudine perueirc.Vluut etia tricenis quod cognitu prçfeiffa cauda lexpimcntu addutur tricenis diebus circa canis ortu occultaturq; icognito modo quodeo magis miru cft fi fpirare in aqua nequeunt.Solent in terra erupere incerta de caufa nec ftati tellure tacfta moriutur.Multoq; ocius fiflulaclaufa lingua c bis contra natura aqtiliu mobilis breuis atqilata baud differens fuillp pro uoce gemitus buano fimilis dorfu répandu fimuqua de caufa nomen fimonis ocs miro modo agnofeunt malutq; ita appellari.Dclpbinus no tatum bominis amicu animal uei^amp;mufica arte mulcetur fyinpbonif citu amp;nbsp;prpcipue bydrauli fono bomine no cxpaucfcit ut alienu obuiam nauigiis ucnit alludit exultas certat ctia amp;nbsp;quamuis plena proterit ucla .Diuo autem auguro pricipe lucrinum lacu inuedlus pauperis cuiufda pue^ ex baiano puteolisi ludum littera:yc flante cum meridiano meorans appellatu eum fimonis noie fepius fragmentis pais que ob id ferebat allexiframp; miro amore dilexit.Pigeret referre ni res moeccnatis amp;nbsp;tlauiai amp;nbsp;flauii alfii multorüq; effet litteris madata quoeuque diei tepe inclamatus a puero quauis occultus atq; abditus eximo aduolabat paflufq; c manu prçbebat afcenfuro dorfû pennae aculeos uelut uagina códens receptumq; puteolos p inagnu pquor in ludu ferebat . Simili modo reuebes pluribus anis donec morbo cxtin^o puero fubindead confuetum loeu uctitans triftis amp;nbsp;merenti fimilis .Ipfe quoqiquod neo dubitaramp; dcfiderio expirauit. Alius inter bos annos in africo littorc bipponis diaritis fimili modo cx bominum manibus ucfccs fereniq; fc tracftadumamp; alludes nautibus impofitofq; portas ungucto perfidias a flauiano pconfulc africae et fopitus ut apparuit odoris nouitate fludluatufq; fimilis exanirnicaruit bominum conuerfationc ut iiuria fugatus p aliquot mefes mox rcuerfus i codé miraculo fuit Iniuriç poteftitum in bofpitalcs ad uifenduin ucnictiu bipponenfes in necem cius cópulcrunt.Ante bpc fimilia de pucro in lafo urbe mcórantur cuius amore fpedlatus logo tepe dum abeunte in littus auide (equitur in barena luecftus expirauit puerum Aïexider magnus babiloc neptuni facerdotio prpfccit amore illu numinis propitii fuiffe iterprçtatus.In cade urbe lafo egcfidemus fcribit amp;nbsp;alium puc^ bermia nomic fimilitcr maria perequitanteeü repctinp proccllp fludtibus exanimatus edet relatum delpbinum cauli Ipti fatenté no reuerfum in maria atqii ficco cxpirade.Hoe idem amp;nbsp;naupadti accidiffe tbeopbraflus tradit nee modus exeplo^ cadé apbilocbi amp;nbsp;tarctini de pueris delpbinil^ narrit qup faciunt ut eredatur. Arione quoqi cytbaredicç artis îtcrficcre nautis miari paratibus ad itcrcipicdos cius qualius ebliditu cancramp;c/tbara congregatis cantu dclpbinis eu fc iccilfet in mare exceptum ab uno tenarû in littus perucdlum.Eft x^uinciç narboncfis amp;nbsp;in ncumafienfe agro flagnu laterna appellatu ubi ciim boies delpbini focietate pifcantur innumera uis mugilu datuto tempore igullis faucibus ftagnum mare erupit obferuata aedus rcciprocatione:qua de caufa prptcndi no queunt retia quç molc ponderis nullo modo tollerent etia fi no folertia infidicf tempori.Simili ratioc in altum prinus tedunt quod uicino gurgitc efficere locumqi folum pandetibus retibus babile effugere fcdinant quod ubi animaduertcrc pifcantcs cbcurrit aut e multitudo tepis gnara amp;nbsp;magi^ etiam uoluptatis buiusauida totufq; populus c littorc quanto poted clamore cocict fimoncad (pedtaculi cuctum Celeriter dclpbini exaudiut delideria agionum flatu uoce profequente auftro ucro tardius cx aduerfo referete amp;nbsp;tum quoqiiprouifo lauxiliuaduolat pperat amp;nbsp;apparet acics queprius difpoit in loco:ubi coicda epugna. Opponut fefe ab alto trcpidofqi in uada urget.Tunc pifcatorcs circudit rctia furufq; fublcuant.At mugili nibiloius uelocitas tranfilit.At illos excipiunt delpbini amp;nbsp;occidiffc ad prüfens contenti cibos in uidtoriam deferunt.Opere prflium fcruamp;mcludiq; retibus fc fortiffimc urgetes

ocr page 201

gludent.Ac ne id ipCum fugam borium ftimulamp; inter niuigii amp;nbsp;rcth natantefue homics ita fcnfim elabut:ut cxitum no appetat faltutquod cftalus bladdlimum bis nullus conat cuadere ni (ubmittat fibi rctia egredi pro tins ante malum prçliatur. Ita peraéta captura quos interemerediripiütfcd enixioriopeqm unius diei premium ut conCeU (ibiopperiûtur in poderû nee pifciu tâtufed iterieétu pals acuino fariatur quç de eodem genere pifcâdi in latio Gnu.Mutianus tradit.Hoc differut quod ultro neep inclamati prçûo fint partefq; c maibus accipiat amp;nbsp;fuu queep cubantes eu delpbis fotiu babcat quis noétu et ad faces ipfis quoqitcr fc cft publica foeietas .Capto a rege cariç alligatoq in portu dclpbino ingens reliquor couenit multitudo mçfticia qda qua pollent itcliigi miferationé petens donec dimitti rex eum luffitiquin amp;nbsp;paruos temper aliquis grandior comitatur.ut cuftos cofpedticp funt la defunctu portâtes ne laceretur a beluis

Elpbino^ fimilitudinebabent qui uocantur turfiones didat amp;nbsp;tridieia quidc afpedtus.Abed enim illa lafciuia maxime tamen rodris eanicularu maleficctia affimulanti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Edudines tâtç magnitudinis idicu mare eittit ut figula^ fupcrficie habitabiles

cafas integat atep iter ifulas rubri prçcipuc maris bis nauigec cymbis Capiutur multis quidem modis fed maxime euedtaeî fumma pclagv.aut meridiano tempore bUdito eminente toto dorfo per tranquilla fluitantes.quç uoluptas libere fpirandii tantum fallit oblitas fui ut folis uapore ficcato cortice no queant mergi luitcq fluitet Opportune uenatium prçdç ferant amp;paftum egredas nodtu auidcqi f^uratas laxari atqi ut remcaucrint matutino lummaiaqua obdormifccrc id »ditur dertctiu loitu Turn anatare Icuitcrq; a fingulis capi ternas a duobus in dorfû ucrti a tertio laquea inici fupinç atq ita ad terra a pluribus trabi in pbocnitio mari baud ulla ditticultate capiunt ultroqiueniut tempore datuto anni in amnem eleutberucftufa multitudic Dentes no funt teftudini: fed roftri margiés acuti fuperna parte iferiorcm claudete pixidum modo.ln mari uiunnt cocbyliis tanta oris duricia ut lapides comminuant Ïn terram egredein berbis pariut oui auiû ouis fimilia ad cétena numéro eaep aefoda extra aquas ÔC cooperta terra ac pauita pectore complanataicubant noótibus fucant fetus annuo fpacio quodam oculis Ipedfado quçcp oua foueri ab bis putant .rumina coitu fugere donec mas fcduca aliqua imponat aduerfe .Trogoditp cornigeras babet utin lyra annexis cotibus latis ded mobilibus quo^ in natando remigio fc adiuuat

|Cdotiu iduocat eximiç tedudis fed rare Naqi qfi fcopuli prpcuti ebdonopbagos 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;terrent trogoditç autem ad quos annatant ut facras adorant.Sunt amp;nbsp;terredres quç ob

\idinopcr^us cbcrCinac uocat m africpidcfertis qua parte maxime fmetibus barets \fquallcnt rofcido ut credit bubre uiuctcsmc$aliud ibi aial puenit.

\Eftudinu putamia fecare in lamias Icótofqi amp;nbsp;repofitoriu bis ueftire Carbilius

\pollio iftituit pdigi amp;nbsp;fagacis adluxurip inftrumentaingenii.

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quatilium tegmeta plura funt alia corio amp;nbsp;bilis tegut ut uituli bippotami alia

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cono tatum ut delpbini cortice ut teftudics.Silicu duticia ut odreç amp;nbsp;conclrçmuftis

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utlocufte erudis amp;nbsp;fpinis ut edoini.Squamis ut pifcis afpcra cute ut fquatia q ignu

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;ebora polliutur molli ut murenç alia nulla ut polypes

\Vç pilo uediutur anial pariut ut piftrixbalena uitulus bic p^iti terra pecudu \more fecundos partus reddit initu canû modo coberamp; amp;nbsp;parit nuq geminis plurcs„ \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;educat mamis fetu no ate .xii.diem deduciti mare ex eo fubide affuefaties Interficiut

\didiculter nifi capite clifo ipfis in fono mugitus unde nomcuituli accipiunt.Tame \difciplina uoceqi pariter bC uifu populum falutat .Condito freitu nofeuocatirefpbdct

ocr page 202

Nullum animal grauiorc fomno promitur pennis quibus in mari utuElbumi quoqi utee pedu fcrput:pclles cou ctia detractas corpori fenfum çquou rcticre tradutdepq; pftu maris recedete inborrcfccrc.Prpterca dextrp pénç uim foporifera incdc fomnolqi allicere fubdita capiti.

Ilo carentium duo omnio ut aial pariut:dclpbius ac uipcra pifeiu (pecies funt.

Ixxiiii.Prêter erudis iteeda quç funt.xxx.De fin gulis alias dicemus.Nunc cim natur; traeditur infignium.

Rpcipua magnitudic inucnimus thynnum talenta.xv.pepcdidc.Eiufdpcaudf latitudiem duo cubita amp;nbsp;palmu.funt amp;nbsp;i qbufda amnibus baud mior e fylurus in nilo:cfex in rbpnoiattilus in pado iertia pigucfccs ad mille aligdo libras catbeato captus bamo nec nifi bou lugis extra edus.Atqui buc mimusappellatus clupeauena quadam eius in faucibus mira cupidieappetens morfu exanimat.Sylurus gradatur ubicuqieomneanial appetes equos innatantes fepe demergens prpcipucin rlyno germani; amne pro telis boum amp;nbsp;in danubio mari extrabi t porculo mario fimilius amp;nbsp;in boridene meoratur prp:ipua magnitudo in illis oQibus fpinifuc itcrfitis carne prpdulci in gange indi; plataniltas uocant rodro dclpbini amp;nbsp;cauda magnitudie autc xv.cubito}c.ln code ec datius fcbofus baud modico miraculo affert uermes brachiis binis.lx.cubito2 Acprulcos qui nome a facic traxe^t^bis tatas ede uircs ut elephantos ad potu ucnictes mordicus coprpbefa manueo^abllrabat.Tbymni mares lub uctre no habet pinam. Intrat magno mari potu uerno tcpe gregatimmcc alibi fetificant. cordiUaappcHagptus qui fçtas redeute s in mare autumno comitat:limofe uero:aut eluto pelamides incipiut uocari:amp;cum anuu excedere tépus thynni bi membrati cpfi ceruice amp;nbsp;abdoic comcdanfatcpclydio reccti dutaxat:amp; tu quoqigraui ructu cetera parte plenis pulmentis fale adcruat^.Melandria uocaf cçfis quercus adulis iimillid, uilidima ex bis qupcaudc proxii quia pingui carent 4gt;bati{rima ea qu; faucibusquot; At in alio pifcecirca cauda exercitatiliima pelamides inalpclcdhos particulatimqicofctte in genera ciboi ^ difpartiuntur pifciu genus omne prpcipua celeritate adolefcit maxic in ponto.Cauta multitudoamu dulces infercntiu aquas ami auocant cuius ieremetu lingulis diebus intelligitur cum thymnis haec amp;nbsp;pelamides in pontum ad dulciora pabula intrant grcgatim cum fuis qupqi ducibus amp;nbsp;primi omnium fcombri quibus et in aquis fultureus color extra qui cpteriS bilpaniç coetarias bi replent thymnis no commeantibus. Sed in pontum nulla intrat bclba piicibus malefica prpter uitulos et paruos delphinos. Ibymni dextera ripa intrat exeunt Icua.Id accidere cxtimatut quia dextro oculo plus cernut utroqi hebete natura.Eft in euripo tbracii bolFuri quo propontis euxino lunguntur in ipfis.Europam afiamqi feparatis freti anguillis faxu miri candoris a uado ad fumma perlucens luxta calcedonem in littorc afip huius alpedtu repente tcrriti.Semper aduerius bizatii ^jmotoriu ex ea caufa appellatu aurei cornu prpcipiti petunt agmine.Itaq; omnis captura bizantii cfl magna calcedoms penuria. M.P. medii interfluentis euripi opperiuntur autem aquilonis flatum ut fecundo fluctu exeant ex ponto nec nih intrantes pontu bizatium capiuntur bruma non uagantur ubicu$dcpr;bcnfi ulq; ad equiobtiu ibi bybcmatidcm Cpc nauigu uclis euntia comitantes mira quadam dulcedine per aliquot horarum fpacia oC paduum milia a gubernaculis IpcCtatur ne tridente quidem in eo foplus laCto territi quidam cos quo boe ut thynni faciunt pompbilos uocat. Multi in propotideplluat ponti i no intrat.Item Iole; eu rumbi itratmee f;piacltcu loligo reptatur baxacilium turdus amp;nbsp;mcruladcfunt lieut conchylia cum oltrep abundat^Omniaautcbybcrnant in ;g;o itratiu portu foli no remeat trichi;:gr;cis cni in plcrifq; noibus uti par erat quado alus aiqialiis cofdc diuerii appellaucre tradius.Sed hi foli ilty amne lubcunt ex eo fubterraneis cius uenis in adruticu mare defluut. Itaq; amp;nbsp;illic dcfcendétcs nec ung fubvuies e mari uifuntur.Tbymnoy : captura cfta uergiliarum exortu ad arcturi

ocr page 203

4

occafum reliquo tepore byberno latet in gurgitibus imistnif i tepore quot;a'liquo euocati aut pleiluniis pigue(cut:amp; in tatum ut dcbifcat.Vita lógiffima bis bicnio. Animal cft paruu fcorpiois effigie aranci magnitudie boe fe amp;nbsp;tbynno amp;nbsp;ei q gladius uocatquot; crebro delpbmi magnitudine excedéti fub pini affigit aculeo tätoqi ifeftat dolore ut naues fçpenumero cxiliät:quod amp;nbsp;alias faciut alioiyc uim timentes mugiles maxîc ta prçcipue uelocitatis:ut tranfuerfa nauigia interim fuperiacftent.

Vnt amp;nbsp;pifcibus praefcita in bac parte auguria. Siculo bello abulantc in littore augufto pifcis e mari ad pedes eius cxiliit:quo arguméto uates refpódere neptannü patréadoptateeum fibi Sexto Pompeio repudiato. Tanta erat naualis rei gloria fub pedibus Cpfaris futuros qui maria tepore illo teneret.Pifciu focinç maiores g ma-cs In quo^da genere omnio no funt marcs:ficut Araftbynis:omncs cniouis grauidç capiut. Vagantur gregatim fere cuiufqi generis fquamoficapiut ante folis ortu.Tum maxie pifciu fallit uifus noctibus qde iHuftribus çque q die cernût:aiunt amp;nbsp;fi iteretquot; gurges itérée capture itaq; plures fccudo tractu trabi q primoguRu olei maxic fallut Dein modicis imbribus gaudent alunturq; quipped harudincs quamuis in palude prognatp non tamen finc imbre adolcfcunt amp;nbsp;alias ubicunq; pifces i cade aq affidui fi noii affluant exanimatur progelidam byememomnes fcntiut fed maxic qui lapidé habere i capite exiftimatur ut lupi corami fcicna pagri eu afpere byemes fuere multi ccci capiuntur.Iraq; bis méfibus lacent in fpeluncis conditi ficut in tcrrcftriu genere retulius maxic hippurus amp;nbsp;coracini byeme no capi prpterq ftatis diebus paucis amp;nbsp;ifdc fcmpcr.Itc inurcna amp;nbsp;orphus conger perge amp;nbsp;faxatiles omnes terra quidcbocéuado mans cxcauato códi per byemes torpedine pieffa foleamq; tradunt .Quidam rurfus aeftus in paciétia mcdiis feruoribus fexagenis diebus latent ut glaucus afclli auratae fluuiatiliu fylurus caniculae exortu fyderatur amp;nbsp;alias fulgore fopig.Hoc amp;nbsp;in mari açcidere cyprio putat amp;nbsp;alioqui totum marc fentit exortu eius fyderisquod maximc in bofforo apparamp;.Alge eni amp;nbsp;pifccs fupferutur ab imo uerfa omnia.

Vgilum natura ridcfin metu capite abfcondito totos fe occultari crcdctiu. Ifdc tamen tanta facilitas ut in pbpnice amp;nbsp;narboncfi prouincia coitus tempore e uiuariis marem linca loginqua per bos ad brachias religataemiffum in mare eadem q; linca retractu foemip fcquat ad littus rurfuf$ fpmina mares partus tempe apud atiquos pifciu nobiliffimus babitus accipenfer unus omniu fquamis ad os uerfis contra aq nando meat nullo nuncin honore effquod quidem mirorcu fit rarus inuctu quida CÛ elopem uocat poftea prçcipuâ audforitaté fuilTc lupo amp;nbsp;afellis Cornelius nepos amp;nbsp;labenus poeta mimoi ^ tradidere lupo?: laudatifTimi qui appellantur lanati a can do re moHitiaq; carnis.Afelloru duo genera coliri minores amp;brachi qui non nifi in alto capiuntquot;ideo prolati prioribus at in lupis in amne capti proferuntquot; :nunc fcaro datur principatus qui folus pifcium dicit ruminare herbifq; ucfci atqi non alus pifcibus mari carpathio maxime frequens pmontoriu troadis Iccftufponte nuqua trafit inde aduceftos tyberio claudio prlcipe optatus ditius prpfedtus claffis inter boftienfcm amp;nbsp;campanic ora fparfos diflciauit. Quinqucnio fere cura c adhibita ut capti redderetquot; mari poftea frequetes inueniuamp;ar italip littore non ante ibi capti admouitq; fibigula fapores pifcibufqi fatis amp;nbsp;nouum tncola mari dedit ne quis pcregrias aucs rôç parere miretur.Proxia eft menfa pecori dumtaxat mufteHa^ quas mirum dicftu inter alpes lacufq; retiç bigratinus pmulas murcis generat cx reliqua nobilitate amp;nbsp;gratia maxima eamp; copia mullis ficut magnitudo modica biafq; libras poderis raroadmodu exupat nec in utuariis pifcinifq; crcfcunt.Septentrionalis tatum hos amp;nbsp;proxima occidentis parte gignit occanus .Caetera eorum genera plura. Nam amp;alga ucfcfihamp;oftreis amp;nbsp;limo 0 lt;alioru piicium carne amp;nbsp;barba gcmia infigni ututur inferiori labro lutarariu

ocr page 204

ex bis ulliffimi generis ippcllat:bunc femper comitatur.Sargus nomincalius pifcis amp;cçnû fodicte eo excitatu deuorat pabulu.Ncclittoralis bis gralaudatiffimicochyliu fapiut.Nome his fcneftella a colore m ollio^ calciametoi ^ datu putat. Pariut ter ano bis certe toties foetura apparamp;.Mullu expirante uerficoloris qda numerofa uarictate fpctftari proceres gulç narrat rubctiu fquama^ multiplici mutatione palle(cente:ac fi Ultro fpedtafinclufus.M.Apicius ad omne luxus ingcniu maius in fotio^garona Ea quoq i res cognomen inuenit nccari cos prçcellens putauit atq; e iccore eoru alccc excogitare prouocauit id eni e fhcilius dixiffe q qs uixerit.Afinius celcrec6fularibus boc pifce pdigus nomen claudio pricipe unum mercatus R.odio milibus nullufq; reputatione aufert tranfuerfum animu ad cotemplationem eorum:qui in coqueftioc luxus coquos emi fingulos pluris q equos quiritabant amp;nbsp;nunc coci triumphorum prpciis parantur amp;nbsp;equoru pifces nullufq i prope iam mortalis cxiflimatur pluris q qui peritiffime cenfum domini mergit

Vllum.lxxx:librarum in mari rubro captum licinius mutianus ggt;diditquati mercatura cum luxuria fuburbanis littoribus inuentuefl amp;nbsp;hpc natura ut alibi pifces principatu obtineant.Coracinus Îçgypto zeus idem faber appellatur gradibus circa cbufum.Salpa obfccnus alibi amp;nbsp;qui nufquam percoqui poflit nifi ferula uerberatus In aqtaia farmofluuiatilis maris oibus profertquot;pifciu alii brachias multiplices habet alii fimplices alii duplices his aqua accepta ore emittunt.Scnedlutis iditiu fquamai; duricia quç no funtomnibus fimilcs Duo lacus italiç in radicibus alpium larius amp;nbsp;uerbanus appellafin quibus pifces omibus annis ucrgiliaiA ortu exiftunt fquamis confpicui crebris atq; prpcutis clauorum caligarium effigie.nec amplius qua circa cum menfem uifuntur.

Iratur arcadia fuum exocctum appellatu ab eo qificcum foni caufa exeat circa clitoriu uocalis bic tradifSC fine brachiis idem aliquibusadonis diólus exeunt in terra amp;nbsp;qui marini mures uocantur amp;polipi murenç quin et indipflumibusccrtu genus pifcium ac deinde refilit.Nam ftagna amp;nbsp;amnes tranfeunt plerifqiamp; cuidcns ratio ef l ut tuto fçtus edantqui non fint ibi qui deuorét foetus fluótufqs minus fpuiat bas intelligi ab bis caufas fcruaricp tempo:/: uis magis miretur fi quis reputet quoto cuiq ibominu nofci uberrimam eOe capturam foie tranfeunte pifciû fignû:

Arin 02^ alii funt plai ut rubi folcç ac pafferes q a rubis fitu tatu corpoi^ differt dexter refupiatus eft illis pafTeri leuus alii lógi ut muréa conger.Dein pennayquoqi fiunt difcrimina quç pedum nice datç funt pilcibus. Nullis fupra quinas quibufda binae quibufdam trinp aliquibus millç in fucino tantum lacu pilcis cft qui octonis pcnis natant binç omino longis ut lombricis amp;nbsp;aguillis amp;nbsp;cogris nullp ut murenis quibus nee braebip bec omnia flexuofo corpoi ^impulfu ita mari utuntur utferpetes terrp in ficco quocp repunt idco ctia uiuatiora talia amp;nbsp;e planis aliqua non habet pénas ut paftinacç ipfa eni latitudine amp;nbsp;quç mollia appellatquot; natat utpolipi.Quoiam pedes uicem pcnnai; illis proflant.

Nguillçoctonis uiuut annis durant amp;nbsp;finc aqua fenis diebus aquilone fpirate auflro paucioribus.At byemeeçdé i exigua aq nontolcrat neci turbidaideoffl circa ucrgilias maxiccapiutur fluminibus tame prçcipue turbidis pafeût nodibus exanimes pifcium folç non fluitant.

Acus eff italip bcnacus in ueronenfi agro mintiu amnem trafmittes ad cuius emerfus annuo tempore odlobri fere menfe autumnali fydere ut pala c by cato lacu flucflibus glomcratç uoluunfin tantum mirabili inultitudinc ut in excipulis eius fluminis ob hoc ipfû fabricatis finguloy : milium globi repcriantur.

ocr page 205

Vrena quocuncp tepore parit cum cçteri pieces dato pariant oua cius citiffime crefeunt in Cicco littore clapCis uulgus coitu fcrpctiu impleri putat Aridoteles zini^ uocat marem qui gcnerat.Difcrimine eCTe quod murena uaria amp;nbsp;infirma fit zinirus unicolor amp;nbsp;robudus dentefep extra os babeat in gallia feptcntrionali murcis omnibus dextera in maxilla feptenç maculçad forma fcptctriois aureo colore fulget dûtaxat uiuctibus pariterqi eu anima extin guunfinuemtin bocanimait documeta fçuiciç ucduis pollio eques.Ro.ex amicis dtui augudi uiuariis earum immergens damnata macipia no tag ad boc feris terraru no (ufficictibus .Sedquia in alio genere totum pariter bomincdiftrabi fpedtare non poterat ferut aceti guftu prçcipue cas in rabiem agi tcnuinimu bis tergus contra aguillis craffius eog ucrberari folitos tradit ucrrius prçtaxatus amp;nbsp;ob id multa bis dici non inditutam.

Lanoi ^ pifcium alterum ed genus quod pro fpina.Cartbilaginé babct ut rapç padinaeç fquatinç torpedo amp;nbsp;quos bouts lamiç aqlçranç nominibus grega appellat quo in numero fquali quoque quamuis non plant bçc grçcia in untucrlum fcla^b^^ appcllauit.Aridotelcs primo boc nomé ets impofuit.Nos didiguere nÓ posumus ni cartilaginata appellare libeat.Omnia autem carnoftora funt talia amp;nbsp;fuptna uefeut ut tn dclpbinis diximus.Et cum cçteri ptfees oua partant.boe genus folum utcagup Cete appellant.animal parit:cxccpta quam Ranam uocant.

St paruus admodu pifcts affuctus petris echinus appellatus :boc caris adbçrëte naues tardius irc creduntur.Inde nomine impofito:qua ob caulam amatoriis queep ueneficiis ifamis ed amp;nbsp;ludtcio^.ae litium mora quç ertmia una laude pelâtfrluxus grauidarum utero fidensipanufqi contines ad pucrpcriu tame tn cibos itfmittit pedes cum babere arbitratur Aridoteles ita poftta pennarum fimilitudieMuttanus muricem cGc latiorem purpura neq alpero mec rotundo ore: :nccptn agulos pdeute roftro fed fimpltee eoneba in utroq latere fefc colligere: quibus inbprcntibus plena uentis ftetide naucm portantem nuncios a periandro ut cadrarentur nobiles puen concbafcwid preditcrunt apud gnidto^ uencre coli.Trcbtus niger pedalem ede amp;nbsp;craffitudinc quincp digitorum naues morari.Prpterca bane ede uim cius aderuatt in fale ut aurum quod dccidcrit in altidimos puteos admotusextrahat

Vtant pilees colorem candidum byeme amp;nbsp;fiunt aedate nigriores mutat pbycis reliquo tempore candida ucre uaria eadem pifctum fola nidificat ex alga atq tn nido parituolat byrundo fane per quam fimilis uolucri byrundini.

Tem miluus fubit in fumma maria pifcis ex argumento appellatus lucerna linguaq ignea per os exerta traquillis noéhbus telucamp; attollit e mart fefquipcd^lia fertornua quc$ ab bis nomen traxit.Rurfus draco marinus captus atqiimmidus in barenam caucrna fibi rodro mira celeritate excauat.

Ifcium quidam fanguinc carent de quibus dicemus .Sunt autem t^a genera primum quç mollia appellant deinde cotera crudis tenuibus podreo teftis coclufa duris mollia fuut loligo faepia polypus amp;cacteracius gencris.His caputintcr,pedes amp;nbsp;in uctre pediculi edoni omnibus fçpiç amp;nbsp;loligini pedes duo ex bislon^üimi amp;nbsp;aCpcri pudui ad ora admouêt cibos amp;nbsp;in fluctibus fe uelut ancboris ftaoïliut caetera cbiri cu qbus uenantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ ver

Oligo ctiam uolutat extra aquam Ce efferens quod 8 1 petuculi faciunt la^ttae modo Ççpia¥ generi mares uariis amp;nbsp;nigriores cbftatiçqi maioris pende tridente fçminçauxiliant .At foemia icto mare fugit ambo autem ubi fenfere fc appr^bendi

ocr page 206

effufo atramento quod pro fanguine bis cfl infufcata aqua abfeondung polyporum multa genera terreni maiores g pelagi amp;nbsp;omibus branchiis ut pedibus ac manibus utuntur:cauda ucro que eft bifulca amp;nbsp;acuta in coitu eft polypis fibula in dorfo qua tranfmittunt mare cam que modo in dexteram partem modo in finiftram träffcriit Natant obliqui in caput quod ^rçdu^ e fufflatione luuantibus. Caeteru per brachia uelut acccptabulis difpcrfis baüfto quodam adbçrefcunt tcnent fupini utauelli non queant uada non apprehendunt amp;nbsp;gradibus minor tenacitas.Soli molliu in ficcum exeunt dumtaxat afperant Icuitatc odore ucfcuntur cochylioru carnequorû conchas com plexu cruriû frangunt itaq; prçiaccntibus tcftis cubilc eorum deprehendit amp;nbsp;eu alioquin brutum habeatur animal ut quod ad manum hornisänatat in re quodamo familiari callamp; omnia in domû comportât dein putamina rofa carne egerit annatates q; pifciculos ad eam ucnatur colorem mutat ad fimilitudine loci amp;nbsp;maxime in metu iptum brachia fua rodere falfa opinio eft id enim a congris euenitei fed renafet ficut cholchotis amp;nbsp;lacertis caudas haud falfum iter precipua autc miracula eft qui uocatur nautilos ab alus pomphilos fuppinis ifummaequo^pucnitita fepaulatim fubrigcs utemida omni per fiftulam aq uclut exoneratus fcntina facile nauigamp; poftea duo prima brachia retorquens membranam iter illa mirae tenuitatis extedit q uclificdtc 1 aura cactcris fubrcmigans brachiis media fecado ut gubernaculo fe crigit ita uadit alto liburnicarum gaudens imagine fi quid pauoris interueniat haufta fe mergens aqua.

Olyporum generis onzena diefta grauicapitis odore.Ob hoc maxime murenis ei confecftantibus polyppibinis mentibus conduntquot;ultra bimatu no uiuunt pereunt autem-tabe femper focminp celerius amp;nbsp;fere a partu no funtprçtcreuda amp;.L.lucullo proconfulc beticp comperta de polypis quç trebius niger e comitibus cius prodidit auidiffimos elle eo nebaru.Illas ad tacftum comprimi procidentes brachia coru ultro q; efeam ex preda accipere . Carent conchae uitu omniqi fenfu alio g cibi amp;nbsp;periculi • intidiantur ergo polypi apertis impofitoq lapillo extra corpus ncpalpitatu eiiciitur ita fccuri gravantquot; cxtrahuntqi carnes nHç fe contrahunt fed truftra difcuneatac tanta folertia animalium hcbctidimis quoq; eft.Prpterca negat-ullum effe atrotius animal ad conficicndumhomincin in aqualudlatur enim complexu amp;nbsp;forbamp; acccptabulis ac numerofo fucco detrahit eu in naufragos urinantis ue impetu capit fed fi iucrtaf elangucfcit uis exporrigunt cnim fe refupinati mirum omnibus maris odore quoq; eorum qua de caufa 'amp; uafis illiniûtur cetera quç idc retulit môftro 4gt;priora poifunt uidcri.Caetcrc in cacteris a(ruetus exire c mari in lacus eorum apertos atque ibi ad falfamenta populari mire omnibus marinis expetentibus odorem quoq; eoi; .Qua de caufa amp;nbsp;muria nafis iHiniuntquot; conucrtit in fe cuftodum indignatione affiduitatc furti immodici.Sçpes erit bis obiedfç fed bas trifcendebat per arbore nccdcprohcdi potuit nifi canum iagacitare hi redeuntem circumuafere noctu concitique euftodes expauere nouitatc primu oiü magnitudo inaudita erat.Deinde color muria oblitus odore dirus qui fibi polypu exfpedlafTet aut ita cognofceramp; eu môftro dimicarc fibi uidcbatur. Nanque amp;nbsp;afflatu terribili canes agebat nue extremis crinibus flagelatos nunc robuftioribus branchiis clauai ^modo incufTospgreq ; multis tridetibus cofici potuit offendere lucullo caput cius dolii magnitudine amphorarum.xv.capax atq; ut ipfius trcbii ucrbis utar barbas quas uix utroq; brachio coplcdti ciTetclauaru mo torofas longas pedum.xxx.acccptabulis fiue caliculis urnalibus pcluiu mododetes magnitudini refpondcntcs rcliquiç aOcruatf miraculo pepedere pondo feptigctoi^ Sacpias quoq; amp;nbsp;loligines ciufdem magnitudinis expulfas in littus illudideaudior cffin noAro mari loligines quinum cubitoy^capiutur.Sppiç binum ncq;his bimatu longior uita.Nauegcram fimilitudinem amp;nbsp;aliam im propontidc uifam fibi pdidit

ocr page 207

Mutianus concham cffe achati modo carinata inflexa puppe prora rolirata.In hanc condi nauplium anial fppic fimilc ludendi focictatc foia duobus hcc fieri generibus Tranquillo enim uecftorem demiflis palmulis ferire ut remis fi ucro flatus inuitcnt eafdem in ufu gubernaculi porrigi pandicpbuccaru finus aure huius uoluptatein ce utferat illius ut regat fimulq; eandem defecdere i duo fcnfucarentia nifi forte trifti. Id enim conflat eu nauigantium humana calamitas in cauficft locuftp crufla fragili muniuntur in eo genere quod caret fanguine latet mefibus quinis.Similitcrcancri qui eodem tempe occultatur amp;nbsp;ambo ueris principio fcnccflutc anguiu more exuut renouationc tergorum. Caeterum in aqs natant locuftç rcptantiu modo fluitant fi nullus ingruat metus rcefto mcatu cornibus quçfunt rotunditate prçpilata ad latera porrccftis.Idecrecftis in pauorc obliq; in latere pecdunt cornibus iter (e dimicat.Vnu hoc animaliu nifi uirium fcrueti aqua incoquatquot;fluida carne non habent callu.

luunt pctrofis locis cancri molibus hyeme aprica littora fedtantur çflatc iopaca gurgium recedunt. Omia eius generis hyeme leduntur autumno amp;nbsp;ucre pigucfcut et plenilunio magis ga nodie lydus tepido fulgore mitificat.Cancro^ genera carabi aftaci tacineae paguri heraclcotici leones amp;nbsp;alia ignobiliora .Carabi a cptcris cancris cauda diflant in phpnicc hippocuocaf tantae uclocitatis ut confcquino poffit ederis ulta longa pedes octoni ornes in obliquum flexi .Foeminç primus pcs duplex mari fimplex prptcrea bina brachia dcticulatis forcipibus fuperior pars in primoribus bis mouetur inferiore immobili dextrû brachium omibus maius. Vniucrfi aliquando congregatur os ponti cuinccrc non ualcnt quaobrem egreffi circumeunt apparçtque tritum itcr pinochcras uocatur minimus ex omniü gencrc.Idco opportunus iiuriac huic folertia eR inaniu oftrearu teflis fe c6dcre amp;nbsp;eu accrcuerit migrate in capatiorcs Cancri in pauore etiam retrorfum pari uelocitatc redeunt dimicat inter fe ut arietes aduerfis cornibus incurfantes contra fcrpcntiu idtus medentur .Sole cancri fignû tranfeuntc amp;nbsp;ipforum cum exanimatu fit corpus tranffigurari in fcorpiones narratquot; in ficco.Ex eodem genere funt echini quibus fpinac pro pedibus ingredi mos êhis in orbem uolui.Iraqi detritis lepe aculeis inueniunf ex bis echinometrç appellant quo^ fpinçlongiffimac calices minimi nee omnibus idc uitreus color. Circa turoné candidi nafcuntur fpina parua.ouaomniü amaraquina numero:ora in medio corpc in terram uerGtradunt facuitiam maris prçfagirc cos corrcptifquc opperiri lapillis mobilitatcmq ;pondere flabibilientcs nolunt uolutatione fpinas attcrcre:quod ubi uidere nautici ftatim pluribus ancboris nauigia infrenant.

Ncodcm genere cocleae aquatiles terrcflrcfq; exerentes fe domicilio:hinaquc ceu cornua protendentes cotrabctcfqi oculis caret.Idcoq; Corniculis proterant iter.

Edlines in mari ex eodem genere habentur reconditi amp;nbsp;ipi magnis frigoribus ac magnis pflibus:ungucfq;uelutigne lucentes in tenebris Tabentes ctia madetiu more Firmioris lam teflp muriccs:amp; concharum gcncra:in quibus n^agna ludetis naturç uarictas tot colorum differently. Tot hgury planis concbauis longis lunatis in orbem circuadlis dimidio orbe cyfis in dorfum elatis lenibus lugulatis dcticulatis ftellatis ucrtice muricatim in toto margine in mucronem cmiffo foris effufo intus replicato.Iam diftincftionc uirgulata crinita crifpata cuniculatim pecftinatim diuifa: umbricatim undata cancellatim rcCT:iculata:in obliquum:in redtum fpanfa prydefata porreda fimulata brcui nodo ligatis toto latcrc conncxis ad plaufu aptis ad buccini recuruismauigant ex his ucncric:prybcntcfq;concauant fibi parte:amp; aury opponeres per fumina yquorum uclificant faliunt pctlincs:amp; extra uolitant:fcq; amp;nbsp;ipi carinat.

ocr page 208

Ed quid bacc tam parui commemoro cum populatio morum atqueluxur.p non aliunde maior quam e concharum genere proueniat ! lam quidem cx tota rerum natura damnofdlimum uentri mare cfbtot modis tot mcnfis tot pifciu Caporibus:quibus prptia capietiu periculo fiut.Sed quota bçc portio cft reputatibus purpuras conchylia margaritas pa¥.fucrat.s.in gulas c6di maria nifi maibus auribus capite toto corpore a foeminis luxta uirifqi gelarentur.Quid mari cum ueflibus/gd undis fludtibufqicum ueUcre/Non reeft e rccipit h^c nos re? ^natura nifi nudos/efto fit rata uctri cû eo fbcietas/qd tcrgori/pai^ lit nili qui uefcimur piculis etiä ueftiamur Adeo per totu corpus anime hominis qupfita maxie placet principiû niq; columcqi omnium return prptio margaritf tenent. Indicus maxime bas mittit oceanus inter illas beluas talcs tantafqi quas diximus per tot maria uenientcs tam longo terrarum tractu e tantis folis ardoribus atq; indis quoqiinfulis pctutur:amp;admodum paucas Fertiliffima eft taprobanc amp;nbsp;troadis ut diximus in circuitu mundi. Item perimuh promontorium Indif:prpcipueautem laudantur circa arabiam in pcrfico finu maris rubri.Origo atep genitura conchp cll haud multum ocrearum conchis differes.has ubi genitalis anni ilillaucrtt ora pandentes fefe quadam ofcitationc implcri rofcido conceptu tradunt grauidas poftea cmti:partumque concharum effe margaritas pro qualitate roris accepti.Si purus influxerit cadorem infpici. Si ucro turbidus:amp; fru fordere. Eundem pallere cplo micantc conceptum cx eo quippe conflare:cacliq; cis maiorem fotietatc elle q maris.Inde nubilum trahi colorc.aut pro claritate inatutia fercnuin.Si tcmpeftiue fatientur grandefeere amp;nbsp;partus (i fulguramp; comprimi coebas ac pro iciuni i modo minui.Si ucro ctiam tonuerit pauidas ac repente coprpfTastqup uocant phyfemata efficere fpctiem uerum modo inani inflatam finc corpore:hos eé concharum abortus.Sani quidem partus multiplici codarc cute non iproprie callu ut exiffimari corporis podit.Itaq; expurgantur a pcritis.Miror ipfo tantum cas eolo gaudere (ole rube(cerc:candoremquc perdere ut corpus humanum.Quare prfcipuu cuftodiunt pelago altius inerff g ut penetrent radii.Flaucfcunt tamen amp;nbsp;illc feneda rugifq; torpcfcunt:ncc nifi in luuenta conflat ille qui queritur uigor. Craflcfcut etia in lencCli concbifqiadhprefeuntmee bis auelli queunt nifi lima:quibus una tantu cfl facies amp;nbsp;ab ea rotunditas aducrfis planicies ob id tympana nominatur:cohçrétes Videmus in conchis unguenta hac dote circumferentibus.Cpterum inaqua mollis unio exemptus protinus durefcit. Concha ipfa cum manum uidamp; comprimit fefe: operitq; opes luas gnara propter illas fe pcti:manumq ; fi prpucniat acie fua abfcidit nulla lulfior c poena amp;nbsp;alus muita fuppliciis quippc inter fcopulos maior pars lueit fed in alto quoe p comitantur marinis canibus:ncc tarnen aures foeminarum arcetur Quidam tarnen tradunt ficut apibus ita couchais examinibus fingulas magnitudie amp;nbsp;uctudate prpcipuas effe ueluti duces mare ad cauendum-folertip has urinantium cura peti.Illis captis facile esteras palantes retibus includi:multo deide obrutas falc in uafis ficftiltbus crofa carne omni nucleos quofda corpo¥:hoc efl uniones decidcrc in uia:ufu attcri non dubium cft:coloremc F indiligctia mutari.Dos omnis in cidore magnitudic orbe leuiorc pondere haud proptis rebus in tantum ut nullt duo rpiat indifcrcti:undc nomen Vnionum Romanae.s.impofucrc dcliciae. Nam idapud Gr^cos non eflmccapud barbaros quidem inuentores eius aliudq margaritac:amp; m candore ipfo magna differcntia:clarior in rubro mari repertus. Indicus fpccularium lapidum fquamas alfimulat:alias magnitudine procellens. Summa laus coloris eft exaluminatus uocarramp;procerioribus fua gri cflflcchosappcll.itfafttgiata logitudic alabaflrorum figura in pleniore orbe dcfincntcs. Hos digitis fufpendere amp;nbsp;binos ac ternos:aurtbus focminarum gloria cfl.Subcunt luxurip cius noia amp;nbsp;tcdia exgfita perditione potatus. Si quidem ctiam id facere crotalia appellant ceu fono quoque gaudeant amp;nbsp;collifu ipfo margaritarum. Cupiuntqs lam amp;nbsp;pauperes licftorem foeiae

ocr page 209

11 publico unionem effe dictitantes quin amp;nbsp;pedibus nec crepidaru tantu a ftngulis fed totis focculis addunt.Neq ; enim gelare tam margaritas niG calcct:ac per uniocs etiam ambulent fatis eft.In nro mari repcriri folebat crebrius circa bofforu Tbraciu ruffi ac pirui in concbis quas imas appellant. Ac acarnania quç uocatur pina gignit (^o apparamp; non uno conche genere nafci.Nanq; amp;nbsp;luba tradit arabicis coneba cGc fimilem pectini infecto birfutam modo echinorum.Ipfum unione in carne gradini^ fimilem.Concbç non tales ad nos afferuntur:nec in acarmania ante laudati repiunt enormes amp;nbsp;fere concolores marmori. Meliores ede circa actium. Sed amp;bi parui amp;nbsp;in mauritaniç maritimis Alexander poliftor amp;nbsp;fudincs fcnelccrceas putant coloreq; expirare.Eorum corpus ede manifcftum eft q? nullo lapfu franguntur. Non autem femper in media carne repcriunturdedaliis atep aliis locis. Vidimufq; lam extremis etiam marginibus:uelut e coneba exeuntes amp;in quibufdam quaternos quinofque. Pondus ad boc çui fcmiunciç pauci fingulis fcrupulis exceffere. In britania parues atq; decolores nafci certum eid:quoniam diuus lulius tlroracem quem ueneri gcitiici in templo cius dicauit cx britanicis margaritis factum noluerit itclligulolid paulina quae fuit.C.principis matrona ne ferio quidem aut folcnni cerimoniarum aliquo apparatu:fed mediocrium etiam fponfalium cocna uidi margaritis fmaragdi^qi opta Alterno textu fulgctibus toto capite crinibus fpira auribuscollo monilibus digitilq; quç fumma quadringctics fcftcrtiu colligebat.Ipfam confeftim paratam aucupatioc tribulis probaremec dona prodigi principis fuerant:fed auitç opes prouinciarum.s. fpolus partae.bic eft rapinarum exitus:boc fuit quare.M.Lolius infamatus regum muneribus in toto oriente interdira amicitia a.C.Caefarc Augufti filio Vacuum bibcramp; ut neptis eius quadringéties fcftcrtiis operta fpedtarct ad lucernas. Coputamp; nunc aliquis ex alia parte quantum Curius aut Fabricius in triumphis tulerunt amp;nbsp;imaginetur illo^ fercula:amp; ex altera parte loliam una Imperii muliercula accubatem no illos curui detractos q in boc uiciffe malitmec bçc fumma luxurio exempla funt. Duo fuere maximi uniones per omne acuum. Vtruneppoffcdit Cleopatra aegypti reginarum nouiOima per manus orientis Regum (ibi traditos:bacc cum, cxquifitis quottidic Antonius fagiarctur epulis fupbo fimul ac procaci faftu ut regia meretrix lautitiam cius omnem apparatumq ioftentans quçrentc co quid aftrui magnificctiç poffit. Refpondit una fe cocna centies feftcrtium abfumpturam. Cupiebat dilcere Antoniusfed fieri poffe non arbitrabatur. Ergo fponfioibus ficftis poftcro die quo iudicium agebatur magnificam alus cocnamnc dics periramp;.fcd quottidiana antoiq appofuit irridenti computationéqiexpoftulati. At illa corolariu id cffe St cofGptura fe ei coeni taxationem confirmans folamcp (e ccntics feftcrtium cocnituram infcrri 1méfam fe-unda iuCCuBkprpeoepto mmiftri unum tantu uas ante cam potuere aceti \cuius afpcritas uifep in tabe margaritas rcfoluit. Gerebat auribus tum maxfe fingule I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illud amp;nbsp;ucre unicum nature opus itaque expédiante Antonio quidnam cd amp;aduri \detradum altei ^ mcrfit ac liqucfadum abforbuit.Iniccit alteri manum.L.Plancus \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ludcx fpofiois eius cuq paranti fundi modo abfumereiuiduqi Antoniu pnuciauit \bomine irato .Comitatur unionis fama eius parem capta illa tintç quçfbiols uicfricc \regina dldettum ut cffóC in utrifqiueneris auribus. Romçin pantbeo dimidia ecru I cocna non ferente banc palmam fpoliibaturq etiam luxuriç gloria.Prior boc fecerat \Rome in unionibus magne taxations. Clodius [tagoedi Elopi filius rdidus ab co \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in amplis opibus bçresme triumphatu fuo nimis fuperbiit. Anto'ius pcncbyftrioi \comparatus:amp;quid.cm nulla fponfioneadhocprodult;fto:cuo magis refugium fiat \fed ut experiretur in gloria palati quidnam lapèrent margaritç. Atq ut mire placere \ne Colus boc ferrd Cingulos uniones cbuiuus abforbendos dedit: Rome 1 pmifcuu. \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ufrequentem ufum ucniffe Alexandria inditionem redadu primum autem cçpiffe circa fyllini tempora minutas amp;nbsp;uiles Fcncftella tradit manifefto errore eum Aelius

ocr page 210

Allo iugurtino bello amp;nbsp;unionum nomen impofitum maxime grandius margaritis prodat.Ex hoc tarnen çternae prope poflcffioms eft (equitur heredem mancipatum uenit ut prpdium aliquod conchylia amp;nbsp;purpuras omnis oraatterit:a quibus cadem mater luxuria paria etiam margaritis pretia fccit.

Vrpur p uiuunt annis plurimum feptcnisdatent ficut murices circa cais ortum tricenis diebus:congregantur ucrno tcmpore:mutuoque attritu lentoremcuiufdam cçrç faillant. Simili modo amp;nbsp;murices:fed purpurç florem illum tingendis expetitu ueftibus in mcdiis habent faucibus:liquoris hic minimi eft in candida ucna.undc prçciofus ille bibitur nigrantis rofp colore fubluccns:rcliquum corpus ftcrile uiuas capere contcndunt:quia cum uita fuccu eum euomut.E maioribus quidc purpuris detracta concha aufcrunt:minores contritis conchis talem demum rorem expuentes tyrii prçcipuus hic afiç menige africp amp;nbsp;gctulo littore oceani. In laconica europae ut fifces fecurefq; Romanç uiam faciunt.Idemq i pro maieftatc pueritip eft.Diftinguit ab equite curiam.diis aduocatur placandis:omncm$ ueftem illuminât.In triuphali mifcetur auro:quapropter excufata:amp;purpurp fit infania.Scd unde conchyliis pretia Quis uirus graue in fucco color auftcrus in glauco irafcenti fimilis maridingua purpurp longitudine digitali:qua pafcitur perforando reliqua conchylia tata duritia cft aculeo:aqup dulcedine necantur.Et ficubi flumen tmmergitur:alioquin captFamp; diebus quinquagenis uiuunt faliua fua.Conchp omnes celerrime crefcunt:prpcipuc purpurcanno magnitudiem iplcnt:quod fi hattenus trafeurrat expofitio:fraudata profecto fe luxurip credat.nolqi indiligentif damnamp;:quamobrcm ctia profequemur officinas ut tanq in uicftu frugum nefeatur ratio ficomnes qui iftis gaudet premio uitp fuc caleant.Concbarum ad purpuras amp;nbsp;conchylia cadc qup eft matcria;fcddiftat temperamento. Duo funt genera buccinum minor concha ad fimilitudinem cius qua buccinp fonus cditur. Vndc amp;nbsp;caufa nomini rotunditate oris in margineincifa. Alterum purpura uocatur caniculata procuriente roftro amp;nbsp;caniculi latcri introrfus tabulata qua proferatur lingua.Prçterca cauatueft ad turbincm ufq; aculeis in orbem fcptenis fere qui non funt buccino: fed utrifq; orbes totidem:quot habeant annos: buccinum non nifi petris adbçramp;:circaq3 fcopulos legitur.

Vrpur p nomine alio pdagip uocatur. Ea^ genera plura pabulo amp;nbsp;folo difereta lutcnfc e putri limo amp;nbsp;algenfc enutritum alga uiliOimum utrunq; melius taenienie in tpnarei maris ora collcdtum:hoc quoq; tum cti ano leuius atq; dulcidius cauculoff appellantur a cauculo mare mirc aptu conchyliis amp;nbsp;longe optimu purpuris dilucetc idefl : uario foli genere paftum.Capiuntur autem purpurp paruiilis rarifque conchis textu ucluti naflis inalto iacftis.Ineft his cfca clufiles mordace(q;conchpccu multas uidemus has femineces:fed redditas mari auido hyatu reuiuifcctcs appetut purpurp porrcdtifq; linguis infcftant.At ille aculeo extimulatp claudunt fcfecomprimuntque mordentia pendentes auiditate fua purpurae tolluntur.

Api cas poft canis ortum aut ante uernum tempus utiliffimumiquonia tunc ex aeris temperie habent fuccos fed id tingentium officinae ignorant:cum fumma ucrtatur in eo.Exuuntur poftea a uena quam diximus:cui addi falcm ncccffarium feftarios fermeinlibras centenas maccrari triduo luftum quippc maior uis tanto: quanto rccentior fernere in plumbo.fingulalque aquae amphoras centenas atque quingcntcnas medicaminis libras aquariae modico uapore torreri:amp; ideo lôgiquç fornacis cuniculo ita dilpumatis fubindc carnibus:quas adhpfiffc ucnis neceffe cft Decimo ferme die liquata cortina ucllus clicriatum mergitur in expcrimentum:amp; donec fpci fatiffiat uritur liquor.Rubeus color nigrante deterior quinis lana potat

ocr page 211

Boris rurfurque mergitur carminata donee omnem ebibat faniemtbuccinum per fe damnatur:quoniam fuccum rcmittit:pelagio admodum alligatur nimiacque eius nigriciac dat aufteritatem illam nitoremque qui queritur cocci ita permixtis uiribus alterum altero excitatur aut adftringitur.Summa medicaminum in Itbras uellerum buccim ducenae pelagio centum udcci. Ita fit Amctifli colos cximius ille. At tyrius pelagio prius fatiatur immatura uiridique cortina.Mox permutatur inbuccino laus ei fummain colore fanguinis concreti nigricans.Ideoque fufpedtu refulges. Vndc amp;nbsp;Homero purpureus dicitur fanguis.

Vrpurae ufum Romae femper fuiffe uideo:fed Romulo in trabea. Nam toga praetexta amp;nbsp;latiore clauo Tullum boftilium e regibus primu ufum ctrufcis dcuicftis fatis conflat.Nepos Cornelius qui Diui Augufti principatu obiit.Me iquit luuene ulolacea purpura uigebat.cuius libra denariis centû ueniebat:nec multo poft rubea tarentina:buic fucceffitdibapha tyria quae tn libras denariis mille non poterat emi: ac Publius Lentulus fpinter aedilis curulis primus in prétexta ufus improbaturqua purpura uigebat.Quis non lam inquit triclinaria facit fpinter aedilis fuit anno.de. Cicerone confulc dybapba tûc dicebatur:quç bis tióla cframp; ueluti magnifico ipcdio qualiter nunc omnes pene commodiores Purpurae tinguntur inconchyliara ueflc. Caetera eadem fiue buccino practerque lus temperatura.amp; quç pro in diutfo buani potus excremento dimidii medicamenta adduntur.Sic gignitur laudatur ille pallor faturitate fraudata:quae tanto dilucidior:quanto magis ucllcra exuriunt.

Retia medicamento funt qiiidcm pro fertilitate littorum uiliora. Non tamen ufquam pelagias centenas libras quingenos nummos excedere amp;nbsp;buccini centenos. Sciant qui lita mercantur immenlo:fed alia funt in fincm uitianuuatq; ludere ipedio amp;nbsp;lufus geminare mifcendo.ltc^q; amp;nbsp;ipfa adulterare adulteria nature ficut tefludies tingere argentum auro confundere ut cledtra fiant:addere bis pra Coryntbia.

On efl fitis abflulifTc gemmae nomen. Amcttyflum rurfum inebriatur tyrio ut fit ex utroque nome improbumdimulq; luxuria duplex. Et cum c6fecere c6cbylia tranlire melius in tyrium putant:poenitentia boc primum diebus inucnifTc artifice mutante quod damnabat:indc ratio nata uotum quoq; facftu e uicio pro portctuofis ingeniis amp;nbsp;gemina demonflrata uia luxuriae:ut color alius operiretur alio fuauior ita ficri leniorque did:us.Quin amp;nbsp;terrena mifcere coccoque tindlum tyrio tingere ut ficramp; biOcbirium coccum galacie rubens grame ut dicemus in terreflribusiaut circa emeritam lufitaniae in maxia laude ed. Verum ut fimul peraganfnobilia pigmcta aniculo gramini languidus fuccus.Idem a quadrimo cuanidus. Ita nec recenti uires neque fenefccnti:abunde tractata cft ratio quia fc utrorum focminaruqj infla forma crcditampliffimam fieri.

Oncharum generis amp;nbsp;prima efl.Nafcitur in limofis fubiedla femper nec unq finecomitc:quem pinnoterrcm uocant.alu pilopbilarcm tdeft fcylla parua aliubi carcercclapfisiafTedlator pandit fe pinna lumibus orbu corpus intus miutis pifcibus praebens.Affultant illi protinus amp;nbsp;ubi licentia audacia creuit implamp;eam:boctcpus Ipeculatus ludex morfu leui fignificat ulla ore compreffo quicquid incluferit cxaiat: partemque fotio tribuit:quo magis miror quofdam exiflimafle aquatilibus nullu ineffe fenfum.Nouit torpedo uim fuam ipf a non to rpes.merfaq, in limo fe occultat pifccs qui fccuti fupernatantes obtorpuere corripiens.buius lecori teneritas nulla praefertur:nec ininor folertia ranae quae in mari pifcatrix uocatur. Eminentia fub oculis cornicula turbato limo excrit aiiultantcs pisciculos pertrabens donecta prope

ocr page 212

accédant:utaffiliat.Simili modo fquitma amp;nbsp;rumbus addici primas excrtas mouent fpccie ucrmiculorum.Item quac uocitur ratiac.Nam pafltnaca latrocinat ex occulto tranfeuntes radio quod telum cliei figens:argumenta folertiac buius:quod tardissi pifcium bi:mugtlcm uclociffimum omnium babentes in uentre rcperiuntur.

Colopendriac terreflribus fimilcs:quas centipedes uocant bamo deuorato où interanea cuomunt donec bamum egerant deinde reibrbent. At uulpcs marinae fimili in periculo glutiunt amplius ufque ad infirma lincac:quam facile praerodant Clantius qui amp;nbsp;glanis uocatur aduerfos mordamp; bamos nee deuorat fedefea fpoliata graffatur.

Raffatur Aries ut latro amp;nbsp;nunc grandiorum nauium in (alo flantiu occultatus umbra:fi quem nandi uoluptas inuitamp; expediatmue elato extra aquam capite pifcantium cymbas fpeculatur occultufquc annatans mcrgit.

Iquidcm amp;nbsp;bis ineffe fenfum arbitror quae neque animalium neq; fruticum: fed tcrtiam quandam ex utroque naturam babcnt urticis dico amp;nbsp;fpongiis. Vrticae nodlu uagantur:nodtuque natant. Carnofae frondes bis natura ut carne uefeantur. Vis pruritu mordax cademque quae tcrrcftris urticae. Contrahit ergo fe-qmaxime rigens:ac praenatate pifciculo frondem fuam fpargit complcdlcnfque dcuorat:alias marcenti fimilis ac ladlari fc pafh fludlu algac uicc contractos pifces attrituq; petrae fcalpentes pruritum inuadit. Eadem nodlu pectines amp;nbsp;ecbinos perquirit. Cum admoueri Cibi manum fcntit:colorcm mutat amp;nbsp;contrahitur:ta cta uredinem mittit, parumque fi fuerit intcrualli abfconditur. Ora amp;nbsp;radices ede traduntur excrementa per fumma tenui fidula rcddi.Spongiay: tria genera accepimus.Spiffum:acprpdu^ amp;nbsp;afperum.Tragos id uocatur.Spiffum amp;nbsp;molitus imanos tenuc:dcnfumq;ex quo penicclli acbillium. NaCuturomnes in pctris:aluntur cocbis pifcc limo.Intellectu ineflc bis apparamp;:quia ubi auulfore fcn fere:cotractac multo difficilius abftrabutur boc idcm fluctu pullante faciunt. Viucre efca manifcfto conchae minutae in bis repertae offendunt.Circa Turonc ucfci illis auulfas etia aiunt:amp; ex relictis radicibus recrefecre in petris.Cruoris quoque inbaeramp; colos.Africis praecipue quae generat in fyrtibus maxime fiunt mancae:fcd moliffimae circa lytiam. In profundo autem nec ucntofo molliores.In bcllcfponto afperic amp;dcnfae circa maleam.Putrefcuntin apricis locis:Idco optimcin gurgitibus uiuentibus:idemquc madentibus nigricas color adhaerens nec parte nec toto.Interfunt enim fiflulac quaedam ianes quaterne fere aut quinae:pcr quas pafci exiftimantur. Sunt amp;nbsp;aliac fed fupernae concretae amp;nbsp;fubeffe membrana quaedam radicibus earum intelligitur. Viuere conflat longo tcmporerpclTimum omnium genus eff earum quae appliciae uocantur:quia erui non poffuntiin quibus maxime funt fillulae amp;nbsp;reliqua denfitas fpida.

Vniculorum maximc multitudo circa eos urinantes graui periculo infeftat. Ipfi ferunt amp;nbsp;nubem quandam cradeGere fuper capita animalium pianoruin pifciu fimilcm perimentem eos arcentemque a reciprocando amp;nbsp;ob id-ftillos praeacutos lincis annexos habere fcfe quia nihil pcrfoŒic:ita non recedunt caliginis amp;nbsp;pauoris ut arbitror opere.Nubem cnim amp;nbsp;ncbulam:cuius nominc id malum appellant iter animalia:haud ultra competit quifquam aut cum cuniculis atrox dimicatio. Inguia amp;nbsp;calces omnemque candorem corporum appetunt. Salus una in aducrfas eundi ultroque torrendi. Pauamp; cnim homincm aeque ac tcrramp;:amp; frons aequa in gurgite: ut ad iummam aquae uentum efl ibi periculum anceps adempta ratione cotraeudi dum coneturemergere.Et filus omnis in fotiis funem illi religatu ab humcris cius trahunt:hunc dimicans ut fit pcriculi fignum Ifua quatit.Dextera apprçbenfo ftilo

ocr page 213

in pugni eft modieus alias tradatusmt prope carinam uentum cflmir i praeceleri ui repente rapiat:ablumi fpecftatrac Caepe lam fubdudli e manibus auferuntur:fi no trabentium opem conglobato corpore in pilae modum ipfi adiuuere protendunt: quidem tridentes alii.Scd monftro folertia eft nauigium fubeundi.atque ita c tuto pracliandi.Omnis ergo cura ad fpccftandum boc malum infumitur.

Ertiffimaefl: fecuritas uidiffe planos pifccsiquia nunquam funt ubi maleficae beftiae.Qua de caufa Vrinantes facros appellant eos.Silicea tefta inclufis fitendum eft nullum effe fcnfum:ut odreis. Multis eadem natura quae frutici:ut olotyris pulmonibus Hellis.Adeoque nibil non gignitur in miri ut campo. Nam etiiçQiua animalia pernici:molefla faltu atque capillos maxime caelant:cxiftat amp;nbsp;circuglobata Caepe Ccatent extrabunturque:quae cauCa Comnum piCciu in mari nodlibus infcftare exiftimatur:quibuCdam uero ipfis inna(cuntur:quo in numero calcbris accipitur.

Ec Venena ccffant dira utin lepore:qui indico marictia pcdilens tacftu uoitu diffolutionemque Stomachi protinus creat.In noftro offa informis colore tantum lepori Cimilis in indis amp;nbsp;magnitudine amp;nbsp;pilo duriori tantu uiuus capitur ibi. At$ peftiferum animal araneus Cpinac indorCo aculeo noxius.Ced nullu ufq cxecrabilius quam radius Cuper caudam cminens drigonis quem nodri padinacam appellant: quin conchylia magnitudine arbores infixus radici necat:arma ut telum perforat:ut fcrri amp;nbsp;Vencni malo.

Orbos Vnincrfa genera piCcium ut caetera animalia etiam fera non accipimus Centire. Verum aegrotare Cingulos manifeftum facit aliquorum macies cum in eode genere praepingues alii capiantur.

Vonam modo generent deCyderium amp;nbsp;admiratio hominumdiffcrri no patif PiCces attritu ucntrium coeunt tanta celeritate ut uilum fallant. Dclphini amp;nbsp;reliqua Cete Cimili modo amp;nbsp;paulo diutius. Foemina piCcis coitus tempore marem fequitur uencrem eius roftro pullans:Cub partu mares focminam Cimilitcr oua ueCcentes eai^ Nec Catis eft generation! per Ce coitus niCi editis ouïs inter Ce ucrCando mares amp;nbsp;fpiae uitale aCperCerint uirus.Non omnibus id contingit ouis in tanta multitudic:alioqn replerentur maria amp;nbsp;ftagna.cum Cinguli uteri Innumerabilia pariant oua.

iCcium oua in mari creCcunt:quaedam Cumma celeritate ut murenarumiqupda paulo tardius.Plant piCcium:quibus cauda no cftaculeatiquc ut tcftudines in coitu luperuentunt polypi crine:uno foeminae naribus annexo.Saepiae amp;nbsp;loligics liguis componentes inter Ce brachia amp;nbsp;in contraria nantes amp;nbsp;patiuntorc.Sed polypi î terra uerfo capite coeunt. Reliqui molium tergis ut canes.Item loeuidae amp;nbsp;Cchillae:caneri orerranp Cupcrucniut prioribus pedibus alas femip mari apprphendete poderioribus clunes pariunt minimas carnes nigras:quas crinos uocant:oculis tantum amp;nbsp;cauda infigncs mox pedes figuratur.cauda fundente Ce in podcriorcs. Mirumq; CcmcClri ulta reColuuntur in limum nullo ccrncntc.amp; rurCum ucrnis aquis rcnaCcuntur quae fuere natae. Proinde occulta ratione cum omnibus annis id cucniat. Et uituli Declines (ponte naturae in barcnoCis proucniunt.qup durioris tcûçCunt.ut muriccs Purpurae Cali uariae fentore Cicut areCcente humore culices a parua Cpuma maris incalcCcente cum admidus cd ymber.Quae uero Ciliceo tegmine operiutur ut odrea putreCcente limo aut Cpuma circa nauigia diutius dantia defixos dcCciffoCque palos amp;nbsp;lignum maxiine nuper compertum in odreariis humorem bis foctificum laedis

ocr page 214

modo effluere. Anguillae atterunt fe Copulis ea flrigmenta uiuafcunt^ncc alia cft carum procreatio.Pifcium diuerfa genera non coeunt:praeter iquatinamamp; raum. Ex quibus nafcitur priore parte ranae fimilis:amp;nomen ex utroque compofitu apud graccos trabit:quçdam tempore anni gignunt amp;nbsp;in humore ut in terra ucre pecties climacesibyrundines eodem tempore euanefcunt.Pifcium lupus amp;tracbias bisano parit amp;nbsp;faxatiles omnes nulli ter ut calcis cyprinisexigeri fcorpone bis ac Cirgi ucre amp;nbsp;autumno. Ex plais fquatia bis fola autuno occafu uergilia^-Plurimi pifciu tribus menfibus aprili maio amp;nbsp;iunio.Salpacautuno fpgi torpedo fquali circa acquioblium molles uere. Saepia olbus menfibus oua cius glutino atramenti ad fpeticm uuac cobacretia mafculus profequitur afflatu alias fterilcfcunt. Polypi byeme coeut pariut tierc oua tortili uibrata pampino tanta fpcuuditate ut multitudinem ouoruin occifi non recipiant cauo capitis quae praegnantes ea excludunt tulere.L.die e qbus multa praeter numerum intercidunt.Locutae amp;nbsp;rcliqua tenuioris cruflp ponunt oua fup oua atque ita incubant.Polypus focmina modo in ouis fedet modo caucrni cdccllaro brachiorum implexu claudit.Sacpia in terra parit inter harundincs aut ficubienata alga excludit.xv:die loligines in alto conferta oua cdut ut faepiae.Purpurae murices eiufdcmque generis ucre pariunt. Echini amp;nbsp;cocleae oua pleniluniis habent hyerne amp;nbsp;cocleae hyberno tempore nafcuntur.Torpedo edtogenos foetus habent.Inueniût ca quae intra fe pariunt oua praemollia in altum locum uerc tranfTcrens atque ibi excludens.Simili modo omnia quacchartilaginca appcllauimus ita fit ut fola pifciu amp;nbsp;animal pariant oua amp;nbsp;concipiunt Sylurus mas folus omniuin cdita cuftodit oua fiepe amp;nbsp;quinquagenis diebus ne abfumfrab aliis:caetcrc foeminae i triduoexcludût fi mas attigit. Acus fiuc bclonc unus pifcium debifcentc propter multitudine utero parit aperto quale fit uulnus quod ex in caecis fcrpentibus tradunt .Mus marinus in terra fcrobe cffbfTo parit oua amp;nbsp;rurfus obruit terra triccffima die rcfolfa aperit fru quçin aquam ducit.

Richinii amp;nbsp;canae uuluas habere traduntur qui trochos appellatur a gruels ipfc fe inirc.Aquatilium foetus omnium inter inicia uifu carent.

Eui pifcium memorandum nuper exemplum accepimus.Paufilippum uilhc campaniac haud procul neapoli.In ca in caefarus pifcinifa pollione ucdio coniccftu pifcem lx.poft annum cxpiraile fcribit.Anncus fencca duobus alus aequalibus eius ex eodem genere etiam tunc uiuentibus,quac mctio pifcinarum admonet ut paulo plura dicamus hac dc re priufquam digrediamur ab aquatilibus.

Strearum uiuaria primus omnium fergius orata inuenit in bayano aetate.1. craffi oratoris ante marficum bellum nec gulae cauli fed auaritiae magna ucdtigalia tali ex igenio fuo pcrcipies ut qui primus pcnfiles lucnerit balneas ita magonizitas uillas lubinde ucndcndo.Is primus optimum faporem ollreis lucrinis adiudicauit quando eadem aquatilia genera alibi atque alibi meliora ficut lupi pifces in tybcri amne inter duos pontes. Rumbus rauennae. Murena in ficilia. Elops rhodi amp;alia genera fimiliter ne culinarun ccnfura peragatur.Nondu britannica feruicbat littora cum orata lucrina nobilitabat poftea uifum tanti in extrema italiae brundufium petere oflreas ac uclitis:fcd inter duos fa pores nuper excogitatum famem longae aduccfionis a brundufio compefecre in lucrino.Eadem aetate prior licinius murea reliquou pifciu uiuaria inucnit.Eius deindcexemplu nobilitas lccutaenphylippiamp; hortenfu lucullus cxcifo etiam monte luxta neapolim maiore impendio qua uillam

ocr page 215

aclificaucrat eurippu amp;nbsp;maria admiGt.Qua de caufa magnus pópcius xcrxc togatu eum appellabat quadragintac pifcina defuncto illo uenicrc pifccs.

Vrenarum uiuariu priuat i excogitauit atc alios curtius qui caenis triuphalibus cacfaris dicftatoris fex milia numero murenarum mutuo appendit.Nam permutare quidem practio uoluit aliaue merce.buius uillam intra quam modicum.xl.pifcinç uendiderunt.Inuafit deinde fiiiguloru pifcium amorapud baulos in parte bavana pifcinam babuit bortenfiusorator ! qua murenam adeo dilcxit ut exanimatamflcCe credatur.In eadem ailla antonia drufi murenae quam lam diligebat in aures addidit cuius propter famam non nulli baulos uidcre concupiucrunt.

Oclearum uiuaria inftituit.Fuluius lupinus in tarqumenfi paulo ante ciuilc bdlum:quodcum pompeio magno adtum eft diRinétis quidem generibus carum feparatim ut effent albae quae in reatino agro nafcuntur. Separatim illyricc quibus magnitudo praecipua. Affricanc quibus fecunditas foritanc quibus nobilitas:quin amp;nbsp;figinim earum commentatus cd fapa amp;nbsp;farre aliifquc generibus codec quoque altiles caucam implerent. Cuius artis gloria in eam magnitudinem perducta fit ut Ixxx.quadrantes caperent fingulorum calices audior eft.NI.uarro.

Ifciu genera ctia atbeopbrafto mira produnt circa babilofe irrigua dcccdetibus tluuiis in caucrnas aquas babentibus remanere quofda indc cxirc ad pabula pcnulis gradientcs crebro caudae motu contraquc ucnantis refugere in fuas caucrnas amp;nbsp;in bis obuerfos dare capita eorum cŒc ranae marinae fimilia.Reliquas partes gobionu bracbias ut cçtcris pifcibus circa beradea amp;nbsp;crona amp;nbsp;multifaria in ponto unu genus ede:quod extremas fluminum aquas fectetur caucrnafque fibi faciat in terra atque in bis uluant etiam.reciprocis amnibus ficcato littore. Effodi ergo motum demum corporum uiuere eos approbat.Circa beradeam eadem eodeque lyco amne decedete ouis rdidtisi limo generari pifccs qui ad pabula petenda palpitent exiguis bracbiis quod fieri non indigo bumoris propter quod amp;nbsp;anguillas diutius uiuere exemptas aquis oua autem in Geeo maturari ut teftudinu .Eadem in ponti regione apprçbedi glacie.Pifcium maxime gobiones no nifi patinarum colore mtalcm motum fatetes ^din bis quidem tam amp;b mirabilis aliqua ratio idem tradit in papblagonia effodi pifccs gratidimos cibis terreos altis fcrobibus in bis locis ubi nullae reftagnétaquç mirati^que amp;nbsp;ipfc gigni fine coitu bumoris quidem uim aliquam incffe quam puteis arbitrât cui no nulli reperiat pifccs quicquid eftboe certe minus admirabile talparum facit uita fubterranei animalis nifi forte uermium terreoru et bis pifcibus natura cd.

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Erum omnibus bis fidem.Nili inundatio affert omnia excedentem miracula

\quippe dccedente eo mufculi reperiuntur incoato opere genitalis aquae terrae que la \parte corporis uiuentes nouiffima effigie ctiam non terrena.

Ecdc anebia piCce filere conucnit.itaqy pleroCque aduerto crcdidiffe cbdidoias infulas quas diximus afiac fcopulos in mati ante promontorium fitas ibi frequens bic pifcis amp;nbsp;celcritcr capitur uno genere paruo nauigio concolori uede cadcmqi ora per aliquot dies continuos pifcatur cnauigat certoque fpacio efeam feicitqcqd

ocr page 216

ex co mutetquot; fufpeda fraus predç ed caué(^ quod tim^it. Cum id Caepe fadiim eft unus aliquando confuetudinc muitatus anthus efeam appetit. Notatur bicirétioé diligenti ut auctor fpei conciliatorque cipturae. Neque eft difficile cum per aliquot dies folus accedere audeat tandem amp;nbsp;aliquos lucnit paulatique comitatior pollréo greges adducit innumeros lam uetuftiffimis quibufque acuetis pifcatoréagnofcerc amp;nbsp;cibum e manu rapere. Turn illc paulum ultra in efea laculatus bumum fingulos inuoluit potius q capitab ubra nauis breui conatu abiens ita necactcri fcntiantalio intus excipiente centonibus raptum ne palpitatio ulla aut fonus caeteros abigat. Conciliatorem nofee ad boc prodef l ne capiatur. Fugituro in reliquum grege ferut difcordcm fotium duci infidiatum pulchre noto caepiGc malefica uoluntate agnitu m marcello fotio: cuius iniuria erat amp;nbsp;didtam formulam editam condemnatumqi addit. Mutianus cxtimat alite.x.libris idem antbiae cu unumbamo teneri uiderit fpinis:duas in dorfo ferratas habent lineam fecare traduntur eo qui tcnamp; extedente ut praecidi.poffit.At-inter fargos ipfc qui tenetur ad fcopulos lineam tcrit.

Raeter hpc claros lapientia auctores uideo mirari ftellam in mari.Ea figurae parua admodum caro intus extra duriore callo huic tamcn igneum feruorem effe tradunt utomnia i mari contadla adurat omne cibuHatim peragat :quibus fit boc cognitum experimentis haud facile dixerim multo mirabilius duxcrim id cuius experiendi quottidie occafio ell.

Oncharum e genere funt daclyli humanorum unguium fimilitudie appellati his natura in tcncbris remoto lumine alio fulgore clarere amp;nbsp;quanto magis humore habeant lucere in ora mandentium lucere in manibus atque etiam in folo ac uefte decidentibus guttis ut proculdubio pateat fucci illam natura effe:qua miramur etia incorpore.

Vnt amp;nbsp;miciciae atep concordiae miracula mugil amp;nbsp;lupus mutuo odio flagrant Conger amp;nbsp;murena caudam inter fc praerodentes polypum in tantum locuta pauct ut fi luxta uidcritomnino moriatur loeuftam conger rurfus polypum congri lacerat Nigidius auctor eld praerodere caulam mugili lupu.Eofdemqucacffatis melibus concordes clTc.Omnes autem uiuere quibus caude fic amputentur. Ate contrario amicitiae exempla funt prêter illa de quorum diximus Ibtictate.Balena amp;nbsp;mufculus quandoque praegraui lupcrcilioru pondere obrutis eius oculis ifeflantia magitudic Vada praenatans dcmonflrat oculorumquc uicc fungttur.Hinc uolucrum naturae dicentur.

ocr page 217

EQVITVRNATVRAAVIVM Quarum gra/ diffimi amp;nbsp;pene beftiarum generis funt ftrutio cameli apbrici uel etbiopici altitudine:equitis incidentis equo excedunt celeritate uincut.Ad boc tantum datis pcnnis ut currentem adiuuent.Ecçtero no funt uolucrcs nec a terra tollut .Vngulp bis ceruinis (imiles:quibus dimi' cant bifulcç amp;coprcbcndendis lapidibus utiles: quos in fuga confequentes ingerunt pedibus:con coquendi fine dcledtu dcuorata mira natura.fed non minus ftoliditas

in tanta reliqui corporis altitudine cum colla frutice oC cultauerit latere fefe exiffiantiu . premia: ex bis oua ppter amplitudine pro quibufdam babita uafis conof$bellicos amp;nbsp;galeas adornares pcnç

Etbiopes atep indi difcolores maxime amp;nbsp;inenarrabiles fcrut aues amp;nbsp;ante omes nobilem arabippbçnicé baud (cio an fabulofc unu i toto orbe nec uifum magnope aquile narratur magnitudine auri fulgore circa colla cetera purpureus:cçruleam ro' fcis caudam pennis didinguetibus criitis facies:caputque plumeo apice boneftata primus atq diligctiffius togato^ deeo pdidit manilius Senator illc maxius nobilis dodtrinis dodtore nullo audior cft nemine extitiffe qui uidcrit nafeente factum in arable folo cŒc:uiucrc annis quingctis .Ix.fcnefcente cafia tburifq furculis corruere nidum replere odoribus amp;nbsp;fupcr emori ex offibus deidc ac medullis eius nafci pri', mo ceu ucrmiculum: indc fieri pullum principioq; luxta funera priori redderc:amp; totum deferre nidum prope pancaia in folis urbem:amp; in ara ibi deponcrc:cu buius alitis uita magni conucrfione anni fieri proditldc manilius Iterumq; fignificatoes tempeftatum amp;nbsp;fyde^ eodem reucrti: boc aute circa mcridicm incipcrc:quo dic ari' etis fignum fol intraucrit amp;nbsp;fuiifc eius coucrfionis annum prodete fc.p.licinio M. Cornelio Confulibus duceteifimu quintumdccimu.Cornelius ualerianus pbçnicé deuolauiifc in pgiptum tradit qui Plantio amp;Scxto Papirio Confulibus allatus effet in urbem claudii principis Centura anno urbis d.ccc.amp;in comitio propofitus:quod aftis teftatum cft.fed quç falfaeffe nemo dubitant

Xbis quas nouimus Aquilç maximus bonos: maxia amp;uis.Sex ea^ genera.

Melanetos a grpeis didta.eademquc in ualcria minima magnitudine uiribus prçcipua colore nigricans.Sola aquila^ fçtus fuos alit:cçterç ut dicemus fugat.Sola finc clangore finc murmuratione. Couerfatur aute in montibus. Secundi generis py rgus in oppidis manfitit amp;nbsp;in campis albicante cauda.Tcrcii morpbos quam bomcrus amp;nbsp;penum uocat. Aliqui amp;nbsp;clamigcram anatariam fecunda magnitudié amp;nbsp;uibuic luta crica lacus pbçmonç apoUinis didta filia detes effe ei pdiditmutc alias carentiqi lingua.Bandem aquila^ nigerrima prominctiorc cauda: Confcnfit amp;nbsp;Oe' tius ingenium eft ei teftudines raptas frangere e fublimi iaciédo:quç fors iteremit poetam Efcbilu pr^didtam fatis ut fcrut ei dici ruinam fccuturam cçli fidc cauctem Item quarti generis eft priputurus.Eadem moratur per lacus uulturina fpccic alis minimis reliquas magnitudine antecellens ded imbellis amp;nbsp;degener ut qua uerberet \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Coruus. Eadem leiunç femper auiditatis amp;nbsp;querulç murmurationis fola aquilaru \exanima fcrit corpora. Cçterç cum occidere concidunt bçc facit ut quintum genus \genefyon uocetur .uelut uerum folumqi incorrupt^ originis media magnitudié co' \lore fubrutilo rarum confpe€tu.Supereft alictus clariffimaoculo^ aciclbrans ex \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alto fefe uiCcq in mari pifce pr^ceps in cum ruens : amp;nbsp;difcuffis pettore aquis rapics

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Illa qua tertia fecimus circa ftagna aquaticas aues appetit mergétes fe fubinde done

ocr page 218

fl condenfa barundo fit aquila in deiceftu abigete ala:amp; cum appetit in lacus cadete umbramqi fuim nauti fub aqua a littorc oftedetc. Rurfus auc in diuerfa amp;nbsp;ubi mi/ nime Ce credat expedtari emergente: bçc caufa~gregatim auibus natandi quia plurcs fimul non infeftant' 'refperfus pénarum occecantcs.Sçpe amp;nbsp;aquilç ipfç non toUcran' tes pondus apprçbenfum una mergunt''.Alictus tantü inplumes efTöC pullos fuos percutiens fubinde cogitaduerfos intueri folis radios: amp;nbsp;fi conniuctem beeftenteq; aimaduertit précipitât e nido uelut adulterinu amp;nbsp;dégénéré.Illum cuius acics firma contraftetcrit educat.Alieti fuum genus no babent (cd ex diuerfo aquila^ coitu na/ feung. Id quidem quod ex bis natum eft offifragi genus habet:e quibus uulturcs progenerant' 'minores:amp; ex bis magni qui omnino non generant.Quida adiciunt genus Aquilç quam Barbatam uocant:Tufci uero offifraga. Tribus primis amp;nbsp;quito Aquilaru generi mpdicatur nido: lapis ecbitcs:quem aliqui dixcrc gagitc:ad multa remedia utilis:nibil igne depr^bendens.Efl autc lapis ipfe prçgnans intus aluo cu quatias uclut in utero fonante:{cd uis illa medica non nifi nido direptis.Nidificant in petris amp;nbsp;arboribus:pariunt oua terna:excludut pullos binos:uifi funt amp;nbsp;tres ali' quan do.Alterum expellunt tcdio nutriendi:quippe eo tempore ipfis cibu negauit natura profpiciens ne omnium feriu fctus raperentur. Vngues quoque earum in/ uertuntquot; diebus bis.Albcfcuntinedia pennp ut merito partus fuos oderint.fed eie/ cftos ab bis cognatum genus offifragi cxcipiunt:amp; educant cum fuis. Veru adultos quoqi pcrfequitur parens amp;nbsp;longe fugat pmulos.s. rapinp. Etalioquin unum par Aquila?/: magno ad populandu tractu ut facietur indigamp;. Determinant ergo fpatia nec in proximo prpdantquot; rapta: ne'protinus fcrunt:fed pro primo deponunt exper/ tçque pondus etiam tunc demum abeunt:oppetunt no fenio: non pgritudine:fcd famem tantu fupcrioreaccrcfcétc roft:ro:ut aduncitas aperiri nequeat.A meridiano autem tempore operantquot; amp;nbsp;uolant prioribus boris diei donec iplentur bominum conuentu fora ignauf fcdcnt.Aquila?/: penp mixtas reliqua?^alitum pcnas deuorat Negatunq folam bancalitcm fulmine exanimatam:ideoarmigcramlouis cofuetu' do ludicauit

Omanis eam legionibus.C.Marius in fecundo confulatu fuo proprie dicauit Eratamp;atea primacu quatuor aliis lupis minotauris equis apris:qupfingulos ordines anteibant paucis ante annis fola in acie portari cppta erat. Reliqua in caftris relinquebantquot;. Marius in totum ca abdicauit ex eo notatum non fere Icgioncs unq bybernaffe caflris ubi Aquilai/: no fitiugum. Primo amp;nbsp;fecundo generi no mino^ tantum quadrupedum rapina:fed etiam cum ceruis prplia.Multum puluerem uo' lutatu collccftum infidcns cornibus excutit in oculos pénis ora uerberas donec prp/ cipitct in rupes:ncc unus boftis illis fatis efl acriorcflcum dracone pugna multoqi magis anceps etiam fi in aere:oua bic confecQ:atquot;Aquilç auiditate malefica- At illi ob boc rapit ubicuque uifum ille multiplici nexu alas ligat ita implicans ut fimul decidant.

St pcelebris apud Sefton urbem Aquilpglora educatam a uirgine retuliffe gratiam auis primo mox deinde uenatus aggerentem defuncta. Poflreino in rogum accenfum cius inicciffe fefe amp;nbsp;fimul c6flagra(rc:quamob caufain Incolp que uocant crocum in eo loco fecerc-appcllatum louis amp;nbsp;uirginis:quoniam illi deoauis alcribitur.

Vlturu prenaient nigri: nidos nemo attingitjdeo amp;nbsp;fuere qui putarent illos exaduerE urbeaduolire filfb-nidificant in excclfinimifrupibus. Foetus gde (ppe cernuntquot; fere bini. Vmbritius arufpicu in noRro puo pitiffimus parere tradit oua .xiii.duo ex bis reliqua oua nidumque luftrarc mox abiicere.T riduo autem ate aduolarc eos ubi caftra futura funt.

Anqualcm auem atque imufulum augures Roma i magnpqupftioni babent

ocr page 219

Inmufulum aliqui unituris pullum arbitrantur eiTe amp;nbsp;fan qualem offifragum Maffurius fanquale offitragu dicit effe.Immufulu autem pullum Aquilp priusq albicet caudam.Quidam poft mutium augure uifos non clTe Rompconfirmauere Ego quod uerifimilius in defidia rcy: omnium non arbitror agnitos

Ccipitru . genera xvi. iuenimus. Ex bis çgicu elaudû altero pede pfpenmiau/ gurii nuptialibus negociis amp;nbsp;pccuariç rci.Triorebe a numero teftium:cui pricipatu in auguriis pbemonç dedit buteone bunc appellant Romani.Failia ctia cognoiata cum profpoan fpicio inducis naui fedi(ramp;Epileu grçci uocant:qui folus omi tepore apparamp; exteri byeme abeunt. Diftinótio geney : ex auiditate.alii non nifi circa arbo' res uolitant:alii non nifi e terra rapiut auem:alii Cedente in tubiimi:aliqui uolitate in aperto .Itacp amp;nbsp;columbpnonere ex bis pericula:uifoCcpconcidut uel fubuolat cotra natura eius auxiliantes fibi. In infula Atricpcirno in oceano accipitres totius maCCi/ 11Ç bumi tçtificantmec alibi nafeunf illis alluetis gentibus .In tracbiç partibus Cup' ampbipolim bomincs amp;nbsp;accipitres focietate quadam aucupanti :bi e iiluis amp;nbsp;baru' dinctis excitantaucs illi Cupuolantes deprimunt. RurCus captas aucupes diuidunt. Cum bis traditum cit midas in fublimcibi excipere cos:amp; cum tempus fitcapturp clangqre ac uolatus genere inuitare ad occifionem. Similc quidem lupi apud meo' tbim paludem fidunt.Nam niCi partem ab piCcantibus Cuam accepere.expanCa co^ retia lacerant.Accipitres auiu non edunt corda nobturinis accipiter cybindus uocat rarus etiam in filuis iterdiu minus cernens bellum iterne gerit cu aquila cobprctclcy fcpc prebenduntur

Occix ex Accipitre uidef fieri tepore anni figuram mutans quoniam tunc no apparet reliqui nifi per quam paucis dicbus Ipfcq; modico tepore pilatis uiCus non ccrnitur poftea. Ed autem neq aduncis unguibus folus accipitrum: nex: capi' tefimilis illismeq^ab alio qcolore ac uifu columbi potius. Quin amp;nbsp;ablumi t ab ac cipitre.fiquando una apparuere fola omnium auis a fuo genere interempta mutat autem amp;nbsp;uocem:amp; procedit nere:occultatur caniculç ortu.interdumq ? parit in alicis nidis maxime pilumbi u maiorc cx parte fingula oua quod nulla alia auis:riro bina Caufa fubiiciendi pullos putatur quod fciat fe inuifam cunbtis auibus .Na minuta quoque infeftant. Ita non fore tutam fuo generi ftirpem opinat ni fefellerit quia nullum facit nidum:alioquin trepidum animal educat egro fubditu adulterato icta nido illc auldus cx natura proripit cibos reliquis pullis .Itaque pigucfcit amp;nbsp;nitidus in fc nutriccm conuertit.Illa gaudôc cius fpctie mirature^ icfe ipfam quod tale pcpit Cuos coparatione eius damnat ut alienoslabfumiq^ etiam feinfpedtate patit donec corripiat: ipfam quoq lam uolandi potens nulla ume auium luamtate carnis com/ paratur illiv Iluiex eodem Accipitrumgenere magnitudine diftcrunt notatum in bis ra' \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;paciffimam ac famelicam femper alitem mbil cxculenti rapere umq e funeru.

\ferculis.ncc Olympic ex ara: ac nec ferentium quidem manibus nifi lugubri muni' \cipiorum imolantium oflento .Idem uident arte gubernadi docuiffecaudç flexibus \incolo montrante naturaquod opus eflamp;tin profundo.Milui amp;nbsp;ipfi bibcrnis me^ \fibus latent non ramenante byrudines abeuntes .T radunt autem amp;nbsp;folfficiis affici \podagra

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Olucru prima diflitlio pedibus maxime conftat:aut ei aduncos ungues babet aut digitos.aut palmipedumigenere funt uti anferes amp;nbsp;aquatice fereaucs ad' uncos ungues babentia carne tantum uefeunt cx parte maxima.

Ornices Stabo pabulo utique duriciam nucis roftro repugnatcm.uolantcs in altum in faxa tegulafcplaciunt.itcrum ac f^pius donec quaffatam perfringere

ocr page 220

queant. Ipfa aies inaufpicatç garrulitatis: a quibufdam tarnen laudata. Ab arefturi fidere ad byrundinu aductu:notatur cam in mincrup lucis tcmplifq; raro:alicubi omnino non afpici ficut Athenis. Prçtcrca bçc fola etiam uolantes pullos aligdiu pafcit inaufpicatidima fptus tcmporc:hoc eft poft folfticiu.Cftcrc omnes excodem genere pellût nidis pullos:ac uolarc cogut ficut corui q amp;nbsp;ipfi non carnc tantualut fed robuftos quoqi fetus fuos longius Fugant. Iraqi p aruis iuicis nó plus bina con/ iugia funt.Circa cranonem quidem Tbclialip fingula perpetuo geitores foboliloco cpdunt.Diucrfa in bac amp;nbsp;fupradióta alitpquidam corui ante folfticium generant.ite nigrefcunt fexagenis dicbus fiti anteg maximcfici coquanfantumno.Cornix ab co tempore corripitquot; morbo.Corui pariunt ut plurimu quinos:ore cos parere aut coire uulgus arbitrâtquot;:idco$ grauidas fi ederint coruinum ouum per os partum reddere atque in totum difficultate parere fi tecto inferantquot;. Ariftotclcs negat non hercule magifqua in cgipto ibim- Sed illam cxofculationem qup fppe cernitquot; qualem in co/ lumbis effe.Corui in aufpiciis foli uidcntquot; intellccftum habere fignificationu fuaru Nam cum mcdi hofpites occifi funtomncsc pcloponeflo amp;attica regione uolauc/ runtipeffimaco:^ fignificatio cum glutiunt uocem uclut ftrangulati. Vncos ugucs et noefturnpaues habcnt;ut-nocftua:bubo:ululp omnium hai;^hebetes iterdiu oculi Bubo funebris amp;nbsp;maxime abhominatus publicis prpcipue aufpicus deferu incolit nee tantum dcfolata:fcd dira ctiam amp;inacccffa noctis monftymee cantu aliquo uo/ cali:fcd gemitu.Ita$in urbibus automnino in luce uifus di^ oftentueft priuatoiu domibus infidenté plurimu fcio nó fuiffe fcralé. Volat nóg quo libuit:fcd trafuer/ fus aufertquot;.Capitolii cellam ipfam intrauit Sexto P.Elio hiltro amp;nbsp;L.Pcdanio Con/ fullbus:propter quod nouis martiis urbs luftrata cft co anno.

Naufpicata eft amp;nbsp;incendiaria auis propter quam fepe numero luftratam urbé in annalibus inuenimus ficut lucio Callio amp;nbsp;C Mario Confulibus :quo anno amp;nbsp;bubone uifo luftrata cft: gup fit auis ca:ncc rcpcritur.ncc traditur. Quida ita inter/ prêtantquot;incendiariam effe quaeuq; apparuerit carbonem ferens cx aris:ucl altaribus alii fpinthurniccm eam nocantiled hpc ipfaqupeffet iter aues qui fc fcirc diceramp; no inueni.

Liuiam quoqiauem ab antiquis nominatam animaducrto ignorari.Quidam clamatoria dicut:labco prohibitoria ctapud Nigidium fubim appellatur auis qupAquiku^ oua frangit.

Vnt prpterea coplura gcneradcpicfta in hctrufca difciplinafcd feculis ulli non uifh:qupnunc dcfecifIc miiu cft: eu abundent etiam qupgula huinana popu/ latur.

X ternoy : de auguriis pcritiffimcfcripfiflc Illaphis nomine putatur.Is tradit noctuam:buboné:picum arbores cauantc. Trigonem cornicem a cauda de ouo exire:quoniam pondere capitum peruerfa oua pofterior c parte corporum fouenda matri applicent.

Obtua^ :contra aues folcrs dimicatio maiofc circudante multitudine refiipinç pedibus repugnant: eolledtpq; in ardlum roflro amp;nbsp;unguibus totp tegunt.Au' xiliatquot; accipiter collegio quodam nature bellumq; partitquot;.Noctuas fexagenis diebus hyemis cubare amp;nbsp;vuii.uoccs habere tradit.Nigidius

Vnt amp;nbsp;parupaucs uncoi ^ unguium:ut pici:marcii cognomine infignesamp;in aufpiciis magni: quo in genere arboi ; cauatores fcandentes in furreptu. fcliu modo.Illi ucro amp;nbsp;lupini pcrcuili corticis fono pabulum fubeffe intclligut:pullos i caucrnis educant auium foli:adaótos caucrnis coiu a paftorc cuneos admota quada herba ab his labefactari crcditquot; uulgo.Trcbius audor cft clauum uclcuncu adadu quantalibus ui arbori in qua nidum habeat ftatim cxilirc cum ftrcpitu arboris cum

ocr page 221

infcderit clauo aut cuneo. Ipf i principales latio funt in auguriis a rcgcqui nomen buic aui dedit.Vnum co^prpfcitum tranfirc non queo. In capite prptoris urbai L. Tuberonis in foro lura pro tribunali reddentis fedit ita placide ut manu prebederetquot; Refpondcre uates exitium imperio portendi fi dimitteret.At fi exanimaret prpto/ ri:amp; ille protinus bancconccrpfit: nec multo poft impleuit prodigium. Velcunt etglandein boe genere pomifq;multp:fcd qup carnetantu , non uiuunt excepto mil/ uo quod ipfum in auguriis di^ eft.

Ncos ungues habentes omnino non congregant amp;fibiquF$ prodant.Sunt autem omnes fere altiuolç prêter nocturnas amp;nbsp;magis maiores omnibus;alp grandes:corpus exiguum:ambulant difficulter in petris raro confiftunt:curuatura unguium probibente.Nuncde fecundo genere dicamus:quod induas diuidit fpe/ cics :ofcin es amp;nbsp;alites.Illa?; gcncri cantus oris:bis magnituao-diffcrentiadcdit.Ita$ precedent ordine omnes reliquas.

N bis pauonum genus cum forma tum intellectum eius amp;nbsp;gloriam gcmatos laudatos expandit colores aducrfo maxime fole:quia fic fulgentius radiat.Si' mul imbre quodam repercuffus citeris qui amp;nbsp;in opaco clarius micant cocauata qup/ rit cauda:omnefq;in aceruumcontrabit pennae quos fpectari gaudamp; oculos.Item cauda annuis uicibus amiffa cum foliis arboi ; donec renafcatur alia cum flore pudi' bundus ac merens quprit latebram.Vluit annos xxv.Colores incipit fundere in tri/ matu.Ab auctoribus non gloriofum tantum animal boc tradit:(ed amp;nbsp;maliuolum ficutanfei ; uerecudum:quoniam bas quocp quida addiderut notas in bis baud pro/ batas mibi: pauonem cibi gratia Romp primus occidit orator bortenfius exitiali cpna facerdocii. Saginare primus inftituit circa nouidimu pyrrbaticubellum. M. Aufidius lurco:ex quo qupftu redditus bis feftertia fexagena.M:babuit.

Roximegloria fentiunt amp;bi noftri uigilcs nocturni:quos excitandis in opi mortalibus rumpendoq; fomno natura genuit.Norunt fydera amp;nbsp;ternas diftinguut boras interdiu cantu:cum fole eunt cubitu:quartaq;caftrefi uigilia ad curas laboreq; rcuocant:nec folis ortu incautis patiuntur obrepere:dicmq; uenicnt c nuciant cantu Ipfumuero cantum plaufu laterum:imperitant fuo gencri:amp; regnu in quacuq; funt domo exercent dimicationem pariter boc inter ipos uclut idco tela agnata cruribus fuis intclligetium finis fppe comoricntibus: quod fi palma contingit: ftatim in ui/ ctoria canunt fcq; ipfi principes teftantT.Vicius occultat''filens:pgrcq; fcruiciu pati/ tur amp;nbsp;plebs tamc pqi fupba graditur ardua ceruicc criftis celfa cpluqi fola uolucrum afpicit crebro in fublime caudain quoq; falcatam crigcns. Itaq; terrori funt etia lco/ nibus dominis feraru generofiffimis. lam ex bis quidam ad bella tantum amp;nbsp;prplia affidua nafcuntur:quibus etiam patrias nobilitarut.Rbodum aut Tanagra fecudus eft bonos babitus meliciis amp;nbsp;chalcidicis utplane dignpaliti tantum honoris phi/ beat.Roana purpura.ho^ funt tripudia foliftima:hi magiftratiis noftros quotidie regunt domufqiipfi fuas claudunt ac referant: hi fafees Romanos impellut aut re' tinent.Iubent acies ac prohibent uicftoriai; toto orbe partarum aufpices hi maxime terrarum impcrio imperitant.Ex his ctiam fibris qup aut aliteropimae uicftimpdiis gratp habent oftenta ex fc amp;nbsp;prppoftcri eoi; uefpertiniq; cantus. Naqi totis nocftibus canendo boeciis nobilem illam aduerfus laccdpmonios prpfagiuere uidtoriam ita coniccfta interpretatio ne:quoni a uicfta ales illa noncaneramp;.Definut canere caflrati: quod duobus fit modis lumbis aduftis candete ferro aut imis clunibus:mox ulcere oblito figulina creta facilius ita pinguefcunt Pcrgami omnibus annis fpedtaculum gallo? cpublice editur ceu gladiatoi^.Inuenitur i annalibus in agro Arimincnfi.M. Icpido-Q^Catulo Cofullbus in uilla Galerii locutu gallinaceû femel quod ego fcia.

ocr page 222

St amp;nbsp;anferi uigil cura capitolio tcftata defenfo per id tempus canum filentio proditis rebus:quamobcaufam cibaria anfcy^ccnlores in primis locant:quin amp;nbsp;hmi amoris argis dileóla forma pueri nomine oleni amp;nbsp;Glauces ptolomço Regi citbara cancntis:qucm ex eodem tepore amp;nbsp;aries amade proditurspoten amp;nbsp;fapientipuidcri intellectus bis ede.Ita comes perpetuo adbpfifTe lacidi pbilofopbo dicif nufquaab eo non in publico:non in balneis:non noctu:non interdiu digreffus. Noftri Qpi/ entiores:qui cos lecoris bonitate nouere fartilibus in magnam amplitudinécrcfcit Excmptuin quoq; lacte mulfb augetur nec fine caufiin quinione eft quis primus tantum bonum inucnerit.Scipio an metellus uir confularis M.Sedcius eadeptate eques Romanus.Sed quodconflat meffalinus.Cotta meflalp oratoris filiusquot;palmas pedum ex bis terrore atque patinis cum gallinaceo?^criflis condire reperit:Tribuet enima me culinis cuiufq; palma cum fidermi?:in bacalitcamormis uf$ Romam pedibus uenircrfeffi Opferung ad primos:Ita cptcri Hipatione naturali ppcllunt cos Candido?: alterum ucctigal in pluma uelluntquot; quibufdam locis bis in anno:rurfus plumigeri ueftiunf:molliorquçcorpori proxima:amp;egcrmania laudatiflima.Can/ didi ibimerum minores gantç uocanf:prçcium plump bo?: in libras dcnarii quini et ide crimina plcrûqueauxilioiA prpfcótis a uigili Ifationc ad l)çc aucupia dimiffis cohortibus totis:eoq; dcliciç pcclfcrc.ut fine boc inilrumento durare ïam ne uiro^ quidcm ceruices poŒint.Aliud reperit fyriç pars qup co magene uocaf.Adipc coru in uafc aerco cum cynamo niue multa obrutum:ac rigore gelido maceratu ad ufum prpclari medicaminis: quod ab gente dicif Comagum. Anferini generis funtclic' nalopctcs:c quibus lautiores epulas non nouit Britania ebenorenctes:fere anfcrcs minores. Decamp; et craionas fuus nitor abfolutaqi nigritia in fuperciliis cocci rubor AltC24 co?cgenus uultu? cmagnitudine excedit:quo¥ amp;nbsp;colore reddit: nec uUaauis excepto flrucocameUo maior corpore implens pondus in tantum aucta ut in terra quoq; immobilis prpbcndaf.Gignunteos alpes amp;nbsp;feptetrionalis regio.In auiariis iaporem perdunt moriunfcontumacia fpiritu rcuocato proxie eis funt quas bifpa/ nia aucs tardas appellat:grpci aotidas damnatas in cibis emilla cni offibus medulb odoris tedium exemplo (cquitquot;.

Nducias babamp; gens pygmpoi? ab afccffu gruum ut diximus cum bis dimica/ tium:inmenfus efttractus quo ueniunt:fi quis reputetamari eo quando pficifeut confertim uolant ad profpiciendum alte ducem quem fequunf.Eligut in extremo agmine peruices qui acclament difpofitos habent amp;nbsp;qui gregem uocc cotineat. Ex/ cubias babent noCturnis temporibus lapillum pede luflinctes:qui laxatus fomno decidcns in diligetiam coarguat:cçtcrçdormiunt capite fubtcr alam condito alternis pcdibus infiflentes.Dux erecto prouidamp; collo ac prpdicit. Epdem manfuefactp la/ fciuiuntgyrofq; quofdam indecoro curfu uel fingulp peraguut.Certum efl pontum tranfuolaturas primum omnium angulhas petere inter duo promontoria currum opponet caramium mox fabura flabiliri cum mediu tranficrintabiici lapillos e pe/ dibus cum attigerint continctcm amp;nbsp;e gutture barenam.Cornelius nepos qui Diui Augufli principatu obiit:cum fcribcrS C turdos pauloante cpptos figinari.Addidit Ciconiam magis placere g grues:cuin bpe nuncalcs interprimas ex pectatur illam nemo uclit tctigiffc.

Iconip quonam eloco ueniantautquo fe referat icompertum adhucefl.Elo' ginquo uenire no dubium:codcquo grues modo.lllas hycmis bas pflatisaducnas Abiturpcogrcgatur in loco certo:co mitatpq; fic ut nulla fui gcncris relinquatur nifi ,captiua amp;nbsp;ferua ceu Icge prodicta dic rcccdunt-Nemo uidit agmen difccdetium:cu dilceffuru appareat nec ueire:fed ucilTc ccrnimus. Vtrunqinocturnis fit teporibus Et quis ultra citrauc pcruolet nug tamen adueniffe ufquanifi noctu exiflimaf:py/

ocr page 223

tbonofcomé uocant in afia patétibus capis:ubi cogregatp iter fecommurmurat:caq; qup nouiffimaaduenit lacerant at$ ita abcunt.Notatum cfl poft idus auguftas no temere uifas ibi. Sut qui ciconiis non inefTc linguam confirment:bonos bis (erpe/ tum cxitio tantus ut in tbcdalia capitale fuerit occiditfe;eadem legibus pçna quç in bomicidiis.

Imili auferes quo$ amp;nbsp;olores ratione commeat: fed bo?^uolatus cernitquot; libur' nicai^ more roltrato impetu feruntquot; facilius ita femdetes aera q fi redta fronte impelleret a tergo fenfim dilatate fe cuneo porrigitquot; agmé:large quia ucto impelletc probet aurp colla iponut prfcedctibus feilos duces tergo recipiut cicoip nidos eofde repetut:gcnitricum fenedtam inuicem educant.

Lo2 ^morte narratquot; flebilis cantus falfis ut~arbitror aliquot expcrimetis.Iidem mutua carne uefeuntquot; inter fe. Verum bpc coineantium per maria terrafq; pe' rcgrinatio no patitur differri:minores quoq iquibus eft natura fimilis. Vtrunq; cni fupradic^as inagnitudo amp;nbsp;uires corpoi ^iuiiare uidcri poffunt.

Oturnices ante amp;nbsp;femper adueniunt q grues:parua auis amp;nbsp;cum ad nos ucnit terrcftris potius q fublimis aduolat.Et bpe fimil i modo non fine periculo na, uigatium cum appropinquauere terris quippe uelis fçpe incidut amp;nbsp;boc femper no' cftu merguntq; nauigia. Iter eft bis per bofpitia certa auftro non uolant buido.f.amp; graulore uento.Aura tarnen ucbi uolunt propter pódus corpo^ uirefq;puas:binc 111a uolantium cóqueftio labore exprelia. Aquilone ergo inaximc uolant. Ortygo/ metra ducc primam cay terrp appropinquarem accipiter rapit.Semper bine remea' tes comitatum follicitant:abcutq;una per fua figna glottifotus amp;nbsp;cycramus.Cotur' nicibus uencni fernen gratilfimus cibus: quamobcaufam cas damnaucre menfç fi' mulqipptcr comicialcin morbum dcfpui fuetum quem folp animalium fentiunt prêter bominem.

Lottis perlongamexcrit liguam:undeci nomen buic initio blandita peregri' nationeaulde profectam penitcntia in uolatu cum labore.f.fubit reuerti ico' mitatam pigamp; et fequi: nee ung plus uno die pergit in proximo bofpitio deferit. Veru inuenitur alia antccedctc anno rclicfta fimili modo in fingulos dies :cyeramus perfcuerantior feftinat ctiam perueniread expetitas fibi tetras .Itaque noctibus cas excitat admonetq; itineris.

Tus bubone minor eft noctuis:maior auribus plumeis cminctibus:unde amp;nbsp;nome 1111qda latinc adione uocat imitatrix:alia auis ac parafitra:amp;quoda ge' nere faltatrix. Capitur baud difficulter ut noclua intenta in aliquam circucutc alio quod fi uentus agmeaduerfo flatu cppcrit inbibcre pondufculis lapidum apprebe' fis aut gutture barena repleto ftabilitate uolat.

Beuntet byrundines bybcrnis menfibus fola carne ucfccs auis:cx bis qupad uncos ungues non b.ibent:fcd in uicina abeunt africp fccutp montium reccnus:ln/ ucntpqi lam funt ibi nudp atq; deplumes. Tbcbai^ teda fubirc negantquot;: quoi a urbs illa fppius capta fit: nec bizicis in tbracia propter fcclera tcrci. Cccina uolacctranus cqucftris ordinis quadriga^ doininus comprplxnfas lu urbe fecu auferens uidlorip nuntias amicis mittcbat.ln eundem nidum remeantes ilico uidlorip comites.Tra' dit amp;nbsp;Fabius pidlor in annalibus fuis eu obfidcrctur prçfidium Romania liguftis appulis byrundinua fe cpiftolam allatamne lino adpedé cius alligato nodis ligni' ficaramp; quoto die aducniente auxilio eruptio fieri debcramp;.Volucrum foli birudini flexuofi uolatus uclox celeritas: quibus ex caufis neq; raping epteray: alitû obnoxiae funt.Ea demum fola auium non nifi in uolatu pafcitur.

Beunt amp;nbsp;merulp turdiq;amp; fturni fimili modo in uicina: fed bi plumam non amittunt nec occultantur.Vifi fçpcibi: quo bybernum pabulum pctût.Itaq;i

ocr page 224

Germania byeme maxime turdi cenuntur. Vere turtur occultatur penasq;amittit : abeunt amp;nbsp;palumbes quonam amp;nbsp;in bis icertum.Sturno? ^generi propriu cateruatnn uolare amp;nbsp;quodam pilp orbe circuagi omnibus in mediu agmen tédentibus.

Emporum magna differentia auibus peremnes ut columbp.Semefires ut by/ rundines.Trimeflres ut turdi uel turtures amp;nbsp;quç cum frum eduxere abeunt^ut gar guli uppupp.

Vitores funt omnibus anis aduolare Ilium ex ptbiopia aues amp;nbsp;confligere ad mcnonis tumulum:quas ob id ménonidas uocant.Hoc idem quinto quoqianno facere eas in ptbiopiacirca regiam ménonis exploratum fibi Cremutius tradit.Si/ inili modo pugnant meleagridcs in Boecia affricp:boc eft gallina^ genus gitberurn uariis fparfum plumis: qup nouiflimp funt peregrinaru auium immenias receptp propter ingratum uirus. Ve^ meleagri tumulus nobiles eas fecit.

Eleucides aues uocantur:qua?^aduentu ab loue prpcibus ipetrant Cafini mo/ tis incolp fruges eo^ locuftis uaftantibus nee unde ueniant:quouc abeant copcrtu nug confpectis nificum prpfidio ca^s indigetquot;.

Nuocantpgyptii ibides fuas contra Icrpcntium aduetum amp;nbsp;elcufimiacorem deum mulcarum multitudine peftilentiam afferente qup protinus intereunt: qua litatum eft ei deo.

Ed in fecefTu amp;nbsp;nocftup paucisdicbus latere.traduntquot;rquay genus in Creta in/ fula non eft amp;nbsp;etiam fi qua inuedta fit emoritur. Nam bpc quoq; mira naturp differentia :alia aliis locis negat tang genera frugum fruticu ue:fic amp;animaliu non nafci tranflaticiuminuedla mori.Mirumquidcm illud eft unius gencris falutiad/ uerfum.Qup ut ifta naturpinuida aut qui terrarum dicati auibus termini.Rhodos aquilam non babamp;.l ranfpadana italia iuxt. i alpes larium lacuin appellat ampnum arbufto agro:ad quem Ciconip non tranfmcantficuti nec odtauum citra lapidem ab eo imenfo alioquin finitimo-Iniubrium tractu examina gracculo^: amp;nbsp;monedu' larum:cui fbli aui furacitas auri ar getiq; prpcipuamira eft. Picus niartius in Taré/ tino agro negatquot; effernuper amp;nbsp;adhuc tamen rara ab appennino ad urbe uerfus cerni cpperc. Picarum genera qup longa infignes cauda uarie appellantquot;:propriu bis caf uefeere omnibus annis cum feritur rapa:pcrdices no traluolat boecipfines in attica nec ulla auis in poto ifula:qua fepultus elf Achilles infeftat (aeratam ci pdcm.In fi' denate agro luxta urbem.Ciconip nec pullos nec nidum faciunt. At in agie uolatc rand palubium uis e mari quotanis aduolat: Rompin pdé bcrculis in foro boario: nee mufep:nee canes intrant . Multa prptcrea fimilia qup prudens fubinde omitto in fingulis generibus faftidio parcens:quippe cum T beophraftus tradat luedtitias effe i afia etia colubas amp;nbsp;pauones amp;nbsp;ccruos. Et in cyrenayca uocales ranas laliaadmi' ratio circa ofcines fere mutatcolorem uocemqi tempore ani:ac repete fiut alip:quod in grandiore alitu genere grues tantum.Ep eni fcncdlute nigrefcunt.Merula ex ni/ gra rufefcit:canit citate byeme balbucit.circa folfticiu muta.Rofty quo$amiculis in ebur tranffigurafdutaxat maribus.Turdis color pftate circa ccruicc. Varius hye^ me c6color:lulciniis diebus ac nodfibus continuis.xv garrulus fine itermidu catus defante fe frodium gcrmine no in nouillimu digna miratu aue primum tata uoxta paruo i corpufculo:tam pcrtinax fpiritus:demum i una pfedta muficp fcietia. Mo/ dulatus editur fonus amp;nbsp;nue cotinuo Ipiritu trahitur in ioguminuc uariatur iflexo nue diftiguitur cbcifo: copulatur i torto: promitur: reuocatur ifufeatur ex iopiatu. Interduin amp;nbsp;fecum ipfe murmurat:plenus grauis acutus creber extctus:ubi uilum eft uibras fummus medius imus: brcuiterq; omia tam paruulis i faucibus:qup tot

ocr page 225

cxquifitis tibiai^ tormétis ars bominu excogitauit.ut non Gt dubium bac fuauitatê pr^móftratam efficaci aufpicio cum in ore Itcficbori cccinit ifantis. At ne quis du' bitamp; artes eße plurcs.Cinguli Cunt cantus amp;nbsp;nec idem omnibus Ccd fuus cuicpzcer/ tant inter Cc palam quçanimoCa contctio cft uicfta morte finit Cçpc uita Cpiritu prius déficiente q cantu méditant aliç luueniorcs ucrCuCqi quos imitctur accipiut.Audit diCcipula intentione magna amp;nbsp;reddit uicibus que reticcns itelligit emedate corrcétio et in docete quidam reprçbcnCio .Ergo feruo^c illis prçcia Cunt:amp; quidem ampliora q quibus olim armigeri parabanf. Scio uiCu candidam alioquin quod cd prope in' uCitatum menilTe quçagrippinç Claudii principis coniugi dono daret. ViCum la f9pe lulTas canere cçpi{Cc:amp; cum Cympbonia alternate ficut bomincs repertos.qui Conum ea7 addita in tranCuerCas barundincs aqua in foramen Cpirantcs linguç ue parua aliqua oppoCita mora indiCcrcta redderent Cimilitudinc Scd bç tantç.tamque artifices argutiç a xv.diebus paulatim dcCinût.nec ut fatigatas poffis dicere.aut Cati' atas.MoxçÛu audto in totum alia uox fitmcc modulata aut uaria.Mutatur amp;nbsp;color poftremoq byemeipCa non cernit amp;nbsp;linguis ca^ tenuitas illa prima no eft quçcç/ teris aulbus patiunt nere primo coplurimu Cena ouaialia ratio ficedulis. Nam lot,/ mam fimul coloremquc mutant: boe nomen autumno non babent: poftea meW coripbi uocant Cic amp;nbsp;crutacus bycmc.Idcm pbcnicurus çftate. Mutat ÔC uppupa, ut tradit ECcbilus poeta obCcena alias paftu auis crifta uiCcnda pli,ti i cotrabens ca Cubri^enCq; per longitudine capitis Ocnantbe quidem amp;nbsp;ftatos latebra dies babamp; ex orile fyrio occultata.Ab occaCu ciuCdc prodit:quod miramur ipCis dicbus utru$ Clorion quoque qui totus eft luteus byemc non uiCus circa folfticia procedit.

Etulç circa cyllenem arcbadiç:nec ulq alicubi candidç naCcunt . Ibis circa pc' lufium tantum nigra eft.cçtcris omnibus locis candida:

Seines prêter exceptas no temere fçtus faeiut ate cquinodtium uctnu:autpoft autumnale.Ante Colfticium aute dubios:poft Colfticium uitales.

O maxime Cunt inCigncs balcyones dies:ca¥ partus qui quocp nauigat maria nouerelpCa auis paulo aptior paderexolore cyaneo ex pre maiore tantû purpureis et candidis admixta pennis.collo graeili ac pro cero.Alteru. genus ea^ magnitudine diftinguit amp;nbsp;cantu minores inbarundinetis canut.Halcyonem uidcre rariUimum eft.nec nifi uergilia^ oecaCu amp;eirca Colftieiabrumam ue nauc aliquando eircuuolata ftatim in latebras abeunti.Fetificant bruma qui dies baleyonides uoeantut.placido mari per cos amp;nbsp;nauigabili Gculo maxime in rcbquis partibus eft quidem amp;nbsp;mitius pelagus Ciculum utnnque tractabile. Faciunt autem (eptem ante brumam diebus nidos amp;nbsp;totidem fequcntibus pariut.Nidi cau admiratione babet pdç figura pau^ Iulum eminenti ore per quam angulo grandium fpongia¥ fimilitudinc ferro itcn^ eidi non queunt.Franguntur lótu ualido ut fpuma arida maris: nee ude cofringat inucnitur.Putant amp;nbsp;fpinis aculeatis pifcibus cniuiuut Subeunt amp;iamnes pariut oua qna.Gauiç in petris nidificant.mergi in arboribus patiunt oua plurimu terna: fed gauiççdate.mergi incipienteA ere.

Alcyonum nidi figura reliquat quo$folcrtiç nos admonent: neq alia parte ingenia auiu magis admiranda funt.byrudines luto coftruunt: ftrameto roborant. Si quando inopia eft luti madefathu multa aqua pennis puluerem fpargut iplum uero nidum mollibus plumis fractis florifqicbfternut tepefaciendis ouis fimulne durus infantibus fit pullis in fçtus fumma equitate alternant cibos notabili mudi' cia egeruntcxcremeta pullo^ adultofqcircuagi docent.amp; foris faturitatcm emittere

ocr page 226

Altcz/: genus byrundinum eft rufliearum et agreftiu:quç raro in domibus diucrfos figura:fed etia materia configut nidos totos fupinos faucibus porredlis in anguftu utero capaci. Mirum qua peritia occultandis babiles pullis amp;nbsp;fubfternedis molles. In Fgipto beradeatico boftio mole continuatione nido^cuagati.Nilo inexpugna/ bilem opponut fladii fere unius fpacio quod humano opere perfici non po(ramp; .In eadem luxta oppidum compton infula cd Qcra Ifidi quam ne laccramp; nimis idem muniut ope ifipientibus uernis diebus palea amp;nbsp;ftramctis roftro firmatis cotinuatis p triduu nodlibus tanto labore:ut multas in opere emori coftamp;.eaq; milicia illis cu anno rcdit femper.Tertium eH ea^ genus:excauant ripas atqi ita nidificant:barum pulli ad cinerem ambufti mortifero fiutium malo multifqi aliis morbis bumai cor poris medenamp;Non faciunt bp nidos: migrant$multis diebus ante fi futu;^eft ut auctus anis attingat. In genere uitp ripa^ eftcui nidus ex mulco arido ita abfoluta pficif pila ut inueniri no poffit aditus.Agatilis appellatquot; eade figura ex lino itexes pico¥ aliquis fufpcnditur furculoprimis in ramis cyati modo ut nulla quadrupes poffit accederc.Gangulos quidem ipfbs depedetes pedibus fomnu capere cofirmat quia tutiores ita fc fperant.Iam publicum quidcm omniuefl tabulata ramo^ fuftb nendo nido prouidc eligere ab ymbre camerare aut fronde protegere denfa. In ara' bia cynamolgus auis appellatur Cinami furculis nidificat plubatis eos fagittis de' cuciunt indigcnp mcrcis gratia. In fcytbiis auis magnitudiiie otbidis binos pariti leporina pcllc femper in cacuminibus ramorum fuipefa picp:cum diligctius uifum ab bomine nidum fcnfere:oua tranfgerun talio:boc in bis auibus qua^ digiti non fint accomodati cóplccftcndis tranftcrendisq; ouïs miro traditquot; modo.Nam furculo fupcr binaoua impofito ac feruminato alui glutino fubdita ceruice medio çq utriqi libra déportant alio nee uero bis minor folcrtia:qup cunabula in terra faciutcorpis grauitate probibitc fublime petere merops uocat genitores fuos rccoditos pafcens pallido intus colore penna^ fupne cyaneo priore fubrutilo. Nidificat in (pecu fex pcdumdcfoflh altitudine perdices fpina amp;nbsp;frutice ficut muniunt receptaculum ut contra feram abunde uallctur: ouis flragulum molli puluerecontumulant: necin quo loco pcpercrcincubant:necui frpquétior conucrfatio fufpedta fit tranftcrut aho lllp quidem amp;nbsp;maritos fuos fallunt:quoniam intépcrantia libidinis franguntcaru oua ne incubando detineantquot;. Tune inter fc dimicant mares dcfiderio feminarum. Vicffum aiunt ucnerem pati. Id quidem amp;nbsp;coturniccs amp;nbsp;gallinaceos aliquando p/ dices uero a domitis feros amp;nbsp;nouos aut uicftos iniri promiicue.Capiuntquot; quoqjpu/ gnacitatc ciufdcm libidinis contra aucupis indiccm exeunte in prplium duce totius gregis:capto eo procedit alter ac fubinde finguli. Rurfus circa conceptu feminea/ piuntquot; cotra aucupem femina exeutc:ut rixando abigat eum nccin animali alio par opus libidinis fi contra inares ftetcrint feminpaura ab bis flante prognatos fiut b/' antes autem exerta lingua per id tempus ^fluant cocipiut amp;nbsp;fupcr uolantiu afflatu Ippe uoce tatum audita ma(culi:adeoq; fccit libido ctiam fetus cbaritatérut illa furti amp;nbsp;in occulto incubans cum fenfit femina aucupis accedentead mare laniet reuoectq; et ultro prpbcat fc libidini.Rabic quidem unta feruntquot; ut in capite aucupantiu fppe epee metu fed eant. Si ad nidum is cpperit accedere procurrit ad pedes cius fpta prç/ grauem aut delumbe fcfe fimulans:fubitoq; in peurfu aut breui aliquo uolatu cadit tradia aut ala: aut pedibus procurrit. Iterum lam lam prebefuu: effugiens :fpcq; fru' ftrans donec in diucrfum abducata nidis.Eadem in pauorc libera ac materna uacas cura in fulco rcfupina gleba fc tcirp pedibus apprpbefa operit: perdicum uita ad xvi annos durare cxiflimaf.

Ves columbarum maxime fpcdlantquot; fimili ratione mores ide et pudicitia iUis prima amp;ncutr i nota adulteriaconiugii fidcm no uiolant comuneq; feruat do' mum nifi cclebs aut uidua domum non relinquit amp;nbsp;impcriofos mares.Subide cua

ocr page 227

iniquos fcrunt:quippc cum fufpitio efl adulterii:guis natura non fit:tunc plcnû querela guttur:fçuiq; roftro icftus:mox in fatiffacftione exofculatio amp;nbsp;circa ucneres prpceps.crebris pcdu orbibus adulatio.Amor utriqHobolis pqualis.Sppc amp;nbsp;ex bac caufa caRigatio pigrius intrante femina ad pullos parturicti folatia amp;nbsp;miniftcria ex mare pullis primo falfiorcm terram collectam gutture.In ora infpuunt préparantes tépeftiuitatem cibo:proprium generis eius amp;nbsp;turturum eu bibant collo non refupi/ nare:largeq; bibere lumctoy modo.

luere palumbes ad triccßmüannu reliquos ad xl. Ariftotelcs autlor eft uno tantum incomodo unguium:eodcm amp;nbsp;argumento fenceftp qui citra pernicie reciduntur. Cantus omnibus fimilis atq; idem trino conficitquot;uerfu prpterq;! cafula genitus byeme mutis uerc uocalibus. Nigidius putat cum oua incubat fub tcefto nominata palubem relinquere nidos:pariuntautem poft folfticia.Colubp amp;nbsp;turtu/ res.Ocftonis annis uiuut.

Ontra palleri minimu uitpcui falacitas par Mares negantquot; anno diutius du/ rare argumeto quia nulla ueris jitio appareat nigritudo in roflro:qupab pila/ te incipit:fpminis longiufculum fpatium. Verum colubis ineftquodam gloria in/ tellecftus node credas fuos colores uariptatemq; difpofitam:qua ctia cx uolatu cre' ditur plaudere in cplo uarieq; fulcare:qua in oltentatione ut uicftp probentquot; accipitri implicatis Hrepitu pennis qui non nifi ipfis alai^ bumeris cliditur:alioquin foluto uolatu in multu uelociorc fpcculatquot; occultus fróde latro amp;nbsp;gaudente in ipfa gloria rapit .

B id cum bis babenda eft auis qup titingulos uocatur:dcfendit .n.illas tcrctqi accipitres naturali potctia in tantû ut uilum uoccinq; cius fugiatibac de caula prpcipuus columbis amoreorum ferutq; fi in quattuor angulis defodiantur in ollis nouis oblitis no mutare federn colubas:quod auro infecftis ala:^articulis qupfiuerc aliq non aliter inoxiis uulncribus multiuaga alioqui aue. Eft .n.ars illis iter fe bla. diri amp;nbsp;corrumpere alias furtoq; comutatorcs reucrti quin amp;nbsp;intcrnucip in rebus ma' gnis lucre amp;epiftolas annexas earum pedibus obfidione mutincfi in caftra confulu x.Bruto mittentc. Quid uallum amp;nbsp;uigilum obfidio:atq; etiam rctia amne prptéta profuere Antonio pcr cplum euntc nuntio:amp;barüamore infaniunt.Multi fuper teefta pdificant turres:bis nobilitate fingularu amp;nbsp;origines narrant uctcre lam excplo L.Affuis cques Ro.ante bellum Ciuile Pópcianuaenariis-quadringcntis fingula paria ucnditauit ut.M. Varro tradit quin amp;nbsp;patriam nobilitauere in campania grandiflime proucirc exiftimatp.Ha^ uolatus in reputatione cçtera^ quoq; uolucz^ nos impellit.

Mnibus anialibus rcliquis certus amp;nbsp;buiufmodi amp;nbsp;in fuo cuiq; genere iccffus cft.Aues folpuario meatu feruntquot; amp;nbsp;in terra amp;nbsp;in aere ambulant. Alip ut cor/ nices faliunt: alip ut pafferes merulp currunt ut perdices rufticulp ante fe pedes la' ciunt: ut Ciconipgrues expandunt alas pcndctcfq;raro iteruallo quatiunt:aliçcrc/ brius:fcd amp;nbsp;primas dutaxat pcnas:alip amp;nbsp;tota latera plaudut.Quadam uero maiore ex parte copreffis uolant pcrcufiifq; femcl.Alipq; amp;nbsp;gemino icftu acre feruntur:uel inclufum eum laculantquot; promentes fefe in fublimc in rectum in pronum impingi putes aliqs aut miflas rurfus ab alto cadere illas falirc.Anates folpquçq; funt eiulde generis in fublime protinus fefe tollunt atq; e ucftigio cplum pctut:bp ctiam ex aq in foueas quibus feras uenamur delapfp folpeuadunt. Vultur amp;nbsp;fcre grauiorcs nifi ex procurfu aut altiore cuniculo immidc no cuolant.Cauda reguf alipcircufpccftat alip:alipquot;flcCT:unt colla:n0nullp uefeuntquot; cis qup rapuere pedibus:fine uoce no uolat multp aut ex contrario femper in uolatu filcnt fubreptp pronpobliqupin latera in ora quodam rcfupinc feruntquot; ut fi pariter cernantur plura genera non in eadem na' tura effe uidcantur.

ocr page 228

Lurimum uolant qupapodes uocantquot; quia carent ufu pedum.Ab aliis cypfeli appellantquot; byrundinü fpetic.Nidificant in fcopulis bp funtqup toto mari cernunt nec ûg tanto longo naucs: taqicótinuo curfu recedut a terra ut nd circüuolitent cas apodes.Cçtera genera refidcnt amp;nbsp;infift:unt:bis quies nifi in nido nulla aut pendent aut laccnt amp;nbsp;ingeniaçq; uariaad paftum maxime.

Aprimulgi appellantquot; grandiores merulç afpedtu fures nodturni.Interdiu.n.

uifu carent.Intrant paflo^ ftabula:capraruq; uberibus aduolant fuccü propter lacftistqua iniuria über morif:caprifq;cpcitas quas ita mulfere oboritquot;petca noiatur aduolans ad cas quç fe in inari mergût amp;nbsp;capita illa^ morfu corripiens doneccaptu' ram extorqueat:eadem cum deuoratis fe implamp; concbis calore uentris coctas euo' mit atq; ita ex bis cxculenta legit teftas extrabens.

Illaribus gallinis amp;nbsp;religio incft.Inborrcfcunt edito ouo:excutiutq; fefe amp;cir/ cuacfte purificant:aut feltuca aliqua fefe amp;nbsp;oua luftrant.

Inimpauium cardueles impetrata faciunt nec uoce tantu fed pedibus amp;nbsp;ore , manibus. Eflquc boum mugitu imitetquot; inarelatefi agro taurus appcllata:alioquin parua eft.Equoi ^quoq; binnitus antbus nomine berbç pabulo aduentu eo^ pulfa imitatquot; ad bunc modum fe ulcifcens.

Vper omnia bumanam uocem reddunt pfytaci quida etiam fcrmocinatesln/ dia auem banc mittit pfitace uocat uiridem toto corpore tor$tantuin miniato in ccruicc diftindtum-Impcratorcs falutat amp;nbsp;qu^accipit uerba pronuntiat:in uino prpeipue lafciua.Capiti cius duricia cade qup roflro:bcc cu log difcit terreo uerberat radio non fentit aliter ieftus cüdcuolat roftro fe excipit: illi ïnititquot;leuiorcq; fe ita pe/ dum infirmitati facit.Minoreft nobilitas.quia non ex longiquo ucnit:fed expref fior loquacitas certo generi picai^ eft.Adamant uerba quç loquutur amp;nbsp;difcut amp;nbsp;dili' gunt meditantefq; intra femet cura atq; cogitatione.Intcntionc no occultat.Conflat emori uicftas difficultate uerbi.Aut ni fubinde eade audiant memoria falli queren/ tcf^ mirum in modum bylarcfcunt:fi interim audierit id ucrbum:ncc uulgaris bis forma guis non Ipecftanda.Satis illis decoris in fpctic fermonis bumani cft. Vcru addifcerc alias negant poffe g quç ex genere cay funtamp;qup-glandc uefeunt.Et iter cas facilius quibus quini funt digiti in pedibus ac ne eas quide ipfas prunis duobus uitpannis:latior bis efl lingua omnibus in fuo cui$ gcnere:qupfermone imitant bumanuqg id pene in omnibus co tingat:

Grippina Coniunx Claudii Cpfaris turdum babuit quod nugante imitatem fermones bominum.Cum boe prodcrc.

Abebant amp;nbsp;Cpfaris iuuenes. Item Humum lufcinias grpco amp;nbsp;latino fermone docilis:prpterca méditantes indiemamp;anidue noualoquentcs:longiore ctia cótextu docentquot; fecrcto:amp; ubi nulla alia uox mifccatquot;afTidéte qui crebro dicat ea gup condita uelit aliquo blandicnte.

Eddatur amp;nbsp;Coruo fua gratia indignatione quoque populi Romai teftata no fblum confcia.Tyberio principe ex fçtu fupra Cafloris ede gcnito:pullus iap' pofitam futrinam deuolauit etiam regione commendatus officinç domino.Is ma' ture fermoni affuefaeftus omnibus matutinis cuolans in roflra in forû ucrfus:Ty' berium deindcgermani cu amp;nbsp;drufum Cçfhres nominati mox tranfcuté populum Romanum falutabat: poflca ad taberna remeans pluriûannorû afTiduoofficio me' ritus :bunc fine emulationc uicinitatis manceps proxime futrinç fiue iracudia fu' bita ut uoluit uideri excremetis cius pofita calceis macula cxaniauit tata plebciis eo' Hernatione ut primo pulfus ex ca regione mox amp;nbsp;interemptus fit: funufq; aliti in' numeris celebratum cxcquiis.Conftratum ledtum fuper ptbiopuduoru bumcros prpeedente tibicinc amp;nbsp;Coronis omnium gency ad rogum ufq; qui coHricftus dextra

ocr page 229

U1Çappipad fecundum lapidem in campo ridiculi appellato fuit. Adeo fatis lufta caufa Populo Ro.uifa cft excquia^ ingcnium auis:aut fupplicii dcCiueRo..In ea urbe in qua multorum principu nemo deduxerat funus.Scipionis uero Acmiliai poft Carthagine Numantiamquc deletas ab eo nemo uindicauerat mortem.Hoc gefturn M.Scruilio C N.Ceftio Confulibus ad v.kl.Aprilis.Nunc quoque erati urbe Romana boc prodete me equitis Ro. Cornix bebetica primu colore mira ad/ modum-nigratio:deinde plura contextu ucrba exprimons amp;nbsp;alia atque alia crebro addifcens:nec non amp;nbsp;recens fama Crateri mocerotis cognominc in crriena regione. Afip Coruoi ^opera uenantis eo gp dcucbebatin filuas cos infidentes bumeris cor' niculas illi ueftigabat agcbantqi eo pducfta cofuetudinc ut exeuntem fic comitaretquot; et feri.Tradedum putaucre memorip quidam uifum per fitim lapides congerente in fitulam monuméti: in qua pluuia aqua durabat:fcd quç attigi non pondó ita de' fcendere pauété exprpffifTc tali cogeric quantu potui fufticcramp;.

Ec diomedeas prptcribo aucs.Iubacatbaraétas uocat:amp; cis ede détes oculosq; igneo colore cetero cädidas tradens duos femp bis duces alte% ducere agmenlalte^; cogere:fcrobes cxcauare roflro inde crate concernere amp;nbsp;operire tcrra:qupantc-fuerit cgefta.In bis fctificarcfores binas omnium fcrobibus oriente fpeólare quibus exe/ ant in parcua:occafum quibus redeat. Alium exoneraturas fubuolarc femper amp;c6/ trario flatu: uno bp in loco totius orbis uifunf. In infula quam diximus nobilem diomedis tumulo atqidclubro.Contra Apulipora fulica^ fimiles aducnas barbaros clangore infeftant grpeis tantum adulantquot; miro difcrimine:uelut gcncri Diomcdis bpc tribuentes- Epdeq; cum quottidie pleno gutture madentibus pcnnis perluunt' atq; purificant.Vndc origo tabuiç diomcdis fotios in carum cffigics mutatos.

On omittendum efl cum deingeniis differimus-c uolucribus byrudines ede indociles amp;nbsp;c terrcCribus mures:cum Elepbanti luffa faciant leones luga fubeant' In mari uituli:totq3 pifcium genera mitefeant.

Ibuntaucs fuamp;tu ex bis quibus longa colla intermittentes amp;nbsp;capite refupina/ to uclut infundentes fibi porpbirio folus morfu bibit. Idem e proprio gene' re omnem cibum aqua fubindc tingcns:deindcpcdc ad roCy ueluti manu afferens laudatifimi in comagenc:roftra bis amp;nbsp;prplonga crura rubent.

Aec quidem amp;nbsp;bcmatopodi multo minori gq in cade crui^ altitudic.Nafcitquot; in cgvpto:infiftit tcrnis digitis:prfcipuum ei pabulum mifcp. Vita in Italia paucis diebus grauiorcs oinnis fruge uefeuntquot; :altiuolç:carne tantu inter aquaticas Mer^ gi folida ut deuorauere qupepterp reddunt.Oloy fimilitudine Onocrotali babet nec diftare cxiftimarentquot;omnino nifi faucibus ipfis ineflamp;alterius utcri genus.Hçc oia incxplebilc animal cogcrit miraut fit capacitas:mox perfecta rapii fenfimidc in os reddita inferam aluum ruminantis tnoredcfert.Gallia bos fcptctrionali proxia oce' ano mittit. In bcrcinio gcrmanip faltu inufitata genera alitum accepimus:quarum plumpignium modo colluceant noctibus: in cptcris nibil prpter nobilitatem logi' quitate factam memorandam occurrit.

Haleridcs.i.feleucia partborumamp;in Afia aquaticarum laudatiHime.Rurfus fafianp in colcbis geminas ex pluma aures fummittut furrigutque. Numidi/ epin parte affricp Numidia omnefq; lam in italia pbenicoptcri ligua prçcipui fapo' ris eße.Apicius docuit nepotum omnium altiffimus gurges :attagcn maxic Ionius celeber amp;nbsp;uocalis alias:captus uero ommutefecns quondam exiftimatus inter raras aues.Iam amp;nbsp;in gallia byfpaniaq; capitur amp;nbsp;alpibus etiam ubi amp;nbsp;ualacrocoraces aues balcaru infularu peculiares:licut alpium pirrocorax luteo roftro:niger amp;nbsp;prpcipuo

ocr page 230

faporedagopus pede leporino uillo nomen hoc dedere: cçtero candido columbarii magnitudinenon extra terram eam uefetfacile quando nec uita mafuefeit amp;nbsp;corpus ociffime marceffit.Eft alia nomine eodem a coturnicibus magnitudine tantum dif ferens croceo tinctu cibis gratiffima. Vifam in alpibus ab fe peculiarem fgypti ibi Magetius Caluinus prpfedtus cay prodidit.

Enere in Italiam amp;nbsp;Bebriaccnfes bellis Ciuilibus tranfpadum amp;nbsp;noupaues.

Ita enim adbuc uocantquot; turdo? ^fpctic paulum infra columbas magnitudine (apore gratç. Baleares infule nobiliore etiam fupradidto porpbirione mittunt ibi amp;nbsp;buteo accipitrum generis in honore méfai^ eft.Item nibiones fic uocabat mino' rem gruem: pegafas equino capite uolucres amp;nbsp;gripbas auricata aducitatc roftri fa/ bulofas rcor.Illosin fcytbia:bosinptbiopia:equidem amp;nbsp;tragopbana:de qua plures affirmant maiorem aquilam:cornua in teporibus curuata habente ferrugineicoloris tantum capite foniceo:nec Cyrenes impetrauerint fidem licamp; affirmet: Dino amp;cly/ tarchus cplcbrati auctores pariter in india effe mulceriquc ea?^cantu:quos grauatos fomno lacerent. Qui credat ifta amp;nbsp;melampodi profecto aures lambedo dediffc itcl' Iccftu auium fermonis dracones non abnuat:uelquç Democritus tradit nominado aues:quarumconfufo (anguineferpens gignatur que quifquis ederit intellecturus fit alitu colloquia.qupqi dc una aue galerita priuati commemorat etia fine his ime/ fauitpambage circa auguria:nominantquot; ab bomero.Scopes auium genus.ncqiha^ fatyricos motus cum infidentquot; plcrifq; memoratos facile conceperim mente:nequc ipfp la aues nafeunt quot;nbsp;quamobre decofeffis diOcruiffe prpftitcrit.

Allinas faginarc dcliati cepere. Vndc peftis exorta opimas aues amp;nbsp;fuoptecor/ pore unctas deuorandi:hoc primu antiquis cena^ itcrdictis exceptu inucnio.Jam legc C.Fanii Cofulisxi.annis ante tcrcium punicu bellum nequid uoluci^ppone' ref prêter unam gallina quç no eOsc altilis:quod deinde caput trandatu per omnes leges ambulauit. Inuentuqi diucrticulum elt in fraudem cay gallinaceos quoqipa' (cendos lacte addito cibis multo ita gratiores approbantquot; fcminpquidc non omnes ad faginam eliguntquot;:nec nifi in ccruice pingui cute. Poftea culina^ artes ut clunes fpectcntquot;:utdiuidanf in tergora ut a pede uno dilatatp repofitoria occupent.Dedere et parthi coccis fuos mores:ncc tamen in hoc mangonio quicg totum placet clune alibi tantuin pectore laudatis.Auiaria primus inftituit inclufis omnium generum aulbus M.lclius ftrabo Brundufii equeftris ordinis ex co cppimus carcere animalia coercere quibus natura cplum affignaucrat.

Axie tamcinfigniseft in hac memoria Clodii Elopi tragici hiftrionis patina fexcetis feftertiis taxata:in qua pofuitaues cantu aliquo:aut humano fermoe uocales numis vi.fin gulas emptas:nulla alia iduetus fuauitatemifi utis imitatione hominis mandcramp;. Ne queftus quidé fuos reueritus illos optimos amp;nbsp;uocc meri/ tos dignus prorfus filio aquo diximus deuoratas margaritas.Non fit tame ut uei; fatear facile inter duos indicium turpitudinis nifi quod minus eft fummas rerum naturp opes q hominu linguas epnaffe

Eneratio auium fimplcx uidetquot; eflfe cum amp;ipfa habeat fua miracula:quonia et quadrupedes oua gignunt Camelcontcs lacertp amp;nbsp;item quas diximus ita ferpen tcs:pennatoi ^autem infecuda funt qup aduncos habet ungues generis nulla ex bis fupra quaterna edit oua.Tribuit hocauiugcncri natura:ut fecudiores effent fugaces ca^ q fortes:plurima pariunt ftrutiocameli gallinp perdices foli coitus auibus duo' bus modis femina confidete humi:ut in gallinis autftante:ut in gruibus. Ouoru: alia funt Candida ; ut columbis perdicibus:alia pallida ut aquaticis:alia puncftisdi/ ftincla:ut mclcagridum:alia rubri coloris:ut fafianis centridis.Intus autem omne

ocr page 231

Otium uoiucrum bicolor.Aquatici lutei plusqalbi:Idipfum magis luridumqua cçtens pifcium unicolor in quo nibil candidi.Auium oua ex calore fragilia.Serpe/ tum ex frigore lenia pifciu cx liquore mollia:aquatiliu rotuda:reliqua fere taitigio cacuminata exeunta rotundiffima fui partedum pariunt quot;nbsp;molli putaminc:{ed pro' tinus durefeete quibufcuq; emergunt portionibus qup oblonga funt oua gratioris faporis putat Oratius flaccus ^minam edunt:qup rotudiora gignunt .reliqua mare Vmbilicus ouis a cacumine inefl:ccu gutta eminens in putaminc.

Vpdam omni tepore coeunt ut gallinp amp;nbsp;pariunt: prpterg duobus menfibus byemis brumalibus. Ex bis luucnes plura g ueteres fed minora amp;nbsp;in codé fçtu pri' ma ac nouiflima.Eft auté tanta fçcuditas ut aliquç amp;nbsp;faxagcna pariattaliquç quotti' die:aliqup bis die:aliquç in tatum ut amp;nbsp;fctu moriantur:Adrianis laus maxima.Co' lumbç decies anno pariunt:quidam amp;nbsp;undeciesJn çgypto ucro amp;nbsp;brumali menie byrundincs amp;nbsp;merulç amp;nbsp;palumbi amp;nbsp;turtures bis ano pariût.Cçtere aues fere femel Turdi in cacuminibus arborum nidificantes luto pene cotextu in feceffu generant Acoitu x diebus oua maturefeunt in utero.Vcxitis autc gallinp SCcolumbppenna euulfaalia ue iimiliiniuria: Diutius omnibus ouis medio uitelli parua incftuclut fanguinca gutta quod effe cor auium exiftimant:primu in omni corpore idgigni exiltimantes inouo çerta gutta ea (alit palpiutqripfum alias ex aluo liquori oui cor' porat Cibi enim in luto eil:omnibus intus caput maius toto corpore oculi copreffi capite maiores Increfccte pullo candor in mediu ucrtif luteum circutundifxx.die moueturouuin lam uiuentis itra putamc:uoxauditur:ab eodem tepore plumefcit ita pofitus: ut caput fupra dextrum babeat pedem:dextram uero alam fupra caput Vitellus paulatim dcficit.Aues omnes in pedes nafeunf. Contraq reliqua anialia. quodam gallinp gcmina oua pariut:amp; gcminos interdum cxcludunt:ut Cornelius celfus audior cft:alterum maiorem aliqui negat omnino geminos excludi pius xxv. incubanda fubici uetant;parcrc a bruma incipiunt optia tetura ante uey cquinochu poft folftitium nata non implent magnitudine luftam:tantoque minus qto ferius prouenerc.

Va incubari intra x.dics cdita utiliflimu uctera aut recentiora infecunda fubi' ci ipari numero debet quarto die poftq cppere icubarc.Si c6tra lumccacumie ouo:ycapprpbenfo una manu purus amp;nbsp;uniufmodi perluceat color:flcrilia cxiffim.if enc:4)q3 eis alia fuflituédaamp;inaqua eft experimcntu:inanc fluitat.Itaq; fidétia:boc eft plena fubici uolunt. Concuti uero experimento uetät:quoniam no gignat con/ fufis ultalibus uenis.Incubationi daturinitium poft nonam lunam:quia prius in' cobata no proucniunt.Celerius excluduntquot; calidis dicbusadeo filate undeuigefi 6 educct fftum byemexxv. Si incubatu tonuit oua pereunt amp;nbsp;accipitris audita uoce uicianf.Remediu c6tra tonitrua clauus ferreus fub ftramincouo^ pofitus :aut ter^ ra ex aratro. Quadam autem amp;nbsp;citra incubitum fpontc natura gignut:ut in pgypti figmentis.Scitum dequoda putatore repcritur.Syracufis tamdiu putare folito do' ncc cooperta terra fptum edere oua quin amp;nbsp;ab bominc perficiuntur.

Vlia augufta prima fui luucnta Tbybcrio Cpfare cx Nerone grauidacu pare' re uirilem fexum admoducuperct:boc uifacft puellari augurio:ouujn finu fouen/ duatqicudeponedu babcramp; nutrici p finu tradedo ne intermitteret'' tepor:ncc falfo Augufta augurata pdif. Nup ide fortaffis inuctu:ut oua calido loco ipofita palcis i^nc modico fouerctur bomine uerfante pariterq; amp;nbsp;ftatuto die illinc erupere fçtus l raditur quadam ars gallinarii cuiufdadicctis cp ex quaque cframp;. Narrantquot; amp;nbsp;mor' tua gallina inariti ea^ uifi fuccedentes inuiccm amp;nbsp;reliqua fptfmore facictes abflinc/ tefq; fc cantu.Super omnia cft anatum ouis fubditis atque cxclufis admiratio prima

ocr page 232

non planeagnofcentis fptu.Mox incertis incubitus (bllicitp couocantis poftremo lamentis circi pifcinp Ragna mcrgctibus fe pullis natura duce.

Allinarum generofitas fpeeftatquot; criRa eredta:interim amp;nbsp;gemina pennis nigris ore rubicundo: digitis imparibus:aliquandoamp;fup quattuor digitos trafuerfo uno Ad rem diuinam luteo roftro pcdibufq; non pure uideng:ad opertanea Gera nigrç Eftamp;pomilionu genus nonfterile in bis quod non in alio genere alitu:fed quibus contra rara frunditas amp;nbsp;incubatio ouis noxia.

Nimiciffima autem generi omniû pituita maximeq; inter meffis amp;nbsp;uindemiç tempus. Medicina in fame amp;nbsp;cubitus in fumo utiq; fiet qui lauro aut fauina fiat pena per tranfuerfas infcrta nares:amp; propter omnes dies mota.Cibus allium cu farre aut aqua perfufus in qua lauerit noeftua autcu femine uitis albp coefta amp;nbsp;queda alia.

Olumbp proprio ritu ofculantur ante coitum.pariunt fere bina oua ita natura moderate ut aliis crebrior fit fçtus:aliis numcroGor. Palumbus amp;nbsp;turtur plu' rimurn terna:nec plus q bis ucre pariunt:atq;fi ita prior fçtus corruptus efttamp;guis tria pepererint nug plus duobus educant:tertium irritumcft:urinu uocant. Palu' bis incubât femina poft meridiem in matutinum eptero mas.Columbç marc femp et fçininam pariunt: priorc marc: poftridie feminam: incubant in co genere ambo interdiu mas femina noeftu excludût xv. die pariunt a coitu xxx.pftate guide inter/ diu duobus mcnfibus terna ducunt paria. Nam amp;nbsp;xviii.die excludunt:ftatimq;có/ cipiunt:quarc inter pullos fppe oua inucniuntquot; amp;alii prpuolant:alii erumpunt.IpG deinde pulli quinq;meftres fetificant amp;nbsp;ipfp autem inter fc fi mas non fit fçinççq; fallunt pariunt oua irrita:amp; quibus nibil gignif:qupbypencmia grpci uocant.

Auo a trimatu parit primo anno unu aut altez^ ouufequéti quaterna:quinaue cptcris duodena non amplius intermittens binos dics ternoluc:parit amp;nbsp;ter anno h gallinis fubiciantur incubanda mares ea frangunt dcfiderio icuabntiu:quapropter nodtu amp;nbsp;in latcbris pariunt:aut in cxcplfo cubantes amp;nbsp;nifi molli ftrato excepta fran' guntur.Mares finguli quinis fufficiunt coniugibus:cum fingulp aut binp fuerint corrupitquot; falacitatc fecunditas partus cxcluditdiebus ter nouenis aut tardius xxx.

Nleres in aqua cocunt:pariunt uerc;aut fi brumacoire poft folfticium xbppe bis anno fi priorem fçtum gallinpcxcludant:alias plurima xvi.pauciffima yii.Sigs furripiat pariunt donec rupantquot; aliéna non excludunt incubandafubici utiliffimu nouem aut xi:Incubât fcminç tantûxxx.diebus.Si uero tepidiores fint xxv.pullis eo2 ^urtica cum tacftu mortifera nee minus auiditas nunc fatietatc nimia: nunc fua' met Ul.Quando apprebenfa radice morfu fppe conantes auellere ate colla fuaabrü' punt.Contra urticam remedium ftramento ab incubitu fubdita radix earum.

lcugon:fuafperia pelion.bi in coitu angunt. Mares nem etiam ex oculis protundunt:nc c minus pgre pa'

Rdeolarum tria genera: gdem cum uocifcratu fanguii

riunt grauidp. Aquila tricenis diebus incubât amp;nbsp;fere maiores alites: minores uice/ nis: amp;nbsp;miluus amp;accipiter fingulos fcrc parit nunq plus ternos. Is qui cgonos uo/ catur quaternos:Coruus aliquando amp;nbsp;quinos incubat totidem dicbus. Cornicem incubante mas paRit.Pica nouenos.Mclancoripbus fupra xx.parit femp numero impari nec alias in pluribus tanta fecuditas maior paruis:byrudini cçci primo pulli et fere oibus quibus numcrofior fçtus irrita oua quç bypenemia diximus aut mu/ tua fçminç inter fe libidinis imaginatione concipiunt aut puluere.Ncccolûbç tatu fed galling perdices pauones anferes ccualopecics.Sunt autem Rcrilia amp;nbsp;minora:ac

ocr page 233

minus iucundifaporis amp;nbsp;magis bumida.Quidam amp;nbsp;uento putant ea generariqua dccaufa ctiam zephyria appellantur: bçc autem tantum uerc fiunt incubatione dc' relic2:a:qupalii cynofura dixere. Ouaaccto macerata in tantumcmoliunf ut p anu' los tranfeant.Seruaricain lomcto:aut byeme in palcis:çilatc furfuribus utiliffimu fale exinaniri creduntur.

Olucruanimal parit uefpertilio tantum cui mcbrana ceu pennp.Eadem fola uolucy: ladte nutrit ubera adinoues geminos uolitat amplexa ifantes:fecuq; portat\ Eidem coxendis una traditur amp;nbsp;in cibatu culices gratiffimi.

Vrfus in terreflribus oua pariunt ferpentes de quibus nondu dictum cflCo' ent complexuadeo luolut p fibi ipffiut una exiflimari biceps poffitiVipcr p mas ea' put inferit in os quod illa abrodit uoluptatis dulcedine.Terreflriu cade fola inter fc parit oua unius coloris amp;nbsp;mollia ut pilees. Tertia die itra uteru catulos excluditide' idc fingulos:diebus fingulis parit xx.ferc numero.Itaque cpteri tarditatis ipacietes perrumput latera occifa parente:cftere ferpetes cotecta oua in terra incubant amp;nbsp;fptu fequente excluduntanno.Crocodili uicibus incubat mas amp;fçia:Sed rcliquoy quoq; terrcftrium reddat generatio.

Ipedu folus bomo aial gignit: boi tatu primi coitus penitetia auguriu.f.uitp adpeitcda uitç origine Cptcris aialibus flati p tepa ani cócubitus:boi ut dictu eftomnibus boris diei^ noctiumq;:cçteris fatietas in coitu:boippe nulla. Mcflali/ na Claudii Cpfaris coniunx banc regalem exiflimäs palma:elegit in id certamé no' biliffimä c proflituris ancillam mercenarie flirpis eamq; die ac nocte fuperauit v.ac xx.concubitu-ln bominu genere maribus diuerticula ucncris excogitata omnia fce' lera naturprfcminis uero abortus quatu in bac parte nocetiores g ferp fumus?Viros auidiores ueneris byeme feminas pilate befiodus pdidit.Coitus aucrfis elepbantis Camelis tigribus licibus rinoceroti lconi.Dafipodicuniculis:quibusaduerfa geni' talia:Cameli folitudines aut fecreta certa petut: neqi itcruenirc datur finc pnicic coi' tus tota die amp;nbsp;bis tantum ex omnibus quibus folida ungula in quadrupeda genere mares olfactus antccedit:aucttunf amp;canes focplupi in medioq;coitu:inuitiq; ctiam cobprent Cupraditior pleruque fcminp priores fuperueniüt:reliquis mares Vrlis autem ut dictum cfl humanitus flrati: hirinacei flantes ambo inter fc coplcxi feles mare ftanterfpmma fubiaccntc. Vulpcs in latera proiectc marcque fcmina cuplexa Tauroy: ceruo^q; fpinp uim nó tolerant:eadc caufa ingrcdiunf in conceptu. Cerui uiciffim ad alias tranfcunt amp;:ad priores redeunt.Lacertpet ca qup fine pedibus funt circuflcxu ucner c noucre.Onia animalia quo maiore corpore co minus fecudafunt Singulos gignunt elephantr.Cameli;Equi:Acbantis duodenos auis miniaociffic pariuntquf plurimos gignunt.Quo maius cflanimal tanto diutius formafi utero Diutius gerianf quibus logiora funt uitp fpatia:neq3crefcétium tcpeftiua ad gene' randuin ptas qup folidas habent ungulas fingulos:qupbifulcas amp;nbsp;gcminos pariut quoi ; in digitos pedu fiOura diuifa efl eo numerofiora inffta. Scd fuperioraomnia perfectos edunt partus:hpc incohatos in quo funt genere lepnp urfç amp;nbsp;uulpes infora mia etia magis q fupradicta pariut.Rayq; cfl uidere pariete: poflea lambcdo calefit ciunt fptus:onia ea amp;nbsp;figurant:pariuntplurimf i quaternos:cpcos aute gignut canes lupi pantherp thoes: Canum plura genera.laconicpviiii.menfe utriq; generat ferut Ix.dicbus amp;nbsp;plurimu tribus Cptcrp canes amp;nbsp;femefires coitum patiunf.Implentur omnes uno coitu qup ante luflu tcpus concepere: diutius epeos habent. Catuli ocs to tide diebus cxillimif inurina attollere crus fere fcmcftres.Id cfl fignu confumati uirium roboris:fpminç hoc idem fidentes partus duodcni:qiubus numcrofilTimi Cptero quini.feni aliquando finguli:quod prodigiofum ede putant ficutomnes

ocr page 234

mares aut omnes feminas gigni: primos quoq ; mares patiunt: in cpteris alternant Inueut a ptu vi.méfe.Oólonos laconicp pariut:propria i co genere maribus laboris falacitas.Vluut latonici annis denis.Fpminp xii.Cetera genera xv:annos aliquando et XX.nec tota fua ptate generant fpre a xii.defmcntes fclum amp;nbsp;icbueumonu:reliqua ut Canum uiuunt annis fenis.Dafyp odes omni méfe'pariunt amp;nbsp;fupfctant ficut Ic'' porcs a partu flatim iplentquot;:concipiunt quis ubera ficcante fetu pariunt non epeos Elcpbanti ut diximus pariunt fingulos magnitudine uituli trimeflris.Cameli xii. menfibus ferut:a trimatu pariunt ucre itcruqi poflannum impleta partu. Equas aute pofl tertium diem aut pofl unum ab enixu utiliter admitti putant:co guntque inuitas .Mulier vii.die cocipere ficillime creditur.Equa^: iubas-tondcri prpcipiunt ut afinoi ^coitu patiantur bumilitate. Comantes cnim gloria fupcrbire:acoitu folp animalium currut ex aduerfo aquilone auflrum ue prout marem aut frmina c6cppe colorem illico mutant rubriore pilo:uclquicuq; fit plcniore:bocargumeto dcfinut admittere etiam uoletes:ncipcdit partus qualia ab opcrc:falluntq;grauidf.Vici(re Olympia pregnate equa ccraditis tbcflali inueimus.Equos:amp; canes :ct fues iitu ma' tutinuappetere:fyinas autc poft meridic bladiri diligctiorcs tradut.Equas domitas Ix.diebus equitarc ateg gregales.Sues tantu coitu fpuma ore fundcre:uerre fubatis audita uoce nifi admittatur cibum non capere ufq; in maciem: feminas in tatu effc/ rari ut homine laceret candida maxime uefle indutum. Rabies ea aceto mitigatur mature afpfo. Auiditas coitus putatquot;ex cibis ficri:ficut uiro e ruca;pccori cppa.Que ex feris mitigetur non cocipcre ut anferes sapros ucro tarde amp;nbsp;ceruos.ncc nifi ab in' fantia educatos miy cft.Q^drupedum pregnantes uencre arcent prêter cquiinamp; fucm fed fuper^tant amp;nbsp;dafippus amp;nbsp;lepus tantu.

Vçcuq; animalia pariunt:in capita gignunt circuadlo fçtu fub enixum:alia in utero porrecta quadrupedes geflantquot; .extefis ad longitudine cruribus:amp; ad aluu fua applicatis.Homo in ferner côglobatus iter duo genua naribus fitis.Malas degbus ate diximus gigni putant ubi mulier non ex marc:ue: ^ex fcmetipfa tantucôçpperit Ideo nec animari quia non fit ex duobus altriccq; habere per fe uitam illa:quF fatis arboribus cotingat.Ex oibus qup perfectos fptus uetaritos amp;înumerofos edut.Itc plures contra naturam folidi pedum aut bifulcoy.,

Vpercuncta eft murium fftus:haud fmcquot;cunlt;ftationcdicendus:ggauc2orc Ariftotelc amp;nbsp;Alexandri magni militibus generatio coy: lambcdo conflare no coitu dicatur.Ex una genitos cxx.tradiderunt.Apud perfas uero prcgnantis uctre paric' tis repertas amp;nbsp;falis gulhtu fieri pregnantes opinantquot;.Itaq; definitmi^ effe unde uis tanta mefTes populetquot; Murium agrefliumin quibus illud quoqiadhuc latamp;quona modo illa multitudo repete occidat.Na nec exanimes rcperiuntquot; neqicxtat qui muré hyeme in agro effoderit:plurimi itaqiad troadc pcrucniunt amp;nbsp;lam indéfugauerut incolas prouétus eoru ficcitatibus tradunt etiam amp;obituris ucrmiculum in capitc gigni.Acgiptiis mutibus durus pilus ficut hcrinaccis.Iidcm bipedes abulant ccu alpini quo$:cum diuerfi generis coeire animalia.Ita demum generat fi tcpus nafee' dl par habent. Quadrupedumoua gignetium lacertam ore parere ut creditquot; uulgo Arifloteles negat.neq; incubant.Eçdé oblitç quo fint inloco enixç:quoniam huic animali nulla memoria.Itaq; catuli perfefe erumpunt.

Nguem ex medulla hominis fpinpgigni accepimus amultis. Pleraque eni occulta amp;nbsp;cp:a origine perucniunt etiam in quadrupedum genere

Icut Salamandra animal laccrti figura flcllatum nung nifi magnis imbribus proueniens amp;nbsp;fcrenitate deficiens huic tantus rigor ut ignem tattu extinguat non

ocr page 235

aliomodo q glides:ciufdccF finie quçlieft ci ore uomi t quaeûque pte corporis bu' mam contacta toti defluunt pilindq; quod contactum eft coloreinitiligme mutat

Vpiam ucro gignutur ex no geitis amp;nbsp;fine ulla Gmili origie ut fupradiera amp;nbsp;quçcuqueçftas aut uer ftatumque tepus äni generat. Ex bis quidam gignût ni bil ut falamandre ncq; eft in bis mafculinû genus fçmininuue: ficut ncq; in anguillis omniups'.quç nec animaliamecpex fcouum generant.Neut^ eftamp;oftreis genus et exteris adbçrentibus uado uel faxo°Quç autc per fe générant ficuti marcs ac fçminç deferipta funt:gencrant quidé aliquid coitu fediperfeeftû ac di{rimilc.amp; ex quo ni' bil amplius gignatur ut ucrmiculos mufeç. Id magis declarant nature co^ quf 1^' (da dicunt arduç explanationis omnia amp;nbsp;priuatim dicato opere narranda. Quapro' pter ingenium prçdiesorum amp;nbsp;reliqua fubtcxamp; ediffcrtatio.

X fenfibus ante estera bomini tacitus: deinde guftatus. Rcliquis fuperatur a multis .Aquilf clarius cernut.Vultures fagatius odorant liquidius audiut talpe ob' ruta terra tam denfo atq; naturp furdo clemcto. Pinterea uoccomnijn fublirne ten' dente fermonem exaudiunt: amp;nbsp;fi de bis loquere intclligcre etia dicut amp;nbsp;profugere Auditus cui boi primo negatus eft: buic amp;nbsp;fermonis ufus ablatus: nec funt natu' taliter furdi ut non iidc fint amp;nbsp;muti.In marinis oftrcis auditum c«c non eft uerifi' mile fed ad fond mergere fe dicunt .Ideo amp;nbsp;filctium in mare pifcatcs babere folcnt

Ifces quide audiunt uoce nec membra babent nec foramina .audire tamen cos palameft: ut patamp; cum plaufu cogrcgari feros ad cibum cofuetum.InquibuCda ui/ uariis fpectet amp;nbsp;m pifcinis Cçfaris genera pifcium ad nome ucnirc:quofda fingu^ los.Itaquc produnt etiam clariffime audire. Mugil lupus falpa cromis:amp;ideo in uado uluere .Olfactu bis ede manifefte patet quippe no omnes cande cfca capiunt ut priufqua appetant odorant:quofda amp;nbsp;fpclun cis latentes falfameto illiti faucibns fcopuli pifcator expellit uelut fui cadaueris agnitione fugientes. Conueniuntqi ex alto etiam ad quofdam odores:ut fppia:mulus amp;nbsp;polypus:qui ideo coguturinaßas Sentinç quidem nauium odore fugiunt procul maxime tamen pifcium fanguine no poteft petris aucUi polypus:ide cunicula admota ab odore protinus refilit.Pur' purç quo$fetidis capiuntur. Nam de reliquo animaliu genere qs dubitamp;i Cornu ceruini odore ferpentes fugant : fed maxime ftiracis:origani:aut calcis aut fulfuris formier necant .Culices acida pctunt:ad dulcia nb aduolant.

A(ftus fcnfus omnibus eft.etiam quibus nullus alius: nam amp;nbsp;oftreis amp;tcrre' ftrium ucrmibus quoqcxiftimauetfi omibus fenfum guftatus effe .Cur.n.alios alia fapores appetunt. In quo uel prccipua nature arcbitccft^ uis:alia dentibus prodant alia unguibus:alia roftri aduncitate capiunt:alia latitudine ruunt:alia acumine exea' uant:aliafanguine:alia lambunt forbent.madunt:uorant:nec minor uarictasi pcdu.

। nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mimfteno ut rapiant:diftrabant.teneant:premant:pendeant tellurem fcarberc nb

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cedent.

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Enenis capreç amp;nbsp;coturnices ut diximus pinguefcut:placidiffima animalia.At

\ferpetes oua tpeedada quide draconu atte:aut enimfolidabauriut fi lam fauces \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;capiunt:quç deinde in ferner cbuoluti frangunt intus atque deinde putamina exen' \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t\unt:aut fi tenerior eft amp;nbsp;catulis adduc çtas: orbe apptçbcfa fpira ita fenfim uebe'

\menterq praefringunt ut amputata parte ceu ferro reliquam quç amplexu tenetur \forbeant.Simili modo auibus deuoratis folidis contctione pluma amp;nbsp;offa reuomunt \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Scorpiones terra uiuunt Serpentes cum occabo eft uinum pr^cipue appetunt eum

ocr page 236

aliqui exiguo indigeant potu.Epdem minimo amp;pene nullo cibo cum afferuantur inclufp ficut aranei:aloquin rueftu uiuctcs:ideo nullu iterit fame aut fiti uenenatu Nam neq ; calor his:ncq; fanguismeq; fudor qupauiditatem naturali fale augctln quo genere magis omnia exitialia fi Cuum genus edere antcqua noceant.Condit in tbefauros maxilla?^cibum fpingionu amp;nbsp;fatyroy : genus: mox inde fcnfim ad madé/ dum manibus exprimit amp;nbsp;quod formicis in annu folcne cft bis in dies uel boras.

Num animal digitos babentiu berba alitur lepus: fed amp;nbsp;fruge folidi pedes amp;nbsp;bifulci fucs in omni cibatu amp;nbsp;radicibus folipcdu uólutatio propria ferrato^: dctium carniuora funtomnia.Vrfi effuge fronde uindemia pomis uiuutamp;apibus cacris etiam ac forinicis.Lupi ut diximus amp;nbsp;terra infame:pecus potu pinguefcit.ideo fal illis aptiffimu. Ite ueterina gg e fruge amp;nbsp;berba:fcd ut bibcre fecedut. Ruminat pr^/ ter lam dieta filueftrium cerui cuma nobis aluntquot;. Omnia autc iaccntia potius qua ftatia:amp;bycme magifg pilate fcptenis fere mefibus.Poticiquoq ; mures fiinili mo/ do rcmandut.In potu autc quibus ferrati detes lambunt ut mures bi uulgares guis ex alio genere Gnt quibus c6tinui detes forbent:ut boucs amp;nbsp;equi:neutrum uriifed aquam quoque morfu uorant. In affrica maior pars ferait çftate no bibunt inopia imbrium:quamobeaufam capti mures libyci fi bibere moriunf: origc perpetuo fi' ticnt c africa generat ex natura loci potu carctc:amp; mirabili modo ad remedia fitiétiu Namqiamp;getuli latrones co durât auxilio repertis i corpore eo^ falubcrrimi liquo/ ris ucficis.Infidunt in eadem africa pardi condcnfaarborc:occultatiq; eius ramis in prçtereutia difTiliutiatq; ex uolucycpde eradantquot;.Feles quide quo filentio qIcuibus uedigiis obreput auibus q oculto fpcculatu in mufculos cxiliunt.Excrementa fua effoda obruunt terra intelligentes odorem illu indicé fui ede.

Rgo amp;nbsp;alios quofdä fcnfus elle g fupradidtos baud difficulter apparamp;.Sunt eniquidam bis bella amicicipq;:Vndc amp;nbsp;affeefbus prêter illa quç de gbusq; coi; fuis diximus locis.Diffidet olores amp;aquilç Coruus amp;nbsp;corcus nocitu inuicé oua exqui/ rentes.Simili modo cornus amp;nbsp;miluus illo prçripiétc buic cibos. Cornices atq^no' dtup.-aquila amp;nbsp;trocbillus fi credimus:quoniam rex appellatquot;auium:nodtuç amp;cçtcrp minores aues.Rurfus cum terrcflribus muftela amp;cornix:turtur amp;nbsp;pirallus.lcbne/ mones amp;nbsp;uefpç:pbalangi amp;nbsp;aranei. Aquaticç gage bampe amp;nbsp;triorcbis:accipiter fo' rices amp;nbsp;ardeole inuicc fetibus infidiantcs. Aegytus auis minima cum afino fpinis cnim fe fcabendi caufa atterens nidos cius diffipat:quod adeo pauamp; ut uoce omino rudentis audita ouaciciattpullilpfi mctu cadût:Itaqueaduolans ulcera cius roftro excauat. Vulpes amp;nbsp;nili angues amp;nbsp;muftclpamp;fucs:e{alon uocatquot;parua auis oua corui fragés:cuius pulli ifcdantquot; a uulpibus. Inuicé bpc catulos cius ipfamc ^ ucllit:quod ubi uidcrint Corui contra auxiliantquot; :uelutaducrfus cómuné-berftem. Etacbantis in fpinis uiuit:iccirco afinos et ipfodit flores fpine dcuoratcs.Aegytu ucro in tatu ut fanguiné corum credant non coire:multi fq; bis uencficiis infament. Diffident çg biopes amp;nbsp;leones amp;nbsp;minima pque amp;nbsp;maxima formicofam arb6gt;rcm foriccs cauant librat araneus fe filo in caput ferpetis porrettp fub umbra arboris flip: tantaquc ui morfu cerebrum apprpbcdit:ut ftridens fubindcac uertiginc rotata:nc filum qdc dcfupcr pendentis rumpere ab co nec fugere queat nec finis ante morte eft.Rurfus amici pauoncs amp;nbsp;columbç turtures amp;nbsp;plytaci:merulç amp;nbsp;turtures:cornix amp;nbsp;ardiolç Contra uulpium genus comunibus iimiciciis Arpc amp;nbsp;miluus contra triorcbi:qui et affectus idicia funt etiam fcrpctibus iimiciffimo animalium gen ere.Dicfta funt qup arcadia narrat dc domino adracone feruato amp;nbsp;agnito uoce draconis:de afpide miraculua pbylarcbo traditquot;.Isenim audior efl.Cum ad menfam cuiufHa ueniens m pgypto aleretquot; affiduc. Enixam catulos quo:yc ab uno filiu bofpitis interemptum.

ocr page 237

Illam reucrfam ad confuctudinc cibi intcllexidc culpa:amp; nece intuli(Te Catulo mec poftca in tccluid reucrfam.

Omni qufftio non obfcuram cómcntationé babct.In tcrreflribus omnia quç continentquot;:dormire manifcHumeft.Aquatilium quo$exiguu quidem etiam qui de cuteris dubitant dormire tamccxiftimant.Non oculoi^argumentoiquia no habent genas:ue¥ipf iquiete cernutur placidafeu foporata.Neqi aliud q cauda mo' uentia amp;nbsp;ad tumultum aliquc expaucfcctia.De tb/nnis cofidentius affirmaf.Iuxta ripas'cnim aut petras dormiunt pifcium aute plani in uadout manu fçpe tollantur Nam delphini balenpqi ftertentes ctiam audiuntur.Infecfta quoque dormirc filctio apparet:qup ne luminibus quidcadmotis excitentquot;.Homo geitus prpmitquot; (bmno per aliquot menfes:dein longior in dies uigilia.Somniat ftatim infans:nam amp;nbsp;pa' uore expcrgifcitur:ru(ftum imitatquot;.Quidam ucro nung:quibus mortife%fuiffe fi' gnum contra confuctudinem fomniorum inucnimus exempla.Magnus hie in ui' ta locus amp;nbsp;diuerfis refertus documentis. Vtrum ne fint aliqua prçfcita animi qui' efectis:qua fiunt ratione:an fortuita res fit ut pleraq;amp; fi exemplis agatur:profecto paria funtautuno amp;nbsp;a cibis proxima: atq;in redormitione uana eflcuifa prope eo' uenit.Eft autem fomnus nibil aliud g animi in medium fefe receffus prêter boine fomniaffe etiam Equos canes boues pecora capras palam efl. Ob hoc creditquot; amp;nbsp;in omnibus quçaimal pariant.Debis quç oua gignût incertû cft:fcd dormirc ca certu Vcrum amp;nbsp;ad infcrta tranfeamus:bçc nique relient immcfç fubtilitatis animalia.

ESTANT INMENSAE SVBTILITATIS Ani; malia:quando aliqui ea neq, fpirare amp;nbsp;fine languie etia prodiderunt.

Vlta bçc amp;nbsp;multigena terreflriû uolucrumq; uita.Alia pennata utapcs:alia utroq; modo ut formicç aliqua amp;nbsp;pennis amp;nbsp;pedibus carentia amp;nbsp;iurc omia ifecda appellata ab incifuris qup nunc ccruicum loco •. nuc pe' tlorum atq; alui prpcindla feparant mebra tenui modo fillula cobprentia aliquibus ucro no tota incifura ca abi' ente rugas: fcd in aluo aut fupcr nec tantu implicatis flexibus uertebris nufg alibi fpcdlatiore naturp rerum artificio.

N magnis fiquidem corporibus aut certe etiam maioribus facilis officina fc' quaci materip fuit-in his uero tam paruisatq; tam nullis :qupratio quanta uis/tam inextricabilis perfedtio:ubi tot fenfus collocauitin culicc/Et funt alia diétu minora fed ubi uifum in eo prçtédit?ubi guftatum applicauit! ubi odoratum infcruit ! ubi ucro truculentam illam et portione maxima uoccingenerauit:qua fubtilitate penas annexuit:prolongauit pedum crura!Difpofuit leiunam cauam uti aluum:auidam fanguinis amp;nbsp;potilfimi bumani fitim accendit:tclum ucro perfodiendo tergori quo fpiculauit ingenio atq; incapaci :cum ccrni no poffit exilitas reciproca gcncrauit arte ut fodiendo acuminatu pariter forbendoq; fiftulofum cframp; :quis tcredini ad pfora' da robora cum fono tefte dentes affixit: potiffimuq; e ligno cibatum fecit: fed turri' geros clephato: ^miramur humeros tauro^ colla amp;nbsp;truces in fublimeladus.tygri' um rapinas:leonum iubas:cum rerum natura nufg magis qui in minimis tota fit. Quapropterquefo noflra legentes quoniam ex bis fpcrnunt multa:ctiam relata fa' ftidio damncnt:cum in cótcmplationc nature nihil podit uideri fupuacuum.

ocr page 238

Nfcóta multi negarunt fpirarc: idff ratione pfuadentes quoniam per uifccra interiora nexus fpirabilis non incfTöC.Iraqi uiuere utfruges arborefqi.Sed plurima intercfl fpiret aliquis an uiuat.Eadéde caufa nee fanguiné bis efTe.qui fit nullus ca rentibus corde aut iecore:fi nee fpirarc ca gbus pulmodefit.Vndc inumerofa que' flionum feries exoritur. Iidcm cni amp;nbsp;uocc effe bis negant in tanto murmure apiu cycada^ fono:amp; aliaquf fuis exiflimabutquot; locis. Na mibi contuenti femp fuafit rc' ru natura nibilincrcdibilc cxiftimarc de ea:nec uidco cur magis poffint no trabere aniina talia amp;nbsp;uiucre q fpirarc fine ui(ceribus:quodctia in marinis docuimus quis arcente fpiritum dcfitate amp;nbsp;altitudine bumoris. Volare quidé aliqua amp;nbsp;animatu ca' rcre amp;nbsp;in ipfo fpiritu uiuctia babere fenfum uicftus generationis opcris:atq; etiam de futuro curam:amp; quis non fint membra quç uelutcarina fenfus inucbant. EHc tamé bis auditum olfactum guftum:eximia prpterca naturf dona:folertiam animu arte:quis facile crediderit amp;nbsp;fanguinc non effe his. Fateor ficut nc terrcftribus qdc cucftis inter fc fimilc quidé ut Ifpif in mari fanguinis uircs atramentum obtineat. Purpuray generi infedtor ille fuccus:fic amp;nbsp;infccftus quifquis eft uitalis bumor:bic erit fanguis donce cxiflimatio fua cui$ fit nobis propofitu cfl naturas reru manife' flas indicare:no caufas indagare dubias.

Nfecfta-ut intclligi polfit non uidcntquot; neruos baberc nec offa nec fpinas:ncc cartilaginé nec pinguia nec carnes nec cruflam quidc fragilem: ut qupda ma' rina nec quf luredicatur cutis: fed mcdip cuiufdam inter omnia boc naturp corpus arenti fimile ncruo mollius.In reliquis partibus totius ucriusqdurius:amp; boc folu bis efl:ncc prpterea aliud quid intus nifi admodu paucisintcflinis implicatu.Itaq; diuulfis prpcipua uiuacitas:amp; partium fingula^ : palpitatio:quia qufcuqueeft ratio uitalis illa nonccrtis incf l mcbris fed toto in corpore minimc tame capitc:fohimqi no mouefnifi cum pectore auulfum in nullo gcncrc plurcs funt pedes:ex quibus ex bis plurima diutius uiuunt diuiCi:utin fcolopédris uidcmus:babentautc oculos prêterca e fcnfibus tactum atque gufium aliqua amp;nbsp;odoratum pauca amp;nbsp;auditum.

Ed inter omnia ea pricipatus apibus amp;nbsp;iure prpeipua admiratio folis ex eo ge/ nere bominu cauG gcnitis mella contrabunt fuccuquedulciffimuatq; fubtiliffimu ac (aluberrimûfauosconfingût amp;nbsp;cfras:Illçad ufus uitp labore tollcrat:opcracófici/ unt rem p.babentconfilia priuatim ac duces gregatim:amp; quod maximc mirum fit mores babent.Prctcrca cum fint ncq imanfueti generis neque fieri tatum eft natu/ ra rerum:ut prope ex umbra ininima.animalis icóparabilc effecerit quiddam:quos efficatif induftripq tantf cóparemus neruos:quas uires quas rationc mcdiuffidius uiro:boc certc prpftantiores quo nibil nouere nifi comunc:nó fit de anima qucftio cóflct amp;nbsp;de Enguine quantulum tarnen effe in tantulis potefl:extim emus pofteai/ genium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*'

Y eme conduntur: unde eni ad pruinas niuefque amp;nbsp;aquilonu flatus perferre uircs Ene amp;nbsp;ifedta oia:fcd minus diu qup parietibus noftris occultata mature tepefiunt. Circa apes autc tempo^ locoi^uc ratio mutata eft:auterraucrut priores. Codunt a uergiliaru occafu amp;nbsp;latet ultra exortuadeo no ad ueris iitium ut dixcre nec ut quidam cxiflimant i Italia de alueis ate fabas florctcs excut ad opa amp;nbsp;labores nullusqicum per cplum licuit ocio pcritdics primum fauos coflituuticfram fingut bocefl domos:ccllafq; faciunt:dcidc fobolcm: poftca mella cpram e floribus melli/ geris a lacbrimis arborumqup glutinum pariut:{alicis:ulmi barudinis fuccos cum gummi bis rcfina bis primum aluum ipfam itus totum ut quodam tectorio illini/ unt amp;nbsp;aliis a maioribus fuccis contra aliarum bcffiolaz/C auiditatcs id fc facturas eo' feip quodcocupifci poffit bis.Deinde fores quoq latiores circum flruut.

ocr page 239

Rima fundamenta Commofim uoeät periti.Secuda diffofcron Tertia ppoli inter coria cçrafq; magniad medicamina ufus Commofis cruda eft prima faporis amari:di(roccros fuper cam uenit picantium modo ccu dilutior. Ccrçiitiu uclplc' tuque mitiore gûmi propolis craflioris iä materiç additis floribusmodu tamccçra fed fauo^ flabilimetu:qua oés frigoris aut iiuriç aditus obftruûf odore:amp; ipfaetia no graui: qua plcrique pro galbano utantur prpter bpc conuebitur eritbacc:qua ali' qui fandaracä:alii cbçryntbium uocant:bic erit apu dû operatur cibus qui fçpe iuc/ nitur i fiuorû lanitatibus fcpofitis:amp; ipfc amari faporis.Gignitur autc rore ucrno et arboru . fucco gumi modo caprifico minor auflri flatu nignor:aquilonibus meli/ or amp;nbsp;rubens plurimus in grpcis nucibus.Mcnocratcs florem effe meffem dicitfed nemo prêter eum.

AEras ex omnium arboi^ fatorumqi floribus cofingut excepta rumice amp;nbsp;ebe' nopode:bcrba¥ : bpc genera Eilfo excipif amp;nbsp;fpartum quippc cu byfpaia multa in fpartariis mella berbam earn fapiunt falfo amp;nbsp;olcas cxcipi arbitror:quippc oliup prouentu plurima examina gigni certu edfruólibus nullis nocent mortuis uc fio/ ribusquidcm non modo corporibus infidunt.Operantquot; intra lx.pafrus:amp; fubinde confumptis in proximo floribus fpeculatorcs ad pabula ulteriora mittunt-Nocftu deprçbcfç in expeditione excubant fupinç ut alas a rore protegant.

E quis admirctquot; amore caru captos Ariflomatum folcnfcm duo de xl.annis nibil aliud cgifre:bili{cum uero Tafium in defertisapes colcnt c agrium cognomi/ natum qui ambo fcripfcre de bis.

Atio operis intcrdiu datio ad portas more Cadroy quies imatutinum donec tina excitamp;omnes gemino aut triplici bobo ut buccino aliquo.Tunc uniucrff pro' uolantfidies initis futurus cfl:prçdiuinant eni ucntos ymbrcfq;amp; tuc fc cotinct te' dis.Itaque teperie CpliToc eni inter prpfcita babeteumagmead opera proccderit alip flores aggerut pedibus: aliç aquam ore guttafq; lanugine totius coropris qbus efltca^adolefcctiorcs ad opera exeunt amp;nbsp;fupradicfta c6uebunt. Seniores intus ope' rafqup flores coportat prioribus pcdibus fpina onerat ^ppter id natura icabri pedes priores rodro:totpquc onuflp remeat farcinis pandatp:excipiutcas terne quatempq; exonerant.Sunt cnim intus quoq; officia diui(à:aliç flernüt:alip poliunt:aliç (ugge^ runt:aliç cibum eóparant ex co quod allatum cfl:neq;cnim feparatä uefeunturme inequalitas operis amp;nbsp;cibi fiat amp;nbsp;teporis.Struunt rurfus ea cocaua ratioc alui:textuq; uclut ad fumma tele deducunt limitibus binis circa fingulos adtus ut aliis'intrcnt' aliis exeant. Faui fuperiorc parte affixi amp;nbsp;paulum etiam lateribus fimul bprent amp;nbsp;pendent una.aluum nunc contigunt obliqui nunc rotudi qualitcr aluus pofcit.Ali quado amp;nbsp;duo^ genc;^.Cum duo examina concordibus populis didimilcs habuere ritus ruentes cçras fulciunt pilaru indar interius a folo fornicantes ne fit aditus ad fartiendum primifere tres uerfus inanes druunt:nc promptu fit quod iuitamp; fura' tem.Nouidimi maxime iinplcntur mclle:ideoaducrfaaluo faui cximutur.Gerulp fecundos flatus captant.fi quo oriatur procellaapprçbcfis pondufculis lapillo fc li' brant.Quidam in humeros cum imponi tradut luxta uero terra uolant in aducrfo flatu nepribus cuitatis:mira obferuatio opcris.Ccffantiu incrtiam notant:cadigat mox amp;nbsp;puniut morte.Mira mûditia.Amoliûtur omnia e medio:nullçquc iter opa fpurcitiç tacet qui amp;nbsp;cxcremcta operantium itus ne longius recedat unuin cogetta m locum turbidis diebus amp;opcris ocio egerunt. Cum aducfpcrafcit in aluo dreput minus donec una circuuolct codé quo cxcitauit bobo ccu quictc capere imperans amp;nbsp;hoc cadro^ more.Turn repete omnes conticcfcût domos primû plcbcis cxçdificât

ocr page 240

deinde regibas.

I fperatur largior prouentus adiieiantur cotubernia amp;nbsp;fucis amp;nbsp;cellar minima Sed ipfi maiores apibus.Sunt auté fuci fine aculeo:uclutlpfccftç apes nouifli/ mçq; a fems amp;nbsp;iam e meritis incobatç ferotinus fptus amp;nbsp;quafi feruicia uera^ apum quamobrc imperans bis primosq; in opera expcllut tardantes fine clcmctia puniut neque in opere tantu fed i fetu coadiuuät eas multu ad colore conferéte turba.Certe quo maior cord fuerit multitudo:eo maior fiet cxaminu prouctus. Cum mella cf/ pcrint maturefecre abiguntcos:multpquefmgulos aggreiTe trucidant:nec id genus nifi uere confpicitur.Pucus ademptis alis in alueu reicdtus iple cpteris adimit. Re/ gias imperatoribus futuris in ima parte alui extruunt amplas magnificas feparatas tabernaculo eminentes quod fi exprimatur non gignutur fobolcs bexangulç omes cellp a fingulo? ^pedum opere. Nibil bo?^Ratuto tepore fed rapiunt diebus ferenis munia mellis uno altero uefummum die cellas replent.

Enit boc aere amp;nbsp;maxime fyderum exortu: pr^cipueq; ipfo fyrio explendefcit: nec omnino prius uergiliai^exortu fub lucanis teporibus. Itaq;cu prima au/ fora follia arboi ^mclle rolcida inueniutur ac fi qui matutino fub diuo fuere unctas liquore ueRes capillumqiconcretu fentiunt.Siue ille cft cpli fudorfiuequadam fy/ derum faliuarfiuc purgatis fe aeris fuccus:utinam effec et purus amp;nbsp;liquidus:amp; fuf naturp qualis defluit primo.Nunc ucro e tanta cadens altitudine: multumqj dum uenit fordefecns cxobuio terrç alitu infectus.Prpterea e frondeae pabulis potus in utriculo congeflus apum.Ore eni eum uomuntadhuc fuccos floruqi corruptus amp;nbsp;aluis maceratus toticnfc^ mutatus:magna tamccpleflis naturp uoluptatc affert.

Bi optimus femper ubi optimo^ doliolis florumquot;conditur. Attiep regionis: boc cflficulp bpmctio amp;nbsp;bibla locis:mox calidua ifula.Eft autc initio mcl ut aqua dilutum:amp; primis diebus feruct ut muft:a:feque purgat xx. dic cradefcit: moxob/ ducitur tenui mebrana:qup feruoris ipfius fpuma concrefcit.Sorbetur optimu amp;nbsp;minimc fronde infccftum amp;nbsp;quercus tilip barudinum foliis.

Vmma quidem bonitatis natione conflat ut fupradiximus pluribus modis. Alicubi enim faui cerç (pcdtabiles gignuntur:ut in Sicilia:pelignis.Alicubi copia mcllis ut in Creta Cypro africa. Alicubi magnitudine ut fcptctrionalibus uifo lam in germania viii.pedum longitudinis fiuo in caucç parte nigra.In quocuq; tamen tradlu terna funt genera mcllis. Vernum c floribus conflrudlo fauo:quod idco uo' catur antbinum:hoc quidam attigi uetant ut largo alimeto ualida exeat foboles:alii • nullo minus apibus reliquat: quoi a magna fcqtur ubertas magno?^fyderu exortu Prpterea folfliciocum tbimum amp;nbsp;una florere incipiunt prpcipua cpllarum matcria Eflautem in eximendis fauis ncccflaria difpefatio: quonia iopia cibi defperat mo' riuturqueaut effugiunt Contra copia ignauiam affert maciem mellecritacc.aciam mel boc epafcuntur.Ergo diligctiores a uidemia xii.partem apibus rclinquut.Dics flatus incobandi ut quadam lege naturp fi fcire autobferuarc bomines uelint xxx. ab eduefto examine fereq ; maio menfe includitur bçc uidemia altcy genus efl mel' lis pfliui:quod ideo uocatur borpon naturp tepcfliuitatc prpcipua.Ipfo fyrio explen' defcente pofl folfliciu diebus xxx.fcreimenfa circa bçc (ubtilitas naturp mortalibus patefhdta efl nifi fraus bominum cuncta pernicie corrumperet.Namque ab exortu fyderis cuiufcuqrfed nobilium maxime:autcflen:is arcus ii no fcquaturymbres fed ros tepefeat folis radiis medicamenta no mella gignutur oculis-ulccribus:iternifq; uifceribus dona cpleflia. Quod fi feruetur boc fyrio exoricte cafuq^ cogruat incude diem ut f^pe Veneris aut louis Mercurii uc exortus non alia fuauitas:fuifq; mor/ talium malis a morte uocandis:g diuini ncdlaris fiat.f

ocr page 241

El plenilunio uberius capitur ferena die pingue in oi meile quod per (e fluxit ut muftum oleumqfappcllatur.Acetum maxime laudabile eH. Aefliuum ome ru' tilum;ut ficcioribus cofecftum diebus aptiffimu cxiflimatur e thymo coloris aurei faporis gratiffimi:quo fit palam doliolis pingue e marino rore fpiffumtquodex eo excrefcit:minime laudatur tbimofum non colit amp;nbsp;tactu prçtcnuia fila mittit:quod primugrauitatis argumetum cH:Abrumpi ftatim amp;nbsp;refilire guttas uilitatis iditiu habetur Seques pbatio ut fit odoratu ex dulci ac rcglutinofum plucidu fftiua mei' htionc:decima patte Caffio dionyfio apibus relinq placet fi pleni fuerit alui.Si mi' nus pro rata portione aut fi inanes omnino non attigi:buic uidcmifattici fignum dedere iitium caprifici:alii dicm Vulcano facrum.

Ertium genus mellis minic^phatu filueftrc quod ericcu uocant.Conuebitur poft primos autuni ymbres cum ericc (ola floramp; in fifuis:ob idharenofo fimilc gi/ gnit. Id maximeardluri exortus apudIdus Sep. Quidam çlbuam mellationemad arcturi exortu proferuntquoniam adcquinoctium autuni ab eo fupcrfunt dies xiiii et ab equinoétio ad uergiliai^ occafum diebus xlviii. Plurima fit cricc atbeniéfes ta' men teradicé appellant. Euboea fifirü-putantqucapibus ede gratiflimam fortadis quia tune nulla alia fit copia. Hçc ergo mellatio fine uindemiçuergilia^ occafu idi' bus No.fere includitur.Reliqui ex ca duas partes apibus ratio pcrluadet:amp; fup eas partes fauoi ; qup habent cricc a bruma in artturi exortum diebus Ix.fomno aluntur line nullo cibo ab arcfturi exortu ad equincdtium uernum tepidiore tractu lam ut' gilantfcd ctia tuncaluo fe cotinct:fcruato{q;inidtepus cibos repetut.In Italia ucro hoc idem a ucrgiliarum exortu faciunt amp;nbsp;in cum dormiunt.Alueos quidem in ex/ imendo melle expedunt ira diripientes quantü rclinquût.Aequitas quidem etiam in his obftrmguntquot; feruntq; fotietatc fraudata alumnos inori. In primo ergo prpci/ pitur ut lauti purique cximant mella amp;nbsp;furo mulierumq ; meles odcrc.Cu eximutquot; mella apes abigi fumo utiliHimu ne iralcantquot; :aut ipfpauidp uorcnt fumo crebriore etiam tgnauia caru excitatur ad opera. Nam ubi incubaucre fauos liuidos faciunt Rurlus mimo fumo ificiuuf quarum iiuriain celerrime fentiunt mella uel mimo contactu roris accfcctia amp;nbsp;ob id inter eruditos genera feruantquot; quod acarnum uocant album melnon fit quodbithymuelV.fed oculis amp;nbsp;ulceribus aptiffimu fçtus quona modo generarét inagna inter eruditos amp;nbsp;fubtilis fuit quçdio.Apum eni coitus ui' fus cft.Nuq plures cxiftiaucrc oportere côfici floribus cópofitis atque utiliter.Ali/ qui coitu unius qui rex in quoq; appellatur cxamine:huncefle folum mare prpcipua magnitudine ne fatifcat:idco fptum line eo non edi:apcfq; reliquas tanq inare fpias comitari non tang ducem:quam probabilem alias lentctiâ fucorum prouctus coar/ guit:qupenim ratio utidem coitus iperfettos generic alios:propiorc uero prior ex iftimatio fierce ni rurfus alia difficultas occurreróó. Quippe nalcunf aliquädo i ex' tremis fauls apes grandiorefq; esteras fugant-Oellrus uocatur hoc malû quonamo/ do nafeens fi ip fç finguntquod eertum eft gallina? ^modo incubant.Id quod exclu/ fum cft primo uermiculis uidctur candidus lacens tranfuerfus:adhçrcnfquc lU ut pafeere uidcatur.Rex ftatim mellei coloris ut elccfto flore ex omî copia factus neqi ucrmiculus fed Ibitim péniger cçtera turba cum forma capere cçpit nymphç uocaf ut fufci lelies atque cefcncs.Si quis alterutris capita demit priusq pcnas habent „ gratiffimo funt pabulo matribus tepore procedentes inftillant cibos atque incubat tum maxime murmurantes caloris fui putant facicndi gratia ncceffarii cxcludcdis pullis donec ruptis mcbranis quç fingulos cingunt ouoi ^modo uniucrfum agme emergat.Speciatum hoc Romp Côfularis cuiuldâ fuburbano alueis cornu latcrnc tranilucido facftis.Fptus intra xlv.diem peragitur.Eit in fauis quibufdam qui uoca'

ocr page 242

tur clauusa marc duricia ccrçcofcdtum. Inde non adduxere morbo aut ignauia aut, fecunditateinaturali:bic eft abortus apum protinus autem educfti egerantur quada difciplina cum matribus regeq; luuenem pqualis turba comitatur. Reges plurcs i/ eboanturmee défunt poflea:cx bis fobolcs cum adulta ede ceperit co cordi fuffragio tetcrrimos necant ne diflrabctagmina.Duo aute genera eo^:mclior nigcr uariufff omnibus forma femper egregia:amp;duplo qcpteris maior penpbreuiores:crura recfta ingreffus cclfior in fronte macula quodam diademate cadicans multum ctia nitorc auulgo differut.

v prat nnnc aliquis unus ne bcrculcs fuerit: amp;nbsp;quot liberi patres et reliqua uc/ tuflatis fitu obruta. Eccc in re paruauiliquc noftris annexa cuius affiduacq' pia eflnon conflat inter audio res rex nullumnc folus babeat aculeum maieflatc ta' tum armatus:an dederit cum quide natura:fed ufum cius illi tantuncgaucrit.Illud condat Imperatorem aculeo non uti.Mira plebei circa cum obcdictia cum procedit una ed totum examen:circaq3cum conglobatur:cingit protegit:ccrni no patit.Re liquo tepore cum populus in labore cd ipfc opera itus circuit fimilis exbortati. So/ lus inmunis circa cum Gtcllitcs quidam lictorefq; aflidui cudodes audloritatis pro/ cedit foras non nifi migrato examine.Id multo itelligitur ante aliquot diebus mur/ mure intcrflrcpctc apparatus indiccdicm tcpcdiuum cligctium.Si quis alam ci dc/ truncct:non fugiet examen cum procefferc fc qupqiproxima illi cupit ede amp;nbsp;in of/ ficio confpici gaudet feffum bumeris fublcuat ualidius fatigatum:cx toto portant fi qua laŒita deficit aut forte obcrrauit odore perfcquiturubicuquc:illeconlcdir:ibi cunctarumcadra funt.Tuncoflcntata faciunt priuata amp;nbsp;publica una dependentes in domibus tcplifquc fppe expiata magnis cuentibus.Scdcrc in ore infantis platOiS tunc etiam fuauitate illam prpdulcis cloquii portedentes .Sedere in caflris Drufi im/ pcratoris cum profperrime pugnatuapudarbalone efl baudgq propterca arufpicu conicctura qui durum id oflctum cxiflimant. Semp duce prçbcfo totum tenet ag/ mentamiffo dilabitur:migrantq; adaliosieffe utiquc fine rcgc non poffunt.Inuitp. autc interimunt cos cum plurcs fuere potiufq; nafcctium domos dirimunt: fi4,iic/ tus dcfpcratur:tuc amp;nbsp;fucos abigunt:ggamp;dcbis uidco dubitari propriugue bis gc/ nus effc aliquos exiflimarc ficut furibus grandiffimis inter illos: fed nigris lataq; aluo ita appellatis quia furtim deuorent mella.Certum cfl ab apibus fucos intcrfici utique rcgc non babcnt. Sed quomodo nafeantur fine aculeo in qucflione efl hui' do ucrcmelior fptus ficco mcl copiofius:quod fi defecerit aliquibus alueis cibus i' pctus in proximas ficiunt rapinp propofito.At illp contra dirigunt acicm: amp;nbsp;fi eu' flos adfit alterutra pars qup fibi faucrc fenfitnon appetit cum.Etaliis quoque ffpe dimicant caufis:eaCque acies cotrarias duo imperatores conflruunt maxima rixa amp;nbsp;in coucbendis floribus exorta amp;nbsp;fuos quibufq; cuocantibusiqup dimicatio inieélu pulucris aut fumo tota difcutitur reconciliatur lacfte ucl aqua mulfa.

Pes funt amp;nbsp;rufii cp filueflrefquc borridpafpecftu multoque iracundiores:fed opere ac labore prcflantiores.Vrbanarum duo genera optimp breues uaripquc amp;nbsp;in rotunditate copacftilcs. Deteriores longp amp;nbsp;quibus fimilitudo ucfparum amp;nbsp;inaniu deterrimp:Ex bis pilofpin ponto funt quodam albp:qup bis in menie mella faciunt Circa tbermodonté autem Éluuium duo genera aliarum qufin arboribus mellificat aliarum qup fub terra triplici curarum ordinc uberrimi prouctus.Aculeum apibus natura dedit uctri confertum ad unum idlumiboc infixo quidam flatim cas emori putant:aliqui non nifi in tantum adapto ut intcHini quippiam fcquatur.Sed fucos poflca cfrc:ncc mella faciut:fed utcaflratis uiribus paritcrquc amp;nbsp;nocere amp;nbsp;prodefle dcfinerc:cfl in exemplis equos ab bis occifos Odere fpdos colores proculq; fugiunt Sed amp;nbsp;infcdfos.Itaquc unguenta redolentes infcflant: ipff plurimoru animalium

ocr page 243

iniun sobnoxip. Impugnat cas niturp cuiufdam degeneres ucfpç atque crabrones e culicium genere qui uocantquot; muliones populantquot; byrudines amp;nbsp;quidam alip aucs infidiantur aquatilibus ranpqup maxima ea;t eft operatiortum cum fobolc faciunt nec bç ficiunt cantum qufllagna riuofque obfident. Verum amp;nbsp;rubetp ueniunt ul/ tro:ad repentefq; foribus apta lufflant:ab boc fpatio prouolantur Confcftimq; abn/ pitur nec fcntire ittus apum ranp traduntquot;.Inimicp amp;nbsp;oucs difficile felanis caru explicantibus.Cancrorumctiam odore fiquis luxta coquat examinantquot;:quin amp;nbsp;mor, tuos fuapte natura fcntiunt. Index ea^ triftitia torpens:amp; cum ante fores in tepore folis promotis alip cibos miniftrantcu defunctas efferunt funerantiu more comi' tantquot; exequias rege pelle cófumpto:meramp; plcbis ignauo dolore non cibos couches no procedens trilh tantum murmure conglomerantquot; circ.icorpus cius. Subtral)itquot; itaque deducts multitudini :alias fpedlates exanime luctu non minuut.Tue quoqs nifi fubucniatquot; fame moriuntquot;:hilaritate igitur amp;nbsp;nitore fanitas cxilhmatur.

Vnt amp;nbsp;operis morbi cum fauos non explent daron uocat.Idcm blapfigoma fi fetu non peragunt.Inimica amp;nbsp;echo eltrciultanti iono:quppauidas alterno pullet ictu.Inimica amp;nbsp;nebula.Aranei quoq , uel maxime holbies cu prpualucre ut itexant enecant alueos:papilio amp;nbsp;ignauus amp;nbsp;inhonoratus luminibus accenfis aduolans pe' ftiter nec uno modo:na amp;nbsp;ip(e cpras dcpafcituramp; relinquit cxcremcta:qbustcrrcdi/ nes gignutur.Fila etiam aranea quacuqueinceiferit alai^maxime lanugines obtexit Nafeutur amp;nbsp;in ipfo ligno tcrrcdines quç cpras prpcipucappetut Infcitat amp;nbsp;auiditas paftus nimia florum latictate uerno maxim e tepore aluo citata.Oleo quidem non apes Untum;fedomnu infecta examinantquot; prçcipue fi capite uncto in Iole ponantquot; Aliquando amp;nbsp;ipfp contrahunt mortis libi caufas cum {entere eximi mellaauidc no' tantes.Cçterç prpparcç amp;nbsp;quçalioquin prodigas atque edaces amp;nbsp;pigras amp;nbsp;ignauas perturbent nocent 86 fua mella iphs illitpq; aduerf a parte moriuntur.Tot holtibus tot callbus amp;nbsp;quota portione cay commemorata munificum animal expolitum eil Remedia dicemus luis locismune enim ferino dc natura eius.

Audcnt plaufu atquclbnitu pris:coq;c0uocantur:quo minifeflu eft.Auditus quoqdeffe Icnlum effecto opere educto fçtu functp munere oi excitatione tamc lo/ lemne habent:fpatiatpqi in aperto amp;nbsp;in altum clatp gyris uolatu editis. Tum demu adcibum redeunt. Vita cll iongilhma ut profpere inimica amp;nbsp;fortuita cedant fepteis annis uniucrQ alias nuq ultra x.annos duralle proditur. Suntqui mortuas fiintra tectu hyeme feructur:deindc fi fole uerno torreantquot; :ac ficulneo cinerc toto dic fo' ucantur putet reuiuilccre:in totu uero amiUhs reparari uentribus bubulis rccctibus cum fimo obrutis.Virgilius lumcto^ corpore exaniito: ficut equorum uefpas atq; crabrones:ficutafinoi ^ tearabeoy : mutante natura ex alus quodam in alia. Sed boru omniucoitus cernuntquot;:amp; tamen in fptu cade prope natura qupapibus.

Ffppin fublimi e luto nidos faciut amp;nbsp;in his cçras :crabrocs caucrnis ac fub terra et horumomniu (exangulp ccllp. Cetera autecortice amp;arancfo fptuso ipfc ipqualis ut barbaris:alius euolat:alius in memphaeft:alius in uermiculo amp;nbsp;autumno:non uerno.Omniaca plenilunio maxime crefcunt.Vefpp quç ichneumones uocantur funt minores qaliç.Vnum genus cx arancis pcririiUt phalangiu appellatum:amp; in nidos fuos fcrunt:deindc lUiniut amp;nbsp;cx his incubando luu genus procreat.Preterea omnes carne uefeuntquot; cotracp apes nullum corpus attigunt:lcd uefpp mufeas gradi' ores uenantur amp;amputato his capite rcliquu corpus atterut crabronum filucltrcs in arborum caucrnis degunt byeme ut eptera ifccta codutur. Vita bimatum no trafit Ittus coru haud temere hne febre cft. Audio res funt ter nouenis puncftis intcrfici

ocr page 244

boicm.Alio^: qui minores uideturduo genera opifices minores corpore qui mo/ riuntur byeme matrefq; bicnio durant bi amp;nbsp;clementes.Nidos ucrc faciunt fcrequa drifores in quibus opifices generétur:bis edueftis alios dcide maiores nidos fingüt in quibus matres ^turas producant.lam tune opifices funguntur munere amp;nbsp;palcut eas latior matrum fpeties dubiumquc an babcant aculeos quia non egrediuntquot; amp;in fuo f^tu.Quidam opinantquot; oibus bis ad byerne decidere aculeos neccrabronu aute nec uefpa^ generi reges aut examina:fed fubinde renouatur multitudo fobolc.

Vartum inter bpc genus eflbombicum in adyria proucniens maius g fupra/ dicfta nidos luto fingut falis fpctic applicatos:lapidi tanta duritia ut fpiculis pforari uix poffint.In bis amp;cfras largius g apes faciunt.Dein maiore uermiculum amp;alia bo^ origo ex grandiori uermiculo gemma protedes fui generis cornua muricas fit Dein quod uocatur bombilus ex ea micidialus:ex bocin (ex mcfibus bobices tplas araneorum modo texût ad ueftem luxuq; feminarum qupbombici a appellatquot; prima eas retorqueri rurfus texere inuenit in coo mulicr pampbilp platep filia nó fraudada gloria cxcogitatp rationis ut denudet fcminas ucftis bóbicina.

Tin coo infula nafci traduntquot; cuprçffi Tcrebitbi fraxini quercus flore ibribus deeuffum terrç balituanimante:ficri autc primo papiliones paruos nudofq3:mox frigo2 ^ipacientia uillis inborrcfcere amp;aduerfus byemé tunicas fibi inftaurare defas pedum afperitatc radentes folio^ lanugine uellera:bancab bis cogi fubigiq; ûguiu carminatione. Mox trabi in terram attenuari ceu pcdtincpoftca apprpbcTuni coipi inuolui nido uolubili:tunc ab bominc tolli ficftilibufq; uafis tepore amp;nbsp;furfuru elea nutriri:atque ita fubnafci fui gcncris plumas:quibus ueditos ad alia penfa dimitti Quf uero capta fint lanificia bumor e lctcfcerc:mox in fila tenuari uincco fufo Ncc puduit bas ueftes etiam uiros Icuitatc ufurpare propter pftiua in ta tum a lorica ge/ rcnda.difceflere mores utoneri fit etiam uelhs.AfTyria tantu bombice adbuc fpinis cedimus.

Raneo^ bis no abfurde iungatquot; natura digna:uel prpeipua admiratione plura autem borum funt genera nec dicdu neceffaria in tanta noticia pbalagia ex bis appellantur:quorum noxi i morfus corpus exiguum uarium acuminatu ad fultim ingrcdicntium.Altera eorum fpctics nigra prioribus cruribus longiffimisomibus internodia terna in cruribus modo lupoi ^minimi non texut maiores in terra amp;nbsp;ca/ uernis exigua ne ftipula propandat. Tertium eorundem genus erudita operatione confpicuu orditur telas tantiq; operis materip uterufipfius fufficit fiuc ita corrupta alui natura flatuto tcporc:ut Democrito placamp;. Siue cftquodam inter lanigera fer^ tilitas tam moderato ungue tam tcreti filo ctiam cquali deducit flamina ipto fc p0/ dere ufus.Texcrca medio incipit circinato orbe fubtcgminaannedlcns maculatquc paribus femp interuallis fcd fubindecrefccntibus ex angufto dilatans indiffolubili nodo iplicat quanta arte celat pedicas fcutulato rete ad capiendas mufeas circa grab fantes:quas no adbucuidctur retincre.Flexitas tplf amp;nbsp;quodam polliturparte tpUp fe tenax ratio tramarc. Itaque laxos afflatus ad nonrefpuenda qup ueniant finu dc/ relidla laxo prptcndi fumma parte arbitrere licia. At illa difficile cernantquot; atque ut in plagis linep offenf p prccipitantlxrin finum fpecus. Ipfe qua cocamerata arcbitecftura et circa frigora trito uillofior q remotus a mcdio aliudq; agcti fimilis.Inclufus uero ficut fit:nec ne intus aliquis cerni non poflitçgra firmitas quandoq i rumpentibus uentis quando,$ aqua puluere moredegrauante lati.tudo tplp fppe inter duas arbores cum exercet arte amp;nbsp;difcit tcxere:longitudo fili a culminc ac rurfus a terra per ipfuin illud uclut reciprocatio:fubitquc paritcrac fila dcducit.Cum uero captura inciditq uigilans amp;nbsp;paratus ad curfum licet extrema bpreat plaga femper in medium currit

ocr page 245

quia fie maxime totum concutiendo iplicat fcifta protinus reficitad polituriSarties namque amp;nbsp;heertao^ catulos ucnatur bos primum tela inuolucntes amp;nbsp;timo demum libra utroq; morfu apprçbédcntis amphitheatrali fpecftaculo cum contingit.Sût amp;nbsp;ex eo auguria quippe ieremeto annuum futuro telas fuas altius tollut.Idcm fercno no tcxuntmubilo texut.Ideoq; inulta aranea imbrium figna funt. Femina putant effe qup texat marem qui uenatur.Ita paria ticri mcrita coniugio aranei c6ueniunt clunibus pariunt uermiculos ouis fimilcs.Nam'nec differri horum potefl geitura quoiam iCedtoz^uix ulla alia narratio eft;pariût ante oua i telas: amp;nbsp;fparfaaqua fallût atq; ita immittut:pbalangia tatum in ipfo fp ecu icubat magnum numerum qui ut emerfcrit matrem cófumit fppe amp;nbsp;patrem.Adiuuat cnim icubare: pariunt autem amp;nbsp;tricenos:cpteri pauciores amp;nbsp;icubant triduo confumantquot; aranci quater fepteis diebus

Imilitcr his Icorpioncs terreftres uermiculos ouorü fpctic pariunt:fimilitcrq; pereunt peftis importuna ueneni ferpentiumifiquod grauiore fupplicio lenta per triduum morte conficiunt:uirginibus Içtali femper icflu amp;nbsp;fcminis fuere in totum Viris autem in matutino exeuntes cauernis priufq aliquo fortuito icftu iciunium egerant uenenu. Semper cauda in icftu eft:nulloq ; mometo meditari ceffatme qua' do défit occafioni ferit aliquo idlu amp;nbsp;inflexu. Venenuab his candidû fundi.Apol/ lodorus audior cR in viiii. genera dcfcriptis per colores maxime fupcruacuos:quo/ ni a non eft fcire quos minime exitiales prçdixerit geminos quibufdam aculeos effe marefqi fpuiffimos.Nam coitum bis tribuit intclligiautem gracilitate amp;nbsp;lógitudie Venenûomnibus medio dic cum incanduere folis arboribus.Itaque cû fitiut lex' plebilis potus conftat amp;nbsp;fep tena caudç internodia fçniora ene: pluribus enim fena funt:boc malum africp uolucrcs ctiam auftri faciunt pandentibus brachia ut remi/ gia fubleuantes.Apoll odorus idem plane quibufdam ieffe penas tradit. Sçpe pfilli qui reliquarum ucncna terra^ inuebetes qucftus fui caufa peregrinis malis ipleuerc italiam:bos quoq; importare conati funt. Sed uiucrc intra ficuli cpli regione no po' tuere.Vifuntur tamen aliquando in italia:fed inocui multifq; aliis in locis.Vtcirca pharum in cg/pto in fcytbia intcrimut etiam fues:alioqui uiuatiores contra uenena talia nigras quide celerius fi in aquam fe imifcrit:bominiidlo putafremcdio ipfoy cinis potus in uino:magnam aduerfitatc oleo merfis. Sed ftcllionibus putant effe innocuos dumtaxat bis qui amp;nbsp;ipfi carent fanguic lacprta^ figura. At qui Icorpiones in totum nulli nocere quibus non fit fhnguis: quidam amp;ab ipfis fçtus deuorari ar/ bitrantur unum modo relinqui folcrtiflimuiamp;qui fe ipfius matris clunibus ipo' nendo tutus amp;nbsp;a cauda amp;nbsp;a morfu loco fiat;hunc effe reliquo^ ultore qui poftremo genitores conficiat fupnc pariuntur autem undeni.

Ameleonu Stelliones quodam modo naturam babent:rorc tantum uiuentcs prçterg aranci fimilis cicadis uitatqua^ duo genera. Minorcsqup primo coucniût quç funt mutç amp;nbsp;nouiffimp pereunt: funt ante multp. Sequens eft uolatu rara quç: canant uocantur achctç:amp; quç minores ex bis funt tctogoniç:fed illp magis canorç mares cantant in utroqi genere fçminç fil ent.Gentes uelcuntur bis.Ad oriente etiä partbl opibus abundantibus ante coitum:marcs proferunt a coitu fcminas ouis ca^: corruptis quç funt Candida coitus fupinis afperitas prçaeuta in dorfo qua cxcauant future locum in terra. Fit primu uermiculus:deindc ex ea quç uocatur tctigonictra cuius cortice rupto circa folfticia cuolat nocftu femp primo nigrç atque durç. Vnû hoc ex his quç uiuût amp;nbsp;fine ore cft:pro eo quiddam aculeatum liguis fimilc amp;nbsp;hoc in pedtore quo rorem lambunt. Pedtus ipfum fiftulofum hoc canuntachetç ut di' cemus de cçtero in uentrc nibil cfl.Excitatç cum fubuolant humorem rcddût:quod folum arguments eft rore cas ali: ufdé folis nullum ad excrementa corporis foraine

ocr page 246

oculis tam hebetes: ut ft quis digitu contrahens ac remittens appropinquat trafeat Quidamduo alia genera faciuntcay Suculariam quç fit grandior Frumetaria qua alu auenariam uocant:apparet enim fimul cum frumentis arentibus.

Icadp non nafeuntquot; in raritate arbo^: iccirco no funtcyrenis circa oppidu:nec in campis:ncc in frigidis aut umbrofis nemoribus. Eflquadam amp;nbsp;his loco^diffc rentia.Milefio paucp funt loco:fed in cephalonia amnis quidam penuriam earum et copiam dirimit. At in rcgino agro filent ornés ultra flume in locrcnfi canunt pé/ narum illis natura: qupapibus:fed quç corpore amplior.

Nfecfto? ^antem quodam binas gerunt pennas ut mufcF:quedam quaternas ut apes.Membranis amp;Cicadpuolant:quaternas habent qup aculeis in aluo armantur Nullum cui tplum in ore pluribufq; binis aduolat penis. Illis cni ultionis caufa da' tum amp;nbsp;his auiditatis. Nullis eorum pennp reuiuifcutauulfp nullum cui aculeusin aluo bipcnnpefl quibufdam pena:^ tutelpcrifta fupcrucnit:ut fcrabeis:quo¥tenui' or fragiliorq; penna his negatus aculeus.Sed in quodam genere co^ grandia cornua firplonga bifurcis dentata forficibus in cacumine cum libuitad morfum cocutibus nfantum remcdiis etiam amp;ccruice fuCpendiitur. Lucan os uocat hos nigidius.Ali' ud rurfus eorum genus e fimo ingctis pilas aduerfi pedibus uolutant:paruofq; in his contra rigorcm hycmis uermiculos fetus fui nidulant. Volitantalii magno cu murmure aut mugitu:alii focos amp;nbsp;prata crebris foraminibus excauat nocturno ftri dore uocaleslucct ignium modo nocftu laterum amp;nbsp;clunium colore lampiridesmuc penna? ^hyatu refulgetes:nunc uero coprçffu obumbrante.non ante matura Pabula aut poR defetla cofpicue.ccontrario tenebra^ alumno blatf uitam luccq; fugiut i ba' linea maximc humido uapore prognatp fodiut.Ex eodem genere rutili atqj prçgrL des fcarabci tellure arida fauos parup amp;nbsp;fiûulofç modo fpogip medicato meile tin' gunt:In Thracia luxta olynthum locus eft paruus in quo unû hoc animal exaniat ob hoccantharotocusappellatus:pcnnçinfcCT:is oibus fine fciffura.Nulli cauda nili (corpioni:hic co2 ^folus amp;nbsp;brachia habamp;: amp;nbsp;in cauda fpiculu reliquorum quibuEa aculcus 1 ore.Alludafilo fiue tabanu dici placamp;.Itc culicibus amp;nbsp;quibufdam mufcis Omnibus auté his in ore amp;nbsp;pro lingua funt hi aculei:quibufdam hcbctcs:ncqucad punctum fedadfuccum ut mufaygcncri in quo lingua cuidcs fillula efhnee funt talibus dentcs:aliis cornicula ante oculos prçtcdunf ignaua ut papilionibus:qupd.i infecta carent pennismt Icolopcdrç.Infectorum pedes:quibus funtin obliquu mo' ucntur:quorûdam extremi longiores toris curuantur ut locuftis.

OcuRc pariunt in terra dcmifla fpina e cauda oua condefa amp;nbsp;autumni tepore ea durant hyeme terra fubfcqucti anno exitu ueris cmittunt paruas nigrantes amp;nbsp;line cruribus pcnif$ reptantes.Itaque ucrnis aquis intereunt oua ficco ucre prouentus maior.Alii duplicem ca^ :fetum geminumq; cxitum tradunt Vergiliaru exortu pa' rerc:dein ad canis ortifobirc amp;nbsp;alias rcnafci.quidä arcturi occafu nafciimori matres cum pppcrcrit certu cfl.Vcrmiculis ftitim circa fauces inafcctibus qui cas ftragulat Eodem tepore marcs obeunt etiam friuola ratione morientes. Serpétes cum libuit necant fingulf faucibus eiusapprphenfis mordicus.Non nafcunf in ruinofis locis In india ternum pedû logitudinis effe tradutur'cruribus amp;nbsp;femoribus ferra^ ufum prçbcrc cum marttcrint.ElIe amp;nbsp;alios carum obitus cogrcgatim fublatç uéto in maria aut ftagna decidunt forte hoc cafuquc cuenit non ut prilci exiflimauerc madcfaótis nocturno humore alis.Idem quippe nccuolare cas nocftibus propter frigora tradi' derunt.In mari etiam longinqua maria ab bis tranfiri continuata plurium dierum profccftione quod maximc miramur, lamcn quoq;quam propter externa pabula

ocr page 247

petiere ferunt mirç^ peftis ea intdligitur.Ninq; amp;nbsp;grandiores ccrnûtar:amp; tato uolat penarum ftridore ut alip alites credatquot;folcinq; obumbrant follicitis fufpccftantibus populis ne fuas operiant terras: fufficiunt quippe uires amp;nbsp;tanqua parum fit maria tranfifc inmenfos pmcant tractus:diräquc meffibus cotegunt nubem multa con/ taóta adurentes.Omnia uero morfu erodentes amp;nbsp;fores quoque tedtorum.Italiam ex africa maxime coorte infelhnt fçpc populo ad fibyllina coacfto remedia confugere inopi p metu. In cyrcnaica regione lex ctiam enter annodiucllendi eas:primooua deterendo deinde fptum poftremo adultas.Defertoris ppna in eum qui cefrauerit:ct in lennio infula certa mefura prrfinitaeftiquam fingul i enecatarum ad magiftratus referant.Graculos quoque ob id coluntaducrfo uolatu occurretes earum exitio.Ne cari amp;nbsp;in fyria militari impcrio coguntquot;.Tot orbis partibus uagatur id malum par' tbis amp;nbsp;bçin cibo gratp.Vox earu proficifciab occipitio uidctur eo loco comiffuram fcapula^ habere quafi dentes cxiftimanfccofq;inter fe terrendo flridor c edere.Circa duo pquinocftia maximc ficut Cicadp circa folRiciu coitus locuftaruzqui amp;nbsp;ifcdloi^ omnium qupcocunt:marcm portate femina in cum.Feminarum ultimo caudpifle/ xo;tardoqucdigrc(ru.Minores autc in omni boc genere feminis mares.

Lurima infedlo^ uermiculum gignunt.Nam amp;nbsp;formiep fimilc ouis.Vere amp;nbsp;bçcomunicantcs labore:fed apes utiles ficiuntciboszbp condunt ac fiquis comparet onera corporibus earum fateatur nullis portionc uircs effe maiorcs:geruntca mor' fu maiora aduerfe poflremis pedibus moliuntur humeris obnixp:ex his r.p.ratio memoria cura.Scmina abrofa condunt ne rurfus in fruges exeat e terra.Maiora ad introitum diuidunt madefacta imbre proferutatq; ficcant:operant amp;nbsp;nocftu plena luna.Epdcm interlunio cedant.lam in opere qui labor quç fcdulitas.Et quoniam e diuerfo couchut altera altcrius figna rccognofcit.Ccrti dics ad recognitionc mutua nundinis dantur.Qup tunc carum cocurfitatio:g diligens cum obuiis qupda collo' cutio atque percudlatio.Siliccs itincrccarum attritos uidcmus amp;nbsp;opere femita facfta nequis dubitet qualibet in re quid pofritquantulacuq;affiduitas.Scppcliut inter Ic uiucntium folpprptcr homincm.Non funt in Sicilia pennatp.

Ndicç formicç Cornua crythris i^de herculis fixa miraculo fuere.AurumTp caucrnis egerunt terra in regione fcptctrionalium indorumqui dardç uocant .Ipfis color felium,Magnitudo fgypti lupoi ^Erutu hoc ab his tepore hyberno. Indi fu' rantur eftiuo feruore conditis propter uaporem in cuniculos fbrmicis:quç tamen odore foHicite prouolant:crebroq; lacerant:guis prçuclocibus camelis fugientes tata pernicitas fcritafq; eft cum amore auri.

Vlta autem infecta amp;nbsp;aliter nafeuntquot; :atqucaflus in primis cx rore infidit hic rafali fonio-primo uerfatur fpidatur fole in magnitudine milii cogitur.Inde oritur uermiculus paruus amp;nbsp;tridua mox eruca qupadiectis dicbus accrelcitimobilis duro cortice ad tacftum mouetur Araneo accrcta:quam criffalidcappcllantirupto deinde eo cortice uolat papilio.

Icquadam ex imbre generanturin terra:quadam amp;in ligno:nec enim ^cofTi tatu in eo :fed amp;nbsp;tabani cx co nafeunt:amp; alia ubicucphumor eft nimius.Sed itra hoi nem tineç triccnum pedum aliquando amp;nbsp;plurium longitudinelam in carne uiue' tium quoq i hominum capillo Qua feditatc amp;nbsp;filia dictator amp;nbsp;aloman cxclariffimis grçciç poctis obicre hoc quidem amp;nbsp;aues infeftat Phafianas uero interemit nifi pul' uerantes efTe. Philos habentium:afinum tantûimuncm hoc malo credunt amp;nbsp;oues Gignuntur autc amp;nbsp;ueflis genere prçcipuc lanitio itcrcptarum a lupis ouiu. Aquas

ocr page 248

quoque quafdam quibus lauemur fertiliores eius generis inuenio apud auctores. Quippe cum etia ccrp id gignant quod animal id minima exiftimatur.Alia rurfus generantur fordibus a radio Colis poftcrio ru lafciuia cru^ pituituris.Alia pulucre Dumido in cauernis uolucria.

St animal eiufdem teporis infixo femp fanguini capite uiucns atqs ita itumc/ (cens unu animalium cui cibi no fit exitus cu nimia debifcit fatietate aliméto ipfo moriensmug boe in lumétis gignitur in bubus frequens:in canibus aliquädo in quibus omia:in ouibus amp;nbsp;in capris boe (blum:pque mira (anguinis amp;nbsp;byrudinu paluftrium aqua fitis. Nanqj amp;nbsp;bç toto capitc condunf. Efl amp;nbsp;uolucrc canibus pc' culiare fuum malum aures maxime lancinans:qufdefcndi morfu no queunt

Dem puluis i lanis amp;nbsp;uede tineas creat prçcïpue fi araneus una icludatquot;. Sitit enim amp;omne bumorem abCorbes ariditatem ampliat:bocamp;incbartis naCcitur.Eft carum genus tineas Cuas trabcntium quococlep modo:Ccd boy pedes cernuf Cpolia tf aCpirant Ci accreucrc faciunt cbrifalidem.Ficarios culices caprificus gcncrat.Can/ tarides ucrmiculi fico:yc amp;nbsp;pyri amp;nbsp;petes amp;cinacbate amp;nbsp;rofp uenenu bpc remedia Cecu babct.Alp medentquot;:quibus dcmptis IptaIccft.RurCus alia genera culicum accerCens natura gignit:quippccum amp;nbsp;in niuc candidi rcpcriantquot; amp;nbsp;uetuftiorcs ucrmicuhin mcdiaquidc altitudine rutili. Nam amp;nbsp;ipCanix uctuftate rubeCcit: byrci pilus gradi' ores torpeteCq;

Ignit aliquod contrarium natura clcmctu.Siquidc in cypri prariis fornacibus ct medio igni maioris mulca magnitudinis uolat penatum quadrupesappel' laturq; pyralis a quibuCda pyroto :qdiu clt in igne uiuit:cu euaferit longiore paulo uolatu cmoritur.Hyppanis fluuius in ponto circa foldicium defert acino^ effigies tenuis mebrana:quibus crumpit uolucris qdrupes Cupradidto modo nec ultra und diem uluit. Reliquis taliu ab initio ad fincm feptenarii Cunt numeri:culicibus amp;nbsp;uermiculis ter (epte corpus parietibus quater Ceptc.Mutationes amp;nbsp;in alias figuras tranCitus trinis aut quatrinis diebus.Cetera ex bis pennata autuno fere moriuntur Tabani quidem amp;nbsp;epeitate muCcis bumore exanimatis Ci cincrc codantquot; uita redit

Vnc per Cingulas partes corporiscorpo^ prpter iam didas:mcmbrat itradetquot; bidoria. Caput babeteuda qup Canguinc. In capitc paucis animalium:nec miuo' lucribus apices diuerCiquidc generis.Pbpnici plumai^ Ccrie e mcdio eo exeuntealio pauonibus crinitis arbuCculis.Stimpbalide ciro pbaCianp Corniculis Pr^terea pup aut qupab illo gallerita eppellata quondam poftca gallico uocabulo etiam legioino men dederat a lauda.Diximus amp;nbsp;cui plicatilem criitam dcdiffet natura per medium caputaroftro rcCidctc amp;nbsp;fulica^ generi dedit cirros pico macio amp;nbsp;gruibus ariccfed Cpcdatiffimu inCignc gallinaceis corpore con(crratu:ncc carnem ita enc:ncc Cartila' ginc:ncc callum lure differimus.Verum peculiare draconum eftcriftas qui uiderit non reperitur.

Ornua multis quidc amp;nbsp;aquatilium amp;nbsp;marino?/: amp;nbsp;ferpetum uariis data Cunt modis.Sed quçlurc cornua intclligantur quadrupeda tantugcneri.Adeonc enim amp;nbsp;Cippumin latina bifloriadabuiofos rcor:ncc alibi maior lafciuia naturplu' Cit animalium armis CparCit bpcin ramis utccruo2^:aliis Cimplicia tribuit amp;nbsp;in codé genere Cubulonibus cx arguméto didis. Aliorum figit in palmas digitoCq; emifit Ex bis undcplatigerontas uocant.Dedit ramoCacapreis:fedparua:nccfecitdccidua couoluta in ainfradum arietum generi ceu cedas daret:infefta tauris.In bocqnidc genere amp;nbsp;fpminis tribuit in multis tantum maribus rupicapris indorCum adunca. Dainis in aduerCum ercda aut rugaru ambitu contorta amp;nbsp;in Icuc fadigium exacuta ut liras decerent drcpiCccroti quem adacem africa appellat.

ocr page 249

Obilia eidem ut aures pbrigiç armentis trogodita^ in terram direCT^iqua de caufa obliqua ceruice pafcut .alus ligula amp;nbsp;bçc medio capite aut naribus ut diximus lamque alus ad incurfum robulla:alus ad idtumialus adunca:alus rcdunca:alus ad iaâum pluribus modis fupina connexa conucrfa omnia in mucrone migrantia.In quodam genere pro manibus ad (cabenducorpus cocleis ad prçtetandu itcr.cornua bçc ficut ccraftis aliquando amp;nbsp;cocleis lingula femp bin.i:amp; utprotedant ac refiliat Vro^ cornibus barbari feptcmtrionalcs potant.urnaque bina capitis unius cornua implent:alu pr^fixa badilia cuCpidat.Apud nos in laminas fedta translucent atque etum lumen inclufum latius fundunt multas alias ad delicias coferunt nuc tin dia: nunc (ublita nunc quç ccftrota pifturc genere dicuntur.Omnibus autem caua et in mucronem demum concreta funt.Ceruis tantum tota folida.amp; omnibus annis dc' cidua.Boum attritis ungulis cornua ungendo aruina medetur agricolp:adcoque fc' quax nature cd: ut in iptis uiuctium corporibus fcructi cera flectatur atty incifa na' Icentium in diucrfas partes torqueantur:ut Cingulis capitibus quaterna fiant.lcnu lora feminis pleruquc funt ut in pecore multis ouiu nulla nec ccruarummcc qbus multifidi pcdcs:ncc folidi pedu ulla:excepto afino indico:qui uno armatus eft vor nu.bifulcis bina tribuit.Nulla Cuperne primores habet dentes qui putat cos in cor' nua abfumi facile coarguuntur.Ccrua^ natura quç nec dentes babét.ut neq; mares ncc tarnen cornua.Cçtcroû oHibus adbçrent.ccruo^ tantum cutibus enafcut.Capi/ ta pifcibus portione corporum maxima fortacis ut mergant .Oftrea^ generi nulla nec fp0giis:nec alus fere quibus (olus cx fcnfibus tactus cft. Quibufdam idifcrctu ciputeft.ut cancris.In cipite cunbto^ animaliumbomim plurimus pilus.lam qde promi(cuc maribus ac feminis.apud itonfas utique getes .Atque etia nomii^ ex eo appellatis alpium incolis galliç Comatc:uttamcn fit aliqua in bçc terra^ differentia quippe Myroni carentes co gignuntquot; ficut in canno lienofi.Et quçdam anima lum naturaliter caluent freut ftrucocamcli amp;nbsp;Corui aquatici:quibus apud grçcos nomen rnde.Defluuiumccrum in muliere ra^ in fpadonibus non uifum:ncc in ullo ante ueneris ufummee infra cerebrum autifra ucrticcm:aut circa tepora atty aures .Ca ui cium uni tantum animaliumbomini prçterq innatum.Canicies bomini tantum et equis fed bomini femp a priore partccapitis: turn deinde ab aduerfa. Vertices bini bominû tantum:aliquibus capitis offa plana tenuia fine mcdullis fcratis pedtinatim ftrudta copagibus pfndti non queunt folidari:fed exempta modice nb funt lçulia inuicem cotu fuccedente corporea cicatrice infirmiOima ede urbs duriffima pbtacis fuo diximus loco .Cerebrum omnia babcnt aimalia quç fangum em çque et in mari quç molliaappcllauimus quis carcat fangume ut polypi. Sedbomo portione ma/ ximum amp;bumidiffimumomniumq uifcerum frigidiffimu duabus fupra fubterep mébranis uelatum quarumalteram rumpi mortifeip eft.Cçtero uiri quoniam fçinç \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;maius.bominibus boe fine fanguine fine uenis amp;nbsp;reliquis fine pingui aliud ede q

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;medullam eruditi docent:quoniam coquedo durefcat. Omnium cerebro medio in'

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funtofCicula parua.V ni bominum in ifancia pa\pitat:ncc corroborant ante primu

\fermonis exordium boe eft uifcerum exccUétiffimu eflo capitis fine carne fine cru' \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ore.fine fordibus:bocbabamp; fenfuum arcem:bocuenarum omium a corde uis tèdit

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bic definit boc culméaltiffimumibic mentis eft regnum.Omnium ante animaliu

\in priorapronumiquia amp;nbsp;fenfus ante oftcndunt.Ab co proficifcitur fomnus:binc capitis mutatio: quç cerebrum non habet non dormiunt. Ccruis in capiteicŒe uer/ miculi fub linguç inanitate amp;nbsp;circa articulum qua caput lungitur bumero xx.pro' duntur .Aures tantum bomini immobiles .ab bis flaccorum cognommamee in alia parte feminis maius impédium margaritis dependentibus An oriente quidc ÔC unis

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;au¥ geftare eo loci decus exiftimatur.Animaliû aliis maiorcs:alns minores .Ceruis

ocr page 250

tantum fcifTprac uclut diuifp. Soricibus pilofe. Sedaliqua omnibns anima dutaxit gcnerantibus:cxccpto uitulo marino:atquedelphino:amp; quam cartilaginem appel' lauimus:amp; uipcris bç cauernas tantu babent aurium loco prêter cartilaginem amp;del pbinû:quc tame audire eft manifeflû :nam amp;nbsp;cantu mulcentquot; amp;nbsp;capiut^attoiti fono quonam audiat mirum.Idem nec olfatus uefligia babcnt cum olfaciat fagaciffimc penato^ animalium buboni tantum amp;nbsp;odio plump uelut aures:cpteris caucrnpad audiendu.Simili modo fquamigcris atqi ferpctibus in cquis amp;nbsp;omnium iumetoy: genere inditia anima prpferut.Marcidp feflis micantes pauidis fubtredlç furctibus rcfblutp pgris.

Acies bomini tantumrepteris os aut roftra frons amp;nbsp;aliis: (cd bomini tantum triflicip bilaritatis clcmetip feueritatis idexin animo fenfus eius.Supcilia boi et paritcr amp;nbsp;alterne mobilia amp;in bis pars animi. Negamus annuimus bpe ma' ximeindicant faftum.Superbia alicubi conceptaculum.fed bic fedem babamp; in cor' de nafcif:bic fubit:bic pcdct:nibil altius fimul abruptiufq; inucnit in corporcnifi folitaria effec.

Vbiacent oculi pars corporis prptiofiffimaamp;qui lucis ufu uitam diftinguant a morte non omnibus animalium:bi oflreis nulli qnibufdam concbai^ dubii peeftines enim fi quis digitos aduerfum byantes eos moueat contrabunt ut uidctcs et olentes fugiunt admota ferramenta.Quadrupedum talpis uifus non eftroculo^ effigies ineft.Si quis prptetam detrabat membranam amp;nbsp;inter aues ardeola^generi quos lentos uocant altero oculo carere tradunt.Optimi augurii cum ad aun:27^uolat icptctrionc ue.Solui enim pericula amp;nbsp;metus narrant.Nigidius nec locuftismccci/ cadis cfTe dicit. Cocleis oculo^ uicem:cornicula bina prptetatu implent nec Ibbricis ulli funt uermiuuegencri.Oculi boi tantum diuerfo colore.Ceruis in fuo cuiep gC nere fimilcs.Equo^ quibufdam glauci:fcd in boinc numerofiHime uarietatis at$ diffcrcntip.grandiores unodici: pui:prominctcs:quos bcbetiorcs putat coditrquos clarifficccrncre ficut in colore caprinos:prpterea alii cotuentur logiqua :alii nifi ^ipe admota non cernut. Multorum uifus fulgore folis coftat nubilo die no cernentia nec pofl occafum:alii interdiu bebctiores nocftu prpter cptcros cernut. Dc geminis DupiUis aut quibusnoxii uifus effent fatis diximus:Cefiis i tencbris clariores ferut 1ibcrio Cpfari ncc alii gcnito^ mortalium fuiffe naturam:ut expergefactus nodu paulifp baud aliomodo q luce clara contueretquot; omnia paulatim tcncbris fcfe obduco' tibus.Diuo auguflo equorum modo glauci fuere fuperq; bomincalbicatis magni' tudinis.QuamobcauQin diligetius fpeCtari cos iracudip ferebat.Claudio Cpfari ab angulis candore carnofo Qnguineis ucnis fubinde profufi.Caio principi rigcntcs Ncroi nifi cum c6niucrctad prope admota bebetes xx.gladiatorum in Caii pricipis ludo fuere.In bis duoomnino qui contra cominitione aliquam non conniucrutamp; ob id inuidti. Tantç boe difficultatis eft bomini:plcrifq; uero naturale ut palpitare no ccffent:quos pauidiorcs accepimus.Oculos uero unicolores nulli cum candore omnibus medius color differens.Neque ulla ex parte maiora indicia animi cunCtis animalibus fed maxime bomini.i.moderationis:clcmctip:mifericordip:odii:imo/ ris:trifticip:Ipticip.Contuitu quoque multiformes :truccs:torui:flagrantes:graues tranfuerfi:fummiffi:blandi:profcCto in oculis animus inhabitat ardent intéduntur humcCtant:côniuct:bçc illa mifericordiç lachryina bos cu ofculamur animuipfum uidemurattingerc:hic fletus amp;nbsp;rigantes ora riui quis ille humor eft in dolore tam fecundus amp;nbsp;paratus/aut ubi reliquo tempore ?Animo autem uidcmus:animo ccr' nimus.Oculi ceu uaQqupdam uifibilemeius partem accipiunt atqi tranfmittut.Sw magna cogitatio obcpcat:obducfto mentis uifu. Sicin morbo comit ali animo cali' gante apcrti nibil cernunt:quin amp;nbsp;patentibus dormiunt lepores: multique hoinu quos ccribantia grpci dicunt. I cnuibus multifquc mébranis cos natura co mpufuit

ocr page 251

calloûs contra frigora calorcfq; in extremo tunicis:qua fubide purificant lacbryma tionum filiuis lubricos propter icurfantia amp;nbsp;mobiles media eo^ cornua fencftrauit pupilla cuius anguftip non finut uagari incertam aciem:ac uelut canali dirigut.Id obiterque incidetia ficile déclinant:aliis nigri:aliis ruffi:aliis glauci coloris orbibus circudati babili mixtura ut accipiatur circüiecfto câdorc lux amp;nbsp;teperato repereuffu no obftrepat:adeoque bis abfoluta uis fpeculi ut tam pua illa pupilla totam imaginem reddat bominis.Ea caufa cft ut plerpque alitum e manibus boinu oculos potiffimu appetant:quod effigiem fuam in bis cernentes uelut ad cognata defideria tendunt Vctcrima tantum qupdamad incrementa lunç morbos fentiunt. Sed homo folus' ernido humore cçcitate liberatur.Poft xx.annum multis reftitutuseftuifus:qbufda dati nafcctibus negatus nullo oculo^ uicio multis repete ablatus fimil i modo nulla procedente iniuria. Venam ab bis pertinereadcerebrum peritiffimi tradutauctores Ego amp;nbsp;ad flomacbum crediderim.Certe nullis fine redudatioe eius eruitur oculus Morietibus illos operire: rurfufq; in rogo patefacere.Quiritum ritu Gcruin eft.Ita more condito ut neque ab homine fupprçmum cos fpcclari fas fit amp;nbsp;cplo non ofte dl nefas.Vnianimalium hominideprauaturiunde cognomina ftrabonu amp;nbsp;padto:^ ab hifde q altero luinc orbi nafeuf:coclidcs uocafqbus pui utrlq; ocelli lufcini iiurip cognome habuere.Nocturnorum animaliu ucluti fclium in tenebris fulgent:radi/ antque oculi ut contueri non fit:amp;caprflupoque Cpledentluccquc laculanf:Vitu/ lo marino amp;nbsp;hyemein mille colores tranfcunt:fubinde quin amp;nbsp;in tenebris multo^ pifcium rcfulgent:ficut aridi amp;nbsp;robufti candicatcs uctuftate putrcfque no coniucrc diximustqupobliquis oculis :fcd circuacto cabitc cernant Camcleoncs ipfos oculos circumagere tradunt totos.Cancri in obliquuafpiciut crufta fragili inclufos gerétes locutisduillis quidem magna ex parte fub codcmunimcto prpduricminct :quo2^ duri funt minus cernut:gquorum humidi.Scrpetium catulis amp;nbsp;hirudinum pullis fiquis eruat renafci tradunt. Infedtoru omnium amp;nbsp;quibus teftacca opcrimcta oculi mouentur:ficut quadrupedum aures:quibus fragilia opcrimcta:his oculi duri.Oia talia amp;nbsp;piCces amp;nbsp;infecta non habent genas ncc integunt oculos omnibus mebrana Ultri modo tranflucidi obtcditur.Palpebrp in gcnis homini utrincp mulieribus ue' ro etiam infectp quottidiano tanta cft decoris affectatio ut tingant oculi quoqralia de caufa hçc natura dederat ceu uallum quoddam ui(us:amp;prominens munimcntu contra occurlantia animalia aut talia fortuitu incidentia.Defluere cas haud imcrito uencre abundantibus tradut amp;nbsp;citeris nulli funt: nifi quibus amp;nbsp;in reliquo corpore pili.Scd quadrupedibus in fuperiori tantum gcna:uolucribus in ifcriori:amp; quibus mole tergus:ut fcrpctibus amp;nbsp;quadrupedibus qupoua pariut ut laccrtp ftrucocame/ lus alitum fola ut homo utrinq; palpebras habet.

Ec gene quidcm oibus:idco neque uitatio his qupanimal generant grauiores alitum inferiore gcna.Conniuct.Eede nictantur ab angulis mebrana abeute Columbp amp;nbsp;fimilia utraque coniuct.At quadrupedes quç ouapariunt ut tcftudics Crocodilli inferiore tantum fine ulla nictatione propter prpduros oculos.Extremu ambitum genp fupcrioris antiqui cilium uocauere:unde amp;nbsp;fupcrcilia hoc uulncre aliquo obductum non coalcfcit.ln paucis humani corporis mcmbris Infra oculos malc homini tantum quas prifci gcnasuocabant xvii tabularum interdicto radi eas fpminis uetates:pudoris bcc fcdes.Ibi maxime oftcnditur rubor inter eas hilaritate rifumqiindicantes bucep.

Taltiorhomini tantum que noui morcffubdolc irrifioni dicaucre nafus.No alii animalium nares emincnt:auibus fcrpctibus pifcibus foramina tatum ad oifatus fine naribus amp;nbsp;binc cognomina fimorum Silonu feptimo mcnfc gcnitis Sepe numero foramina aurium amp;nbsp;narium defuere.Labra a quibus brochilabeoncs didti amp;nbsp;os probum duriufue aimal gcncratibus pro bis Cornea amp;nbsp;acuta uolucribus

ocr page 252

roftra.Eidcm rapto uiuetibus adunca collecto rccla berbas ructibus limuq; lata ut fuum generi lumcntis uice manus ad colligcda pabula ora apertiora laniatu uiucti' bus.Mentum nulli prpter bominc:nec malc:maxillas Crocodillus tantu fupcriorcs mouamp;:tcrrcftres quadrupedes eodem quo estera morc:prçtcrg in obliquum.

Entium tria genera ferrati aut cotinui aut excrti.Serrati pectinatim coeuntes ne contrario curfu atterantur ut fcrpentibus pifcibus canibus:cotinui ut boni equo Excrti ut apro byppotamo elepbato.Continui boi/rqui digerunt cibum lati amp;nbsp;acuti Qui eoficiunt duplices amp;nbsp;quidifcriminat cos Caniniappellantquot;: bi funt ferrati lon' giffimi continui:aut utraque ptc oris funt ut cquo:aut fuperiorc primores no funt ut bubus ouibus oibufqiqup ruminant.Caprp fupcriorcs non funt prêter primores geminos.Nullis cxerti quibus ferrata. Raro tçminç amp;nbsp;tamen fine ufu.Itaque cum apri percutiantzffininp fucs mordent nulli cui cornua cxerti: fed omnibus concaui Cçtcris dentes folidi:pifcium omnibus ferrati prêter fcarum:buic um aquatiliû plai Cçtero multis eorum in ligua amp;nbsp;toto orc:ut turba uulney moliant:quç attritu fubi' gere non queunt. Multis amp;nbsp;in palato atque etiam in cauda: prêterea in os uergetes ne excedant cibi nullum habentibus rctinedi adminiculu.Similes afpidi amp;nbsp;ferpen/ tibus:fcd duo in fupera parte dextra leuaque longiffimi tenui fiflula pforati:ut fcor pionis q aculei uenenum ifundetes no aliud hoc efTe g fel fcrpctinum:amp;idc uenis fub fpina ad os pucnirc diligctiffimi auctores fcribunt.Quidam unum effecum amp;nbsp;quia fitaducus rcfupinari ut cum momorderit extrahant alicui tu decidereeu: rur/ fufque rccrefcere facilem decurfu amp;nbsp;fine co eße quos tractari cernamus.Scorpionis caudpincffc cum amp;nbsp;plcrifqj terrp ceruos:Vipcrp detes gingiua conduntTihçc eadem prpgnans ucncno imprpflo dentium repulfu uirus fundit in morfu.Volucy nulli dentes prpter ucfpcrtilioncm.Camelus ex his quf non funt cornigera in fupcriorc maxilla priores no l^abct. Cornua habctiuin nullis ferrati:amp; coclcp dentes habet.In/ ditio efta mimis earundé tota fçuitia.At in marinis cruflata amp;nbsp;cartilaginea primos habere.Item echinis quinos cffe:undeintclligi potuerit mirordetium uice aculeus infccftis.SimiFdentes ut homini.Elephanto intus ad mandendu quattuor:prçtcr eos qui prpminent-mafculis reflexi: fpminis redti atq; proni. Mufculus marinus q balenam antecedit nullos habct:fcd pro his fetis intus os hirfutum amp;nbsp;linguametia appellatam, Terreflrium minutis quadrupedibus primores biniutrinqj logiflimi cpteri cum ipfis nafcunghomini pollg natus eft vii.mefe reliquis perpetui manent Mutatur hoini:leoni iumcnto:cani:ct ruminantibus.Sed leoni amp;nbsp;caninon nifica' nini appellati:lupi dexter caninus in magnis habetquot; operibus.Maxillares qui funt Caninis nullum animal mutat:hoini nouiffimi qui genuini uetanf circiter xx. ano gignuntquot;:multis amp;nbsp;Ixxx.fcminis quoqufed quibus in luucta no fuere nati cecidere in fcnccfta amp;nbsp;mox rcnafci certum efl. Zoelem famotracc cuiquot;renati effent poft qu.it/ tuorannos.Mutianus uifuma fe prodidit.Cpterum maribus plures g feminis in boine pecude capra fuc. Tbimarcus nitoclus filius papii duos ordines babuit ma' xila:^frater cius nonmutauit primores:idco profuit.Efl exemplu dentis homini et in palato gcniti canini amiffi cafu aliquo nugrcnafcunf.Cptcris fencefta rubefeunt Equo tantu candidiores fiunt. Aetas ueterinorum dentibus indicatur: ex quo funt numero xl. amittit xxx menfe priores utrinq; binos fcquente anno totidem proxi/ mos eum fubcunt Bitlo Columellares quinto ano incipiente binos amittit:quivi anno renafeuntquot; vii omnes habet amp;nbsp;renatos amp;nbsp;inmutabiles.Equo eaftrato prius no decidunt dentes.Afinorum genus xxx.mcfe fimiliter amittit:dcidc fenis metibus quod fi no prius peperere g décidant poftremi fterilitas certa bubus bis mutantur. Suibus dccidunt nuqaflumpta hac obferuatiene.Senectus in cquis amp;nbsp;cptcris uetc/ rinis intclligc dentium brocbitate fupcrcilioy. Camcie amp;nbsp;circa ea lacunis cum tere

ocr page 253

xvi.annorum extimintur bominu dentibus quoddam ineA uirus.Nanq; amp;nbsp;fpeculi nitorcm cx aducrfo nudati bebctant.Coluba^: fçtus implumcfcut. Reliqua de bis in generatione bominu ditia Cunt eruinpctibns morbis corpora ifantia accipiunt. Reliqua animalia quç ferratos habet fpuinima dentibus.

Ingup no olbus uno modo tenuiffima ferpetibus amp;nbsp;trifulca uibrans atri colo' ris amp;nbsp;fl extrabas perl6ga:lacertis bifida et piloQ uitulifqi marinis duplcx:fed fupra' didis capillamenti tenuitate cptcris circülabcda ora pifcibus paulominus g tota ad' bçrens. Crocodillis tota:fed in guflatu lingupuice carnofum aquatilibus, palatum leonibus pardis omibüfquc generis eius etiam felibus imbricatp afpcritatis amp;nbsp;lunp fimilis attenuanfqi lambendo cutem bominis:qupcaufa etiam mafuefidlam ubi ad uicinum fanguinem pucnit:faliua inuitat ad rabie. De purpura?^ linguis diximus Ranis prima cobpret intimahbfoluta a gutture:qua uocem mittut marcs eu uocaf ololigones flato id tepore euenit (cientibus ad eoitum-fcminas. Turn fiquidé infc' note labro dcmiffo ad libramentum modicç aquç receptum in fauces palpitate ibi lingua ullulatus clicitur:tunc amp;nbsp;extcti buccarum finus prpluccnt oculi flagrat labo' re perpulfi:quibus in poltcriore ptc aculei bi et detcs amp;nbsp;lingua.Apibus etia prploga eminens et cicadis:quibus aculeus in ore fiflulofus:bis nec lingua nec detes qbukiä inlcdis intus lingua ut formicis.Ceterum lata elephanto prçcipue rcliquis in fuo genere feinperabfoluta homini tantu ita fepe cdftrida ucnis ut intercidi cas necelfc lit. Metellum potificem adeo iexplanatp fuiffc accipimus ut multi^ uicibus tortus credatur.Dum meditatur in dedicanda çdc opifere dicere cpteris vii.ferme anno fer/ mone exprimit:multis ucro contingit ut auium amp;nbsp;animalium uocis idifcrctc edatquot; imitatio.Intcllcdus faporum cpteris in prima lingua homini amp;nbsp;in palato.Tonfile in homine in fue glandula quç intereas uuç nomine ultimo dependet palato: hoi tantum eft fub ca minor lingua nullioua gencrantiû.Opera cius gemina duabus in terpofita fiftulis.Interior ea^ cpiglofis appellatur:altera ad pulmone atque cor pti/ nens hancoperit in epulando Ipirituac uoccillac mcantc:nifi potus cibuiuc in ali' enum dccrrauerit tramite torqueat.

Ltcra exterior appellatur fanc gula:qupcibus atq; potus dcuoratus tcndit:hic ad flomachum is ad uentre hanc per uiccs apcrit:cum fpiritus tantu aut uox commeat ne reflagnatio intepcftiua alui abflcrpat.Ex cartilagic amp;nbsp;carne artcria gulp neruo amp;nbsp;carnccoflat.Ccruix nulli nifi quibus utraqihpc.Cpteris collu gbus tantum! gula:(cd quibus ccruix e multis ucrtcoratis orbiculatim offibus flexibilis ad circQ/ fpcduarttculo? ; nodis lugitur.Leoni tantu amp;nbsp;lupo hyerne fingulis redifqioffibus rigcns.Cptcro fpinpanncótitur:fpina lumbis odea fed tcrcti ftrueftura per media fo ramina a cerebro medulla defeendete effe ci naturam quam cerebro coLligut:quonia prptcnuicius mébrana modo incifa ftatim cxpirctur:quibus longa crura bis lóga et colla.Item aquaticis quauis brcuia cruta habentibus fimili modo uncos ungues guttur:homini tantum amp;nbsp;fuibus intumefcit.aquaruq; potanfplcrüquc uicio fum' mum gulp fauces uocätur.Pollrcmo flomach us homini cfl fub artcria lam carnofa manitas annexa ipinpad latitudine ac longitudine lagcnp modo tufa.Quibus fau' CCS non funt:nec ilomachus quidem cll:ncc colla ncc guttur ut pilcibus amp;nbsp;ora ucn tribus lungunf.Tcfludini marinp lingua nulla ncc dcntcs:fed roflri acie cóminuit oinnia poilcra artcria amp;nbsp;fromachus dcticulos callo in modum rubi ad conficicdos cibos dccrcfccntibus renis:quicquid appropinquat uctri nouiffima afpcritas amp;fco/ brina fibris.

Or animalibus epteris in medio pccftorc cfl:homini tantum infra Icua papilla turbinato mucrone in priora eminens:pifcibus fblis ad os fpcólat hoe primu. nafccntibus formari in utero tradunt.Deinde cercbrû ficut tardiffune oculos. Sed

ocr page 254

bos primu emori.Cor nouiffime:baic precipuus calor palpitat certe amp;nbsp;quafialtci; monetur intra animalia prpmoli firmoq; opertum mcbranp in uolucro munitum coQa:;; amp;nbsp;pc^loris muro :ut appareat prçcipuam uitç caufam amp;nbsp;origine primam do' micilia intra fe animo amp;nbsp;(anguini probet finuofo fpecu: amp;nbsp;in magnis animalibus triplici in nullo non gemino Jbi mes habitat- Ex boc fonte duç gracies uenç in pra et tcrga difcurrut: fparQcp ramoy: (crie per alias minores omnibus mcbris uitalem fanguinem rigant.Solum boc uifcerum uiciis no maceratquot; ncc fupplicia uitç trahit Içfumqs morte illico affert.Cçteris corruptis uitalitas in cordc durât.Bruta extimat animalium quibus durum rigct:audaciaquibus puum edipauida quibus prograde maxima autem cd pro portione muribus lepori afino ccruo pantberp muftellis bi ennisamp;omibus timidis:aut propter metum maleficis.In papblagonia binapdici/ bus corda.In equoi/Ccorde amp;nbsp;boumoffi reperiuntquot; interdu augeri.Id per fingulos annos in boininead binas dragmas ponderis ad bannum accedere ab eo detrahi ta/ tundem amp;nbsp;idco non uiucre bominc ultra ioo.annu defectu cordis pgyptii cxidimat quibus ed mos cadauera aderuari medicata byrfuto corde gigni quofdam homines proditurmeq; alios fortiores c(lcidudria:ficutAriflomene medeum qui ccc.cecidit laccdcmonios ipfe couulneratus amp;nbsp;captus fcmel per cauerna lautumias cualitagu' dia uulpium aditus (ccutus.Itcir captus fopitis cudodibus (bmno ad ignem aduo/ lutus lora cum corpore cxcuffit.Tcrcio capto lacedcmonii pccffus didccuerc uiuenti byrfutumq; reptum ed. In corde fummo piguedo ed quodam Içtis cxitis no (emp autem in parte extoru habitu ed.L.podumio amp;.Lalbino rege facroi ^ podcctcfima xxvi.olympiadem. Cum rex pyrrhus ex italia di(ccffi(ramp; cor in exitus arufpices in/ fpiccre cppcrut. Cçûri diŒitori quo dic priinu uede purpurea proceffitatq; in fella aurea infcdit facrificanti bis in extis defuit.Vndequedio magna dediuinatione ar' gumcntantibus potuerit ne finc illo uifcere hodia uiucre an ad tepus amifcrit.Nc' g.itur crcmari po(Tc in his qui ccrdiaco morbo obierint.Negatquot; in ueneno itercptis Certe cxtat oratio uitellii qua reum pifonc cius fccleris coarguit: hoc ufus argumc/ to palamq; tedatus non potuiffe ob uenenum cor germanici Cpfaris crcmari.Cotra genere inorbi defenfus cd pifo.

Vb co pulmo ed fpirandique offitium attrahens ac reddens animam.Jccirco fpogiofus ac fifculus manibus canis pauca cum ut dictum cd habent aqtilu ac eptera oua patientia exiguum fpumofum nec fanguine:ideo no fitiunt. Eadem cd caufa quare fub aqua diu ranç amp;nbsp;foeç urinetur.Teftudo quoq; quis prpgrandcin et fub toto teguméto habeat fine (anguine tame habet quäto ininor bic corporibus tanto uelocitas maior cameleoni portione maximus amp;nbsp;nihil aliud intus.

Ecur in dextra parte eft in eo quod caput extoru uocantmagne uarictates.m. marcello circa morte cum periit ab Annibalc.dcfuit in extis feguenti deinde die ce/ minum repertum eft.Dcfuit amp;nbsp;C.manocum imolaramp; uticp.Itc C.principi kl.Ia. cum inirct cofulatumquo ano interfectus eft.Claudio fucceffori cius quo incnfe in teréptus eft ucneno.Diuo augudo Spolcti facrificanti primo poteftitis fundic fex uiCtimaru ioci natura replicata intrifccus ab una fibra reperta funt rurfumqidupli' caturuin intra annu impcriu Caput extoru tridis oftcnti uifum quoque cft prpterq in folicitudinc ac mctu:tunccnim pcrcmit curas acbina iocinora lepori circa preli' Ctum amp;nbsp;carnem amp;cheronefrum ad propontide:miruq;tran(latis alio interiit altet: In eodem cft fel non omnibus animalibus datum. In euboca calcidcnullu pecori in naxo prpgrande geminuque ut prodigii loco utrinquc aduenp. Equi.muli:afini ccrui:caprp:apri:cameli'dclphini non habcnt:murium aliqui habentrhominu pau cis non ed:quorum ualitudo firma amp;nbsp;uita longior. Sunt qui equo non quidein in iccorc^cfleifed inaluo putentctccruo in cauda.aut intcftinis:idco tantu habent ama'

ocr page 255

ntudiné ut a canibus non attingantur.Eft ante nihil aliud q purgamentû peOirnu fanguis amp;nbsp;ideo inquot;materia eft.Certe lecur nullieft nifi fanguinem habentibus.Ac' cipit hoc a corde cui lungiturfunditep in uenas.

Edm felle nigro infaniç caufa homini morfque toto redjto :huic amp;nbsp;in mores crimen bilis nomine:adeo magnü eft in hac pte uirustcu fe fundit in aimum quin amp;nbsp;toto uagu corpore: colorem oculis quoqueaufert. Illud qi^dem redditum etiam aenis nigrefcuntq contacto eo.Nc quis miretur id uenenu eOe ferpetu. „ret^ eo qui ablcynt^io ucCcuLtquot; in ponto :fcd renibus ex pte tantum altera intc ino lugit ut coruis coturnicibus faCianis:quibus intcftino tantum ut colubis accipitre mi^e nis paucis auium in pcdtore.Scrpctibus portioc maxima copiofum amp;nbsp;pici us. autem toto plerifqiinteftino ficut accipitri. Miluo prçterea in pecore eft:amp;eptens auibus.Vitulus quidem marinus ad multa quoqi nobile tauro^ felle aureus ^cit color. Arufpiccs id neptunno amp;Iunonis potently dicauere. geminuq, uit „quot; auguftotquo die apud attium uicit. Murium iccufculis fibrça nume^ unçim fc congruere dicuntur:totidcmq;,amp; inueniri quotu lumc eius it.prçterea ruma crc™Vniculorum crta in betica gemina fçpe reperiuntquot; Rana^ rubetarum altera fibra a formicis non attingit propter uenenum ar quot;rant .i^urn^x tuftatis patiens centenis durare annis obfidionum exemp a pro' cre-tibus amp;nbsp;lacertis longa. Cecume uolaterano dracones emicuit de exUsIç^ p^ gio traditur amp;nbsp;profX nihilicrcdibile fu exiftimantjbusPyrrho regi fluo P prçcifa boftia^ capita rcpfiOe fanguinc fuum lambetia. xta ominiai, uifarum parte feparantur membrano quç précordia appe aiy:.quia cor ip quod grçci appcllauerut plimcas.Omia quide principa la ui cera mc ranisp acuell ua^nis mdutfprouidcs naturaln hac fuit pt^uhans caufa uicinius ne cibis fupptimeret almus:huic certe refertur accepta u ti itas mctis. n eftei caro fed numeroQ exilitas .In eadem prçcipua hilaritatis fedesjfluodtmlhtu maxime inteUigitur ala^ quas fubit no alibi tenuiorehumata cute.1 eoqicP dulcedine ibi proxima. Ob hoc in prçlus gladiatoruq; fpcâaculis morte cum ni. traieóta précordia attulcrût. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..

Vbeftucntri Oomicbum habentibus cçteris fimplex ruminantibus gemmis Gnauine carentibus nullus inteftims enim ab ore incipiens quadam uia c^ relledtitur ut fçmç amp;nbsp;polypo.in bomme annexus in fimo ftomaebo Gmilis ^

।bis folisanimaiif^n€eriorcpte anguftiorltaqucfolauomut..quiarcp\etopropt^, \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;an^uftias fupprimitur ctbtquod accidetenon poteftbisiquorum CpatioCa lax

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mta adiXiora tranUtit.Ab boc ucntnculo la^s m oue amp;^m^p c^^

\bbit cibus.ln citeris illp quibus capaciora mtcftina ad^uumjiomimqpfl^uo \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mus orbibus.Iccirco masis auidi cibotumiquibus ab aluo logius lpatium, i

\minus folertes quibus obcfiOimus uenter. Aues quoq^geminos inusa \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dam unum quo mergunt recentia ut guttur : alterum ^ quern ex eo emittu

t€tione maturataiut gabinç palumbes colubp perdices.Cetera fere carent eo.c,g_, \patentiorcutunt: utgraculueorui:cornices:quçdam neutro modo, e uentrep \ximumhabent:quibus prolonga colla amp;angufta ut porfirioni ueter 01 ipc ui \alper amp;nbsp;durus terrcftrium: alus denticulata afpcritatis: aliis cancellatim m°r acis \quibus neqdentes utrinque: nec ruminatio .bic conficiuntur cibi:binc ina uum \delabuntur .Media bçc umblico annexa.omnibus in homine hyle infima parte i' \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mulagrçcis appellatur colon.ubi do^ magna pte anguftiffima canibus:qua de eau'

\Çaueheméti uifu:ncc fine cruciatuleuant ea infatiabilia animalium:quibus a uetre \protinus rcého intcftino tranfeunt cibi:utlupis ceruariis amp;nbsp;itcr aues mergis uetr es \et elephanto Quattuor.Cetera luibus fimilia. Pulmo quadruplo maior qbubulo

ocr page 256

Auibus uenter carnofus caHofufq;. In uentre byrundinu pullis lapilli candidi aut rubeti colore qui chelidonii uocantur magicis narrati artibus rcpiunt amp;nbsp;in iuuéca/ rum fecundo uentre pilp rotunditate nigricans totus nullo pondere fingulareut putant remedium egre parientibus fi tellure non attigerit uetriculi atq; iteftina pin/ gul atque tcnui omento integuntur prçterquam oua gignentibus.

Ic annectitur lien in finiflra parte aduerfus iccur cum quo locum aliquando-permutatfed prodigiofe quidam putanteum incffeoua parietibus.Ité ferpentibus ad modum exiguum.Ita certe admodumapparamp; in tcfludine amp;nbsp;crocodillo amp;nbsp;lacer' tis amp;nbsp;ranis.Equocepbalani non ineffc cóftat neq; bis qup carent fan guine:peculiare curfus impedimétum aliquando in co quamobre inuritur curforu laborantibus et per uulnus etiam cxeinpto uiuere animalia tradunt. Suntqui putent adimi rifurn fiinul homini:intcperantiamq; eius conflare lienis magnitudine.Afip regio fcepfis appellatquot; in qua minimos efle pecora tradunt: amp;nbsp;inde ad lienem inucnta remedia. At in bileto amp;nbsp;tharne quaterni renes ceruix. Contra penatis fquamofifq ; mulli de eptero fummis adhérent lumbis.Dexteromnihus cft latior amp;nbsp;minus pinguis ficci' orcp.Vtrique aut c pinguitudo c medio exit prpterg in uitulo marino.

Nimalia in renibus piguiffimis oucs qdc letaliter circu eoscocreto piguiali' quando in his inucniuntquot; lapilli. Renes habentomniaquadrupeduqupanimal ge' ncrant oua parienttum tefludo fola qup amp;nbsp;omniaalia uifccraifed ut homo bubulus fimilis e multis renibus copofitus.

Edtus ecoHa prpcordiis amp;nbsp;uitalibus natura circu dcdit: at uctri quem neceffe erat increfeere ademit. Nulla animaliumcirca uétrem odd: pedtus boinini ta' turn latus:reliquis carinatum uolucribus magis amp;nbsp;inter cas aquaticis maxime.

Odçhomini odtonç fubitos denç cornigeris xiiii.ferpétibus xxx.

Nfra a1uum cda priorc parte ueffica.quç nulli oua gignentiu prêter teftudi' nem nulli nifi (anguine pulmonchabcnti:nulli pedibus carcntiu.Inter cas amp;aluu artcriç ad pubem tcdentcs:quç ilia appellanf.Inucffica lupi lapillus qui fyrites no' catur:fed ho minu quibufdam diro cruciatu fubinde nafcentcs caldi amp;nbsp;feta^ capilla' menta.Vellica mébrana condat:quç uulnerata cicatrice non folidefeit' neq; qua ce' rebrum aut cor inuoluitur: plura enim membrana^ genera feminis eadem omnia pr^terqueffief lundtus utriculus:undc didtus educterus quidcalio nomiclocbos appellant:hoc in reliquis animalibus uuluam hoc uipcrç:amp; intra fc parientibus du' plcx .Oua generantium annexa prçcordiis in muliere geminos finus ab utra^ pte laterum habet fimebris quotiens uerfa fpiritum inclufit. Boucs grauidas negant prçtcrq dextro uuluç finu ferre etiam cum geminos ferant.Vulup tedto partu meli' or q edito. Eicdtitia uocatur illa hpc porcaria primi partus fui optima cotra effetis a partu prpterq eodem dic fuis occifeliuidi ac macrimec non claru fuu prêter primos partus probanfpotius qupuete^ nec dum effetarummcc biduo ante partum aut pod partum:autquo eiecerit die proxima adicdticiped occifp uno dic pod partum huius amp;nbsp;fummuamp; optimum fi non fetus non hauferit eicdticif tctcmmu.Antiq abdome uocabant priufqua caleret inicictcs cecidere non affucti:

Ornigera una parte dentata:amp; quçin pedibus callos habent f^uo pinguefeut bifulca fixis ue in digitos pcdibus amp;nbsp;non cornigera adipe cocretus: hic amp;curcfixit fragilis femper in finc carnis Contra pingue iter carnem cutemq; fucco amp;nbsp;liquidu C^pdam nS pingucfcut ut lepus perdix. 3tcrilibra cundta pinguia amp;nbsp;in maribus

ocr page 257

et in feminis fenefcuntq; celerius prçpiguia. Omibus anialibus eft quodda pigue adeps cudlis fine (cnfu:quia ncc arterias babamp; necquot;uenas plcrafqianimaliu piguc do fine fcnfu:quamobcaufam fues fpirates a muribus tradut rofas.Quin amp;nbsp;libcoi Confularis uiri filio detractos adipcs clatumq ; corpus immobili onere amp;nbsp;medulla ex eodem uidcginuéta rubens in fenedti albcfccs: no nifi cams amp;o(ribus:nec cru/ ribus iumeto^ aut canum:quare fracfti no ruminat:quoddefluenteeuenit medulla Eftautem pinguis bis quibus adeps fçuofa Cornigeris ncruofa amp;nbsp;in fpinatantu dorfioH anon babentibus ut pifciu generi. Vrfis non nulla: leoni in femorum amp;nbsp;braebio^ offibus paucis exigua admodu: cetera tanta duricia:ut ignis elidafuclut e filice:bis duraque non piguefeunt. Afinoru ad tubas canora delphinis ofh non-fpina.Animal enim pariunt.Scrpctibus fpinpaquatiliu mollibus nulla fcd corpus circulis carnis uincftum:ut fçpiç atque loligini amp;ifedlis negatur effe ulla cartilago Aquatilium quadam habet medullam in fpinis.Vituli marini Cartilagine no olla Item non omnium auriculp ac nares qup modicu eminet: flexibili molli naturppz uidentia ne frangerentquot;. Cartilago rupta no folidefcit nec prpcifa ofla recrefeut pre' terq uctcris ab ungula ad fuffragma:homo crefcit in logitudincadanos ter (cpti6§ Trini deinde ad plenitudinc:maximcautc pubefeens nodum quendam foluerc:et prpcipuecgritudinefcntitur.Nerui orfi a corde bibuloq; etiam circuuoluti fimilem naturam amp;nbsp;caufim habent in omnibus lubricis applicatis offibusmodofqi corpoi^ qui uocantquot; articuli:alibiintcruetu:alibi ambitu: alicubi tranfitu ligantes: hic illic* latiut qupqipoffit figuratio:nec hi folidantur incifi: mirumq;uulneratis fummus dolor prrfcbtis nullus.Sine neruis funtquodam animalia ut pifces:arteriis cni con' ftant:fed neque his mollis pifcium generis ubi funt nerui iteriores coducut mebra fuperiores reuocant. Inter hos laten artcriç.i.fpiritus fçmitç: bis innatant uenp.i. fanguinis riui.'

Rtcria?:pulfus i cacumie maxie mehr024 euïdes index fcre morboru in mo' dulos certos Icgefq; metricas per çtates ftabilis aut citatius aut tardius deleri' ptus ab hcrophilo mcdicinp uate nimiam propter fubtilitate miranda arte defertus obferuatione tamc crebri aut languidi icftus gubernacula uitp teperat. Artcrip caret fenfu nam amp;nbsp;fanguinis fenfumam amp;nbsp;finguine.Necomcs uitalem cotinct fpiritu prpcififq; torpcfcit tantu pars ea corporis.Aues nec uenas nec arterias habent.Item ferpetes teftudincs lacerto mimuque finguis uenç pretenues. PoRremo fibrp fub/ ter totam cutem difparfç adeo in anguflu fubtilitate tenuantquot; ut penetrare no poffit fanguis aliuducqcxilis humor ab dio qui caminibus innumeris. Sudorappellatquot; in umblico uena^ nodus ac coitus.

Anguis quibus multis amp;nbsp;pinguis iracundus maribus qua feminis nigrior amp;nbsp;luuentute magisg fenio amp;nbsp;inferiore parte pinguior.Magna amp;nbsp;in eo utilitatis por/ tio.EmilTus fpiritum trahit fecum amp;nbsp;latturam ume no fentit. Animaliu fortiora quibus fanguis craffior:timidiora quibus minimus aut-nullus. Tauro:yc celerrime coit atque durefcit:ideo peflifer potu maxime aprorum ac ceruorum caprarumque et bubalorum omniu no fpilTatur pinguiffimus afinis homini tenuiffimus qbus plufqua quaterni pedes nullus.Obefis minus copiofus:quoniam abfumitur pigui profluuium eius uni fit in maribus homini aliis alus nare alterutra quibufdam per infera multis per ora flato tepore ut nuper matrino uifco prçtorio uiro: utinoibus annis uolufio faturnino urbis prçfecfto:qui Ixxxx.etiam exceffitanum. Solum hoc incorpore téporalium fentit icremétum.Siquidem hoftip abundantiorem fundunt fi prius bibere:qupanimaliu latere ccrtis teporibus diximus no habet tue fanguinc prêter exiguas admodum circa corda guttas miro opere naturç.Sicut in homie utm eius ad mima mométa mutari. Nó modo tatum in ore fuffuf a materia: ucrum ad

ocr page 258

fmgulos animi habitus pudore ira metu palloris pluribus modis ita roboris alitis enim irp amp;nbsp;alius uerecûdiç.Nam in metu refugere amp;nbsp;nufqua ede certu efttmultifq; trandluerc tranffodos quod bomini tantum euenit. Nam quç imitari diximus co/ lorem alienu accipiunt quadam re percuiTus boino folus in fc mutat morbi omnes morfq; fanguinc abfumunt.

Vnt qui fubtilitatem animi conflare non in tenuitate (anguinis putetfedeu/ te operimctis corpoi ^magis antra minus bruta c{Ic:ut oftreas amp;nbsp;tefludincs .Boum terga fetas fuum obftare tenuitati inmeantis fpiritus:nccpuru liquiduq;tranfmitti fic amp;nbsp;in bomine cum craffior callofior ue excludat cutis.Quod uero non Crocodil/ lus :fcd duri eia tergoris tribuatur amp;nbsp;folertia byppotami Corii craffitudo talis utide tornenfbaflp amp;nbsp;tamen quadam ingcnio medica diligetia.Elepbanto^ quoq; tergo ra impenetrabiles fetas habentium tamen omnium quadrupedu fubtilitasanimi prpcipua perhibeatur. Illis ergo cutis ipfa fcnfu caret maxime in capite ubicucp per feac fine carneeft. Vulnerata no coit ut in bucca cilloqj.Qup animal patiunt pilos habcnt:quçoua pénas aut fquamas aut cortices ut tcftudines:aut cutem puram ut ferpetes pénay cauçomnium prçcifç noncrefcunt:uulfç renafeunt mebranis uolat fragilibus infcdta humetibus hyrûdines in mari ficcis inter tcóla ucfptilio:horum quoque alp articulos habent pilie cute excut'crafTi hircis fpminis tenuiores.Equis in luba.In harmis leoni. Dafippodi amp;nbsp;in buccis intus in pedibusqup utraq; Trogus in lepore tradit.Hoc exemplo libidinofioreshominuquoq ; hyrcos:colligens uillo' fiifimus animalium lepus.Pubefcit homo folus quod nifi c6tigat derilisin gigne/ do eft feu mafculus feu femina:pili in homine partim fimul: parti poftea gignunt Cum gcniti autem non definut;ficut nec in fpminis magnopc.Inuetp taméquçda de Huuio capitis inualidp ut languidiores cum méflrui curfus fletere:quibufdam poft genitis uiris fp6te non gignuf.Quadrupedibus plurimu cadere atq; fubnalci annuum eft uiris crcfcunt maxime in capillo: mox in barba: recifi non ut herbeae cetera incifura augentquot;:fed ab radice exeunt.Crefcunt amp;nbsp;in quibufda morbis maxie tuffi amp;nbsp;in feneefta : deficiunt quoq; teporibus libidinofis congeniti maturius deflu' unt:ac nati celerius dccrefcunt:quadrupcdu,dorfa pilofauétrcs glabri boum coriis glutinum excoquitur:taurorumq;prpcipuu mammas homo folus e maribus habet Cptcra animalia mamma^ notas tantum:fcd ne fpminpquidcm in pedtore nifi quç poffunt partus attollere.Oua gignetium nullrnec lac nifi animal paricti. Voluqt ucfpcrtilio tantuin.Fabulofum enim arbitror de drigibus ubera eas infantiu labris mmulgere effe in maledictis lam antiquis ftrigem conucnit:fcd quç fitauium con' dare non arbitror.

Sini a ^tu dolent ideo vi. menfe arcetur partus cum çquo anno toto preheat: quibus folida unguiiincc fupra geminos fctus: hpc oia binas habet mammas: nec alibi nifi in femoribus.Eodem loci bifulca amp;nbsp;cornigera.Boues quaternas:Oucs caprçq; binas quç numerofo fçcûda ptu:amp; quibus digiti i pedibus hçc plurcs habet toto ucntre duplici ordine ut fues generofç duodenas uulgares binis minus Simv liter canes alia uctre inedio quaternas ut pantherp: alia binas utlcenç. Elephas tatu fub harmis duas:nec in pccftorc:fcd citra in aliis ocultas nullas in fçminis digitos ha bcntiu primis gcnitis m quaque parte fues primas prçmunt cfcç faucibus proxime ut fuam nouit quifq; quo genitus cfl ordine: caq; aliter nec alia detractio illa alûno fuo ftcrilefcit illico ac refilit.Vno ucro ex omni turba rclidto fola munifcx quç gei' ta fuerat attributa defendit.Vrfç mamas quaternas gerunt. Delphini binas in ima aluo papillas tantumcc cuidcntes amp;nbsp;paulo in obliquû porrectas: neq; aliud animal in curfu labitur.Et Balenç uituliquc mamis nutriunt içtus.

ocr page 259

Vlieri ante vii.mcnfem fufum he inutile ab eo menfe quod uiules partus h/ lubre plurimis:aut totis in annis atq; etiam in alia^ finus fluit.Cameli he mulgetquot; nc itcrum grauefcat. Suauiffiinumboc cxiftimatur ad una menfuram tribus aqup additis.Bos ante partum non babet ex proximo femper a partu coloflrp fiut ni ad/ mifceaturaquain punicis modum coeuntduricia.Aiinp pregnantes cotinuo ladle/ fcunt pullos earum ubi pingue pabulum biduo a partu maternu lac guftafTc letale eft.Gcnus mali uocaturcolollratio.Caicus non fit ex utrinq; dentatis :quoni a eoru lac non coit.Tcnuiffimu Cameli:mox equi craffidimu.Afini ut coaguli uice utantquot; Conferre aliquid amp;nbsp;candori in mulie:yc cutc cxiftimatur:lopca certe domicii ncronis Coniunx quingetas per omnia fecum fetas trabens balnca?^etiam folio totum cor' pus illo 11dic macerabat:extcndi quoque cutem credens.Omne autem ignc fpifhtT humore feruefeit.Bubulum calco fcrtilius.qui caprinumex eademenfura pene ai' tero tanto:quç plurcs quaternis mammas babent calco iutilia amp;nbsp;meliora qup binas Coagulum iutile leporis:cdi laudatum:prçcipuû dapfipolis:quod amp;nbsp;profluuio alui medetur.Vnus utrinqidentatorum mirum barbaras gentcs:qup ladtc uiuut igno/ rare ac fpernere tot luculis cafei dotem.Déniantes idaiioquin macorem lucundum amp;nbsp;pingue butirum fupunna.i. ladle concrctiorq; g quod feui uocatur. Non omit' tendum in co dci uim cUc amp;nbsp;barbaros omes infantclq; noflros co ungi

Aus cafco Rompubi oim gctiu bona iudicatquot;. Cominus amp;nbsp;epuiciis ncuma/ fenus prpcipua laus gaballicis pagis ded breuis ac muftco tatu comcdatio.Duobus per alpcs generibus pabula fua approbant dalmaticf doclcata mittunt ceu tronitere nautuficum numerofior appcnnino cebanum boe amp;nbsp;liguria mittit.Ouium maxie ladlis afinatem ex uimbria mixtoqi Etrurip atq; Ligurip confinio luncnfcm magni/ tudinecofpicuum quippc amp;nbsp;ad fingula milia pondo prpmitur.Proximu autc urbi ueftinum cumqiccdicio Campo laudatiffimüetcapra^gregibus fua laus cft.Ingcti maxime querente gratiam fumo qualis in ipla urbecóhcitur cundlis prçfcrcdis.Na plliai; fapor mcdicamcti uim obtinamp;.Tranfmarina uero bitimus tere in gloria ell Ineffc pabulis falcm ctiam ubi non dctur ita maxime intclligifomni in file cafco fenefcente:quales redire in mulleum Ihporcm aceto amp;nbsp;tbimo maceratos certum cll Tradunt zoroaftem in defertis calco uixilfe xx.annis ita teperato ut uctuUatem no fentiramp;.

Errcflrium Iblus bomo bipes uni unguli bumeri cctcris armis uni ulne.Qui bus animalium manus funt:intus tatum carnofe extra neruis amp;nbsp;cute confiant Digiti quibufdam feni.In manibus eni C. Oratii ex patricia gente filias duas ob id fed1gîtas accepimus appellatas amp;nbsp;uulcatium fcdigitum illuftrem in poetica bo mis digiti ternos articulos babent.Pollex binos amp;nbsp;digitis aduerfis fledlitur:parte ucro in obliquu porrigitur craffior cptcris:buic minimus menfura duo rcliqui libi inter quos mcdius longiffime protcditur:quibus ex rapina uidlus quadrupedum quini digiti in prioribus pedibus rcliquis quaterni: leones: lupi:canes: in poftcrioribus quoq; quinos ungues babent un o luxta cruris articulum depedente. Rcliqua funt minora amp;nbsp;digitos quinos.Bracbia non onibus paria.Tracio Üudiofo in C.Cpfaris ludonotueft dextra fuilTc proceri oré.Animaliu quidam ut manibus utunt prio^ miniftcrio pedum Icdentqiad os illis admouctiacibos Icauri.

Am Simiau genera pfcdlam bominis fimilitudinc cotinct facie naribus auri' bas:palpebris quçlolp quadrupedu amp;nbsp;inferiore babent genó.Na mamas in pedtore et bracbia amp;nbsp;crura in contrariû tlcxa fimiliter in manibus ungues digitos lógioréqj mcdiu pedibus paulû differunt.Sunt eni ut manus prçlongçfed ueftigium palmç fimile faciunt. Pollex quoque bis amp;nbsp;articuli ut bomini: ac prçterca genitale tatum

ocr page 260

bominu uifccra etia interiora onia ad exéplar.

Ngues daufulp neruorum fummçexiftimantur onibus bis quibus amp;nbsp;digiti fedCirniç ubricptbominibus lati amp;nbsp;defuncto crcfcùnt. Rapacibus unci:cçtcris reefti ut canibus prêter eum qui a crure plerifq; dependet.Omnia digitos habet quç pedes excepto Elephanto huic enim informes numero quide v.fed indiuifi ac leui/ tco difcreti ungulifqi haud unguibus fimilcs:amp; pedes maiores priores in poflcrio/ ribus:articuli brcues.i.poplices fledtit intus hoinis modo.Cetera animalia idiucrfa poflerioribus articulis pedibus qua prioribus.Nam quç animal generant genua ate fcflectunt amp;nbsp;fuffraginum artus in aduerfum hoi genua amp;nbsp;cubiti contraria.Ite urfus et fimia^ generi.Oh id minimc pernicibus oua parietibus quadrupedu Crocodillo lacertis priora genera pofÈcuruantT:pofteriora in priorem parte.Sunt autem crura his obliqua humani pollicis modo:lic amp;nbsp;multis pedibus prpterg nouiffima fallen' tibus.Aries ut quadrupedes alas in priora curuat fuffragine in poflcriora hominis genibus quçdam amp;nbsp;rcligio ineft obferuationegctium:hp: amp;nbsp;fuppliccs attigut. Ad bpe amp;nbsp;manus tcnduntiopc ut aras adorant fortaffis quia in iftis uitalitas. Niquein ipfa genu utriufq; comiflera dextra leuacp peiorc parte gemina qupda bucca^ ianitas mcfl-qua perfofTa ceu ungulp fpiritus fugit.lneft amp;nbsp;aliis partibus rcligio quçdam ficut dextra oculis appetitur in fide porrigitquot;.Antiquis grçciç in fupplicädo mentu attingere mos erat.Eft in aure una mcmoriç locus quam tangentes attexantur. Et poXaurc çquc dextram ncmefios:quçdca latinu nomen ne in capitolio quidéiuc' nit quo referrimus per taeftu ori proximua minimodigito ueniam fermonis adiis fibi repofeentes. Varices in cruribus uiro tantu mulieri raro C.Mario.f.qui fcptics Conful fuit Xante fibi cxtrabi fibi paffum unum opius auctor eX.Qmnia animalia a dextris partibus incedunt finiXris incubant. Reliqua ut libitu eXgradiuntquot;. Leo tantu amp;nbsp;camelus pedatim:hoceX ut finiXer pes non tranlcat primû fed fubfcquitur Pedes hoi maximi: fçminis tenuiores in omni genere. Sure homini tantu amp;nbsp;crura carnofa.Rep eritur apud auctores quedam in pgypto non habuiffe furas. Vola hoi tantu exceptis quibufdä.Nanqne amp;nbsp;hinc amp;nbsp;cognomina inuéta planci panfc Scauri ficut a cruribus uari uatini:quç uicia amp;nbsp;in quadrupedibus folidas habent ungulas qupnon funt cornigera.Igitur pro his tplum ungula cX illis nec talos habent cade At qupbifulca funt babentidcdigitos habentibus non funtne$in prioribus pcdi' bus omnino ulli.Camelo tali fimiles bubalistlcd minores paulo. EX eni bifulcus difcrimine exiguo pedes in ueXigio carnoii ut urfisiquadccaufa in logiore itinere fine calciatu fatiGunt*

Ngulp tantum ueterino generi renafcuntur. Sues in illirico quibufdam locis folidas habet ungulas. Cornigera fere bifulca folida ungula amp;nbsp;bicorne nuUu. Vnicorne tantum Afinusidicus.Vnicornc bifulcum orix.Halos Afinus indicus unus folidi pedum habet: nam fucs ex utroque genere exiftimantquot; :idco fcdi earum homine qui exiftimarunt habere facile coniucfti. Linx tantu digitos habctiu fimile quiddam talo habet leo etiam num tortuofos: talus autem rectus cft in articulo pc' dis uentre cmincns concauo in uertebra ligatus.

Vium alif digitatcialip palmipedes: alip inter utrunq; digitis diuifis adioXa latitudine:fed omnibus quaterni digiti tres in priore parte unus a calce:quibufdam longa crura habentibus Linx fbla utrinqi binos habet. Eadem linguam ferpentiu fimilem in magnam logitudinc porrigit circuagit collum in aducrfam fc.Vngues ci grandes ceu graculis.Auium quibufdam grauioribus in cruribus additi radii no nulli uncos habcntiu ungues longipedes porrectis ad caudam cruribus uolat qbus breues contractis ad meatum qui negant uolucram ulla fine pedibus cXe:c6tirmat lapodas habere 0C locc amp;nbsp;drepam in eifq; quç rariXic apparent.Vifç etia amp;nbsp;ferpentes

ocr page 261

anferinis pedibus*'

Nfccflorum pedes primi longiores duros habentibus oculos ut fubinde pedi' bus eos tergeant ceu notamus in mufcis qup ex bis nouiffimos babet longos Saliunt ut locu(tae:omnibus autem bis femipedcs. Araneis quibufdam prplongi accedunt bini.Internodia fingulis terna.Octonos marinis effe diximus polypiis ff' plis loligini cancris qui brachia in contrariu mouent pedes in orbeaut in obliquu Iidem foil animalium rotûdi:cçtcra binos pedes duces babet.Cancri tantu qternos qupbunc numera pedum exceflere terreliria ut pleriq; uermes no infra duodenos babent.Aliqua uero amp;nbsp;centenos.Numerus pedum imper nulli eft.Solipcdu crura ftatim iufla nafeunf menfura: pollea cxpoirigctia fc uerius g crcfcctia.Iraqi in ifan' tia fcabunt aures poflcrioribus quod addita pute no queunt quia logitudo fupfitic corpoi ^ iola apliat.Hac de caufa inter iitia pafci nifi lummiliis genibus no polfunt nec ufqi dum ccruix ad lufta incremcta perueniat.

Omilionum genus in omnibus animalibus eft atque inter uolucres genitalia maribus quibus edent retro fat diximus.Olfea funt lupis uulpibus mulfcllis:quo/ rum urinç funt etiam calculo bumano remcdia prpcipua.Vrfo quoq i fimul utexpi raueritcomefcerc aiunt. Camelino arcus intendereoricntis populis fididimumec non aliqua gentiumq ; in bpcdifcrimina amp;nbsp;facro^ctiam citra perniciem aputatibus matris deum gallis. Cotta mulie? ^paucis prodigioGiaflimilatio ficut bermapbro/ ditis utriufq; fcxus:quod amp;quadrupedu gcneri accidiffe Ncronis pricipatu primu arbitrorodentabat certo bcrmapbroditas lubiundtas cat peto fuo equas in treucrico gaUtpagro repertas ceu plane uifenda res c{iamp; principe terrarum infidcrc portentis 1 eftes pecori armentoqueadcrura decidui.Suibus annexi dclpbino prplongi ultia conduntquot; aluo amp;nbsp;elephanto oculti qua paricntiu lumbi intus adbprent qualia ociiri/ ma inucnerc pifcibus ferpctibufq; nulli:Sed eorum uice binp ad genitalia a rcnibus uenp buteonibus terni boi tantu iniuria aut (pote natura frangutquot;. Idq; tertium ab hermaphroditis amp;nbsp;(padonibus feminiri genus habent.Klares in omni genere torti' ores prpterquam pantheris amp;nbsp;uifis.

Audp prpter homine ac fimias omnibus fere animalibus amp;nbsp;oua gignctibus p defiderio corpo^ nudp:byrcis amp;nbsp;apris pup uillofp ut urfis prplongp amp;nbsp;letofp ut eqs Amputatp lacertis amp;nbsp;ferpetibus renafeuntur. Pitcium meatus gubernaculi modo regunt atque ctiam in dextram ac leua motp ut remigio quodam impcllut.Laccrtis inueniuntquot; amp;gcminp boum caudis longitlimus pilus amp;nbsp;in una parte byrtus.Idem afinis longior q equis: fed fetofus ucterinis. Lecni in ima parte ut bubus amp;nbsp;forici pitheris non ide. vulpibus amp;nbsp;lupis uillofus ut ouibus quibus procerior fucs in' torquent.Canum degeneres fub aluum reflectunt.

Ocem non habere nifi quç pulmones amp;nbsp;arterias habet hoc eft nifi qup fpirat Ariftotelcs putat.Iccirco amp;nbsp;infectis fonum cflc non uocé intus meate fpiritu amp;nbsp;in' clufo fonantc.Alia murmur edere ut apes :alia co tactu ftridoré ut cicadas .Receptu enim utduabus fub pectore canis fpiritu mobili occurfantc membrana itus attritu eius fonarc mufeas apes.Cetera fimilia cu uclatu incipere audiri amp;nbsp;definere. Sonu entattritu amp;itcriore aura no anima reddidoeuftas pinnay amp;nbsp;tçminû atteritu fonarc creditur fane.Item aquatilium pectines ftridere cum uoiant:mollia amp;nbsp;cruftis itecta nee uocemmec fonum ullu babcrefed amp;nbsp;cpteri pifces guis pulmone amp;nbsp;arteria caret no in totu fine ullo fono funt.Stridore cum dentibus tieri cauillantquot; amp;nbsp;is qui caper uocatur in acbcloo amnegrumitum babet amp;nbsp;de aliis de quibus diximus oua parie' tibus.Sibilus ferpctibus logus;teltudmi abruptus:ranis fui generis ut dictum eft

ocr page 262

nifi G amp;nbsp;in bis fcréda dubitatio eft:qui inox in ore concipitquot; non in peCT:ore:multü tarnen in bis refert loco^ natura.Mutç in macedonia traduntquot;:muti amp;nbsp;apri.Auiû loquaciorcs quç minores amp;nbsp;circa coitus maxime.Aliis in pugna uox ut Coturnici/ bus:aliis ante pugnam ut perdicibus:aliis eu uicere ut gallinaceis.Iifdc fua maribus aliis cade ut feminis ut lufcinu^ generi. Qucdim toto anno canut. Quidam ccrtis teporibus ut in fingults diclu eft. Elepbas citra nares ore ipfo ftemutameto fimilé elidit fonum:per nares auté tubai ^ raucitati.Bubus tantum fpminis uox grauior.In alio omni genere exilior q maribus.In bomîc etia caftrato.Infantis in natcedo nulla auditquot; anteg totus emergat utero: primus fermo anniculo eft fcmcftris locutus eft Crefi filius amp;in crepundiis prodigio quo turn id concidit regnu.Qui celerius fari cepere tardius ingrcdi incipiut.Vox roboratur axiiu.anis. Eadem in fenedta exili' er ncqiin alio animalium fppius mutatur. Mira prêter eaTuntde noce digna dicftu Tbcatro in orcbcftris ferobe aut barena fuperiacfta dcuoratur amp;nbsp;in rudi parictu fpa' cio circum amp;nbsp;cótudolis etiam maibus currit:cadem rccfto uclcocauo parictu fpacio guis leul fono dicfta ucrba adaltci^ caput pfcrens fi nulla inequalitas impcdiat.Vox in bomie magna uultus parte babet. Agnofctinus ea priufg cernamus non aliter g oculis. Totidcq; funt bp quotin rc: ^ natura mortales: amp;nbsp;fua cuiqj ut facies: binc illa gctium:totq; linguale toto orbc diucrfitas:binc tot cantus amp;nbsp;moduli flcAioéiq; Sedanteomnia explanatio animi qup nos diflinxita fcris.Intcr ipfos quoqi bomi' nes difcrime alterum pquegrande ga beluis fecit.

Embra animalibus agnata inutilia funt ficut fcxtus boi femp digitus. Placuit mfgypto nutrire portetum binis amp;nbsp;in aduerfh parte capitis bominc oculis: fed bis non cernente. Miror quidem AriAotclc non modo crcdidinè prçfcita uitç effe aliq in corporibus ipfis. Verum etiam pro didiffe. Queqq uana cxiftimo nee fine cun' cftationc profcréda: ne in fe quifcpca auguria auxic quprat. Attigam tarnen quç tan' tus uir in doctrinis non {prçuit:igitur uitç breuis ligna ponitKaros dcntes:prçlô/ gos digitos:piûbcum coloréplurefq; in manu icifuras: née perpétuas. Contra loge elle uitç in curuos bumeris amp;in manu una duas incifuras logas babetes amp;nbsp;plures g xxxii.détcs auribus aplis:nec uniuerfa bçc ut arbitror:ied fingula obfcruat. Friuola ut rcor amp;nbsp;uulgo tarnen narrata:addidit morum quoqi afpedtus fimili modo apud nos.Trogus amp;nbsp;ipfc audiorc/ùe ueriffimis quo uerbis eius fubiciam.Frons ubicft magna:fegnem animum fubeße fignificat:quibus parua nobilem:quibus rotunda iracundu uclut boc ucfligio tumoris apparéte.Supcilia quibus porriguntquot; in redtii molles fignificat:quibus luxta naium iflcxa funt auflcros: quibus luxta tepora itlc xa dcriforcs:quibus in totu demifla maliuolcs amp;nbsp;inuidos. Oculi quibufcuq;funt longi malpficos indicant cfTe moribus. Qui carnofos a naribus angulos babet ina' 11C1Ç nota prpucrti.Candida pars exteta nota impudently babet.Qui identidéopiri folent incóllantiy.Auricula^ magnitude loquacitati amp;nbsp;ftulticip nota cflibaclcnus trogus.

Nima leonis uirus graue.Vrfi pcftilcns cota dia alitu eius attigit nulla fera ei' tiufq; putrebunt afflata reliquis bominis tatu natura infici uolunt pluribus modis etciboi ^ac dentiu uiciis:(cd maxiinc lenio dclore fcntirc non poterat tadlu:omniq; fenfu carebat fine quo nibil fcntitur.Eadc commeabat ab co recedens afTiduc exitu' ra fupprcmo fola cx omi fupcrfutura.Dcniq; bac trabcbatquot;y cçlo buius qucqi tamé reperta pena eft:ut ncqi id ipfum quo uiuerct in uita luuarct. Partho^ : populis bçc prçcipuc amp;nbsp;a iuucta propter indifcrctos cibos.Nang; amp;nbsp;uino fctent ora nimto. Sed fibi proceres medentquot; grano afTyrii mali: eut eft amp;nbsp;fuauitas prycipua in cfculétia ad' dito. Flcpbantoi ^ anima ferpetes trabit.Coruo^ ité urit.Diximus bominu genera

ocr page 263

qui ucnena ferpetium fucari corporibus exigeretquin amp;nbsp;fuibus ferpétes in pabulo funtctalus uencnueft.Quçinfeèta appcllauimus onia olei afpfu necantquot;.Vulturis ungucto qui fugantquot; alios appetut odorcs.Sçarabci rofarn quofdä ferpétes.Scorpio occidit.Scytbp fagittas ungunt acie uipcrina fanie amp;nbsp;humano fhnguine inrcmedia/ bile. Id fcelus morte illico affert Icui tacftu.Qup animalium pafecrentquot; ueneno dixi mus:quFinnocua alioquin ucncnatis pafla noxia fiunt amp;nbsp;ipfa. Apros in papbilia et Cilicipmontuofis Qlamadra ab bis deuorata qui edere moriuntquot;. Nec enim cft intellectus ullus in odore ucl faporc amp;nbsp;aqua uinuq; intcrimit falamandra ibi imor/ tua:ucl fi omnino bibcrit unde potetur, lté ranam qua uocant rubetam tantu ifidi' a^cft uitc. Vefpere ferpétes auidp ucfcuntur:quo alimcto mortiferos ictus faciunt Ideocp magna differentia cft uictus ut intracti pifce uiuétiu.Tbcopbraftis prodidit Boucs quoqipiQe ucfci:fed non nifi uiuctc:bomini cibus utiliffimus fimplex acer' uatio fiporu pcftifera amp;códimcnta pnicio(iora. Difficulter auté pcrficiungomniaquot; incibis acria nimie amp;nbsp;auide baufta amp;nbsp;pilate g byeme difficilius amp;nbsp;in fenecta q iuue/ ta.iVomitioncs boi ad bpc in remediu excogitate frigidiora corpora faciunt iimica oculis maxime ac dentibus.Somno cocoqucrc corpulétip g firmitati utilius. Ideo athletas malut cibos ambulatione perficere pcruigilio quidcm'prpcipuc uicutquot; cibi

Vgcfcunt corpora dulcibus atq; pinguibus amp;nbsp;potu.Minuuntquot; ficcis amp;nbsp;aridis frigidifq; ac fiti.Quadam animalia amp;nbsp;pecudes quoqi in africa quarto dic bibut:hoi non utiq;dicm vii.lptalis in cdia duraffc amp;nbsp;ultra xi.plerofq;.Efuricndi femp icxple' bili auiditate.Animalium uni hoiquodam rurfus cxiguo guftu fame ac fitim fedat conferuantq; uircs ut butirum ut iripacc glicyriz.i.Perniciofiffimu autc amp;nbsp;in omni-quidc ulta quod nimiumprpcipuetantu corpori minui quodgraue quolibet modo utiliusme^ad reliqua naturp tranfeainus'

NTMALIVM OMNIVM QVAE NCSCI potuere naturp gcncratim mcbratimquc ita fefe habent Reliant neq; ipfa animi caretia. Quindo quide nihil fin e ea uiuit terra pdita ut indc eruta dicantquot;: ac nullum ~ filcatquot; nature opus:diu fuere oculta cius bcneficia:fiitn mumq ; munus homini datu arbores filupq; itclligcbatquot; Hinc primualimcta bay: fronde mollior fpccus libro ueilis pternum gentes fic deguntquo inagis ac magis admircris ab his a principio ccdi montes in marmora ueftes afercs pctiunioncm in rubri maris profundo fmaragdum in una tellure qupri ad hoc excogitata funt aurium uulnera.Nimirum quoniam pa^ erat collo crinibus manibus q; gcllari nili mfodorentquot; ctiam corpori. Quamobre fequi par cd ordine uitc amp;nbsp;arbores ante alia dicéda ac moribus primordia ingerere.

AEc fuere numinum tcpla prifeoq; ritu ut fimplicia rura etiam nunc deo prp' ccllent e arbore dicant nec magis auro fulgetia atq; chore fimulacra q lucos amp;nbsp;in his filcntia ipfa adoramus.Arboy gencr.i numinibus fuis dicata ppctuc fcruantur: ut loui efculus:apollini laurus:mincrue olca:ucneri myrthus:hcrculi populus:quin ct filuanos fauofqi amp;nbsp;deou genera filuis ac fua noina tang e celo attributa credimus Abores poftea blandioribus fruge fuccis hoicm mitigaucrc ex his recreans mebra Olci liquor uirefq;potus uini.Totdenipue Epores anno fpontc ucniétcs amp;nbsp;menfe

ocr page 264

Depugnetur licet carum cauG eu feris,amp; pafti naufragorû corporibus pifccs expe/ élintur çternum tame fede. Mille prçterea funt ufus earum fine quis uita dcgi no poŒit.Arbore fulcamus maria.tcrrifqiadmouemus arbore exçdificamus'tecfta- Ar/ bore amp;nbsp;fimulacra numinu faefta nondum prçcio excogitato beluap: cadaueri: arque ut a diis nato lurc luxuripeodc cborc numinum ora fpedtarentur amp;nbsp;mefarum pedes produnt aipibus cobcrcitas amp;nbsp;cum fexfupcrabili muniméto. Gallias bancprimum babuiffc caufam fupcrfundédi fe italip quod dico ex beluetiis ciuis cord fibriléob artem Rompcomoratus beu ficcam amp;nbsp;uuam oleiq; ac uini prpmida rein cans fecum tulinet:qpropter bfc ucl bello qurfiffe uenia fit. Sed quis non iure miretquot; arborem umbrç gratia tantum ex alieno petitam orbe: platanus boe eft per mare ionium in diomcais infulam tenuis ciufdc tumuli gratia primumiuedta: inde i Sicilia tranf grcŒi atqi inter primas donata italiç etiam ad morinos ufq; puccfta ac tributarium etiam detinens folum:ut gentes uecftigal amp;nbsp;pro umbra pendant. Dionyfius prior Sicilip tyrannus regiam in urbe tranftulit cas domus fuç:miraculû poftea ubi held gynnafium ncc potuiflc in amplitudineadolefccrc amp;nbsp;alias fuiflc in italia ac noîatim In bifpania apudauctores inuenifboc acftu. Circa capte urbis prate tantu$ polka honoris incrcuit:ut mero inhifo enutrianf.Copcrtu id maxime prodere radicibus docuimus etiamquç arbores uina potare cplebratpfunt primu ambulatione aebade/ mica atbcnis cubito^ xxx.unius radice ramos antecedere. Nue cft clara in licia fbcia gelidi fontis ampnitate itincri appofita domicilii modo caua ottogita atq; unius pe' du fpecu numerof i ucrtice amp;nbsp;fe ualbs amp;nbsp;fe proteges ramis arbo^ inftar agros logis obtinetumbris. At ne quid defit fpcluncp imagini faxea intus crepidinis corona mufeofo coplexa punices tam digna miraculo liciinus ter conful amp;nbsp;nuper prouicip eius legatus prodedum etiam polleris putant'Epulatum intra eam fe cum duo de xx.Comitc large ipfa tboros prebete frondibus ab omni afflatu fecuru optante ibriu per folia crepitus Iptioreq; marmop nitorepic^urp uarictatc laquearium auro cubu lOe in eadem. Aliud cxenplu. C.principis in uelitcrno rure mirati unius tabulata laxeq; ramope trabibus damna patula amp;nbsp;in ea epulanti cum ipfc pars effet umbrpxv. conuiuai ; ac miniftcrii capacé triclinio quam epnam appellauit illc nidu.Eftgroti/ ne in Creta infula luxta tonte platanus una ifignis utriufq; lingup monumctis nuq folia dimittens ftatimqici gratip fabulofitas fupcrfuit-Ioué fub ca cum Europaeo' cubuiffc:ccu ucro non alla ciufdc generis effet in Cypro.fed ex ca primu in ipiacre' ta ut eft natura bominû nouitatis auida platanus adiccre genera uitium:quädo qdé Comincdatio arboris cius non aha maior cfl g lolcm çftate arccrc:bycmcadmittere Inde in italia quoq;ac fuburbano fuo Claudio pricipc macelli cfferini libcrtus:qui fe potctip caufa CpGris libertis adcptaffamp; fpado tbellalicus prçdiucs ut mcrito dici poffamp;.Is quoqidionyfius traflulit id genus.Durantq; in italia portera terras prêter lUa.s.quç ipfa cogitauit italia.

Anque amp;nbsp;Camcplatani uocaC coacte brcuitatis:quoniam arbo^ ctiä abortus inuenimus:bçc ergo quoq; in genere pomilionu infelicitas dicfta crit. Fit boe et ferendi ordine amp;nbsp;recidendi primus. C.matius ex cqucftri ordine diui Augufti amicus inucnit nemora tonfilia Intra bos xxx.annos. •

, Ercgrinp Ccrafp perficçq; amp;nbsp;omnes qua:; grpca nomina aut aliena fed g ex bis incola^: nomia ede cepere dicentquot; inter fructiferasun prçfcntia externas plequemur a falutari maxime orfi malus affyria quam alias uocant medicam ucncnis medetur folium eius cardonis intcrcurrctibus fpinis pomuipfum alias non manditur:odo' re preecllit.Folioie quoq; qui tranfit in ucfles una códitus arcetqi animalium noxia Arbor ipfa omnibus boris pomifera alus cadentibus:aliis maturefcctibus:aliis fub' nafccntibus.Tcntauerc gctes tranftcrri ad fcfc propter remedii prçftâtiam fictilibus

ocr page 265

in uifis dato per cauernas radicitus fpiramcnto qualiter omnia tranfitura longius fcri ardiffime tranffcrriqi mcminiffc coueniamp;:fcmclqi dicantquot;:fcd nifi apud mpdos Ct in pcrfidc nafci noluit.Hcc eft cuius grana partho^ proceres icoquercrc diximus efculentus comcndandialitus gratia:ncc alia arbor laudafin mcdis lanigeras ferum in mentione gentis eius narrabimus.

Tcm Indip arbor magnitudine unam e peculiaribus uirgilius cplebriuit be' benum nulquam alibi nafci profeOus. Herodotus eam ptbiopipintclligcre maluit tributi uice regibus pfdis cmazie eius cetenas pbaligas:tcrcio quoqianno pcfitafle ftbyopas cum auro amp;nbsp;ebore prodendo.Non omittcndu id quoqiingens dentes clc pbantoi ^grandes quoniam ita fignificauit ptbyopas ea de caufa pedere folitos tata cboris audoritas erat urbis noflrp ccc.x* anno.Tunceni author lUc biftoriam illam codidit.Tburiis in italia quo magis mirum ecquod eide credimusqui padu ainne non uidiframp;. Neminc ad id tepus afiç grpcipq; baud fibi congnitu ptbyopiç forma ut diximus. Meroem ufq; nuper allatam ncroni principi raram arboré bebenum in finem impcrii per nongeta nonaginta fex m.p. nullamq; nifi palmai^gcncris effe docuit:ideo fortaibs in tributo?^auttoritatc tertia res fucrit bebcnus:bcbenu-romp magnus Pompeius triuinpbo mitridatico oitédit accendi. Fabianus negat:uritur tamen odore lucundo. Duo genera eius: rarû id quod melius arborem iure enodi materiç nigri fplcndoris: ac uel fine arte protinus lucûdi. Alterum truticofum cy/ till modo amp;nbsp;tota india difperfum elt.

Bi amp;nbsp;fpina fimilis fed dcprçŒi uel lucernis igni protinus tranfilicntc non cas exponam quas mirata elt alexadr i magni uiCtoria orbe eo patetatho.Ficus ibi exilia poma femper fcrens ualbs diffunditur ramis quo2.cimi adeo in terra curuanf ut annuo fpacio infinganf nouamq; libi propaginé faciant circa parenté in orbem quodamopere topiario intra fcpé eain extiuant: pallores opacam pariter amp;nbsp;munita babent uallo arboris decora fpctie fubter intucnti procul ue formicato ambitu fupi' ores eiufdé rami in cxcclfum emicant filuof amultitudine uallo matris corpore ut Ix-palTus pleriq;orbécolligant:umbra uero bina lladia pariant tolio^ latitudo pcltp effigiem amaronicp babet.Ea caufa fructu integens crclcere probibet rariufq; nee fa' bc magnitudiné excedens fed per folia folibus ccchus prçdulci fapore dignus mira/ culo arboris gignitur circa accelline maxîc amné.

Aior lila Domo amp;nbsp;fuauitate prpcellentior quo Capientes indoy uiuant folium alas auium imitatur longitudine triu cubito^ latitudine duum. Frudlum e cortice emittit ad mirabilé fucci duiccdiné ut uno quaternos fatiet. Arbori nomen palepo' mon.Siene pluriina cfl infidracis cxpeditionualexidri tcrmino.E(l amp;nbsp;alia fimilis buic dulcior porno: fed intraneorü ualitudini inielia dixerat alexandcr nequis ag' minis fui id pomû attingeret.G:ncra arborû macedoncs narraucrc ex maiore parte' fine nominibus.Efl et tbcrebintbo fimilis.Cetera pomoamigdali minore tarnen magnitudine prçcipuç fuauitatis.In baólris utique banc tbercbintbu ede proprii generis potiufqua fimilé ei putauerunt.Sed unde uellcs lineas faciunt foliis mori fimiles calice pomicino.Rhodo ferut earn in capis:ncc eil gratior ullai^ profpcólus Oliua indif lier11is:preterg oleallri fruChu./

AfTim uero qup piper gignut: iuniperis noftris fimiles qq in fronte caucafi foilbus oppofita:gigni tantu cas aliqui tradiderc.Scmina a lunipero diilant puulis filiquis qualis in ipfis papafiolis uidcmus. Hae priufquadebifcant decerptç tc ftçqi foie faciunt quod uocatur pip longum: paulatim uero debifcentcs p maturitatem ollcndunt candidum piper quod demde tolium folibus colore rugifquc mutatur

ocr page 266

Verum amp;nbsp;bis fui iniuria cn:atquecçli intcperie carbunculantquot;:fiutquc femina caffa et inania quod uocint brccinafim indoi ^ lingua fignificatc mortuu:boc cx omni ge nere afperrimu eft Icuiffimuq; amp;nbsp;pallidum gratius nigiuJcuius utroqi candidu no eft: buius arboris radii ut aliqui exiftimauere quam uocant fingincri: alii ucro gur^ pipcri gq Qpore fimili.Id enim in arabia atq; trogoditica in uillis nafcitur pua bciba radice candidi celeriter ca carié fentit guis in tanta amaritudine prçciû cius in libras yi.piper longu facilimc adulteratquot; Alexandrino finapicmitur'in libras xv.albûxvii nigrum xiiii.Vfum cius adeo placuiffc mirucft. Inaliis quippe fuauitas cppit: in alus fpctics inuitauit:buic nec pomi necbacp comcndatio cft.Aliqua fola placuere amaritudine amp;nbsp;banc in indos peti quis ille prunus experiri cibis uoluit: aut cui in appeteda auiditatc exurire non fuit latius.Vtrungi filueftregctibus fuis cft amp;nbsp;tamé pondere emitur ut aurum amp;nbsp;argentum:pipcris arboré lam öó babet italia maiorem myrtbo nec abfimilc amaritudo. Grano cadéquçpipcri mufteo creditur effc. Deelt tolta illa maturitasudcoq; amp;nbsp;rugaz^ colorifq; fimilitudo adulteratur lunipcri bacis mirrp uim trabcntibus in pondere guidé e multis modis.

St etiam unu in India piperis granis fimilc quod uocatquot; gariopbilon gridius fragiliufq; tradunt mindico luco gigni àducbitur odoris gratia.Fert amp;nbsp;m ipmis pi pcrisfimilitudinc prpcipua amaritudine folus paruis dcnlifq; lunipcri modo ramis triu cubitoi ^corticc pallido radicc lata lignofaq; buxci coloris:bac inaqua cu fcinic excepta in creo uafe mejicamcntu fit quod uocafhcyon.Ea fpina amp;nbsp;in pcllio mote nafcitur adultcratq; mcdicamentu.Itc afpbodcli: radix aut tel bubulum aut abfcyn/ tbium uel tbus uel anurca abfcyntbiu aptilhmu mcdicinp quod cft fpumolum. Indiin utribus camcloru aut rinoccrontu admittunt. Spina ipla ingrpcia quidam pixacantu cbironiu uocant.

Acbir ex India aducbitquot; cortex rubens radicc magne nomine arboris fup qua/ lis fit ea incopcrtu babco corticis mcllc dccocfti ufus in mcdicinaad diflintcri/ cos prpcipuus babctur.Sccbaron amp;nbsp;arabia fert fed laudatius mdia.Eft autem mei in barudinibus collcdtugumi modo candidu . dentibus fragile ampliflimum nucis auellanc magnitudine ad mcdicinp tantum ufum. Contermina indis gens arriana appellatur cui fpina lacbryma^prcciofa mirrp fimilis acceffu propter aculeos anx o Ibi amp;nbsp;frutex pcftilcns rapbani folio lauri odore quo inuitati cqui pene equitatu or/ barunt alcxandru primo itroitu quod in ccdroiis accidclté laurino folio öC in fpina tradita eft:cuius liquo arfperfus oculis cpcitaté infertomnibus animalibus:nccnon et berba prçcipui coloris referta minutis ferpcntibus:quays icftu protinus moricdu ciïct.Honciicritus tradit m byrcanip conuallibus fico timilcs elle arbores quç uocef ocbi:cx quibus defluat mei boris matutinis duabus.

Icina cft bacftriana in qua bdcliu nominatiHimu arbor cft nigra magnitudine olep folio arboris frudtu caprificis naturaq;gumi:alii brocon appcllant:alii malacbi: alii inaldaconmigrum ucro amp;nbsp;in offas cbuolutu ad robolum. blfe auté debet trans/ lucidu:fimilc cerç odoratu amp;nbsp;cum fricatur pingue guftu amays citra acoré in facris uino perfufo adoratius.Nafcitur in arabia indiaq; tx media ac babylonc.Aliqui pa' raticum uocant cx media adueblu facilius boc amp;cruftofius amariufq; amp;nbsp;gumoluin Adulteratquot; amigdala nuce. Cetera cius genera cortice fcordafti ita uocatquot; arbor emu' la gummi:fcd deprehenduntquot; quod fcmel dixifle ^ in epteros odores fatis fitodorc colore pondere guftu ignc badlriano nitor ficcus:multiq; candidi ungues:prçterca fuum pondus quod grauius cllc aut lcuius non debeat prpcium finccro m libras ternas. Gentes fupradibtas attigit perfis rubro mari quod ibi perficum uocauimus longe in terram ptus agenté miraarboy c natura:nanq; crofc falc inuccftis dcrclittiiq;

ocr page 267

fimiles ficco littorc radicibus nudis polyporum modo amplexe fterilcs in barenas fpe(ftantquot;.Epdem mari aducnicntc flutlibus pulCitc rcfiftuntimobilcs quiamp; pleno çftu operiuntquot; totc apparentq; ite^ imobilcs afperitatc aquaiA. Illa foli magnitudo miranda eft:fpetics fimilis unedonis pomum amigdalis extra itus c6tortis nuclcis

Llos infula in eode finu eft repleta filuis qua fpccftat oriente quaq; amp;.ipfaçAu maris perfunditur. Magnitudo lingularis arboris fici flos fuauitate inenarrabili pomum lupino fimilc propter afperitatc intadlum oibus animalibus eiufdc infulp cxcelfiore fuggeftu lanigerparbores alio modo g ferum:bis folia infecunda:quç ni minora effent uitium poterant uidcri:ferunt cotanci mail amplitudine:cucurbitas q; maturitate ruptç offendunt lanuginis pilos e quibus ucftes prpciofo linteo ficiut

Rbores uocant goffim pinum fertiliores ctiam tbilp minore qup diHat x.p. luba circa fruticem lanugines elfe traditdmtcaq; indicis prpftantiora.Arabia autem arbores ex quibus uclfes faciatcynas uocari-folio palme fimili:fic indos fuç arbores ueftiunt.Intilis autc amp;nbsp;alia arbor floret albp uiolpipetie: (cd magnitudine quadru' plici fine odore quod miramur in eo traclu. Eli amp;nbsp;alia foliofior tamc rofeiq; tloris quem nocftu coprimcns aperire incipit.Incipit folis exortu meridic expadit.Incolp dormire eam dicunt.Fert ea infula amp;nbsp;palmas olcafqiac uitcs amp;nbsp;cum reliquo pomo?^ gencre ficos.Nulli arbori folia ibi dccidunt:rigaturq;gclidis fontibus amp;nbsp;imbres ac' cipit. Vicini bis arabia flagitat quadam gcne^ diltinctione quoniam frubtus bis conftat radice frutice cortice fucco lacbryma ligno furculo flore folio pomo.

Adix amp;nbsp;folium indis amp;nbsp;maxime precio radix cofli guflu ferues odore eximio frutice alias iutili primo ifatim introitu amnis indi in patale ilula duo genera funt CIUS nigruin amp;nbsp;quod melius amp;nbsp;candicans prpciu in libras xyi.De folio Nardi plura dicere par elf ut principalis in unguentis frutex cil grauiamp;crafh radiccifcd breui ac nigra tragiliq; ]uis pingui fucco redoleteautcuprefii afpero fapore folio paruo den loq;:cacumina in crilbs ie fpergunt: ideo gemina dote nardi Ipicas ac folia celebrat Altc}: cius genus apudgangc nafecs danatur in totu ozaenitidis nominc minus re' dolens.Adulteratur amp;nbsp;pfcudo nardo berbp quç ubique nafcitur cradiore atq; latiore folio amp;colorc languido in candidum uergete . Item lua radicc permixta ponderas caufiamp;gumi fpumaq; argcti aut fcibi ac cypero cypri uc corticc fince^ gde leuitate dpprpbenditur amp;nbsp;colore rufo odoritq; fuauitate amp;guitu maxime ficcantc os fapore lucundo prpcium fpicp in lib.as Ixxxx folii diuiicre ad nonam amplitudine: quod adrofpc^iuocatur maioribus pipulis xx.quod minore folio cit meilofep appella.ur Emitur xl.laudatiflimu macroferru e minimis folium:prpciu pius Ixxv. ocioris gra' tiaomnibus miior recetibus.Nardo color qui inucteraucrit nigrior melior in no' flro orbe proxime laudatur: lyriacum mox gallicum tcrcio loco crpticum quod alii agrion uocant:alii alipbu folio olifatri caulp cubitale geniculato in purpura albicate radice obliqua uiUofaque amp;nbsp;imitatc auium pedes.

Acaris uocatur nardum rufticum de quo dicemus inter flores.Sunt autem ea omnia berbp prpter idicum.Ex bis gallicum amp;nbsp;cum radicc uellitur:abluiturq ;umo ficcaturin umbra alligatur fatfciculis incbarta non multu ab indico differens.Syri' aco tamen Icuius prpciuin xiii.In bis probatio una ne fint fragilia amp;nbsp;arrida potiufg ficca foliacum gallico nardo fcinper nafcitur berba quç byrcolus uocaf amp;nbsp;grauiute odoris amp;nbsp;fimilitudinc qua maxime adulteratur.Untat g, fine caule eft be cp nunori bus follis quodq; radicis neq; amare neque odorate.

/

ocr page 268

Ardi uim habet amp;nbsp;anau quod amp;nbsp;ipfum aliqui filueftre nardum appellant.Eft ante edere fimilis foins rotudioribus tarnen mollioribufquc flore purpureo radice gallici nardi fimile acmofurn faporis calidi ac umofi.Montibus in umbrofis bis in anno floret:optimu in ponto proximu in pbrygia tertium in illyrico Foditur cum folia mittere incipit amp;nbsp;in foie ficcatur celeriter fuccû trabes ac fcnefccs.Inuenta nup in tbracia berba eft: cuius folia nil ab indico nardo dtftant. Amonii una in ufueft indica uitp labrufca ut alii cxtimauere frutice myrtuofo palmi altitudine capitquot; cum radice manipulatim leuiter coponitur protinus fragile laudatur q maxime punici mali foliis fiinile: nec rugofis colore rufo: fccuda bonitas pallido bcrbatium peius peffimuqicandidu quod e:uetuflate cucnit:prpcium uuc in libras Ixx.Syriaco uero amonio Ixxxii.nafcitur amp;nbsp;in Armenip parte quç uocatquot; ocene amp;nbsp;in media amp;nbsp;in poto Adulteratquot; foliis punicis amp;nbsp;gumi liquido utcobereatcduoluatq; fe in uup modum. Ellamp; qupuocaf Amomis minus uenofiatq; durior ac minus odorata:quo appa' ret baud aliud effe aut colligi iinatui^.Similc bis amp;nbsp;nomine amp;nbsp;fruticc Cardamomu fcmineoblongo.mctif eode inodo amp;in arabia:quattuor cius funt genera uiridifli/ mu amp;nbsp;pingue acutis angulis cotumax fricanti boc maxtine laudatur:proxiiTiu cius ruffo candicans:tertiu breuius atq; nigrius peius tame uariu amp;nbsp;facile tritu odorif^ parui:quod ucrius collo uicinius clle débet boc amp;nbsp;apud medos nafcit prpciu opii/ mi: libras xii.

Innamomogentilitas proxima erat ni prius arabipdiuitias indicari coucnirct caufafqiqupcognomc illi felicis ac beate dedere. Principalia ergo in ilia tbus atque mirra:bpc amp;nbsp;cuin trogoditis communis.

Vra prêter arabiam nullis :ac ne arabiç quidc uniucrfç.In medio cius funt fe^ re a tramite pagus fabco^capitc rcgni fabotbain móte excplfo :a quo odio manfioni/ bus diftat. Regio co¥ turifera Sabca appellatquot;:boc fignificarc grçci milferiu dicunt Spcdlatquot; tus folis cRiui nudiquc maris fcopulis inacceUi.Id folumcrubro laéfeum traditquot;.Silua2 Alógitudo elf eboeno^xx.latitudo drmidiu.Cboenus patct Eratoltbc nis ratioc lladia xl.boc cff palfus waliqui xxii.Hadia fingulis cboenis dedcre. Attvl luntquot; colles alti decurruntq; ÓC in plana arbores fponte natp.Terra argillolam elfe có/ uenit raris fontibus ac nitrofis-Attigut amp;nbsp;ir.inci pagos alios per quos cucbitquot; uno tramiteanguHo:bi priini comertiu turis fecere inaximcq; exercent.a qbus amp;nbsp;nimçû dictu eft.Nec prçterca arabum alii turis arboré uidentacnc boy: quidcocs. Ferutq; ccc.non amplius elfe familiale quç lus per fucceßiones id fibi ucdiccnt. Sacros uo/ cari ob id.ncc ullo cogreffu fpminai c funciûquc cum incidant eas arbores aut metat pollui:atquc ita religione mcfles augeri:quida ^imifcuu lus bis populis clle tr.idut in filuis:alii per uiccs annoru diuidi:ncc arboris ipfius qup fit facies confiât. R^s i Arabia genimus amp;nbsp;Ro.arma in magna parte cius penctraucre C.etiam CpCaugu/ 111 filius indcgloriam petutmee tantu ab ullo quod cquidé fciam latino arboye ca:^ tradita cil facies:grpcorum exempla uariant:alii folio pyri minori dutaxat Scbcrbidi coloris prodidcrc:alii Icntifco fimilé fub rutilo folio: quida tbcrcbvntu elle amp;nbsp;boc uifum Antigono rcgi allato fruticc luba rex bis uoluminibus qup fcrrpfitad C.Cp farcangufli filiu ardente fama arabiptradit:contorti effe caudicis ramis aceris maxie pontici fuccum amigdale modo cmittcrc.Talcfq; in carmania apparere amp;nbsp;in çgypto Citas Hudio ptolemporu rcgnantiu cortice lauri efVe co flat. Quidam amp;nbsp;foliû limile dixere.Talis certe fuit arbor fardibus.Nam amp;afic rege: ferendi curam babucrutqui mea çtate legati ex arabia uenerunt.Omnia incertiora fecerunt quod iure miremur uirgis etiam turis ad nos co meantibus quibus credi potell:marem quoqueterecem cnodi fruticare trunco mcti femel anno lolcbat minorioccafioncucndcndi.Iaque/

ocr page 269

Rior atque naturalis uidcmia circa Canis ortum flagrantidio pftu icidctibus qua maxime uideaturcite pregnans tcnuiffimufq; tendi cortex laxatquot; bic plaga non admittitquot;. Inde profilit fpuma pinguis: bpc concreta denfatquot; ubi loci natura pofcat tegete palmea excipiente. Alii ubi arca circupauita purius illo modo:fcd boc p6de/ robus quod in arbore brfit ferro depectitquot;:ideo corticolum:filua diuifa certis portio' nibus mutua innocentia tuta eft.Nemo fautias arbores cuftoditmcmo furatquot;alteri At bcrcle Alexandria ubi tbura interpollantquot;:nulla fatis cuflodit diligctia officinas fubligaria fignatquot;opifici perfona rea adiicitquot; capiti dcinptis tefticuhs nudi emittutquot; tanto minus tidei apud nos pena?^qapud illos filue habent. Autuno legitquot; amp;nbsp;pdi/ uo partu bocpuriUimu candidu.Secuda umdemia eilet uere ad cain byemecortici' bus incifis.Rufum boc erit ncc cóparandü priori. Illud carpbiatu boc datbiatuuo' cant.Creditur amp;nbsp;noucllp arboris candidius eile fed uctcrius odoratius.Quida et in infulis melius putant gigni.luba in infulis negat nafci.Quod ex co rotuditatc gut' tç pependit mafculû uocamus cum alias non fere mas uocctquot; ubi no fit fpmina. Re' ligioni tributu ne fcxus alter ufurpetquot;. Maiculu aliqui putat a fpctic tcflium didlu prpcipuaautc gratia eil mainofo cum berente lacbryma priore cófccuta alu amifcuit le.Singula bçc manum iplcrc lolita inucnio cû minorc-dirripiendiauiditatc Ictius nafci liccrct.Grçci llagomam ÓC atoniu tali modo appellant:minorc autc orabia mi' cis concuilu elilis minam uocamus ctiam nuin tarnen inueniuntquot;guttpqup tcrtia partem minp boc,cil xxx.dcnario^ pondus pquent.Alexandro magno in pueritia line parfimonia tura ingerenti aris pedagogus Iconidcsdixerat ut illo modo cum deuiciifct turiferas gentes fupplicarct.At ille Arabia potitus ture onuilam nani mi fit ci exhortatus utbirgc deos adoraret. I ris collegium faboti Camelis conuebitur porta ad id una patente digredi uia capitales leges tcccrc.Ibi decimas deo que uocit labm.Mcnfura nonponderc faccreotes capiuntmccantcmcrcari licctgindcipcnip publicp tollantur. Nam amp;nbsp;bcnignc certo itei; numero deus hofpitcs pafcit. Euchi non potcll nili per gcbbanitas.Itaque amp;nbsp;horum regi penditur ucdiigal.Caput co^ thona.Abcil agara noilri littoris in ludca oppido Ixxx.d.quod diuiditur in mifio' nes Cameloru Ixv.Sunt amp;nbsp;quç faccrdotibus dantur portiones Icnbilq; rcgu.Ccrtc prpter hos amp;nbsp;cuilodes fatellitefq; amp;nbsp;holliarii amp;nbsp;mimitn populantquot;.lam quacunque itéré aliubi ,paqet aliubi,p pabulo aut 4 ) mafioibus: uariifqi portoriis pédût 04 fu' ptusi fingulos Camelos dc.lxxxviii.ad noil^ littus colligat. ltcruq;ipcrii nri pub' licanis pcnditur.Itaqueoptimi turis libra xvi.prpcium habde fecunda xv.minuti xiii Apud nos adulteratur rciinp candidpgcm. i perquam fimilis:fed deprçhéditur qbus ditium cil modis:probatur cadorc amplitudine fragilitate Carbone ut ilati ardeat Itene dentem recipiat potius quam in micas frigatquot;.

Yrrha in iifdcm filuis pmixta arborem nafci tradidere aliqui plurcs feparatim Quippc multis locis Arabip gignitur ut apparebit in generibus- Conucbituramp;cx iniulis laudata petuntque cam etiam a trogoditis Sabei tranlitu maris Satiua quoq; prouenit multum filucilri prolata :Gaudct raflris amp;nbsp;ab laqucationibus mcliorque radice frigcrata. Arbori altitudo ad v.cubita ncc finc fpina caudice duro amp;nbsp;intorto craffiorcq turis amp;ab radice ctiam g reliqua fui parte corticcm Icuc fimilemg ; une' doni. Scabrum alii fpinofumq; dixcrc tolium oiiueiuc^ amp;nbsp;crifpius amp;nbsp;aculcatu. Iu' baolifatri:aliqui fimilc iunipcrio:fcabriorem tamc fpinifq, horrida folio rotudioc fed faporc unipcrii:ncc no fuere qui cturiis arbore utrunq; nafci mctirentquot;.Incidutquot; bis amp;eifdc deniquc teporibus fed a radicc uiqiad ramum qui ualent. Sudant autc fponte priufquam incidantquot; ihclein didlaxui nulla prçfcrtquot;. Ab bac fatiua amp;nbsp;in fil' ucitri quoque meliora piliua.Non dant cx mirrha portiones deo:quonia amp;nbsp;apud alios naicitur.Rcgi tamen gebbanitarum quartas ptcs eius pendut. Csitcro patiim

ocr page 270

auu Igo comptam in folles cofertiuntmoftriqiic nguctarii digerût baud difficulter odoris atque pinguedinis argumctis.

Encra cdplura trogodita filueftrium prima fcquens in ea inqua amp;nbsp;adramitica ct gcbbanitica amp;nbsp;aufaritis .Gebbanitarum regno tertia dianitis :quarta colaticia quinta Sembracena a ciuitatc regni fabeo: ^mari proxima: fcxta qua dufiritim uocat Eli amp;nbsp;candida uno tantu loco quç in meffalum oppidu coferf probat'' trogoditicç pinguedinis amp;nbsp;quo afpcólu aridu efldbrdida ac barbara:fed acrior cçteris Sabracena prpdicftis caret uiciis ante alias bilaris:fcd uiribus tcnuis.In plcnu autc probatio eil minutis glebis ncc rotundis in concretu albicantis fucci amp;nbsp;tabefeentis utiq;c0traCla candidos ungues babcat:gufluq; Icuiter amara.Secunda bonitas intus uaria pedia quç intus nigra pcior fi ctii foris: precia ex occafione emcntium uaria llra dica xiii. ad Ix.fatiue luminuxxi. Eritbrcc xvi.bac uolunt arabia intclligi trogoditicp nucleo xiu.Scy ucro qua odoraria uocantxiiii.adultcrat' 'Icntifci glcbis amp;gumi. lté Cucu/ meris fucco amaritudinis caufa ficut ponderis Ipuma argéti.Rcliqua uicia depr^bé' dunt Epore gumi dente Icntifccns.ballaciffima autc adulteratquot; Indica mirrba:quç ibi de quada Ipina colligitquot; boe fold peius idia affert facili dillidlione tato deterior c

Rgo tranfit in mallicequpex alia fpina fit in india.Itéq; in arabia lama uocant Sed malticc quoqi geinina cR quoniam in afia grpciaquc berba rcperitur radicc folia emittens amp;nbsp;cardum fimile malo fcininis plcnu lacbiyinaquecrupitincifa pte fumma uix ut id dignofci podit a mallicc ucra nee nó ct tcrtia in ponto cfl bitumis fimilior: laudatiffima autc cbia candida:cuius prpcium in libras xx* nigra uero xii. cbia Icntifco traditurgigni gummi modo.Adultérâtquot; ut tura refina.

Rabia ctiam num amp;nbsp;ladano'gloriatur forte: cafuq; boe amp;nbsp;iniuria odoris fieri plures tradidere:caprafq; maleficum alias frondibus animal odorato?^uero fruticü expetentes tang intclligant prpcia carpcrc germinu caules prçdulci liquoreturgétes dulillatcq; ab bis cafus mixtura fuccû improba barbare uillo abfiergere bocglomc/ rari puluerc amp;nbsp;incoqui folc:amp; idco in ladano caprarû pilos ede. Sed boe non alibi fieri qua in nabatbcis qui funt ex arabia contermini fyrif:rcccnfiorcs ex auctoribus fcrobo boc uocant:traduntq; filuas arabum pailu capray ifringi:atq; ita fuccû uillis inbprcfccre.Verum auté lading in Cypri intula elle ut obiter qupq;genera odorum dicantur guis non terray ordine fimilitcÆoc ibi heri traditur ÓC che ofifum byrco/ rum barbis gcnifquc uillofis inbçrcns: led bedere flore de rofo paflibus matutinis cum clt rorulenta Cypros dein nebula folc dilcufla in pulucrcm madentibus uillis adbçrcfccrc atq; ita ladanû dcpcéli Sunt qui berbam in Cypro ex qua id fiat Içdam appellant.Etcniin illi ledanum uocant buius pingui mfidcrc atq; attractis funiculis berbam cam conuolui atqi ita offas fieri. Ergo in utraque gete bina genera terrenû ct factitiumJd quod terrenû elf fricabile factitiuin lentum: ncc non fruticem eße dicunt in carinania amp;nbsp;lupcr çgyptum per ptoiorneos tranllatis plantis:autut alii ge ncrari amp;nbsp;in id turis arbore colligiq; ut gumi incifo : corticc amp;nbsp;caprinis pellibus excipi prpcia funt laudatidimo in libras alles xl.Adulterantquot; myrti baccis amp;aliis animaliu iordibus finccri odor effe debet ferus amp;nbsp;quodammodo folitudinc redolens.Ipfuin uifu ariduiTi tactu flati inollcfccreaccenluin fulgere odore lucudo gratuitum myr' rba deprçbéduntquot; crcpitantq; in ignc.Prçterca finccro calculi potius c rupibus ibpret gpuluis.

N Arabia amp;nbsp;olea dotatquot; lacbryma qua mcdicamentu conficitur a gruels embe' mo dictu lingulari effectu cótrabédis uulncy Cicatricibus i maritimis l)fflu' tibus çfluquc opcriuntquot;:nec baccç nocefeum conflet in foliis falcm rcliqui:bfc iunt peculiaria arabip amp;nbsp;pauca;prçtcrca alibi comuia diccda:quoniä in bis uien pegrinos

ocr page 271

ipf a myrrbç odores amp;nbsp;ab exteris petit tanta mortalibus Cuarum rerum fatietas amp;nbsp;aliena^ auiditas :petuntigit in belimeos arborem bratim cupreffo fufe fimilem ex albidis ramis iucundi odoris accenfam amp;nbsp;cum miraculo birtoriis Claudii Cçfaris prçdicata folia cius infpargerc potionibus partbos tradit odore proximu c(re Cedro fumuq; cius contra ligna alia remedio. Nafci t ultra pbafitigrim in finibus oppidi fcytbiç in monte feantbo.

Etunt amp;nbsp;in Carmanos arbore byftobru ad fuffitusipfufam uino palmeo aece' dentes bums odor redit a camaris ad folû lucundosfed aggrauans capita citra doloré.tamen fomnum çgris quçrunt bis comertus Carra oppidû aperuere quod ell illis nundinariûunde gabbam omnes petere folcbant dic^ xx.itincrc amp;nbsp;palcitina fytiam poftca caracé pcti emptum ad régna partbo^.Exca caufa luba auctor cft. Mi' nci adpcrfas etiam prius ilb portare qin fyriam aut çgvptum uidcnt :bcrodoto te' fte qui ' tradit fingula milu taicntum annua turis pcnlitaÜe arabas regibus pertaru Ex tyria reuebunt fciraccm acri odore eius in focis abigentes fuorum taftidiu.Cfte' ro non alia ligni genera funt in ufu q odorata cibofq;5abci concoquunt turis ligno alii myrrbçoppido^ uicotuque non alio q ex aris fumo atque nidore. Ad bue er/ go fanandum urunt ftiracc in pellibus byrcinisicfficiuntquc tedta. Adeo nulla cil uoluptas quç non aŒiduitatc lui faflidium pariat.Eundem ad ferpentes ugan as

On funt eorû Cinnamomû aut Cafiaamp; tarnen felix appellatur A rabia filß et ingrata cognominis quç boe acceptum fupcris ferat cum plus ex co in cris e bcat.Beatum illa fecit bominc ctiam in morte luxuria quç dus intellexerat genita urendis defunctis pcriti rerum arcuerant non ferre tantum annuo fctu:quantum Nero princeps nouilTimppompç fuç die con:rcmaucrit:cxtimcnt pol ea toto or, be fingulis annis tot funera aceruitimq; congettabouoricadaucrû quç us per in gulas inicas danturmee minus propiciiernut mola fall fuplicanti us Amo uero ut palam eft placatiores: uerum Arabic etiam num felicius mare eft. xi o nanque margaritas mittit:minimaque computatione miles centena milu fcltertium annis omnibus India amp;nbsp;feres pcnnduh illa ipcno adimunt.!anto nobis delicie amp;nbsp;tçnnç codant.quota cni portio ex illis ad deos quç fola myrti ad inferos ptindC.

Innamomûamp; Caffiim fabulofe narrauit antiquitas princeps uc berodotus auium nidisamp; priuatim pb^nicis in quo fitu liber pater educatus ctfct eximus rupV bus arboribufquc dccuti carius qiphinferret pendere aut plumbatis Ugittis .item Gfum circa paludes repugnante unguibus dire uefeuhonu genere aligcri^^ penibus bis cbuentis augentes re^ prçciaComitata ucro fabula cft ad meiidiani to lis rependus in encrrabilem quedam uniuerfitatis alitum ex totapemnlula cxiftcre tot generum aut expirante conceptu.magniquc Alexandri cladibus arabum odore primu nuntiatam in alto omnia falfa Siquidem cinnamomu idcquc cinnamomu nafcit in çtbiopia trogoditis connubio permixta:bimcrcantesida conterminis uc bunt per maria uaftaque ratibus:quas neque gubernacularegut.neque rcmi tradat uelipellant:non uella non ratio ulla adiuuaticum oium initar ibifuntbomotatu et audacia.Prçtcrca bibetnum marc exigunt circa brumam curis tu maxime flanti/ bus:bire€to curfu per finus ipeUuntatqi apromotorii ambitu ar gelte deferunt in portu gabbanitaifr qui uocat occilia.Quimobrem iHi maxime id petuntroro duntqi uix quinto anno rcucrti negotiatores amp;nbsp;multos itcrirc.Contra reuebut uitrca zacni Vedes fibulas cum armillis ac monilibus.Ergo natio illa fcminaq maxime fideco dat.Ipfc frutex duo^ cubito^ altitudine altissimus quattuor digitoq craditudme datura terra fex digitis furemolus arido fimiliscuuirct.non odoratus lolio oriamp;m

ocr page 272

ficciutc gaudens ftcrihor ibrc calidp naturp gignitur quidc in palmis fed dcfidîmis in uepribus rubifq; difficilis collcólu metit :non nifi pcrmifcrit deus.Ioucm bunc intelligunt: Aliqui allabinu illum uocant xliiii.boum capraruque amp;nbsp;arietuin extis impetraturucnia mctcdi non tarnen aut ante ortu folis:autpoft occafum licet.Sar/ menta ba fh diuidit faccrdos dcoq; parte ponit- Reliquu mercator in maffas condit Eftamp;aliafama cum folc diuidi ternafque partes fieri: dein forte germina difcerni: quodq; foil ccHcrit relinqui aut fpontc conflagrare. Prçcipua bonitas uirgultorum tcnuiilîmis partibus ad longitudine palmi fecunda proximis breuiore tamen men fura: atque ita tamen menfura: atqueordinc uilidimuquod radicibus proximum Corticis in quo fumma gratia cft qua de cauia proferuntquot; cacumina ubi plurimus torpet.

Pfum uero lignu in fafligio propter origani acrimoniam quod xilocinnamu uocatur prçciû elt in libras xx.Quida Cinnami duo genera tradidere Cadidi/ US nigriufquc amp;nbsp;quonda proferebatur candidu nnnc e contra.Nigrum laudatquot; atqi ctiam uariu proferunt candido.Certillima tamc extimatione fi fit fcabru atq; ut iter fele tritum tarde fricetur.Damnatu in primis molle aut cui labib cortex lus eius a gebbanita^ rege folo proficifcitur.Is cdiCto mercatu ucndit precia quonda fiicrc in libras dcnario^ millc- Abtu id parte diinidia cllinccnlis ut ferunt filuis ira barba' ro2 ^id acciderit ob iniquitate prçpotcntiû an forte non fatis confiât Auflros ibi tam ardenter flarciutçdatibus filuas accendant.Inucnimus apud au blotes coronas Cin' namomo in terra fimili auro inclufas:primus omniu in tcplis capitolii atque pacis dicauit. Imperator Vcfpafianus augultus radice eius magni ponderis uidimus in palacii teplo quod fecerat diuo auguito Qoniunx augufla aureepaterpipofita.ex qua annis omnibus in grana durabant ' donec id delubru incedio columptu elt.

Rutcx amp;nbsp;cafip efliuxtaqi Cinnami campos nafcif fed in montibus groffiori farmento tcnui cute uerius g cortice.quem co ntcri atquein Cinnamomo lauari amp;nbsp;exinaniri prpciu eff amplitudo fruticis triu cubitoi^rcolor triplex cu primu. emicat candidius pcdali mefura dein rubefeit addito femipcde ultra nigricans:bpc ps maxie laudatur ac deinde proxia:damnatur ucro candida cum fecant lurculos longitudic binuin digito2^:mox prplunt recentibus coriis quadrupedu ob id intercptoi ; ut pu' trefcentibus ucrmiculi lignu erodant: excauent cortice tutu amaritudine probatur reces Ó C maxime 8 ^ quplitodoris molliflimi gultu uc g maxime feruens potiufqua lento tepore Icuiter mordens colore purpurç quoque plurima poderis minimu ta/ ciat breui tunicaru filtula atque non tragili ladani uocant tale barbaro noininc.Aha eit balfamodes ab odore fimili appellata fed amaraudeoq; utilior medicis ficut nigra unguentis prpcia nulii diuerfiora.Optimi in libras xl.cçteris xv.

Is addiderc magones quam dipbanidos uocant mifocinnamon cognominata prpciu cius faciunt xccc. Adulteratur ftirace amp;nbsp;propter fimilitudine cortice lauri te/ nuilfimis furculis:quin amp;nbsp;in noflro orbe feritur:extremoque in marginc ipcrii:qua rbenus alluit iniuit in alueariis apum fata. Color adelt torridus folc 06ob id fimul idem odor ex confinio cafiç cannaque amp;nbsp;Cinnami cäcamu aóta^ inucbitur:fcdpcr nabatbcos trogoditalquc confines nabatbcis.

Omportatur amp;nbsp;fericatum amp;gaballium qupintra fc cofumunt. Arabes noftro orbi tantu nominibus cognita:led cü Cinnamo cafiaquc nafccntia.Prçucnit tarnen aliquando fericatû amp;nbsp;in unguenta additur.Ab aliquis pmuut in libras xvi.

Irabolanu Trogoditis amp;nbsp;tbcbaidi amp;nbsp;Arabifquçludeam ab fgypto diflcrmiat

ocr page 273

Comunceft nofcens unguento ut ipfo nomine apparamp; quo ite indicatur et glandéquot; cŒc arbore beliotropio quam dicemus inter herbas fimili folio frueftus magnitudie auellanç nucis ex bis in arabia nafeens fyriaca appellatur amp;nbsp;eft candida.Contra in thebaide nigra profertur illa bonitatc.olei quod exprimitur.Sed copia tbebaica.Inter bçc trogoditica uiliûima eft.Sunt qui ptbiopicam bis proferant glandp nigram:ncc pinguem nucicoq; gracili:fcd liquore qui exprimiturodoraciori nafeente in cäpcflri bus çgyptia pinguiore effe amp;nbsp;craffiori cortice rubente:amp; quis in paluftribus nafeatf breuiorc ficciorequc e diucrfo arabica uiridc ac tcnuiore:amp;quoniam fit montuofh fpidioreft longe aut e optima pctrea ex quo diximus oppido nigro corticc: nucleo candido.Vnguentaru aute tantu cortices promunt medici nucleos tundunt affufa eis paulatim calida aqua.

Irabolano in unguentis fimilcproximuque ufum babamp; palma in cgypto qup uocaf adipfos uiridis:odore mali cotoncinullo itus ligneo.Colligit aute pau^ lo antcq incipiat maturefeererquod fi reliquatur pbenicobalanus uocat:quot;amp; nigrelcit uefccntefque incbriat. Mirabolano prpcium in libras x. binas inftttorcs amp;nbsp;fecc un' guenti boc nomineappellant.

Alamus quoqiodoratus in Arabia nafccns Comunis indis amp;nbsp;fyripeft in quo uincitomnisa noftro mari ci.ftadiis inter libanum monté aliuque ignobilc non ut quidc exiftimauere antilibanum in conualle modica luxta lacu:cuius palu' ftria filate liceantur tricenis ab eo ftadiis calamus amp;nbsp;iuncus odorati gignunt.Sane cnim dicamus amp;nbsp;de lunco quis alio berbis dicato uolumine:quoniam tamen bic unguento^ materia tradlatur. Nibil ergo a cftcris fui gcncris differunt afpcdtu:fed prpftantior calamus odore ftatim e longinquo inuitat mollior tadlu mcliorq; qui minus fragilis amp;nbsp;qui potius q qui rapbani modo frangitur. Ineft tiftulc araneum quod uocant flore prçftantior cft cui numcrofior. Reliqua probatio ut niger lit Damnatur alibi incliorquo brcuior cralfior amp;nbsp;lentus in frangendo calamo.Prçciü in libras xi.iunco xv.traduntquc luncu odoratu amp;nbsp;in cäpania inucniri.Dilccflimus a terris occanum fpccftantibus ad conuexas in neiha maria.

Rgo ftbiopip fubiedla affrica bcrmoiaci lacbrimam ftillat in barenis fuis ide nomine ctiam bermonis oraculo.luxta quod gignitur arbor quam mctop6 uocant refinpmodo aut gümi.Genera cius duo tranlton tnafculi tburis fimilitudiéquod maxime probatur.Altc^ pingue amp;nbsp;refinofum:quod pirama appellant.Adulteratur barcnis uelut nafcédo apprçbçnlis igitur q minimis glebis probatquot; amp;nbsp;g puriflimis prpcium optimu in libras alles xxx.

Pacnos infra eos fitus in Cyrenaica prouincia maxime probatquot;:alii brion uo' cant.Secundum locum obtinet Cypria.Tertium pbpnicia.Fertur amp;nbsp;in çgypto nafei quin amp;nbsp;in gallia nec dubitauerim.Sunt enim boc nomine Cani arbo^ uiili quales e quercu maxime uidcmus fed odore proflantes:laus prima candidiflimis atq; altifii' misfecunda rutilis.nulla nigris amp;nbsp;infulis pctrifquenati improbanturomnes qui' bufque palmarii atq; non fuus odor eft-

Iperus in cgypto eft arbor zizipbi foliis femine Coriandri candido odorato Coquitur boc in oleo: prpmiturq ; quod pofteaevperus uocatur prpcium in li/ bras ei xv.Optimu boc canopica in ripis nili nata:Secundum afcalone iudco:tertiu Cypro infula.Odoris fuauitas quidam banc elle dicunt arborem quf in Italia ligu' ftrum uocetur. In eodem tradlu afpbalatos nafcitur fpina candida magnitudine ar' boris medicae flore rofp. Radix unguentis expetitur: tradunt in quocuque frutice cuructur arcus celeftis eandem quacunque iitafpbalati fuauitatcm odoris cxiitcre: fed fi in afpbalato inenarrabilem quandam quidam eum erifi fccptrum uocat:cuius

ocr page 274

probatio eft in colore rufo uel igneo tacftuque fpifTo amp;nbsp;odore cafto reo permutatur' in libras qumdcci.Imcgypto nafcitur amp;nbsp;in aaron peiufqua lidium maioribus foliis ac uariis illa brcuia ac minuta amp;nbsp;odorata.

Ed omnibus odoribus prpfc turbalfimu uni terrayiudep conceffumquonda in duobus tantu ortis utroqi regio altero lugcrum xx.non amplius:altero paucioiu Oflcndere arbudum hanc urbi imperatorrs Vcfpafiani clarumquc~dicftu a popeio magno in triumpho arbores quoq; dixiinus (eruitmunchfc tributa pendit cum tua gente m-totu aha natura q noitri extcrniq; prodiderant.quippe uiti fimilior cft qua myrto in alcolis feritur nuper lundta ut uitis amp;nbsp;implamp;:collcs uinea^ modo qu; h' ne adminiculis fc ipfc fulbnent.Tondetur fimiliter fruticans ac raltris nitefcit pro peratque nafci.Intra tertium annum frutifera folium maxime rubamp; perpetua coma Seruire in eadem ludei ficut in uitam quoq; fuam. Cotradefendere Romani amp;di/ micatum pro fructu femper eft. Seritq; nunc eam fifcus nec ung fuit numcrofior aut procerior Proceritas itra bona cubita fubfiltit.Arbori tria genera tenui ót capiP lacea coma quod uocantanthcriftum- Altei^ fcabro afpedtu in cutuum fruticoluin odoratius hoc thratim appellant tcrtiu eumeces quia ell cptcris pccrius leui cortice huic fecuuda bonitas nouiilima antberilto.Semen cius uino proximu guftu colore rufum nec fine pingui. Pcius in grano quod leuius atqj uiridius ramus cralhor g myrto.Inciditur ultreo lapide otieifuc cultellis ferro Ipdi uitalia odit. Moritur pio', tinus eodem amputari fuperuacua pacicns incidentis manus liberatur artificii te' peramentome quid ultra cortice uiolct: fucus e plaga manat:qucm opobalfamuin uocat eximip fuauitatis:fcd tenui gutta ploratu lanis parua colligitur in cornua.Lx his nouo fidtili conditur craffiori timilis oleo amp;nbsp;in mulla candida rubcfcit:dcinde fimnlq; durefeit amp;nbsp;tranflucida.Alcxadro magno res ibi gerente toto die pilum um concham impleri iuftu erat. Omni ucro fecunditate maiori horreo congios lenos minori fingulos cum duplo rependebatur argcntu.Nunc etiam (ingulatu arborum largior uena ter omnibus pcrcutitquot; pilaribus:poflcadeputatur amp;nbsp;farmenta quoqim merce funt dccciii. Amputatio ipfa furculilq; ucnit intra quintu de uitcannuxylo' balfamu uocatur amp;nbsp;coquitur tn unguentis pro fucco ipfo lubilituere ofticinp. Cor' ticis etiam ad medicamenta precium eft:prçcipuc autê gratia lachtimp:fecundiicmi tertia co rtici:minima ligno.Ex hoc buxeum ell optimu quod ell odoratifiimum et fcmineautcm maximu amp;nbsp;ponderatissimü:mordcns gullu:fcruenfq;in orc. Adul' teratur petreo hifpcrico quod arguitur magnitudine inanitate longitudine odoris ignauia fapore pipcrisdachrymp probatio ut lit pinguis tenuis ac modicc ruti amp;nbsp;in fricando odorata. Scundus candido colos peior uiridis crafTufque peffimus niger quippe ut oleu fencfcit.Exomniincifura maxime probatur quod ante femel fluxit et alias adulteratur femme fuccoquc.Vix malchcû dcprphcndifguftua maioreicll: enim dicunt genis non fubacidus odore tantum aulterus. \/iciatur amp;olco rofpcy' pri Icntifci balani thercbynthi myrti retina galbano cera cypria prout qupqi res tuit Nequiffimcauté gümi quin arcfcit in manu inuerfa amp;nbsp;in aqua rclidet;quppbatio gcmina cfl.Debet fincerü amp;nbsp;inarcfcerc:fcd hpcomnia gumiaddita fragili crulla ucit ct guftu deprpbcnditur. Carbone ucro quod ccra refinaquc adulteratur e nigriori flama.Non mclle mutatu llatim manucontrahit mufcas.Prptcrca finccra dcnlatur In tepida aqua gutta fidens ad ima uafis.Adulterata olei modo innaut.Et fi meto/ pio uiciatu eft:circulo candido cingitur Summa eft probatio ut lac coagulet amp;nbsp;in uefte maculas non faciat. Nee maniteftior alibi fraus:quippe milibus dcnariû Icx', taril empti ucndenic fifco ccc:dcnariis ucncunt. In tantum expeditaugere liquoré xilobalfamo prpcium in libras xv.proxima ludea fyria fupcr pbpnicé ftiraceni gig/ circa gabalam amp;nbsp;maratuntha amp;nbsp;Calium Scleucip montem.Arbor eft eodem nonne

ocr page 275

in miri quo genere precox fit amp;nbsp;uctuRius nccnon apud nos chourn uinu ex italico Eiciendi ratione. Cato demonftrauit fuper cetera in foie quadriennio maturandum prçcipiens.Rbodrumq ; eboo fimilc eft:pbormeum falfius cboo.Omnia ttafmaria vii.in vi.annis ad uctuflatcm peruenire exiflimantur.

Inum omnedulce minus odoratu:quo tcnuius:eo odoratius.Colores uini. quattuor:albus:fuluus:fanguineus:niger pfitbiü amp;nbsp;mellampfitbium paffi genera funt fuo ßpore non uicinius.CiuiIitas ucro mulfi in gallacia nafcens amp;nbsp;aluitium in Sicilia. Nam (yrenu quod alu bepfenia: noflri fapam appellant: ingenii nó naturp opus cil: mufto ufque ad tertiam parte menfurç dccoélo:quod ubi fatlûad dimi' dia cd defrutu uocamus omnia in adulteriu mellis excogitata fed priora uua terraqi contlant pado a gr^co Cilicium probatur amp;nbsp;africum amp;nbsp;in italia prouinciifque fini' timis certü eftex uua quam grpci Ricam uoc2t:nosappiana.Ité fcripulam diutius in ulte foie UU1S aduRis aut feruenti oleo:quida ex quaeuque dulci tame prçcocla alba ficiunt ficcahtes foie donee paulo amplius pondus fuperfit tonlaque uuas Icnitcr exprimunt dein quartum exprçncre additiut uinaccis aquç puteane ut amp;nbsp;feed dariil pinum faciant. Diligentiores codé modo liceatis acinos eximutacfinc firmentis' madefidtis uino excellent! donecintumefeant premut. Et boc genus ate eptera lau/ dantiac fimili modo aqua addita fecundariu faciunt: medium inter dulcia uinu cR cglcucos uocant:boc cfl femper mullum.Id cucnit cura quoniam fernere qibibctur Sicappellant mulli in uina tranfitum.Ergo mcigut e lacu protinus in aqua cados donec bruma tranfeat amp;nbsp;cofuetudo fiat algcnci ÉRçternû aliud genus quod uoeât dulcc:Narboncnfi prouincia amp;nbsp;in ca maxime uocontia alleruantur eius gratia uina diutius in uitc pediculo intorto ab bis ipfe palmes inciditur ad medullam: ab aliis uua torrentur in tegulis omniaad bclucnica uitc His addiciunt aliqui quod uocat diacbiton unis in foleficcatis loco clufo per dies vii.in cratibus totidc pedes a terra altp noRibus a rore defenfis viii.dic calcatis.Ita fieri optimi odoris laporifque dulci que gencre cR amp;nbsp;mcllititcs diRat a mulfo quod fit e muRo cu v.congiis aullcri mu/ Ri. Congio mellis amp;nbsp;falis ciato luffirucfaàis auRcrum:fed inter bçc genera ponere debeo amp;nbsp;pro tropum.Ita appellatur aquibufdam muRum fpontc defluens antequa calcenturuup: boc protinus diffufum lagenis fuis deferuere paRr poRea in folcxl. diebus torrent cRatis fccuto ipfo canis ortu.

'On poffunt iure dici uina qup greci deuteria appellant.Cato amp;nbsp;nos loram ma ceratis aqua uinaccis:fed tamen inter uina operaria nominantur. Tria co^ genera x. parte aquç addita g muRiexprpRa fit amp;nbsp;ita nocfte amp;nbsp;die madeficRis uinaccis:rurfuf que prelo fubicdtis-Altc^ quomodo grçci facRitaucre tcrtia parte cius quod expref/ fum fitadditaaquc expreRoque decocto ad tcrtias partes. Tertium cR fecibus uini exprpffum quod fccatu appellat.Nulli ex bis plus ganni ufus.

Erum inter bpc fubiit menté cum fint genera nobilia qup proprie uini itclligi poliunt Ixxx.fcre in toto orbe in duas partes ex boc numero Itali; cRc longe prpte' rcaatecudas terras amp;nbsp;binc demu altius cura fcrpit no a primordio bac gram fuiffc.

Vdloritat e poR fcxcentcfimu urbis annu CcpiR c Romulum lacfe non uino libaOe.Inditio funt Cacra ab eo inRitutaqup bodiccuRodiunt morc'Nump regis po Rumi lex cR.Vino regum ne refpargito quod fanxiffe illum propter iopiam rei ne mo dubitet.Eadclege cx iputata uitc libari uina diis netas Ratuit ratione excogitata ut putare cogerentur alias aratores amp;nbsp;pigri circa pericula arbuRi M. Varro audior cR Megentium Hetrurip rcec auxilium rutilis contra latinos tuliRb uini mercede

ocr page 276

quod turn in latino agro fuifTSC.j

On liccbat id feminis Romçbibere.Inuenimus iter exempla Egnati metemii uxore quod uinu bibiffet e dolio interfecta fuRpa marito:cumque cpdisa Romu' lo abfolutu.Fabius pictor in annalibus fuis fcripfit matrona quod loculos in gbus erant claues uinarip ccllç rcfignauiframp; a fuis in Edia mori coactam.Cato ideo propi quos fpminis ofculu dare ut fcirct an temetum olerent.Hoc tum nomen uino erat, v nde amp;nbsp;temulctia appellata Cn.Domicius ludcx pronuciauit mulicrc uideri plus uini bibiffe g ualitudinis caufa uiro infcictc amp;nbsp;dote mulctauit:diuquc cius rei ma' gna parfimonia fuit L.Papyrius Imperator aducrfus fannitcs dimicaturus uotum fecit fi uiciframp; loui poculu uini.Dcniq; inter dona fcxtarios lactis datos lucnimus nung uini.Ide Cato cum in bifpaniam nauigaret unde cum triumpbo rediit. Non aliud uinu inquit bibi q remigcs. In tantudiffimilis iftis qui etiam cum uinis alia quam fibimetipfis mmitrantaiut procedente menfa fubiiciunt. Lautiffimaapud prifcos uina erant myrrbe odore copdita ut apparet in plauti fabula qup perG infcri bitur qg in ea amp;calamu addi lubct. Ideo quida aromaticis delectatos maxime ere' dunt. Sed Eibius dodcmius bis uerfibus decernit: mitteba uinu pulcbru murrbi' nam amp;nbsp;in acbariflionc pane amp;nbsp;polenta murrbina Sccuolam quoqi amp;nbsp;Iclium amp;ftcu capitone in eadem (cntctia fuide uidco g in pfeudolo fit.Quod ti opus cfl ut dulce pro mant.i.q, babcat roga murrbina patlum defrutu mella quibus apparet non iter uina modo murrbina:fcdfintcr dulcia quoq; nominatu.

Potbccas fuidc amp;nbsp;diffundi folita uina anno dexxxiii.urbis apparet indubitato Opimiani uini arguméto lam intclligcte fuum bonu Italia.Nondum tamcifta ge/ nera in claritate erant. Itaque omnia tune genita unum babcnt Confulis nome.Sic quocp diu tranfinarina fuerut in auctoritate ad atauos ulq; noflros ctiam pbalcrno lam reperto ficutapparet cx illo comici ucrfu anaxipolis tbafii uini depromam uina pbalerni publius licinius CraHus amp;nbsp;L. Cpfar cenfores anno urbis conditp dc.lxv. edixerunt ne quis uinum grçcum amineûmq; octcnis pris fingula quadrantalia ne' dcrct:boc cnim uerba funt.Tanta uero uino grpeo gratia erat ut fingulp potiones in uno uiólu darentur:quibus uinis auctoritas Fuerit lua imcnG.M. Varro bisuerbis tradit L.Lucullus puer apud patre nung lautum Conuiuium uiditin quo plus fe' mcl uinum grpeum daretquot;.Ipfc cum redit ex Afia milia cado^ congiariu diuifitam/ plius C.Scntius que prptorem uidimus cbium Vinü in domu fuam illatu diccbat tum primucuin fibi Cardiaco medicus dcdiifet boitcfius fuper x.m.cados bpredi 'reliquit:hactenus Varro.

Vid ni amp;nbsp;Cçfar dictator triumphis fuis uicenas uini pbalcrni ampboras clxi. cados in Conuiuia diHribuit.Ité in bifpanicnfi triumpbo cbiu amp;nbsp;pbalernum dcdit Epulo ucro in tertio confulatu fuo pbalcrnu cbium Icfbiu mamertinu quo primü tempore quattuor genera uini appofita conftit:poftca ergo omnia alia in nobilitate uenere amp;nbsp;circiter fcptingentcfimum urbis annum.

Taque non miror innumerabilia pene genera fictitii reperta multis ante fecu lis qup nunc dicemus omnia ad medicinç ufum pertinentia.Ömpbacium quorno' do fieret propter unguenta diximus priorc libro.Fite labrufca boc cft uitc filueftri quod uocatut cenantbinum floris cius libris duabus in mufti cado maceratis: pot XXX. dics mutatquot; prpter bpe radix labrufeç acini coria pcrficiunt:bi paulo poftg dif' floruere fingularc remedium babcntad refrigerandos in morbis corpo^ : ardores gclidiffima ut ferunt natura pars eo^ çftu moritur priufquä reliqui qui lolfticialcs dicuntquot;.Vniuerfi nung matur.fcunt amp;nbsp;fi priufqua tota uua inarcfcat incotla detur

ocr page 277

cŒ: paimpqq luba apud fccnitas arabas profert omnibus faporibus que uoeät dabla Cetero fine maribus non gignere fpminas fponte edito tremore eofirmant:circaque Gngulos plurcs mature in cum pronas blandioribus comis illum crccftis bifpidum afflatu uifuqiipo amp;nbsp;puluerc etiam reliquas maritarc:buius arbore excifa biduo pofl Heriles certe fpminas.Adco cH uencris intellectus uti coitus etiam excogitatus fitab bomicex maribus flore ac lanugine. Interim ucro tantu puluerc infparfo fcminis Seruntur autem palmp amp;nbsp;trunco duum cubito^ longitudine a cerebro iplo arboris btruris diuifo atq; defoffo amp;nbsp;ab radice auulfo uitalis eHfatus amp;nbsp;ramoru tenerrimis In affyria quoq; ipfa arbor Hrata folo in bumido tota radicatur:fed in frutices no in arborem.Ergo plantaria inftituutanniculafq; transerunt amp;nbsp;iteru bimas. Gaudent enim mutatione fcdis uerna alibi.In affyria autc circa canis ortus nec ferro attingut ibi nouellas: fed religant comas ut in altitudine exeant. Robuffa deputant e laditu' dinis gratia fcmipcdalcs ramoru delinquentes truncos:qui dccifi alibi necat matre Diximus falfum ab bis folu diligi Ergo ubi non cH tale Elem afpergunt non radi' cibus fed longius paulo quodam in fyria amp;nbsp;çg/pto in binos diuidunt fc truncos:in creta amp;nbsp;in ternosiqupdamq; amp;nbsp;inquinos ferunt ffatim in trimatu:in cypro ucro fy' rupgypro quadrimpalip quinquennes altitudinebominis nullo intus pomi ligno qdiu funt nouellptob id Ipadonum accepto nomine.Genera caru multa Herilibus ad materias operaque lautiora utitur affyria amp;nbsp;tota pcrfis.Sunt amp;nbsp;ceduç palmarum quoq; filuc germinantes rurfus ab radicc fuccifp: dulcis medulla caru in cacumine quod cerebruappellant exemptaque uiuunt:quod non alip.Vocantur autc camero' pes folio latiori ac molli ad uitalia utiliflimo. Copiofein creta fed magis in Cicilia Et palmis primp uiuaccs:fcgnifq; leuitas. Frudtiferaru aliis brcuia lignu in pomo: aliis longius bis mollius illis durius.Quibufdam ofTeum lunatuquc dente contra fafeinantes religione politu aliud pluribus ucHitu paucioribufuc tunicis aliud eraf fioribusue-Ita fiunt. Vndcquinquagtnu genera fi quis omnium pcifcqui uclit nominaetiam barbara uinorumquecx nis differentias clariffime omniu quas regias appellaucrc ab bonoribus:quoniam regibus tantum perfidis feruarctur b^bilone natpuno in orto bogati ita uocant fpadoncs qui apud cos etiam regnaucrc. Ortus illc nuqua nifi dominantis in aula fuit at in meridiano orbe precipuam obtinent nobilitate fiargi proximóque mirgaridcs:bç brcucs candidp rotundp acinis g balais fimiliorcs:quare nome a margaritis accepere.Vna carumarbor incbora cffe tradit una amp;nbsp;fiagroy : miruquc de ca accepimus cum pbpniccauc: qup putatquot; ex buius pal' mp argumento nomen accepiHc. Iterum mori ac rcnafcicxfe ipfa-eratqianteqpde/ rct fcrtilis:pomu ipCum grande durum borridu amp;nbsp;a cpteris generibus diHins fapo' re:quoniam ferine fiagris cuidJtiHimoquc caufa nominis. Quarta auctoritas fcan' dilidum a fimilitudinc appellatum um in ptbiopip fine: quique barum plurimas arbores tradunt non raritate magis g fuauitate mirabiles. Ab bis cariotbp maxime celebrantur amp;nbsp;cibo quidéifed amp;nbsp;fucco uberrima e quibus prpcipua uina oricnti iniq capiti.Vnde pomo nomc:fcd ut copia ibi atque fertilitas ita nobilitas in ludca nec in tota:fed in bicriconice maxime gq laudata amp;nbsp;acbclaide amp;nbsp;pbafclidc atq; lydia de gentis ciufde couallibus. Dos bis prpcipua fucco pingui laedentibus quodamque uini Epore in meile prpdulci.Sicciores in boc genere nicolai.fcdampiltudinis prp/ cipue quaternu cubitou . longitudine efficiunt minus fpeciofe fed faporc cariotbaiu forores amp;nbsp;ob boc adclpbidcs dicdc proxima fuauitate babcnt non tarnen eandem rprtium ex bis genus patet amp;nbsp;nimio liquore abundans.Rumpit fcfc pomi iplius etiam in fuam matrem ebrietas calcatis fimiles fuum genus fed ficciorc turba laccs dacdilis prplonga gracilitate curuatis in terram. Nam quos ex bis bonori deorum dicamus cbidatos appcUauit ludca gens contumelia numinu infignis in totu aren' tes tbcbaidc atque arabicc macroq; corpore exiles amp;nbsp;aOiduo uaporc torrentes crulta

ocr page 278

uerius q cuté obducut.In ipfa quidéptbiopia fricatur bçc.Tanta amp;nbsp;eft ficcitas amp;nbsp;fa rinç modo fpiffatur in pane Gignitur auté in frutice ramis cubitalibus folio latiore pomo rotundo fed maiore q mali amplitudine cçcas uocant: triennio maturefeut femperq; frutici pomu eft fubnafeente alio tbcbaidis frudtus extemplo in cados co ditur tum fui arboris anima ni ita fut celeriter expirat marcefcitqino retoftus furnis Ex reliquo genere plebei nitetur fyrii bpc tragemata uocant.Nam inalia pte pbfni cis Ciliciçq; populari etiam nomine a nobis appellatur balani. Eoi^quoq; plura gc nera differunt figura rotuditatis aut proceritatis:differunt amp;nbsp;colore nigriores ac ru/ bentes nec pauciores fico tradunfColores maximetamen placent candidi:dilhnt et magnitudine prout multi cubitum effeccre:quida non ampliores faba. Scruant Ite qui nafeuntur in falfis atque fabulofis ut in ludca amp;nbsp;cyrenaica africa.Non itcm in pgvpto cypro fyria fcleucia aflyria^quaobre fues amp;nbsp;reliqua animalia ex bis faginat uiciati ut uctufli eft fignu pomi cecidiffc candidam ueruca qup racemo adbfierit Alexandri milites uiridibus palmis flrangulati funt in cedrobs:id tacftu elt pomi genere. Alibi copia euenit.Eft enim tanta fuauitas mufteis ut finis mandendi nun nifi periculo fut.

Iria prêter banc peculiares babetarbores in nucum genere pifcaria nota pdeffe aduerfus ferpentu morfus traduntur amp;nbsp;potu amp;nbsp;cibo. In fico^ autc caricas minoris eiufque generis qupcoólana uocantur.Item prima in damafco monte nata amp;nbsp;milti utranq; iam familiarem.Alipcmuxis in çgypto amp;nbsp;uina fiunt.Iunipcri fimilitudinc babent: pboniccs cedru minoré babentiduo eius genera licia amp;nbsp;pbpnicia differunt folia naque durû acutu fpinofum babct.Oxycedros uocatur ramofa amp;nbsp;nodisiLcfta Altera odore prpftans fructu ferunt myrti magnitudine dulcc faporc. Et maioris cedri duo genera:quç florct:fruôlû non fert.Fructifera non floret amp;nbsp;in ca dtecedété fructu occupat nouns femen eius cft CuprpHo (imilc:quam quidaccdrotalc uocat Ex bac rcfina laudatiffima: materip uero ipfius cternitas: itaq; amp;nbsp;fimulacra deorum ex ea factitauerunt:Cedrinus cft. Rome in delubro apollo fofcianns: fileuciaaduc/ ctus cedro fimilis in Arcadia cft arbor quç in pbrygia frutex uocatquot;.

Yria amp;nbsp;therebyntbu babct:cx bis mafculacft finc fructu.Femina?/ :duo gene' ra-Alteri fructus rubet lentis magnitudine:alteri pallidus cum uitc maturcfcitmo gradior faba odore iucudior:tacturefinofus.Circa ida troadis fed in maccdonia bre/ Uis arbor bçc atq; fruticofa.In damafco fyrip magna materies cius amp;ad modum icta fplcndoris cximii flos racemofus oliuc modo fed rubensfolia dcnfa fert^ct tollicu' los emittentes quadam animalia ceu culices Icntoréque rcfinofum qui e cortice crii' pit. Etruria mafcula fert fterili fpmina folio ulini paulo longioriamp;pilofo foliorum inter fe femper contrariis pediculis gracili breuique ramo pelles candido coficiuntquot; bis fernen lenti fimilc cum uuarubefcit quod uocatquot; ros mcdicamcntu neccflariu.

Tçgypto multa genera quçnon alibi ante omnia ficusobid çgyptia cognomi' nata. Arbor moro fimilis folio magnitudine et afpectu pomu fert non ramis fed caudtcc ipfo.Idqiipfum ficus cft prpdulcis fine grams interioribus per qua fecundo prouentu fcalpcndo tantu ferreis unguibus non alitcr maturcfcit:lcd cum factum cft quarto die demetitur alio fubnafeente fcptcno.Ita numcrofa partu per fingulas. çftates multo lactu abundante fubnafcitur etiam fi non fcalpatur fçtus quater pilate priorcquc expellit immaturu.Materies proprii generis inter utiliffimas cpfa ftatim hagnis mergitur boe cft cius ficcari amp;nbsp;primo fcidit amp;nbsp;poftca fluitare icipit.Ccrtoqi cam fuggit alicnus bumorqui alium omne rigat cum innatare icipit tcpcfliuc la' bet fignü.buic fimilis qupdam.Ité quç uocatur cypria ficus in Crcta.Nam amp;nbsp;illa in

i

ocr page 279

caudiceipfo fert pomu amp;nbsp;ramis eu i craffitudmcadoleuerc.Sed hpe gemina emittit fine ullis foliis radici fimilia Caudex arboris popolo fimilis folium ulmofrueftus quaternos fundit totiens amp;nbsp;germinat fed grolfus eius non maturcfcit nifi incifura emiffo ladtc fuauitas amp;nbsp;interior fici magnitudo forbi fimilis

Tquam Iones cerauniam uocant trunco amp;nbsp;ipfa fertilis fed pomu filiqua:ob id ficum pgyptiä dixere errore manikfto.Non cni in pgypto nafcitur fed in lyriano' niaque amp;nbsp;circa gnidu atq; rbodii (emp comantibus foliis flore candido cum uebe' mentia odoris plantigerat imis partibusudeo fupcrfitics flaucfcens fuccu aufercte fole pomo antecedentis anni circa canis ortus detradoque flatim altc^ paritpoftea flore pcracftu}c byeme £tus eius enutriente.

Egyptus amp;nbsp;perficam arbore fui generis habet fimilc pyro folia retinentem fertilitas aOidua eius fubnafeente crafbno frueftu. Maturitas ctbefia^ afflatu pomu longius pyro inclufum putamineamigdaleo amp;nbsp;corio colore berbido:fcd ubi nux il la buic pomu differens breuitate ac moUiciequis blandiatur: prpdulcis fuauitas in nucleo materies bonitate firmitudinenigritiaquoq; nibil differensalotbo.Simula' era ex eo faditaucre non cade gratia qua fideli materie ex arbore qua balanuappella' uimus magna ex ptc contorta.Naualis itaque tatum eff.At e diuerfo cuti in magno bonore palmç fimilis:quando ex cius foliis utuntur ad textilia. Differt qgt; in bra' cbia ramo^^fpargitur: pomo magnitudo qup manum impleat colos fuluus come' d.ibilis fucco ex baultero amp;nbsp;dulci lignum intus grandis firmpqiduricie ex quo ue' lares decorant anulos:in co nucleus dulcis dum recens cft. Siccatus durcfcitad in' finitum ut mandi non poffit nifi pluribus dicbus maceratus. Materies crifpioris elegantly amp;nbsp;ob id perfis gratilTima.Ncc minus fpina celebratur in cade gente dum' taxat nigra'quoniamincorrupta:ctiam in aquis durat.Ob id utilifTima nauiu collis Candida facile putrefcunt.A:ulcus fpinaiyc ctiam in toliis feme in filiquis quo Co' fia perficiuntur gallç uice.Flos amp;nbsp;coronis lucundus amp;nbsp;medicamétis utilis manat et gummi ex ca fed prccipua utilitas qnod nuq cplhanno tertio (urgit circa tbcbas:bçc ubi amp;nbsp;quercus amp;nbsp;pfea oliua ccc.a Nilo fladus fyiucllri tradlu amp;nbsp;fuis fontibus riguo

Bi primus çgyptia nondiffimilis fpinp proximo did? porno mcfpili mature' fcens bruma nee folia dimittens lignu in pomo grande: fed corpus iptum natura copiaque medium inflar incolis:purgatûcni tundût fcruantqs eius offas.Silucftns fuit amp;nbsp;circa mcpbim regio tam uaflis arboribus ut terni non quirent circumplcëti Vnius peculiar! miraculo nec pomu propter ufum aliqué:fed euentu.Facies enim fpine folia babet ccu pennas qup tadlis ab bominc ramis cadunt protinus ac polka renafcuntur.

Vmmi ex cgvptia fpina optimam eße conuenit ucrmiculatam colore glauco puram finc co rtice dentibus adbçrenté: prpcium cius in libras xiii.deterior ex amigdalis amaris amp;nbsp;Ccrafo peffima prunis fluit amp;nbsp;euntibus infantium ulceribus aptilfima amp;aliquando ex olea dentiu dolori ulmo ctia in coritio monte Cilicip ac lunipcro ad nibil utiles.Ex ulmo ucro gumi amp;nbsp;culices ibi nifcuntur fit amp;nbsp;cx tarco' colla.Ita uocatur arbor gumi utiliflima picftoribus ac medicis. Similis polini turis et ideo candida q rufa mclior:prçciû eius quod fupra.

Ondum attigimus paluflria nec frutices amniu:prius tamen g digrediamur ab pgypto amp;nbsp;papyri natura dicetur cum cbartç ufu maxime bumanp uitfcon' ftet memoria:ct banc Alexandri magni uiclorii reperta audior eff M.uarro codiia in rgypto Alexandria ante non fuifle cbartau ufum in palma^ foliis primo fcripti' tatum:dein quarudäarbo^ libris:poftca publica monumeta plumbeis uolumibus

ocr page 280

mox amp;nbsp;priuau linteis confici ccpta aut fcedistpugilla^ ctia ufum fuiffe ante troiana tempora inuenimus apud bome: ^illo ucro prodente ne terra quidc ipfa tota fuiHc quç nunc çgyptus intelligitur. Cum in fcbcniftico exalter eius noinus charta na/ featut poftca ad aggeratam nilo Gquidc a pbaro infula quç nunc Alexandria pote iungiturmodtis dicique uclifico nauigii curfu terram fuiflc prodit* Mox cmulati' onc circa bibliothecas regum ptolomei amp;nbsp;cumcnis fupprimente chartas ptolomco Ite uarro mcbranas pergami tradit repertas:poflca permifcue patuit ufus rci quam collnat imortalitas bominu.

Apyrum ergo nafcitur in paluflribus fgypti aut quicfccntibus nili aquis ubi euagatç Gagnant duo cubita non excedéte altitudine gurgitu brachiali radicis obliquç craffitudine triangulis lateribusx.non amplius cubito?^longitudine in gracilitate faftigiatum tyrfi modo Cacumen includens femine nullo:autufu eius alio q flores addeos coronandos radicibus incolae pro ligno utuntquot; :ncc ignis tatu gratia fed ad alia quoqi utenfilia paflo^.Ex ipfo quidc papyro nauigia texunt amp;nbsp;e h' bro ucla tegetefq; nec non amp;nbsp;ueflein atque ltragulam amp;nbsp;funcs:mandunt quoqicru/ dum dccoc^umquc fuccum tatudeuoratcs.Nafcit amp;nbsp;in fyria circa que odoratus ille calamus lacu ncq;aliis ufus cft inde g funibus Rex antigonus in naualibus rebus nondu fparto comunicato. Nuper amp;nbsp;in cuphrate nafeens circa babylonc papyrum intcllccftum exeunde ufum habere quem chartç.ct tarnen malunt adhuc paithi ue' flibus litteras intexere:préparantquot; ex eo chartp diuifpacu inprçtenues:fed g laulillias philuras principatus medio atque mdifcillcre ordine.

leratica appellatur antiquitus religiofis tantu uoluminibus dicata:quçadu latione augufti nomen accepit ficut fecunda liuip a coniuge cius.Ita defeendût hic' ratiea in tertium nomen proximuaphitcatrice datu fuerat a côfedturç loco.Exccpit hanc Romp fauni fagax officina tenuataque curiofa interpellatione principalé fccit e plebeia amp;nbsp;nomenei dedit qup non effet. Ita charta in fuam manfit amphiteatrica Pof l hanc Gytica ab oppido ubi maxima ex uillioribus ramentis propiorq; etiam num 8 lt;cortici lencotica a uicino loco pondere lam bpc non bonitate ucnalis.Nam cmporethica inutilis fcribendo in uolucris charta^ fegeftriumq; in mercibus ufum probet amp;nbsp;ideo a inercatoribus cognominata.Poli hanc papyru clbcxtrcmuquccius fcirpo fimilc:ac ne finibus quidc nifi in humore utile.Texunturq; omnes madete tabula nili aqua turbidus liquor indcglutinis probetur eu primo fupina tabula fce/ d.iallinitur longitudine papyri qup poterit effe graminibus utrinq; amputatis tian' fuerfa poftea crates pcragit:prpmiiur deinde prplis amp;nbsp;ficcatur folc pagcllp atq; inter fe iunguntur proxima? ^femper bonitatis diminutione ad dexterimas nunq plures fcapo q uiccnp. Magna in latitudine caz/sdifferentia xiii.digito^ optimis duo detra/ huntur hicratice.,Fauiana denos habet amp;nbsp;uno minus amphiteatrica:pauciores fiy/ ctca:ncc mal eo fufficit: nam emporitice brcuitas fex digitos non excedit. Prftcrei fpedlantur in chartis tenuitas dcnfitas candor Icuor.primatum mutuauit Claudius cflhr nimia quippe auguflp tcuuitas tenendis non fufficiebat calamis-Ad hoc trant mittens litteras liturç metu afferebat aducrfis amp;nbsp;alias indecoro uifu per tranflucida Igitur fecundo corio ftamina facTa funt e primo fub tegmina auxit amp;nbsp;latitudinem pcdali menfura erat amp;nbsp;cubitalis macrocollis fed ratio dcprçhédit uiciû unius fecdu' Içeuulfione plures infcflante paginas. Ob hoc prelata omnibus Claudia auguftç in cpiflolis auctoritas rcliCta liniana fuam tcnuit cui nihil primum erat fed omnia fecunda.Scabritia leuigatur dente concauo:fcd Caducp litterc fiunt: minus forbct politur amp;nbsp;charta magis fplendct rebellat fppe humor nicuriofc datus:primoq ; mal' Ico dcprphcnditur aut ctiam odore eum fuit indiligcntior:dcprçhcnditur amp;nbsp;Ictigo

ocr page 281

oculis: fed incerta medus glutinamentis tinea fungo papyri bibula uix nifi littera fundente fc tantum inefl fraudis. Alius igitur ite texendis labo glutmu uulgare e pollinis flore teperatur feructe aqua minimo aceti afperfu.Nam fabille gumi quod e fragile cd diligentior cura molli panis fermentati collata aqua feruente minima boe modo intcrgerit atque etiam lini Icuitas.Oinne ante glutmu nec uctuflius effe debet uno die:nec poftea maleo recentius tenuatur amp;nbsp;glutino percurritur. Itcruqi confcripta erugat at$exteditur malleo.Ita Cunt longinqua monumeta Tibcrii CpCi ns quf graccoy : manu apud Poponium fecundu uate Ciucmque clarifTimum uidi annos fere poft cc.Ia uero Ciceronis ac diui augufti uirgiliiq; (çpenumero uidcmns

Ngentia exempla contra Varronis fententiam de chartis repcriuntur. Nam Caffius cmina uetuftiffimus auctor animalium quarto eo%t libro prodidit.M.Tere tium fcribam agru fuum in ianiculo repadinant c ofFendiffe arcam in qua Numa q Romprcgnauit fitus fuidct in eadem libros eius repertos. P.Cornelio L.filio Ce' tbego M.Bcbio.Q.Filio Pampbilio Confulibus ad quos a regno Numpcolligu' tur anni dxxxv.bos fuiffe e charta maiori etiam num miraculo quod tot infoffi au' raucruntannis quapropter in rc tanta ipfius cminc uerba ponam.Mirabantur alii quomodo illi libri durare potuifTcnt.Ille ita ratione reddebat lapide fuiffe quadratu circiter in media archa lundlu candelis quaqua uerfum in eo lapide amp;nbsp;ifuper libros impofitos fuidc propterea arbitrari eum non coputruiffe libros agitatos tincas no tangere.In his libris (cripta erant philophip pythagoricp eofqicombuftos a pctilio pretore quia philofbphice fcripti eirentihoc idcm tradit ipfc Cenforius primo Co' mentarioiu: fed libros vii.iuris potificii totidem pythagoricos fuiffc Tuditanus xiii numpdecreto^ libros xii fuiffe. Ipfc uero Varro humanarum antiquitatu vi.an' tias duos libros fuiOc. Ex his xii.pontificales latinos totidc grçcos percepta phylo' fopbip continentes. Idc tertios ponit quo coburi cos placuerit. Inter omnes uero conucnit fybillam ad Tarquiniu fuperbum tres libros attulidc cx quibus igni duo cremati ab ipQ tres cum capitolio fyllanis teporibus. Prpterea mutianus ter confuh prodidit nuper fe Icgiffe cum prpfidcrct licip farpcdonis a troia (criptam inquodam templo cpidolç chartam quod eo magis miror: fi etiam num homero codentepgy/ ptus non erat:aut cur (i lam hic erat ufus in plubcis lintcifq; uoluminibus fcripti' Utum conftet cum amp;nbsp;homerus in ipfi lycia bcllorophonti codicillos datos non epi' dolas prodidit fterilitatcm (entit hoc quoqificftum.IamqiTibcrio principe inopia cbartput e Senatu darentur arbitri difpcnfande alias in tumultu uita crat.

Ethiopia fgypto contermina infiqn es arbores non fere habet prêter liniferas quarum indo^ atque arabip ditia cft propior tamen huic natura lanç maiorqi füll' culis granati modo mali fimilefqi inter fc arbores prêter hanc palme quales retuli' mus infidarum arbores ambitu ethiopiç amp;nbsp;nemora odorata in mentione carum ditia funt.

Tlas mons peculiari proditur filua dc qua diximus confines ei mauri quibus plurimi arbor Citri amp;nbsp;menCarum infama quas fpminpuiris contra margaritas rege runt.Extant hodie in Ciccronis illa paupertate amp;nbsp;quod magis mirum cft illo acuo emptç his memoratquot; amp;nbsp;galli afinii uenundatç funtdup a iuba rege pendentes quaic alteri precium fuit xv.alteri paulominus.Interiitnup incendio acethegis defeendes his xiiii.pmutaucrat lati fundi taxatione (i quis pr^dia tanti mercari malit. Magni' tudo amplidimis adhuc fuit unius comidç ex orbibus dimidiatis:duobus Rege mauritanip ptolompo quarto p-dum amp;nbsp;femipcdis per medium ambitu craffitudme quadranta!i:maiu(q; miraculu in ca cft artis latente luntlura g potuiflct ede nature

ocr page 282

Solide autc a nomio Cçfaris liberto cognométrabete tribus ficilicis infra quattuor pedes: totidemque îfra federn craffitudinis. Qua in re non omittendum uidetur Tiberio principi menfam quattuor pedes extanré-amp; Sicilico excedentem:to ta uero craffitudinc elle fcxquunciaii concbilio per medium lamine ucflitam fuiffc cû tam optima Nomio liberto cius effet rubei boc cfTe radicis maximeq; laudatum quod fub terra totum fucrit amp;nbsp;rarius qquod fupernc. Quç gignuntquot; ctiam in ramis pro' prie qup quod tanti emitur arboi ^uicium efl quay: amplitudo ac radices extimari pofTunt ex orbibus Sût autc cuprçffo fçminç atqi etiam num filueflre fimiles folio odore caudicc.Ancorarius mons uocatur citerions mauritanipqui laudatiffimum dcdit Citrum iam exauftus:mcnfis prpcipua dosin ucna crifpis uelin ucrtices par' uis illud oblongo euenit difcurfu:idcoq; triginum appellatur boe intortum amp;nbsp;ideo pantberinç uocantur. Sunt amp;nbsp;nudati crifpç maiore gratia fi pauonûcaudç oculos imitentur Magna uero poft bas gratia extra prpdiótas crifpidcnfas ucluti grani co' geric:quas ob id fimilitudine apiatas uocant. Summa uero omniu in colore binc maxime mulfi placet ucnis fuis refulgens. Poll bçc amplitudo etiam toti caudicis iuuat plura quoq; in una mente uicia lignu ita uocatur matcria furola amp;nbsp;indigefta fimplicitas aut platani folioy : modo digefta.Itc lignea ucnp fimilitudo uel coloris et quibus maximeobnoxias fecere filus ucntique rimcaut capillamenta rimas mu tata.Poftea murena nigro trafeurrens limite uarifq;corticu punctisapprpl^cnfis pa' pauey c nodo amp;nbsp;in totu atro propior colos:in eade ue difcolores uirides terra codut barbari amp;nbsp;illiniunt Ccri: artifices uero frumenta accruis iponunt fcptcnis diebus totide intermiffis miruque ponderi quitum ita detrahatur. Naufragia docuere nu' per quoq; banc mitcriam ficcatam mari duricic icorrupta fpiffari nullo modo ue' bcmcntius nutriuntquot; optime fplendcfcunt quf maius ficcf fricantur ab alicnis ma xime:ncc binis leduntur ut bis gcnitp. Inter pauca nitidioris uitp inflrumcnta 1çc arbor efl.Quapropter infiltcndu ci quoqipaululu uidct%

Ota ctiam homero fuit trogçte uocatur ab aliis thia:bancitaqiinter odores uri tradit in delicus Circe:quam deam uolcbant intelligi magno errore eoyc qui odora' menta in co uocabulo accipiunt:cum prffcrt ieode uertu Cedru lariccque una tra' datur in quo manifeflu eflde arboribus tantum locutu.Theopbraflus qui primus a magni Alcdandri çtate fcribit quç circa urbis Romp cccc.xl. gefti funt annu ma' gnu iam buic arbori honoré tribuit memorata ex ea referens tcploy uetey: cotigna' tioncs:quadaqueimortalitaté materie intcdlis contra uicia onia incorruptp.Radice nihil crilpius nee aliundc prçciofiora opera prçcipuam auté earn arboré circa hamo' nis delubrû nafei amp;nbsp;inferiore cyrcnaice parte: demcnfis tamé tacuit amp;nbsp;alias nullius ante Ciccroniam uctullior memoria elf quç nouiciç apparent. Alia eft arbor codé nomme malû ferens execrate aliquibus odore amp;nbsp;amaritudine alus expetitu domos ctiam decoransmec diccda ucrbofius.

Adcm africa que uergit ad nos ifigne arbore lothon gignit qua uocit cclthi ipfam italif familiare fed terra mutata:prçcipue elf circa fyrtes atque nafamonas ma' gnitudo ei qup pyro gg nepos Cornelius breuem tradat.Incifure c folio crebrioris qufalioquin ilices uidercntur diffcrétif plurcshçq; maxié fructibus fiunt. Magnitu do huic fabp:color croci:fcd ante maturitate alius atq; alius ficut uuis nafcitur défis in ramis myrti modo non ut in italia cerafis tam dulcis ibi cibo ut noméctiam géti terrpque dederit nimis hofpitali aduenay obliuionc patrifFerunt uentris uon ten' tire morbumquicu mandant melior fine itcriorc nucleo qui in altcto genereofleus Uldef. Vinû quoq; exprimitquot; illi fimile mulfb quod ultra denos dies negat durare idem nepos bacafque concilhs eum filiqua ad cibos doliis condi:quin amp;nbsp;exercitus

ocr page 283

pados co accepimus ultro citroque commeantes per africam:ligno color niger ad tibiarum cintus expetitur radice cultellis capulos: breuefque alios ufus excogitant bçc ibi natura arboris.Edautc eodem nomine herba amp;nbsp;in çgypto caulis in paludriu genere.Recedentibus enimaquis nili:riguis prouenit fimilis fabp caule foliifque denfa congerie dipatis brcuioribus tantugracilioribu(q;cui fructus in capite papa ueri fimilis incifuris omniq; alio modo intus grana ceu miliu incolp capita in acer' uis putrefaciunt mox feparant lauando amp;nbsp;ficcata tundunt:eoq; pane utuntquot; mirum cd9 prêter bpc tradiffolc occidere papauera ea coprimi amp;intcgi foliis ad ortûauré aperiri donec maturefeant flofque qui cd candidus decidat.

Ocamplius in ea parte tradunt amp;nbsp;caput ipfum flore uefpere mergi ufque in mcdias noedes tantuque abire in altum ut ncdcmiflaquidc manu poliit inueniri Verti deinde paulatimq; fumergi amp;nbsp;ad exortu folis emergere extra aquä:ac florem pitctacere atq; ctiam num infurgereutplancabaqua alte abfit. Radice lothos habet mali Cotonc imagnitudine co hoperta nigro cortice qualis amp;nbsp;cadaneas tcgit.Interi' us candidu corpus gratum cibis fed crudu gratius dccotlu fiucaqua fiuc pruna nec aliunde migis g purgamentis cius fucs cralleicut.

Yrcnaica regio lotbon fuc podpofuit paliuro frucduofior hpc frueduq; magis rubens cuius nucleus non fimul manditurnucundus per fe atque fuauior uino qui ct uina fucco fuo c6mcndans itcriorafrica ad garamanthas ufquead dcferta palma' rum magnitudine amp;nbsp;fuauitate condat nobilibus maxime circa dclubru haminonis Sed circa Carthaginepunicu malum cognomc fibi ucdicat:aliquigranatu appellat Diuifum amp;nbsp;in genera apircnum uocado: cui lignofus nucleus abcd:fed candidior ci natura amp;nbsp;blandiores ciacini minufq;amari didincdi mcbranis:alia dru edura eau quadam ut infamis comunis nucleis babentiu. Quinque fpetics dulcia acria mixta acida uinofa.Samia amp;nbsp;pgyptia didinguuntur erithrocomis amp;nbsp;Icurocomis corticis maior ufus cx acerbis ad perficienda coria.Flos balaudium uocatT amp;nbsp;medicinis ido neus amp;nbsp;tingendis ucdibus quai^ color inde nomeacccpit.

I

N Afia amp;nbsp;grccia nafcuntur frutices epicacdis:qucm alii embolimc uocat puis foliis qup potata contra ucnena profunt ficut herices contra ferpentes in quo nafcit granum gnidu quod iinum aliqui uocant

Ruticcm ucro timealc: alii camaleam: alii pirofachc:alii enedorc:alii ichuco' ron:amp; fimiles oleadro foliis angulboribus guminofis fi mordeantquot; myrti magni' tudinc femine colore amp;nbsp;fpctic farris ad incdicine tantu ufum.Tragion fruticc (ola Creta infula gignit therebyntos fimilc amp;nbsp;femine: quod contra figitta^ icdus effica' ciffimu tradunt. Eade amp;nbsp;tragachante fpinp albe radice multum prplatam apud me' dos aut in achaia nafcente.Prpcium eius in libras xiii. T ragion amp;nbsp;afia fert fiue feor/ phione uepre fine foliis ramis rubentibus ad medicine ufum. Mirice amp;nbsp;Italia qua marice uocat:acbaya autc brion filuedrc infignc quod in ea fatui tantu ferat:gallp limilé fruedu in fyria amp;nbsp;fgypto copiofuhpeeit cuius infelicia ligna appellamus quç tamen infcliciora funt grçciç.Gignit autc arborem odrin quam amp;nbsp;olfream uocant folitariam circa faxa aquofa fimité fraxino cortice amp;nbsp;ramis folio pilis tamen paulo longioribus craffioribufqne ac rugofis incifuris quç per totain difcurrunt.Semine ordeo fimilt amp;nbsp;colore:materia cd dura atq; firma: qua indomû illata difficiles ptus fieri produnt mortcfquc miferas .

Ecaufpicatior in Icfbo ifula arbor qupuocaf cnominos non abfimilis puieep

ocr page 284

arbori inter cam amp;hu2 ^folii magnitudine.Figura ucro amp;molliciapunicc flore can/ didior eft ftatim pellem denuncians fert filiquas Sifamc fimilis itus granuquadri gula figura fpilTum Iptalc animalibus nec no amp;nbsp;folio in cade ui fuccurrit aliquado prpeeps alui exinanitio. Alexander Cornelius arborecone appcllauit ex qua ficla effet argo fimilc arboribus confercti quç necaqua nec igni poflit corrupi: ficut nec uifcum nulli alii cognitam quod equidc fciam.

Ndraebide omnes fere grcci porcilie nomine interpretantur cum fit berba et bendraebne nocet unius litterp diucrlitatc.Cpterum andraebne efl filucftris arbor neque in planis nafecs fimilis unedoni folio tantu minore amp;nbsp;nung dccidcte cortice non fcabro quidem fed qui circumgelatus uideri podit tam triftis afpeeftus cft.

Imilis amp;nbsp;cocygia cft folio magnitudine minor proprietate babet fruólü amit tendi lanugine papu uocant quod nulli alii arbo:yc cuenit.Similis amp;aptbe bifera cq; quam andraebne priore fructu incipicntc pubclccre uup peragut. Aiteiy^in inicio bicmis quales apud cocos no traditur.

T ferulam inter externas dixiffe coucniat arboy generi afcripfiffe quonii qua/ rudam naturç ficut dillinguimus lignu ome.Corticis loco habentdioc cft fo/ rinfccusdigni aute loco fungofam intus medullam ut (ambuci. Quçda ucro inani/ tat e ut hirudines ferula calidis nafcitur locis atq; tranfmaria geniculatis nodata fci' pis. Duo cius genera Nartheca grpci uocant adurgente in latitudine. Narcbetiam ucro femper humile a genibus exeunti folia maxima ut qupqi tcrrp proxima.Cetero natura cade qupancto amp;nbsp;fructu fimilis nulli fruticu leuitas maior. Ob id gelatu facilius baculo^ ufum fcnedluti probet*

Emen ferulp tapfiam quida uocauerc decepti eo quoniam ferula fine dubio cft tapfia:fed fui generis foliis funiculi inani caulp nec excedente baculi longitu' dme fernen quale fcrulp. Radix candida incifa laete manat: amp;nbsp;contufa Succo nec cortice abdicat omnia ea uenenata:quippe etiam fodietibus nocet fi minima afpirct aura intumcfcunt corpora faciemque inuadunt.Ignes fieri obidccra prius illihiut quibufda tamen morbis auxiliari dicunt mcdici pmixta aliis. Iteminallopetiis fu/ gillatisq;ac lubcntibus ceu ucro remedia desunt ut ceffct lepra:no tractent ida pre' texunt noxio inftrumcnto tantuque impudentipelt ut uenenu artis cffc pfuadcant Tapfia in africa uebcmcntissima:quida Caulem incidunt per meffes et in ipfa exea uant radice:quo fuccus confluat arcfactuquc tollut.Alii folia radice tondunt in pila et fuccum in fole coactu diuidut in paftillos.Ncro Cpfar claritate ci dedit initio im/ peril inocturnis craffationibus c6ucrbcrata facic illiniens ficcum turc ceraq; amp;nbsp;ie/ cuto dic contra fama Cute finccram circufcrcns Ignem tprulis optime fcruari certu cd eafq; in fgypto prpccllerc ob id.i

Apparis firmioris ligni frutex fcminifq; amp;nbsp;Cibi uulgati Caule quoque una plcruquc decerpto Cauenda eius genera peregrina. Siquidc arabicu ppltilens afri' cum gingiuis iimicu marmaricum uuluis amp;nbsp;omnium iflationibus appulu uoitus facit ftomaebumque amp;nbsp;aluu fbluit.Quida cocinofoaton uocant:alii ophio ftapbilc fruticofi cflgencris.Et fitipba circa nilum nafccns duoi^ferme cubitoi ^ altitudine pollicari craliitudine Coma papyri fimiliquc manditur modo radice ferrariis offi/ cinis prpcipua carbonis ufu propter duriciain.

On omittendum eft amp;nbsp;quod babylonc feritur in (pinis quoniam non aliubi uiuit:ficut amp;nbsp;uifcum in arboribus:fed illud in Ipina tatu quç regia uocatur:miiuqi cade dic germinat quo inicdtum dt.Iniicitur autem ipfo Canis ortu:amp;celerrime ar

ocr page 285

borem occupat Condiuteo uina:amp;idco ferunt. Spina illa nafcitur amp;nbsp;in atbcnis in longis muris. Frutex eft amp;nbsp;cytifus ab antbiocbo atbenienfe miris laudibus prpdica/ tus pabulo omnium.Aridus uero ctiam fuum fpondct.Iugeroque eius annua uel mediocri folo reditus.Vtilitas ergo et dodtior fatictas per quam modico piguefcut et quadrupedia ita ut lumenta ordeum fpernant. Non ex alio pabulo lacftis maior copia aut melior fuper omnia pecudu medicina a morbis omni ufu prpftante.Qui et nutricibus in defectu lacftis aridu atque in aqua decoctum potuicum uino dari luuat et firmiores cclfioresque infantes fore. Viridem etiam gallinis aut fi aruerit madefactum.Apes quoque nuquam de flore cytifi pabula contigere promittit de' mocritus et Ariftomacusmee aliudeft minoris impedii.Scritur cum ordco aut ue/ rc femine ut porru uel caule autuno ante bruma:fi femine madidu amp;nbsp;fi defintim^ btes fatum fpargitur.Plantp cubitales perferuntquot;fcrobe pcdali.Scritquot; per cquinodia tenero frutice:perficitur triennio:demetitur uerno equinodio cum florere dcfinit uel pueri manu uel uilidima opera. Canus afpedu brcuiterq; fi quis exprimere uc/ lit fimilitudineaguffioris trifolii frutex Daf animalibus poft biduu femp byeme uero quod inaruit madidu Satiint equos denp librp amp;nbsp;ad portione minora anialia obitcrq; inter ordines alium Cepe icri fertile eft.Jnuentus bic frutex in Citno ifula Inde trandatus in omnes cycladis mox in urbes gréais cafei magno prouctu.Prpte reaquod maxime miror rarum elle in italia non çlhuummon frigor: non grâdinû aut niuis iniuriam expaucfcit.Adiicit Iginus nc boftium quidem propter nullam ligni gratiam.

Afcuntur amp;nbsp;in mari arbores fruticelque minores in noflro rubrum eminet totus orientis oceanus refertus filuis.Non habent ligna alia.Nome quod grpci uo/ cant ficos.Quoniam alga berbay magis uocabulum intclligitur.Hicautc eft frutex folia lata colore uiridi gignit quod quida groffon uocant:alii zofiera :alteru genus eiulde capillaceo folio fimile feniculo in faxis nafcitur:fupcrius inuadit baud peul littore uernat utrunque amp;nbsp;intcrit autuno. Circa cretam infulam nato in petris pur/ puras quo$ inficiunt laudatidimo a parte aquilonis aut fpongiis. Tertiueflgra/ mini (imilc radice geniculata amp;nbsp;caule qualiter calami .Aliud genus fruticu brion uo catur folio laducprugofiofe tamen lam boc intcrius nafccns.In alto uero abics et quercus cubitali altitudine ramis earum adhérent conchy quercu amp;nbsp;tigi lanas tradut Glande etiam quafdam fere in alto naufragus hyc depryhenfa urinantibus quodam etaliy traduntur prygnandes circa (ycione. Vitis cnim paffim nafcitur fed ficus fine foliis rubro cortice fit amp;nbsp;palma fruticuin gencris extra herculis columnas porri fron dc.Nafcitur frutex amp;nbsp;alius lauro amp;nbsp;tbimi qui ambo ciedi in punicc traffigurantur At in oriente mirum eft flarim acopto per folitudincs nihil gigni prçtcr fpinam quf fiticns uocatur.Et hanc raram admodum.In mari uero rubro filuas uiuere ma xime laurum amp;nbsp;oliuam ferenté bacas amp;nbsp;cum pluat fungos qui foie tadi mutantur in punicé.Fruticum ipfo? :magnitudo tcrnum'cubito?^ cft.Caniculis referta uix ut refpicere e naui tutum fit remos plcruque ipfos inuadcntibus. Qui nauigaucre in indos Alexandri milites frondem marina?^ arboly tradiderein aqua uiridcm fuifle exemptam fole protinus in falem arefcétc.Iuncos quoque lapideos per qua fimiles ueris per littora amp;nbsp;in alto quafdam arbufculas colore bubuli cornus ramofactCacu/ minibus rubentes cum tradlarcntur uitri modo fragiles.In igne autem ut fenum exardefeentes reftindtis colore fuo redeunte.Eode tradlu infula^ filuas operit çftus quoque altiores funt platanis populiique altiffimis folia laurea. Flos uiolp amp;nbsp;odo/ re amp;colorc baccfut oleis amp;nbsp;ipfe odoris lucundi autumno nafeentes foliis nunquam deciduis ha^ minores totas integit mare maxiinai y Cacumina extant ad qup naucs religant amp;nbsp;cum receffcrintyftus ad radices.Alias quoque arbores in alto ab cifdcm

ocr page 286

accepimus eodem in mari uifas fernper folia retinentes fructum ea^ lupino fimilê luba tradit circa trogodytai^ infulas fruticem in alto uocari ifidis Crine Coralio fi/ milc fine foliis preciCum inutato colore in nigrum durefeere eu cadat frangi.Itcaliu qui uocetur cbariton blefaron cfficaccm in amatoriis fpatalia eo quot;facere amp;nbsp;monilia fçminas:fentirc cum fe capi durarique Cornus modo amp;nbsp;hebetare acicm ferri: quod fi fefellerint infidip in lapide tranfligurari.

XTERNAE ARBORES INDOCILES QVE ; -nafci alibi q ubi cepere amp;nbsp;qupin alienas non comeant terras badtenus fere funt dicftp: licetqi lam de comuni/ bus loqui qua^ omnium peculiaris pares uideri potcft Italia.Nofccntes tantu meminerit naturas eai; a nobis interim dici non culturas qg amp;nbsp;colendi maxime in na/ tura portio cft. Illud fatis mirari no queo interidequa' rudam memoriam atqieti anominu qupauctores pro' didcre noticiam. Quis. N.non comunicato orbe terra' rum maieflatc Romani impcrii profeciffe uitam piitct Comertio rerum ac fotietate fefte pacis:omniaquc etia quç occulta ante fueratin promifcuo ufu facfta.At hercule non rcpcriunfqui norit multa ab antiquis prodita.Tanto prifco^ Cura fertiliofaut iduftria felicior fuit ite iinilia anno^ inter principia littera^ hefiodo precepta agricolis pandere orfo fubfc/ cutifqucnon paucis hanc curam cius. Vndc nobis crcuit labor quippe cum requi/ renda fint non folum poftea inucta.Vcru etiam ea que inucnerant prifci dcfidia re rum intcrnitione mcmorip indicfta:cuius uicii caufas quis alias q publicas mundi inuenerit.Nimii ^ alii fubire ritus:circaque alia mentes hominu dctincntquot; amp;auari/ cip tantu artes coluntquot; antea inclufis gentiu imperiis intra ipfas.Ideoq; ingcniis qda fortuup ftcrilitatc neceffe erat animi bona exercere regefq; innumcri honore artium colebant amp;nbsp;in oflentationc has proferebant opem amp;imortalitatc fibi per illas prpro' g.iri arbitrantes:quare abudant SC prpmia amp;nbsp;opera uitp. Polleris laxitas mudi amp;nbsp;rey; amplitudo damno fuit.Pong fcnator cenfu Icgi ceptus ludcx ficri cenfu.Magiftfa tum duccqi nil magis exornare q ccnfus.Poflg cepere orbitas in auctoritate fumina ct potentia ede captatio in queftu fertilissimo ac fola gaudia in poffidedo peffum iere lut cprçcia omnefquea maximo bono liberales diamp;p artes in contrariu cecidere ac leruitutc fola perhci ccptç:alius hancaliomodo amp;nbsp;in aliis adorare codetamcha/ bcndiqucdu ad fpes omniu tendente uoto-paffim uero ctiam egregii aliena uiciaq bona tua colere malle. Ergo hercule uoluptas uiuerc cepit. Vita ipla dcfiit fed nos oblitterata quoqi fcrutabimur nec deterrebatquarudam rcruin humilitas ficut nec in animalibus fecit qq uirgilium uidemus prçcellcntiffimû uate cade de caufa orto' rum dotes fugiflc e tantifquc retulit flores modo rcy deccrpfiilc beatum feliccmqi grçciç XV.omnino generibus uuai. :nominatis tibure totidcm prioo^Malo uero ta/ tu adyrio cptcris omnibus neglectis. Vndeautc potius incipiemus g a uitibus qz^ principatus in tantum peculiaris italiped ut ucl hoc uno omnia gentium uiciffc q odorifera poffit uidcri bonagg ubicuque pubcfccntiu odori nulla fuauitas prpfett.

Ites lurc apud prifcos magnitudine quoq; inter arbotes numerabantur louis fimulac^in urbe populonio cx unaconfpicimus uitc tot puis incorruptum. Item maffilip pathcram:mctaponti-tcmplum:iunonis uitigincis columnis ftctit-Etiarn num fcalis tectumcphcfip dianp fcanditur uitc una cypria ut ferunt quoniam ibi ad

ocr page 287

prçcipuim altitudine exeunt nec eft ligno ulli çtcrnior natura. Verumifta ex filue' ftribus fida, crediderim.quando bp uites tonfura anima cobercentur amp;nbsp;uis earum omnis euocatquot; in palmites aurdcprimif in propagines:fucciquc tantu gratia exiffe in tribus modis ad Cçli mores folique ingenia.In campano agro populis nubunt maritatafque cóplexeat$ per ramos ea^ procacibus bracbiis geniculato curfu (can' dentes cacumina pquant in tantu fublimes ut uindemiator audoratus rogum ac tumulum excipiat.Nullo finc crefcunt:diuidiqueaut potius uelli nequeut:Villas et domos ambiri fingula^ palmitibus ac fequacibus loris quod quoq; mcmoria di' gnu inter prima. Valerianus quoque cornelius cxiftimauit. Vna uitis Romp in li/ uie porticibus fubdiuales inambulationes umbrofis operculis opacat.Eadem duo' denis mufei ainpboris fecunda.Vlmos quide ubique exuperant miratu altitudine earum.Aritie ferunt legatum regis pyrrbi cineam fadp luxiffe in auftcriorc guftu uini merito matre eius pendere in tam alta cruce. Runcotinus uocatur amp;nbsp;alio noie populus arbor italic padum transgreffis:cuius tabulata in orbe patula rcplent:pu/ roque produdp dracone in palmi cius in fubreptus ramoi ^ digitos altitudine flagel ladifpcrgunt.Epdem modici bominis aminiculatp fudibus borrent. Vineiqi flciut ct aliam iinprobo reptatu pampino^q; peritia damna amplo difcurfu atria media cupledens tot differentias uel fola tantum Italia recipit. Stat prouintiays aliquaru per fe uitis finc ullo pedamento arcus fuos in fe colligens amp;nbsp;brcuitate craflitudine pafeens. Vetant bocaliubi uenti ut in africaamp; Narboncfis prouincip partibus ex' crefeere ultra fuos pollices probibitefempq ; paftinatis fimilis berba^ modo uagitquot; per arua amp;nbsp;fuccum terrp paUim uuis bibunt qup ob id magnitudine infantiu pue' ro2;.In interiore parte Africa exuberant uitcs non alibi gratiora ut callo inde pofiit inueniffe nomen durus acinus. Nanq; genera magnitudine colore faporibus acini innumera ctiam num multiplicantquot; uino bic purpureo lucent colorc:illic fulgent rofeo nitentq; uiridi.Candicans enim nigerq; uulgares.Tument ucro mammarum modo bumafci prplongis dadtilis porriguntur acinis.Fft amp;nbsp;illa naturp lafciuia pr^' grandibus adbpreant p.irui mites fuauitatc certantes Icptorogas bas uocant.Durat alip per byemes penfili concamaratç nodo.Alie in fua tantum contineantur anima ollis ficftilibus amp;nbsp;ifuper doliis inclufp ftipatf uinaccis circufudantibus.Aliis gratia qui amp;nbsp;mni fumus affortfabrilifque in cis gloria prçcipua in fornacibus Africp 1i' bcrii Cplaris auctoritas fecit.Ante eum rbcticis prior menfa erat amp;nbsp;ullis ucroncfiu agro:quin amp;nbsp;a pacientia nome acinis datur'padis condiuntur amp;nbsp;mufto uup:iplpque uino fuo inebriantur.Ahç decocta in multo dulccfcut.Ahç uero fobolc nouam in matre ipfa expectant tranflucidp uitro addiditq; acinis tandem g in doliisampl)orif ue duratrice illam firinitaté aufteritas picis infufa pediculo.lam inuenta uitis per fe in uino picc recipiens uiennenfcm agrum nobilitans. A bruno fotanoq; amp;nbsp;elinco generibus non pride bac illuftrata atque uirgilii uatis çtate incognita a cuius obitu Ixxxx.aguntquot; anni. Quid quod infcrta caftris fumma return impcriuquc continet. Centurionu in manu uitis amp;nbsp;opinio prçmio tardos ordines ad lentas pducit aqui' las:atque etiam in dclictis penam ipfam bonorat nec non uincpoppugnantiû cl.it rationé.Nam in medicaminibus adeo magnu obtinent locum ut per iefe uina ipfa rcmedia fint.

Encra uitium numero cbprçbcndi poffe unus exiftimauit. Democrituscun' ctas fibi gratip cognitas profcllus.Cpteri innumera atq; infinita edi; pdidcrut: quod ucrius apparebit ex uinis nec omnia diccntur:fed maxime infignia:quippe totidcm funt pene quot agri.Quamobrc celerrimas uitium: aut quibus ed aliqua, proprietate:mtraculu oftcndifle fatis erat. Principatus datur amineis uitincis pro' pter firmitate fine qua proficiente uniufcuiufque uitp. Quinquc ea^ genera ex bis germano minor acino melius deflorefcitambres tempeftatefque tolierat. Non itc

ocr page 288

maior fed in arbore g in iugo minus obnoxia. Gcmclla:yc quibus boc nomen uup femper gemmç dedere afperrimus fapor fed uires prçcipuc Ex bis minor auftro Iç/ ditur' Cçteris uentis alitur ut in uefunio monte Èurentinifquc collibus .In reliquis italiç partibus no nifi arbori accoinodata. Quintum genus lanate ne feres miremur aut Indos adeo lanugo eam ucflit prima ex amineis maturefcit ocidîmeq; putre/ fcit. Proxima dignitas numantanis rubente materia:quapropter quida rubellas ap/ pellauerc uineas: bp minus fertiles uinaccis amp;nbsp;fere nimia contra pruinas fortiffime ficcitatc magis q imbrc:çflu qua algore uexantur.Quamobrc in frigidis bumidifqi principatum obtinent:fcrtiliorque minor acino amp;nbsp;folio fciffa minus.Apianis apes dedere cognome prçcipuc ca^ auidc. Ex bis duo genera lanugine amp;nbsp;ipfc pubcfciit diAantq;altera celerius maturefcit qq ex altera properante fitus frigidos non refpu' untamp;cum nulla celerius maturefcit:imbrc putrefcunt.Vina primo dulcia auflcrita tc annis accipiut amp;nbsp;rubra amp;nbsp;nulla magis uitc gaudet.Et bacftenus potidi a nobilitas datur peculiaribus atq; ucrnaculis italiç:cçtcrc aduencre cbio tbafio uc.Grccula no inferior amineis bonitate prptenera acino amp;nbsp;uua tam parua ut nifi piguiffimo folo coalere non poffit. Eugcniam tauromenitam colles cum gcncrofitatis cognomine miferc. Albano tantu agro quoniam tranflata flarim mutatur. Nanque cllaligbus tantus locoiqamor ut omne in bis gloriam fuam relinquant nec ufqua tranfeat totp quod amp;nbsp;in rbetica allobrogicaque quam fupra picatam appellauimus cuenit domi nobilibus nec agnofcendis alibi fpeundp tamen bonitatis uicc copiam prpflant.Eu genia feruentibus locis rbetica teperatis. Allobrogica frigidis gelu maturefeens et colore nigra ex bis quas adhuc diximus:fed etiamc nigris uina uctuflate in album colotem tranfcunt.Keliquc ignobiles aliquando tamen Cpli aut folis opera no fal' lunt uetuflate ficuti feccnia amp;nbsp;cum ea florens biturica acino rarior nuq fioris obno' xii quoniam antecedunt uentifqi amp;nbsp;imbribus refigunt:meliores tamen algentibus locis q calidis:buinidis g fiticntibus.Vix ulla magis q denfo uuaix partu ipaciens uariantis Cpli. Sed contra tenore unum algoris pftus ue conflans qup minor eft ex eo genere melior in eligcdo folo morofa pingui putrefeit gracili omnino no pueit mediam teperiem delicatp quprit:ob boc fabinis collibus familiaris: uua eius inde' cora uifu:fapore iucunda nifi matura protinus rapiatur:ctiam non putrefccnscadit Contra grandines eam tuetur-folio^ dplitudo atq; duricia.Infignes lam colore inter purpureas nigrafquc medio beluole fppius uarianti-Et ob id uarianç a quibufdam apellatfiprpfcrtur in bis nigrior utraque alterius annis fertilis fed melior uino cu partior:amp;prçcipuc duo genera magnitudine acini difccrnufquibus materies plu' rima:uuaque mollis utiliflima foliumappio fimilc-Balifcam dyrrbacbini celebrat. bifpani cocolobin uocant. Rarior uua pilus auflroq; tollerat Capiti inimica Copia larga bifpani duo cius genera faciunt: unum ob longo acino:altc^ rotundo mouif' fiinas uindcmiant quo dulcior eft cocolobis boc melior:fed amp;nbsp;auflcra trafit in dulce uetuflate amp;nbsp;qup dulcis fuit in audcritatc amp;nbsp;tunc albano uino cmulantur.Tradunt ueffiep ulciis utiliffimuex bis potum.A^bucHa fummis arboribus fcrtilior eft uix/ ula imis. Quamobre circa cafdem fatp diucrfitatc naturp locupletat: ierticulam c ni' gris appcllaucre iuflius fobriain didluri lueterato prçcipuc comcdabilcm uio:fcd uiribus inoxiam. Siquide temulctiam fola no facit fertilitas Commedat cçteras pri cipemque elucnaicam duo cius genera maior quam quida longa minor qua-marca appellant:no tam fecundam:fed gratiorem bauftu difccrnitur folio circinato.Veru utraq; gracilis furcas fubdere bis nccenarium:alioquin ubertatem fuam no tollcrant maritimo afflatu gaudent rofcido odore. Nulla uitium minus Italiam amat rara parua putrefeens in ea. Vinum quoque quod genuit pflatem no exuperans:necalia macro folo fimiliarior .Grpcinus qui alioqui Cornelium Celfum tranfcripfit arbi' tratur no naturam eius repugnare Italip: fed culturam auidc palmites euocantium

ocr page 289

ob id fertilitate faam abfumi: fi non prppinguis foli ubertas lacefccntcm Cunmeat Carbuncula negatur magna dote. Si ucru eft aliquam uitem e cçlo non cfTe cius ui. Acflum fcrt fpionia:quam quidd fpincam uocant autunifquc imbribus pîgucfcit C^inimo ncbulis una alitur:ob id Raucnnati agro peculiaris ueniculam iter optie dcflorefcctes amp;nbsp;ollis aptiGimä Campani malunt (irculam uocare:alii Itaculam.Ta/ racini nuinifianam nullas uires proprias habente fed totam peridc ac folum ualeat Surentinis tantum cfFicaciffimateflc uefunio tenus. Ibi enim murgentina in Sici' lia potiffima:quam pompeianam aliqui uocant: latrodemu feracé ficut berconia in Campania tantum uilitatis cibaria fed ubertate prpcipua: tollerat amp;nbsp;annos. Moetica contra omnes fitus firmiHima nigro acino:uinis in uctuftatc rubcfccntibus.

T bacftenus publica funt genera.Cetera regionû locoruq; aut ex bis inter fc in fitu mixta.Siquidé tufcis peculiaris eft. Tidernis çq; etiain non minus florentia eft optima Arctio talpana amp;nbsp;tbefiaca amp;nbsp;Confcminia. Talpana nigra candidu facit mu' ftum amp;nbsp;tbefiaca fallax quo plus tulit eo laudabilius fundit: miruq; fecunditate ceffat Confeminia nigra uino minimc durante uua maxime poflxii.dics q ulla alia mi/ nus fcrtilis fed cibaria buius folia ficut labrufep prius q décidant languincc colore mutatur. Euenit boc amp;nbsp;quibufdam aliis peffimi generis argumento birciola ûbriç Meuanatique amp;nbsp;piceno agro.Peculiaris cfta miternino pumula iifdc bananica fal/ lax eft. Amant tamen ei municipii fui pompeii nomine appellant quis clufini eo' piofiorcm municipii amp;nbsp;tiburtes appcllaucre quis oleagina nuper inucncrinta fimi litudine oliup.Nouiffima bpe uua^ ad boc tempus reperta cft. Vinaciolam foli no ucrunt fabiniaclaurcnti. Nam gauranas Cio a pbalerno agro triflatas uocari pba' lernas celerrime ubique degenerantes. Nec tarcntinu genus aliqui fecere prpdulci uua capinos amp;nbsp;bucomatis amp;nbsp;tarupia in turinis collibus non ante demetuntquot; q gela' uerit.Farta gaudent pifç.Mutina perufia nigro acino intra quadrieniu albefccte uio Mirum ubique cum foie circumagi nuam quç ob id ffrepitus uocatur amp;nbsp;in italiam gallicamque placere: tranfdpes ucro pteeni. Dixit uirgtlius tbafias amp;nbsp;mareotidas et Icgcas:c6plurefque externas quç no reperiuntquot; in Italia lcd funt etiam num.

Nfignis uua non uino ibrofia duracinis fine ullis uafis in uite feruabilis tira efl contra frigora çflus tcmDeflatefque firmitas nec ortampelos indiget arbore aut pilis ipfi (è fudinens. Non idem dacftilidcs digitali gracilitate columbinç ac uinofifrimp amp;nbsp;magis purpurç cognomine bimamine:quido no racemos fed unas allas gcrunt.Ité crepidanea cui nomen a menfura cff.Ité fcripula paffo acino amp;nbsp;rbe/ tica in maritimis alpibus appellata diffimilis laudate illi nanque bçc brcuis eóferta acino degencre uino fed cute omnium tenuiffimanucleo quem cbium uocant uno ac minimo acinum prcgrindcm unum altcruuc babens.Eft nigra aminep cui fyria/ cenomcipoAunt.Ite bifpania ignobilem probatiflima. In pergulis uero feruntur ecariç appellatç e duracinis albp nigrpquc.Et bumafti totidcm coloribus ac nondu didtycgia atodia amp;nbsp;uncialis ucluta pondere acini. Ite pcricina omnium nigerrima et coronario naturç lufu flepbanitis acinos foliis intercurfantibus amp;nbsp;quç forenfes uocantur: cedens prouétu uendibilcs afpeeftu portatu faciles.Contra damnatquot;etiam uifu Cinerea êz rabucula amp;nbsp;afinus culaminus:tamé caudas uulpiumimitata alope' cis. Alexandria appellatur uitis circa pbalacii breuis ramis cubitalibus acino nigro fabp magnitudine nucleo molli amp;nbsp;minimo obliquis racemis prçdulcibus folio par' uo amp;nbsp;rotundo fiue diuifuris vii.bis annis in Narboncfis prouintiç aruo inuéta cft uitis uno dic deflorcfccns ob id tutiflin.a Carbonica uocant qui nunc tota proûicia conferit.

Atonum illc priiTius triumpho amp;nbsp;cenfura fuper eçtera infignis magis tamen

ocr page 290

etiam num claritate litterarum prçccptisquc omniu rey: expetendarum datis generi Ro-inter prima uero agrum colendi illius pui confeflioneoptimus ac finepmulo agricola pauca attigit uitium genera quarudam.Iam ex bis etia nominibus abolitis feparatim toto tractatu fcntentia ludicanda eH ut in omni genere nofcamus quç fu' crint celeberrima. Annodc.urbis circa captas Carthagine atque Corinthum cu fu' premu is diem oblidet quitum poftea ccxxx.annis uita perfecerit. Ergo de uitibus uuifqi ita prodidit.Qui locus uino optimus dicitur ede amp;nbsp;oftentus foilbus amincu minutculum amp;geminuegenium elinu minutculum cófcrito:qui locus craflioraut nebulofior Amineum maius aut murgetinu apicium lucanu confcrito epterp uitcs Mifcllp maxime in qucuis agrum conucniunt in lora redte conduntquot;:quas fufpen/ das duricinas amineas maiores:uelad fabrum fcrrariu propade redte leruantTmcc funt uetuftiora de illa re latmp lingup prpeepta tam prope ab origine fumusquot;. Ami/ neam proxime didam Varro fcantina uocat.In noflra ptate pauca cxcpla confumate huius artis fuere. Verum eo minus omittenda ut nofeantquot; etiam premia quç inoi re maxime fpedanf.Summa ergo adeptus eil gloriam.Acilius ftclcmus c plebe li/ berta Ix.iugerum non amplius uincis excultis in numétano agro atq; cccc.nummis ucnundatis.Magna fama amp;nbsp;uetulano egialo perinde libertino fuit in Capania rure liternino:maiorq; etiam fiuore hominû:quoniam ipfum Africa colebat exiliû fed-maxima eiufdé ftelcni opera rhcmio palcinoni alias gramatica arte celebri in bis xx annis mercato numum in codé numetano dccumi lapidis ab urbe diuerticulo.Elt aut e ufque quaq ; nobilitas mercis per omnia fuburbana. Ibi tame maxima:quonia et negleda per indiligctiam prpdia parauerat:ac ne in peflimis quidc clegantioris foli hpc agrpffus excolere no uirtutc animi fed uanitatc primoque notaminc in illo pallinatis de integro uincis cura Steleni dum agricolam imitatur ad uix credibile miraculum perduxit intra viu.annu cccc. numu cmptori addita pendete uindemia Cucurritque no nemo ad fpedandas uuai^in bis uincis flrucs littcris eius altiori/ bus contra id pigra uicinitate fibi patrocinantc.NouiUimeanneo Seneca pricipatu traditionis ac potentipqup poflreino nimia fuit fuper ipfum minimeutique mira' ti in anneu tanto prpdii ciusamore capto ut non puderet inuifo alias regiones ofte' taturo tradere palma earn emptis quadruplicato uineis ilhs intra x.fere curç annum digna opera qup in ccubis fctinifquc agris proficeramp; quando amp;nbsp;polka fppenumero fepten os culeos fingula lugera hoc effamphoras Centenas quadragenas mufti de' dere.Ac ne quis ficftam in hoc antiquitate arbitraretquot; Idc Cato denos culeos redde' rc ex iugeribus Icripfit efficacibus excplis no maria plus temerata co ferre mercatori non rubrulittus indicii uc merces petitas g (edulii ruris lare.

Ino antiquiffima claritas inaroneo in thracip maritiina parte genito ut audior eft bomerus.Neq; emm fabulofa aut de origine uaric prodita côfcCtamur:prçterq Ariftci i primu omnium in eade gente uel mifcuiffc uino fuauitatc prpcipua utriuP que naturp fpontc prouenicntis. Maroneum uicics tanto addito aquç milcendum homerus prodidit.Durât etiam lus in cade terra generi rigorq; indomitus:quippe cum mutianus ter Conful ex bis qui nuperrime prodidere fextarios fingulos odio genis aqupcópctit mifceri prüfens in eo tradtu. Elle auté colore nigrum odoratum uetufiitc pinguefccre amp;nbsp;prannio quod homerus tide celcbrauit. Etiam num honos durât.NaCcitur zinyrnc regione luxta delubru matris deum in reliquis generi clari' tas non fuit alicui.Anno fuitomniu generu bonitas l.opimio Confulc cum fe grac cus tri.pl.fcditionibus agitatis intcrcinptus c(l.Ea Cpli temperies fulfit codluram folis uocant opere natalis urbis dcxxxiiii.duratqueadhuc uinca cc fereannis lam in fpecicm rcdadla mcllis afpcri- Etcnim hpc natura uinis in uetuflatc elf nc portari per fc queant unciç aqua ufquc in amaritudinem carie indomita Scd cptcris uinis

ocr page 291

comcndandis minima aliqua mixtura medicameu funt:quod ut cius teporis cxtia' ttone in fingulis apboris ccntcni minimi llatuanf.Ex bis tame ufura inultiplicata femeffibus qupamp;ciuilis ac modica cfl.In C.Cpfaris gcrmanici filii principatu ano clx.fmgulas uncias uini conflituiGe nobili exemplo docuimus referentes uit apopo nii fecundi uatis.Cçnaquc quam principi illi dedit tantum pecuniariu dedit ci uini apotheca nec alia res maius incrcmctum fentit ad xx.annu maius uc ab eo difpcdiu non proficietc prçcio:raro quippe adbuc fuere nec nifi uini potatus fingulis teflis milia numum beunefes foli picata fuaiquo^ genera diximus pluris permutare fed iter fcfc amore patrio crcduf.Idq; uinu frigidius rcliquis exiflimafin frigido potu

Ino natura cfb bauflo accendedi calore uifeera intus foris infufo refrigerandi nec alienum fuerit comemorare boc in loco quod Androcides fapicnti a clarus ad Alexandrum magnf i fcripfit intcpcranti a cius cobibcs. Vinum poturus rex memc/ to te bibere fanguinc tcrrpficuti uenenu eft bomini cicutp uinum:quibus prpccptis hille obteperauiffamp;iprofedto aicos intcmulcntia non intercmiffamp;:prorfus ut lure dici poffit neque uiribus corporis utilius aliud neque aliud uoluptatibus pcrnicio/ fius fi modus abfit.

Encra autem uini alia aliis gratiora effe quis dubitet aut non ex eodem lacu alius prpflantior potus altero.Altero germanitate prpccdcrc fiuc tefla fiuc for' tuito eucntu. Quamobre de principatu fiquis indicé Idatuet liuia augufta lxxxxii. annos uitc purimo uino retulit acceptos nonaquofo. Gignitquot; in finu Adriaci ma/ ris non procul a tiinauo fonte faxco colle maritimo afflatu paucas coquente ampbo ras nec aliud apertius medicamctis ludicatur bocefle crcdideri quod grpci cclebran' tes miris laudibus paidfauu a ppcllaucrut cx

finu. Diuus au

protulit cuncftis amp;nbsp;fere fccuti principes propter confefla cxpcrimcta non temere cru' ditatibus noxiis abeo fihua nafeif. Supra forum Appiiantca cccubo erat genero' fitas celeberrima in paluflribus populetis finu aclano quod lam itcrcidit in curia co loni lociqueanguftia magis tamen fodancronis ga baiano lacu boftiain ufq; naui' gabilc incobaucrat. Secuaa nobilitas pbalcrnoagro crat amp;cxeo maximefauftiano cura culturaqrid colligcrat. Exolcfcit boc quoque nimietate copiç potiufg bonitate Audentium pl^alernus ager a ponte Campano Icua petentibus urbanam Colonia fyllanam nuper capuç contribute incipit. Fauffianus autc circitcr iiii.a uico prope ccdias quiuicus alinueOhvi.abcflmcc ulli in uino maior auctoritas folo uinoi^fla' ma accenditur.Tria cius genera auftc2^:dulce:tcnue.Quida ifta diflinguut fummis collibus Caucinum gigni.Mcdiis fauffianurimis pbalernu.Non omittedum autc nulli cou que celebrentur lucundu fapor e uupcAc.Ad tcrtiam palma uarie uencre albana urbi uicina prpdulcia ac rara inauAcro. Itc furentina in uincis tantu nafcetia conualcfcctibus maxime probata propter tenuitate falubritatequc. Tibcrius Cpfar diccbat confenCiffe medicos ut nobilitate furcntino darent.Alioqui efle gencrofum acetum C. Celat qui fucceffit illi nobilem uappam certant maffica atque ex monte gaurano putcolos baiaCque profpectantia. Nam pbalerno Contermina ftatana ad principatus uencre non dubie palmique fecere fua quibufque terris tepora fecudu quod rerum prouentus occafufquc.Iuncta bis proponi folcbant calcnaamp;quç in ui' ncis arbuflifuc nafeuntur fundana ex alia uicina urbis uclitcrna priucrnatia.Nam quod fignie nafciturauAeritatc nimia Contincdo utile aluo inter medicamina nu' meratur. Quartum curridum publicis epulis obtinere a Diuo lulio.Is eni primus aucAoritatc bis tribuit ut epulis cius apparamp;. Mamertina circum meflana in Sicilia geniti. Ex bis lotulana ab auctore didU iVo cognomine proxima Itahp laudantur prpcipuc. Eft amp;nbsp;in eade Sicilia tauronimitanis 1ones lagenis pro mamcrtino ple' luque fubditis.Ex reliquis autca lupero mari pr^tucia atque anconp nafcctia bc qup

ocr page 292

a palmi um forte enata pilmcGaappellaucrc. In meditcraneo uero ccfcnatia ac ma' ccnatiana.In ueroncfi ité rbctica pbalcrnis tatu poHIata a uirgilio:moxab itio finu maris Adriatia.Ab infero auté latimcnfia grauicana flonienfia bctrurip palma lima liguriç genua. Inter pireneu alpefque mafhlia gemmo fapore:quado amp;nbsp;condiendis aliis pinguius gignit:quod uocant luccofum.Veteranu inter gallias confiait audio ritas. De reliquis in Narboncfi genitis adeuerare non cft:quoni a officina cius rci infecere tingctes fumo .Vtinäque non amp;nbsp;herbis ac medicaminibus noxiis quippe etiam alce mercator fiporeicoloreq; adulterant. Ve^c amp;nbsp;longinquiora italipabaufo/ nio mari non carent gloria. Tarentina amp;nbsp;feruiciana amp;nbsp;confcntic genita amp;nbsp;tempfcac babie: lucanaq; antecedentibus tburuniis:omniu ucro eoru maxime illuftrata mef/ falc potu amp;nbsp;fhlute lagarina no procul a gremeto nafcctia.Campania nuper cxcitauit nouis nominibus auctoritate fiuc cura tiue ufu ad quartu a ncapoli lapide trcbelli/ cis luxta Capuam Ciulinis amp;nbsp;in fuo agro trebcllanis:alibquin femper intcr plcbcia et trifolmis gloriata.Nampompcianis fummu x.anno: ^ieremetu cft nibil fenedta confercte dolore etiam capitu in fcxta horam die fcquctis ifella deptphedunf:qbus exemplis nifi fallor manifelfum elt patriam terramq; referre no unam amp;nbsp;fupuacua gene^ confectione innumera cum eadem uitis aliud aliis in locis appcllat:bifpani/ 'arum lufitana copia nobilitatquot; elegantia ucro tarraconcnfia amp;nbsp;balarica cx infulis con feruntur italip primis:ncc ignoro inulta pr^tcrmifla populofqicxiflimaturos qua' do fuum cuique gcnti placamp; amp;nbsp;quocuque catur fabula cade repcriatquot;. Diui augufti iudicioi ^ac palacii pcritiffimuclibcrtis cenfuram uini in epulas cius facicntcdixiile hofpiti de indigcntia uino nouum quide fibi gullu cffcicupqucnon cx nobilibus fed epfarc non aliud potu^mec negauerî amp;nbsp;alia digna elle fama: fed de quibus cun' fcnfus cui indicaucrunt hçc funt.

Vnc fimili modo tranfmarina dicemus.In fumma gloria poft homerica illa de quibus fupradiximus fuere tbafium chiumquc cx chio quod arufium uocat:bis addidit Icfbium crafiflrati maximi mcdici auctoritas circiter cccc.l.anno urbis Ro. Nunc gratia ante omnia eft clazomcnio poftg parcius mari condiût Icfbium fpôte naturp Tup marc fapit:nec tinolici per fe gratia ut uino:fed cuius dulcis admixtio re liquo^ duricia fuauitaté accipiat fimul öc ptatciquoniam uctuHiora protinus uidéf Ab his dignatio cflSycionio cyprio thclmcfico tripolicico beritio tyrio fcbcnitico In pgypto hoc nafcitquot; tribus generibus uuay: ibi nobiliffimis thafo amp;nbsp;alopcucc:poil hpc auctoritas hippodamantico milfico cantarcte protopo Enidio catace caumente petritc niconio.Nam mcfogitcn capitis dolorcs faccrc cópcrtum cfl.nccephcfium Èalubrc elle quoniam mari defruto condiatur.Apamenu mullo prpcipueconucnirc dicitur ficut prpcocium in Italia.Eli enim amp;nbsp;hpc proprietas geney : ut dulcia utique intcr fe non congruant.Exolcuit amp;nbsp;protagion quod italicis proximu fecerat.Afcle/ piadis fcholpappollodorus mcdtcis in uolumincquo fuafit ptolcmpo regi quç ui/ na bibcrct italiens etiam tum ignotis.Laudauit in ponto na(pcrccnite:mox orceticu cneatheu leuchadium ambraciothem:amp;quod cunctis prptulit prpparantiuifed mi/ noris fampeffe dixit:quoniam ante vi.annum no placeret.

Actenus bonitas uini nationibus debetur apud grpeos iure clariffimu nome quod appellaucruntquot; brion ad plurimos ualitudinu ulus excogitatu ut docebimus in parte mcdicinç.Fit autc hoc modo.Vuç paulum ante maturitate decerptç ficcat acri (bic ter die uerfàtç per triduum quarto cxprimutquot;. Dcin cadis folc inuctcrantur cui marinam aqua largiore mifccnt:a fcrui furto origine orta:fic ut menfura exple' rct.Idqi tranflatum in album muflum leuccnium appellatquot;. In alus aute gentibus fimili modo factum thctalafamcnon uocant. Thclaiitem aute uafis muffidciectis

ocr page 293

Cotonco malo fimilis licbrymp ex bauftcro iucundior intus fimilitudo barudinis fucco pugnans In banc circa cams ortus aduolant pennati ucrmiculi crodctcs ob id in (crobeïordidcfcit ftirax laudatur poft fupradióta ex pifidia fydone Cypro Cilicia^ Creta minimccx amano fyrip mcdicistfed unguentariis magis.Color in quacuque natione profertur rufus amp;nbsp;pinguiter lentus deterior furfurofus amp;nbsp;cano fitu obdu' cftus.AdulteraturCcdri refina ucl guini ucl mclle:autamigdalis amaris. Omia ea dcprpbendunt' 'guflu:prpcium optimo xviii-Exit amp;nbsp;in pampbilia fed acrior minus que fuccofus.

Atamp;galbanu Syria in codéamano monte amp;nbsp;ferulam:qua ciufdem nominis refinç modo ftigonitu appellant quod maxime laudant Cartilaginofum pu' rum ad fimilitudincarinoniaci minimeq; lignofum.Sic quoq;adultérat fiba aut facopcnio.Since^ fi uratur fugat nidore ferpentes permutaf amp;nbsp;in libras xv.mcdi/ cinç boe tantum.

Anacem amp;nbsp;unguentis eadem gignit nafcente amp;nbsp;in ipfo fine Arcbadiç:circaqi trimantbi fontes amp;in arcbadia ÖC in maccdonia ferula lui generis v. cubitorii follis primo quaternis: mox fenis in terram laccntibus ampla magnitudine rotu' disln cacumine ucro oleagineis fcminc in muicariis dependente ut terulp.Excipit fuccus icifo caule meffibus radice in autumno laudatur candor cius coadti lequens pallido ftatera.Niger colos improbatur:prpcium optimo in libras x. bini.

B bac ferula differt quç uocatur fpodilton foliis tantum quia funt minora et platani diuifurainó nifi in opacis gignitur fernen eodem noininc filis fpctie babet medicinp tantum utile.Dat amp;nbsp;malabatrum fyria arbore folio-conuoluto arridi toiii colore ex quo premitur oleum ad unguenta fertiliore eiufdepgypto: laudaciusex i' diauenit in paludibus ubi gigni tradunt lentis modo odoratius Croco nigricans Cibrumque quodda falis gultu. Minus probatur Candidum celerrime fitum in ucnulfate fcntit. Sapor cius nardo fimilis cfledebamp; fub lingua. Odor ucro luHcr/ uefadti in uino atccedit alios:in prpcio quidc prodigio fimilc cftax.lingulis a cccx. pcrucnire libras.Eoliu autem ipfum in libras Ixx.

Lcum amp;nbsp;ompbacium cft.Fit duobus generibus amp;nbsp;to tide modis ex olea amp;nbsp;ui/ tcolca adhuc alba cxprpfTa.Dctcrius ex druppa ita uocatur priufqua in cibu matura fit:iam tantum colore mutans.Differentia quod boc uiride elt:iliud candidu e uite fit pfitia aut amnimca cum fit acini ciceris magnitudine.Ante Canis ortum in pri ma lanugic demetitur uua eiulque melligo.Rcliquu corpus folccoquifnobturni rores caucntur in fiCtilicondita melligo colligitur.Subinde cyprio pre fcriuf.Opti' mique rufa acriorq; amp;aridior prptiu ompbatio in libras xvi.bit amp;nbsp;alio modo cum mmortariis uua imatura tcrif ficcataq; in folc poftea digeritur in paltillos.

Odern amp;nbsp;brion pertinet uua populi albçoptima circa gnidu aut cariam in fi^ ticntibus aut ficcis afpcrilquc fecunda in litip cedro

Odern amp;nbsp;oenantbc pertinet. Eftaute intus labrufee uua colligitur cum flore cumoptie olet.Siccatquot; in umbra fubftrato lintbeo: atque ita in cados conditur pip/ cipua ex parapotamia.Sccunda ab Antbiocia atque laodicia fyrip.tertia ex motibus mcdicis:bpc utilior mcdicinp:quida omnibus proferunt eam qup in cypro iluia na' fcitur.Namqup in Africa fitad mcdicos tatum-pcrtinct uocaturqi maliiaris.oibus aute eil alba labrufea prpffantior g e nigra.'

St prêter ea arbor ad cade unguenta pertinens quaalii clatc uocant:nos abiete alii palmi: alii fpati: laudat namoniaca pgypti a maxie:deinde lyriaca dutax-t

ocr page 294

in locis fitientibus odorata pinguilacbrvma quç in unguen additur ad domandu oleum.In fyria gignitquot; amp;Cinn.imu quod cariopon appellant:bbc cllluccus expr^P fus nuc i multum a iurculo ucii Cinnana diHcrens uicma laniu gratia prçciumm libras alfcs xl.

ACTENVS INODORIBVS HABENTPRB cia iylup crantq i per fe mira fingula:uiuitque luxuria ea , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnia mifcercamp;ccunctis unum odore facere iia reperta funt unguenta.

Ngucnta quis primus inuencrit non traditur ili acis teporibus non erant nec turc fupplicabat Cc/ dri tantum amp;nbsp;Citri (uoi^ fruticu amp;nbsp;in (aeris fumocon/ uolutum in nidore ucrius q odorenouerant.Iam lofp fucco reperto.Nominatquot; eni id quoq; in olei laude per farum gentis unguentiu fed amp;nbsp;illi mandent eo amp;accer/ fita comendationeingluuip natum uirus cxtiguutPrimuquodpquidc inueniam Caltris dani regis expugnatis In reliquo cius apparatu alexâdcr cçpit ferinium un' gucntoi ^poftea uoluptas cius a noitris quoq; inter laudatissima atque ctiain bone/ Itiffima uit p bona admida cibbonos quoq; te ad defunctos ptincrc ccpit:qproptcr plura de eo diccmus qup bis non crût fruticum ad prüfens nominibus tantu ludica bunturmatura uero coy: fuis redduntquot; locis. Vngucntis cognomina dedere alus pa^ trip:aliis fucci:aliis arbores :aliis caufp:primuquc id fcire cducnit mutata aucftoriiate ad peius tranfiifc gloriam laudatiffimu fuit antiquitus in dclo infula poftea mede/ fiu nec mixtura amp;nbsp;copofitione tatu boc accidit:fcd ude fucci uarie alibi ad qualibet prpualucre autdegenerauere innu coryntbi diu maxime placuit:poftcacyrici.biinili modo rbodinu pbafclli quam gloriam abitulere Neapolis Capua prpncftecorcinu in folis Cilicip diu maxime laudatum cfl:mox rbodi ocnatbinumin cypro prepofi/ tum:poftca dramitbeo.Aromancinu in cboo:poflea codé loco prolatu clt melinum. Cyprinum in cypro:dcmdein pgypto ubi mendefium amp;nbsp;metopium fubito gratius fadtu eff: mox boc abflulit pbpnicc amp;nbsp;Cypri in laude fgypto reliquit panatbcnaicu fuum atbene perfeucrante obtinuere. Fuerat amp;nbsp;pardalium in tarfo:cuiusetiac0po/ fitio amp;nbsp;mixtura oblitterata efl.Narciffinu quoq; e flore narciffo defiit coponi. Ratio faciendi duplex fuccus amp;nbsp;corpus illc olci generibus fere conflat: bic odoru: bçc ity/ gmata uocituUa bedifmata:tertius iter bpc eff colos a multis neglectus :buius caula adduntur cynabaris amp;nbsp;bancufa fal alperlus olci naturam cobercet quibus bancufa adiebla cftfal non additur. Rcfina aut gummi adduntur ad contincndu odorem in corpore.Celerrime bis cuancfcit atque defluit fi non funt bpe addita.Vnguentoru expeditiffimu fuit:primuquc ut ucrilimilc ell ebeno amp;nbsp;balanino oleo incrcuit:de quibus fupradiximus.Dein mendefium balamino rcfina myrrba:magifquc etiam num nccopio. Oleum boc ellamigdalis amaris exprpffum in pgypto:cui addidere ompbatium Cardamu luncum Calamu uel uinu myrrbam feme balfami galbanu rcfinam tbcrcbintbinam e uiliffimis quide bodieq; cft ob id creditu amp;nbsp;id luetufliHi/ mum elle quod confiât oleo myrteo Calamo cuprçffo Cypro lcntifco:cum mali gc/ ncrati corticc:fcd diuulgata maxime unguenta crediderim rofa qup plurima ubique gignitur.Ita$ fimplicuiima rbodina mixtura diu fuit additis ompbatio flore rolF Crocino Cinabari Calamo meile luuco falis flore aut bancufa uinçgt;:fimilis ratio et i Crocino additis Cinabaribacuf a uino limiiis;amp; in fampfucino admixtus opbatio

ocr page 295

calamo.Optimû hoc in cypro amp;nbsp;mitilcnis ubi plurima fampfucus miCcentur amp;nbsp;ui' hora genera olci myrto lauro quibus additur fampfucinum lilium fonum grpeum myrrba Cafta nardum iuncus cinnamomû:c malis quoq;cotoneis ex rutbis fit oleu ut diximus melinu quod in unguenta tranfit admixtis ompbatio cyprino famio balfamolunólo cafia abrotano fifinu tcnuiifimuomniu cftConflat ex illis balano calamo croco myrrba:etide cyprinu ex cypro amp;nbsp;ompbatio et cardamomo calamo fpaltro abrotano. Aliqui amp;nbsp;in cypru addunt myrrba et panacc:bocoptimu fydone mox fgypto fi non addatur fifaminu olcu durat amp;nbsp;quadriennis excitatur cinnamo' motellinu iit ex oleo rcccti cipero calamo melliloto tçnogrçco meile malo amaraco: boc erat celeberrimu inenandri poetp Comici çtate:poftea multo fucceffit propter gloriam appellatu megaliwm ex oleo balanino calamo:iunco xilobalfamo cafia refi' na buius proprietas ut uentilletur in coquendo donec definat odore.Rurfus refri' geratu odore fuu capit.Singuli quoqifucci nobilia unguenta faciunt.In primis ma' lobatrum poftea iris illyrica excifizcna.Amaracus berbarii in utraque pauca bis et aha alus mifcent qui plurima alterutri mcl falis florc ompbatiu ac agritoliam panace Externa omniaamp;prodigiofa cinnamomo precu. Addicitur cinnamo balaninum olcuxilobalfimu calamus lunci balGmi femina mirrba mclodoratu:unguentoru bjc craffiifimj prpcia ei ades ad ccc. Nirdinu fiuc foliatu cofht 6pbatio balanino lunco coflo nardoamonio myrrba balfimo in boc genere conucnict meminide bcr barumqup nardum indicu imitarentur fpeticsnoué a nobis eße dieftas. lanta ma/ teria adulterandi eft. Omnia aute acutiora fiunt collo amonio quç maxime nares fcriut.Craffiora myrrba fuauioraqucmcdicinp autem utiliora croco:accrrima per fe amonio.Hoc amp;nbsp;capitis dolores tacit:quida fatis babet afpergere quç funt preciofif/ fimacçteris decoctis impendio procedentes: led non eade cit uis nifi una decoélis myrrba amp;nbsp;per fc unguentû facit fine oleo çflate dûtaxat:alioquin nimiam amaritu' dinéaffert.Cyprino uiride fit.Sufmo unguinofum:mcndefio nigru:rbodino can' didum:myrrba paUidû.Hçc funt atiquç undlionis genera amp;nbsp;poltca orticinaip iuita Nunc dicetur Cumulus iplcdclicia^ lt;X fummaaubtoritas rci.

Rgo regale unguentû appellatum quoniam partboi ^ regibus ita temperatur Codât mirabolano Coito amonio Cinnamomo:comato:cardamomo.Nardi fpica maro myrrba Cafia flirace ladano oppoballamo:calamoluncoquc ocnantbe male' batro fericato cypro afpalto panace:croco cipero amaraco lato mclle uino.Nibilque cius rci caufa in Italia uicdric eomniu.In Europa uero tota prêter Irizillyricaamp; nar/ dum gallicu gignitur. Nam uinum amp;nbsp;ro{hamp; myrti folia:oleumquccomunia fere omniu terrain intelliguntur ficcis odoribus. Conllatque diaplatmata uocatur. Na feces unguenti magiata appellant inter omnes potctiliimus odor quilquis nouiHic additur.

Nguentaoptime feruantur m alabaUris:odores in olco:quod diuturnitate eo' ru tanto utilius ell quito piguius: ut ex amigdalis: amp;nbsp;ipta ungucu uctullate meliora.Solinimicus bis: quamobre in umbra coquunfpluinbcis,uafis.Lxpinietu eo^inuerfa manucapitfne carnofpptis calor uicict.

AEc ell materia luxus e cundlis maxime fuperuacui.Margaritç eni gemp qup ad berede tarnen tranfeunt ueltes prolongant tépus. Vnguenta illico expirant.ac fuis moriuntur boris.Sûma cóinendatioco^ut tranfeunte femina odor inuitct etia aliud agente. Excedunt quadragenos denarics libra tanti emituruoluptas aliéna Etenim odore qui gerit ipfe non fentit fed tarnen amp;bçcaliqua differentia (ignad.i funt in M.Ciceronis monumentis inuenitur unguenta gratiora elle quç terra qui deque crocum fapiant:quando etiam coriupuHimo in genere: magis tarnen luuat

ocr page 296

qupdim ipGus uicii feueritis. Scd quofdam craffitudo maxime delretat id ipfum approbantes linique lam non folum fed amp;nbsp;perfundiunguentis gaudent.Vidimus etiam ueftigia pedum tigui:quod matbonc monftrafTe Neroni principi ferebant: quefo ut qualiter fentiretur luuarct ab ea parte corporis: nec non aliqué ex priuatis audiuimus uifide fpargi parietes balnea? ^unguento:atqueC.principe folitû lauan ac ne principale uideatur hoc bonii amp;nbsp;pofteaquedam ex fcruis Neronis:maxime ume mirum eft bac gratiam penetrate amp;nbsp;in caftra Aquilç certe ac figna pulucrulc' ta illa ex cuRodiis borrida lunguntur feftis diebus utinam q; dicere ponemus quis primus inftitui{ramp;. Ita eft nimi^ bac mercede orbe terra:yc corrupt^ deuiccre aquilç Ifta patrocinia quçrimus uiciis ut per boe lus fummatur caffide unguenta:quando ld primuad Romanos penetraucrit non facile dixcri.Ccrtu eftantiocbo rcge afiaqi deuictis urbis anno dlxv.p. licinium Cragum:amp; luciu Iulium Cpfaré cenforcs cdi' xitle ncquis ucderct unguenta ex otica. Sic eniappellauere.At bcrcule lam qu!d.im etiam in potus addunt:tantaq; amaritudo cft ut odore prodigo fruantur ex utraque parte corporis L.plo.cium L.planci bis confulis ccnforis ne fratré profcriptuatriu iuris in falcrnitana latebra ungucti odore proditu conftat:quo dedecore totaablolu' ta profcriptio cft.Quis enim non merito ludicct periffe tales.Cçtero terraru omniu Fgvptus acomodatiffima unguentis-Ab ca Campania cft proxima.

Opia rofp ludca inclyta cft.uel magis palmis:quarum natura nunc dicef.Süt quidc in europa uulgoq; italiaifed fterilcs.Ferut in maritimis bifpanip trucftu.Vc^ immit cdulcc in africa fcd ftatim cuancfcctem.Contra in oriente cx bis bina genera qup aliquibus panis plurimis uero etiam quadrupedû cibusiquamobré iure dicent cxterne:nulla eft in Italia fpontegcnita:ncc in alia parte terrain nifi in gallicia frugi/ fera uero nufqua nifi in feruida.Gignitur leui fabulofaq; terra maiori in ptc uitroü Gaudet amp;nbsp;riguis totoqi anno bibere:cumamet anno filcnti a fimo quida Icdi putat et allyriou pars aliqua fi no riuis mifceat. Genera earu plura amp;nbsp;prima frutice non excedentia fterilc banc aliubi amp;nbsp;iplam fertile breuefq; rami obire.Vmbra foliorum tecftorii uicc;bic parietibus plcrilquc in locis prçftat. Contra afpcraginccft proceri/ ori filup amp;nbsp;arbore amp;nbsp;ipfo folioi r aculeo fructificante circa totos pectinati quas liluc/ ftres intelligi nccefle eft.Incerta tum libidincctiam mitioribus fc mifcct.Rcliqup teretes atque procerp denfis gradatifq; corticu pollicibus aut orbibus facile ad fcan/ dendu oripntis populis probent utile fibi arborequpidutis circulu mira pernicitate cum bominc fubcunte Comaomnis in cacumine amp;nbsp;pomueft non inter folia utep/ teris:fcd Tuos inter ramos palmitibus racemofum utraq; natura uue atq; pomi folia ut in citeris fed fuos intcr ramos ocultato mucronc:lateribus inter fe bifidatis bellas primudemonftrauerc gemas. Nuncad funes uitiuque nexus amp;capitu leuia um' bracula funduntquot; arboribus:imo potius omnibus qup terra gignit berbifquc etiam utrunque fexu effe diligentiffimi naturp tradunt:boc in plenu latis fit dixilfc boc in loco nullis tamen arbortbus-manifeftius.Mas in palmite florctifemina citra florem tantu germinat fpinp modo. Vtriufq;aut c prima nofcitur pomi caro poftea lignu intus boceft fernen eius.Argumentu quod paruç fine boe repcriuntquot; in codé palmi te.Eft auté ob longu non ut oliuis orbiculatu prçtcrca cçfum a dorfo palumato et in aluo media fiffura plerifque umblicantu undc primu fpargitur radix. Serif au/ té pronu amp;nbsp;bina luxta cópofita femina fupcrqi totidé quoniam ifirma fingulis plaça cft quaterne coalbcfcunt multis candidifq; lignuboca carnjbus difccrnitur.Tunicis alii corpori adbitentibus laxcqucdiftantis cacuminis folio adbçrés.Caro maturdcit anno quibufdam tarnen in locis ut in cvpro qgad maturitate non pcrueniat graco üpore dulcis eft amp;nbsp;folium ibi lacius fruólus q reliquis rotundior:nec ut deuoretur corpus uero ut expuaf fucco modo exprpffo amp;nbsp;in arabia languidpdulccs traduntur

ocr page 297

cibo gallinaceo generi faflidium gignit uuas appetendi.Fidlicio^ primu fit ex ipfo uino quoduocantalTynamon l)oc modo:alibi mufli fcxtarii xx.aqup dimidiu feruet donee excoquaturaquç menfura. Alii marinp fextarios x.tatunde pluuipin folc xl. diebus torrent dant egris:quibus uini noxam timent:proximum fite milio femié maturo cum ipfa flipula libram quadrante in cogios duos mufli maceratos amp;nbsp;poft vii.mcfcm tranffufo.Ex loto arbore frutice l^erba ditium cft ubi qupqi fierent.Fiut ete pomis qup dicemus interpretationibus non nifi neccflariis additis primuquce palmis quo partbi amp;nbsp;Indi utuntquot; amp;nbsp;oriens totus matiniai^quas uocant cyclcas mo/ dio in aquç congiis tribus macerato cxprpßoque. Sic fit amp;nbsp;ficites e fico: quam alii parmiprimu alii troci uocant.Aut fi dulce cfTe non libeat pro aqua uinaccoy tantus dem addicitur e Cypria ficu amp;nbsp;acetum fit procellens atque alexandria quoq ; melius uinum fit:ex ea filiqua fyriaca amp;nbsp;e pyris maloruquc generibus omnibus. Sed e pu' nicis rboyton uocaf:amp; cornis mcfpilis forbis moris ficcis nucleis pineis:bi mufto madidi exprimuntquot; fupcriora per fe mitia. Mirite Cato queadmodum fieri docuc/ rit mox paulo indicabimus. Grçci uero amp;nbsp;aliomodo ramis teneris cum fuis foliis in fabrio mufto decoctis ut tenfis libra in tribus mufticbgiis deferuere faciutdoncc duo fupcrfint.Quod ite filucftris myrti bacis facftum cft myrtidanum uocatur:boc manus tingitex bis qup in ortis gignuntur.Fit uinu e radice afparago Cumcla ori/ gano apii femine aprotano mentaliro ruta nepeta ferpilio marubio manipulos bi/ nos condunt in cadum muftum amp;nbsp;fapo fcxtarium amp;nbsp;aqup marinpeminam e napis fit duoy : denario? ^pondere in fextarias binos mufti addito.Item e fcylc radice inter flores amp;nbsp;rofp foliis ufus in linteolo in muftum colatis cum pondufculo ut fi dat xl. denarioy : pondere in fextarios uiccnos mufti nec ante très menfes uafe aperto. Itê in agro calido amp;nbsp;aliud e filueftri aromatice quoq; inucnio factitatum tantu non un guento^ copofitionc primoex myrrba ut diximus:mox amp;nbsp;nardo celtico calamo bi/ tumineoffis in muftum:autdulce uinudcfcCtis:alii de calamo lunco cofto nardo fyriaco ainonio cafia cinnamo croco palma aebaro fimiliter in oÆi.Apudalios nardi et malobatri vi.libris in mufti Congios duos additis qualia nue quo q; fiunt pipere et melle addito quç alii condita:alii piperata appellant.Inucnif ÓéneCtaritcs amp;i)er/ ba:quam alii menclion:alii mcdicam:alii fimpbiton:alii dcam:alii oreftium:alii ne Ctariam uocant radice poderis xl.in fextarios vi.muftiaddita.Similitcr in linteo ex exteris herbis fit abfcyntbites xl. fcxtariis mufti. Similitcr abfcyntbii pontici libra detoCta ad tertias partes uel fcopis abfcyntbii in uinum additis. Similitcr Ilopites ditio ifopo uncus tribus induos congios mufti conieCtis aut tonfis in uinum fiut et utraque alio modo circa radices uitiu fato fic amp;nbsp;eleboritem fieri ex ucratro nigro Cato docet.Sic fit amp;nbsp;fcamonitcs mira uitium natura faporc alienu in fe trabcdi qle et falicc redolent patauino^in paluftribus uindcmip:fic amp;nbsp;elleborum feritur in tba/ fo aut Cucumis Alueflcr aut fcamonitcs quod uinu tborium uocaf quoniaabortus facit: Fit amp;nbsp;ex berbis quai^naturp fuo loco dicentur: cft amp;ocba de radice gentiane et traguritano amp;diptamo aflaro dauco elleboris pannacea fpblagora choro thymo mandragora lunco uocarunt amp;nbsp;fizinum amp;nbsp;itacomeli amp;nbsp;Icblifpagit c quo^ lam oblit' tcrata ratio eft.E fruticum uero genere ccdri utriufquc cuprçffi lauii pini pyri the/ rcbyntbi chalini lentifci haec aut lignum recens in mufto decoquut- Ite camelcp et camepitis amp;nbsp;camedrifis lignu codé modo et ex flore in congiu mufti x. dcnarioru pondere addito.

It uinum ex aqua ac melle tantu quinquennio ad hoc fcruari cpleftcm iubent Alii qui prudctiores llatiin ad tertias partes decoquut et tertiam uctcris mei' lis adiiciunt.Dcin xl.diebus Canis ortu in foie habcnt:alii diffufa ita x.die obturat hoc uocatur hydrumelli et uetuftatc faporc uini aflequit nutqua laudatius q in phry gia:quin etacctu mellc tepcrabatur:adco mhil intcnhptatum in uita fuit. Öxiinelli

ocr page 298

hoc uocarüt mellis x.libris iccti uctcris eminis v.falis marini libraaquçpluuiç fex tarios v.fufferuefacftis decics:mox elutriatis atq; ita inucteratis omniaa rbemifióe fummoauclore damnata amp;nbsp;berdecoadus co^ ufus uideri poteft: nifi fi quis natu/ rç opus effe credit. Aromatice amp;nbsp;ex unguentis uina copofita autut biberet gcnuiffe ca frutices.lila funt cognitu lucunda folcrtia bumana bomini exquiréti.Nibil qdc ex bis anno durare prpterg quç uetuflate ipfa ficri diximus amp;nbsp;plura nc tricenis gdc dicbus non erit dubium.

Vnt amp;nbsp;in uino prodigia.Dicitin arcbadia fieri quod fecunditate fpminis im/ portet:uiris rabiem.At in Acbaia maxime circa carmam abi^partum uino atque etiam fi unam edat grauidpcum differétia in guftatu non fitTTrozenium uinu qui bibunt negantur gencrare.Ibafos duo genera uini diucrfa facere produnt .Vnum quo fomnus concilictur:altc:% uero quo fugetur.Apud eo(de uitis tbcarica uocatur CUIUS amp;nbsp;uinu ôe uua contra ierpctiuin idtus mcdet Tliba deoi^ tburis odore ex qua diis prolibant e diuerfo afpcdios damnata a fcris ferunt cam nec ab alite ulla attingi 1 bafiam uuam çgyptus uocatapud fe prcdulcc qup foluit aluum.ilii contra in licia qup foluta firmat.Aegyptus amp;nbsp;cobolada babctabortiuos faciente. Vinain apotbe/ cis canis ortu mutantur:qupdapolleaqup rcltituunf fibi fic amp;mari nauigato cuius lacfitus bis quç duraucrint tantu uctuilatis adiicere fcntit quatu babuerint.

TE quoniam religioé uita conflat prolibare diis ncpbaflum habet uina prêter imputatç ultis fulmine taeftç g quçluxta bommis mors laqueo pepederit: aut uuk neratis pedibus calcata amp;nbsp;quodcircûcifis uinaccis profluxerit aut lupcrnc deciduo immundiore lapfu aliquo polluta.Itc grçca:quoiam aquam babcat uitis ipfa quoq; manditur decoamp;is caulibus fummis qui amp;nbsp;condiuntur in aceto ac muria. Verum Ct de apparatu uini dixilfc conucniat cum grpci priuatim ca prpeepta condiderit arte que fecerint ficut cupbcmius amp;nbsp;Ariflo macbus amp;nbsp;Commades amp;nbsp;biccfius. Africa gypfo mitigat afpcritaté nee nó aliquibus partibus fuis calce.Grçcia argilla aut mar/ more aut laie aut mari lenitate excitât. Italiç in parte aliqua crapulana pice ac refîna condire multa uulgare eft prouinciifque finitimis anni prions uina fece acetone co' diunt ncc non amp;nbsp;ex ipfo mufto fiunt mcdicamina.Decoquitur nt dulccfcat portioe uirium:ncc durare ultra annum fpacium talc proditur:quibufda in locis dccoquut ad fapas muftaiinfufilque bis ferotiam frangut amp;nbsp;in boc tame genere amp;nbsp;in omnia' lio fummimftrant uafa ipfa condimetis picis cuius faciende ratio proximo dicetur uolumine.

Rborum fuccum manantium picc rcfinaque.Alip in oriente:aliç in Europa ferunturquçintereft Alia utrinq ; quafdä habet in oriente optimam^ tcnuiP fima tberebynthi fundunt.Dein Icntifci quam et mafticem uocant:poftea cuprcili acerrimi faporc liquida omnes et tantum rclinçtcradiorc uero et ad pices faciendas cedrus Arabica refina alba eft acri odorc difficilis coquenti ludaica callofior et there byntbi a quoqiodoratior. Syriaca attici mellis fimilitudinc habet. Cypria antecedit omnes -Eitaute melleo colore Carnofacolophonia prêter epteras fulua.Si terat alba lit graulor odorc:ob id non utuntquot; ea unguetarii.In afia quç fit epiceaadmoducan dida fpagas uocatur. Rcfina omnis diffoluitur oleo quodam et Creta figulina bpc fieri arbitrantur:pudctquc confiteri maximu lam honore cius ede in cucllcndis ui' rorum corpori pilis. Ratio aute condiendi mufla in primo feruore qui nouem dy cbus cumplurimu peragitur afparfu picis ut odor uino contingat et laporis quçda acumina ucbcmctius id ficri arbitrantur crudo florp refinp excitarique leuitate. L diuerfo crapulam compcfci et feritate niiniam frangicp uirus.At ubi pigra leuitas torpeat uirus addi ligurip maximc circupadaniiquc inuftis utilitas diicernitur boc

ocr page 299

modo pugnacibus mullis cripulç plus inditur Icuibus parcius.Sut et quç ex utro' que tondiri uclint neenon alia quç fimul et picc et natura uitium quç mullo• Quv bufdain in locis fponte fernere qua calamitate cum deferbuit fapor uappç accipit no me probrofum etiam bominu cumdegenerauit animus'Acetis enim ncquitiç icfl uirtus magnos ad ufus amp;nbsp;fine quis uita mitior dcgi no poiTit.Cçtcroy minoiycme dicaminis tanta cura eil ut cinere apud quofdri ceu gypfo alibi amp;nbsp;qbus diximus mo^ dis inllaurcntur fed cinere e uitis farmctis aut quercus proferunt.Quin amp;nbsp;marinam aquam ciufdem rci gratia ex alto pcti lubent fcruariq;ab equinodlio ucrno:autcerte node folllitio amp;nbsp;aquilone flante bauriri:uel fi certe circa uindcmiain bauriatquot; deco/ qui pix in italiaad uafa uino condiendo maxime probatur. Briticia fit e picea raß/ na ba^amara amp;auida amp;graui odore differentiam rationemquc facicndi proximo uolumincdemonllrabimus inter arbores feraces. Vicia prpter fupradida acor aut fumidu uirus aut picis aduUio.Experimcntu ucro fi fragmenta fubluccantac fub/ dente lentcfcat acore lucundo Afia piccm indicam maxime probatgratia picricam uirgiiius nariciam diligetiores admifccnt nigram mallice qup in ponto bitumini fi/ milis gignitur amp;nbsp;iris radice oleumque. Nam ceram accipientibus uafis copertum uina acciccre fed tranfterre in ea uafa in quibus acetum fuerit utilius q in ea in qbus dulce aut mulfum.Cato iubctuina concinari:boccnim utitur ucrbo cinis lixiuicum defruto codi parte quadringctefima pullegii ucl falis fefquilibra.Interim amp;nbsp;tonfo marmore facit amp;nbsp;fulphuris inctionc.Rcfinc uero in nouiffimis fuper omnia addi maturefeente lam uino lubct mullum quod ille tortinu appellat: nos intelligimus nouiflimecxprçflum amp;nbsp;addicimus tingcdi gratia coloris ut pigmcntu aliquod ui' niatq; ita pinguis fieri tot beneficus placere cogitur amp;nbsp;miramur nodiam elle in ui tium iclinantis experiments cil lamini plumbei mutatus in co colos propriu autc inter reliquos liquores uino nriulccfccrc autin acctû uerti.Extantq; medicinç uoluia fex uiniiiccata recipit ignes ac finc alimeto per fe flagrat. Cinis eius nitri naturam ainpl lus quod pinguior fentitur.

uires:

Agna amp;nbsp;colledo iam uino differentia in cella circa alpes ligneis uafis condut circulifque cinguntiatq; ctiain byerne gelida ignibus rigore arcetimirum dicftu:fcd aliquado uifum ruptis uafis ffetere glaciatp molles prodigii modo:Quoniam uini natura non gelatcit:aliafad frigus Itupcns tantu mitiores plagp doliis condut info/ diuntq; terrç tota aut ad portione fitus.Itc cçlum prpbcnt:alibi ucro ipofitis tcdisar cent. Traduntq; ad bpe praeopta latus ccllfuinarip aut certe feneflras obucrti in aq/^ lonc oportere uel ufque in exortu ;quinodialc flerquilinia amp;nbsp;arboi^ radices procul abeffeomnia qupodoris cuitandi facilimo in uina tranfitu ficofq; utique amp;caprifi/ cos.Dolus etiam interualladari ne inter fefe uicia ferpant contagione uini femp ocif fima quin amp;nbsp;figuras referre:ucnttuof a ac patula nimis utilia picari oportere ,ptinus aCanis ortu:poflca pfundi marmaaqua aut falfa. De Cinere e farmctis afpergi ucl argilla abfferCa murrba fuffiri ipfaque fppius cellas imbccilla uina dcmiflis in terra doliis feruanda: ualida cxpofitis nung implenda amp;nbsp;quod fupcrfit palfo aut defruto perungendu admixto croco pifa ueteri cum fapa. Sic opercula dolioru medicanda addita maflice ac pice.Bruma apcririuctat nifi fcrcnodieauflro flate luna uc plena Flos uini candidus probatur.Rübens trille fignum eft:fi non is uini calor fit.Item uafis incalcfccntibus operculifuc fud.intibus quod celeriter florere cçpit odorcmq; trahere non fore diutinum. Ipfa quoq ; defruti ac fapa cum fit cpluin fincluna:boc cil in fyderis cius coitu neque alio die coqui iubent:prçtcrca plumbeis uafis no ^re' is nucibusqiin glandibus additis cas enim tumu . cxcipcrc. Campanic nobilitlima expolita fub cliuo in cadis ucrberari folc lunp iinbre uctisaptiffimu uidef.

ocr page 300

C fi qs diligétius reputet in nulli parte operofior uita eft ecu no falubcrrimu ad potum aquç liquore natura dederit quo cetera omnia animalia utuf. At nos ui^ num bibcre amp;nbsp;lurncta cogimus amp;nbsp;tantoqueopere tanto labore amp;nbsp;impedio conflat quod bominis mente mutet ac furore gignat milibus (celc^ ubi deditis tanta dulcc dine ut magna pars non aliud mtç premium intclligat.Quinimo ut plus capiamus fucco frangimus uircs amp;nbsp;alia irritamenta excogitanf ac bibendi etiam caufa uenena conficiuntur:aliis cicuta prefumctibus ut bibere mors cogat: aliis punicis farina et qup referendo pudet doccrc.Cautiflimos ex bis imo balneis coqui uidemus cxani/ mefqueefferri.lam uero alios ledtum expecftare non poffenmo uero nec tunica nu/ dos protinus ibi amp;nbsp;anhelos ingentia uafh corripere uelutadoflentatione uiriuin:ac plane infundere ut ftatim uomantrrurfuf^ bauriant. Idqi ite^ tcrcioque tang ad p/ denda uina gcniti amp;nbsp;tang cffundi illa non poffint nifi per corpus bumanu.Ad l)oc pertinent peregrinçexercitatiocs et uolutatio in cçno:ac peeftorofa ceruicis repande oilentatio per bçc omnia bpc prodicatur fitis. lam uero qucri qup uafa adulteriis cp lata tang per fc paruin doceat temulctia libidines:ita uina ex libidinc bauriurit^atq; etiam prpmio iuitatur ebrietas.amp; fi difplicct emitur alius ut quanta biberit tantum edat:ct prociü uinolcntip uino accepit.Alius quatumaleaquçfierit tantu bibit. 1 ûc auidi matrona^ : oculi liccntcr graues prodût marito:tunc animi fccreta profcrut:alii teflamcnta fua nuncupat:alii mortifera loquuntquot; reddituras per lugulu uoces non continet qmultis ita peremptis: uulgoq iueritas lam attributa uino cft. Interea ut optime cedat folem oriente non uident ac minus diu bibunt:binc pallor amp;genppé dulpoculo^ ulcera temul p manus effundctes plena uafa quç fit ppna prüfens furia' les foinni amp;nbsp;inquies nocturna prpmiumq; fummû ebrietatis libido portetuofa ae lucundû ncpbas:poflca dic ex ore alitus fFdi:ac fere re^ omniu obliuio:moxcp me' morip rapcrc fe ita uita prpdicanticum priorem diem quotidie perdant.Illi uero ct ucnient e Iiberio Claudio principe ante bos annos xl.inûitutû ut leiuni biberent: potufq; uini antecederet cibos.Externis amp;nbsp;boe artibus ac mcdico:yc placitis nouitatc aliqua fefe comendantium.Gloriam bac uirtute partbi quçrûtifamam apudgrpeos alcibiades mcruit:apud nos etiam cognome Noucllius Torquatus mediolanenfis ad proconfulatum ufqie prptura honoribus gelhs tribus cogiis.Vndc amp;cognomc 1111 fuit e potis uno impetu fpccftante miraculi gratia.Tiberio principe in fenedh la fcuero atq; etiam Sceuola:fed ipfa luuetaad meru pronior fuerat caque comedatioc credidere. L.pifone urbis Rotnpcurç ab co dclcétû quod biduo duabulq; noctibus per potatione continuaretapud ipfum lam principe.Nec alio magis drufus Cefar regenerate patre Tibcrium ferebatur. Torquato rara gloria:quando amp;nbsp;hpears luis legibus conflat non libas fc fermone non leuatu uomitionc.No altera corporis pte dum bibcret matutinas obiite uigilias:plurimu haufite uno potu: plurimu prpte' rea aiii minoribus addiditcoptia fide no refpiraflc in hauriendomeqicxpuihc: ni hilq; ad elidendum pauimcntis Ionum ex uino reliquite diligcnti fito legum cotra bibendi fallacias. Tergilla Cicerone M.F.binos congios fimul haurirc folituin ipfi obiiciit M q; Agripppa tcmulcto fcyphu impacftum.Etcni hpc funt ebrietatis opa fed nimirum hanc gloria auferre Ciccro uoluit intcrfedtori patris fui M.Antonio Is enim ante cum auiditime apprehenderat hac palma cdito etiam uolumie de fua ebrietate:quo patrocinari fibi aufus approbauit plane ut cquide arbitror quanta ma' la per temulentiam terrain orbi mtulitet exiguo tepore ante prplium attiacu iduo' lumceuomit quo facile intcUigafut ebrius ïam fanguiné Ciuiû:et tanto magis eu fiticns Nanq; amp;nbsp;hçc necetitas uitium comitatur ut bibendi confuctudo augeataui ditatc:fcitumq ; ct Scytaru Icgatis quanto plus biberint tanto magis fitirc parthos clf amp;nbsp;occidentis populis fua ebrietas fruge madida pluribus modis per gallias hifpa' niafq; nomibus aliis;fcd ratione caihifpanip lam uptullatc ferre ea genera docucrut

ocr page 301

Aegyptus quoque (ibi e fruge potus fimiles excogitauit:nulla que in parte mudi ceffat ebrietas.Meros quippe hauriunt tales fuccos nec diluendo ut uina mitigent At hercule illis tellus fruges parere uidebatur heu mira uicioi^ folertia inuentu efl queadmodum aqua qupqiinebriaret. Duo funt liquores corporibus humanis gra tiffimirintus uini:foris olci.Arboi ; e genere ambo prpcipuifcd olei neccffarius nec fegniter uita in eo claborauit:quanto tamen in potu ingeniofior fuerit apparebit ad bibendum generibus clxxxxv.Si fpetics ucro cxtimetur pene duplici numero exeo' gitatis:tantoq ; paucioribus olci de quo in fcqucti uoluminc dicemus.

LEAM THEOPHRASTVS E CELEBERRI mis grpeoy auctoribus urbisRompanno circiter cccc.xl negauit nifi intra xl.paffus ab mari nafci.FcncRclIa ue^ ro omnino non fuidein Italia Hifpania atque Africa Tarquinio prifco regnate ab annis Po.Ro.clxxxiii.qup nunc perucnittranfalpes quo$ amp;nbsp;in gallias hifpaniafqi mcdias urbis quide anno.d.vAppio Claudio Cpci ne pote L. lunio Confulibus olci librp duodenis affibus ucnicre. Et mox ano dc.lxxx.m.Seruius cdilis curulis olci denas libras fingulis affibus prpftitit Po. Ro.pcr totum annum. Minus ea miretur qui fciat poft annos xxuCn.Pompeii quarto confulatu oleu prouiciis Italiam mififfc.Hcfiodus quoqi in primis cultum agro^ docendu arbitratus uitam ncgauit olcp fatore fructu ex ea pcrccpi(rc:gq tarda tunc res erat.At nunc ctiam in plantariis ferunt tranflataruquc altero anno decerpuntquot; baccp. Fabianus negat prouenirc in frigidiffimis olcam:ncqi mcalidiffimis. Genera eai^ triadixit uirgilius.Orchites amp;nbsp;radios amp;nbsp;paufias:nec de/ fidcrare raftros aut falces ullam ue curam. Sinc dubio amp;nbsp;his folum maximeq; cflu referre.Verutamen amp;nbsp;tondentur:cum amp;nbsp;uitcs atque ctiam interradi gaudent.Con' fequens ca^ uindcmia eft arfq; ucl maior oleo mulla tcpcrandi.Ex cade quippe oli' ua differunt fucci primu omniu cruda atque nondu incboat p maturitatis hoc fipo/ re prçftantiffimi:Quin et ex co prima nuda prpli laudatiffima ac deinde per diminu tioncs: fiuc ut nuper inucntum eft exilibus regulis pede inclufo quanto maturior bacca tanto pinguior fuccus:minufquegratus.Optima aute çtas ad decerpendu iter copiam bonitateq; incipicntc bacca nigrcfccre quam uocant drupas:grçci ucro dru/ peditas. Cftero ucro didantan maturitas illa in torcularibus fiat an ramis irrigua fuerit arbor:an fuo tantu bacca fucco:nihilq; aliud g rores cçli biberit

Etuftas oleo tedium affert non itc ut uino plurimuqucpratisannuo eft puida fl libeat intelligere natura.Quippe tcinulctip nafccntibus uinis uti necede no cd:quinimo inuitat ad feruandu blanda inteructcrati caries oleo uoluit parci fccitqi ea neceffitate promifcuum amp;nbsp;uulgo principatum in hoc quoq; bono obtinuit Italia toto orbe maximc agro ucnafrano ciufque parte qup licinianu fundit oleum:undc ct licinic gloria prpcipua oliup ungucta hanc palma dedere accomodato ipfis odore Dedit amp;nbsp;palatum delicatiore fcntetia De eptero baccas licinip nulla auis appetit.Re' liquu certame iter hiftrie terram amp;nbsp;bethicp par cft.Cptcro fit uicina bonitas puicus excepto Africp frugifero folo.Ccteris totu id natura conceffitoleu ac uinu: noniui' dit tantum fatifquc gloripm meffibus fecit reliqua crroris plcna:quam in nulla p:e uitp numerofiorc cfTe docebimus.

Liupconftantolco nucleo carne amurca fanies hcc eft eius amara fit ex aquis idco ficcitaubus minima riguis copiola.Suus quidéoliup luccus citolcuadqi

ocr page 302

prçcipuc ex imaturis intdligimus ficut de ompbacio docuimus. Augetquot; oleum ad arcturi exortum ad xvi.kl. Öcftobris.poflca nuclei incrcfcunt amp;nbsp;Caro cum fucci et imbrcs copiofi acceffere. Viciatur oleum in amurca: buius color oliua cogit nigreo feererideoque incipiente nigritia minimuamurep ante eam nibil.Et error bominu falfus cxillimantiu maturitatis initium quod eft uicii proximu. Dcinde quod oleu crefecre oliup carne arbitramur cum fuccus omnis in corpus babeat lignu quod itus grandefcat:crgo tum maximc rigantquot; quod ibi cura multa fine imbribus accidit ole um abfumitur nifi confecuta fercnitate qup corpus extenuet.Omnino cnim ut The opbrafto placet olei caufa calor cft qui etiam in torcularibus etia in ccllis multo igm queritur. Tertia eft culpa in parfimonia quoniam propter ipendiu decerpendi cx/ pedtatur ut decidat oliua.Qui medium teperamentu in boc feruat pcrticis decutiut cum iniuria arboi ^fcquetif^ anni damno.Quippc oliuantibus lex atiquilfiina fuit Oleam ne ftringito:ncuc ucrbcrato.Qui cauti flimeagunt barundinc Icui idtu nec aduerfos pcutiut ramos: fic quoque alternare trueftus cogitur decudis germinibus nec minus fi expediatur utcadat:bprendoeni ultra fuum tepus abfumûtueniétibus alimentu amp;nbsp;detinent locum.Argumentu efl quod nifi ante fauonium collcdte no' uas uires rclumunt amp;nbsp;difficilius eadunt.Prima ergo ab autuno colliguntquot; uicio ope no naturapaufia cuiplurimu carnis: mox orcbitcs cui oleiquot;poft radios bas eni ocif fimeoccupatas quia funt tcncrrimp amurca cogit decidere.DifFcruntquot; etiain in mar' tium menfem callof p contra bumorc pugnaccs:ob idq; minime licinia cominia co/ tia fcrgia quam Gbini regiam uocant no ante Fauonii afflatum nigrcfcentcs boceft ad vi.idus Februarii.Tunc arbitratur cas maturcfcere:ct quoniam probatiffimu cx bis fuerat oleum accedere etiam ratio prauitati uidcf:ferutq; frigore fterilitate fieri ficutcopiam maturitate cu fit illa bonitas non tepus (cd gcncris tarde putrefcentiu in amurcam. Similis error eoiledtam fcruandi in tabulatis ncc priulqua fu det prp mendi cumomni mora oleum decrefeat amurca augeatur.Itaq; nulgo non amplius fenas libras fingulis modiis cxprimi dicunt. Amureç mefuram nemo agitquanto ea copiofior rcperiatquot;. In code genere diebus adicdtis omnino in uidlu error eft pu' blicus tumore oliuç crefecre oleum cxiftimantiu proferri cum magnitudine copiam olei conflare indicio fint qup regip uocantquot;:ab alus maiorinp:ab alus bambipgradif/ fimp:alioquin minimo fucco amp;nbsp;in fgypto carnofiffimis olei cxiguu.Deca poli ucro fyrip per quam parue ncc apari maiores carne.tamecomen dantur. Quamobcaufam italicis trafmarinp prpferunfin Cibis cuolco uincanfamp;in ipfa italia cxcftcris pice' np amp;nbsp;lidicinp falc illp priuatim codiantquot;:amp; ut reliqua amurca fapa ue:necnó aliqup oleo fuo:amp; fine arceffita comcndationc pure innatant.Colimbadcs frangutquot; cadeqi barbai/: uiridium faporc condiuntquot;: fiunt amp;nbsp;précoces fcrucnti aqua perfufp qualibet immaturc:mirumqucdulcefuccum oliuambibcreamp;alicno faporc infici.Purpurcp funt amp;nbsp;in bis ut uuis si nigrum colore tranfcuntibus paufiis:funt amp;nbsp;fuperbp prpter tam didla genera.Sunt amp;nbsp;prpdulccs per fe tantu ficcatp;uuifq; pallis dulciores admo dum rare in Africa amp;nbsp;circa emeritam lufitanip oleum ipfuin falc ucndicatur a pin' gucdinis ultio corticc olep concifo odoré accipit medicatio.Alias ut uino palati gra' tia nulla efl.Nec ta numcrofa differentia tribus ut plurimu bonitatibus diflatodor intenui argutior: amp;nbsp;bis tarnen etiam in optimo breuis.

Leo natura tepefacere corpus amp;nbsp;contra algores munire cidé feruorcs capitis rc' frigerare ufum cius ad luxuriam uertcre grpci uitiO2/:omniu genitores in gymnafus puolicando.Notum eft magiflratus bonore cius octogenis fcflcrtiis ftergmeu olci uendidiffe. Olei bonore Romana maicflas magnum cxbibuit. Turmas equitum idibus luliis ex ca coronando Itc minoribus triupbis ouantcs:Atbcnpquoq; uitlo' rcs olca coronant:grpci oleaftro olimpip.

ocr page 303

Vnc dicetur Catonis placita de oliuis in calido amp;nbsp;pigui folo. Radium maio' rem Salcntina orcbitc paufiam fcrginam Cominianaalbifcra fcri iubct:aducit que finguli prudentia quam ca^ m fingulis locis optima effe dicut.In frigido auté et macro liciniam pingui cnim aut feruenti uiciari cius olcum arboremque iplam fertilitate confumi.Mufco prpterca amp;nbsp;robore mfeftarr Spectare oliuetajn fauoniu loco expofito fblibus cenfet.

Ec alio modo laudat condi oliuas optim e-orcbites amp;nbsp;paufias uel uirides g in muria uel fractis in Ictifco oleumg acerbidimaoliua optima fieri. Cetero gprimu e terra colligenda fi inquinata fit lauandam ficcari triduo fatis cŒe.Si gelent frigora quarto die prçmenda banc amp;nbsp;fale afpergi.Oleum in tabulato minui dctcriufq; fieri Itéinamurca amp;nbsp;fragiles bepfunt carnes amp;nbsp;inde feccs:quare fepius in diecrapuladü prptcrea concas amp;nbsp;plumbeas cortinas acre uiciari fcruentibus omnia ea fieri claufilq; torcularibus amp;nbsp;q minime uentilatis:ideo nee ligna cçdi ibi oportere:qua de caula e nucleis ipCiru ignis aptiffimus amp;nbsp;cortinis in labra fundendu ut feces amp;nbsp;amurca li/ qucntur.Ob id crebrius uaU mundandaifilcinam fpongia tergendas ut g maxime pura finceritas conflet:poilea inucntu ut lauarcnEutiq; terueti aqua protinus prçlo fubiccrctur folide.Ita enim amurca exprimitur:mox trapetis frabty promunt.Itc^t prpmi plus q centenos modios non probant quod frueftus uocaE.Quod ucro poll molam primuexcusum ell flos facetus tres gemino toro aqua ternis boibus noble et die prçmi uifum cfl.

Onerat tunc fiblicium oleum:idcoq; arbitror de eo nibila Catone diblu.Nuc eius genera plura primuq i perfcquemur ca gup ex arboribus fiunt amp;nbsp;iter ilias ante oinnes ex olcaftro tenue id multoq; amarius q olep amp;nbsp;tantu mcdicamctu utile Similimû bulc cil ex camelea frutice faxofo:nó altiorc palmo foliis olcallri bacciiq; proximo fit amp;nbsp;e Fici arbore in çgypto copiofaialii lcrotoné:alii fibin: alii lexamon filucflrem cam appellant. Ibiq; non pridé amp;nbsp;in bifpania pcruenit altitudine repete oleç caule ferulaceo folio uitium femine uua:^ gracilium palidarûque noltri ea uo' cant Ricinuma fimilitudinc feminis.Coquitur id in aqua:innatani~quc olcu tollit At in çgypto ubi abundat fiue igni amp;nbsp;aqua fale afperfum exprimitur cibis tçdû lu' cernis exile. Amigdalinû quod aliqui neopum uocant ex amaris nucibus arefactis et in offam contues afperfum aqua.Iteru tonfis exprimitur. Fit amp;c lauro admixto druppa^ : oleo quidaquec baccis exprimât tantum: alii folus modo: aliqui foliis et cortice baccaz e necnon ibracc a.ddut:aliofque odores.Optima laurus ad id lati toha filueflris nigra bacccis.Similc eil e myrto nigra:ct bpc lati folii ell mclior.Tondutquot; baccp afpcrfa calida aqua:moxdccoquutur:alii folioy molliHima decoquunt in oleo ctexprimunt:alii deiebla ea in oleum folc prius maturant.Eadem ratio amp;nbsp;in latiua myrto fed profertur filuellris minori fcminc:quamquida oxymyrfincmuocant:aiii cbamcmyrfinc quia coronp babet fimilitudinc.Efl.n. brcuis fruticofa.Fit amp;nbsp;e citro cuprpfTo nucibus luglandis: quod carfinum uocant. Mali fcedri quod bcfilcon. E grano quo$ gnidio purgato femineamp; tonfonte lentifco.Nam e cyprino amp;cglide Fgyptia fieri odo^ caufa diblum cfl. Indi e caflaneis amp;nbsp;fifamo atque oriza facere dr cuntur Idlbiopbagi e pifcibus inopia cogit aliquado luminu caula:amp;eplantani bac cis fieri aqua et fale maceratis et ccnantbinum fit de ipfa cenantbe ut diblum efl in uriguétis gleucino muflu incoquitquot; uaporc lento ab aliis fine ignccircudatis uina' ceis diebus xxii.bis fingulis permixtu:confumiturque muflum oleo:alioquin non fapmCicu tantum admifcct fed ctiam prçciofiora odoraméta- Nam amp;nbsp;in gyinnafiis quoqicódiuntur odoribus fed uiliflimis.Fit amp;nbsp;cx afpalato calamo baifamo Iri Car/ damomo meliloto nardo galbeo panace fapfuco belcmo cinnami radice omniû lue CIS in oleo maceratis exprçiidque.Sic amp;nbsp;rbodinum c rofis luncinumeiunco:quod

ocr page 304

eft tofaceo fimilhmum.Itc byofciamo amp;nbsp;lupinis narcifb:plurimum auté in egypto c raphani femme: aut germine herbpquod Cortinon uocant. lté e fefima amp;nbsp;urtica quod necinum appellant.E lilio amp;nbsp;alibi fit fub cliuo foie luna pruina maceratu fuis licrbis componunt.Inter cappadociam amp;gallaciam quod felgiticu appellant neruis admodum utile:ficut in italia e gumi e pice fit quod picinum appellant cu coquitur uelleribus fupra balitu eius expanfis atq; itaexprpffis probatu maxime e brutia.EA enim pinguilfima amp;nbsp;refin ofiffima.Color oleo fuluus fponte nafcitur in fyric mari/ timis:quodolcomeli uocant-Manat cx arboribus piguecraflius meile refina tenu/ lus Epore dulci amp;nbsp;boc medicis:ueteri quoqioleo ufus eft ad qupda genera morboy: Exiftimantquot;amp; cbori uidicandoacarie utile effe.Certe fimulacru Saturni Romeitus oleo repletum efl.

Vper omnia ucro cçlebrauit laudibus amurcam Cato dolia olearia cadofq; illa imbui ne bibant oleum:amurcam fubiici areas torredis meffibus ut formicp rimpque abfmt.Quin amp;nbsp;lutum parietu amp;nbsp;tectoria amp;nbsp;pauiinéta orreay. frumeti. Vc/ ftiarium eti.tin contra teredines ac noxia animalia amurca afpargi. Semina frugem perfundi morbis animalium arbo^ quoqi illa ad medendu efficaci. Ad ulcera iteri' ora humani quoq; oris lora etiam amp;nbsp;coria omnia amp;nbsp;calciamcta axefque decocta ungi atq; craineta contra erugmccolorifq; gratia elegantioris:amp; tota fuppcllcdile lignca ac uafa fitlilia.Inquis ficum aridam libeat alleruarc: aut li tolia baccalque in uirgis myrtualiud ue quod fimilegenus: poflrcmo ligno macerata amurca nulli fuini te' dio ardere.Oleam fi lambendo Capra ligua contigerit deprauauetitq, primo gcrini natu ilerilcfccre audior eft.M.Varro .Et hadtenus dcolea atq;olco.

Eliqui arboy, frudlus uix fpetie figura ue non modo faporibus fuccifq; toties permixtis atq; infitis enumerari queunt.

Randitfimus pineis nucibus altilimeq; fufpenfus itus exiles nucleos lacini' atis includi thoris ueftitos.Alia frugis tunica mira natura cura molliter rccob locandi hay : genus altey tcrentine digitis tragili putamine.auiumq ; furto in arbore et tertiumappinie picea fatiua nucleo^ cute uerius q putamine adeo molli ut fimul mandantur.Quirtu pythidia uocant e pinaftris fingularis remedii aduerfus tuffim in melle decoctos nucleos taurim aquicelos uocat pinepcorona uidlorcs apud Ifcbi' num coronantquot;.

is proxima amplitudine mala quç uocamus Cotonea amp;nbsp;grpci cydonca cx Cre ta infula aduedta incuruatos trahunt ramos prohibcntq; crefeere parente:plura eoi/Cgenera chryfomela incifuris diftincfta colore ad aure inclinato.Quç candidiora nollraiia cognomiata odoris prçftantinimi eft amp;nbsp;Neapolitanis fuus honor.Mino/ ra ex eode genere llrutea odoratius uibrant fcrotino prouétu:prçcotia ucro multea flruteis auté Cotonea infita fuum genus fecere.Muluianu quç fola ex his ucl cruda manduntur.Omnia lam amp;nbsp;uiro^ falitatoriis cubilibus incluEfimulacris nodtium confens impofita.Sunt prçtcrca lilucflria parua ftrutcis odoratiHima in fepibus na/ fccntia. Mala appellamus qg diucrfa perfica amp;nbsp;granata quç in punicis arboribus no ucm gene^^dicfta funt:his acinus fub cortice intus hgnu.lUis in corpore neenonet quçdam c piris liberlia appellata aplitudiné fibi ponderis nomine allerunt.

Ed pcrficoi ^ palma duracinis.Nationum habent cognomen gallica amp;afiatica poll autumnu maturefcuntçflate prçcotia itra xxx.annos rcperta:et primo denariis fingula uenundata. Supernatia c fabinis ucniunt popularia undique pomum m/ nocuum expetitur agris prçciûquc finguli S tricci numi fuere nullius maiore quod miremur quia non aliud fugacius: longidima nanquc decerptio bidui mora ellco/ gitq; fe uenundari.

ocr page 305

Ngens poflra turba prunoru . uerficolor nigra candicans ordcaria appellata a Comitatu frugis cius.Alia codécolorc feriora maioraqucafinina cognominata a ui litate funt. At nigra laudatiora ceriua atq; purpurea nccnon ab externa gente arme' niaca:qup fola amp;nbsp;odore comendantur peculiaris amp;nbsp;impudentia cll nucibus infitoru quç faciem parentis fuccumq; adoptionis exhibent appellata ab utroque nucipruna et incaute amp;nbsp;perfica et cerina ac filueftria autumno cadis condita ufque adalia nafec/ tiaptatc fibi prorogant. Reliquo^ uelocitas cito nucefcetium tranfuolat. Nuper in betica malina appellari cpperunt malis infitaamp;alia amigdaltnaamigdalis bis itus in lignonucleus amigdalpelf:nec aliud pomu ingeniofius germinatu cftin pegrinis arboribus ditia funt damafeenaa fyrip damafeo cognominata lam pridc in italia na/ fcentia grandiore gq ligno amp;nbsp;exiliore carnemee unq in ruga ficcata quoniam foles fui dclunt.Simul dici poffunt populares eoi ^mixtpq; amp;nbsp;iptç nunc cpperunt Romp nafei infitp (orbis.In totu quidc perfica peregrina etiam Afip Grpcipq;cne ex nomic ipto apparet atq; ex perfide aduceba.Sed pruna filueftria ubiq; nafei certum elbquo magis miror huius pomi mcnfionc a Catone non habitam prpfcrtim cum condeda demonflrarct amp;nbsp;filuellria.Nam perhep arbores fero amp;nbsp;cum difficultate tranfirc utqj 111 rhodo nil)il terant:quod primum ab cgypto caru fuerat hofpitiu falfum cft ue^ nenata cum cruciatu in perfis gigni amp;nbsp;ppna? ^cauta a regibus trandata in pgyptum terra mitigata. Id enim de perba diligcntiorcs tradut:quc in totum alia elt myrtis rubentibus fimilis nec extra oriente nafei uoluit.Eam quoq; eruditiores negaucrut ex perfide ppter fupplicia traflatuifeda pcrfco mcpbi latam amp;ob id Alexadru illa coronare uniores ibi iftituifTc in honore ataui fui.Semper autc folia habet amp;nbsp;poma fubmfccntibus aliis.Sed pruna quoq; omnia poft Catone ccpiflc manifcflu crit.

Alo2 ^plura funt gcncra:dc Citreis cum fuo arbore diximus:medica autc grp' ci uocant patrio nomine. Aeque peregrina funt zizipha amp;nbsp;tubcrcs:qup amp;nbsp;ipfe non pridc ucnere in Italiam dope ex Atrica:illa ex Siria. Sextus papinius que confulc ui/ diinus primus ex utroq; attulit diui Augufti nouidimis teporibus in caftris fataba/ cis fimiliora qu a malis:fed generibus prpcipua decora quoniam amp;nbsp;intccftaiam filup fcandunt. Tuberum duo genera candidum amp;nbsp;a colore fcricum diciu pencpcgrina Sunt in uno Italip agro ucroncnfi nafccntia quç latiata appellantquot;: lanugo ea obdu/ cit. Struteis quidé perficis qup plurima his tamen peculiare nomen dedit nulla alia comendatione infignibus.Reliqua cur pigeat nominatim indicate cum conditori/ bus fuis cternain propagauerint memoriam tanq ob egrcgiu aliquod in uita factu ni fallor apparebit ex eo ingenium inferendimihilq; tain paruumefTequod no glo/ nam parere point:ergo habent origine a macio geftioq; amp;nbsp;mallio.Ite fcandio:gbus cotoneo infito.Ab appia amp;nbsp;claudiana gete appiana funt cognominata.Odor cft ms cotoneoi ^magnitudoq; fed claudianis color rubeus ac ne quis id abitu ualuiffc cla^ ritatis e familia putct.Sunt amp;nbsp;feptiana ab iuentorc libertino ifigni rotuditate.Cato adiicitquiriana:et qup tradit in doliis cbdi fcantiana. Omniuaute nuperric adopta' ta funt parua gratiffimi faporistqup petifia cognominantquot;:patrias nobilitauere Ca/ menna amp;nbsp;grpcula.Cptera e caufis traxere nome germanitatis cohercntia 8C gemella nunq fingula in fptu colore fyrico cognatione mellapia inufta a celeritate mitefccdi qup nunc mellimela dicuntquot; a faporc melleo.Orbiculata a figura orbis in rotuditatc circuacfti:hpc in cpyro primu proucniflc argumento funt grpei: qui epyrotica uocat mammai ^ cffigtç.Orchomafchia a coditionc caftrati feminis quç fpadonia appellat Bclgemcllon a foliis: unu aliquando amp;nbsp;gcminu erumpit e latere medio celerrime in rugas marcefeunt pannucea Ifolide tumet.Pulmonea funt:quibus fanguineus color origine ex mori infitu tradia. Cundlis uero qui fuerunt a fole partes rubent funt amp;nbsp;parua gratia faporis atque ctia acutiora odore filucftria peculiare iprobitatis

ocr page 306

et acerbitatis conuitiu amp;nbsp;uis tanta ut acie gladii perfringat. Datis farina uiliffimis nomen qq primis aduentu dccerpiquc properantibus.

Adcm caufa in pyris taxatur fuperbip cognomine: parua bpe fed ociffia.Cun/ dtis aute crufumia gratifTima-proxima bis pbalcrna potu:quoniam tanta uis fucci abundat Iac1ca:boc uocaturin bisqupalii colore nigro donant fyrip.Rcliquo^ :noh aliter in alus locis appellanturrted confefis urbis uocabulis auctores fuos nobilita uere.Dccimiana amp;nbsp;ex eo tradlu quod pfeudo decimanu uocant.Dobclliana longif' fimi pcdiculi pomponiana cognomine mamofa liceriana feuiana amp;nbsp;qup ex bis nata funt tyraniana longitudine pediculi difantia fiuoniana rubra paulo fupcrbis ma/ lora latcrana Anitiana pofautunalia a Cidulo fapore lucunda. Tibcrana appellant qug : maxime Tiberio principi placuere colorantur magis {blcgrandcfcutq;:alioqui cadeeffentquç literianp patrip nome babent. Seriffimaomniu ameriana piccntina minuta Alexandrina numiniana grçca.Suntin bis tarctina:quf alu a colore tellacca appellant iicutonicbina purpurea ab odore myrapia laurea.Nardina a tepore ordia' riaa collo ampulacea amp;nbsp;coriolana brutp gentilitates :cucurbitana acidua fucci.Incerta nominum caufa ef barbaricis uenereifq; colorata dicunt rcgifq; minimo pediculo iceifilia patricis uocinus uiridibus oblongifq;. Prçterea dixit uolema uirgilius a Ca' tone fumpta qui amp;nbsp;(cmcntina amp;nbsp;mufea nominat:pars bçc uitç iampridé peruenit ad colume expertis cuncta bominibus.QuippecumVirgilius infitu nucibus arbu' turn malis platanum Ccrafis ulmum dicat nec quicq iplius excogitari potef.Nui' flum certe pomu nouum diu iam inuenitur:nequeomnia infita mifceri fas cf:ficut 'nec fpinas iferi quando fulgura expiari non queut.facile quoq igenera infita fuerut tot fulgura uno icfu pronuncianf turbinatior pyris figura in bis fcrotina ad byeme ufqud matre pendnet gelu maturcfcctia grçca ampullacea laurea ficut in malis amc/ rina Icandiana. Conduntur uero pyra ut uupac totidc modis.non alitet prçterg in cadis primp pomis proprietatis pyrifq; uini fimiliter in egris medentia calctia:ac ui' no amp;nbsp;aquacoquutur:atque pulmentarii uiccm iplctquod no alia prpter Cotonea ac frutea.

N uniuerfum ucro dc pomis feruandis prpeipitur pomaria in loco frigido ac ficco c6tabulari fcptetrionalibus fenefris fereno die patere auftro peculiarius arcere.Aquilonis quoqiaflatu poma deturpante rugis.Colligi mala pof eqnodliu autumnale: neq;ante xvi.lunam:ncq;antcprim.i boram cadiua fcparari framcntis foleis palcisue fubferni.Rara componi ut limitcs pcruii fpiritum çqualé accipiat. Amerina maxime durare:mellimela minime.

Otoneis inclufis fpiramentu omne adimendu aut icoqui meile ea.Immergi ucro oportere punica aqua marina feruente indurari:mox triduo fole ficcata:ita ne nocturno rore contigantur fufpcndi:amp;cum libeat uti:aqua dulci perlui.M.Varro ct in doliis l?arcnpfcruari lubct amp;nbsp;immatura obrui terra in ollis tundo cfFracftoifed fpiritu exclufb ac furculo pice illito:ficetiam crcfccre amplitudine maioreq polfint i arbore.Cetera mala foliis ficus prpterqcadiuis fingula cduolui xififq; uitilibus codi uel creta figulo?/:illini:pira in uafis ficftilibus picatis inuerfis obrui iter ferobes.Te' rentina ferifimelegi:auiciana feruari amp;nbsp;in pallo.Sorba quoqi amp;nbsp;fcrobibus gypfato operculo duum pedum terra fuper intecfta in loco aprico inucrfis uafis amp;nbsp;in doliis ut uuas cum ramis fufpendi e proximis audtoribus.Quida altius curam petunt dc' putarique fatim poma ac uites ad buncufum prpcipiunt decrefeente luna pof bo' ram diei tertiam cplo fereno:aut ficcis uentis fimiliter deligi:amp; ex locis ficcis amp;antc perfectam maturitate addito:ut luna ifra terram fit.Vuas cum malleolo farmentis duro demptis forfice corruptioribus acinis in dolio picato reccti fufpedi cxclufaoi

ocr page 307

aura:operculo amp;i gypfo.Sic amp;nbsp;forba amp;nbsp;pyra illitis ornium furculis pice dolia procul ab aqua ede.Quida (iccum palmite in ipfo condunt capitibus eius uillp ifixis utriqi Alu etiam uina babctibus cloliis dum necontigat ea uup. Aliqui mala in patinis ficfttlibus fluitantia quo genere amp;nbsp;uina odore acquiri putat:aliqui omnia bçc in mi 110 feruare malunt:pleriq ; ucro in fcrobe duum pedum altitudinis barena fubftrata et htlili operculo: dein terra operto creta.Quida figulina etiam uuas illiniunt:ficca tafque Iole (ufpendunt in ufu diluentes creta cande pomis uino Cubigut:mala ue' ro generofiffima cade ratione erugant gypfo uel cera.quç nifi maturuerit icremcio calice rumpunt.Semper auté in pediculos collocant ea: alii decerpunt cum furculis colqiin medullam fambuci addito fubruunt ut fupra fcriptu cft:alii fingulis malis pyrilque fingula uafa ficftilia affignant:amp; opercula ca? ^picata dolio itc^ includunt necnon aliqui in floccis capfifq; quas luto pallcato illiniut:alii boc idc in patinis fi' (ftilibus:aliqui amp;in ferobe fubicdta barena ita ficca operiunt mox terra.Sunt qui eo tonca ccra potica illi ita meile demergant.Columella audior cil in puteos cilternas ucin fidlilibus uafis picc diligeti cura illitis mergi Liguria maritima alpibus ^axia uuas folc ficcatas lunci falcis iuoluit:cadilq; conditas gypfo includit:boc idem grçci platani foliis:aut uitis ipfius aut tici uno dic in umbra liceatis atq; in Cado uinace' is intcrpofitis:quo genere coba uua amp;nbsp;beritbia Icruantf:nullius luauitati poft teredo Quidam ut bas faciat in cinere lixiuio tmgut.protinus q detraxere uttibusunox in folc ficcantcum foliis ut fupra diétumcil:inuoluta($ uinaceis ftipant.Sut qui ma' lunt uuas in Icrobc larmentifuc abiccftis populi traxini feruare. Sunt qui fult;pcndi' procul malis protinufq; in granariis iubcnt:quoiam optime fic cxpcrimcto puluis pcnfibus contra uefpas remedio elt oleo alpcrgi ut de palmis-diximus.

Reliquo genere pomoi ^ ficus apliffima eft:quçdam quç amp;nbsp;pyris magnitudie emula.Dcçgyptiç cypriçq; miraculis retulimus iter externas.ludea rubus oliuc ma gnitudinc rotudiorc tantu fiporc mcfpili,Alexandrina banc ibi uocant craffitudie cubitali ramofam materia ualida lenta ime ladtc:corticc uirididolio tiliçfed molli Onçficritus tradit in byrcania multo noUris cflc dulciores fertiliorcfq; utq; inodios cclxx.ftngulp Crant Ad nos ex aliis tranficre gentibus calcbidicç:qua2^pl^ra gene' ra Gquidé amp;nbsp;lydip qup funt purpurep amp;nbsp;mahulauç fimilitudinc ca^ babent amp;nbsp;calli' ftrutiç partim fiporc prclbanriorcs óé ficoi; oinniuin frigidiffimp.Nam de Africa' nis quas multi prçferüt cundtis magna qucltio eft eum id genus in Africa nupric tranficrit:patriç nome obtinet.Nam Alexandria enixiores candicans terrina cogno mine delicata nigra amp;nbsp;rbodia cft amp;nbsp;tiburtina de prpeo cibus. Sunt amp;nbsp;audlo^: nomia bis liuip pompcip ficcatpbp (olpin annuos ufus aptiffimecum marifcis amp;quas ba' rundinu folii macula uariat.Eft amp;nbsp;berculanea amp;nbsp;albicerata amp;nbsp;aratia alba pediculo mi nimo latiffima.Primo autc prouenit porpbiritis longiilimo pediculo. Comitatur eam minimis amp;nbsp;uilidimis populis dufta.Contra nouiihma fub byemc maturatur celidoma.Sunt prpterea ferotinc amp;nbsp;précoces biferp alba ac nigra eu meile uidemiaq; maturefeentef. Scrotinp amp;nbsp;a corio appellat; dup ex calcbidicis quarumdam trifero prouctu. Tarenti tamen prpdulccs nalcunt quot;nbsp;quas uocantonas.Cato deferendis ficis ita memorat Ficos marifcas in loco Cretofo aut aperto ferito. In loco autccrafliorc aut flcrcorato Affricanas aut bcrculancas Lcontias bybcrnas telionas atras pediculo longo pofteaue (ubire nomina atq; genera:ut uel boc folum ex timantibus appear mutatam effe uitam.Sunt amp;nbsp;bybcrrip quibufda prouinciis ficut in cffic:fed artemo natura,Paruau genus arbou poft autunum fimo contegunt.DeprçfTafq; in bis bye megronofq 3 mitiore Cçlo refont cum arbore atqi in lucércnuifle nouos foies aliofq; qua quibus uixere autdp tang ite?^ natç accipiunt amp;nbsp;cum uenictiu flore maturefeût alieno précoces anno in tractu etiam gchdilhmo fed a Catone appellata ïam tantu

ocr page 308

africaniadmonemur amp;nbsp;afriep ad ingens documetum ufo eo porno.Nanq; pniciali odio cartbagmis inflagrans nepotucp fccuritatis anxius cum clamaretomni Icnatui Carthagine delenda attulit quoda die in curiam prpcocé ex ea prouincia ficum:ofté/ denfqi patribus.Interrogo uos inquit quando hoc pomu demptu putatis ex arbore cum inter omnes recens ede conflaret. Atqui tertium ante diem fcitote decerptum Carthagine tam prope a muris habemus hofle. Statiq; fumptu efl tertiu punicum bellum quo Carthago deleta eftqq Catone anno fcquete rapto.Quid primu in eo miremur curam ingenii:an occifione fortuita celeritatcq;curfus:an uehcmetiam ui/ ri. Super omnia eflquod nihil equideduco mirabilius tantam illam urbe amp;nbsp;de ter/ ra2 4orbe per cxx.annos emulam unius pomi argumeto euerfamquod no trebicaut tranfimcnus non Canne bufio infigncs Romani nominis perficere potuere.Non caflra punica ad tertium lapidé uallata portpqicollinpadequitans ipfc hanibal tanto propius carthagie pomo Cato admonuit.Colitquot; ficus arbor in foro ipfo ac comitio Romp nata facra fulgoribus ibi conditis:magifq; ob memoriam cius qup nutrix fu/ it Romuli ac Remi conditoris appellata.quoniam fubca inucta cfl lupa itantibus prçbens rumeita uocabant mimam miraculo excre luxta dicato tang incomitium fpotc tranfidet adacto nauigio illico arefcituurfufqicura facerdotu feritquot;.Fuit et ite Saturni pde urbis anno cc.fublata facro a ucflalibus facio cum filuani fimulacruin fubuertcrent.Eadc aute fortuito faltu uiuit in medio foro quafi dentia impcrii fun/ dimcnta oflcto fatali curtius maximis bonis hoc efl uirtutc ac pictatcac morte prç/ clara expleuerat. Aeq; fortuita eodem loco efl uitis atque olea umbrp gratia fed utili/ tate plcbeia fatpara inde fublata gladiatorio munere diui lulii qui nouiffime pugna uit in foro.Admirabilis efl pomi huiufcc fellinatio unius in cuncftis ad maturitate properantis arte naturp.

Aprificus uocatur a filuedri genere ficus nuq maturefcens:fed quod ipfa no habet aliis tribuens:quoniam efl naturalis caufai^ tranfitus atq; utc putrefcc/ tibus id generatu aliquid ergo culices parui fraudati alimcto in matre pueri eius ta' be amp;nbsp;cognati aduolant morfuq; fico^ crcbro:hoc efl auidiorc paflu aperictes ora ea;^ atq; ita penetratis intus ut folé primo fecu inducuntccrealefq; auras imitat floribus cx apcrtis;mox latftcum humorc:hoc cfl infantiam pomi afrumut:quod fit amp;nbsp;fpotc idcoq; caprificus ficctis permittiturad ratione ucnti ut flatus euolantcs in ficos fe' rat.Inderepertu ut illatpquoq; aliunde amp;nbsp;iter fccolligate iiceref fico quodin macro folo amp;nbsp;aquilonio fitu non defidcratur quoniam fponte arcfcunt locis fitu rimifque cadeculicuopere caufa pcrficit:nec ubi multus puluis quod euenit maxime freque' ti uia appofita.Nanq; amp;nbsp;pulucri uis ficcandi fucumque ladtis abforbendi quç ratio pulucri ex caprificatione: hoc quoq; proflat ut decidit affumpto humore tenero et cum quadi fragilitate ponderofo ficis mollis omnibus radius maturis fruméta in/ tus fucus maturcfcétibus ladlis pcrcodlis mellis .Senefeunt in arbore anufq; diflillit cum nimiü lachryma ficcatur bonos laudatas fcruat in capfis.Scbofo infula prpilan tiHimas ampli(ïima(q;:mox in marucinis baud ubi copia abundant.Implentquot; arce in afia cadi in rufpina Africa urbe panis fimul amp;nbsp;obfonii uicé ficcatp iplcnt:utpote cum Cato cibaria ruris operariis lulta ccu lege fancicns minui lubcat pcrfici maturi/ täte eu rccéti fico aliis nice calci nuper excogitatu efl.Ex hoc genere funt ut diximus caflaneç amp;nbsp;caricç quçqi confcendcti nauim aduerfus parthos omen feccre.M.craffo ucnalcs prçdicantis uocc cauncç.Omnia hçc in arbefenis c fyria intulit L.Vitellius qui poflca ccnfor fuit cum legatus in ea prouincia enamp;nouiflimis Tiberii Cpfaris teporibus.

Alo¥ piroruque generi annumerantur iure mcfpila atq;forba. Mcfpilis tria genera anthcdon:fcdania:tcrtiu degenerat.Anthedoni taméfimillimus:quod gallicum uocant. Setanic maius pomum candidiufq; acini molliore ligno citeris

ocr page 309

minus pomum fed odore prçftantius amp;nbsp;quod diutius feructur. Arbor ipfa de am' plidimis folia anteq décidant rubefcunt radices multç atq; altç amp;nbsp;ideo icxtirpabilcs Non fuit bçc arbor in Italia Catonis çuo.

Orbis quadruplex differentia. Aliis enim eo2% rotuditas mali:aliis turbunatio piri:aliis ouata fpetics ceu maloi^taliquibus bpe obnoxia acri odore amp;nbsp;fuauita/ tciucuda prçcellut cçteris. Vini fapor generofiOima quibus circa pediculos tenera folia.Quartum genus torminale appellant remedio tantu probabile affiduu prouc/ tu minimuq; pomo arbore diffimile foliis plene platani. Non ferunt ante trimatu cx ullo genere Cato amp;nbsp;forba condi fapa tradit.

B bis locumamplitudine uendicaucrut quçceffere auctoritati nuces iuglades qq amp;nbsp;ipfp nuptialium fcfccninoi ; coinitcs multo pineis minores uniucrfitate eadc que portione ampliores nucleo necnon amp;nbsp;bonor bis naturp peculiaris gemino 4) tedisopcrimeto puluinati primu calicis: mox lignci putaminis:quç cauCieas nu' ptiis fecit religiofas tot modis fetu munito: quod elf uerifimilius g quia cadendo tripudium fonu ue faciut.Et bas e perfide regibus tranflatas indicio funt grçca no' mina. Optimu quippe genus eai^ pcrficum t^quod Bafilicon uocant amp;nbsp;bpc tuere prima nomina Cariona capitis graucdinc propter odoris grauitatc cducnit diCtum Tinguntquot; amp;nbsp;corticc eai^ lanp amp;nbsp;ruÆitur capillis primu prodeuntibus nucleis id eo' pertu infcCtis tradatu manibus pinguelcut uetullatc fola differentia gene^ m pu' tamine duro fragili ue amp;nbsp;tcnui aut cratio loculofo aut fimplici.Solum boc pomum natura copadili operimcto clauiit:nanq; funt bihda putamine Carinc nuclcoruque aliis quadripartita diltinctio lignea intercurfante mebrana- Cpteris quicquid elf lo lidum cft ut in auellanis amp;nbsp;ipfo nucu genere quas antea abellinas patrio nomine ap pcllabant. In Aliam grçciamq; e ponto ucncre amp;nbsp;ideo ponticp nuces uocanturd^as quoq ; mollis protegit barba:fcd putamini nuclcifq; folida rotuditas incft:bpamp; ter' rcntur.Vmblicus illis in uentre mcdio. Tertia bis natura amigdalis tenuiore.fcd fi mill luglandium fummooperimcto.Ite fccundi putaminis nucleus diUiinilis lati' tudine amp;nbsp;acriore callo:bçc arboran fuerit in Italia Catonis ptate dubitatquot;quoni a grp/ cas nominat quas quidam amp;nbsp;luglandiu genere Icruant.Adiicit prçterea auellanas ct galbas prpneftinas quas maxie laudat amp;nbsp;conditas ollis in terra feruari uiridcs tradit Nunc tbafipamp; albentes celebrantur amp;tarcntina2 Aduo genera fragili putamine ac durçquç funt airipliUimp ac minime rotudp.prptcrca mollulcp putamc rumpentes Suntqui bonori nome interprétant amp;nbsp;louis glande elle dicunt. Nuper Confulare uii^audiui biferas amp;nbsp;luglandcs nuces fc babere profitetem.De pifcaciis amp;nbsp;ipfi rctu/ liinus:ct bocaute ide Vitcllius in italiam primus intulit code tcmpore:fin.ulquc in bifpanum Flaccus Popcius eques Ro.qui cu co militabat.

Vces uocamus amp;caflaneas gqaccomodatiorcs glandiu generi.Armatum bis ccbinnato calice uallum quod incobatum glandibus miruq; uilidima elTc quç tanta occultaucrit cura natura Trini quibufda partus cx uno calicc cortcxqi lentus proxia ucro corpori mébranaamp;in bis.amp; in nucibus fipor c ni dctrabatquot; infeflat torrere bas incibis gratius modo latu amp;nbsp;proflanti leiunio tçmina^ quadam imagincm panis Sardibus bp proucncrc primû:ideo apud grçcos fardianofq; balanos appellat Nain diuus 1iberius poftea balanu ipofuit excellentioribus ftatu fpminis.Nuc plura ca^ genera tarcntinp Eicilcs nec operofo cibo plane figura rotûdiorqi balanitis uocatur purgabilis maxime amp;nbsp;fpontc profilicns.I'iura plana cŒc faleriana Tarentina minus tractabilis laudatior corelliana amp;nbsp;ex ea tacta quod dicemus infitis modo amp;nbsp;barena q rubens cortex profert triangulis amp;nbsp;popularibus nigris quç coctiuc uocantquot;.Prima laudatissimis tarentum bC in Campania ncapolis. Cçterç tuum pabulo gignuntur

ocr page 310

fcrupulofp corticis intra nucleos quoq; ruminatione.

Aud procul abeffe uideantquot; amp;nbsp;prçdulces Gliquç nifi quod in bis ipfe manditquot; cortcx.Digyto?^ bomims longitudo illis amp;nbsp;interim falcata pollicari latitudine.Gli/ des inter poma numerari non poŒunt q ob rein in tua natura dicentquot;.Reliqua car/ nof i funt generis eaqibaccis atq; carnibus didant:alia acinis caro:alia moris:alia une donibus amp;nbsp;alia acinis iter cute fuccuq;:alia maxis:alia baccis amp;nbsp;oliuis.Moris fuccus in carne uinofus trini colores :candidus primo:mox rubens maturis niger: in no' uiffimis florent.Inter prima maturefcut tigutq; manus: fucco matura luunt:acerba minimû.In bac arbore ingenia profceeremee nominibus.nec ifitis:nec alio modo q Pompeii magnitudine.Differut in ora bodienfi 56 Tufculana Ro.nafeuntquot; amp;nbsp;in rubis multu differente callo: aliud corpus amp;nbsp;terrcllribus fragis:aliud amp;nbsp;congeneri eou uueboni quod folum pomum fimile frutici terrçq; gignitquot;.Arbor ipfa frutico/ fi frudtus anno maturefcit: pariterq^ floret fubnafeens amp;nbsp;prior coquitquot;. Mas fit an femina Herilis inter audio res non conHat.Pomu in bonoi ^ ut cui nomeex argume/ to fit.Vnu tantu edcndi:duobus tarnen boc nominibus appellant grpci comaron et mymecbilon:quo apparet totidéeile genera:öóapud nos alio nomme arbutus uo' catur.Tuba audior efl quiquagenû cubitoi; altitudine in arabia effe cas. Acinorum quoque magna eft differetia. Primus intcr uuas ipfis callo teneritate cralfitudic in' teriorc ligno aliis paruo amp;nbsp;aliis ctiam gemino qui minimc feraces muih.Plurimu ucro differunt bederp fabuciq; acini ex figura etiam punici angulofi quippe fbli neo cutis ulla fingulis prçter Comunc quç clt candida totifq; fuccus amp;nbsp;caro cft bis prçci pue quibus paruulu incft ligni. Magna et baccis differentia:alia naque (unt oliuis lauris etalio modo lotbo:cornis:myrtis:lcntifco.Aquifolio eni aut fpinç fine fucco medioqi etiam num genere inter baccas acinofcp ceratis pomu bis primo candidum et fere omibus baccis:mox aliis uirefcet ut oliup: lauroirubet uero moris ccrafis cor/ nis:dcin nigrcfcit moris cerafis oliuis.

Erafi ante uidloriam mitridaticam L.luculli no fucrc in Italia.At urbis anno dcdxxx.Is primu ucxite ponto annifqi cxx.trans occanu in britaniam ufqi per/ uenere.Eadc ut diximus in cgypto nulla cura potuere gigni.Ceratorumaproniana maxime rubentintgerrima funt ut adtia.Ceciliana uero et rotuda uinianis gratus fa por fed penç tantu fub arbore fua adeo tenens ut geltatu non tolleret. Principatus duracinis quç primiana cäpania appellat.In bclgica uero lufitanis. In ripis ctii rl)c/ ni tertius bis colos e nigro ac rubenti uiridiqi fimul maturefccntibus lemper minus g quinqucnium cft quod prodiere qup uocant laurea non ingratp amaritudinis iiitp in lauro. Sunt amp;nbsp;macedonica paru; arboris raroq; tria cubita excedentes et minore/ etiam num frutice cbamcccrafi.Inter prima boc e pomis Colono gratia annua refert fcptétrione frigidifq; gaudet:ficcatquot; etia fole conditurq; ut oliua cadis.

Vpcura et cornis atq; etiam lentifco adbibetquot; ne quid non bominis uctri natu cfTe uideatur.Mifcentquot; fapores et alio alius placere cogitur.Mifcentquot; uero e terrç cpli que tradlu.In alio cibi genere India aduocatur:in alio pgyptus creta fyrenç fingulcq; terrp: nee cedat in uencficiis uita dummodo ct omnia deuorct. Planius boc fit et in berbarum natura.

Nterim qup funt cómunia et pomisomnibufq; fucis fapoi ^ genera xiii.repcri/ untur-dulcis:fuauis:piguis:amarus:aufterus:accr acutus:acerbus:acidus:lal/ fus.Prçter bçc tria funt genera mirabili maxime natura.Vnum in quo plures piter fentluntur fapores ut uinis. Nanq; in bis ct aufterus et acutus et dulcis ct fuauis omnes alieni. Altcrû cft genus in quo fit et alienus quidc: fed et fuus ac peculiaris ut in ladlc.Siquidem inelt ei quod tamen lure dici pinguc ct dulce ct fuauc podit

ocr page 311

obtinete lenitate:qupipG fucccdit in faporis uieem. Nullus bic aquis ue fuccus ut taméeo ipfo fiat aliquis ac fuum genus faciant. Scntiri quidcaquç faporc nullum fuccuue uitium cfl magnum:bis omnibus in odore momctum amp;nbsp;magna cognatio qui amp;nbsp;ipfe nullus cû aquis aut fi fcntiüomnino uitium cft.Mi^ tria prpcipua natu rpclcmcta fine fapore effe fine fucco amp;nbsp;fine odore:aquam:acra;ignis.

Rgo fucco^ uinofi pyro moro: myrto.quod non miremur uuis pingues oli' up lauromuci luglädi. Amarus amigdalis dulcis uinis ficis palmis:aquofis prunis magna difErentia eft in colore fucciSanguineus moris:ccrafis:cornis: uuis nigris Idcm albis candidus ladtcus in caprihcis in corpore no. Itc fpuincus malis nullus perficis cum prpfertim duracina fucco abundent led quis eius ullum dixerit colore Sua amp;nbsp;in odore miracula malis acutus periicis dilutus dulcibus nullus. Nam fi ct umu tale fine odore tenueodoratius multoq;cclcrius talia ad ufum ucniuntq pin' guiaqupodorata non eade inguftu tenera: quia lunt pariter odor amp;nbsp;fapor qufobre Citreis odor acerrimus:{aporafperrimus qui tenais amp;nbsp;cotoneis:nullulq;odor ficis Et bacflenus fint fpeties ac genera pomo^. Naturas artius colligi par cibalia filiqs gignunt ipfis dulcibus femenq;complexis ama^cum in pluribus femina placeant inliliquadamnent'':alia baccis quay intus lignu amp;nbsp;extra Caro utoliuis ccrafis- Ah/ quarum intus baccp foris lignu: ut bis qup in pgypto diximus gigni quç baccis na' tura cade amp;nbsp;pomis: alioy itus corpus amp;nbsp;foris lignu ut nucu:aliis toris corpus.Intus lignum ut perficis amp;nbsp;prunis uitiumq; cintlu trudlu: cum fruttus alibi muniatur Ultio putamine clauduntquot; nuces:corio cailanep. Dctrabitur boc bis: at in mefpilis manditur. Crufta teguntquot;glandes Cute uup.Corio amp;nbsp;mébrana.Punica carne amp;nbsp;lue co mora.Confiant cute amp;nbsp;luceo ccrafa.Quçda ftatim a ligno rcccdut ut nuccs amp;nbsp;pal mp:qupdiadbpret ut oliup laurufq;. Quoruda generi utraqi eft natura ut in perficis Eteni duracinis adbpret.Corpus e ligno auclli nequit cum in cptcris facile fcparctiir quibufdi nec itus nec extra lignu ut in palmay gcncre:aliquoylignuipfum in ufu ut pomi uicc ut genera mydis quain in pgypto diximus gigni:quoy extra gemina geminatur uicia ut in caftaneis amigdalis nucibufqucluglandibus.Quoruda natu'' ra trigemina corpus cft:deinde lignü:rurfufque femé m ligno ut pcrlicis:quçJam inter le denfa ut uup forba:quç ramos circudata ex ornni parte uuay modo degene/ rant:alia rara ut in perficis qucdaaluo continentquot; ut granata. Dcpcdcntalia pcdicu' lis amp;nbsp;raccmis ut bederf fambuci:alia ramoadherer ut in lauro :qufdam utroq; ut oli up.Nam amp;nbsp;breucs pediculi amp;nbsp;longi quçda uafculis confiant ut punica amp;nbsp;mcfpilia lotbofq; in egypto amp;nbsp;cupbratc.Iam ucro diucrfa gratia amp;nbsp;cómcndatio carnc paling placet cruihtbebaicf fucco uup amp;nbsp;cariotp callo pyra ac mala corpore mala mora car/ tilagine nuclei grano.Qupdä in egypto cute carice detrabitquot;.Hçc ficis uircntibus ut puume eifdéquç in ficcis maxic placet. In papyrus amp;nbsp;fcrulis Ipina alba caulis ipfe pomücft.Sunt amp;nbsp;ficulncf caules in fruticofo genere cum caule capparis .In (iliquis uero quod manditur quid nifi lignu eft.Non omittcda feminis corum proprietas Nam ncque corpus nec lignum nec cartilago dici potcfl nequealiud nome iucnict

Vccoy natura prçcipuam admiratione in myrto habet quando ex una onium olei uiniq ibina genera fiut.Itc myrtidanü ut diximus amp;alius ufus baccç fuit apud antiques anteq pipcr repcrirctquot;libc obtinens uicé .Quodä eft gencrofi obfonii noie inde traólo quod etiam nunc myrta uocatur cadcq; origine apioy fapor edmendatquot; plcruquc adintindlus additis myrtis. Arbor ipfa in europa citeriore cfloquea ce/ raunis montibus incipit pritnu ccltei mclpcnoris tumulo uifa traditur grçcûque ci nome remanerquo peregrina clic apparet fuit ibi nunc Roma cfliain cum coderctquot;

ocr page 312

quippe ita traditur myrtea ucrbcna.Romanos Sabmofq; cu propter raptas uirgies dimicarc uoluiffentdcpofitis armis pacificaturos in co loco qui nuc figna uencris duacine habet Cluere cni antiqui pugnare dicebant:amp; in ea quoqi arbore fuffimcti• genus habetur idco tum electa: quoniam coiunttioni amp;nbsp;huic arbori uenus praeli haud fcio an prima etiam omniu in locis publicis Romp fata fit fatidico quidem et memorabili augurio. Inter antiquiffima naquedelubra habetquot; Quirini hoc cfl ipfi/ US Romuli.In eo faerp fuere myrti duç ante ipfam çdé propter longu tempus altera patricia appellata :altera plebeia:patricia multis annis prçualuit flaucfcctc plcbcia ex uberans ac Ictag diu Senatusquoq;floruit illa ingens plebcia torrida ac Iquallida quç poflq euiruit flauefcéte patricia marfico bello languida auctoritas patrû facia diac paulatim in ftcrilitate emarcuit maieflas.Quin amp;ara uetus fuit ueneri myrtep quam nunc inyrteam uocant. Cato tria genera myrti prodidit:nigra:candida: coin/ gale cum in galeain fortaffis a cdiugiis öó illo duciane genere.Nunc amp;nbsp;alia diftictio ùtiuç aut filueflris amp;nbsp;in utraq; lata folia in filueflri propria oximyrfine.Satiuarum genera topiarii faciut tarctina folio minuto.Nollratem patulo ex Africa dcfidimo fenis foliO2£ uerfibus: hpc non ell in ufu ramofa utqup in alia.Coniugalc exillimo nunc noflritc dici. Myrtusodoratiiiima in çgypto Cato docuit uinu fieri c nigra fic cata ufqi in ariditate in umbra atq; ita mulfo indita fi non ficcctur bacc oleuin gigni poflea copertu ex alba uinu fieri album duobus fcxtariis myrti tunfç in uini tribus eminis maceratç exprebeq; folia amp;nbsp;per fc ficcantquot; in farina ad ulcciq rcmcdia in coipe humano leniter mordaci puluerc ac rcfrigeradis ludoribus. Quinimo olco quoqi mirum diólu inellquida uini fapor fimukp pinguis liquor prpcipua ui ad corrige/ da uina faccis ante pcrfufis.l^ctinet quippe fpeé: nee prêter purum liquore ptraiirc patitur:datqi fc comité prçcipua cómendatione liquatu. Virgçquoquc eius geflatp modo uiatori profunt in logo itinere pediti. Quin amp;nbsp;uirgp annuli expertes ferri in' guinu ucl tumori medent. Bcllicis qucqi fe rebus infcruit triuphanfq;de fhbinis poflumis libertus in Confulatu qui primusoiuin ouans ingratius urbe cfl:quonia rem leniter fine cruore generat;myrto uencris metricis coronatus inceGit optabilé que arbore ctiam hoflibus fecit. Hpcpoilea ouantiu fuit corona:cxcppto M.Craflb qui de fugitiuis amp;fpcrthaco laurea coronatus inccfht.Mafiutius auctor eft Curru quoqi triuinphantes myrtca corona ufos.L.pifo tradit papyriu mafoné qui primus in monte albano triûphauit decorfis myrto Coronatu ludos circcnfcs fpectare foli/ tu.Auus maternus Africani fcquctis hic fuit M.Valerius duabus coronis utebatquot; Laurea amp;nbsp;myrtca qui amp;nbsp;hoc nouerat.

Aurus triuphis propric-dicatT uel gratiffima domibus lanitrix Cçfa^ pontifi' cuquc fola Ö C domos exornat amp;nbsp;ante limina cxcubat.Duo cius genera tradidit Cato delpbici amp;nbsp;cypriam. Pompeius lencus adiccit quam muftace appcllauit quo/ niam muflaceis fubiiceretquot; hanc effe folio maximo flacido$amp;albicantc:dclphicam pquali dolore uiridior cmaximis baccis atq; c uiridi rubentibus uictorcs delphis CO' ronari amp;nbsp;triuphantes Romç.Cypriam eÛc folio brcui nigro per margines ûbricato Crifpam amp;nbsp;poftea acceffere genera eius hanc filueftré lauru aliqui intcUigut no nul 11 fui generis arbore differt colorc.Eft enim ccrulca bacca.AcceOit amp;nbsp;regia qupcçpit augufta appellari ampliffima amp;nbsp;arbore amp;nbsp;folio:aliqui negat cande ede ölt; fuu genus regiç fhciunt baccis guftatu quoq; non afperis longioribus foliis latioribufq;: idem in alio genere bactaTiCip pellant hanequç uulgatidia eft baccaruq;fertiliffima:Steri lem ucro eai^ quod maxime miror triuphalc caque dicunt triuphantes uti nifi ida diuo Augufto cppit ut docebimus ex ca lauro qup ei mifla c cçlo eft minima altitu' dine folio crifpo breuiqiqupinucnitur rara.Acccdit in topiario opere taxa cxcrcfccte in medio folio paruula ucluti lacinia foliis amp;nbsp;fine ca fpadonina mira opacitatis pa/ ciétia.Itaq; quanta libcat fub umbra folu implct.Eft et camela pene filueflris frutex

ocr page 313

et Alexandrina quam aliqui bidcam:aliquibippoglotum tain danac:aln carpopbilo alii bipelato uocint.Ramos Cpirgita radicc drodrantalcs coronarii opens folio acu/ tiorcq myrtis molliore amp;nbsp;candidiore maiore femine inter folia rubro pluria in idia et circa bcracleam ponti nec nifiin montuofis id quoq; quondam noidcs uocatur genus in noininu ambitu efl:alii cnim pclafgü:alii eutbalon:alii ftepano al cxandri uocant amp;nbsp;bic frutex eft ramofus craHiorc ac molliore q laurus folio cuius guflatu accendatquot; baccis c nigro ruFFis.Notatü antiquis genus lauri nullu fuinc:quod nunc fatum amp;nbsp;ubi prouenit ipfa pacifera:utq prctcndi etiain inter armatos boftis quietis fit indtciü.Romanis prpcipue Icticiç uicftoriarucp nuntia.Additur litteris amp;nbsp;mtlitü lanceis pilifq; fafces ipcratoi ^ decorat ex bis in grcmio louis optimi maximiq; depo nitur quotiens lçt|ciam noua uiótoria attulit, idq; no quia perpetuo uiretmec quia pacifera eft proterenda myrto amp;nbsp;olcptfcd quia fpeciatiqimas in monte parnafo: idc' oqucetiam grata apollini alluetis eo dona mittere lam amp;nbsp;regibus Ro.tcftcL.Bru/ to fortalfis etiain in argumetum:quoniam ibi libertate publica is mcrui(Tct:laurife/ ram tellure illam ofculatus ex refponfo amp;nbsp;quod maius fatai^ recepta^que in doinos fuIminc fbla non lacitur.Ob bas caufas çquidc credidcri bonorécis babitu in triu/ phis potiusg qu9dfuffimctum iit cçdis bQßjuamp; purgatio tradit Manurius:adeo que in prophanis ufibus pollui lauru amp;nbsp;oleam fis non eft:ut ne propiciandis qdc numinibus accendi ex bis altaria arç ne debeant. Laurus quidem manifeftc abdicat ignes crepitu:* quadi detcftationc interaneo^ etiam uma amp;nbsp;neruo: ^ligno torque/ te Tibcrium principe tonante cplo coronari ca folitum ferut contra fulminu metus Sed amp;nbsp;circa ditium Augußueuet a cius digna memoratu.Nanqi liuip drufillp qup poftea augufta matrimonii nome accepit cum pada edet illi.Cpfari gallinain c61pi cui candoris fcdenti Aquila exalto abiecit in gremiu illcfam intrepideq; miranti ac ceflitmiraculu: quoniam tenete roftro laureu ramu onuftufuis baccis conferuari aliteamp;fobolc ludcre aru(pices:ramuq; ei feri ac rite cuftodiri quod fidlu cfl in uilla Cffa^ Huuio tiberi ipofita luxt a nouum lapidc flamia uia que ob id uocat ad galli/ nas mireq; tilua prouenit:ex ea triupbans poftea Cffar lauru in manu tenuit: coro/ namqi capite geffit:ac deidc Cpfares iperatores cucfti:traditus mos cfl ramos quos tenuerunt ferédi amp;nbsp;durant filup nominibus fuis difcretc tortaffis:ideo mutatis mu/ pbalibus unius arbo:% latina lingua nome iponitur uiris unius folia diftinguuntur appellatione lauream enim uocamus: durat amp;nbsp;in urbe ipofitu loco quod laurctum in Auentino uocatur ubi filua lauri tuit.Eadeq; purificationibus adbibetquot; tcftatuqi fit obiter amp;nbsp;ramo cam feri:quonia dubitaucre Democritus atqi Ibeopbraftus: nuc dicemus filucftrium naturas.

OMIFERAE ARBORES QVAEQyE MP tioribus fuccis uoluptatc primpcibis attulerütamp; ncccE fario alimento delicias mifcerc docucrut:fiue illp ultro fiuc ab bominc didicerc blandos fapores adoptione et connubio.Idq; minus etiam feris uolucribus dedimus Intra proditias confiant: proximum erat narrare gladi' feras quoque quç primp uicftum mortalium aluerunt nutriccs inopis ac fere fortis ni pcrucrti cogeret adini/ ratio ufu comperta quonam qualis edet uita line arbore ulla fine frutice uiucntium.

Iximus amp;nbsp;in oriente quidc iuxta occanum coplurcs ca in neceffitate gctcs.Sut

ocr page 314

uero et tn fcptétriouc uiCç nobis caucoi ^ qui maiores minorefqiappellantquot; uafto ibi meatu diei^ nocftiuque fingulai ^mteruallis effufus imenfum agitur oceanus çterna operiens rc^ nature controuerfia:dubiumq; terrp fit an pars mans.Illic mifera gens tumulos obtinet altos aut tribunalia pxtrutla manibus ad expimneta altiffimi pilus cafis ita copofitis nauigantibus fimiles cum integantaqupcircundatp: naufragus uero cum receperint fugientcfqi cum mari pifccs circa tiguria uenant Z No pecudes bos baberemo ladle ali ut finitimis:necum feris quide dimicare contigat:oi procul abadlo frutice ulua amp;nbsp;paluPri lunco funes ucetu ad prptexeda pifcibus retia:captuqi manibus lutuin uentis inagifqui folc ficcantes terra cibo amp;nbsp;ngctia feptetrione ui' fcera fua urut potus non nib ex imbre feruato fcrobibus in uePibulo domus etbpe certe fi umeantquot; odio a po.Ro.feruire fe dicunt. Ita eP profecto multis fortuna par^ cit in ppnbaliudc filuis miraculu totam reliqua germaniam replct:adduntq; frigori umbras: altiffime tamen baud procul fupradidtis caueis circa duos prpcipue lacus littora ipG obtinet quercus maxima auiditate nafcedi fuffofpqi fludlibus autpropul ff flatibus uafhs cdplexu radicu fecum auferut amp;nbsp;ita libratp liantes nauigit igentiu ramo^ armamentis fçpç territis claffibus noPris cum uelut iduPria fludlibus age/ rcntur in prora liantium nodu iopefqi remedii.lUi prçhû nauale aduerfus arbores iniret.

N eade feptctrionali plaga byrcanip filup robo^ uallitas intadla:^ congenito mundo prope imortali forte miracula excedit ut alia comitantur fidc caritura. Conflat attolli colles occurCintiu inter fe radicu repcrcuflu aut ubi fecuta tellus non fit arcus ad ramos ufqi amp;nbsp;ipfos inter fc rixantes curuari portais patetiumodo ut tur/ mas equitu tranfmittant.

Landiferi quidc generis ocs quibus bonos apud Ro.perpetuus.

Inc ciuicp coronp militu uirtutis infigneclariffimu.! am pridé uero amp;cleme/ tip Imperato?; poflq ciuilium belloz ; propbanu meritu cppit uideri ciué non occiderc.Cçdût bis murales uallarcfcp amp;nbsp;zurep gq prçcio antecederes :eedut amp;nbsp;roftn/ tç quis induobus maxinead boe pui celebres M. Varronee pirrbaticis bellis dante inagno pompeio.Itemq;.M.Agrippa tribuéte Cpfire e ficulis qup amp;nbsp;ipfa pyrrbati/ ca fuere antea roflra nauium tribunali prçfixa fort decus erantiueluti rei pu.ipfaco/ rona impolita. Poflq uero tribunitiis feditionibus calcari ac pollui cçperc poftqua uires cx publico in priuatum magis fin gulifqi ciuiû qucrr.et facto fandi oia ppba/ na facete tum a pedibus eo^ fubire in capita ciuiu roflra. Dcdit banc Augulfus eo' tonam Agrippp:fed Ciuicia genere bumano acccpit ipfe: Antiquitus quidc nulla niti deo dabatquot; :ob id bomerus cplo tatu cas amp;nbsp;prpbo uniuerfo tribuit uiritim uero ne in certamine quidc ulli: feruntq; primuomniu libcrum patre impofuiflc capiti fuo cx bcdcra: poflea deoy bonori facrificantcs fumpfere uidimis fimul coronatis Nouiffime amp;nbsp;in facris certaminibus ufurpatp: in quibus bodicqi uidori datur lcd patriam ab eo corona pronuciaf.Inde natum ut triupbaturis conferentquot; in tcmplis dicandp mox amp;nbsp;ut ludis darentquot; longu eft nec inflituti operis diffcrerc quis qq Ro nuno^ primus acccperit:neq;eniin alias nouerant q bellicas quod certum cfl.Vni gentium buic plura funt genera qcundis.Romulus frondea coronauit bos cu bo/ ttilium quod hdenam primus irrupidct.Auus bic Tulli boflilii regis fuit P.detiu patre tribu.militum frondea donauitexercitus ab eo feruatus Imperatore Cornelio coflo confule fannitum bello.Ciuica iligna primo fuit poflea magis placuit cx pfcu/ lo.louis ara uariatumqiet cum quercu efl ac data ubiq; quç fuerat cuflodito tantum bonore glandis additp leges ardp amp;nbsp;ideo fupcrbp:quafq; conferre libcat cum illa grp co2 ;fumma qup fub ipfo loucdaturiquiq; muros patrip gaudes rumpit fcruare ciuc q boilccccidere ut eum locum i quo fit acceptum obtineat boftis co die ut feruatus

ocr page 315

fateatur. Alias tcftcs nibil profunt ut ciucs fuerint auxilio quis rege fcruato decus non dant.Nec crefcit bonos ide imperatore confertuto quoniam conditores m quo cunqiCiuc Cummum ede uoluere accepta licet uti perpetuo ludos meanti femper affurgi etiam ab Senatu in more eft fededi uis in proximo Senatui uacatio nucium omnium ipfi patriqi amp;nbsp;auo paterno xiiii.cas accepit. Siccius dentatus ut retulimus fuo loco vi.capitolinus is quidc amp;nbsp;de duceSeruilio africanus de patre accipere nolu itapudTrcbiam:o mores çternos qui tanta opera bonore Colo donauerint: amp;nbsp;cum reliquas coronas auro comendarent falut e ciuis bis in precio effe noluciut clara pro' fcdione feruari quidem bominem fas ede lucri caufa

Lande opes nunc quoq; multam gentiu condantmeenon amp;nbsp;inopia frugu are/ fÆscmolit farina.fpifhturq; in panis ufum.Quia amp;bodieq;per bifpanias Ucun' dis méfis glans infertur dulcior eadé in cinere tofta.Cautu eft prçterea Icgexii.ta.ut glandé in alienum fundû procidété liceret colligere Genera ea^ multa didat fructu htu: fexufapore.Nanqi alia fagç glandi figuraulia qucrnç:amp;alia iligneç.At, inter fe quoq;gene¥ Cingulo^ differétiç. Prçter. funt aliquç hlueftrcsiahç placidiores que cultaobtinét um in montuofis plamfqi didant ficut amp;nbsp;fexu mares ac fçmmç. Itéfoporeduleiffima oium fagi ut qua obfedos bolnes efe duras fein oppido cbio tndafcornelius Alexander.Genera didmguere non datur nomibus quç funt alia alibi.Quippe cum roburqucrcûque uulgo nafci uideamus.Acfcuium non ubique Quar^muero generis eiufdé:qupuocat me Italiç quide maton ex parte notam die ^inguimus.ergo proprietate naturaqi amp;nbsp;ubi res cogit etia greets noibus utendu. populo Ginile flauefens amp;nbsp;media parte plerüqi gignens lupcme paruula baccam uindé acumine aculeatam fagium muribus gratidimuede.et idco animalis buius una prouentus.glires quoqi (aginat expetitur amp;nbsp;a turdis arbo^ temh^ omnium fere alternat..fed maxime fagi glande: quç proprie iteUigitur ferunt robur : quercus çfculus . .cerrus .ilexfuber continetur biCpido calice per genera plus minus ue com ilicëcrauia carnofa procera finuofa lateribus: nec du cadunt la

in Italia folio non multu ao orcis autant: muaces a quiouvu^^iy

Ufensaqutfoliç funt thcis glans utntdqbn^iot gracilior.qua Homerus aculo ap pellat.CTnommeagWediftiffmafcuta the negant ferre glans optimam r* nbsp;nbsp;nbsp;1 4,a,ma mox cfculo: nam roboris parua cerri tnlfis bomdaccbi/ quercu atque g an nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jamp;^ querna alia dulcior mollior^ fçmiç mans fpidior nato ca ice ceu ca a. Ç ; laufolie ex arguméto dudç.Didant inter fe magnitudineet maxime ante P^ban^^^^h. (fat tunica rubigle fcabra.alns protinus dda, cutis tenuitate, emq u nbsp;nbsp;utrinqca longitudine extrema lapidefcit in duricia dum corpus cl.cuius mbalano urn y _____^r,

melior cui in cortice lt;nbsp;rotunda.aliis acutior

figura: ficut amp;nbsp;color nigrior candidior ue. Qui profert ama

. w,11 ____—...0 Q7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rivrtr—Vltl Cl, Airto

ritudo in extremitatibus medio dutcesiqum ccycicun nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

renuam babet .In tofis uero arboribus quç mi^ximam fertbemeus uocatur breuior et in orbe comofa aliaqi ramo^ crebro cauata fortius b§nu quercus babet amp;nbsp;icorru; ptius rarnofa ipfa procerior tamen amp;nbsp;cradiot caudicc .Lxcçlfidima auteaezops icuV tis amica.Ad bçc proxima latifolip proceritas Ved minus utilis editiciis at,carboni data uicns obnoxia eft. Quamobre (olida utunt carboni prariov tantu officinis co pendio:quoniam definete flatu protinus emonens f^pius recoquitur .Cetero plun' mus fcintillis idec nouellis melior acerui confertis paleis reccubus luto caminant accenfaq ftrue contis pungitur .Durefeens calix ate^ ita fudorem cmittitipeffima et

ocr page 316

Carboni 8c matcripalipbleos dicti: cuicraffiffimus cortex atqj caudex amp;nbsp;plcrunque ciuus ffigofufqrnccalu putrcfcitex boe genere etia uiuit qui amp;nbsp;fulmine ffpidie laci tur quis altitudine no cxccllatudeo ligno eius nec ad facrificia uti fas babetur:Eidé raro glans amp;nbsp;cum tulerit amara:qua prêter fucs:nullû attingit animal ac ne bp qui/ dem fialiud pabulum babet: bocquoqiinter reliqua ncgledlp religionis eft:quod emortuo carbone facrificatur.Glans fagea fuem bilaré facitzcarné coctibiléac leué et utilem floinacbo.Iligna fuem anguftû nitida ftrigofim ponderofamtquerna dif tufam acgrauitlimam amp;nbsp;ipfa glandiu pqi dulciffima. Proxima buic cerream tradit Nigidiusmec ex alia folidiorc carné fed duram.Iligna tentari fucs nifi paulatim det Hanc nouidima cadere fungofam carné fieri çfeulo robore fubere. Quç glandé fc/ runt omnes amp;nbsp;gallam alteriuiq;annis glandé fed galla bemerisoptima amp;nbsp;coriis per' ficiendis aptiffima.Similis buic latifolia fed leuior: multoqi minus probata fert ct nigram:duo eni genera funt:bpc tigendis utilior.

Afcitur auté galla folc degémis excute crupens nodtu femper uniucrQ creEit uno dic candidior amp;nbsp;fi in pftu excepta cft arcfcit protinus:neq; ad luftu increments perucnit:boc eft ut nucleum fabp magnitudine babeat.Nigra diutius uirct:crcfcitqi ut inter du mali coplcat magnitudiné;optima co magena deterrima ex robore fignu cius quod caucrne tranflueet.Robur prêter fructu plurima alia gignit. Nanqi fert et gallp utruqi genus:amp; qup lam ucluti mora ni diftarét arida duricic plcruque taw ri caput imitantia:qbus trucius ieft nucleus oliup hmilis.Nafcunf in eo amp;nbsp;pillulç nucibus non abfimiles intus babétes flocos molles lucernaiyc luminibus aptos.Na ct fine oleo flagrant ficuti galla nigra.Ecrt amp;nbsp;aliam lutilé pillulam cum capillo ucr/ no tamc tempore melligcnis fucci:gignut amp;alii ramoiy: cius corpori pillulas no pe diculo adhérentes candicantes umblicis.Cetera nigra uarietate difpcrfa media cocci colore babet. Apcrtis amara lanitas cft aliquado amp;nbsp;culices gignit necnon amp;nbsp;c tbliis conuolutas pillulas amp;nbsp;in folio rubetes aquofos nucleos candicantes ac tranducidos qdiu molles fint:in quibus amp;nbsp;culices nalcuntur maturefeut in modu.

Erunt robora amp;nbsp;cbacbrin uocat pillul a in medicina urendi uim babes gignitquot; et in abietc larice picea tilia nuce platano pollq folia cecidere byeme duranscotinct nucleum pineis fimilé.Ts crefcit byemeaperif ucre pillula tota:cadit cum fobiccpc/ re crefcere.lam multitcra funt:tot res prpter glande partut robora:fcd amp;nbsp;boletos Cuz illoffflgulf nouiffima irritaméta quç circa radices gignuntquot;.Quercus probatiffimos Robur auté amp;nbsp;cuprpffus amp;nbsp;primus noxios. Robora terunt amp;nbsp;uitcu amp;nbsp;mella ut au' eforeft Hefiodus. Conflatque rores melleos c cplo ut diximus cadentes non alus magis infiderc frondibus.Cremati quoq; roboris cineré uitrfoum effe certu efl.Ocs tamé dotes bas cius ilex folo prouocat.Cocco grand bic primoq; ceu fcaptes fruticis parua aquifolip ilicis çfeulium uocant pcfioné alteram tributi pauperibus bifpanip donati.Vfum eum gratiore in concbilu métione tradidimus. Gignitquot; amp;nbsp;in galla' cia Africa Pifidia Cicilia:pcffimu in Sardinia

Alliaz^glidiferp maxime arbores agiricu ferut.Efl auté fungus candidus odo ratus antidotus efficax in fummis arboribus nafcens noefte relucens.Signum boe cius quod in tenebris decerpitur.

Glandiferis fola quç uocatur aezops fert pannos arentes inutcofo uillocanos: non in cortice modo.Ve^ amp;nbsp;e ramis depedentes cubitali inagnitudine odo' ratos ut diximus intcr ungueta.

Vbcri minima arbor glans peffima rara cortex tantum in fructu prperafTus ac renifccns atq; ctiam in denos pedes undiq;explanatus:ufus cius ancoralibus maxie nauium pifcantidquc tragulis amp;nbsp;cado^ sobturamentis. Prçtcrca in byberno

ocr page 317

fçminai^ calciatu:qufobrcm non infacete grpei Cortices arboy appellant.Sunt qui fcminam iliccm uoccnt itq; ubi non nafcitur ilex pro ea fuberc utantbln carpctarns prçcipue fabricis utcirca belim amp;nbsp;lacedemoncmcc in Italia tota nafcitur ut in gallia omnino.

Ortex amp;nbsp;e figo tilia abieti piccc in magno cftufum agrpftiu uafi corbeCque ac patentiora qupd.imeflibus cbuebcndis uindcmiiiq; faciutac prptexta tuguri/ orum.Scribit in recenti ad duces explorator icideslitteras fuccomccno amp;nbsp;inquoda ulu facro^ religiofus cll figi cortex Icd non durat arbor ipfa.

Candulc e robore aptiffimpimox e glandiferiis aliis fhgoque facilimccxoibus quç refinam ferunt fed minime durans prçtcrq e pino.Scandula conteCti tuifie llt;o mam ufq; ad bellu pyrrbi annis cccclxx.Cornelius nepos auctor ciLSilu.u; certe di' ftingucbanf infignibuftagi Italo Ioui:ubi ctiam nunc lucus fageus fuit portaque qucrculana colle in que uimina portabatur:totq; lucis quibufda amp;geminis Q.lior' tcfius dittitorcum plebs dilccdidet in laniculu lege in pfculcto tulitmtquod ea luP fiiletomnes quirites t:neret pcregrinp tunc uidebant quot;nbsp;quoni a non erant tuburbanp pinus atq; abies:omnc{q;piccgignut de quibus nunc dicemus fimul ut tota condi' endi mna origo cognofeatur.

Vç ferunt in alia aut oriente prodictis picc.In Europa vi. genera cognatarum arbo^ ferut. Ex bis pinus atq; pinafter toliu babent capiUamcti modo prete' nueJonguque amp;nbsp;mucrone aculcatu pinus fert minimurefinp interdû amp;nbsp;nucibus ipfis de quibus dicftum cH: uixqi ut alcribif gcncri pinaflermibil elf aliud g pinus-filuclfris mira altitudine amp;a medio ramofi ficut pinus in ucrtice copioliore d.it bpc rcfina quo dicemus modo.GignitTóó in planis.Eafdcm arbores alio nommeelic per oram Itilip: quas fcibulas uocant pleriq; arbitrant . fed graciles fuccinCtiorcfq; amp;nbsp;enodes liburnicai^ad ufus pene line refina.

Icea montes amat atq; frigora feralis arbor amp;nbsp;funcbri indicio ad fores pofita ac rogis uircns.Iam tamc amp;nbsp;in domos recepta tonfili facilitate:bfcplurima relini fundit interuenictc candida gemma eam limile turi:ut mixta uifu dilccrni no queat et inde fraus fccrpfilfe.Omnibus bis generibus folia breui fetaamp;crafliora:duraque ceu cuprpdis picep rami pene ffatim ab radice modici uclut bracbia lateribus ibçrét

Imilitcr abieti expetit^ nauigiis fitus in cxcplfo montiu ceu maria fugerit: nec forma aha materies uero prpcipua trabibus amp;nbsp;plurimis uupoperibus refmp uitiuin Vnde frubtus picp exiguumq ; ludat aliquido conta(ftu folis cdiucrfo matcries:quf abieti pulcberrima picep ad filciles Icandulas cupafq; amp;nbsp;pauca alia fecamenta.

Vinto generi fitus ide eade ficies larix uocatur materies prpflantior loge in' corrupt.! uis bumori contumax rubes prpterea amp;nbsp;odore acrior plufculu buic erupit liquoris melleo colore atq; lentiore nuqdurafcetis.

Extu genus efftbcdi proprie didtaabundatior fucco g reliqua partior ligdior queq picea flimis atq; lumini facroy . ctiam grata:banc mares dutaxat ferunt et eam quam grçci lladlcm uocant odoris grauiHimi laricis morbus eff ut tbeda fiat

Mnia autc bpe genera acccnfa fuligine imodica carbone repete expuut cu eru' ptionc crepitu uc laculanturq; longe excepta larice:que nccardet nec carbone facit nec aliomodo ignis ui columitur q lapides.Omnia uero ca perpetuo uirctmcc faci' Icdifccrnutur in fronde ctiam a peritis tata nataliu mixtura clf fed picca minus alta quam larix.Illa cradior lcuiorq;corticc folio uiUofior pinguior amp;nbsp;dcnlior:mollius flexu ac picef rariora ficcioraque folia óó tcnuiora:ac magis algctia totaque borridi

ocr page 318

or amp;nbsp;perfufa refina lignum abieti fimilius larix uflis radicibus no repullulat ut in leibo accidit nccfo memore pyrrbeo.

Lia etiam nunc generibus ipfis in fcxu differentia:mas brcuior amp;nbsp;durior:^^ procerior pinguioribus foliis amp;nbsp;fimplicibus atq; no rigctibus lignu maribus du24 amp;nbsp;in fabrili opere contortu.Fpminp mollius publico diicrimie in fecuribus bec mquocuqi genere deprçbedunt;quippe mare refpuut amp;nbsp;fragofius findut:cgrius rc uellufjpfaq; materies retorrida amp;nbsp;nigrior maribus radix.Circa ida in troade et alia diffTcntia ell montanp maritimpq;:nam in maccdonia amp;nbsp;arcbaJia:circaq; belim per mutant nomina nec condat auctoribus cp cuiq; generi attribuant nos ifta Romano difcernimus ludicio.

Bies e cunctis amplidima et femina etiam prolixior materia mollior utiliorq;

arbor rotudior folio pinnato denia ut imbres non trafmittat atq; bilarior itu/ itu e ramis gene:y: boy : pinniculay : modo nuncamenta fquamati compacta depedet prpterq larici bpabietes mafculp primori parte nucleos babcnt non itc fcminp:picec uero totis pinniculis minoribus graciltoribufqiac nigris: propter quod grpci ptliy/ roporeeam appellant.In eadc nunc amenta maribus côprçiïiora funtac minus rcii/ narolcida.

Imilis etiam nunc afpectu ed nequid pretereab tapfus ininime uircs gracilifqi et dira nullo fucco.Ex oibus fola baccas fert ramis noxio fructu Iptale quippe baccis in bifpania prceipue uenenu ied. Vaf.i ctia uiatoria ex ea uinis in gallia facta mortifera faille compertu ed.Hanc fextius imylacc a grpcis uocari dicit 0Cede inar cadia tam prpientis ucncni ut fi qui dormiant fub ea cibum ue capiant moriantur. Sunt etiam qui amp;nbsp;roffica binc appellata dicant uenena:quç nue toffica dicimus qui/ bus Lgitt ptingant. Repertu innoxiam fieri fi in ipQarbore clauus çreus adigatur

ix liquida in Europa tbeda coquitur naualibus muniendis: multo fq; alios ad ufus.lignu eius concifum furnis undiq; igni extra circudato ferro ut primus fudor aqup modo fluat canali:boc in fyria cedrum uocatquot; :cui tanta uis ut in pgypto corpo/ ra bominudefuncto^, eo perfuC ifeructur. Sequens liquor cradior lam picc fundit. Hçc rurfus in cortinas preas conicda aceto fpidhtur amp;nbsp;coagulatur britip cognomen accepit doliis dutaxat uafifqi ecçteris utilis:lentore ab alia pice differes ut ccolore ru tilantc amp;quod piguior eil. Reliqua omnia illa funt e picea refina fcructibus coacfta Iapidibus in alucis ualidi roboris: aut ii aluei non fint ftruis cogerie uclut in carbo' nis ufu boc in uinum additur firinp modo tunfa nigrior colore.Eadem refina fi cfi aqua lenius decoquatquot; coleturqj ruffo colore lentefcitiac dillaticia uocatur.Seponut autcad id fere uicia refinp: cortexq; Alia tcperies adcrapula naq; flos crudus rcfinç cum multa balfula tenui breuiq;auulfus conciditquot; ad cribru minuta.Deide fcrueti aqua donec coquatur perfunditquot; buius exprçdum pingue prçcipua rcfina fit atque rara:nec nifi paucis in locis fubalpinc italipconuentens medicis.Refinçalbç cogiu in duobus aquç pluuiccoquut:alii utilius putant fine aqua coquere lento igne toto dic:utriq; uale çris albi.Ite tbercbyntia in lartagic cinere feructi bac cptcris prpfeictcs proxima amp;nbsp;lentifco.

On omittcdum apud eofdem zofippi uocari derafam nauibus maritimis picé cum ccra nibil non experiente uita:multoq3cfficatior ead omnia quibus pices rcfinpq; profunt uidclicetadiccfto falis callo. Aperitur picea parte folari: non plaga: fed uulnere ablati corticis cum plurimu bipedali biatu ut a terta cubito cu minimu abfit:nec corpori ipf i parcitur ut in cpteris:quoniam baffula in fruttu eft. Verum bfc proxima laudatquot; altior amaritudine affert poftea bumor omnis e totac6fluitin ulcus.Itc in tedacum id manare dcfut fimili modo cxalia parte aperit :ac deide alia

ocr page 319

poftea totaarbor fucciditquot; amp;nbsp;medulla eius urif.Sic amp;nbsp;in fyria tbercbyntbo detrabut cortices : ibiequidé amp;nbsp;c ramis ac radicibus cum refîna damnetur ex bis partibus. In macedonia larice mafculam urut fçininç radices tantu Ibeopopus fcripfit in apol/ loniti^agro picé foÜilc nó deteriorem macedonica lueniri. Pix optima ubique ex apricis aquilonis fitu ex opacis borridior utriufq; prçfercs frigida byeme.Deterior ac minus copiofa amp;nbsp;decolor. Quida arbitrant' ' in montuofis copia pronatiore ac co' loratiore amp;nbsp;dulciorem ficri:odoicquoq;gratiore dum refina fit.Decoctam autcin minus piciS reddere.quoniam in infci^ babeat tenuiorcfqiclfc ipfas arbores q in pia nis.Scd bas amp;nbsp;illas fercnitate heriliores fieri.Quçda proximo anno ab icifu largiutquot; alia fecüdo:quoda tertio.Expletquot; autc plaga refina in corticefcd cicatrice quç in bac arbore non coit. Inter bçc genera propiu quidi facere (atiuu:quoniä ex cognatione bai; feritur qualis dicfta eft nucleis eiufdc arboris imas partes tbedas uocant:cum fit illa arbor ml aliud q piccp feritatis paulu mitigante fatu.Satiua autc matcrics cplay: e genere fit ficuti docebimus.

Ateripenim caufa reliquas arbores natura genuitcopiofiffima fraxinu ^jccra bçc ac teres pinnata amp;nbsp;ipfo folio multumq i bomeri prçconto amp;nbsp;acbillis bah.inubi' litata. Materies eflad plurima utilis .Ea quide quç fit in ida troadis in tantu cedro fimilis utemetes fallat cortice ablato .Grçci duo genera cius fecere longam cnodem alteram breue duriore futcioreq; laureis foliis Bumeliam uocat in macedonia aphilV mam lentifTimaq; alii fitu diuifere. Cainpchre eniin ehe crifpam motanam fpiham folii ca?; lumcntis mortifera.Ceteris ruminantiu innocua grçci prodidere Jn Italia ncciumcntis nocet.Contra ferpetes ucro fucco exprpiro ad potu amp;nbsp;impofita ulceris ori opifera. Nibil bac pq; rcperitur tantaqicfl uis ut ne matutinas quidc occidentes ue ubras quis fint longiffimp ferpens arboris eius attingat. Adeo ipfam procul fu' giat.Expcrci prodimus fi fronde ea giro cocludatquot; ignis amp;nbsp;ferpens in ignes potiusq in fraxinu fugere ferpetem mira naturç benignitas priufqua bp prodeat flore traxi' nu nec ante co nd itas tolia dimittere.

N Tili amas amp;nbsp;femina diHFerut omni modo. Nanque amp;nbsp;materies mari di:ri ruffiorqiac nodofa amp;odoratior:cortcx quoq; crahior ac detractus inflexibilis nec femen fert aut flore ut fçmina quçcraflior arbore matcric candida prçccHcnlqiie eft:mi2 ^in l^ac arbore fructuin a nullo aimaliu attigi folio^.corticifq, Cuccu ede dul' cem.Inter corticcac lignu tenues tunicas multiplici mebrana e quibus uicula Tilip uocantquot; tcnuiffimucoriu pbilirc corona:^ Icnifcis cclcbris antiquo% bonore. Mate' ries teredine non fcntit proceritate perquam modicazuci^utilis.

Cer eiufdc fere amplitudinis ope^ elegantia ac fubtilitate citro fecundu.Plura eins genera.Albu quod prpcipui candoris uocatur gallicu in tranfpadana Italia tras qucalpcs nafccns.Altc^ genus crilpo maculai; difcurfu:qui cum cxcpllentior fuit a filitudiccaudp pauonu nomeaccipit:i Iftria rctiaq;prçcipuû molliorc genere craffi/ nenium uocatur:grçci fitu diGernut.Campehrecni candidum effe nec crifpu:quod eglino uocant motanu uero crifpius durius que etiam nue amp;nbsp;mafcula crifpius ad ia' tiora opera.Tertium genus zigiam rubens fiffih ligno cortice liuido amp;nbsp;Ccabro:boc alii proprii gcncris efie malunt amp;nbsp;htinecarpinu appellant.

Vlcberrimu uero eft brufeum multo$excellentius ctiam num moluftu tu' bcr utrunque arboris eius. Sed brufeum intortius crifpum molufcum fimplicius fparfum amp;nbsp;fi magnitudine menfau caperet bauddubic proferretquot; citro.Nunc intra pugillares lecftoruq; filicios aut laminas raro ufus fpedfatur. E brufco funt amp;nbsp;mefe nigrcicentcs. Rcperitur amp;nbsp;in aluo tuber amp;nbsp;tanta deterius quantu ab accre alnus ipfa

ocr page 320

diftit. Ace^ mares prius floret etiam num in ficcis natç proferuntquot; aquaticis ficut et fraxini.

St tranfalpes arbor fimillima acori albo materia quç uocafftipbilodendro fert filq et in bis nucleos fipore nucis auelanp.In primis uero materies l)onoratabuxo cfl raro crifpatimec nifi radicc.De cetero lenis qes matcric filentio quodiacduricia et pallore comedabilis. In ipfa uero arbore typiario ope. Tria cius genera gallicam: quod in metas emittitquot; aphtudineq; proceriore olcaftru in omni ufu damnatu grauc profert odore. Tcrtiu genus noftrat p uocant e filuellri ut credo mitigatu fitu diffuii US amp;nbsp;denfitate parietu uircns femper ac tonfile.

Vxus pirçneis ac citoriis motibus plurima ac bcrecyntbio tractu craffiffima.

In corfica florc no terendo qupeaufa amaritudinis fernen illius cucftis anima/ tibus iuifû:bçc in olympo macedonip gracilior fed breuis amat frigida aprica ligni quoqiduricia qup nec ferro nec flama nec carbone utilis.

Nter has atq; frugiferas materia uitiuquc amicitia accipitquot; ulmus. Grpci duo eius genera noucre:montuofhm qup fitamplior:campcffrcq; fruticofa ltali atinias uocant cxcplfiilimas amp;nbsp;ex bis Geeas préférât quç non funt rigue.Altey genus galli' cas.Tcrtiü noffrates dcnfiorc folio OCab codé pediculo numeroliorc.Quartu liluc/ lire acinifnon ferunt Samara uocatquot; ulmi fernéomnclq; radicum piatis proucn.ut relique femine.

Vnc celeberrimis arboy dicftis quçdi in uniucrfum dccuncftis indicada funt , montes amant cedrus larix tbceta amp;nbsp;cçterç ex quibus retina gignit.Ité aqfolia buxus ilex lunipcrus tbercbyntbus populus ornus carpinus.Elf be in apcnino fru' tex qui uocatur cotinus ad ligamcta modo cócbilii colore ifignis.Montes amp;nbsp;uallcs diligit abics robur caftaneç. Tilia ilex cornus aquofis motibus gaudent acer traxi' nus forbus tilia ccrafus.Non temere in montibus uifp funt prunus punici olealtcr lugians morus fambuci.Dcfccdunt amp;nbsp;in plana cornus corilus quercus cornus accr fraxinus fagus carpinus.Subeut amp;nbsp;in motuof a ulmus malus pyrus laurus myrtus Gnguinei frutices ilex tingedifq; ucflibus naicentes geniftp.Gaudet frigidis forbus fed magis eti abetula gallica: bpe arbor mirabili candore atq; tenuitate terribilis ma' giftratu uirgis. Eadé circulis flexibilis. Ite cornum corticis bituméex ea gallip exeo/ quunt.In eofdé fitus comitat' etiam fpina nuptiay facibus aufpicatiiiima quoniam inde fecerunt paftores qui rapuerut labinas ut auCtorclt MaHurius Nunc facibus carpinus corilus fainiliariflime aquas odere cupr^lii luglandcs caflanep laburiu ai' pina amp;nbsp;bpc arbor nec uulgo nota dura ac candida materic: cuius florc cubitale logi^ tudincapcs non attigunt. Odit amp;quçappellat louifbarba in opere topiario tofiiis et in rotunditate fpiiih argcieo folio non nifi in aquofis proueniut faliccs alni popu li filer liguffra tefferis utildfima.Itc uacinia Italip in aucupiis fata:galhp uero ctiam purpureç tigendi caufaad feruoy ueHes qupeuque coinunia funt montibus planis que maiora fiunt afpedlu pulcbrioraq;.Qup uero in capcflribus meliora matcric cri fpiora qup in motibus exceptis malis pyrifq;.

Rpterea arboy aliis dccidut folia:aliç fcmpitcrna coma uirct:qua differentiam

antecedat neceffe eff prior.Sunt enim arboy quçda omnino fiiucftres quadam urbaniorcs:quoni a bis placet nominibus diftinguerc:bp mitcs quç frutlu autaliq dote uinbrarumq ; officio bumanius uiuant non iprobc dicantquot; urbanp.

Arum generi no dccidut olep lauroquot;palmp myrto cuprpdb fpinis bederp rbo' dodédro:amp; guis berba dicatur (abine rhododendron: ut noincapparet a grçcis ucit alii uerium uocarunt: alii rbododapbnc fcinpitcrnu tlonde rofç limilitudinc cauli'

ocr page 321

bus fruticofum iumëtis caprifq; amp;nbsp;ouibus uencnu cfl. Idc bomini contra fcrpëtiu uenena remedio cft.

Ilucflnum generis folia no decidunt abieti larici pinaflro iunipero cedro tbe/ rcbintbo buxo ilici aquifolio fubcri taxo tamarici.Inter utraq; genera funt adracillp in grpcia amp;nbsp;ubique unedo.Reliquis etiam folia decidunt bis pr^terq in cacumibus non decidutaute amp;nbsp;in fruticuin generequibufiam rubo amp;nbsp;calamo. In turino agro ubi labaris luit exipfa urbe proipicicbafquercus una nuquam folia dimittes.nec ite mediam çllatcgerminans.Idq; mn^ eif grpeis auctoribus proditu:apud nos poltea fi lcri:nam loco:y: tanta uis eft ut circa mempbim pgypti amp;nbsp;in elcpbantinp tbebaidis nulli arbo¥décidant nec uitibus quidem.

Aeterç omnes extra prpdidtas etcni numerare longu eft folia deperdut oblcr/ uitumq;nonarefcere nifi tenuia amp;nbsp;lata amp;nbsp;mollia.Quf uero non décidant callo eraf fa Banguita ellc:falfa diffinitio eil nondccidere bis quai^ fuccus pinguior fit:quis enim potell in ilicp intclligcre:decidcrc 1 bimeus matbcmaticus folc fcorpioncin tranfeunte fyderis ui amp;quoda aeris ueneno putat:cur ego non cadccaufhaduerfum omnes polleat iure miremur. Cadunt plurimis autûno quçda tardius amittut atq; in hyemes porrogat moras:nec iterei l maturius gcrminafle utpote cu quedi primp germinat amp;nbsp;inter nouidimas nudentquot; ut amigdalp fraxini fambuc i morus autc no' uiGima germinat cuin primis folia dimittat:magna amp;nbsp;in bac uis foli prius decidut in ficcis macrifqi ut uetulfp prius arbori:multis etiam anteg maturelcat fructus ut in ferotina fico amp;nbsp;byberna pyro amp;nbsp;malo granato quod eft pomu tantu afpici in ma' trc.Neqibis autc qup femper rctincnt comas cade folia durat fed fubnafcetibus alus tuncarefeut uctera quod cucnit circa folfticu maximc foliou unitas in fuo cuiquc genere permanet prpterg populo bederf Letoni qui amp;nbsp;cici diximus uocari.

Opuli tria genera alba amp;nbsp;nigra amp;nbsp;que lybica appellatquot; minima folio ac nigcrri ma fungifqi cnaCcctibus laudatiÜima. Alba folio bicolor fuperne candicas ifcriorc parte uiridi buic nigrç quç amp;nbsp;coCtoni in luucta circinnatç rotuditatis funt.Vctufli lt;nbsp;ora in angulos exeunt e contrario bedere angulofa rotundantquot; populor: foliis gran diflima lanugo cuolat cadida tradita folio candida amp;nbsp;ut uillp folia granatis amp;nbsp;amig' d.ilis rubctia. Miru in primis id quod ulmo tilipq; amp;nbsp;olep populo albp amp;nbsp;falici eue' nit.Circuagunt cni amp;nbsp;folia eai^ poH folfliciu nec alio argumeto certius intclligitur fydus confectum.

St et publica omniu folioi ^differetia in ipfis. Nan$ pars inferior a terra bcr/ bido uirct colore.Ab cade Icuiora ncruos calluq;amp;articulos in fupcriorc babet.In/ cifuras uero fubter ut manus bumina.Oleç fuperne candidiora amp;nbsp;minus Icuia.Ide bederp fcd omniu folia quottidic ad fble obfcitant itcriores partes tcpcficri uolcntia Superior pars omniu lanugine quantulaincunqibabetqup in alus gentiu lanacfl in oriente funes ualidos e folus palmç fieri diéfu eft cofq; in bumorc utiliores efie et apud nos uero palmça rneffe integre decerpuntquot; meliores cnim quç no diuidütquot; ficcant fub tecto quaternis diebus: mox in (ole expanduntquot; amp;nbsp;noctibus rclictado' nec candore iarcfcant.poflea inopcra fundutur latiilima folia fico uiti platano. An gufta myrto punico olep-Gapillata pino cedro aculeata aquifolio amp;nbsp;ilicugcncri.Na luniperi fpina pro folio efl:carnofa cuprino:t.in^ari cralfithi. Alno longa barudini filici palmp amp;nbsp;duplicia cyrcinata pyro mucronata malo:angulofa bcdcrpdiuifa pia' tano ifecta pcctinu modo piccc abicti. Sinuofa toto ambitu robori (pinofa cutc ru/ bo mordacia funt quibuldaut urticis pugcntiapino piccpabicti larici cedro agfoliis

ocr page 322

pediculo breuioleç amp;nbsp;ilici longo uitibus tremulo populis amp;nbsp;bifde folis inter fecre/ pitantia.Iam amp;nbsp;in pomo ipfo mali quoda in genere parua mediis emicat folia itcri et gcmina. Prpterea alus circa ramos: aliis in cacumine ramoi ^robori amp;nbsp;in ipfo cau/ dicc ia mdcnfa ac rara femperq; lata rariora difpofita myrto:co ncaua buxo:inordiata pomis:plura eode pediculo exeuntia:malis pyrifq; ramulofa uleno amp;nbsp;citifo:quibus adiecit Cato decidua populo quernaq;animalibus lubens dari no per arrida.Bubus quid? amp;nbsp;ficulnea lignaqi amp;nbsp;bederatia dent amp;cx barudincac lauro decidunt:forbo uniudrfi cftcris paulatim:etde foliis bacftenus.

Rdo aute naturf annuus ita fc habet: primus cft cocpptus flare incipicte ucto fiuonio vi. Idus Feb.boc eni maritanfuirclcetia quippc cum etia aqufin bifpania ut diximus. Hic ed genitalis fpiritus mudietouedo didlus utquida cxiftimauere Flat ab occafu çquinoctiali uer incobäs catblitioncuuftici uocant gcflicnte natura femina accipere: caq; anima inferctcomnibus fatis. Concipiut uariis diebus amp;nbsp;pro fua qupq; natura:alia protinus ut animalia tardius aliqua amp;nbsp;diutius grauida partus gerät quod germinatio ideo uocat:pariut uero cum floret: flofq; ille ruptis conflat utriculis.Educatio in pomo bfc cftamp;germinatio arboi ^flos amp;nbsp;plcni-ueris indiciu et anni rcnafcctis flos gaudiu arboi ^tunc fc nouas aliafq; g funt offedut.Tunc uariis colo¥ picfturis in certamé ufq; luxuriat:fed boc negatu plerifq; noneni ornés florét fed funt trifles quodam quç no fentiut gaudia anno^. Nam ncq;ilcx picea larix pi' nus ullo flore exbilaranf.Natal es ue pomo^ recurfus annuos ucrficolorc nnncio promittutincc fici atq; caprifici protinus eni fruélû flores gignunt.In ficis mirabi les funt amp;nbsp;abortus qui nûq maturefcut:ncc luniperi floret.uuida ca?^duoi/: genera tradunt:alteram florere nee ferre: quç uero non floreat protinus ferre baccis nafccti' bus qufbicnio bçrcantled id falfum omnibufq; bis dura facies fempcr. Sic amp;nbsp;bo/ minum multis fortuna fine flore cil.Omnes aute germinant eti aqup floret magna ct flo^ differctiatquippc cum ex codé genere qup funt in paluflribus priora germi/ nent inox in campeflria nouiflima in filuis per Ic auté tardius pyri filueflrcs quam egtera primo fauonio cornus proxime laurus pauloq; ate equinoctiu tilia acer.Inter primas uero populus ulmus falix alnus: nuces fcllinant amp;nbsp;platanus epterp ucrccp/ pturo aquifoliu tberebyntbus paliurus caflanea glandes.Scrotino auté gcrminc ma lus:tardifrimo fubcr. Quibufdam gcminatquot; germinatio nimia foli ubertate aut lui' tantis cpli uoluptatc quod magis in bcrbis fegetu eucnit. In arbotibus tamc nimia germinatio clafccfcit.Suntalip naturales quibufda germinationes paritcrque ncrup qup fuis coflant fydcribus qu.ty ratio aptius reddetquot;ab tertio boc uolumie byberna aquilp boc exortu. Acfliua canis ortunertia ardluri: bas duas quida omibus arbori/ bus comunes putant.Sentiri aute maxie-in fico uitp punicis caulam afFerétcs:quo/ niam in tbeffalia macedoniaq; plurima tunc ficus exeat maximc tamc in fgypto ap' paret bpc ratio. Et reliqupquidé arbores ut primu capere cótinuat germinationé ro' bur amp;nbsp;abies amp;nbsp;larix intcrmittut tripartito ac trina germinafdut:ideo ct itcr fquama corticu cfpcrgutiquod oibus in germinatione cuenit quonia pregnantiu rumpitur cortex.Eft auté prima ea^: icipiétc ucrc circitcr xv.dicbus Itc^ germinant tranlcunte geminos fole fic fit ut prima cacumina impclli fecutis aperiat geniculato in crcmé/ to. lertia efl earundé a folilicio brcuiHiä ncc diutius feptenis diebus clarcqict tunc cernitur excrcfccntiu cacuminum articulatio .Vitis fola bis parturit cum primuin emitiit uuam.Itcm cum digerit.Eo:^qup non florent partus tantum cft ct maturi' tas.Quidam ftatim in germinatione florent prçparantq;in co fed tarde maturefeût ut ultis ferotina.Quidam germinatu floret maturantque celeriter ficut morus quç nouiffima urbanai ^ germinat nec nili cxaclo frigore ob id diefta fapiétiflimaarbo^: led cum cppcrit in tantum uniucrù germinatio erupit ut una nocllc peragat omne

ocr page 323

cum ftrepitu .Ex bis quç hycmcaquila ex oricte ut diximus concipiunt floret pri' miomnium amigdala mefe lanuario martio uero poma maturat ab ca proxic floret armeniaca:dein tuberes amp;nbsp;précoces illç peregrinç bp coadtç.Ordine autc nature fil/ ueflriu prime fimbucus cui medulla pluria et cui nulla cornus mafcula. Vrbanaru malus paruoq, pofl ut fimul poflit uidcri pyrus amp;nbsp;cerafus et prunus. Sequitur lau' rus illam amp;nbsp;cuprinus deinde punica fici amp;nbsp;uites amp;ole,c florentibus lam bis germi' nant.Concipiunt uergilia^ exortu bic fydus illaixcft floretaute folilicio uitis amp;nbsp;qup paulo ferius icipit olea.De florcfcut omnia feptenis diebus non celerius:qucda tar/ dius fed nulla pluribus bis fcptcnis oinnia amp;nbsp;intra vm.Idus lulii ctlxfa^ prçcurfu nee ftatim fruélus fcquit in aliquibus

Ornus enim circa folAicia reddit primo candidu poftea (anguineum. Ex eo genere fcmina poll autunum fert baccas acerbas amp;nbsp;inguftabilcs cûétis animatibus ligno quoqj fungoC amp;nbsp;inutilis fumas e fortillimis qup fit tanta differentia ab codé genere ceu tbcrcbyntus meilibus redit feme amp;nbsp;acer amp;nbsp;fraxinus nuces amp;nbsp;mala et py/ ra pr^terq byberna amp;nbsp;prfcocia:aut prpcocia autuuo amp;nbsp;glanditcrc ferius ctia num uir' gilia^ occatu.Acfculus tantuautuno icipictc autelyemc quadri genera mali pyriqi; ctlubcrabics floret croci colore circa follticiu femen reddit poft uergiliai^ occafum: Pinus autc amp;nbsp;picea prpucniut germinatione xv. fere diebus iemé ucro amp;ipfc poft ucrgilias reddut. Citrcc amp;nbsp;lunipcrus amp;nbsp;ilex annue fere babetur: nouufqi fructus in Ins cum autuno pendet.In maxiina tamcadmiratione pinus cft.Habet fructu ma' ture(cetcm:babct proximo anno ad maturitate netu?/::ac dein tertio.Nee ulla arbor auidius te promittit quo mefe ex ea nux decerpit codé maturefcit alia: ficq;ditpcn/ tant ut nullo no mefe maturclcantquç fi in arbore iplhdiuiferc aramipuocant Ip/ duntqi esteras nifi dctral^anf trueftu arbo^ folc nullu ferunt boc efl ne feme quide lamarix fcopis tantu naCens populus alnus ulirus atinia alaternus cui folia inter iliccamp; ollua.Infelices autc cxiltimant damnatpqi religione quç neq; fcrutur ug nec fructu ferut. Cremutius audior cft nug uirere arbore.n ex qua pbillis fc fufpcndcrit qupgumi gignunt poft germinationem aperiunt gummi no nifi frudtu dctradlo fpittdtur.NoucHfarbores carent frudlu q diu crefeut perdut facilimc ante maturita te palma ficus amigdala malus pyrus. Ite punica qup etiam roribus uiiniis amp;nbsp;prui/ nis flore amittit.Quadccaufa inflectunt ramos eius nec tubrccti bumore infcftum accipiantatqicontincant.I^yrus amp;nbsp;amigdala etiam fi no pluat: fed fiat auftrinûcçlu arq nubilu amittunt flore amp;nbsp;primos fructus: ficum defloruere tales dies fuerint Ociffime autc falix amittit feme anteg omnino maturitate Icntiat. Ob id dicta bo/ mero frugipcrda fccuta ptas fcclcrc fuo interpretata cft bac fcntcciam quando feme falicis mulieri ftcrilitatis medicametum ede conftat.Sed in boc quoq i prouidcs na/ tura ficile nafceti amp;nbsp;depacto furculo icuriofius feme dedit.Vna tantum proditquot; ad maturitate proferre folita in Creta infula ipfo defeelu louis fpclûcç Corum ligncuq; magnitudine cpteris fiunt qupda loci uitio ifructuof i ficut in paro filua ccdua.qup nil fert perfieç arbores in rbodo floret tantu.Fit bçc differétia ex Icxu in bis quç ma' res non fcrunt:aliqui bpe permutât amp;nbsp;mares effe qup ferunt tradunt facit amp;nbsp;défitas ftcrilitaté Gigncntiu autc quçda in lateribus ramoi^^ amp;nbsp;cacuminibus fcrut ut pyrus punica myrtus ficus.Cetero cadé natura qup frugibus.Naque amp;nbsp;in eis fpica in Ca/ cumic nalcif legumina in lateribus palma fola ut dicftu cft in fpatulis habet frueftu racemis propedentem.Reliquis fub folio pomum ut protegantquot; excepto fico cui fo lium maximûumbrofiHimu amp;nbsp;idco fupra id pomu.Éidemû ferius folium nafcitquot; g pomum infignc pro ditquot;ut quodâ genere ciliciçcypri belladis ficos fub folio grof/ fus ucro fupra fohûnafci ficus amp;nbsp;précoces lubet quas atbems prodromos uocant in

ocr page 324

liconio maxime.

Vnt amp;nbsp;biferç in bifdc in cea infula Caprifici trifcrç funt primo fctu fcquens euocaf a fcqucti tcrtius bic fici caprificantquot;.Caprifici ante ab aducrfis foliis nafeunt bifere amp;nbsp;in malis ce pyris quçdâ funt amp;nbsp;précoces malus filueftris bifera fequçs cius fructu poft ardturu in apricis maxime. Vîtes quidé amp;nbsp;trifcrç funt.quas ob id infa' nas uocant:quonia in bis alia maturcfrütralia turgcfcut:alia floret.M Varro audior cil Ulte fuiffe zinymcapud matreä triferam amp;nbsp;malum in agro cofcntino. Hpe aute cucnit perpetuo in uenefi africç agro de quo plura alias ea ell foil fertilitas. Trifera eil amp;nbsp;cuprinus. Nanq; bacep cius colliguntur méfc lanuario amp;nbsp;Maio Scptcbri ter/ nalqi eai^ generat magnitudines.Efl ucro in ipfis arboribus onullis etiä peculiaris differctia.Suma fui parte fertilior eft arbullus quercus inferiore luglädes fici ac ma-rilcç omnes quo magis fenefeût co maturius ferunt amp;nbsp;in apricis locis nee pingui terra. Silucfiria omnia tardiora. Qufdim ex bis omnino no maturclcut.Itcm qup fubarrantquot; aut qup ablaqueantur celeriora ncglcdlis bic amp;nbsp;fertiliora etiam nuin elf ptatis diffcrctia.Amigdala eni amp;nbsp;pyrus in fenedta fcrtihilime ut glandifere amp;nbsp;quod dam genus ficoz.Cetera in luucta t.irdiufq; maturantes quod maxiine notatquot; in ui/ tibus:uctu(lioribus enim uina inclius noucllis copiolius.Celerrime ucro fcnefcit et in Icnedta deteriore frudlu gignit inalus. Nanq; ölt;minora poma proucniunt et ucrmiculis obnocftia-Qum amp;nbsp;in ipfa arbore nalcunt.Ficus fola ex oium arbo^ fçtu maturitatis caulàin mcditat'-Iam quidccxportcntis quoniam maiora funt prccocia prppoflcris.Omnia autc celerius fenefeût prçfccûda quin et protinus moriunt ' aliq cplo:fccunditatem omnem eblandito quod maxime uitibus cucnit.

Ontra morus tardiffime fenefeit fructus minime laborans tarde et ca quorû crifpa materies ut accr palma populufq; fubarrata ocius fenefeunt.

Ilucflria autc tardifïimcatq; in totu omnibus cura fertilitate adicit:fertilitas fe/ ncdlam:idco amp;nbsp;prpfloret alia et progerminat tota prpcocia fiut. Quoniam omnis in/ firinitas cplo magis accidit. Multp plura gignunt ut diximus in glandiferis. Inter quo laurus uuas fuas maxieq; flerilis quf non gignitaliud ob idaquibufd a mas ex/ illimatur.Ferunt et aucllano uillos copadlili callo ad nibil utiles.

Lurima ucro buxus. Nam amp;nbsp;feme fuum;ctgranu quod graccco uocat cta fc/ ptcntrioc uifcu aut ineridic bippeardc: quis plura mox paulo itcrduq; pariter res g' ternas babent.Arbo^quoda fimpliccs quibus a radice caudex unus et rami freque tes ut oliuo fico uiti.Quoda fruticofi generis ut paliurus myrtus. Ite nuxaucllana: quinimo melior et copiofior fiudlu in plures difpcrfi ramos boc.Quibufdaoinino nullus ut in fuo genarc buxo lotbo:Trafmarinoquoda bifurco atq; etiam in quinas partes diffufo:quodam diuiduo et nec ramofç ut fambuciiquçdâ indiuiduç ramoff ut picco.Quibufdam ramoi^ordo ficut piccf abicti.aliis inconditus ut robori malo pyro et .tb1Ctl quidc fubicdta diuifura ramique in colum tedentes non in latera pro ni.Mirum cacuminibus eoi^ dccifis moritur totis ucro detruncatis durât et fi îtra q rami fuere procidatur quod fupcrcff uiuit.Si ucro cacumc auferatur tota moritur alia ab radice brachiata ut ulmus alia in cacumine ramofa ut pinus:lotbos fiuc faba grçca qua Romo a fuauitatc frudtus filueftris quidé fed cerafo^ pene natura lotbon appellant procipuc domibus expetitur rarno^ -bctulantia brcui caudice latidima et fpaciantium uinbract in uicinas domos fopc tranfilictiu nullaopacitas brcuior:ncc auferunt folé byemedccidctibus foliis nullus cortex lucudior aut oculos excipiens blandiusmullis rami longiores ualidiorcs aut plures ut dixidc totidc arbores liccat

ocr page 325

cortice pedes tingunt. Radice lanas: malis propriu genus feray cni roftra reddunt adbpretibus uni maximo minoribus. Ramoy : aliqui cpci qui no germinant:quod natura fit fi no cualuere aut pçna cum amputatos cicatrix bcbctauit:qup diuiduis in ramo natura eft.Hec uiti in oculo:barundini in geniculo.Omniu terrp proxima craOiora in longitudine excrefeunt abies larix palma cuprçflus ulmus et fi qua uni' ftirpia ramofay ccrafus etia in xl cubitoy : trabes pquali per totu duû craHitudie repitquot;

Vpda flati in ramos fpargutquot; ut mali cortex: aliis tenuis ut lauro tiliç:aliis caf fus ut robori:aliis lenis ut malo fico.Idé (caber robori palme oibus i feneCta rugofi or quibufdi rûpitur fpóte ut uiti:quibufdä etiam cadit in malo unedoni.Carnofus fubcri populo mebranaceus utuiti barudini libris fimilis ccrafo inultiplcx tunicis ut uitibus tilipabieti.Quibufda fimplex ut fico barudini:magnaamp; radicudifferen tia copiofe ficu robori platano breues amp;anguftp:malo fingulares abieti larici. Sin' gulis eniimitunf qq minutis in latera difparfis cralliore lauro amp;nbsp;incquales.Itc olep cui amp;nbsp;ramofe ac robori carnofc. Robora fuas in profunduagut.Si uirgilio quidem credimus piculUS quantum corpore eminet tantum radice defcendit.Olep malifcpct cuprpllis per fummaccfpitum alus redo meatu ut lauro olep aliis flexuofo ut fico minutis b;c capillamentis birfuta ut abies multpqi filucftrium c quibus montani praetenuia fila decerpentes fpcdabilcs lagenas amp;nbsp;alia uala nedut quida non alcius dcfccdcre radices g folis calor tepefaciat. Idq i natura loci tenuiores graui l ucdixere quod falfum arbitror apud audores certe luenitur abietis plantam cum traufErtur viii.cubito? ^ in altitudine: nec tota refodim fed abrupti.maxima fpacio atq, pleni' tudineetcitri efl ab ea platani roboris amp;gladitera¥.Quarudam radix uinatior luper ficic ut lauri.Itaq; cum truco inaruerit recifa ctiam Iptius frudificat:Quida brcuita/ te radicu celerius (cnefeere arbores putant:quodcoarguut ficiiqua^ radices logiilie cc fenedus ociffima. Falfum arbitror amp;nbsp;quod aliqui prodidere radices arboi^ uctu' ftate minui:uifa enim cfl annofa quercus euerfa ui tempcflatis lugc? ^foli amplexa prollratas reflitui pleruque amp;nbsp;qupda terrp cicatrice uiuefccre uulgare eil. Et tainili' arifliinu boc platanis qup plurimu uentoruin concipiut propter dciitate ramorum quibus aiTiputatis leuato onere in fuas fcrobes reponuntquot;* Faduq; lam cft boc et iu/ glandibus:oleifq; ac multis aliis.

St in exemplis amp;nbsp;line tepeflate ulla ue caufaqua prodigii cecidiflc multas ac fua fponte rcfurrcxidc.Fadu boc populi Ro.Quiritibus oltétum Cymbricis bellis. Nuccric in luco lunonis ulmo poftgetiacacuincainputatum erat. Quonia in aram ipfam procubcbat.RcQituta Iponte ita ut protinus Horeret'A quo dcide tepore maicftis Po.Ro.refurexitqup ante uatlata.Cladibus fuerat. Memoratquot; boc idc fidu amp;nbsp;in bis pbylippis falice procidua atq; detrucata amp;nbsp;ftagiris in inufco pp. alba omnia fallt ominis. Sed maxime miru Antadri platanus ctiam circumdolatis lateribus rellibilis fponte facta uiteque reddita 16gitudinc xv.cubito^craHitudme quatuor ulna^.

Rbores quas naturp debeamus tribus modis nafeuntquot; fponte aut femine aut ab radice cura numeroiior cxtitit de qu.ifuo diccmus uoluminc. Nunc autc totus fermo de natura elf multis modis mirilqi memorabili. Nanq; non omnia in oibus locis nafci docuimus nec tranflata uiuere: boc alias fiftidio:alias cotumacia ffpius imbecillitatf eo^ quç tranfferunf cucnit: alias cplo iuidente alias folo repugnante faflidit.BalCimu alibi nafci natura g in fyria malus alibi ferre nec non amp;nbsp;palma na' fci ubiqiaut nata patere oftéditur:fed cû promifit ctiam oüéditquc educate tanquam in uita pepcrit.Non babet uircs frutex Cinnamiin Syrip uicinia peruenirc no fertquot; Amomi nardiquedeliciç uc in Arabiam quidc ex India amp;nbsp;naue peregrinari. Ten

ocr page 326

tiuit enim Seleucus rex illud maxime mirum ipfas plcrunque arbores exorari ut uluant atque tranfmigcrct: aliquando amp;nbsp;a folo ipctrari utalienas alat aduenafq; nu/ triat.Cplum nullo modo flctli umit in Italia pipcris arbor. Cafip ucro etia in fepte' trionali plaga uixit amp;nbsp;in lydia tburis.Sed unde forbetes fuccum omne ex bis foles coquetes lacbrymam. Illud proxime miru mutari natura in bifdcm locis atq; ipro/ uifo ualerc. Cedrii pftuofis partibus dederat amp;nbsp;in lyciis frigidifqi montibus nafcitquot; Frigusiimicu lauro fecerat.Sed in olipbo copiofior nulla cfl. Circa boffoi^ cbiineri' um in panticapeo urbe omni modo laborauit.Mitridates rcx amp;nbsp;cpteri incole facroi; certe caufa laurum myrtumq; babere amp;nbsp;non contigit eu arbores abundet ibi punice ficiqi.Iam mali amp;nbsp;piri laudatiffime frigidas eodem tractu non genuit arbores pinu abietem piceam .Et quid attinamp; in pontum abirc.Iuxta romai ipfam callancp cera, fiqi egrc proueniunt perfica in.Tufculaano:nam nuces grçcç cum tcdio inferuntur terracina filua fcatente carum

VprpfTus aducna amp;difFicilima nafcentiii fuit utdequa fcpiufq; q deomibus aliis prodiderit.Cato.Raro frudtu fuperuacua baris torua folio amara odore uiolé/ ta ac ne umbra quidem gratioE materie rara ut pene fructuoli generis. Diti facra et ideo funebri figno ad domos pofita.Fpmina Herilis diu mete demu afpedtu no repudiata diffingucndis tantum pinoru ordinibus nunc upro tonfilis fadla in dc/ fitatc parietum cobercitaq; gracilitateq; perpetuo tenera. Trabiturq; etiam in picfru' ras operi bidortarum uenatus clafTcfuc amp;nbsp;imagines rerum tenui folio brcuiq amp;nbsp;fu pcrueHicns.Duo genera carum mctain faftigium conuoluta quç amp;nbsp;fçmina appel' latur mas fpargit extra fe ramos deputaturq; amp;nbsp;accipit uité lutraqi autemlnmittituri perticas afferes ueamputatione ramo^ qui xiu.ano denariis fingulis ucucût eue' ftuofi(rima in Etas ratione filua uulgoq; dote filiale atiqui plantaria appellabat bine patria infula Creta qq Cato Taretinam eam appellat credo q? primu eo ucnerat etin enarta fuccifa regerminatdcd in creta quocuq; loco terra moucrit quifpiä nifi ferat alia boe gignitur protinufq; emigrat. Illa ucro etiam no appellato folo ae fpote ma' ximpquc in idcis motibus amp;nbsp;quos albos uocant fuinmifq; lugis unde niucs nunq abfunt plurima quod miremur. Alibi non nifi in tepore prouenics amp;nbsp;nutrice ma' gnoperc futiaiens nee terrp tantu nifi circa bos refert aut perpetua cçliiue^ amp;nbsp;quç' dain tepora uis imbriu aliqi pleruq; femina afferunt amp;nbsp;certo fluut genere.Aliquado etiam incognito quod accidit cyreniicc regioni cum primûibi laffcrpiciu natum eil utin berba^ natura dicemus. Nata eft amp;nbsp;filua urbi ci proxima imbre piceo craffoqi circitcr urbis Romçanno cccc.XXX.

Edera lam dicitur in Afia nafei negauerat Tbeopbraflus nec in Ind a nifi in monte mero:quin amp;nbsp;bcrpalum omnimode laboraffe ut fercret eam in medis fruflra.Alexandru ucro ob raritate ita coronato excrcitu uniore ex India rediifle exe' pio libcri patris cuius dci amp;nbsp;nunc adorat tyrfos amp;nbsp;galeas:quinctia ac fcuta tbraciac populi in folcnibus facris.Inimica arbor fatis oibus fcpulcbraqiac muros rumpens ferpctium frigori gratiffima ut mn^ fit ullu honoré babitu ci effe.Duo cius genera prima ut rcliquai ^mas amp;nbsp;fpmina maior traditquot;. Mas amp;nbsp;corpore amp;nbsp;folio duriore ac pinguiore amp;nbsp;flore ad purpura accedete. Vtriufq; auté flos fimilis cH rofp filucHri nifi cp caret odore.Speties boy: geneis tres.Eteni candida amp;nbsp;nigra bedera:tcrtiaquc uocatur belyx.Et num bç fpetics diuidutur in alias:quoni a cftaliqua frueftu tantu Candida alia amp;nbsp;folio:frucftûquoq;candidü fcrcntiû^aliis denfus acinus amp;nbsp;grandior racemis in orbe circuadtis qui uocantur Corymbi. lté fileniticû cuius efl minor aci' nus:fparfi or racemus.Simili modo in nigra:alicui amp;nbsp;feme nigrûalii crocatû cuius coronis poetç utunf.Fobis minus nigrisquam quidam nyfiam:alii baccbicam uo' cant maximis inter nigras corymbis. Quidä apud grp co s çternû duo genera buius

ocr page 327

faciunt a colore acino?: critranu amp;nbsp;ebrifocrapum:plurimas aute habent differentias bclyx quoniam folio maxime diftat.Parua funt amp;agulofa cociniora q;cu reliquo^t genera fimplicia fint.diftit amp;nbsp;longitudine internodiorum prçcipue tame fubtilita' te quoniam frudluin nongignit. Quidd bocçtatis edc: non generis extimant pri^ mo quia belyce putant fieri hederam uetuftate: hoi? error manifeftus itclligif:quo/ niam helycis plura genera reperiuntquot; : fed tria maxime ifignia herbacea ac uirés quç plurimaeft.Altera cadido folio:tertia uerficolor quç thracia uocatquot; çternu herbacee tenuiora folia amp;nbsp;in ordine digcfta défioraqi.In alio genere diuerfa omnia amp;nbsp;uniuer' fl colons.Alla tenuioribus foliis amp;nbsp;fimiliter ordinatis dcnfioribufq;. Alteri generi neglecfta hpc omnia maiora quoq iac minora funt folia: macularuq; habitu diftant ct in candidis alia funt candidiora.Adolefcit in longitudine maxime herbacea.An, bores aute necat candida omneqi fuccum auferendo tanta craffitudinc augetquot; ut ipfa arbor fiat.Signa eius folia maxima atcplatifiima mammas crigetcs qup funt ceteris inflexp racemis ftantes ac fubredti. Et qgoinniu generi radicofi brachia huic tamc. maxie ramofa ac robufta. Ab ea nigrcdcd propriu albç quod intcr media folia emit/ tit brachia utrinq; lumper amplecftés: hoc amp;nbsp;in muris quis ambirc no pofTitutaque cti apluribus locis intcrcifa uiuit taincduratqi amp;nbsp;tot inicia radicum habet quod bra/ chia:quibus icolumis amp;nbsp;folidas arbores fugitae ftrangulat. Eft in fructu differctia albp nigrpcp bederp:quoniam aliis tanta amaritudo acini utaucs non attingant.Eft et rigens hedera qup fincamminiculo ftat fola oium gcnc?cob id uocata ciffos.E di ucrlo nung nifi repens humi chamcciffos.

Hamcciffos fimilis eft hederç Cilicia guidé primu profecta fed in grçcia fre/ quentior quam uocant fimylacé dcnfis geniculata caulibus fpinofis fruticoE ramis folio ceu hedera paruo non angulofo a pediculo emittcte pampinos flore candido dete ut lilium fert racemos lambrufce modo no bederp colore rubro c6plexa acinis maioribus nucleos ternos uncinis minoribus fingulos nigros durofq; infhufta oi' bus Gcris amp;nbsp;coronis:quoniam fit lugubris uirginc cius nominis propter amorem luucnis croci mutata in hunc frutice.Id uulgus ignorans pleruque fefta fua polluit hederam cxiftimando ficut in poetis aut libero patrc:autSilcno qui omnino nefcit quibus coronetur. Ex fimylace fiunt codicilli propriuquc matcrici eft ut amota au/ ribus leue fonu reddat.Heder p mira proditur natura ad experienda uina.Si uas fiat e ligno cius uina tranffluerc ac remanere aqua fi qua mixta fuerit.

Nterca amp;nbsp;que frigidis gaudent amp;nbsp;aquaticis fruticcs dixiffe coueniat pricipatu in his tenebunt harudines belli pacifq; experimentis ncceiTarieatq; in dcliciis gratç Tegulo ca'.cdomos fuas Scptctrionales populi opcriut durât que cius alta tcefta.Et iri reliquo uero orbe amp;nbsp;cameras leuiffimc fufpedunt chartifq; feruiunt. Calami fgy/ pti maxime cognationequada papyri probatiores tamc gnidi amp;qui in Afia circa ane ticum lacum nafcuntquot;.Noftratibus fungofior fubcft natura cartilagine bibula:qup cauo corpore intus fuperne tcnui inarefcit ligno fidilis prpacuta femper acie geicula ta.Cçtero gracilitas nodifquc diftincfta leni fitligio tenuatur in cacumine craffiore pannicule coma:ncq 3 hac fuperuacua aut cni pluma ftrata cauponari replet aut ubi limofiore callo induruit ficut in belgis cotula ac intcriccla nauiu comifluris ferru/ minat.Textus glutino tenatior rimifq;cxpledis fidelior picc.Calamis orictis popu' li bella.Conficinnt irreuocabili hamo noxip morte accclerant.Eft penna addita cala misfitcpct ex ipfo telum aliud fracfto in uulncribus his armis folé ipfum obubrat propter boc maxime ferenos dics optant.Odere uctos amp;nbsp;imbres qui inter illos pace ede cogunt: ac fi quis çthiopas pgyptu arabas Indos fcythas badlras farmataru tot gentes ct orientis omniaque partho^ regna diligentius computet çqua ferme pars

ocr page 328

bommu in toto mudo calamis fuperata degit:prçcipuus bic ufus in creta bellatores fuos prpcipitauit.Scd in boe quoq; ut in ccteris rebus uicit Italia:quando nullus fa gittis aptior calamus g in Rheno Bononicfi amne cui plurima icft medulla polus que uoluere amp;nbsp;contra flatus quoq ipernicax libro quidc non eade gratia.Bcllicis boc ct crcticis comedationibus qg prçferanf indi:quorum alia quibulda uidcf natura quoniam amp;nbsp;baflarum uiccm probent adlitis cufpidibus.

Arundini quida indice arborea amplitudo quale uulgo in templis uidemus DifRrrc-marcs actpminas in bis quoqi Indi tradut.Spiffius mari corpus fcminpca/ pacius.Nauigio:y: ctiam uicc proflant li credimus fingulaitcrnodia-Circa aceffincm amnem maxime nafcitquot;. Hirudo omnis ex una ftirpe numerofa atq; etiam rccila fe' cundius rcfurgit.Radix natura uiuax geniculata amp;nbsp;ipfa foliaundicis tantum brcuia Omnibus ucro a nodo oriacum coplcxu tenues per ambitu induerut tunicas atque a medio internodio qplurimu delinunt ucftirc procubuntq; latera barudini calamo que in rotuditatc bina fuper nodos alternos femper inguine ut alteru ad dexteram fiat:alte2^ lupcriore geniculo ab leua per uiccs.Inde cxeut aliquando ramiqui funt calami tenues plura auté genera alia IpiHiordcfiorq; geniculis brcuibuf internodiis aha rarfor maioribus tenuiorq; amp;nbsp;ipH.Calamus uero alius totus cócauus que fyriga uocant utilillimus fillulis quoniam nibil cft ei cartilaginis atq; carnis orcbomenius et cótinuo foramine pcruius que aulcticon uocant:bic tibiis utiliorfiffulis ille.Ell alius crailiore ligno amp;nbsp;tenui foramine bunc totu fungola replet medulla alius bre/ uior:alius procerior exilior crailiorq; fruticofillimus qui uocatur donax non niti in aquaticis natus:quoniam ad bçc diftcrctia ell multu prolata barudiniquptn ficcis prouenit.Suum genus fagittario calamo utdixiinusdcd Cretico logidimis itcrnodi is obfequiuqiquo libeat fiedli calcfadto. Differentias faciut amp;nbsp;folia non multitudie X^^ et colorc ualida laconicis SCab una parte defiora quales in totu circa ftagna gi' gni putant difliiniles amnicis longis qui ueffiutur foliis fpaciofius a nodo fcadete coinplexu.Elf amp;nbsp;obliqua barundo non in excplfitate nafcens fed luxta terra fruticis modo le fpirgés luauiiiima in teneritate animalibus uocat a quibufdä elegia.Eft et in Italia nafcens adarca nomine paluilris ex cortice tantu: fed ipfa coma utilissima dentibus quoniam uis cade quç finapi.De orcbomcnii barudinctis lacus accurati/ us dici cogit.Admiratio antiqua Caratiam uocabant crafliore firmioreqi plotia non fubtiliorcm banc in ifulis fiuitatibus natamullam in ripis expaciantis lacus.Tcrtia barudo ell tibialis calami que aulctico uocabant.Nono bpeanno nafeebaf.Nim et lacus incremcta bpc teporis fpatio leruabat prodigiofus fi quando amplitudine bié nio extcdiaet:quod notatu apud cbcroni a in taulto atbcnicfiu amp;nbsp;tbebayda fçpc uo' catur ifluente zepbiffo. Cum igitur anno pcrmiferit inudatio proficiunt in aucu' patoria quoq; amplitudine uocatur zeugitc cotra bombicie maturius reciproco gra ciles tçminaz^ latiore folio atq; candidiore modica lanugine autoino nulla fpadonu nomine ifignibus:binc erant armameta ad iclufos cantus no filcdos ex reliquo curp miraculo ut uenia fit argeto lam p ocius cani.Cedi folcbat tcpclhuc ufepad atigeidc tibicinc cu ad buc fimplici mufica uteretur. Sub ardturo fic preparate aliquot poft annos utiles effe icipiebant:tunc quoq; multa domâdç exercitatione ut cancre tibip ipfç cduccdç comprimentibus fe liguribus:quod erat illis theatro: ^moribus utilius l^ollq uarietas acceffit amp;.cantus quoq; luxuria antcccdi ftulticia cppte amp;nbsp;ficri utiles in trimatu apertioribus ca? ^ungulis ad flecftcdos fonos quçindc funt amp;nbsp;bodie fed tunc ex tua quaq; tantu barudinc cogrucre perfuafum erat amp;nbsp;eam qup radicem ante ccilerat Icuc tibiçc6uenirc q;cacunie dcxterçimcfum quatum prolatis :quas ipfc cc pbitus aluifct.Nuc facrificc tufeoy. e buxo ludicr p uero lotbo olbbus ue afininis et argeto fiunt. Aucupatoria barudo a panormo laudatiilimapifcatoria ab aritana ex

ocr page 329

Africa: barudis Italiç ufus ad uincas maxié. Cato earn feri iubct in bumidis arris bipalio fubaélo prius folo oculis difpofitis iteruallo tcrnoip pedu fimul amp;nbsp;corruda unde afpcrgi fiant concordarc ainiciciam.

Alicis uero circa quam nulla aquaticia^ : utilior licet populiidlilibus placeant et cecubû durat licctalni fçpes muniant contract crupétiu amniuipetus ripais muro in tutela ruris excudent in aqua fat; ceÇqi denfius in numero berede profint.

Alicis ftatim plura genera.Nanqi amp;nbsp;in proceritatem magnam emittunt fuges uineai ; perticas:pariutq; balteo corticis utncula:amp; ali; uirgas lequaccs ad luncfturas Ipticip alias pr;tenucs uimtnibus texcdis fpcclabili fubtilitatc.Rurfus alip firmiores corbibus ac plurimpagricola^ (upcUccftili candidiores ablato corticc Icui q; tractatu ut melioribus uifisq ut ne corio fiant cade atqj etiam lupina^ in dclicias catbedra^ aptidimc.Et ceduç falici fertilitas dcntiorq; tonfura ex brcui pugno ucrius q ramo non ut remur in nouiUimis curanda arbore nullius quippc tutior redditus efl mi' noris ue ipendii aut tcpeflatu fccurior. Tcrtiu locum ci in extimatione ruris Cato attribuit prioreque q oliuetis q que frumeto aut pratis:ncc quia dcfuit alia uincula fi quidcamp;gcnift; amp;nbsp;populi amp;nbsp;ulmi ct fan^uinei frutices ct bctulp et barudo fciffa ct barudinum folia ut in liguria amp;nbsp;uitis ipta rccififq; aculeis rubi alligant amp;nbsp;intorta corilus inirumq;contufo ligno alicui maiorcsad uincula ellc uircs.Salici aute pr^ci' pua dos finditur greca rubens candioramcrina.fed paulo fragilior idco folido ligat nexu.In Afia tria genera obleruant. Nigram utiliore uuninibus:candidam agrico' larum ufibus. Tertiam que breuiHima clt bclyce uocant.apud nos quoqi inulti toti dcm generibus nomina iporiut. Viminale uocanteande purpuream.Altera uitcli' nam a colore que fit tcnuior.Tcrtiam gallicam quptcnuniima.

Ec in fruticuin nec in ueprium caulium ue:ncq;in berbai^aut alio ullo q Tuo genere numerentur lurc fcirpi fragiles palulfrcfq; amp;nbsp;tegulum tegetefq; e quibus de' tracto corticc candel; luminibus amp;nbsp;funeribus fcruiut firmior quibufda in locis eai^ rigor.Nanqi bis uclificant no in pado tantu nauticimc: ^amp; in inari pifcator africus prppoltcro more uela intra malos_fufpedcris amp;nbsp;mapalia fua mauri tegunt proxime cxtimantiq; boc uideatur ellc quod in itcriorc parte mudi papyri ufui: led irutectoli gcneris funt.

Ntcr aquaticasquot;arbores amp;nbsp;rubi atq; fambuci fungofi generis alitcr tamc q feru 1; quippe pius ligni eff fucciq; fambuco cx qua magis canora buccina tubaq; credit paitor ibi cpfam.Vbi gallo^ cantu frutex ille non exaudiat. Rubi mora ferut et alio genere fimilitudinc rofp qu; uocatur Cynofbatos.lertiu genus Idcu uocant gracia loco tenuior cftq epteta minoribufqi fpinis 0C minus aduncis. Floscni cotra lippitudines illinif cx mcllc amp;nbsp;igni facro. Contra ilomacbi quo$uicia bibif cx aq Sambuci acinos babet nigros atq; paruos bumcris lenti ificiendo maxime capillo qui amp;nbsp;iph aqua dccobti manduntquot;.

Vmor amp;nbsp;cortici arbo¥ eftqui fanguis cai^itclligi debet.No idcomnibus fi' cis lacteus:buic amp;nbsp;cafeos figurandos coaguli uis.Ceratis gumofus:ulmis faliuofus lentus ac pinguis malis uitibus pyris aquolus uinatior quibus Ictioratquin totum corpore arbo? ^ut reliquorum animaliu cutis fanguis caro ncrui uen; olla mcdull; pro cute cortex.Mirum is in inoro mcdicis fuccu quçrétibus fere hora dici fecunda lapide icilus manat altius fractus ficcus uidcf proximi plcrifq;adipcs bi uocantur acolorc arbo2 ^mollis ac pcffima:pars ligni ctiam in robere facile putrefeens tcrrcdi/ ni cilobnodlia:quare femper amputabitur.Subclt buiccaro cui offa idem matcric

ocr page 330

Optimum.Alternant frueftas quibus ficcius lignum ut olea magisq quibus carno' Cum ut ccrafus nccomnibus adipes carnes uc large ficuti nee animalium acerrimis ne uirum habent.Buxus cornus olea nee medullam minimumq; etiam (anguinis ficuti oŒi non habent forba carnem fambuci amp;nbsp;plurimam ambp medullam nec ha/ rudines maiori ex parte in qrunda arborum carnibus pulpç uençquefunt. Difcri' men carum facile. Venç candidiores latiorcfq; pulpç fillilibus infunt. Ideo fit ut aure ad caput trabis quantum libamp; prolonge admota létus ab altero capite uel gra' uis fcntiatur penetrante réélis meatibus fono. Vnde dcprçhéditur an tota fit ma' teries nodifqi concifa.Quibufdam funt tubera ficut funt i carnc glandia.In his nee ucna nee pulpa quodam callo carnis in fe conuoluto hoc prçciofitlimum in citro amp;nbsp;acere.Cçtera menfarum genera filiis arboribus circinantur in pulpam. Alioquin fragilis cnamp;uena i orbe arboris cçfa. Fagi pedtines trafucrfi in pulpa apud atiquos inde amp;nbsp;uafis honos.M. Curius lurauit (e ex prçda nihil attigiffc prêter guttum fi gineum quo facrificaret.Lignum in longitudinem fluctuatur.At quç pars fuit ab radice ualidius fcidit. Quibutdam pulpa (inc ucnis mcro flamine amp;nbsp;tenui confiât hçc maxime fiffilia.Alia frangi celeriora q findi quibus pulpa non effut olec uitcs At e contrario totum a carne corpus fico tota otica cfl.Ilex ornus robur cytifus mo/ rus hcbenus lothos amp;nbsp;quç fine medulla effe diximus.Cptcris nigricans color fulua cornus in uenabulis nitamp; incifuris nodata propter decorem cedrus amp;nbsp;larix Slt;luni' pcrus rubent

Arix feminam habet quam grpei uocant agclida mellei coloris luentu pidoi^ tabulis imortale nullifq; fixile rimis:hoc lignu proximu tnedullp effin abiete quoniam leufon grpet uocant.Cedrus quoq; duriffimaqup medullp proxima ut in corpore offa.Derafo modo limo amp;nbsp;fambuci iteriora mirc firma traduntquot;.Nanqiqut ucnabula ex ea faciut proferunt oibus.Conflat cni ex cute amp;nbsp;offibus cçdi tépcdiuuin quç decorticetur ut teretes ad tépla:cçterofq; ulus rotundi eu germinant.Alias corti ce iextricabili amp;nbsp;carie fubnafecte ci matcriaq; nigrefccte tigna amp;nbsp;quibus aufert fecu/ rts corticc a bruma ad fauoniu aut fi prçuenirc cogamur ardluri occafum amp;nbsp;ante eu fidiculp. Nouiffima ratione fblllitio dies fydci^ hoi ^reddetur fuo loco uulgo fatis putant obferuare ne qua dedolanda Cernantquot; ante editos fuos fructus. Robur ucrc cpfum teredine fentit.Bruma autc neq; uiciatquot; neq; findit.A lias obnoétiû etiam ut torqueat fefe find.itq; quod in (ubere tepediue quoq; cpfo cuenit.Infinitum refert amp;nbsp;lunaris ratio nec nifi xx.in xxx.cçdi uolunt. Inter omnes uero couenit utilidimc in coitu cius flerni:quc diem alii interlunium:alii filentis lunpappellat- Sic certe Ti' berius Cfdr cum cremato ponte naumachiario laricos ad rcditucdum ccdi in retia prpfiniuit.Quidam dicunt ut in coitu amp;nbsp;fub terra fit lima quod ficri no poted nifi noedu ae fi coputant coitus in nouiffimu dicbrump illa fit ptcrna materies. Proxic cum fupradidtis (ydcribus quida amp;nbsp;canis ortum addut amp;nbsp;fic cçfas materies in torû augudum nee noucllp ante ad materie nee ucteres utiliffimp.Circuci(hs quoque ad medullam aliqui non utiliter relinquüt ut omnis humor flantibus defluat. Miru apud antiques primo punico bello claffem diui lulii Imperatoris ab arboreexe fa Ix.dic naulgaffe.Cotra ucro bieronc regc ccxx naucs effectas diebus xlv.traditl.pifo Secudo quoq;punico bcllo Scipionis cladisxl.die a fccuri nauigauit.Tantu tcpcfti uitas amp;nbsp;inrapida celeritate pollet.Cato hominu fummus in omni ufu hpc de mate/ riis adiicitprplu e fapino atra potiflimu facito ulmea pincä nuceam:hanc atq; aliam matcriaiT i omnecum effodies luna decrcfcctc eximito pod meridie fine ucto audro Tum crit tcpediuacum fernen fuum matuuerit. Caucto ne per rore trahas aut do' les. Ideq; mos nifi in trimcdri lunaq; dimidiata ne tangas materie tum ne effodias aut procidas abs tcrra:Dicbus quattuor proximis quibus luna plena fuerit optime eximitur. Omnino caucto nigra materie ne doles neue cçdas neue tangas nili ficca

ocr page 331

neue gelidam neue rorulctam.Tiberius idem amp;nbsp;in capillo tondedo feruauit.Inter' lunia.M.Varro aducrfus defluuia prçcipit obferuandû ida pleniluniis larici et ma/ gis abieti fuccifis humor diu defluitibpomniu arbo^altiflimc ac rcétidime nauiu malis antennifq; propter leuitaté prptergabics Cómunia bis pinoqucamp;quadripar titos ucnai^curfus biffidofuc babeant uelomnino fimplices. Fabroi^ itcftinaope rarta medulla fccftilis optima quadripartita materies amp;nbsp;mollior q epterç intcUçdlus in cortice protinus peritis.Abictis qupps altera fuit e nodis cft amp;nbsp;hac qua diximus ratione fluuiata decorticatquot; atq; ita lapinus uocatur. Superior pars nodofa duriorq; fubfterna. Et in ipfis autc arboribus robuftiorcs aquilonip partes amp;nbsp;in to tu dcterio' res amp;nbsp;bumidis opacitq; fpiffiores ex apricis ac diuturne amp;nbsp;idco Romç bpe inferna abies fupernati profertquot;.Eli pergétiu quoqj regioes in bis differetia alpibusappcnino que laudatiffimc in gallia curibus ac monte ucfcuo incorfica bitbynia ponto macc donia deteriores.Aencatica amp;nbsp;arcadia peflima pamafia amp;euboyca:quoniam ramolp ibt amp;nbsp;cotort f putrefeetefq; facile.At cedrus in Creta africa fyria laudatiffia cedri ol eo perundla materies nec rima nec cariem fentit.Iunipero cade uirtus qup cedro.Valla bpe in byfpanta maximeq; uacceis cis medulla eius ubicuq; folidior ctia q ccdris.Pu blicum omniu uicium uocit fpiras ubi fc couoluete uenpatqi nodi .Inueniunt qui' bufda ficutin marmore cetra ideftduricia clauo fimilis iimica feris amp;nbsp;quedam forte accidut in lapidecomprçbenfo aut recepto in corpus autalterius arboris ramo.Me' garis diu ftctit oleadcr in foro:cui uiri fortes affixerant arma quç cortice ainbicnte çtas longa ocultaucrat. Fuitqiarbor illa Eitalis excidio urbis prçmonitis oraculo eu arbor arma peperiffet: quod fuccifc accidit ocreis galcifq; intus repertis.Ferunt lapi/ des ita iuentos ad cotinedos partus ede remedio.

Mplidima arbo^ ad boccui exiflimatur Romp uifa:quam propter miraculu Tibcrius Cpfir in codé pote naumachiario cxpolucrat aduedta cum reliqua materie durauitq;ad neronis principis ainphitcatrum .Fuit autem trabs c laricc loga pedes cxx bipedali craffitudine aequalis quo intelligebatur uix credibilis rcliqua altitudo faftigiumad cacumen exiflimantibus.Fuit amp;nbsp;memoria noftra ut in porticibus fc/ diorumaM.agrippapque relicta miraculi caufa qup de libatorio fuperfuerat xx pe/ dibus breuior(efquipcd.ili crafficudine.Abies admirationis prpcipuc uiQ eft in na ui qup ex pgypto C.principis luffu ob elifcu in uaticano circo ftatutu quattuor tru/ cos lapidis ciufdcad luftincndu cum adduxit:qua nauc nibil admirabilius uifum in mari certu eftcxx.modii tunc lentis pro fabura ci fucre:longitudo fpaciu obtinu it.Magna ex parte bofticnfis portus latere Icuo.Ibi nanq; demerfa eff Claudio pri/ cipecum tribus populi molibus turriu altitudie in ea cx pdificatis obitcr puteolano puluereaducdlifq;. Arboris cius craffitudo quattuor bominu ulnas coplccftentium implebatiuulgocp auditur Ixxx.numinu amp;nbsp;pluris malos aduenudari cos ufus rates uero conucdari xl.fcftcrtiis plerafqi.Atinpgypto ac fyria reges iopia abictis Cedro adclalfes feruntquot; ufi:maxima ca in Cypro traditquot; ad undeccrcmcm.Dcmetrii fuccifa cxxx.pedum logitudinis: latitudinis uero ad triu hominu complexum. Germanip prpdones fingulis arboribus cauatis nauigit quai z qupdam amp;nbsp;xxx.lio mines ferunt Spiffidimacxomni matcric ideo amp;grauitlima ludicaf hebenus amp;nbsp;buxus graciles natura.Neutra in aquis fluitat nec fuber fi dematur cortex nec larix.Et reliquis fuc' ciflima lothos qup Rome ita appellatquot;. Deindc robur exalburnata amp;nbsp;huic nigricas color magiCqi ctiam cytifo quç proxime accedere hcbeno uidetquot; qq non defint qui fyriacas tberebyntos nigriores affirmét. Celcbratquot;amp; tberides noininccalices ex tbc' rebintino folitus facere torno:per qua probatur materies omniu bpe fola ungi uult meliorquc fit ol ep odore inyrrp adulterat.In glande ac pyro filucftri rincdis atque in medicamine decoctis oibusqupdixunus fpilih firmius.Ab his proximacR cornus

ocr page 332

quç no poteftuidcri materies propter exilitate fed lignu no alio pene g ad radios rotarum utile aut fi quid une cuneandû dandum fit in ligno clauis uc figcnde leu fcrrcis ilex item amp;nbsp;oleafter amp;nbsp;olea at$ caftan ea carpinus populus bçc o mia amp;nbsp;crifpa aceris modo fi ulla materies idonea edge ramis faepe deputatis caftratio illis eft adi' mitq; uires dccçteris plerifqi horum ficut utiq; robori tanta duricia eft ut terebrari nifi madefadtum no queat amp;nbsp;ne fie quidem adactus auelli clauus e diucrfo clauu non tcnamp; ccdrus molliffima tilia eadem uidetur amp;nbsp;calidiffima argumentum afferut quod citidimcafcias retundat.Calide morus laurus hedera amp;nbsp;omnes quibus igni' aria fiunt.Exploratorum hocufus in caftris paftorumqi reperit quoniam ad excuti/ endum ignem non femper lapidis occafio eit.Teritur.ergo lignum ligno igncmq; concipit a teritu cxcipientc matcria arigi tomicis fungi ucl foliorum facilimc con^ cepru .Sed nihil hedera preftantius quae teratur lauro laurumqt terat. Probatur amp;nbsp;uitis amp;nbsp;ex filueftribus alia g labrufca amp;ipfi hederç modo arborem (cadens frigidif fima quçcungiaquatica lentidima autem ÓC ideo Icutis faciendis apti(fima quoru plaga contrahit fe protinus clauditqt fuum uulnus.Et ob id contumacius tranfinit' tit ferrum in quo lunt genere fici frutex lalix tilia betula fambucus populus utrçqi leuiffimpex his ficut be lalix idcoq; uttlidimç.Ocs aute ad ciftas qupeuq; flexili crate condant habent amp;nbsp;candorem rigorcmq; amp;infculpturis facilitatem. Eli lenticia pia' tino fed madide ficut aluo ficcior eadem ulmo traxino moro cerafo fed p6derolior Rigore fortiffime feruat ulmus ob id cardinibus cradamctifq; portarum utiliflima quoniam minime torquetur permutanda tamen fit ut cacumen ab inferiore fit car' dic radix fupior palma elt mollis ci fuberis materies fpiffa amp;nbsp;malus pyrufq; necno acer fcilicet fragiles amp;nbsp;qupcuqi crifpa i oibus filueftria et mafcula diffcrctia cuiufqigc neris auget amp;nbsp;infecunda firmior. ifertilibus nili qgt; in genere mares ferut ficut eu' prpffus amp;nbsp;cornus.Cariem uetuftatcq; non Icntiut cuprinus cedrus bebenus lothus buxus taxus lunipcrus oleaftcr amp;nbsp;olea:ex rcliquis tardiffimp larix robur fuber cafta nca luglans.Rimam fciliuramq; no capit fpote ccdrus cuprçffus olea.buxus maxie Aeterna putant hebend amp;nbsp;cuprfllum cedruq; claro deoibus materiis ludicio. In tc^ pio cphelip dianp utpotc cum tota afiacxtructe cum quadrigentis annis perattum iit.Conuenit tedu eius elle cedrinis trabibus de ipfo fimulacro dcç ambigif.Cftc^ ex hebeno effc tradunt.Mutianus ter Conful ex his qui proxie uifo eo fcripfere mti' gineum amp;nbsp;nug mutatum fcpties redituto teplo.Hanc materie elcgilfe candecome tiam nome artificis nucupans quod pquidc miror cum antiquiore mincrua:nunc quoq imodo libcro patri uctuftate attribuat.Adiicit multis foraminibus nardi riga ri ut medicatus humor alat tencatq; luncffuras quas et ipfas effe modicas admodu miror.Valuas cOec cuprino et lam quadringentis prope annis durare matcricocm nouç fimilcm.Idq ; notadu ualuas in glutinis copage quidrienio fuifTe.CuprçÜus inter cas eleefta:quoniam prêter cetera uno genere materie nitor maxime ualcat çtcr nus.Non ne fimulacrum louis in arce c cuprino durat a condita urbe dlxi°dicatum Memorabile ctiam uticp teplum apollinis ubi ecedro numidica trabes durant ita ut pofita fuere prima urbis eius origine anis cclxxxviii.Et in hifpania Sagundli teplu dianpa zachintco adueclp cumcoditoribus anno cc.ante excidium Troip ut audior cft bocchus.Infra oppidum ipfumid habens.Acui pepercit religione indudlus ha nibal luniperi trabibus ctiam num durantibus .Super omnia moinoratquot; çdcs in au' lide ciufdédeç fçculis ante troianu bellu exçdificata: quoniam genera materie fcictia oblitterata funt in plenu dici non poteft ut quçqi etiam odore prçccllant ca çternitatc prçftare prçdidtis:morus proxime laudatquot;:quçuetuftatc ctiam nigrefcit:ct quçdam tarnen in aliis diuturniora funt ufibus q alia.Vlmus in prçfat.i firma robur detoflu et in aquis quercus obruta.Eadc fuper terra rimofa facit opera torquendo fefe larix in humore prpcipua etalnus nigra.Robur manna aqua corrumpitur non iprobaf

ocr page 333

in aqua figus amp;nbsp;lughns bac quidem in bis qup defodiuntur uel principales. Item luniperuscadé amp;nbsp;fubdiahbus aptiffima.Fagus amp;ccdrus cclcriter marcefeunt.Aef culus quoq; bumoris impatiens contra adapta in terrain.In paluftribus alnus çter na oneris quantilibamp; patiens cerafus firma. Vlmus amp;nbsp;fraxinus lentae fed facile panduntur.Flexibiles tamen lhntefq;a circumcifura ficcate fideliores lariccm in maritimis nauibus obnoxiam tcrcdini tradut amp;nbsp;omnia prpterg oleaftrum amp;nbsp;olcain Qupjain enim in mari quodam in terra uitiis oportuniora

Nteflantium quattuor generi tcrrcdines capite ad portionem grauiffio rodut dentibus bp tantum in mari (entiutur nec aliam putant teredinem proprie dici:Tcr reftres tincas uocant culicibus ucro fimilis tbipbas.Quartum cflc ucrmiculorum genere amp;nbsp;eorum alii putrefeente fucco ipfa materie alii pariunt ficut in arboribus ex Dis qui cerallcs uocantur cum tantum eroferint ut circumagant fe generante alium baec nafci probibamp; in alus amaritudo ut cuprpllo in aliis duricia ut buxo .Tradunt amp;nbsp;abietem circa germinationes decorticatain qua diximus luna aquis no corrumpi alexandri magni comités prodiderunt in tilo rubri maris infula arbores ede ex qui' bus naues ficrcnt quafi cc annis durantes inuentas amp;nbsp;fi mergerentur incorruptas in cadem ede fruticem baculis tantum idoncp craffitudinis uariutn tygrium maculis ponderofum amp;cum infpiffiora décidât uitri modo fragilem

Pud nos materiç findutur aliquç fponte ob id arcbitecdi cas fimo illitas ficcari lubent ut afflatus non noceat pondus fuitinere ualide larix abies etiam in tranluer fum pofitç. Robur olea incuruatur cçditq; ponderi illç renituntur ne temere rupif prius g carie g uiribus deficiunt. Et palma arbors ualida. In diuerfum eni curuatur et populus contra omnia iteriora finditur:palma e côtrario fornicatim Pinus amp;nbsp;eu' prpifus aducrfus cariem tineafqi firmiilime facile pandifluglans.Fiunt eni amp;nbsp;ex ea trabes fraxigi fe prpnutiat flrepitu quod amp;nbsp;in andro accidit cu e balneis territi fono profugerut .Pinus picepalni ad aqua^ dudfus in tobos cauant. Obrutp terra pluris durant annis.Epdem fi non tegantur cito fenefcunt.Miro modo fortiores fi buor extra quoqj fupcrfit.Firmiffima infra tedium abies eadem ualuarum repagulis amp;nbsp;ad quaecunq; libeat intçlbna opera aptidima.Siuc grpeo fiue capano fiue ficulo fabricp artis genere fpcctibilis rametorum crinibus pampinato femper orbe fe uolucns ad incitatus runtinarum raptus amp;nbsp;eadem curuis maxime fotiabilis glutino in tantum ut findaturanteg fohdacll

Agna autem amp;nbsp;glutinatio proptereaqup fcdlilibus lamis ac in alio genere o' periuntur flammea in boc ufu probant ucnam amp;uocant fertilem argumento fimi/ litudinis quoniam lacunofe crifpa inomni genere amp;nbsp;glutinum abdiclnt. Quadam amp;nbsp;inter et eu alus infociabili glutio ficut robius nec fere coherent nifi fimilia natura ut fi quis Iapidem lignumq inon coniungat. Cornum maxime ut forbus carpinus buxus poflea talia cuicunqioperi tacilia ncxiliaqiomnia quplcnta diximus prpterq morus et caprificus durabilia ac fedtilia qup modice bumida. Arida enim iatiusq teras cedunt. Viridia prpter robui et buxum pertinatius reftftunt fcrarumqidentes replet aequalitate incrti qua de caufa alterna iclinatioe egerut fcrobem. Obedi ctifli.i quocuq;in ope fraxinus cadcqicorilo balbs meiiorcoruo Icuior forbo lentior. GaP lica ucro ctiam ad currus flexibilis.Vit cemularetur ulmus cn pondus cflct i culpa facilis et fagus gg fragilis et tenera.Eadem fidlilibus laminis i tenui flexilis capfifq; ac fcrineis fola utilis fecat in laminas pertenues et ilcx colorc quoq; non nigrata fed maximc fida bis quç terant ut rota: ^axibus ad quos lentore fraxinus ficut duritia

ocr page 334

ilex in utroq; legitur ulmus. Sunt uero amp;nbsp;parui ufus fabrilium minifteriorum in' figncs idcoq; proditum terebris uaginas ex oleaftro buxo ilice ulmo fraxino utilif' fimas fieri cx bifde malleos maiorefq; e pino amp;nbsp;ilice.Et bis auté maior aci firmitate caufa tcmpeftiup cefurç q immaturp.Quippe cum ex olea duriffimo ligno cardines i toribus diutius immoti platp modo gcrmicuerunt cato ucdles aquifolios laureos ulmeos fieri iubamp; biginus manubria ruflicis carpinca ilignca cerrea qup in lamias ficcatur quorumcpopcrimeto uediaturalia materies prccipua funt citrus tlrerebin' tus aceris genera buxus palma aquifolium ilex Embuci radix populus Dat amp;nbsp;alnus ut dic^u eit fuber fccdilc ficut citru acerq; nec aliarum tubera i prptio mcdia$arbou pars crifpioramp;quo propior radici minoribus magifqi flexilis maculis. Hecpria origo luxuriearborum.Alia itcgi amp;uiliorcs ligno prpciofiores cortices fieri ut una arbor faepius ucniramp;excogitate funt amp;nbsp;ligni bratcç necTatis coepere tingi animaliu cornua dentes fccari lignuinqicbore diftingui moxopcrirc placuit deinde inateric et in mari qupri.Tcftudo in hoc fecfta nuperqi portcntofis ingeniis principatu ne/ ronis inucntum ut pigmentis pcrderamp; (e plcriiq; uenirct imitata lignum fic Icdis prpcia queruntur fic tbcrebyntum unici lubcnt (ic citruin prpciofius fieri ficaccr dc cipi modo luxuria non fuerat contenta ligno lam lignum emi tcftudincm facit

Ita arborum quarundam immenfa credi potefl fiquis profunda mundi amp;ül/ tus inaccedos cogitet. Verum cx bis quas memoria bominu cuftodit durant in lin/ tr11 10 aficani prioris minu Gt foliup. Item myrtus eodem loco contpicuç ma' gnttudmis: Subell fpecus inquo manes eius cullodire draco traditur.Roinç uero lotbos i lucinç area anno qui tuit fine magiflratibus cccclxix urbis ubi çde condita incertum ipfa quantum uctuflior elle quidem uetulliorem non eil dubium cum ab eo luco lucina nominetur bunc circitcr annum babet antiquior fed incerta eius ftas qufcapillatadicitur quoni aueftalium uirginum capillus ad eam defertur.Vc^ altera lotbos in ulcanali quod romulus conftituit ex uictori a decumis equcua urbi intclligitur utaucflor efl.Mamurius.Radices eius in torum ufqicacfarisp ftationcs municipiorum penetrant Fuit cum ea cuprpfTus gqualis circa fuprçma neronis pri/ cipis prolapfa atq; neglcda. Vetuftior aut e urbe in uaticano ilex in qua titulus cere is littcris betrufcis religione arbore lam tunc digna futile fignificat. iyburtes quoqi origine multo ante urbem Romam babent.Apud eos extant iliccs trcsctia tyburti/ no conditore co^ uetufliorcs apud quas inauguratus traditur'Fuißc aute cu tradut filium ampbiarai qui apud tbebas obicrit una ptate ante Iliacu bellu.Suntaudio res et dclpbicam platanu agamemnonis manu fatam amp;nbsp;alteram in capbia arcadia luco Sunt bodie cx aduerfo ilienfium urbis luxta bellcfpontu protbeiilai (epulcro arbo' res qufomnibus e pbebis cius cuin in tantu accrcucre ut ilium afpiciant inarefcunt rurfufqiadolefcunt.luxta urbe autem quercus in ili tumulo tunc iatp dcumeucppit ilium uocari.Argis dea etiam num durare dicunt:ad qua lo in uaccam mutatam ar/ gus alligaucrit.In ponto citra beracleam arç funt louis flatiui cognomine ubi quer cus dupab bcrcule fatp. In codé tradlu portus amyci clt bcbricc rege iteifcdto clarus eius tumulus a fuprpmo die lauro tcgitur quam infanam uocant:quoniam fi quid ex ea decerptu interatquot; nauibus lurgia fiant donec abiciatquot;. Regioncaulotrcnedixi/ mus per quam ab apamea in pbrygiam itur.Ibi platanus offenditur cx qua pepedit Martia uidlus ab apolline quç lam magnitudineclcdta cft. Necno palma dcli. Ab eiufde deiptate conipicif olympipolcaftri:ex quo primus hercules coronatus eft et nûccuflodif rcligiofc. Athenis quoqi olca durare traditquot; in certamie edito a mincrua

X diuerfo breuiffima uita eft punicis fico malis.Et cx his prçcocibus brcuior qua fcrotmis dulcibus qua accitis ÓC diutior in punicis funt in uitibus pr;cipucque

ocr page 335

fertilioribus.Grçcinus auctor eft fexagenis annis duraffe uites uidétur amp;nbsp;aquatice celerius interire. Senefeunt quidem uclociter fed e radicibus repullulant lauruf et mail amp;nbsp;punicc firmiffimeergo ad uidcdum oleF ut quas durare annis cc.iter audio/ res conucniat.Efl amp;nbsp;in fuburbano Tufculani agri colle qui corne appellatquot; lucus an tiqua religione dianç facratus a latio uelut arte tófili coma faginei moris.In hoc ar' borem eximiam ptate nodra adamauit padienus. Crifpus bis conful orator agryp/ pinp matrimonio a neronc priuigno clarior podea ofculari copledliq; cana folitus no cubare fub ea uinuqiiUi affundere uicina luco cfl. Ilex amp;nbsp;ipfa nobilis xxxv.pedum ambitu Caudici x. arbores mittens fingulas magnitudinis uifcndp filuam fola fici ens bpderam necari arbores certu eibSiinilem quidcm amp;in uifco tametfi tardiorem iniuriam ea¥arbitrantquot; manq; amp;nbsp;boc prpter fructus agnofcitquot;non in nouiHimis mi' rabile.

Vçdamenim in terra gigni non pofTunt amp;nbsp;in aiboribus nifcutquot;. Nanque cu fedé fuam non babcant in aliéna uiuût ficut uifcum-Ell amp;nbsp;in fyria berba quç uocat canitias non tantu arboribus fed ipfis çtiam fpinis circuuolues fefe. Ite circa tempe tbelfalica quç polipodion uocatquot; amp;nbsp;quç dolicos ac fcrpulu.Olpaftro quoqi deputato quod gignit uocant pbamnos: quod uero in bifpania fullonia bypopbaton in eau' liculis inanibus Eliis paruis radice alba:cuius fuccus ad detractiones in comitiali morbo utiliflimus habetquot;.

Ifci tria genera. Nanqi eft in abiete larice ftclim dicit cuboca nafci bypbear ar' cadia.Vifcum auté in quereu robore ilicc pino filucftri tbercbynto nee aliis ar boribus adna(ci:pleriq;copiofiftimüin qucrcu ad bafpbcar uocant.Inomni arbore excepta.ilicc amp;nbsp;quereu diffcrétiam facit odor uirufq; amp;nbsp;foliu non lucudi odoris. In utroq; uilco amaro amp;nbsp;lento bypearad faginanda pecora utilius.Vitia modo purgat primo deinde pinguefacit quç fuffecerc purgatio in quibus fit aliqua tabes itus ne' gant durare earn edendi ratio çtatis quadragenis diebus adiciut.Difcrimen uero in bis quçfolia mutant amp;nbsp;ipfi decidere contra ibprere irato interna fiote.Omninoauté fitum nulloinodo nafcitur: nec nifi per aluum auiû redditum maxime palumbi ac turdi.Hçc eft natura ut nifi maturatu in uentre auiû non proucniat.Altitudo eius no exeedit cubitale (cm per fruticofi ac uiridis:mas fertilis;femina fterilis aliquado non fert. Vilcu fit ex acinis qui colligunt melTium teiTiporc immaturi. Nam fi ac cclTcrc imbres amplitudine quidem augentur uifco ucro marcefeut. Siccatur deidc amp;aridi tonduntur ac conditi in aqua putrefeuntduodenis fere dicbus.Vnumq iboc rerum putrefeendo graciam inucnit inde inprofluente rurfus malleo tonfi amiffis corticibus interiore carneIcntcfcunt boc cft uifcum pcnr.is auium tadfu ligadis oleo fubacftum cum libeat infid:as molliri.Non cft omittenda in ea re galliarum admi/ ratio nibil babcnt druidp ita fuos appell.it magos uifco amp;nbsp;arbore in qua gignatur fi modo fit robur facratius lam per fc roborum eligunt lucos nec ulla (aera fine ea fro/ de conficiunt ut indc appellati quoqi interpretatione grçca poflint druidp uidcri cnim ucro quicquid agnofcatur ilis e celo miffum putat fignumq; eße electe ab ipl° deo arboris. Eliautem id rarum admodum inucntum amp;nbsp;repertum magna rcli/ gionc pctitur amp;nbsp;ante omnia vi luna qup principia mcnfium annorumque bis facit et fçculi poft XXX.annum quia lam uirium abunde babcat nec fit fui dimidiaomnia fanantem appellat fuo uocabulo facrificio epulilq; rite fub arbore co paratis duos ad' mouent candidi coloris tauros:quo¥ cornua cum primü uinciantquot; :iaccrdos cädida uelte cultus :arboré fcandit falce aurea demetit candido id excipitquot; fago.Turn deide uicftimas imolant précités ut fuum donum deus profpei^ faciat is quibus dederit fecunditatem co poto dari cuicuquc animalium llerilt arbitrant amp;contrauenena oia effe rcmcdio;Tanta gentium in rebus friuolis piciuq; religio cft.

ocr page 336

ATVRAARBORVM lÉRRA MARIQVE fponte proucnientium diótacQ.Rcftat earum ciuçane et bumanis ingénus fiunt uerius g nafcatur fed prius mirari fuccurrit quarc tulerimus penuria pro indiuifo ponenh a fcris depugnate cum bis bomîe circa caducos frucftus:circa pedentes uero amp;cum alitibus in tanta de licia^ prçcia ucniflc clariffimo ut çquidc arbitrer exéplo L.Cradi atque.CN.domicii çnobardi Cragus orator fuit in primis nominis Romani domus eius magnih ca fed aliquanto prçftantior in codé palacio. Q.Catuh qui Cyn;broscum C.Mario fudit;multo uero pulcbcr rima cofenfu omnium ;tate ea i colle uiminali.C.aquilu.Equitis Ro.Clarioris ctia tum luris ciuilis fcicntia cui tamen obiccta erado fua cftnobilillimaiu gentiu ambo craffus atqidomitius cenfura pod cofulatus fimul geffere anno conditp urbis dc.ixit frpquetem lurgiis propter diliimilitudine mo?^.Tunc.Cn.Domitius ut erat uelic' mens natura propterca accenfus odio quod cxcmulatione auididimu cftgrauitcr increpuit tanti ceniorem babitare bis pro domo eius milia nûmum identidem pro' mittens amp;nbsp;cralfus ut prüfens igenio Icmper ac faceto lepore lolers cóccdcrc fe rclpb/ dit exceptis vi arboribus ac nc uno quidédenario fi adimerentur cmptani uolente domitio cradus .Vtiu ne igiturego luin iquit domici qupfo exemplo grauis amp;ab ipfa mea cenfura notandus qui i domo quç mibi bçrcditate obucnit comiter babité an tu qui fex arbores milibus muinum extimes bac fuere lotp patula ramorum opa^ citate lafcluc cecinna largo e $ceribus crebro inucnta noftra eas in domo fua often' tante durauerunt$.Quonia amp;nbsp;de lógiffióçuo arborû diximus ad neronis principis incendia quibus cremauit urbéanis clxxx poftca cultu uirides luucnefq; ni priceps 111c accelleradbc ctiain arborû mortem ac nc quis uilcm de caetcro eradidomû niml q; in ea uirgantc domitio fuidc dicendum prêter arbores iudicamp; ïam columnas.1111. pymeti m.iroris pdilitatis gratia ad coenam ornandam aduedas in atrio cius domus datuerat cum in publico nondum edent uillç marmore tam recens cd opulentia tantoq; tue plus bonoris arbores domibus alFcrcbat ut lane illis nc iimicitu^ quidc pifcium fcruauerit domicius.Fucrc ab bis amp;nbsp;cognomina antiquis frondicio militi illi:qui prpclara facinora uultunu trilhatans fronde impolita aduerfus banibalcin pdidit.Stolonu licinip gcnti ita appellatquot; in ipfis arboribus fruticatio inutilis. Inde et pampinatio inuéta primo ftolom dedit nomé.Fuit amp;nbsp;arbo^cura legibus prifcis Cautuqueedxu.tabulis utqui iniuria cecididct aliénas lucret in fingulas çris fyeos xxv.Quid cxtimamus uéturas ne eas credidilient ad (upradiétam exiimationé illas qui ucl frigifcras tanti ucxauerant.Ncc minus miraculü in pomo cd multa^ circa fuburbana frueftu annuo addito binis milibus nummum maiore fingula^ redditu quam erat apudantiquos prçdio^æb boc infita amp;nbsp;arbo^ quoq;adulteria excogitata funt ut nec poma pauperibus naicerentquot;: nunc ergo dice mus quoiam maxime mo' do tantum ex bis uedtigal contingat ucram colendi rationc:ablolutaq; proditurnet ideo non uulgata tracffabimus neqj quç codare animaducrtimus fed inccrta atque dubia: in quibus maximc fallit' uita. Nam diligetiam in fupcruacuis affectare non nodium cd.Ante omnia auté in uniucrfum amp;nbsp;quç ad euntia arborû genera perti' nent in communede cçlo terraqi dicemus.

Quilonc maxié gaudet dcfiores ab afflatu eius Iptiorcfqi amp;nbsp;materip firmiores

ocr page 337

Qui in re pierid; falluntquot; cum in umcis pedameta no fint a ucto co opponéda amp;nbsp;id tantum a icptétrioé feruidum quîimo tcmpcftiua frigora plurimum arbo^ firmira tl conférât amp;nbsp;fie optime germinant. Alioquin fi blandiantquot; auftri dcfctifcut:ac ma' gis etiam in flore.Nam fi cum defluere protinus fequantquot; imbres in totu poma de' pereunt adeo ut amigdalç amp;nbsp;piri etiam fi omnino nubilû fuerit auftrinus uc flatus amittant fetus. Circa uergilias quide pulucré inimiciffimum uiti amp;nbsp;olep quoniam' tue coitus eft eai^ hoc eft illud quadriduu oleis decerptoriu bic articulus auftrinus nubilis parti quod diximus.Fru ges quoque peius maturcfcutauftrinis diebus fed celerius.Illa funt noxia frigora que fcptétrionibus aut prçpoftcris fiut horis:bycmë quidc aquiloniam effe oibus fatis utiliOimam imbres uero tune expetendi caufa cA euidens quoniam arbores fçtu exinanitas amp;nbsp;folio^ quoq;amiffionc languidas natu rale eft auide exurirc.Cibus aute ca^ imber.Quare trepida cŒc hyemcaut adumpto partu arborum fequatur protinus coceptus.i.germinatio ac deinde alia florcfcamp;li ex' inanitio inutiliffimu experimentis creditur. Quinimo fi plures ita continentur etia anni ipf pmorianfarbores quoniam nemini dubia pçna eft in fame laborantiu.Er' go qui dixit hyemes ferenas optadas non arboribus nota fecit nee per folfticia ihres uitibus conducut hyberno quidé puluere Içtiores fieri meffes luxuriantis ingenii fertilitate diétu eft alioquin uota arboi^ frugumq; cominunia funt:Niucs diutinas federe ca no folum quia animam terrp euancfcctein exalatione includut amp;nbsp;coprimut retroep agunt in uires frugum atq; radices.Verum quod amp;nbsp;liquore fcnfim probent purum prçtcrca leuiffimuquc quando nix aquai^ cplcftium fpumaeft:crgo humor ex bis non uniuerfus ingurgitans diluenfq; fed quomodo fititur diftillans uclut ex ubere alit omnia qupnon inundat.Tellus quoqialio modo fermétc{cit:et fucci ple na ac lactcfcétibus (htis non effetacum tépus apcrit tcpidis arridet horis.Ita maxime frumenta pinguefcunt prçterg ubi calidus femper aer cft ut inpgypto:Continuatio enim amp;nbsp;ipfa cofuctudo idequod modus aliubi efficit.Plurimuque prodeft ubicuqi non ede quod noceat.In maiore parte orbis cum précoces excurrere germinationes euocatp indulgetia cçli fecutis frigoribus exuruntur. Qua de caufa ferotinç hyemes noxiç filueftribus quoqiquç magis etiam dolent urgente umbra fua nec adiuuantc mcdicina:quando ueftire teneras intorto ftrameto.Non cft ergo tcpeftiupaqup hy bcrnis primu imbribus:dein germinatione anteccdctibus.Tertium tepus cft cum educant poma nec protinus fed lam ualido fctu Quç fructus fuos diutius continet longiorefquedcfiderantcibos.His amp;nbsp;ferotinçaquç utiles ut uiti oleçpunicis he ia pluuiç generis cuiufq; arboribus diucrfo modo dcfidcranf:aliis alio tepore inaturP tibus. Quapropter cifdé imbribusaliqua Ipdi uidcas:aliqua iuuari ctiam in eodem genere ficutin pytis alio die hyberna quçrunt pluuias: alip uero prpcocia ut pariter quidem omnia defidcrent hybernum tempus ante germinationem. Qup aquilo' nem auftro utiliorem facit ratio cade mcditcranca in maritimis proférât. Sunt cni pleraque frigidiora amp;nbsp;montuof iplanis amp;nbsp;nodturnos ihres diurnis magis truitura quis fata non ftatim auferat cas foie connexa amp;nbsp;fitus uinca^ arbuftorum^F ratio eil quas in oras debeant cxpccftare.Virgilius ad occafus feri damnauit: aliqui lic malu' ere qin cxortu:a pluribus meridiem probari aduertomee arbitror perpetuu quicq in hoc prçcipi polie ad foil n.ituram:ad loci igcnium ad cpli mores diligéda folcrtia eft.In africa mcridic uineas fpccXire:amp; fi uiti iutile:colono falubre cft:quoniaiplh meridianp fubiacet plagç. Quapropter ibi qui in occafus aut fcptctrioncs conferet optime mifccbit folum cçlo:cum uirgilius occafus iprobetmeede feptctrionc reliq dubitatio uidetur.At qui in Cifalptna italia magna ex parte uineis ita pofitis coper turn eft nullas effe fertiliores. Multu rationis obtinete uéti.In narboncfi puincia atque liguria et parte hctruriç contra circium ferere ipcritia cxiftimatur cundemque obliquu accipere prouidentia.Is nanq; çftates ibi teperat fed tata plcruquc uiolctia

ocr page 338

Ut auferat terti.

Vidam cçlum terrp parere cogunt ut qupin ficcis ferantquot; oriente ac feptetrioes fpertant.qup in bumidis mcridic:ncc non ex ipfis uitibus caufas mutuantur In frigidis précoces ferendo ut maturitas antecedat algoré:quf poma uitefqi rorem oderunt contra ortus ut flatim auferat fbl qupamant ad occafus: ucl etiam ad fepte' trioes ut diutius eo fruanf. Cptcri uero fere ratione nature fecuti in aquilone obfer' uantes uites amp;nbsp;arbores poni fuafere:odoratioré etiam fieri talé frurtû Democritus putat.

Quilonis fitim uctorumq; reliquorum diximus fecudo uolumine dicemuf^ proximo plura cçletha interim manifeftû uidetquot; falubritatis argumenta quo' niam in meridiem etiä fpertatium femper ante décidant folia.Similis amp;nbsp;in maritis cauta quibufda locis afflatus maris noxii in plurimis idcm aiunt quibus fatis e lon' ginquo afpiccre maria lucundum propriis admoucre falis alitum lutilc.Similis amp;nbsp;fluminu ftagnorum$ratio nebulp adurunt aut pftuantia refrigerant opacitate atq; etid rigore gaudent qup diximus quare experimentis optimc creditur.Acplo prox' imu ell terrp dixiffc ratione aut faciliore tractatu .Quippe no cade arboribus coueit et frugibus plcrunq i nec pulla quale babamp; campania ubiq; optima uitibus aut quae tenues exalat nebulas nec lubrica multis laudata creta in albentium popeianorumqi agro amp;nbsp;argillam cunrtis ad uincas generibus anteponut gq prppingucs quod cxci/ pitur in eo genere muiccmSabulu album in ticincnfi multifqi in locis nigtu.ltcqi rubrum etiam pingui terrp permixtu infecundum eft. Argumenta quocpludicanu fçpe fallUnt.Non uticp folum Iptu eflin quo proccrç arbores nitent prpterg illis ar/ boribus.Quid cnim abiete procerius aut qup uixifle poffit alia in loco eodem nec luxuriofa pabula pinguis foli femp modicum babent.Nam quid laudatius germaiç pabulis amp;nbsp;tamen Ifatim fubeft barena tcnuiHio ccfpitum corio neq? femp aquofié terra cui proceritas herbarum non berculc magifqi pinguis adbprens digitis quodi argillis arguitur.Et ferobes quidem regefta in eos nulla complet ut denfatqi rara ad bunc modu deprpbendi poffit ferroq; omni rubiginc obducit nec grauis aut leuior lufto dcprpbenditur pondere quodcnim pondus terrp luftu intelligi poteft nec flui/ nibus aggefla femper laudabilis quando fenefeant fata quadri aqua fed neqj illaqup laudat diu prpter g falici utilis fentif.Inter arguméra ftipulp craUitudo e tacaalioqui in leborino campanip nobili campo ut ligni uicc utanf.Sed idcm folum ubicunqi arduum opere difficili cultu bonis fuis acrius pene q uiciis potcfl. Affligit agricola et carbunculus terra qup ita uocatquot; einendari uit p macra putatur.Nam tofus fatura ac fricabi is expetifqucqiab aurtcribus-Virgilius amp;nbsp;qup tclice ferat non improbat uitibus falfpq; terrç multam melius credutur tuciora uitiis innafcentium animaliu nec colles opere nudantur fi quis pcritus effodiat nec capi omnes minus folis atque perflatus g opus fit accipiunt amp;nbsp;quafdam pruinis ac nebulis pafci diximus uites oi/ um rerum funt quodam in alto fecretaet fuo cuiqicorde puidenda.Quid quod mu' tatur fepe ludicata quoq;amp; diu comprçbenfa in tbedalia circa lariliam cmiilo lacu frigidior farta ea regio cft Olcç defierunt quç prius fuerat.Ité uites aduri quod no antea bpnos fcnfitadmoto bebro amp;nbsp;circa pbilipposcultura ficcata rcgio mutauitcfli ambitum. At in firacufano agro aducna cultore lapidato luto (olo pcrdidit fruges donec regeffit lapidcs.In firia leae tenui fulco ipriinuntuomcrcm;quia fubclt:laxu exurens pftate femina. lam in quibufdam locis fimiles çftus imodici amp;nbsp;frigorum effertus. Eft fertilis tbracia frugu frigore amp;nbsp;çftibus africa amp;nbsp;pgyptus.In calcbia rfo dioi/tinfula locus quidam cit in tantu fecundus ut fuo tepore latum demetat orded fublatumq ; protinus ferant amp;cum alus frugibus metant. Glarcofum olcis folum aptiffimu in uenefrano pinguiffimu. In bptica punica uina in faxo coquut cecubc uites in potinis paludibus madet, lanta cftargumeto^ acfoli uarietas ac dÆrctia

ocr page 339

Gfir uopifcus cum caiifam apudccnCorcs ageret campos rofip dixit Itahp fummç elle in quibus perticas pridic relieras germé operiret fed non nifi ad pabulu proba' tur non tarnen indociles natura nos etfe uoluit amp;nbsp;uita confedh fccit etiam ubi bona certa non fecerat.Quamobrem prius dicamus crimina.

Erram amaram fiue macram fi quis probare uelit demonflrant eam atrç dege ncrcfq;bcrbp.Frigidam aute retorride nata.Item uliginofam triflia. Rubrica oculis argillofamq ioperi difficiltmas queq; rallros ac uomcres ingentibus glebis oneret qq non aliquado operi boc amp;truttui iitaduerfu.ltem e contrario cineraceam amp;nbsp;ia' bulum album.Na lierilis denfa callo facile deprpbcnditur uel uno ittu cuipidis ca' to breuitcr atq; ex fuo more uitia determinat terra cariofamcaue neue palultro neue pecore impellas.Quid putamus bac appellatione tatopercab eo reformidari ut pene ueibgiis quoq iiterdicat. Redigamus ad ligni caric amp;nbsp;inueniemus illa quç in tätum abominantur uicia aridp tiiluloQ icabrp canelcctis ex fe pumicofp plus dixit una ii' gnificationeg poOit ulla copia fcrinonis enarrari.Eft enim interpretatione uicioru quelam non ftate que nulla in ea itelligi poteftded natura fua anus terra amp;nbsp;ideo in^ fecunda ad omniaatq; imbecilla. Idéagrum optimu ludicatad radicem montium planicic in meridicm cxcurrctc qui elt totius italic ftus. Terra uero tenera quç uo' ectur pulla.Erit igitbpcoptimale operi fatiua.Intelligcrc inodo libeat dicftam mira fignificatione teneram amp;nbsp;quicquid optari debet in eo uocabulo lucnietur Illa tem peratç ubertatis.llla mollis facilifq;culturp:ncc madida nec iitiens illa poft uomere nitcfccns quale fons ingenio^ ^Homerus in armis ab eo celatam dixit addtditqi mi/ taculum increfcctis quis fieret in auro illa:quam rcccnté exquirunt improbe alites uomerem comitantes :Coruiq; oratoris ucftigia ipfa rodentes. Reddatur boc in lo' eo luxuripquoq; fcntecia amp;nbsp;aliqua in propofitum certe Cicero doctrina: ^ lux.Altera meliora inquit unguenta funt qup terra quanq; crocum fapiunt l)oc cni maluit di^ xiffe g redolet Ita eprofesto illa eni eritopti aquç unguenta fapictquod fi admone' di fumus qualis fit terrp odor ille qui qupritur.Contingit fçpectiâ quiefccnte ea fub occafu folis in quo loco arcus cçlcftes et ci ecere capita fua amp;nbsp;eu aficcitatc continua iin maduit imbre tuneemittit illu luum babitum diumu ex foleconcpptum cuicopari fuauitas nulla podit is efle odor in comota debebit repertufq; neminem fallit ac de terra odor optime ludicabit.Talis tere eft in nouaiibus cpfa uetere filua:qupcofenfu laudatur amp;nbsp;m frugibus quidc fecudis eadé terra utilior intelligit' quot;quotiens itcrmitra cultura quicuit quod in uincis non fit. Eoque diligctius eft cligeda ne ucra cxiftat opinio eo^qui lam Italip terram exiftimaucre laxam.Operis quidc facultas in aliis generibus conflat amp;cplo nec poteft arari poft imbrcs.Aliqua ubertatis uicio lente/ fecns. Contra in bizancio africp illum centena amp;nbsp;quinquagena fruge fertile campu nulliscum ficcus eft arabile tauris poft imbres uili afcllo ÖC a parte altera lungi anu Vomere trabente uidimus:fcindiq; terra.terrain enim terra emendari ut aliqui prp' cipiunt fuper tenuem pingui iniccda aut gracili bibulaqifupcr bumidam ac prfpi/ guem dementip opera eft.Quid poteft fperarc qui talé colit.

Lia eft ratio quam Britannia amp;nbsp;gallic luenere alendi earn ipGm genufep quod uocant margam fpiffior ubertas in ea intelligitur. Et quidam terrç adipes ac uclut glandia in corporibus ibi denfante fc pinguitudinis nucleo.

On omifere amp;nbsp;bpc grpei.Quid cni intentatu illis leucargilion uocant Cadida argillam qua in megarico agro utunf led tantû in bumidi frigidaq; terra. Ilias gal' lias britäniafq; loeupledtant e cum cura dici cóuenit Iduo genera fuerant plura nup exercitari cepta proficientibus ingcniis. Eftenim aiba iofca columbina argillacea

ocr page 340

tophacea barenacea. Natura duplex afpera aut piguis.Experimeta utriufq; in manu ufufqi geminus aut uttruges tantum alat aut cede amp;nbsp;pabulum fruges alit tophacea Alba qup fi inter frondes reperta cft ad infinitum fertilis.Verum afpera tactu amp;nbsp;fi nimia inicdta cflexurit luit folu Proxide rufFa c|uç uocatur canumerga intermixto lapideterrç minuto barenofe lapis contunditur in ipfo capo primifq; annis ftipula difficulter cpditur propter lapides ipendio tamen minuna Icuitatc dimidio mioris g epterç inuchiturinfpargitur rara file ca mifccri putant.Vtrunqi hoe genus femel iniectum in.l. annos uabet amp;nbsp;frugum amp;nbsp;pabuli ubertate.

Vçpingues ede fentiung ex bis prçcipua alba plura cius genera :mordacini/ mum quod lupra diximus. Alte^ genus alb^ cretp argctaria cil petitquot; ex alto in cen' tenos pedes actis plcruq i puteis ore angullatis intus ut in metallis fpaciantc uena hac maxime britannia utitur:durat annis Ixxx.nccp cfl cxemplu ullius cuius in uita hanc eide inicccrit.Tertium genus candidc glifomargam uocant.Eft autecreta fullo nia mixta pingui terra pabuli q frugum fertilior ita ut mclIc fublata ante (ementem alteram IçtiÜimum fccctur.Dum in fruge clf nullum aliud gramen cmittit.Durat XXX.annis dcnfior luffo figniin modo ltragul.it folum.Colubinam gaUiç fuo noie eglccopalam appellant. Glebis excitatur lapidum modo:fole amp;nbsp;gelatione ita foluit ut tenuiffimas bracteas faciat.Hpc ex equo fertilis harenacca utuntquot; fi alia no fit.In uliginofis ucro amp;nbsp;fi alia fit ubi bos gcntiu folos noui mus qui fertiliflimu agrum colentes quçcunqi terra infra pedes tres effolia amp;nbsp;pedali craliitudine intecta Içtificét fed ca no diutius anis x prodclt beduid pictones calce uberrimos fecere agros qup (ane amp;nbsp;oleis amp;uitibus utililfima repcritquot;. Omnis aute marga ar.itro inucicda cll ut medicamentum rapiatur amp;c fimi delidcrat ahquantuluqi primo plus afpera amp;nbsp;quc in herbas non effundit.Alioquin nouitate qupeunq; fuerit folum Içdct nec fic qde primo anno fertilis.Intercll amp;nbsp;quali folo queratur.Sicea enim humido mollior ari/ do pinguis teporate aute alterutra Creta uci Columbina conucnit.

Ranfpadanis cineris ufus adeo placet ut anteponant fimo iumetoi^: quod le' uifTimum clt:ob id exurunt mtroqi tamen pariter non utuntquot; in codé aruo:ncc in ar bullis cinerc: nec quafda ad fruges ut diximus.Suntqui pulucre quoq; uuas ali iu/ diccnt pubefectefq; pulucrent amp;nbsp;uitium arborumep radicibus afpargant; quodeertu cll.Narboncnfs prouincipad uindemias ficco certius coqui plufq; puluis ibi q fol confert.Fimi plures differctiç ip;h res antiqua.lam apud Homerii regius fcncxagiA ita fuis maibus Iptificas rcpcrit.Angias Rex in grpcia cxcogitaflc traditquot; diuulgade non hercules in Italia Regi fuo flercuto Fauni filio ob hoc inuctum imortalitatem tribuit M. uarro principatum dat turdoy : fimo amp;auiariis quod ctiam pabulo boü fuutnep magnificat: ncc alio cibo celerius pingucfcerc adcuerat. De noftris modo teporibus bene fperare e(l fi tanta apud maiores fuere auiaria utcx bis agri Aereo ra/ rcnt-.Proximû columella colûbariis mox gallinariis facit natantiualitum damnato Cpteri audlores confenlu humanas dapes ad hoc in primis aduocant.Aliicxhis prç ferunt bominu potus in corioy : officinis pilo madefadlo. Alit per fefc aqua iterum largiufqi ctiam g cum bibitur permixta quippe plus lam ibi male domandus efteu ad uirus illud uim homo accc(ferit:bfc funt certamina quibus inuiccad tellure quo que alendam utuntquot; homines proximp fpurcitias fuum laudant. Columella (olus damnat:alii cuiufcuqi quadrupedis cxitiofum:aliquicolumbarium proferunt proxi' mum deinde caprai^ c(t:ab boc ouium dein boum:nouiflimusiumcnto¥:hç fuere apud prifcos differently fimulq; prycypta non inucnio re tail utendi quando de hic uetulus utilior. Vifumq; lam cit apud quofdam prouincialiu in tatum abundare

ocr page 341

gemali copia pecudum faring uicc cribris fupcr inici fetores afpedtuq; temporis ui' ribus in quandam etiam gratiam mutato.Nuper repertu oleas gaudere maxime ei' nere e calcariis fornacibus.Varro prpceptisadiicitequino quod Iit Icuiflimu fgetes aledi prata ucro graniore;amp; quod ex ordeo fiat multafqigignit bcrbas:quidam etia bubalo lumcnto^ prrferut ouillumquecaprinoioibus ucro afininum quoniam le^ tiffime mandat e contrario ufus aduerfus utrunq i pronutiat.Inter omnes aute con' ftat nibil effe utilius lupini fegcte priufqua filiquet aratro uel bidctibus uerfa mant pulis ue defecta circa radices arboi^ac uitium obruta etiam ubi non fit pecus culmo ipfo uel etiam filice ftercorare arbitrantquot;.Cato ftercus unde ferat ftrameta lupinum paleas fabalia ac frondis illigneas quernas e fegetc cucllito-Ebulum cicutam amp;nbsp;cir/ cum falicfta berbam adtam ulnamqieam fublicrnito ouibufq; fiode putrida.Vinea ucro fi macruerit (armenta fua comburito amp;nbsp;itidem inarato. Itideq; ubi faturu erit frumentumoues ibidelectato necnonamp; fatis quibufdhip(is pafci terra dicit.Sege/ tcm ftercorant fruges lupinum faba uicia iteut e contrario cicer quia uellif amp;nbsp;quia filfum eft Ordeum fçnugrçcum eruum bpe oia Segete exurut amp;nbsp;omnia qup uclluf Nucleum in fegetc ne indideris. Virgilius amp;nbsp;lino iegete cxuri amp;aucnaet papaucre arbitratur.Fimeta fub diuo cocauo locoetqui humore colligat ftraméta itccfa ne in folc arefeant palo e robore fado fieri lubet. Ita fere ne inafcantur bis ferpétes fimu mifcere terrç plurimû refert fauonio flante ac luna fitientc. Id pleriqi praue intelli' gunt a Fauonii ortu faciendum ac Februario mefe tantu. Cum id pleraq; fata aliis polluient mcnfibus.Quocuquc tepore flat curandu ut ab occatu pqumoctiali flante fiuonio fiat luna decrefcctc ac ficca mi^imoduaugefubertas .elfcctufqi eius obfer/ uatione tali.

Bunde prpdida ratione Cpli ac terrpmuncde bis arboribus dicemusquç cura bominu atque arte proueniut nec pauciora prope funt genera tam benignp naturp gratiam retulimus:auteni femine proucniunt aut plantis radicis aut propagine aut auulfionc aut furculo aut infito inconfedo arboris trunco.Nam folia palman s apud babylonios feri atq^ ita arborem prouenire.lrogumcredidiffe demiror.Quçda aute pluribus generibus teruntur quçdamomnibus ac pleraqiex bis natura ipladocuit d^ in primis feme fererc cu décidés exceptuq; terra inuefccret fed quçda non aliter pro/ ueniunt ut caffaneç luglandes cedrus dûtaxat exceptis.Ex temine aute gq ditlimili eaquoqiqupaliis modis feruntur ut uites amp;nbsp;malaatqi pyra. Nanq; bis pro femine nucleus no ut fupradidis frudus ipfe amp;nbsp;melpili fcminc nafci polfunt.Omnia bpc tarda prouctu ac degenerantia amp;nbsp;mfito rcllituenda.lnterdu etiam Calhncf gbutua natura contra omnino no degenerandi quomodo ferantquot; ut cuprinis palmis lauris Nanqi amp;nbsp;laurus pluribus modis fcritquot;:gencra cius diximus.Ex bis auguila amp;nbsp;bacca lis amp;nbsp;pinus fimili modo fcrunf.Bacce menfe lanuario aquilonis afflatu liccitate le/ guntur: expanduntep rarp ne calefiant aceruo. Poftea quida fumi allatu prpparatas urina madefaciunt.Alii in quallo predibus profluctcs detulerat donec auferatquot; cutis Alioquin uligo infeftatmec patitur in fuco rcpafttnari palmç altitudine uicene fere aceruatim menfe Martio eedem amp;nbsp;propagine ferutur.Triupbalis tilia tantu myrti genera omnia in campania baccis feruntquot; Romp propagine, larcntina deinocritus et alio modo fcri docet grandiffimis bacca^ tonfis lenitcr ne grana frangat' eaq; itri/ ta refli circumlini atep ita feri parient c fore deliratis ex quo uirgulp efferantur. Sic et fpinas fçpis caufa ferunt uomice moris fpinay circulita. Pilas aute laurus amp;nbsp;myrti inopia a trimatu tepefliuum eff tranfferre.Interea quç fcmine feruntquot; magno in nu cibus opere ufus çflAmygdala in argilla inolli meridiem fpedläti feri iubetur.Gau dere ea in dura calida q; terra in pigui amp;nbsp;bumida mori ac fferilefccre ferédas gmaxie falcatas amp;nbsp;e nouclla fimoq; diluto maceratas per triduum aut pridie q ferantquot; aqua

ocr page 342

mulfd mucrone dcfigi.Aciem lateris in aquilone fpccftare ternas fimulfercdas triP guli ratione palmo inter fe diftantcs denis diebus adaquari donec grandefeat lugla' des nuces porrecte ferunturco miffuris lacentibus pintc nucleis feptcnis fere molias perforatas additis aut ut laurus qup baccis feritur.Citrcp grano amp;nbsp;propagine forba femine amp;nbsp;a radicc piata amp;nbsp;auulfione proucniunt fed illa in calidis forba amp;nbsp;i frigidis ct bumidis. Natura amp;nbsp;plantaria demonftrauit multa^ radicibus pullulante fobolc denfa amp;paricnt e matre quas necet.Eius quippe umbra turba indigeda promitur ut in lauris punicis platanis cerafis prunis.Pauco^ m boc genere rami parcunt foboli ut ulmo¥ palmarumq i nullis uero tales pulluli proueniutmifi quai^ radices amore folis atq; umbris in fumma tellure cfpaciantur- Oinnia ea non ftatim moris eft in fua locari:fed prius nutricidari atque in feminariis adolefcere itcruque migrate qui tranfitus mirum in modum mitigat etiam filueftres fiuc arbo^ quoq iut bominu natura nouitatis ac peregrinationis auida c(l:fiucdifccdctcs uirus rcliquut manfue/ fcuntq; tradlatu ceu fere du radici auellitur planta.Et aliud genus fimilc natura prç/ monitrauit:auulfi$arboribus ftolones uixerequo in genercamp;cum perna fua auel' luntur.partcq; aliquam e matris quoq; corpore auferat fecum fimbriato corpore boc modo plantantur punice corilt forbi mali incfpili fraxini tici:in primifq; uitcs.Co' toncum ita fitu degenerat. Ex eodem iuentu cll furculos ablcifos fererc boc priino fçpis caufa faCtum fambucis Cotoneo amp;nbsp;rubis depatlisunox amp;nbsp;culture ut populis alius falici quç ucl inuerfo furculo feritur. lam bç ibi difponuntquot; ubi libeat effe eas Quamobre fcminarii curam ante conucnit dici q tranfeat adalicnagcnera.Nanquc ad id prccipuum eligi folum refert quoniam nutrice idulgctiorcm cire q matre fçpe conuenit.Sic ergo ficcum fuccolumq; bipallio fubadtum aduenis bofpitialeamp;qfi/ miHimum terrp in quam tranftereda fint. Ante omnia elapidatum minutumq;ab incurfu etiam gallinacei generis q minime rimofum ne penetrans fol exurat fibras intcruallo fefquipedum feri nam li inter fe contigunt prêter alia uicia etii uermino/ fa flunt fariri:conuenit fçpiufquc berbas cucHi.Prçterea femina ipfa fruticantia (up putare ac falcc pati confucicerc. Cato bc furcis crates iponi iubet altitudic l)ominis ad folem recipicdum atq; integi culmo ad frigora arccda.Sic pyro^ maloruq; femia nutriri:fic pineas nuces.lic cuprpfios feminefatas amp;nbsp;ipfas minimis id granis eóftat uix ut profpici quçda poflint.Non comittedum nature miraculum amp;nbsp;parue g'gni arbores tato maiore tritici amp;ordci grano nequis fabam reputet.Quid fimile origis fuç babent malo^ : pyroruque feminabis principiis refpuente fecures matericnafci indomitam ponderibus imcnfis prç.iam arboribus uclis turribus murifq; ipellcdis arietibus.Hpcef f natura eius:bfc potctia.Super omnia critc lacbryma nafci aliquid in fuo loco dicemus.Ergo c cupr^fio temma;mas cnim ut diximus non gignit pil' lulp colIcClp quibus docui mefibus ficcanf fole rupteq; emittut feme formicis mirc expetitum ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo abfumi natale tatai; arbo/ rum.Seritur menfeaprili arca aquata cylindris aut uolgioalis denfum tcrraqicribris fuper ingcritur pollicis craflitudine.Contra immane pondus attollere fc non ualet torqueturqilub terra ob boc patitur uefhgiis Icuiter rigatur a folis occafu in trimis diebus ut pqualiter bibat donec erupat. iJifferunf poll annu dodrantali filo eufto dita temperie ut uiridi cplo ferantur ac fine aura mirumq ; dicftu periculum tantû eo dic cfl fi rorauerit quatulumcuq; imbres aut fi affiaucrit.Oe reliquo tutç fuut per pe tua fecuritate aquafq; poflea odere amp;nbsp;zizifa grano ferunfmenfe aprili.Tubere meli us inferuntur in pruno filueftri amp;nbsp;malo cotoneo. In calabricc ca fpina cfl filucftris qufcuqioptie amp;nbsp;mixas recipit utiliter amp;nbsp;foibos.

Lantas cx feminario tranfferre maliud priufquam in fuo loco ponantquot; opero^ fc prçcipi arbitrordicet tranflatione tolia laticra fieri fpodcat ulmo¥ priufqua folio

ocr page 343

ueftüntur famara coHigcda efl circa martias kl.cum flauefcere icipit.Dcin biduo in umbra ficcata fcréda denfa m re fracta terra fuper minutatim cribrata craffitudie quç in cuprinis pluuiç ii non adtuuet rigandum difFcréde ex area^ uenis poft annum in ulmaria intcruallo pedali in quanq; parte maritas ulmos autumno lerere utilius quia caret femine non ut e plantis ferunt in arbuftuquinqucnics fub urno tranfTe/ runturaut ut quibuCda placet quç uiccnum pedum effe fulco qui nouenarius dicitquot; altitudine pedum triu pari latitudine amp;nbsp;eo amplius circa pofitas pedes terni undiq; ex folido ad aggerantarulas id uocant in campania.Interualla cx loci natura fumutT rariores ferendas in cairpeftribus c6ucnit populos amp;nbsp;fraxinos quia feftinatius ger/ minantdifponiquoq ; maturius conuenit boceft ab idibus Feb.plantis amp;nbsp;ipfis na' fcentcs.In difponendis arboribus arbuftifqiacuineisqui runcalis ordinu ratio uul/ gata amp;nbsp;neccdaria non pro flatu modo utilis.Ve^ amp;nbsp;afpedtu grata quoq ; modo intu ea e in ordine fc porrigcte ucrfu. Populis cade ratio feminandi quç ulmos ferendi tranffercdi quoque feminariis cadc amp;nbsp;filuis.Antc omnia igitquot; in fimile tranfferri ter ram aut meliore oportet.Nec cx tepidis aut prpcocibus in frigidos amp;nbsp;ferotios fitus ut nequecxbis in illos pr^fodere fcrobes antcfi fieri poffit tanto prius dcnecpigui cefpite obducantur.Mago ante annum ficri lubet ut fole pluuiamq;combibintaut fi conditio largita non fit ignes in medio fieri ante menfes duos nec nifi poft ihres in bis fcri.Altitudine illoi/^ in argillofo ac duro folo trium cubito^eflc in quaq^pte In pnmis amplius palmo amp;nbsp;ubiqi caminata foffura ore côprçfTiore fint.Nigra uero terra duo cubita amp;nbsp;Palmum quadratis angulis.Eade mefura grpci auctores cofenti' unt non altiores quino femipcde efTe debere nec latiores enim pedibus.Nulquam ucro fcfquipede minus altos:quoniam in bumido folo ad uicina perueniat.Cato li locus aquofus fit inquit latus pedes ternos in faucibus: imocp palmum amp;nbsp;pedeaP titudine quattuor pedu eos lapides cofccrni aut fi non fit perticis Glignis uiridibus Sineq; bpc fint farmentis ita ut in altitudine feinipedc trab.rtur. Nobis adiicicndu uidetur cx prpdicftaarbo^ natura ut altius dimittantur. Eaquç fumma tellure gau' dent tanq fraxinus olcabgcamp;fimilia quaternos pedes oportet demitti :exteris fi alti' tudinis pedes ternos efteccrint. Excide inquit radicc iftam papyrius curfor iperator ad terrore prpncftinoi x prçtoris prçftringi Iccurius fe tefte innoxium abradi partes qupfe nudauerint teffis. Aliqui lapides rotundos fubiici malut amp;nbsp;quicotincat bu' morem amp;nbsp;tranfmittant.Non itc planos faccre amp;nbsp;a tenero arcere radice exiftimantes glarea fubftrata inter utranq; fentetiam fuerit. Arbore nec minoré bina:nec maiore trima tranfferri quida prpcipiuntialii cum annu compleat.Cato craffiorem v.digitis non omifit.Ldc fi abltincret meridianam cfli partem fignare in cortice ut tranflatis iifdcm in affuctis ftatuereforis neaquilonip meridianis oppofitp folibus finderetquot; ct algerent meridianpaquilonibus quode diuerfo affectant etiam quidam in uitc fi coque permutantes in contrarium. Denfiores enim folio ita fieri magifq; ptegere fruttum amp;nbsp;minus amittcrc ficum]; fic etiam fcanfilem ficri.Plcriq;iddemu cauet ut plaga deputati cacuminis meridiem fpccftet ignari filluris nimii uaporis opponi Id quidé in horam diei quinta uel oólauam fpedtare maluerint.Aeq; latet nó ncgli/ gendum nc radices mora larefcat neue feptctrionibus aut ab ea parte cçli ufqj ad ex' ortu brumalem ueto flate effodiantur arbores aut certe no aduerfç bis uentis radices prçbeatur propter quod cmoriütur ignaris caulç agricolis.Cato omnes uétos amp;nbsp;im bres quoqi in tota traflatioé damnat amp;ad bçc proderit gplurimu terrç in qua uixcrit radicibus cob;rcrc ac totas cefpite circuligari.Cum ob id Cato in corbibus trafferri lubcat.Proculdubio utiliffime quidam fummam terram contétus eft lubdi.Quida punicis malis fubibrato lapide no rumpi pomum in arboribus traduc Radices in' flexas poî melius arbore ipQm ita locari ut media fit totius fcrobis ncceÜariû.Ficus in Cicilia bulbo^ boc genus confcritur.ociffimc ferre tradifpomuin ucrmiculatioi

ocr page 344

obnoxiumquo uicio non carent reliqua poma fimilitcr fata.Radicum eius magna adbibenda curam utexemptas appareat non auulfis quts dubitetqua ratione amp;nbsp;rcli qua confeffa omittimus ficuti terram circa radices fcftucato fpiflanda quod Cato pri mum in ea rc effe cenfct:plagam quoqia trunco oblini fimoamp;foliis prpligari prfci' piens.

Vius loci pars eflad intcrualla pertinens.Quida punicas amp;nbsp;myrtos amp;nbsp;lauros denfiorcs fcri luOeruntun pedibus tamen nouenis. Nlalos amplius paulo uel ma' gis etiam pyros:magifq; amygdalas amp;nbsp;ficos quoniam optime diiudicabit intcrualla ramo2 ^amplitudinis ratio locoruqiamp;umbrp cuiufq ; arboris quoniam bas quoq;ob fcruari oportet.Breues funtquis magnai^ arbo:yc inorbc ramoscircinnct ut in malis pyrifque eçdé enormes cerafis lauris.

Am quodam umbrai ^proprietas. luglandiu grauis amp;nbsp;noxia etiam capiti bu' mano:oinnibusq; luxta Gtis.Necat gramina tX pinus: feduetis utraq; rcfiftit quoniam amp;protcCT:a uinca^ ratione eget ItillicidiaPinus quercus ilicis podcrolifli ma. Cuprpffi umbra minima amp;nbsp;in fc cóuoluta. Ficoi^ Icuis quis fparfandcoq; inter uincas feri non uctantur. Vlmoi^ leuis ctiam nutriens quçcûq;opacat-Attico hoc quog uidefe grauiffimis. Nec dubito fi emittantquot; in ramos conitricha quidé moi/ lius noxiam ede non arbitror.lucunda amp;nbsp;platani qq crafla licet gramini credere no foil baud alia Içtius operiente tboros populo nulla ludétibus foliis pingui alno led pafcens fata.Vitis fibi fuÆcit mobili folio ladtaturq; crebro folé umbra teperis codé graut protegens in iinbrc.Omnium fere lents umbra quo^ pediculi longi ponenda quando quibufqi Citis umbra aut nutrix aut nouerca elt.Iuglandu quidc pinoruque ct picearum et abietis quçcûque attigcrc non dubie uenenum cfl.

Tillicidii breuis diffinitio eftomnium quç protectu frondis ita defenduntur ut per ipfas non defluant imbrcs Ihlla fenaelt.brgo plurimu intererit bac inquclli one terra in qua feruntur in quantum arbores qualqialat lam per fe.Colles minora quçrunt intcrualla uctofis locis crebriores fcri conducit:olea tamc maxio intcruillo de quaCitonis Italia fcntecia cft in xxv.pedibus plurimu xxx fcri. Sed boc uariatur loco^ natura non alio maior in bptica arbor. In atrica uero fidcs apudauCtores erit milliarias uocari multas a pondere olei quod ferant annuo prouctu Ixxv.pedes.Ma go interuallo dedit undiq; aut in macro folo ac duro ac uétolo minimum Ixv.Botica quide uberrimas méfies inter oleas metit.Illam inicitiam pudendi elle conucniet adultis intcrducftari plus luflo amp;nbsp;in fencefta prpcipitarc:aut ut plcruqnpfis qui poiu ere coarguentibus imperitiam fuam totas cxcidere.Nibilcft fidius agricolis g cal tç rei potentia multo lam ut prüftet laxitate delinquere.

Vçdam aute natura tarde crefeut amp;nbsp;in primis femine tantum nafcctia amp;nbsp;logo çuo durantia atque cito occidut uclocia funt ut ficus punica:prunus:malus:myrius pinus falix amp;nbsp;tamc antecedut diuitiis.In trimatu cnim fere incipiunt. Tamc ex bis lentiffima eft pyrus.Ociffima omnium cipirus frutex protinus cnim floret femay profert.Omnia uero celerius adolefcut dolonibus ablatis unamepin dirpc rcdattis alimetis.Eade natura amp;nbsp;propagines docuit. Rubi nanq; curuati gracilitate amp;nbsp;fimul proceritate nimia defigunt rurlus in terram capita itcruq; nafeuntquot; ex fefe repleturi omnia ni refidat cultura prorfus ut uidcri podint boics terrp caufi gcniti.Ita pctfia atqi exceranda rcs:propagine tamen docuit acquiri radicem: cade autc natura eft bc' dcris Cato propagari prpter uitem tradit ficum oleam punica malorum genera oia lauros prunum myrtos nuces auellanas amp;nbsp;prçneftinas platanu amp;nbsp;propagationum duo genera ramo ab arbore deprçffo in ferobé quattuor pedum quoqi amp;nbsp;poft biéniü

ocr page 345

amputato flexu plantaq; tranflata pofftrimatutquas fi logius ferre libeat in quallis ftitim autuafis fidlilibus defodere propagines aptiHimu ut in bis tranlTcraf.Alte' ru genus luxuriofius in ipfa arbore radices follicitando traiecftis per uafa fictilia uel quallos ramus tcrraqicircupacftis atq; boc blandimcto ipetratis radicibus inter poma ipfh amp;nbsp;cacuminum fumma etenim cacumina boc modo petunt audaci igenio ar' borem aliam longe a tellure faciedi eode quo fupra bicniifpatio ablcidh.

Abina berba amp;nbsp;propagine feritur amp;nbsp;auulfione tradunt fere uini aut e parieti' bus latcrc tonfo ali.Iifdc modis Rofmarinum ierunt amp;nbsp;ramo quoniam neutro fe' mcn Rbododendru propagine amp;nbsp;fcmine.

Emine quoqiinferere natura docuit raptim auium fime dcuorato folidcque et alui tepore madido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus arborum Iccticis amp;nbsp;ucntis fppe tranflato in aliquas corticum rimas.Vnde uidimus ceraium in Cilice platanum in lauro: laurum in ccrafo amp;baccasfimul difcolores. Tradunt et monedulam condente femina in tbefauros cauerna? ^eiufdcm rci prubere caulas bic nata inoccultatio futorip fimili fillulp aperiendi in arbore oculu cortice excifo feme que includendi eadcfiftula fublatum ex alia in ficis boc amp;nbsp;malis.Hpe fuit modera' tio antiqua Virgiliana quçrit finum in modo germine cxpulfi corticis gémamque ex alio arbore Îcludit amp;nbsp;baeftenus natura ipfa docuit.Infitionum autécatus magiltcr alius amp;nbsp;pene numcrofior ad bunc modum agricola fcdulus cafam fppis munimcto quominus putrclccret fudes limc fubdiditcx bpderis. At illp uinaci morlu apprç/ benfç Tuam ex alieno fecere uitam apparuitqj truncum elle pro terra.Aufertur ci go ferra çqualitcr fupcrficics Icuigatur falce trucus.Ratio duplex.Poftea amp;nbsp;prima iter corticé lignumq ;inferédi.limcbanteni priici truncum tinderc mox inforare auli mcdto.Ipfiq; in co mcdullp calamu imprimebant unum inferétcs.Ncq; cni plurcs capiebat medulla fubtilior:poftea ratio uel fenes adiici mortalitati eorum amp;nbsp;numc' ro per mcdia Icuitcr trunco fidb cuneoq; tenui fiOuram cuftodiente donec cuipida' tim decifus dcfccnd.it in rimam calamus:multa in boeferuada prin.uomnium qup patiatur cortus talem arbor amp;nbsp;cuius arboris calamus.Varie quoqi amp;nbsp;non utdem in partibus.Subeft omnibus fuccus uitibus ficilq; media ficciora amp;nbsp;c fumma parte c6 ccptus idcoqi illic furculi petunt olcis circa mcdias fuccus: ude amp;nbsp;furculis cacumia fitiunt.Facillime coalcfcunt quibus cade corticis natura qupq; pariter floretia.Eiuf' dcm borpgignationc fuccoruq; fotictate babent lenta res quotiens buidis repugnat ficca mollibus corticum dura.Rcliquaobferuationc fiifuram nodo fiat.Répudiât quippcaducnam inbofpitalis duritia amp;nbsp;in parte nitidiflima ne logior multo tribus digitis ne obliqua ne tranflueens Virgilius c cacumine infcri uetat:certumq; eft ab bumeris arborum orienté flbuum fpedtantibus furculos petendos:amp; c feracibus et c germine noucllo nifi uetuflate arbori inferantur.Id cnim robuftiorcs effe debent Prftcrca ut prägnantes boc cft germinatione turgeres amp;nbsp;qui parere illo fperauerint anno bimi uticp nec tenuiores digito mmimo.Inierunt' 'auteamp;in ucrfi.Cu idagitquot; ct minor altitudo in latitudine ic fundat ante omnia gemates nitere cbuenietmibil ufqua ulccrofum aut retorridum elle fpei fauct medulla calami comiiurp fi in matre ligni corticifq; lungant.Id enim fatius q foris cortices pqu.iri calami exacutio ne nu' det medullam tcnui tamen fillula detegat Eiiligatio leui difccdat cuneo tribus non amplioredigitis. Quod facillime cotingit tindtum aqua:ncc excutiatur in ucto nc cortex aligno decidat alterutru calamus ad cortice ufque fuum deprimatur nc laxetquot; dum reprimitur neue cortex replicetur in rugas ideo lacbrymantcs calamos inferi non oportet no bcrcule magis g aridos quia illo modo libat bumore nimio cortex boc uitali defectu non bumefcit neq; concorporat. Id ctiam rcligiois fcruat ut luna

ocr page 346

crefcctc calamus utraq^ deprimatur manuamp;alioquin in boe opere duç fimul manus nitantur ncceilario teperameto.Validius enim demiffi tardius ferunt fortius durat Contraria cdiucrfo ne bifcat minimu prima laxeqi capiat aut ne parum amp;nbsp;exprimât aut côprçfTum necet: boc maxime pr^cauendu ne inprçualide excipientis truncum in media fifTura relinquat.VeHigio quidem fifTurp falce in truncis ficto falice prp/ ligant marginemipfumtpoflca cuneos fundunt continente uinculo libertate debi fcendi.Quadam in plantario iniita cade die tranlErunf^Si craffior truncus iferantquot; inter cortice amp;nbsp;lignum inferi melius cuneo optiine otico ne cortice rumpat laxato Cerafi libro dempto fmdunfbp folp amp;nbsp;poft brumam inferunt' 'dempto libro babét quafi lanugine quç fi coprçbendit ifitum putrefacit icolumecuneo adactu utiliffic ailringitur.Infercre aptilfimuq proxime terrp patiatur nodoy: trunciqi ratio cmine rc calami fex digito?^longitudine non amplius debet- Cato argilla uel cretp barena fimumq ; bubulum admi ceri atq; ita ufepad lentore fubigi lubet. Idquc interponi et circumlini.Ex bis quçcomentatus eft facile apparet illa çtatc inter lignu amp;corticé nec alio modo inferere folitos aut ultra latitudineduum digito^ calamos dimittere Inferi auté prçcipit pyra ac mala per uer amp;nbsp;fblfticium diebus l.pofl uindcmia oleas ct ficos:pcr uer tantum luna fitiente boc elf ficca.Prçterea poft meridié ac fine ucto auftro: mirumq ; non contétus infitum muniflct ut diéluin cft. Scd ccfpitc ab ihre frigoribufqi protcxitfc ac molibus biffido^ uiminum fafcibus ligua bubula berbç id genus efl.lnfupcr obtegi lubet eamqi illigari opertam ftramcntis. Nuc abunde arbitrantur paleato farcire libro duos digitos infitos extante ncruo. Infercdi tepus urget incitatibus fc gemis prpterg in olea cutus diutiflime oculi parturiut minimu que fucci babct fub cortice qui nimius infitis nocet. Punica ucro amp;nbsp;ficum qq alias ficca fint rccraftinare minime utile.Pyrum ucl florente ifererc licct amp;nbsp;in maiu quocp menfem protédere infitioncm.Quod G longius afferant pomo^calami rapto ifixo optiinecuftodire fuccû arbitrantquot; feruari iur duos imbrices iuxta riuos uel pifcinas utrinqi terra obftrudlos.

Ites ucro in fcrobibus ficcis ftramcto opertas ac deinde terra obrutas ut cacu' minc cxiftant. Cato uitc tribus modis infcrit profectam findi lubet amp;nbsp;per medulla in cam furculos exacutos ut diölu cft addi medullas lügi. Alter cft fi fcfc uitcs con/ tingant utriufqin obliquu latere contrario adrafas luétis medullis colli gari.Tcrtiu genus cft terebrare uitcm in obliquü ad medullam calamofq; addere longos pedes binos atq; ita ligatum infitum intritu q; illitu opcrirc terra calamis fubrcdtis.Noftra ptas correxit ut gallica utcretquot; terebra qup excauatmee urit quoniam aduftio oisbebe tat atq; ut gemafeere incipit ligetur calamus nec plufqua binis ab ifito cmincat ocu' lis. Vimi uiminealligato bina circudcnt quot;nbsp;acic a duabus partibus ut indc potius di' ftillet bumor qui maxime uitcs intcltat:dcindc eu cualuiffent flagella pedes binos uinculum ifiti incidentur libertati cralficudinc permixta. Vitibus inferédis tempus dedere ab çquinoélio autumno ad germinationis initia. Satiupplantç filucftriu ra' dicibus infcruntnatura ficcioribus li fatiup filucftribus infcranf generant ifcritatc Rcliqua cplo conftant.Aptiflima infitis ficcitas buius cft rcmediu appofitis ficftili' busuafis modieus bumor per cincré diftill.it.Inocculatio rores amat Icucs.

Mplafti ratio amp;nbsp;ipfa ex moderatione nata uidcri potcft. CralTo autc maxime corticc conuenit ficut cft ficis: ergo amputatis omnibus ramis nc fuccuauocct niti/ diflima in parte que prpcipua cernatur hilaritas exépta fcutula ita nc defcendat ferru ultra corticé iprimitur ex alia corticis parte cum fui germinis mamma fi compage denfita ut cicatrici locus no lit amp;nbsp;ftatim unitas fiat nec bumore nec afflatu rccipies Nibilominus tainc amp;nbsp;luto munire amp;nbsp;uinculo melius boc genus non pride reptu

ocr page 347

uoluntqui nouis moribus fauentfed amp;nbsp;apud uetcrrs gr^cos inuenitur amp;nbsp;apudCa' tonem qui oleam ficumq; fie inferi luffit mcfura etiam prçfinita fecundum reliqua diligctiam luam cortices fcalpro cxcidi quattuor digitoi^ longitudine amp;nbsp;triu latitu' dine atqi ita coargumctari ex illa fua uitrica oblita.hade ratio amp;nbsp;in malo quida bme reneri mifcuere fisuram in uitibus exepta cortici furculo a latere piano adigendo lot modis infitam arboré uidimus luxta tbiburtes tullias omni genere pomorum onuftam:alio ramo nucibus:alio baccis:aliud uite pyris ficis punicis:malorumque generibus.fcd buic breuis uita.Nec tamc experimentis omnéalTequi natura poflu' mus:qupdam enim nafci nifi fpontc nullo modo qucüt:eacp in uitibus amp;nbsp;defertis locis tantum prçueniunt.Capacinima ifitoi^ omniû dicitur platanus poftea robur Veru utraque fapores corrûpunt.Quçda oinni genere inferuntur utamp;punicp uitis no recipitemplafta.nec quibus tenuis aut caducus rimofu(q;ccrtcx:neq;in occula' tione ficcp aut bumoris cxigui fcrtiliffima omniu inocculatio: poftea emplaftratio fed utnq; infirmiffima amp;nbsp;qup cortice tantu nitunf ucl leui aura ocyflimcdcplataf Infercre firmiffimum amp;nbsp;fecundius quam fererc.

Oneidomittcda raritas unius exempli.Corelius eques Ro.Acefle genitus in' feruit callaneam fuomctipfim furculo in Neapolitano agro fic Eicta cli caiianca quçab eo nomen accepit inter laudatas:poftca bpres eiufde libcrta correlianam iteru inferuit:hçc efl inter eas differctiaulla copiofior:bpccorreliana melior. Reliqua gc/ ncra cafus ingcnio fuo cxcogitauit ac detractos fcrere ramos docuit cum pali defixi radices cepillent multa fic teruntur.In primis et ficus omnibufqialns modis nafccs pr^terq talcis optime quidé fi uadiore ramo pali modo exacuto adigatquot; altc exiguo fuper terram relidlo capitc coque ipfa barena cooperto. Ramo feruntquot; amp;nbsp;punica pa' lis laxato prius meatu.Item myrtus omnium bo^longitudine trium peducraffitu dinc minus bracbiali cortice diligcter feruato trunco exacuto:myrtus amp;nbsp;talcis feritquot; morus talea tatum:quoniam in ulmo eam infcri religio tulgui^ probibct:quapro/ ptcr de talearum fatu nunc dicedum cft.Seruandum in co ante omnia ut taleç ex fc' racibus fiant arboribus:necuruç neue feabrçaut bifurcç ne tenuiores g ut manum implcant:nc minores pedalibus ut illibato cortice atq; ut fedtura iferior ponat fem/ per amp;nbsp;quod erit ab radice accumulcnturq; germinatio terra donec robur piata capiat

Vc cuftodienda in talea2 4 cura Cato indicaucrit ipfius ucrbis optime prpcipi' emus taleas oleaginas quas in ferobe faturus eris tripedaneas facito diligcterq; tracta to ne liber laboret cum dolaber aut fcabcr quas in (eminario Aturus cris pedales fa' cito cas fie infcrito locus bipcdalio fubactus fit beneq i glutus. Cum taleam oppri' mito.Si parum defeédat malleo:aut mateola addicito icauctoc p ne libru fcindas.Cu adiicis palo prius locum ne fccerisq taleam dimittas. Ita mclius uiuct talea amp;nbsp;ubi trimp funt.lunedemq; curç hnt ubi libcr fc ucrtet fi in fcrobibus aut in fulcis feras ternas taleas ponito cas diuaricato fuper terra,.ne plus quattuor digitos tranfuerfo femine ucl oculos ferito diligetcr oleam cximcre oportet amp;nbsp;radices q plurimas cu terra ferre.Vbi radices bene operueris calcare bene ne quid noceat. Si quis quaerat quod tempus olep ferendp fit agro ficco per feincnté agro Içto per uer.Oliuetu die' bus XV.ante çquinodtium uernuin incipito putare ex co die dies xl.rccfte putabis id hoc modo putato q locus redte ferax erit quç arida amp;nbsp;fi quid erunt uetus iterfregcrit inde ea omnia cximito qua locus ferax non erit id plus confccdito aratocp bene eno' dato ftirpcfqi Icucs facito circum oleas autûno ablaqueato amp;nbsp;ftcrcus adiicito qui oli' netum fçpitlimeamp; altiffimc mifcebit:is tenuiffimas radices cxarabit. Radice fi fur' fum abibunt craffiores fient amp;nbsp;eo in radices uircs olep abibunt. Qup genera olcaru uel in quo genere terrç uiucrc amp;nbsp;fcri dcbcant:amp;quo fpedlare quoqioliueta diximus

ocr page 348

in ratioé olei.Mago in colle amp;nbsp;ficcis amp;nbsp;argilla inter autumnu amp;nbsp;brumam fcu iubet In erado aut bumido aut fubriguo a meile ad brumam quod prçccpiÛc cum africc intelligitur.Italif quidc nunc ucrc maxime feri fed amp;autuno fi libeat poft equino/ dlium xl.diebus ad uergilia:^occafum xiiii.foli dies funt quibus feri noceat.Africp peculiare quod in oleaftro cflinferito quada çternitate cum (cnefeant proxima adop tioni uirgacmida:atq; ita alia arbore ex cade uiuefcctc. Iteruq; amp;nbsp;quotiens opus fit ut eius cade oliueta coftct.Inferitur autc olcadcr calamo amp;nbsp;in occulatione.Olca ubi quercus efFoda fit male ponitur quoniam uermes qui rauepuocanF in radice quer' eus nafcuntur amp;nbsp;tranfeunt.Non inhumare taleas aut ficcare priufqua ferant utilius compertum. Vetus oliuctu ab pquinodtio ucrno intra ucrgiliarû exortu interradi Alternis annis melius muctum.ite mufcum circudarc radici:circufodiautcomibus annisa folibtio duum cubitoi^ ferobe pedali altitudine ftcrcorati tertio ano.Mago idcm amygdalas ab occatu arcturi ad bruma feri iubet.Pyra non codé teporeomnia quoniam neq; floreant,Eadéoblonga aut rotud.iab occafu ucrgibay ad bruma.Re' liqua genera media byemead occafum fagittare fubfolanii aut feptétriones fpedla/ tia laurum ab occafu aquilpad occafum fagittp.Connexa enim de tepore fcrcdi ratio elf ucrc amp;nbsp;ab autuno id ex magna parte fieri decreuere.Eli amp;nbsp;alia bora circa canis or tus paucioribus nota quoniam non omnibus locis pariter utilis itclligig.Scd baud omittcda nobis non tracftus alicuius rationé: uerum naturp potius indagatibus in cyrenaica regione fub etbciia?^flatu conferunt: neenon in grçcia oleam: maxime in lycionia cuius infula amp;nbsp;uitcs tune ferit.Cçtcri apud grpeos inoccularc amp;nbsp;ifcrcrc non dubitant:tcd arbores non tcrunt:plurimuq; in co loco^ natura pollct.Nanq; in çgy/ pto omni ferunt méfe amp;nbsp;ubieûq; imbres çltiui non funt ut in India amp;nbsp;ptbiopia ne' ceilario poft bçcautuno feruntquot; arbores:crgo tria tepora.Eadé germinationis ucr et canis ardturiq; ortus.Neq; enim animalium tantû eft ad coitum auiditas fed multo maior terrç ac fatoi^ omnium libido.qua tépcftiuc uti plurimu intercft.Conceptus peculiare utiq; in infitis cum fit mutua cupiditas utriq; cocudi.Qui ucr probant ab pquinoótio ifatim admittunt prçdicantcs germina parturire: ideo faciles corticum eile complexus qui prçfetût autunum ab arcfturi exortu:quoniam flatim radicem quandam capiant amp;nbsp;ad ucr parata ucniant atq; non protinus germinatio auferat ui' res quedam tarnen fhtutum tépus anni babent ubiq; amp;nbsp;ccrafi ÓC amygdali circa biu' mam ferendi ucl inferendi De plurimis loco^ fitus optime ludicant.Frigida cnim et aquofa ncruo conferi oportet.ficca amp;nbsp;calida autumno.Cominunis quiaé italip ra tio tepora ad bunc modumdiftribuit mora ab idibus Feb in çquinodtiû pyra autu' num ita ut brutnam xv.ne minus diebus antecedat.Malis çfliuis amp;nbsp;cotoncis.Item forbis prunis poft mediam byeméin idus Fcb.Siliquç grçcç amp;nbsp;perficis ante bruma per autunum nucibus luglandi amp;nbsp;pmeç amp;nbsp;aucllanp grçcç atq; callancpa klbanc in iiccis femine.Illam in bumidis uirga feri diximus.

St etiam num noua inferédi ratio ne quid fciens quidc pr^tcreä quod ufquam inuencrim columcllp excogitatu ut affirmat ipfç quo ucl diueriç infociabilclq; arbo rum nature copulentur ut tici atq; olcp luxta bane fcri ficum iubet non ampliori in' teruallo q utconiungi large poiïit ramo olcçq maxime fcquaci atq; obcdituro cüq; intcrim tépore edomari meditatione curuandi.Pofica fico adempta uires quod eue nire trimç atq; utiq; quinquénii folct detruncata fupcrficie ipfaq; deputata amp;nbsp;ut dierum eft abrafo cacumine defigi in crure fici cufloditum uiculis ne curuatura fugi' at.Ita quodam propaginu infitorûq; tcpcraincto triennio cómunc iter duas matres quarto anno abfcißum totu adoptantis eile nondum uulgata rationeaut rnibi certe fatis coperta. Ceterum cade illa decalidis frigidifq; amp;nbsp;bumidis ac ficcis fupradicfta ratio Se fervbes fodere monlIrauit. In aquolis cnim ncq; amplos neq; altos facere

ocr page 349

expedit. Altos in pftiuo folo amp;nbsp;ficco ut gmaximeaccipuntaquam contmeatq;: bpc et arbores colendi ratio cfl.Fcructibus cnim locis accumulat çdate radices operiûtqi nefolis arbor exurat.Aliubi ablaqueant per flatufq; admittunt.i. byemecumulis a gelu uindicant contra illi hyeme aperiunt humoreq; fiticntibus quçrunt ubicun$ circufodicndiarbores ratio in circuitum pedes in orbe ternos neq; id in pratis quo' niam ardore folis bumorifq; in fuinma tellure oberrant. Et de arboribus quidc fru' élus gratia fcredis infcredifcp in uniucrfum funt ditla.

Inc reflat ea?^ratio quç propter alias ferungae uineas maximeq i ceduo ligno principatum in bis obtinet falices qua?/; loco madido tamen rcfolTo duos pedes et fcmipcdc talea fefquipedali uel pcrtica qup utilior quo planior iteruallo ededebent pedes fcmiflres pedibus binis a terra putatione cobcrccng ut fe tn latitudine fundat ac fine fcalis condeant^.Salix enim fecundior eliquo terrp propior bas quoqioibus annis confodi lubet menfe Aprili:bfc dl uiminalium cultura.Pcrticalis amp;nbsp;uirga et talea feritur folium cadc perticas ex ea luflum efl cpdi quarto fere anno amp;nbsp;bp autem fencfccntium prcfartiunt locum pertica iminefa poflannurecifa falicis uiminalis uirga fingula fufficiunt xxv. uinep lugeribus eiuide rei caufa populus alba ferit bi/ bipedaneo pailinatu talea lefquipedah biduo ficcata palmipedali iteruallo terra fup incerata duum cubito y craffitudine barudo pternudilution g e folo gaudet. Seritquot; bulbo radicis quod alii oculum appellant dodrandali fcrobe iteruallo duum pedum ct femipcdes.rcficiturq; ex fefe uetere barudincto extirpato quod utilius reputatum quam callrare ficutantea Nanq; inter fe radices ferpunt mutuoqi decuifu necantur Icmpus infercdi priulqua ocult barundinu intumefeant ante kl.Martias crcfcit ad brumam ufq; definitqi cum durcfccrc incipit:boc fignum tempefliua babet cefuram et bancautcquotiens amp;nbsp;uineam fodiendam putant.Seritquot; amp;tranfuerfa no alte terra condita erumpuntq; e fingulis oculis totidc plantp.Scritur amp;nbsp;deplantata pedali fui/ co bmis obrutis gemmis ut tertius nodus terram attingat prono cacumine nc rores concipiat.Cuditur decrefecte luna uincis anno ficcata utilior q uiridis.Callanea pe' damcntis omnibus profertur facilitate tractatus perdurandi parui catia regermina/ tionc cçdua uel falicc Ictiorquprit folu facile nec tamc barenofum: maximcq; Libu/ lum buinidum aut carbunculum uel tofitaceam farinam qualibet opaco feptctrio/ nalique amp;nbsp;prçfngido fitu uel ctiam dccliui. Rccufat cadc gallam rubrica creta occp terrp fecunditate qua feri nuces diximus fed nifi amp;nbsp;maximis non proucnit nec nifi quinis aceruatim latis perfringi folum debet fupracx noucbri mefe in Februarium quo lolutc fponte cadunt ex arbore atq; fubnafeunf. Interualla funt pedalia undiq; Iuleo dodrantali.Ex boc feminario tranlTerunf in aliud bipedali interuallo poft bi/ ennium.Süt amp;nbsp;propagines nulli quidé faciliores.nudata enim radice tota in fulco proftcrnitur.Tunc ex cacumine fupcr terram relidlo rcnafcitur amp;alia ab radicc ded tranllata ncfcit bofpitari:pauetq;nouitate biennio fere poflea profilit.Idco nucibus potiufqua ulte plantaria cpduain iplent' cultura non alia g fupradiólis fodicdis fup putandifque per bicnium fcqués.Dc cçtero ipla fe colit umbra flolone fuperuacuo fe necante.Cfditurintra fcptimu annum fufticiunt pedameta unius lugcri uiccnis uinea^ lugeribus quando etiam ea bifida flirpe fiunt:durantque ultra alteram filup fup cefuram.Acfculus fimiliter proucnit cpfura tricnnio fenior minus morofa nafci in quacunque terra feritur ucrc balanum fcd nifi pfculi fcrobe drodantali intcruaUis duo¥ pedum feritur Icuitcr quater anno.boc pedametum minime putrcfcit Ipfum que maxime frutificat. Prpter bpc funt ccduaqup diximus fraxinus laurus perfica corilus malus:fed tardius nafcuntur:tcrramqucdefixa uix tollerat no modo bumo rem famblicus contra firmiffimaad palum talcis feritur ut populus.Nam dccu/ prpffo fatis diximus.

ocr page 350

T prçdiétis uelut armamétis uinea^ rcftat ipfarum natura prçcipua tradenda caufa uitium furculis amp;nbsp;quarudam arbou quibus fungofior intus natura geniculaquot; tis capo¥ nodi inter fçpiunt medullam ferculçipfç brcucs amp;nbsp;ad fummä breuiores articulis atqi internodia duo icludunt medulla fiue ita uitalis anima cd ante fe tcdit longitudine impelles qdiu nodi pcruia patet fiüula: cum ucro cocrcti ademerecu traniitum repercufla erumpit ab ima fui parte luxta priorc nodum alterius laterum femper ûguinibus ut dibtum eft in barûdine ac ferula quoi^ dexty ab im o itelligitquot; articulo leuum proximo atqi ita pernices.Hçc uocatur in uite gemma cû ibi cefpité fielt: ante ucro q faciat in concauo oculus amp;nbsp;in cacumine ipfo grame fic palmites nepotes uuf folia pampini gignanf.Mirumq; firmioraeflc in dextra parte genilh Hos ergo in furculis nodos cum ferunt' 'medios fecari oportet ita ne profluat mc' dulla.Et in fico quide dodrantali amp;nbsp;taxili folo patefacto ferunt fic ut defeendat quç proxima arbori fuerunt duo oculi extra terram emineant.Oculi aute in arbo^ furcu lis proprie uocantur unde germinat. Hac de caufa in plantariis aliquando eodcin anno ferunt quos fuere laturi frueftus in arbore cum tcpcffiue fiti prégnantes ineo' atos conceptus aliubi pariut.Ita fatas ficos uitcs tertio anno transferre facile cft;boc pro fencfccdi celeritate attributu buic arbori utcitidime proueniat.Vitiu numero' fior fatus elf primo omnium nib il feritur ex bis nifi inutile amp;nbsp;deputatu in farmeta opputatur auté quicquid proximo tulit frustum foiebat capitulatus utrinq; e duro furculus fcri coq; argumcto malleolus etiam uocatur nuncipoftea auelli cum fua cal ce ceptus efl ut in fico neqialiud eff uiuatius Tcrtium genus adiecftum ctiam num expeditius line calce quod fagitt puocanf cum intorti propagantur Id enim cû icifi ncc intorti trigemines:plures auté ex eodem furculo hoc modo fiunt.Sererea paniquot; pinariis fterile cil necnon fecundo oportct:quç raros babet nodos ifecunda indicat dcnfitas gémai^ fertilitatis indicium eft.Quidam feri uctant:nifi eos qui floruerint furculos.Sagittas ferere minus utile:quoniam in tranlfcrcndo facile rumpitquot; quod intortum fuit.Seruntur pedali non breuiores longitudine quinq; fex ue nodorum pauciores tribus gemmis in bac menfura elle non poterunt. Inferi eodem die quo putantur utiliflimu.Si multo poftea necede fit fcrcre cuftoditos fic uti prfcipimus utiqinc extra terram pofiti folc inarcfcant uentoueaut frigore bebetentur.Qui diu' tius in ficco fuerint priufqua feranfing pluribus diebus reuircfcant.Solum apricu et g ampliffimum in feminario:fiuc in uinea bidente paftinari debet ternos pedes bipalio alto reietlo quaternum pedum fermeto ita utin pedes binos foffa procedat folium purgari amp;nbsp;extendi nc crudum relinquatur.Verum cxigt menfura male pa' ftinatum deprçbendunt fcamna icqualia metienda eft amp;nbsp;ea pars quç interiacet pulquot; uinis.Surculi feruntur amp;nbsp;in ferobe et in fulco longiore fuperqi tenerrima ingeritur terra.Sed in gracili folo frulfra nifi fubftrato pinguiore ncc minufqua duos integi oportet amp;nbsp;proximam attingi terram amp;nbsp;eodem paxillo deprimi amp;nbsp;fpilfari. Intereiie in plantario fefquipcdes inter bina femina latitudiné in longitudinem femißcs.Ita fatos malleolos xxxiiii.mcnfe redire in unum articulum niti ipfc parcatur:oculoru dcinde matcria cmicat xxxvi.menfe uiue radix tranffertur.En amp;nbsp;luxuriofa ratio ui' tes ferendi ut quattuor malleoli ucbementi uiculo colligentquot; in parte luxuriofa atq; ita per offa bibuli cruris uel per colla fidlilia traiecfti obruantquot; binis eminctibus ge^ mis bumefeant boc modo:rccifiq; palmitécmittut. Poftea eft fittula tracta radix li' bere cadit uires:utranq ;omnium corpoy fert fuo: ^acino. In alio genere inuetu no' uitio funditur malleolus mcdullaq;crafra cximitur:binccolligantquot;amp;ipfi malleo ita ut gemmis parcatur omni modo, i une malleolo in terra fixo mixta feritur amp;nbsp;cum fpargere cpperit caules deciditquot; foditquot;q; fppius. lalis uup acinos in boc in fc ligni ba' biiuros Columella promittit cum uiucre femina ipla per qua mirum fit medulla

ocr page 351

adempta nafci furculis:etiä quibus non fit articulatio arbores non omittédu uidctquot; Nanep buxi tenuiffimis quinis fcnifq; colligatis dcpadlifq; quç proucniüt.Quóda in obfcruationeerat ut defringeretur ex iputata buxo aliter uiuerc non crcditi. De' traxere bac experiméta.Seminarii cura fcquitur uincai^ ratio quinqi geneis bç fpar' fis per terra palmitibus aut fe uitc fubreefta uel cuin amminiculo fiuc lugo aut pc' date fimplici lugo autcôpluuiatç quadruplici:qup pedatç ratio eadc intelligitquot; eius quoqi in qua fine amminiculo uitis per fe Habit. Id enim non fit nifi pcdameti in' opia.Simplici lugo collar porreefto ordinc quam canteriu appellant:mclior ca umo quonian fibiipfa non obumbrat affiduoqi folc coquitur amp;nbsp;afflatum magis fentit Celerius rore dimittit pampinationi quoqi amp;nbsp;occafioni omniqioperi facilior.Super eptera deflorefcit utilius.lugum fit pertica aut barudineaut crine funiculo ue ut in bifpania brundufioqi.Compluuiata copiofior uino eHdióta a cauis pdium complu uiis:diuiditur in quaternas partes totide lugis buius feredi ratio dicetur.Eadc uab/ tura modi genere.In boc uero nuiTicrofior.Tantum uero tribus ferifmodis optie in palhnato proxime in fulco nouiffimc in fcrobe.

Vlco latitudo palmp fatis eflfcrobibus ternoy pedum in quacunq; parte alti' tudo in queeuep genere tripedalis.Ideo nec uitis minor tralferri ciebet extatura etia num duabus gcmmis Emolliri terrarum minutis ifcrobe uno fulciscp fimo mifccn neceffarium cliuofa altiores ferobes pofeunt prpterea puluinatis a dcucxitate labris qui ex bis longiores fient ut uites binas accipiant e diucrfo aliplocabuntur.Effc ui' tis radicem in media fcrobe oportet fed in ipfam folido in orientcin çquinoétialem fpcélare adminicula prima calamo accipere umeas liinitari decumano.xviii.pedu ia' titudinis ad contrarios uebiculoi ^trafitus alidq; conucrfis limitibus denum pedu dilligui per media lugera aut fi maior modus iit totidc pedu cardie quot decuma' num limitari femper uero quintanis femitari bic cH in quinto quo$ palo fingulp lugo paginp includuntur (olo fpiHo non nifi rcpaftinato nec nib unio radicc feri te nero Öó loluto malleolum fulco ucl fcrobe.In colles fulcos agere tranfuerfos melius quam padinareut defluuia palis ea? ^contineantur aquofo tflo uclficco folo malle' olos autumno nifi fi tractus ratio mutaucrit.Siccus eni amp;nbsp;calidus autumno pofcit bumidus frigidufqictiam uernis exitu. Inarido folo uup radix quo$ trudra Icrif male amp;nbsp;in ficcis malleolus nifi poH imbres aut in riguis uel frondens uitis amp;nbsp;ufq; ad folHicium redte ufq; ut in bifpania. Quiefccrc ucntos fationis dic utiliffimum pleriquc auHros optant. Cato abdicat.Intercffe medio tepcramento inter binas ui' tes oportet pedes quinos nimium autc Içto folo pedes quaternos tenui plurimum odtonos.Vmbri amp;nbsp;marfi ad uicenos Itcrmittunt a rationis gratia in bis quç uoeät procul amp;nbsp;a pluulo amp;nbsp;caliginofo tractu rariores poni ficco dcnfiorcs congruit fubti' litas parfimoniç côpendia inuenit cum uinea in pafb nato feratur obiter feminariû facicndi ut amp;nbsp;uuç radix loco tuo amp;nbsp;malleolus qui tranHertur inter uites eo ordine feratur qup ratio in lugero circiter xv.uiuam radice donat.Intra bicnnium autc fru' élus quo tardius in fato prouenit q in tranflato.Vlua radix pofiu in uinca poHanij refccatur ufquc ad terram ut unus tantum emineat oculus amminiculo luxta affixo et fimo addito. Simil i modo amp;nbsp;fecundo anno reciditur uircfqiconcipit amp;nbsp;intra fc pafcit fuffedturas boncri alias feftinationc paricndi gracilis atq; ci uncidam cobibc atur cadigationc tali in fctum exeat tota.Nibil auidius nafcitur ac nifi ad pariendu uires feruentur tota fit fçtus.Pedamenta optima quç diximus aut radice robore ole aquequç(i non fint pali lunipcro cuprçlfo alburno fàmbuco.Reliquo^ gencrum fudesomnibus annis reciduntquot;. Saluberrima in lugo barundo connexa Efciculis durât quinis annis cum breuiore palmites farmeto luguntur inter fc funum modo cx boc arcus functa dicutquot;. Tertius umeçanus palmite uclocem robuftumq;cmittit

ocr page 352

et quem faciat çtas uité bic in lugum infilit. Atqui turn cxecat cum fpin. i falce au ferendo oculos ut longius euocent noxia iniuria utilior cni confuctudo pariendi fitius g pampinos auiditate detegere ufq; quo placeat roborari eam Sunt qui uctat tangi proximo anno quo tranflata fit neq; ante fexagefimû méfem falce curari.Tûc auté ad tres gemas rcciditalii amp;nbsp;proximo guidé anno recidunt fed ut ternos quater nos uefingulis annis adiciiat articulos : quarto demu perducat ad lugum Id utriqi frult;ftu tardum prçterea retorridu amp;nbsp;nodofum pluminoi^ icreméto.öptimum auté matré effe firmam:podca fctum audace Nee tutu eft quod cicatricofum magno im pcritiç errore quicquid eft tale plagis nafciamp;rno e matre totas babeat illa uircs dum roboratur amp;nbsp;annuos accipit tota fçtus:cum pmifTum fuerit nafci nibil natura porti' onibus parit.Qupcum exercuerit fatis firma:pro tinus in iugo collocari debebit:fic etiamnu firmior crit:fub ipfo lugo bofpitari.Rccifh uiribus non ptate dcccrnit.Te/ mcrarium cfl ante craffitudiné pollicare uiti imparc.Sequéti anno palmites falutct pro uiribus matris finguli aut gemini. lté amp;nbsp;fecuto li coget infirmitas nutriantur Tcrtioq; demuanno duo adiciiant'Ncc funt plures quaternis unq permittcdi:bre/ uiterque non idulgédum amp;nbsp;femper inbibcnda fecunditas.In ca eft natura ut parere malit g uiucre.Quicquid materiç adimitquot; fructui accedit.Illa femina uult q frudlu gigni:quonia fructus caduca res cft: fi pcrnitiofe luxuriat nec ampliat fc fed egerit Dabit conflium amp;nbsp;foli natura:in macro etiatn fi uircs babcbitreci{a:intra lugu mo ritur ut omnis fetura fubito exeat. Minimu id efle dcbcbit itcruallu ut attingat lu' gum lupetque non teneat adeo no rccubat in eo nec delicate fc fpargat.Ita teperetur bic modus ut crefeere etiamnu malit q parere palmes. Duas tres uc gémas babcre fub lugo debet ex matcriis quibus materia nafcaf Tunc per iugu mcrgialligariquc ut fuflineafiugo non pendcat.Vinculo mox aftricftius a tertia gema quonia amp;nbsp;fic cobercetur ipetus matcriç:denfiorefqi citra painpini exultét cacumé relinari uetant Natura bçc cfl.Deicdta pars aut prpligata frudtum dat:plurimumq; ipfa curuatura Quod citra cd materiç mittit:offenfante credo fpiritu amp;nbsp;illa qua diximus medulla. Quç ita emicuerit materia fructu dabit anno fcqucntc:ficduo genera palmitu.Qup e duro exit matenamq; in proximu annu promittit Pampinariu uocafaut uti fupra cicatricecH fructuarium. Alterum ex anniculo palmitc femper fructuariu relinqui' tur fub lugo amp;qui uocaturcuftos:bic cfl: noucllus palincs non longior tribus ge' mis:proximo anno materiam daturus fi uitis luxuriofe cótépferit amp;nbsp;alius iuxtacu uerruep magnitudine qui ferunculus appellatur: fi forte cuflos fallat uitis antequa feptimu annum a furculo copleat euocata ad frudlumcmuccfcit ac montquot; nec uete' ré placat palmité in longum amp;nbsp;ad quartu ufq; pedamétum emittit quod alii dracoés alii uinculos uocant ut faciant quf mafculcta appellant cum iduruit uitis.Peffimu m uinca traducere quinto anno amp;nbsp;ipfi palmites intorquétur: fingulpqi fingulis ma tcripemittuntquot;. Ac deindec proximis priorcscp amputantur. Semper cuQodé'relin qui melius fed bis proximus uiti effe debet nee longior q dictum cfl.Et fi luxuria ucrût palmites itorqucri ut quattuor materias ucl duas fi uniiuga crit uinca emit' tat fi per fe uitis ordinabitur fine pedaméto amp;nbsp;qualecuq; iiitio amminiculu defide' rault dû flare codifcat amp;nbsp;recta furgerc:cetera ad priordia cadc.Diuidi aut aputationc pollicis lequali cxainc undiqine prpgrauct fructus partcaliqua obitcr idé déprimés probibcbit in cxcelfum emicare: buic umeç trium pedum altitudo cxccifior mitat. Cçtcris a quinto dum ne excedat bominis longitudiné iuftam:bis quoq iqup fpar/ guntquot; in terra brcuiadimitandu caucas circudat fcrobibus per ambitu factis ne ua' gi palmites intra fc pugnét occurfantes:maiorq; pars terras ita fupina intellurc ub demiam metuit. Siquidé amp;nbsp;in africa amp;nbsp;in çgypto lyriaqiac to ta afia amp;nbsp;multis locis europç bic mos prçualet.Ibi ergo luxta terram comprimi débet uitis codé modo et tempore nutrita radice quo iniugata uinca ut femper tantum pollices relinquantur

ocr page 353

fertili folo cum tribus gemis graciliore quinis: prçflatq; multos efTe quam longos, quçde natura foli diximus tanto potétiora fatienf quato proprior fuerit uua terrç Genera feparari ac fingulis confcri tradhibus utiliffimu mixtura enim gene^ amp;nbsp;in uino non modo in mufto difcors aut fi mifceantur non alia q paritcr maturefcentia lügi ncccflarium luga altiora quo lçtioragit amp;nbsp;quo planior.Item rofcido nebulofo minusqi uctofo coucniunt.Cótra bumiliora gracili amp;nbsp;arido çftuofb uétisq; cxpofito luga ad pedametum q ardtissimo nodo uinciri oportere uitem Icui contineri:quae genera uitium efti quali folo: cçloq; client Conferenda:quom cnnumeraremus natu ras earum: amp;uinorû docuimus de reliquo uebementer ambigitur.pleriq; pilate tota poll Gngulos rores: quom fodi lubent :uinca alu gcrminätcm Decuti enim oculos tradlucp in tantu deteri:amp; ob id arcendû procul omne quidcm pecus:fed maxic lana turn.quonia facillime auferat gemas inimicos:amp; pubescente uua raftros :fatisq;e{re umeam ter anno confodi ab cquinodlio uerno ad ucrgiliai^ exortum amp;nbsp;canis ortum et nigrefecte acimo.Quida ita determinant uctere femel a uindcmiaantc brumam cum alu ablaqueare amp;nbsp;Itcrcorarc latis putet.Iteruq; ab idibus aprilis anteq concipiat boc cft in fcxto Idus maias deinde priufqua florere incipiat amp;nbsp;cum defloruerit et uariate fe uua.Peritiorcs affirmât fi lufto fppius fodiatur in tantu tcncrclccrc acinos rumpantur.Quf foJiuntur ante feruetes boras diei fodiendas cduenit ftcuti lutum neq; arare neq; todere folfione pulucrc excitatum contra foies nebulafquc prodeife Pampinatio uerna inconfclfo ab idibus Maus intra dies x.utiqianteq florere icipi/ at amp;ca infra lugum debere fieri.Dic fcquete uariant fcntctipcum floruerit aliqui pa pinandû putant:alii lub ipfa maturitate fed de bis precepta catonis decernet.Nanq; et putationu tradenda ratio eft. Protinus banc a uindemia ubi cpli tepor indulgct adoriuntur fed boc fieri nung debet ratione naturç ante exortu aquilp ut in fyderû ciufis docebimus proximo uolumine imo ucro fauonio quoniam anceps culpa lit preproperç ftofhnationis fi faucias rcccti medicina mordeat quidam byemis rumi' natio.Ccrtum cft gemas ca^ frigore bcbetari plagalq; findi amp;nbsp;cçh uicio cxuri oculos lachryma diftillante.Nam gclu fragiles fieri quis nefciat. Opcrarioi^ tfta cóputatio ell.In latifundis non légitima nature fcftinatio quo maturius putantquot; aptis diebus co plus materif fundunt:quo ferius eo fructum ubcriorc.Quare macras prius c6uc nit putare ualidas nouiffimc plaga omne obliqua fieri ut Eiciledécidant imbres et ad terra ucrti g IcuiHima cicatriceacic falcis exadta plagaq; couclata.Rccidi femper inter duas gemas ne fit uulnus oculis in recita parte.Nigram eife cam cxiffimat et donec ad finccra ucniatur rccidcdam quoniam c uitiofa matcria utilis non exeat.Si macra uitis idoneos palmites no babeatad terram rccidi eam nouofqi clici utihnV mum in pampinatione no bts detrabere pampinos qui cum uia fint.Jdcni ct uuas fupplantat prçtcrq in nouclla uinea. Inutiles tudicanf in latere nati non ab oculo quippe etiam uua quç nafcitur e duro rigcfccte ut nifi ferro dctrabi non poffit. Peda mentum quidc intcr duas uitcs utilius putant ftatui amp;nbsp;facilius ablaqueantquot; ita mc^ liufqieft uniiuge uinep fi tamc Ólt; ipfi lugo fint uires ncc flatu infcfta rcgio in qua/ dripartita qua proximu oneri amminicuiu eflc debet:ne tamen ipcdimentu fcntiat ablaqueato cubito abeffe non amplius.Ablaqueari aute priufqua putari lubct.Cato de omni cultura uitiu ita pr^cipit.Quam altiltimam uincatn tacito alligatoqj rcefte dum ne nimium conftringas:boc modo eam curato.Capita uitium putata circufo' dito.Arare incipito ultra cicraqi fulcos perpetuos ducito uitcs teneras gprimu pro' pagato:uctercs g minimu cat irato potius li opus fuerit dciicito:bicnnio$poft prp/ cidito.Vitcm noucllam rcfecari tutumcrit tepus ubi ualebit.Si uineaauttc caluata crit fulcos interponito.Ibi uiuam radice ferito umbram a fulcis remoucto:crcbroq; fodito.In uinea ucteri fcrito ocinum li macra crit quod granum capit ne ferito et cit cum capita addito ftercus paleas uinaccas aliquid Dorunce.V bi uinea fiodcre cFpit

ocr page 354

pampinatio uineas noudlas abligato crebro ne caulis perfringatur amp;nbsp;quç iam in perticam luit cius pampinos teneros alligato Icuiter porrigitoqiubi redte flent ubi uua uallaria fieri cpperit uites fubligato.Vitis infitio unacll per ucr:altera cum uua floret ea optima cft. Vincam uctere fi in alium locum tranfferre uolucris brachium craffum liccbit primu deputato binas gemas nec amplius relinquito ex radicibus be nccxfodito:amp; caue radices ne faucics.lta uti fuerit poito in Icrobeaut in fulco ope/ rito amp;nbsp;bene occultato.Eodeq; modo uincam Aatuito alligato floxatoq; uti fuerit ere bro qi fodito. Ocinum quod in uinca feri lubetantiqui appellabant pabulu umbrp patiens:quod celerrime proueniat.

Equitur arbufli ratio mirum in modum damnata a Safcrni patre filioq;ccle/ brata ferophp uetuftiflimis poli Catone pitiffimis pnea feropha quide nifi italipc6/ ceffa cum tam longo ludicetur cuo nobilia. Vina no nifi in arbullis gigni amp;nbsp;in bis laudatiora fummisificut uberiora imis adeo cxcellitatc proficitur.Hac ratione amp;ar bores eliguntquot; prima omnium ulmus cxcepti prêter nimiam frondé atinea.Deidc populus nigra eadem decaufa minus denla folio:non fpemut pleriq; amp;nbsp;fraxinum ficumq ; et etiam oleam fi non fit umbrofa ramis: ba^ fatus eultufq; abunde trada' tus elbante trigefimu textu mcnfein attingi falce uct.int alterna (eruantur brachia alterius putantquot; annis fexto anno maritantquot;. Tranfpadana italia prêter fupradichs cornu populo tilia acere cum carpino quercu arbuftat agros:ucnetia falicc propter uligine loli amp;nbsp;ulmus detruncata media intra ramo^ fcainna digeritur:nulla ferexx. pedum altiore arbore. Tabulata ea?^ab ocftauo pede altitudinis dilatanf.In collibus ficcifq; agris a xii.In campcflribus amp;nbsp;humidis meridianu folcm fpccftare palmites debent rami a proicdtu digito? ^modo fubrigi tonfili in his cxiiniuin quoq; uirgul/ tou barba ne obumbrent interuallo uffum arboi^ fi aretur folum quadrage pedes in terga frontemep in latera uiceni fi non aret hocin omnes partes lingulis denas ffpe adnutriuntuitcs damnato agricola minus ternis maritare nifi ualidas inimicu enc cante ueloci uitiuin ieremeto.Serere tripedanea ferobe ncceflarium disantes iter fefe arbores fingulis pedibus.Nihil ibi malleolis atq; paihnationi nulla fodicndi ipcdia utpotc eu arbufti ratio hçc peculiari dote prüftet quod ab codé folo feri fruges et ui/ tibus prodefl luper qua quod uindicans Icaltitudo non ut in uinea ad arcendas aia lium iniurias pariete uel Ippe ucl follaz^ utiq; impcdio muniri fe cogat in arbuflo et prpdidlis fola uiup radicis ratio.Ite propaginu amp;nbsp;bpe gemina ut diximus qualorum et ipfo tabulato maxime probata quoniam a pecore tuciffimuefl. Altera deflexa uitc ucl palmite luxta luam arbore aut citra proxima celibc quç fupra terram eft e matre radi lubetur ne fruticet in terra non pauciores quattuor pedes in longo conflat ois fulco tres lato alto duos cum fcmipcdc Poftannum propago iciditquot; ad medulla ut paulatim radicibus affuefeat fuis. Caulis a capite ad duas gémas reciditur:tcrtio to/ tus merfus abfciditur rcpetiturq; altius in terram ne ex recifo frondeat. Tolli uiua radix a uindemia protinus debet.Nuper repertu dracone ferere luxta arboré:ita pal mité appellamus emeritu pluribus induratum annis huc prpciium gmaximaam' plitudine tribus partibus longitudinis derafo corticc quatenus obruafide amp;nbsp;rafile uocant.Deprimere fulco reliqua parte ad arboré credta.Ociflimu in uitc Si gracilis ftt uitis aut terra ufitatum effq proxime folu dccidi donec firmetquot; radix ficuti neqi rofcidam feri ncqi a fcptetrionis flatu uites aquilone fpedtare debent. Ipfç aute pal' mites eaiudem ad meridiem:non eff fclfinandu ad putatione noucllpfcd primos in circulos materif colligeda nec nili ualide putatio admonéda Seriore anno fere ad frueftum arbufta uitc q lugata Suntqui omnino putari uctant priufqua arboré lon gitudicçquauerit prima falce fex pedes a utra recidat flagello ifra rclidfo amp;nbsp;nafi eo acto in curuationc materiç tres ci gemniÇnô amplius deputato fupcriint. Ex bis

ocr page 355

cmiffi palmites proximo anno imis igcratur fcanis ac per Cingulos anos ad fupiora fondant rclicfto fcmpcr duraméto in fingulis tabulatis amp;nbsp;cmiffario uno qui fubcat ufqucquo placucrit.Dccetero putatione omni flagella quç proxime tulerit recidatquot; noua circucifis undi$ capreolis fpargutur in tabulatis.Vernacula putatio deiedtis per ramos uitium crinibus circüucfcit arboré crinefq; ipfos uuis gallica intra duces porrigitur.Aemilip uiçin radice fatima^ambitum fronde eai; fugiés.Etquoruda imperitia fub ramo uitem uinculo fufpendendi fuffocante iniuria quid contineri débet minime non arétarnquinimo eti d quibus falices fuperfunt molliore hcc uin' culo facere malunt berbaqiquam ficuli uocantampelodefmô.Grçcia uero uniuerfa iunco cypero ulna libcrata quoqi uinculo per aliquot dies uagari datqi in conditam fpargi atq; in terram quam per totum fpcdliuerit recubcre.Näcp uetcrrina a lugo et eines a curfu uolutacio uiuacitatum amp;nbsp;uitium porrigi lumbos.Arbor quoque ipfa gaudet affiduo leuata honore fimilis refpiranti nibilcft in operc nature quod non exemplo diei^ nodtiumq ; aliquas uices feria$c uelit. Ob id protinus a uindemia pu/ tari amp;nbsp;liŒis etiam num fructu cdito iprobatur putare rurfus alligcfalio loco.Naqi orbitas ufeulis fcntitur uexatio cft non dubia. Iraduces gallicp cultura binis utriqi lateribus fi pars quadrageno diflet fpatio quaternis.Si uiceno inter feobui i mifcctquot; alligantur$ uno. Conciliati uirgultoi ^ comitatu obiter rigorati qua dcficiant aut fi brcuius non patiatur ipfa^ alligato protenduntquot; in uiduam arboré unco traducem binum procidere folebant:boneratas cnim uctuflate melius donare tepus ut trafilé faciant nifi largiatur craffitudo.Alias utile tboros futuri draconis path.Vnu etiam num genus eft medium hoc amp;nbsp;propagine totas fupplantandi in terrain uité cuneis que findendi amp;nbsp;inter fulcos plures fimulex una propagandi gracilitate Cingularum firmata circuligatis baftilibus nec reciCis qui a lateribus excurrut pampinis.Nouari/ cnCis agricola traducum turba non cotemptus nec copia ramo^ipofitis ctiamnum pitibulis palmites circuuoluit.Itaqi prêter foli uitia lam cultura quoque torua fiunt uina.Alias culpa ut luxta urbe uarracinisquç alternis putanf annis non quia id uiti conducat Ccd quia utilitate redituumipendia exuperet.Medium tépcramentum in carCulano Coquuntquot; cari ofas tantum uitis partes incipiétcs inarcCcerc deputado xçtc/ ris ad uuam rcliótis dctradlato onere Cupeiuacuo pro nutrimento omnis eft raritas uulneris Ccd niCi pingui Colo talis cultura degenerat in lambruCcam.Arbufta arari q altiffiine deCiderant tam amp;nbsp;fi frumenti ratio non exigit.Pampinari ea non eft mo/ ris amp;nbsp;boc copendium opere deputatur cum uite pariter intcrlocata dcnCitatc ramoy, qm Cint fuperuhcui amp;nbsp;abfumant alimcta. Plagas ad Ccptetriones autad mcridié fpc/ tlare uetuimus mclius fi ncq;in occatus folis.Diueni dolcnt.Talia quoqiulcera ct difficile CaneCcunt algendo minus pftuando uc non cadé ir iuite quçin arbutis li/ bcrtas:quonia creta latera amp;nbsp;facilius abCcondere:amp; detorquere quo uelis plagas.In arbo¥ tonfura Cupiniore uelut caliccs faciendi ncconfiftat bumor uitiadminicula addenda qup Ccandit apprçbéfas Ci maiora Gnt.

Itium generoCa^ : pergulas tribus putandas amp;nbsp;quaru Ccruare uuas libeat decre/ Ccente luna tradutqiuero interlunio Ci fint putatç nullis animaliû obnoxias efCe.Alia ratione plena luna noeftu tondédas cû fit ca in leone fcorpione fagittario tauro:atq; in totum Ccrédas plena aut creCcétc utiq; cedent.Sufficiunt in Italia cultores:dcin in centena iugera uinca?^.At abunde de fatu cultucp arbo^ tractato quoniä de palmis et citiCo in peregrinis arboribus affatim dixirnus ne quid deCit in dicada:rcliqua na/ tura Cit magnopere pertinens ad omnia ea.Infeftatur naq; amp;nbsp;arbores morbis.Quid d genitum Laramp; bis malis.Et Cilucftrium quidcpcrnicioCos negat ede uexariq; tatu grandié in germinationeaut florere.Aduri quoqi teruore aut flatu fragiliore prppo' ftcro die g Cuo frigora etiam obfunt ut diximus.Quid ergo no etuitcs algore itcreut

ocr page 356

Hoc quidéeftquod deprehendatur (bli uitium:quoniam no cuenit nifi in frigido Itaq; per hyemes cpli ri gore probamus: non foil uero infirmiffimearbores gelu pe/ riclitantur fed maxime ucxatisq; ita prima cacumina inarcfcut:quonia prefcriptus non potuit eo pcruenire humor. Arboi^ quidam cómuncs morbi. Vermiculitio efl fydcratio amp;nbsp;dolor mébroi ^undc partium débita fotictate nominu quoqicü bo/ minis miferiis trunci dicimus certe corpora amp;nbsp;oculos gcrminu cxuftos ac multa fi' mili forte.Iraq; laborant amp;nbsp;fame amp;nbsp;crudelitate que fiunt humoris quätitate.Aliqua uero amp;nbsp;obefitatc ut omnia qup ferunt refinam nimia pingucdie in tedain mutantquot; Et cum radices quoq; pinguefcerc cepere itereunt ut animalia nimio adipc:quanto-et peflilcncia per genera ficut inter homines nûc feruitia: nûc plebs urbana uel ru' ftica.Vermiculantur magis minus ue qupdam omnes tame fcre.Idq;aues caiii cor ticis fono experiuntur. lam quidé amp;nbsp;in hoe luxuria effe cppit prpgrandcfqi roboru delicatiores uti in cibo cofTes uocantatq; etiam farina faginati.Hiquoqi altiles fiunt Maximeautc arbo^ hoc fentiunt pyrimali fici minufqiamarp fiunt amp;nbsp;odoratç cou qui in ficis exiffut Alii nafcunfex ipfis alius parit qui uocatquot; ceraftes.Omnes tamé in ceraflcn figurantquot; fonumqi edunt paruuli Rridoris. Et lorbus arbor infeftafuer' miculis ruÆs amp;nbsp;pilofis atqi ita emoritur.Mefpili quoq; in fenedta noxia morbo cft Syderatio tota cçlo conflat:quapropter amp;grando in his caufis intelligi debet carbu' culatio amp;nbsp;quod pruinau iiuria euenit:hoc eni uerno tepore inuitatis amp;nbsp;erupere aude tibus fatis mollibus ifidcs adurit lacftcfcetcs germinum oculos quod in flore carbu/ culum uocant pruina pcrnitiofior natura quoniam lapfa perfidct gelatq; ac neaura quidc ulla depellitur quia non fit nifi immoto aere amp;nbsp;fcreno.Propriu tamefydera' tionis eft fub ortu canis ficcatum uapor tum infitpac nouellp arbores moriunf prp' cipuc ficus amp;nbsp;ultes olea prpter ucrmiculationcqua equeac ficus fcntit clauim etiam patitur fluc fungum placetdici ucl patellam.Hçc eft tolis exuftio.nocere tradit Ca/ to amp;nbsp;rubrum mufeum nocet plcruq; uitibus atq; oleis amp;nbsp;nimia fertilitas.Scabies co munis omnium eft in petigo amp;nbsp;quçadnafci folent coclco peculiaria fico^ uitia nee ubiqrSunt.n.qufda cgritudines amp;nbsp;loco^.Vcrum ut homini ncruorum cruciatus fic amp;nbsp;arbori:ac duobus pque modis:auteni in pedes hoc eft radices irrupit uis mot birautin articulos hoc eft cacuminûdigitos qui longiflimea toto corpore excût.In' arefeût ergo amp;nbsp;funt apud grçcos tua nomina utrique uitio undiq; primo dolor inox et maties earum partium fragilis: poftremo tales morbufqi non intrante fucco aut non peruenicntc maxim eque id fici fcntiunt. Caprificus omnibus immunis eft quç adhuc diximus. Scabies gignitur roribus lentis poft uergilias. Nam fi rari/ ores fuere perfunduntquot; arborem non fculpunt fcabic. Cetero fi cadunt fiue imbres nimii fuere: alio modo ficus laborat radicibus madidis Vitibus prêter ucrmi/ culationemamp; fyderationem morbus peculiaris articulatio tribus de caufis una uti in tepeftiuum germinibus ablatis.Altera ut notauit Theophraftus in fupinum cxcifis.Tertia culture iperitia Iffis.Omnes eay iniuriç in articulis fentiunf.Sydera/ tionis genus eft in his deflorefcetibus roratio:aut cu acini prius g crefeat decoquut in callum egrotant amp;nbsp;cum alfere Irfis uredine attofarum oculis ex calore hoc eucnit intepeftiuo:quoniam omia modo conftat ccrtoque teperamento.Fiunt amp;nbsp;culpaco' lentium uitia cum prpflringutur ut didfum cft.aut circumfotTor iiuriofo icftu uer' berauit uel etiam fubarator iprudes luxauit radices:corpufquedefquamauit*Eftet quodam contufio falcis hebetioris quibus omibus caufis difficilius tollcrat frigora aut pftus:quoniam lulcus penetrat omnis a foris iniuria.Infirmiflima ucro malus maxime que dulcis eft. Quibufdam débilitas ftcrilitate non necem affert utfi quis pino cacumie auferat uel palmpflerilcfcut cnim nec moriutur.Egrotat aliquando et poma ipfa per fefe fine arbore fi neceflariis teporibus imbrcs aut tepores uel affla/ tus defuere aut contrario abundaucre.Dccidut cniin aut deteriora tiunt:pcffimum

ocr page 357

eft inter omnia cum florcfcetcm uitem amp;nbsp;oleam percutit imber:quoniam fimul de Huit fructus.Sunt ex cade canefcetes amp;nbsp;crucç dirû animal eroduntq; frondcaliç flo' rem.Oliua^ : quoque ut in oliueto ac deparam arboré turpi facie relinquüt.Nafcif boe malum tepore bumido amp;nbsp;lento .Fit aliud ex codé. Si fol acrior ifecutus luffcrit ipfum uitium ideoq; mutaucris.Eft ctiamnu peculiare oliuis ac uitibus.Araneum uocantcum ucluti telç luoluunt fruétum amp;nbsp;abfumut.Adurut amp;nbsp;flatus quidam eas maxime:fcd amp;alios frudlus Nam uermiculationé amp;nbsp;po ma ipfa per (equibufdam annis fcntiunt mala:pyra:mcfpila:punica.In oliua ancipiti euétu quando fubcunti nati fructum adimut.Arct fi in ipfo nucleo fuere credétes cû gigni illos prohibent pluuif quae fiunt poll ardtuiA.Epdé fi audrinç fuere gen erant.Hydropis quoqj quç maturefcétes tue funt prçcipue caducç. Id riguis magis euenit amp;nbsp;fi non cecidere fi' ftidiendis.Sunt et culicum genera aliquibus molella ut gladibus fico qui uidcntquot; cx humore nafci tu dulci fubdito corticibus. Etegrotatio quidé fere in bis eftrqup/ dam tcpo¥caufp aut loco: ^non proprie dicuntquot;morbi:quoniam protinus necant fi' cut tabes cum inuafcrit arboré aut uredo ucl flatus alicuius regionis proprius ut ell in Apulia atabulus :in Euboea olympias:hic enim fi flauerit circa bruma frigorc cx' urit arefaciens ut nullis folibus poHea recreari poHint hoc genere coualles amp;nbsp;appofi U fluminibus laborant prfcipueqiuitis olea ficus:quod cum eucncrit detegitquot; flati de germinatione in oliua tardius.Scd in omnibus fignu efl rcuiuifcédi fi folia ami' ferc.Alioquin quas putes prpualuidc moriunENon nung arefeut folia cadég reui' uifcunt.alia in feptétrionalibus ut ponto phrygia frigore aut gelu laborant fi pofl brumam continuaucre xl.diebus. Ibi autc amp;nbsp;in reliquis partibus fi protinus cditis frudlibus gelatio magna co nfccuta cfl:ctiam paucis diebus nccat:qupiiuria hoinu conftant fecundas habent caufas pix oleum adeps inimica pr^cipuc noucllis cortice in orbem defracto necantquot; excepto fubcre quod fic etiam uiuafxradcfcés eni preffr! git amp;nbsp;ftrangulat nec andrade oltenditur fi non fimul incidatur amp;nbsp;corpus.Alioquin ct cerafus amp;nbsp;tilia amp;nbsp;uitis corticé mittunt:fcd non uitalc nec proximu corpori.Veru eum qui fubnafcéce alio expelliturquarûdam natura rimofus cortex ut platanis tiliç renafcitur paulominus q totus.Ergo his qua2^ cicatricé trahit medentquot; luto fimocp Et aliquando profunt fi non uehementer frigo^ uel caloi^ uis fecuta cft. Quidam tardius ita moriuntquot; ut robora amp;nbsp;quercus.Refertet tépus anni.Abieti cnim amp;pino fiquis detraxerit fole tauru uel geminos tranfeunte cu germinant ftatim moriuntquot; Eandem iiuriam hyeme paffp diutius tollcrant.Similiter ilex amp;nbsp;robur quercufque fi angufta decorticatio fuerit nihil nocef.Supradidlis infirmioribus quidé amp;nbsp;in fo/ lo gracili ucl ab una tantu parte dctradlus iterimit fimilé amp;nbsp;decacuminario jatione habet cuprini picep ccdri: hç enim detracto cacumine aut ignibus adufro intereunt fimiléamp;depaftio animalium.Oleam quidé ctiam fi lambatquot; capra fterilefcerc audior cft uarro ut diximus quidam hac iiuria moriuntquot;.Aliqua deteriora fiut ut amygda^ le.Ex dulcibus enim tranffigurantur in amaras.Aliqua uero etiam utiliora ut apud chios pyrus q phocida appellant nam detruncatio diximus quibus prodeft.Intercut pluraqi amp;nbsp;fixa ftirpe exfecia ut uiti malo fico punicç quçda amp;nbsp;abulcere ficus hac iiu/ riam fpcrnit amp;nbsp;omnia quç refinam gignunt radicibus amputatis mori mime mu;: efttplerçqi tamé non omnibus fed maximis autquç funt inter illas uitalcs abfciffis moriuntur necat inuicé fefe umbra ueldcnfitate atqialiméti rapina.Nccat amp;nbsp;hedera uincicns:nec uifcum prodeft amp;cytifus nec aurcon quodalimon uocant grçci:quo/ rudam natura non necatquidé:fed Ipdit odore aut fuci mixtura raphanus amp;nbsp;laurus uité.Ob fadlatrix cni intelligitur cxtigui odore miru in modum.Idcoqicum luxta fitauerti amp;nbsp;recedere faporeq; inimicum fugere;hinc fumpficandrochidcs medicina contra ebrietates raphanum mandi prçcipiens. Odit amp;nbsp;caule amp;nbsp;omne olus odit et corilum nifi procul abfint triftis atq; egra uitrum quidé alumc marina aqua calida

ocr page 358

et fabç putamina ud u'tima uencna fint inter uitia arbo^.

St amp;nbsp;prodigiis locus: inuenimus enim cas fub foliis natasuite amp;nbsp;malum pu' nicum ftipe trudlu tuliffe no palmite aut ramis uitcm uuas fine foliis.Oleas quoqi amifide folia baccis bprctibus.Sût amp;nbsp;miracula fortuita:nam amp;oliua in totu abufta rcuixit:amp; in boetia derofp a locuftis fici rcgcrminauerc:mutanfarbores amp;nbsp;colore fi' untqiex nigris candidç non femp prodigiofp amp;nbsp;maxime qup ex femine nalcuntur ut populus alba in nigra tranfit. Quidam amp;nbsp;forbum fi in calidiora loca ucncrit fte^ rilcfcere putant. Prodigio auté fiunt ex dulcibus acerba poma aut dulcia ex acerbis e caprifico fici aut contra graui oftento cum deteriora mutant cx olea inoleaftiu ex candida uua amp;nbsp;fico in nigras :aut ut laodicc xerfis aductu platano in oleam mutata qualibus olentis Ariifandri apud grçcos uolume fcatamp; ne in infinituin abeamus: apud nos ucro cepidi:commentariis in quibus arbores locutp repcriuntr. Subfcdit in cumano arbor graui oftento paulo ante p6pei i magni bella ctuilia paucis ramis cminctibus.Inucntum fibilinis libris intcmitionem hominum tore tanto maiore quanto propius ab urbe poflea fadta effet.Sunt prodigia amp;nbsp;cu alienis locis cnalcut ut in capitibus flatua^ uel aris amp;nbsp;cum arboribus ipfis alicnp ficus in lauro natacfl Cizici ante obfidionc.Simil i modo trallibus palma in bafi Cpiaris dictatoris circa bella ciuilia eius:nccnon amp;nbsp;Romp in capitolio in capita bis bello perfei enata palma uictoriam triuphofq; portedit. Nam temperate proftrata codé loco ficus enata eft. M.melTale.C.Cani cenib^ luftro a quo tepore pudicitiam lubucrfam.Piio granis auctor prodidit fupcr omnia qupunq audita funterit prodigiu in neftro puo. Ne ronts principis ruina factu in agro marrucino uccti marcclli e primis equcflrisor dinis ollueto uniucrfo uiam publica tranfgrcffo.Ariufq; indc e contrario in locum oliueti profectis.

Vne expofitis arbou morbis confentancum efl diccre amp;nbsp;remédia cx bis quçJâ funt cômunia omniû:quçda propria:quarûdam communia ablaqueatio accu mulatio afflari radices :aut cooperiri riguas dato potu:uel ablato fimi fucco rcfctis putatione leuatis onere.Ité fucco emillo quidam ucluti detracticé fanguinis circu rafio corticis uitium extenuatio amp;nbsp;domitura palmitû gemmae fi frigus retorridas htrtafqi fecerit repumicatio amp;nbsp;qufdä politura.Arbo^ bis alip magis alip minus gau dent ueluti cupreis amp;nbsp;aquam afpciratur amp;nbsp;fimû amp;nbsp;circû foturam amputationeq; et omnia remediaodit:quinctiam necatquot; riguis uitis ct punica prpcipue alunf.Ficus ipfa arborriguis alitur pomu ucro eius inarefcit. Amygdalp li colatquot; folfioneflorc admittunt nec ifitas circumfodere oportet priufqua ualidc ferre ccpcrint poma.Plu' ritnpauté amputari fibi uoluntonerofa ac fupcruacuaficut nos ungues amp;nbsp;capillu Reciduntur uetcres totp.Rurfus a ftolone aliquo refurgunt fed non omnes ncc ni fi qua^ natura pati diximus.Rigua pfliuis uaporibus utilia hyeme inimicaautuno uaria amp;nbsp;c natura foli quippecum uidemiator bifpaniai^ftagnante lolo uuas deme/ tat.Cpterum maiori parte orbis etiam pluuia aut omni aqua feri amp;nbsp;arare coueit.Cir/ ca canis ortum rigua maxime profunt ac ne tunc quidé nimia: quoniam icbriatis radicibus nocent amp;nbsp;ptas modum tépcrat:noucllç enim minus fitiunt dcfideratau' tc maxime rigari qufafTueucrc.Contra ficcis locis genita nonexpetut humore mfi neceffarium.Afperiora uina rigari cupiunt.In fulmoncfi italipagro pago Fabiano ubi amp;nbsp;arua rigantur miruque herbp aqua illa necantquot; fruges aluntur amp;nbsp;riguus pro farculo efl.In codé agro bruma tanto magis fi niues ficccant gelet uc ne frigus uites adurat circufundunt riguis quod ibi tepida reuocet memorabili natura in amne fo' lis çdem pilate uix tollerandi rigoris.

ocr page 359

Arbunculi ac rubigmû remedia demonftrabimus uoluminc proximo.Inter! eft amp;nbsp;caftratio quodam in remediis cum macie corticis ex egritudinc aflringentc fe luftoq iplus ultalia arbo^ coprimcto exacutam falcis aciem utraq; manu iprimentcs perpetuis incifuris deducut ac ucluti cute laxant (hlutarc id fuidc argumeto funt di^ latatp cicatrices amp;nbsp;internato corpore cxpletç magnacp ex parte fimihs bominu me' dicina amp;nbsp;arbou eft quando ea^ quoqi terebrantur offa. Amygdalç ex amaris dulces fiunt fi circufofTo ftipite ab una parte circumforato defluens pituita abftergatur.Ex ulmis detrahitur fuccus inutilis fupra terra foratis ufqjad medullam in fcnecla aut cum almcto nimio abundare fentiuntur.Idem amp;nbsp;fico^ turgido cortice incifuris in obliquum leuibus emittitur.Ita amp;nbsp;fit ne décidant fructus pomiferis quç germinat ncc ferunt fructum fixa radicc imittitur lapis fcrtilefqi fiunt.Hoc idc in amygdalis e robore cuneo adadto.In pyris forbifqi amp;nbsp;theda accincrce terra cooperto etiam radi' CCS circumcidiffe prodeft. Vitium luxuriantium fico^ amp;nbsp;circucifis cinere addidiffe hci fcrotinç fiunt fi primç groffç cum fabç magnitudine excedere detrahantquot;. Sub' nafcantur enim qup ferius maturefeunt cade fronde incipiut fi cacumina rami cu/ lufque detrahantur amp;nbsp;firmiores fertiliorefq; tiut.Nam caprificatio maturat in ea cu lices nafci e groffis manifeftum ell;quoniam cum cuolauere non inueniunt intus graniqupin cos uerfa apparet. Exeundi tanta cd auiditas ut pleriq; aut pede relicfto aut pinnp parte erumpant.Ed amp;nbsp;altud genus culicum quod uocant Cétrinas fucis apium fimiles ignauia malitiaqicuin pcrnitie ueroi^ amp;nbsp;utilium.Interimuteni illos atqiipf i moriuntur.Vexant amp;nbsp;tincp femina fico^contra quas remcdium in eadem ferobe defodere.Italicam Icntifcum in uerfa parte qup fuerit a cacuminc. Vbcrrias autc ficus lubrica amurca deluta amp;nbsp;cum fimo ifufa radicibus frondere icipientium facit.Caprificorum laudantquot; maximc nigrpamp;in pctrofis:quoniam fometa plurima habeant.Caprificatio ipE podimbrcm.In primis aute caucdum necx rcmcdiis ui/ tia fiint:quod eucnit nimia aut intepcftiua mcdicina.Intcrducatio arboribus pJcft feiomnium anno amp;nbsp;trucidatio iutiliffima.Vitis tantum tonfuram annuam quçrit Alternam myrtus punicç olepquia celeriter fruticefcut. Cçterç rarius tondentquot;.Nub laautumno ac ne radanfqutdc nifi uerc putatione plaga ad uitalia funt omnia qup cuquenon fupcruacua.Similis fimatio gaudent eo :fed caucdum ne in feruore folis admoneatur ne imaturius ne ualidius q opus fit.Vrit uincas fuillum nifi quique nio interpofito prpterq fi riguis diluatur amp;nbsp;e coriarioi^ fordibus nifi admixta aqua. Item largioGus tunc exidimant in denos pedes quadratos tres modios.Id quidem foli natura deccrnit.Colubino acfuillo plagis quoqiarbou medentur.Si mala puica acida nafcantur ablaqueatis radicibus fimum fuillum adhibent eo anno uino lenta proximo dulcia futura:alit urina hominis aqua mixta riganda cenfent quateranno fingulis amphoris aut ut cacumina fpargi uino lafare diluto fi findantquot; in arbore pe' diculu intorqueri.Ficis utiq;amurcam adfundi.Ceteris arboribus egris fecem uini aut lupinum circum radices ea^ fcri:aqua quoq; lupini decodti circufuG pomis pro deft fici cum uulcanalibus tonuerit cadunt.Remedium cft utante ftipula ordcacea arcç ftrin gantquot;:cerafos prccoccs facit:ccgitqi maturefecre calx admota radicibus.Et boc ate oia poma iterucUi melius eft ut qup rclidta funt grandefeant.;

Vçdam p^na emendantur aut morfu excitantur ut palmç et Icntifci: falis eni aquis aluntur.Salis uiin amp;nbsp;cinis fed leuiorcm habet.Ideo fici afpergunt ruta ne fiat \ erminofç neue radices puerefeantquin amp;nbsp;uitium radicibus aquam falfam lubct affundi si fint lachrymcfc.Si uero fructus caru décidant cinercaceto afpcrgi ipfafcp illum aut landaraca fi putrefeat uua. Si uero fertiles non funt aceto acri fubacio cu nere rigari atque oblini quod fi fructum no maturent prius inarefcctcm prçcifaru

ocr page 360

âb radice plagam fibrafque aceto acri:amp; urina uetufla madefacere atq;eo luto obru/ ere fppe fodere. Oleaz ^f parum promiicrc fructus nudatas radices byberno frigori opponut caq; cafligationc proficiut.Omnia bçc annua ccli ratione conflat amp;nbsp;aliqua/ do ferius pafcunf aliquando celerius:nccnon ignis aliquibus prodeft aut barudini Ambufla nanqidcnfior mitiorq; furgit. Cato amp;nbsp;medicameta quçdam coponit me/ furpquoqidiflributionead maioi^arbo^ radices aiTipboram:ad minoi^urnaamur CÇ amp;nbsp;aqup portioc çqua ablaqueatis prius radicibus paulatim affundi lubes.In olea boc amplius flrametis ante circupofitis.lté fico buius prçcipue ueteré terram aggre gari radicibus.In futu^ ut non décidant groffi maiorq; fccûditas nec fcabra pueilt Simili modo ne conuoluolus fiat in uinea amureç congios duos decoqui inerat/ tudine mellis rurfufq; cubitu in bis tertia parte amp;nbsp;fulpburis quarta fubdi ufqi quo cxardefcat.Sub tecto boc uites circa capita ac fub bracbiis ungui ita non fore cóuol/ uolu. Quidam contenti funt fimo buius mixture fuffire uincas flatu continuo tri' duo pleriq; non minus auxilii amp;nbsp;alimcti arbitrantur in urina quam Cato abdita in amurca modo pari aqup portionequoniä perle noceat.Aliqui uolucre appellat aial prçrodés pubefeétes uuas quod ne accidat fai es cû fint exacutç fibrina pelle detegut atq;ita putant aut fanguine urfino lini uolut poft putatione cafdc. Sunt arborum pelles amp;nbsp;formten bas abigunt rubrica ac pice liquida perüólis caudicibusmeenó et pifce fufpenfo luxta in unu locum congrcgant:aut lupino trito cum olco radices 11/ niunt Multi amp;nbsp;bas amp;nbsp;talpas amurca necant.Contraqi erucas amp;nbsp;mala ne putrefcant lacerti uiridis felle cacumina tagt lubét.Priuatim auté contra crucas ambiri arbores fingulas a multere icitati mcnfis nudis pedibus recinCTa.Ité nc quod animal paflu malefico decerpat frondé fimo boum diluto afpargi foliaquotiés imber interueniat quoniam obluitur ita uirus medicaminis. Mira quçda excogitante (blcrtia bumana quippe cum auerti grandines carmine credat pleriq; cuius ueiba inferere no çquidé ferio aufim:qg a Catone prodita contra luxata mebra amp;nbsp;ungueda barudinum fifTu/ rç.Idé arbores rcligiofas iucofqi fuccidi permifit facrificio prius fatlo.Cuius rci ra' tionc notioneepeode uoluminc tradidit.

EQVITVR NATVRA FRVGVM ORTO rumqt ac flo^qupqialia prêter arbores aut frutices be' nigna tellure prçueniunt uel per fe tantum berbarnm imméfa contéplatione ft quis exiftimet uarietaté nurnc rum flores odores eoiorefq; amp;nbsp;fuccos ac uires ea^ quas falutis ac uoluptatis boinum gratia gignit.Qua in pte primum omniu patrocinari terrç amp;nbsp;adeffecundlo^ pa' renti iuuat:gq inter initia operis defenfç:quonia tame ipfa materia intus accedit ad reputationem ciufdé paré/ tis amp;nbsp;noxiam noftris earn criminibus urgemus noflra que culpam illi iputamus genuit uencna amp;quis luenit illa prêter bominc.Caucre ac refugere alitibus ferifqi fatis ed atq^ eu arbore exequät liniuntquc cornua elephanti amp;nbsp;duri faxo rinocerontes amp;nbsp;apri détium ficas fciantqi ad nocendum prçparare fe animalia quod taméeo^ excepto bominc tpla fua ueneÏs fuis tingit nos amp;nbsp;fagittas cingimus amp;nbsp;ferro ipfi nocentius aliquid damus. Nos et flumina inficimus amp;nbsp;rci^ naturç elcmcta.Ipfum quoque quo uiuitur acrem in per/ niticm uertimus.Neque eft ut putemus ignorari ca ab animalibus quç prpparaue/ rint contra ferpétium dimicationes quç poll prolium ad medendû excogitaret indi cauimus.Nec ab ullo prêter bominc ueneno pugnatur alieno. Fateamur ergo cui'

ocr page 361

pam ne bis guide quç nafcuntquot; contéti. Etenim quando plura coi^genera humana* manu hunt:qui no amp;nbsp;hominis quidc amp;nbsp;uenena nafeunf atra hominu ceu ferpctiu lingua uibrat:tabcfq;animi contracta adurit culpantium omia ac dirais alitu modo tenebris quoqi uis amp;nbsp;ipfay: nodlium quieti iuidentium gemitu quç fbla uox eorum eft ut iaufpicatarum animantium uice obuii quoq i uetent agere aut ^pdclle uite necquot; ullum aliud abominati fpiritus prpmiu nouere q odiffc omnia. Veru amp;nbsp;in hoc eade naturç maielhs quanto plurcs bonos genuit ut fruges quanto fertilior in his qup luuant alutqiquo^ extimatione amp;nbsp;gaudio nos quoque relicftis exuftionis fuç iftis bominu turbis pergemus ex colore uitam:coq; contantius:quo opere nobis maior qua famç gratia expetitur quippc fermo:circa rura et agretis ufus:fcd quibus uicp conftamp; bonofquc apud prifcos maximus fuerit.

Ruorum facerdotes Romulus primus intituit fcqixn. fratre appellauit inter illos ab acca laurêtia nutrice fua genitus fpicea corona quç uicta alba colligaretquot;in fa cerdotio ei pro rcligiofiffimoinfigni data:quç prima apud Romanos fuit corona honofque bis non nifi uita finituramp;exulcs ctiam captufq; comitatur.Bina tune lu' gcra populo Ro.fitis erant nulliqi maiorc modum attribuitquo feruos paulo ante principis Neronis conteto huius fpacu uiridarus pifcinas luuat habere maiores gra tuqj fi non aliquc culinas numa intituit deos fruge colere amp;nbsp;mola falfa fupplicare Atque ut auctore cmina fhr torrere:quoni a totum cibo filubrius etct.Id uno mo' do confecutum tatuedo non etc purum ad rem diuinam nifi totu.Is amp;nbsp;fornacalia inflituit Eirris torrcdi fcrias amp;nbsp;çque rcligiofbs tcrminos agroi ^hos eni deos tue ma ximenoucrant fcriimqia ferendo fcgctim a fcgctibus appellabant:quau fimulacra incirco uidcinus.Tertiam ex bis nominare lub tedto rcligio ct:ac ne degutabant quidc nouas fruges aut uina antcg fheerdotes primitias libatent.

Vgerum uocabatur quod uno iugo boum in die exarari pofet.Actus in quo boues agerentur cum aratro uno ipetu luto: bic erat exx.pedû: duplicatufqi in ion' gitudineiugerum faciebat. Dona aplifima imperato?^ac fortium ciuiu quantum quis uno dic plurimu circu arauiffoC.Itc quartarii farris aut cminpconferente popu^ lo cognomina etiam prima.Indc pilumni qui pilum pritinis lucnerat. Pifones a pifcndo.Iam fibiorum lentulos ciceronu ut quifq; aliquod optimc genus fererct. luniou familiam bubulcu nominarut qui bubus optime utebatur:quin amp;nbsp;in facris nil religiofius confedcrationis uinculo crat:nouç$ nuptç farreum proferebat agru male colcrc cenfonu probrum ludicabant.Atq^ ut refert Cato cum uirum bonumqi colonum dixitcnt ampliffime laudate exitimatur hinc amp;nbsp;locupletes dicebant' lo/ ci boc et agri plenos pecunia ipfa a pecore appellabatur etiamnu in tabulis cenforiis Pafeua dicuntur omnia ex quibus populus reditus habet quia diu hoc folu ucdtigal fucrat.Muldhtio quoqinon nifi ouium boumqiipendio dicebaf.Non omittenda prifca^ legum beniuoletia.Cautum quippc eft ne bouem priufqua ouem noinarct qui indiceret mulctam:ludos boum caufa celebrantes bubctios uocabat.Scruius rex ouium boumqicffigie primum çra fignauit fruge quidcm aratro quçfitam furtim nodtu pauiffe ac fecuiffe puberi xi.tabulis capitale erat fufpenfum:ccrcri nccari lube bant graulus q in homicidio coniucftu m pubem prptoris arbitratu ucrberari noxa ue duplione ue decerninam diftincftio honofq; ciuitatis ipfius nonaliude crat.Ru fticp tribus laudatiffimecoi ^qui rura haberet. Vrbano uero in quas tranfferri igno minia effamp; dcfidie probro.Itacp quattuor lolc erat a partibus urbis in quas habitat fuburana palatina collina cxquilina.Nundinis urbe rcuifitabantctideo comitia nu dinis habere no licebat ne plebs rulhcaauocarctur.Quics fomnufque in ftrametis

ocr page 362

erit.Gloriam denique ipCim a farris honore adoriam appellabant:equidem etiam uerba prifcp fignificationis admiror.Ita enim cil in comentariis pontificu augurio canario agendo dics conAituantur priufqua frumeta uaginis exeant amp;nbsp;antequam in uaginas perueniat. Ergo bis moribus non modo fufficiebant fruges nulla prouin tiarum pafccte Italiam meruetiam annonç uilitas icredibilis erat.Mannius martius edilis plcbis primum frumentu populo modioaffibus donauit lutius minutius au gurinus qui fpurium melium coarguerat farris precium in trinis nûdinis ad adem redegit undecimus plebei tribunus. Qua dc caufa ftatua ei extra porta trigeminam a populo Hipc collata ihtuta cll irebius in pdilitate aflibus populo frumentu prç/ ftitit.Quam ob caufam amp;ei ftatuac in capitolio ac palatio dicatp funt.Ipfe fuprpmo die populi humeris portatus in rogum eit. Veru quo anno mater deu adueóla Ro mçcil maiorem ea filate factam eile q antecedentibus annis x.tradut. M.uarro au' dtor eil cum l.metcllus in triupho plurimos duxit elephatos ailibus fingulis farris modios fuiffe.Item uini c6gios ficiq; ficcp poftxxx.olei poilx.carnis poil xii.Ncc clatifundiis fingulo2 ^contingebat arcentiu uicinos.Quippcetiam legis itoloms licinii inclufo inodo quingctoi^ i^t,'^ ^^ 'P^e 'ua lege damnatus cu fuitituta filii pfoa amplius poilidcróteluxuriantis lam rei pu.fuit illa mefura. M quidccurii poit m/ umphos imenfumq; terray adicdum impcrio nota concio cft pernitiofum itelligi ciuccui iepte lugera non client fatis: hpc auteinenfur a plcbei poit exaCtos reges ai lignata cit quonam ergo tantp ubertatis caufa erat.Iploy : tunc manibus imperato^ colebantur agri ut fis eifec credere gaudente terra: uomere laureato amp;nbsp;triupbali ora' tore.Siue illi cade cura femina tractabant:qua bella eadeq; diligctia arua diCponcbat qua caftra fiuc honeflis manibus omnia Iptius proucniut:quonia amp;nbsp;curiofius fût Scrente inucnerunt dati honores Icranu unde cognomearanti quatto fua lugerain uaticano quç prata quintia appellantur.Cincinnato uiator attulit dictatura:et quidc ut traditur nodo plenoq inoticia mo^ ucla corpus inquit ut proteram Senatus po' puliq i Romani mandata.Tales tum ctiam uiatorcs erant quod ipfum nomeiduu cit fubinde amp;nbsp;ex agris fenatum duccfqi arceifentibus.At nue cade illa uincti pedes damnat ; manus infcriptiq; uultus exercet non tam furda tcllurc qu; parens appellat coliq; dicitur q ipfo honore bincaffumpto ut non inuita ea amp;nbsp;indignata credat id ficri.Sed nos miramur ergadulo^ non eade emolumeta eife qup fucrut imperato^ Igitur dc cultura agri prpcipere principale fuit ctiam apud exteros fi quidc tc reges fecere hicrophilo nictor attains archelaus amp;nbsp;duces xenopho amp;nbsp;pocnus:ctiam mago cui quidc tantum l ^onorc Senatus noflcr attribuit carthaginc capta ut cum regulis aphricp bibliothecas donaret unius cius duo dc xxx.uolumina ccnfcramp; in latina lin guam tranfferedo cum lam Ni.Cato praeopta condidiRól peritifqiligu; punic c dan' dum ncgotiu in quo procellit omnis uir claridim; familif.Dccius Tyllanus fipictia ucro omes quos fcqueremur prçtexuimus hoc in uolumine no ingrate noininädo M.uarronc qui odlogclimu primû uitpannû agens de ca re prodendu putauit.

Pud Romanos multo icrior uitium cultura effe cppit primoq; ut nccciTc erat arua tantum colere quoi^ a nobis ratio nuc tractabitur non uulgari modo uciû ut adhuc fecimus ex uctuifis: amp;nbsp;poftea inuétis omni cura pcrquifita caufaqi rerum et ratione fimul eruta dicemus amp;nbsp;fydera fydcruqucipfo^ terreftria figna dabimus in' dubitata quando quidc qui adhuc ca diligétius tractaucrc quibus uis potiufquam agricolis icripfifle poliunt uidcri:ac primum omnium oraculis maiori c parte age' mus quç no in alio uitf genere plura certiora uc lunt. Cur cnim non uidcanf ora' cula a ccrtiifimo die maximcq;ueridico ufu prouceta: principium autem a Catone fummemus.

Oruflimi uiri amp;nbsp;militcs Rrenuiffimi exagricolis gignutur mmimcq ; malc co

ocr page 363

gitantes prçdium ne cupide emas in re rufiici opere ne parcas.In agro cmcdo mime quod male emptum eft femper peitet agrum paraturos ate omia itueri oportet aqu lura autuicinum Sigula magnas interpretatiocs habet nec dubias.Cato in cotermis hoc amplius extimari lubet quo padto luuant. In bono enim inquit rcgionc bcne intenti Attilius regulus ille punico bello bis confulaiebat.Nc$ fecudiflimis locis in falubréagrum parandum neq; effetis faluberrimu.Salubritas loci non femp ico' larum colore detegitur:quoniamaGucti ctiam in peftilentibus durat.Pr^terca funt quodam partibus anni falubria. Nibil aute falutarc cft nifi quod toto anno Glubre Malus cft ager cum quo dominus ludlatur.Cato inter pruna fpedtari lubct ut folu fua uirtutc ualcat:qua dicftu cft pofitione ut operarioi ^ copia prope fitoppidumqi ualidum ut nauigiorum euedtus uel itine^ ui bene fdificatus amp;nbsp;cultus in quo hili plcrof$ uidco.Segnitia cni prioris domini pro emptore effe arbitrantur. Nibil cft damnoftus deferto agro.Itaqi Cato de bono domino melius cmi:ncc temere cotem nendam aliena difciplinam agroqj ut bommi quis qupftuofus fit. Si tame amp;nbsp;fum' ptuofus non multû fupcrefTe ille in agro qucftuofiirimam ludicat uitc non fruftra quoniam ante omnia de impefp ratione cauit. Proxime ortos riguos nec id falfo G fub oppido fint amp;nbsp;prata quç antiqui parata dixere. Idé Cato interrogatus quis eflbe ccrtiflimusqupftus rcfpodit.Si bene paleas:qui proximus fit at bene. Suma oium in hoc fpeeftanda fuit ut frueftus is maxime probaretquot; qui g mimo îpcndio coflatu' rus hoc ex locoy occafione alitcr alibi decernitur codeque pertinamp; quod agricolam uendace efTe oportere dixit fundum in adolcfcetia conferendum non nifi agro :runc quoquecundlantc optimuque eft ut uulgo dixcrc aliéna ifania frui:fed ita ut uillau tutela non fitoneri.Bt tame qui bene habitet Qpius uétitare in agrum frontemque domini plus prodeffe g occipitiû no metiuntur.

Odus hic probatur ut neque fundus uiHa querat: neq; uilla fundum non ut fecerint iuxta diucrfum.Eadeptate exemplis L.lucullus amp;Q.fccuola cum uilla fcp' uolç fundus careret uilla luculi agro:quo in genere ccnforia caftigatio erat minus ararcg fercre nec hoc fine arte quadam cft.Nuillimus uillam in mifencfi pofuit C. marius vii.conful:fcd peritia caftramentadi ficut coparatus ci amp;nbsp;in cçteris fulla fçlix quos cçcos fuiflc dicere coucnit.Neq; luxta paludes poneda effemeq; aducrfo amne gq homerus omnino flumine femper ate lucanas auras infalubrcs ueriffimc tradi' dit.Spectare in pftuofis locis fcptétriones debet meridiem in frigidis in temperatis exortum çquinoôtialem.Agri iplius bonitas quibus argumentis iudicanda fit qq de terrç optimo genere difleretcs abunde dixifie poffumus uideri.Etiamnu tamen traditas notas fubfignabimus Catonis maxime ucrbis.Ebulu uel prunus filu cftris uel rubus bulbus minutus trifoliu herba pratenfis quercus filucftris pirus malufq; frumctarii foli notc.Itc nigra terra amp;nbsp;cineri coloris omnis creta coquit nifi amp;nbsp;per ma cram fabulum etiam nifi id pertenue cft amp;nbsp;multo campeftribus magifqui cliuofis rclpondct cade modum agri in primis antiqui feruandu putauere. Quippe ita cen' febrit Gtius effe minus fcrcre amp;nbsp;melius arare:qua in fcntetia amp;nbsp;uirgiliu fuidc uideo Verumqi confitcntibus latifundia perdidere Italiam:iam uero amp;nbsp;prouicias fex amp;nbsp;fc' miffem aphriep domini poflidebat cum interfecit cos Nero princeps non fraudado magnitude hac quoque fua CN.pompcto qui nunq agrum mercatus eftcotcrmi' nu agro empto domum uendedam inclcmeter: atep non ex utilitate publici ftatus. Mago cenfuit hoc cxordio prçccpti pandere ingrçftus ut tame appareat affiduitate defideratam ab co.Dc hic pcritia uillicoi x in cura habeda cft:multaquc de his Cato prpccpit nobis fatis fit dixiffc q proximu domino cordi effe debere:amp; tamc-fibimct ipfi no uidcri coli rura crgaftulis pcffimu cft amp;nbsp;quicquid agifa defpcrritibus teme' marium uidetur.

ocr page 364

Niin uoccm antiquo^ fuiffe amp;nbsp;fortaffis incredcbile penitus extimetur nihil minus expedite q agrumoptime colere T.L.rufFus ab infimantaÜû humilitate co fulatum militari induflria meritus antiquç alias parfimoniç circiter mille ficlos li' beralitatc diui augufli cogeftos ufqiad dctraólioné bcrcdis cxbaufit agros in piccno coemendo colendoqi in gloriam.Intcrnitioné ergo famcquc céfemus:imo berculc modum indicé return oinniu utiliffimü. Bene colere ncccflarium efl obtinamp; dano' fum prpterq fobole fua colono.Alioquicolétc domino aliquas mènes colligere no expedit ficoputctur impédium opcrc nee temere oliuam nec quafda terras diligétcr colere ficut in Sicilia tradut.Itaq decipi aduenas.Quoniam igitur inodo utililliine coletur agri ex oraculo.s.malis ac bonis:amp; defendi pquum cft abauos qui prpccptis fuis profpexcre uite.Cum enim diceret malis intclligcre uolucrc uiliflimos.buinu prouidcntif illoz ^ fuit ut q minima effent ipcndia: prpcipiebant enim ifta qui triu/ pbales denas argéti libras in fuppellcdtili crimini dabat qui mortuo uillico relique/ re uidforias amp;nbsp;rcuerti in fua rura pon:ulabat:quo2 ^prçdia colcda fufcipicbat res pu. excrcitufqi ducebant (enatu lUis uillicante.Indc illa reliqua oracula.Neq agricolam effe quifquis emeramp; quod pronare ei fundus poffóé. Malum paterfamilias quilquis intcrdiu faceramp; quod nodtu po(ramp; nifi in tepelfatc cçli pciorequi pro fcftis diebus agcramp; quod fcriatis deberet: peffimum qui fereno dic (ub tceffo potius operaretur q in agro.Nequeo mibi temperare quo minus unu excmplû antiquitatis afferam ex quo intclligi poffit apud populum etiam de culturis agedi morem fuinc:qualitciqi defendi foltti fint illi uiri C.furius Crifinus e fcruitutc liberatus cum in paruo ad' modumagello largiores multo frueftus pcrcipcramp;qex apliffimis uicinitatis luida magna erat ceu fruges aliénas pclliccramp; uencficiis:qobré ab Spurio albino curuli dic dibla metuens damnatione cum in fuffragium tribus oportcramp; ire mllrumetu ruflicum omne in fo^ attulit amp;nbsp;abduxit filtam ualidam atqi ut aitpifo bene curata ac ueditam ferrameta cgrcgie facfta graues ligones uomeres ponderofos boues (a' turos:poft:ca dixit uencficia mea Quirites bpe funt:nec polium uobis ollcdercaut tn forum abducere lucubrationes meas uigili.ifq;amp; fudores.Itaqomniu fentencus abfolutus eft profecto opera no impenfa: coliat cultura:amp; idco maiores fertihtïimü magro oculum domini cffc dixcrut. Reliqua prpeep ta reddanf fuis locisiqupppria gcnc:yc finguloi ^erunt.Interi comunia qup fuccurrunt non omittcmus:amp; in primis Catonis bumaniffimu amp;nbsp;utihflimu ad agendu ut diligant uicini caufas reddit ille quas amp;nbsp;nos extimamus nulli effe dubias Inter prima idé cauamp; ne faîliae malç fuit nibil (cro faciendû in agricultura omnes cenfent. Itcrumquc fuo quoque tempore facienda amp;nbsp;tertio prçcepto prçtcrmiffa trudra reuocari.De terra cariofa cxecratio Ci/ tonis abunde indicata edqq prçdicere noncédât is quicquid per alclluin terri potcil uiliffime confiât.Filix biénio moritur fi frondéagere non patiaris.Id cfficaciffune contingit germinatis ramis baculo decuffis.Succus eni ex ipQ deflues necat radices Aiunt amp;nbsp;circa folflicium auulfas no renafci:ncc barudine fedtas aut exaratas uome/ ri barundine ipofita:fimilitcr amp;nbsp;barundincm cxarari filice uomcri barudinc ipolita prçcipiunt.Iuncofus ager uerti pala dcbamp; aut in faxofo bidctibus.Frutcóla ignt op time tollung:humidioréagrüfonione concidi atcp ficcari utiliflimu eft.Foflas auté cretofis locis apertas relinqui. Infolutiorc terra fcpibus firmari in eprocibus aut (u/ pinis lateribus procüberc quafdam obcecari: amp;nbsp;in alias dirigi maiores potcntiorcfq; qua fit occafio filice ucl glarca derniora aut ca^ binis utrinq; lapidibus diftcrminari et alia fuper intcgi. Sylup extirpandp rationé Democritus prodidit lupini flore in fucco cicutc uno die macerato fparfilq; radicibus.

T quoniam prçparatus eft ager nue indicabit natura frugum.Sut auté fccûdo prima eoy genera fruméta ut triticum ordcum legumina ut faba amp;nbsp;cicer.DifFcrcua

ocr page 365

uero notior q ut indiciri deceit frumeti ipfius to tide ç^cn era per teperi fatu diurfa byberni que circa uergiliarum oc afun fata terra per byeme nutriuntquot; ut triticum ordeum.Aclhua suç pilate ate uergthau exortum ieruntquot; ut milium panicû fifima uiminû milio Italip dumtaxat ritu.Alioquin amp;nbsp;gracia amp;nbsp;in Afia omia uergiliarum occafu feruntquot;.Quidam auté utroque tepore in italia.Ex bis queda amp;nbsp;tertio ueris ré' pore:altqui ucrna milium panicum lencéCiceralicam appellant.Simctica auté triti cum ordeum fabam rapam amp;nbsp;in tritici genere pars aliqua pabuli cft quadrupedum caufi fati:ut Eirrago amp;nbsp;tn leguminibus uicia. At comunc quadiupedu bominumep ufui lupinu. Legumina dnia fingulas babcnt radices prpter fabamteafque furculo' fas quia non in multa diuiduntquot;.Altiffimas auté cicer frumenta multis radicantur fibris fine ramis erumpit a primo fatu ordeum:dic feptimo:legumen quarto:ucl cum tardilTime fcptimo:faba xv.aut xx.lcguinma in cgypto tertio dic. Ex ordeo ai' tcrum caput grani in radicé exit:altc^in berbam qupet prior floramp;.Radice craffior pars grani fundit tenuior florc.cpteris feminibus cade pars amp;nbsp;radice amp;nbsp;florem.Fru/ menta byemein berba funt: uerno tepore fafligantquot; in flipulam qup funt bibcrni generis.At milium amp;nbsp;pannicium inculmu geniculatum amp;concauum. Sifima uc' ro in ferulaceum. Omniu fatiuou fruttus aut fpicis continetquot; ut tritici ordeiimu' niturque uallo ariftarum quadrifide : aut includitur filiquis ut leguminum aut uifculus ut fifimc aut papaucris. Milium amp;nbsp;panicum tantum pro idiuifo amp;nbsp;puis a ubus expofita fut.Indcfcni a quippe mébranis cotinenF.Panicu a paniculis dicfii cacumine languide nutante.Paulatim extenuato culmo pene in furculum prede fis • accruatur grams eu longiffima pedali ob fimili comç granu cóplexe fimbriatoque capillo curuatur. Sunt amp;nbsp;panico genera mamoG e pano paruis racemata paniculis et cacumie gemino.Quum amp;nbsp;colorediffiguitur:candido:nigro ruffo ctia purpureo

Anis multifaria amp;e milio- Fitc panico rarusifcd nullum ponderofius frume to eaut quod coquédo magis erefeat lx.enî pondo panis e modio reddunt:modiuqi pultis ex tribus fextariis madidis.Milium intra bos x annos ex india in Italia lucc tum eft nigru colore: amplum grano arundineum culmo. Adolcfcit ad pedes alti' tudinc vii.prpgrandibus comis lobas uocantomium frugu fcrtiliffimum.Ex uno grano fcxtarii tcrni gignunt. Scri debamp;in bumidis. Frumeta quçdam in genu ter' tio fpicam incipiunt concipere.Quçdâ in quarto :fcd etiam nu occultam. Genicula auté funt tritico quaterna tarri fena bord eo odoni fed no ante fupradidu gciculoi^ numeu conceptus eft fpicp. Qui ut fpem lui fccit quattuor autquinqi tardiffime diebus florere inciptût:tottdé$ aut paulo pluribus deflorebut: hordea uero eu tar' didimc feptem.Varro quater nouenis diebus fruges abfolui tradit amp;nbsp;menfe nono meti Fabp in folia exeunt ac deinde caules cmittut nullis diftidos internodiis. Re' liqua legumina furculoG funt:cx bis ramofa:ciccr:cruum:lens.Quorudam caules fparguntur in terram fi non habeant adminiculum ut pifi q, nifi habuere aut de' tenora fiunt.Leguminu unicaulis faba fola:unus amp;nbsp;lupinisiamp;cpteris ramofus pr^/ tenui furculo:omnibus uero fiftulofus.Folium quedam ab radice mittut:qucdam acacumic.Frumétu uero amp;nbsp;bordeu urriqi amp;nbsp;qcqd i ftipula eft icacumineunu foliu habamp;.Sed hordeo fcabra funt:exteris lema. Nlultificia contra £iba:ciceri:pifu.Fru/ mentis folium barûdinaceum fabe rotundu amp;nbsp;magnçleguminum parti :longiora eruillç amp;nbsp;pifo fafiolis uenofa fefime irioni finguinca.Cadunt folia lupino tantum ac papaucri:legumina diutius florent amp;cx hiscruu ac ciccr:fcd diutiffime faba xl. diebus. Non auté fingulis capita diu quoniam alio definéte aliud incipit nec tota leges ficut frumenti paritquot;fi liquata uero omnia eliuerfis diebus amp;ab ima primum parte paulatim flore fubcunte. Frumeta cum defloruere cradefeut maturanturque cum plurimu diebus xl pficiuntur.Irc faba:paucinimis cicer id cni a feméte diebus

ocr page 366

xl.perficitur.Milium amp;nbsp;pinicu amp;nbsp;fefimaamp;omia çfliua xl.diebus maturat a flore.

Agna terrç cçliq;dÆrétia In çgypto cnim bordeum fexto a fatu méfe.frume/ ta fcptimo metuntquot; in bclladc:bordcum in pcloponéfo octauo:amp; frumeta ctiamnu tardius grana in ftipula crinito textu fpicanf.In faba legumibufq; alternis lateribus filiquaf fortiora cotra byemef:frumcta 1eguinaq; i cibo. Lunicp frumeto plures bor deum inaximc nudum amp;arunca amp;prçcipueaucna. Calamus altior frumeto qua bordco:arill.imordatior bordeo.In area exteruntquot; triticu amp;nbsp;filigo amp;nbsp;bordeum. Sic et feruntur pura qualiter moluntquot; quia tofta non funt.B diuerfo far miliu panicum purgari nifi tofta no poffuntutaqicum bçc fuis folliculis feruntquot; cruda amp;nbsp;tar in ua/ ginulis fuis fcruantad fatus atque non torrent: leuiffimu ex bisordcu raro excedit xv.libras amp;nbsp;faba xxn.podcrofius far magifqietiam nue triticu.Far in fgypto cxoly/ ra conficitur.1 ertium genus fpicç boe ibi eft. Gallipquoq ; fuû genus farris dedere quod illic brace uocat:apud nos findalam nitidiffimi grani. Et alia difFcrctia quod fore quaternis libris plus reddit panis g far aliud. Populum romanû farre tantum e frumeto tricetis anis ufum ucrrius tradit.Tritici genera plura quç fecere getes. Ita' lico nulluin equidem comparaucrim candore ac pondere quo maxime decernitur Montants modo coparefitaliç aquis externû in quo principatu tenuit boecia:dein Sictlia:mox Africa, fertiu p6dus trbacio fyriodci egyptio atblctay eu decreto quo' rû capacitas tumetis fimihs quo diximus ordic ifecerat:grpcia amp;nbsp;poticum laudauit quod in italia nópueit. Ex oi codé genere grani protulit tracontion amp;nbsp;ftelepantiû et fcliinufinu arguinéto cradiffimicaïami.Itaq; pigui folo bçc genera aflignabat Icuif fimû amp;nbsp;maxiine inancsccndia tcnuiflimi calami in bumidis leri lubebat quoniam multo egcramp; alimcto:bç fuere fentétip alexandro magno regnate eu clarifiima fuit grçcia atqj in toto orbe terrain potéti(lima:ita tamc utante mortécius annis fcre cxlv. Sopbodcs poeta in fabula triptolemo frumentum italieum ante cunéla laudauerit ad uerbum tranflata fentétia de fortunatam italiam frumeto carere candido qup laus peculiaris bodieq; italico eft. Quo magis adiniror pofteros grpeo^ nullam métionc buius feciffc fruméti.Nuncex bis generibus qup Rompinucbuntur IcuiOimum eft:gallicum atq; cberfonéle aduecftuin. Quippc nó excedunt modü uiccnas libras fi quis granum ipfum pódcret:ctadicit fardum fex libras: alexandrinü amp;nbsp;trientes boe amp;nbsp;liculi pondus. Boeticu totam libram addit africum amp;nbsp;dodrantes. In tranfpa/ dana italia leio uicenas quinas libras farris modios pondere:circa clufium amp;nbsp;fcnas Lex naturf certe eft ut in quocüqi genere pane militari:tertia portio ad grani podus accedat amp;nbsp;tertia ficutoptimu fumentu cire quod in fubadtum congiu aqup capiat Quibufdam generibus per fc podus ficut balearico modio tritici panis pondo xxx. recidit:quibufdam in pinis mixtis :ut cyprio amp;alcxadrino xx.ppe libras no excede/ tibus.Cyprum fufeum cftpancqi nigrum facit. Itaqi mifcctur alexandrinu candidu redduntquexxv.pondo. Tbcbaicum libras adicit:marina aqua fubigi quod pleriqi maritimis locis faciunt occafioné lucrandi fatis utilidimu.Non alia de caufa opor' tuniora morbis corpora cxiftut.Gallia bifpania frumento in potürcfoluto:quibus diximus generibus Ipuma ita concreta pro ferméto utunf.Quade caufa Icuior illis quam cfteris panis clt.Differentia eft amp;nbsp;calami:era(Iior quippe melioris eft generis Plurimis tunicis tracbum triticum ueftitur ob nimia frigora illi plagp exquifitum Eade caufa et triméftria inuenit detinentibus terras niuibus.Quod tertio fere fatu menfe ut in reliquo orbe metitur.Totis bocalpibus notum amp;nbsp;bycinalibus puiciis Nullumboc frumeto Ictius uni calamuprpterca nec ufqua capax.Scriturque non nifi tenui terra.Eft amp;nbsp;bimeftrc circa tbracip finu quod xl.die quo fatu eft maturcfcit mirumque nulli frumeto plus effc ponderis amp;nbsp;furfuribus carere:utitur eo amp;nbsp;Sicilia et acbaia montuofis utraq; partibus;euboca quoqi circa cariftum.In tantum fallitur

ocr page 367

Columella qui ne trimetre quidc propnu genus cflimauerit cffe eu fit atiquiffimu greets er amon uocent.Tradunt in battris grana tantç magnitudinis fieri ut fingu' la fpicas noflras çqucnt.Primu ex omibus frumétis feritur hordeum. Dabimus et dies terendi cuique graui natura fingulo^expofita. Hordeum indis fatiuum amp;nbsp;fil/ udlre ex quo panis apud cos prçcipuus.Italici maximequidéoriza gaudentex qua typiana conficiunt qua reliqui mortales ex hordeo.Orizp folia carnofa porro fimilta led latiora. Altitudo cubitalis flos purpureus radix gcminp rotuditatis. Antiqmf/ fimu in cibts bordeu lient athcnicnfiuin ritu menandro audtore appellant amp;nbsp;giadi' atorum cognomine qui hordearii uocabanf.Polentam quoque grçci non aliunde prçfcrunt: pluribus fit hoc modis. Grpei perfufumaqua hordeû ficcant nodte una ac poliero die frigunt:deindc molis frangut.Sunt qui ueheméttus toftû rurfus ex' igua aqua afpergant liccét priufquä molant:alii uero uirétibus fpicis dccullum hor deuin recens purgant madidumq ; in pila tonduntac tn corbibus cluunt atq; ficcatu fole rurfus tondunt amp;nbsp;purgatum molunt:quocüqueauté gencre prçparato uiccnis hordei libris ternas feminis lint amp;nbsp;coriandri lenas libras lalilque acetabulo torrctcs anteomnia milcct in mola qui diutius uolunt feruare eu polinc ac furfuribus fuis condût nouis fiétilibus.Italia fine perfufione to flu in fubtilem farinam molit ifdc additis atqj etia tnilio pane ex hordeo antiquis ufitatum uita damnauit quadrupeda que fere cibus cll:cu ty/fanpinde ufus ualidiflimus faluberrimufq; tatopere ^pbetquot; unu laudibus cius uolumedicauit hyppecrates eclarilTimis mcdicmp fcietia typfa/ npbonitas prçcipua uticéfi. In çgypto uero cllquç liât ex hordeo:cui fint hint äguli In bctica amp;nbsp;apbryca genus ex quo fiat hordei glabru appellat 1 uranius idé olyran et orizam eadc cffecxiltimat.Typfançconfictcdç uulgata ratio cflSimili modo amp;nbsp;tri tici fcminc tragu fit in capania dumtaxat amp;nbsp;çgypto.Amylû uero exomni tritico ac filiginc:fed optimu cfl trimeflri.Inucntio eius chio tnfulç débetquot; amp;nbsp;hodie laudatif fimû. Inde eil appellatu ab co quod fine mala fat proxitnu trimcflri quod efl mi' nimc podcrofo tritico inadcfcit dulci aqua in ligneis uafis ita ut integant quiqutes in die mutata melius fi amp;nbsp;in nedtu ita ut inifceaf pariter emolitu priufquä a cefat linteo aut fportis ficcatum tcgulç ifunditur illitc ferméto atq; ita in folc denfatquot; poll chium maxime laudatur creticum :mox%yptiu probatur aut lenitate et liuore atep ut recens fit.Iam amp;nbsp;Catonis diélum apud nos hordei Eirina amp;ad medendu utuntquot; mirumcp in ufu iuméto^ ignibus durato: ac poflea mollito :offifp humana manu demiffis maiores in alnum uircs torofqi corporis fieri. Spicç quçda binos ordines babent:quçdam plurcs ufepad fenosgranos ipfi aliquotdiffcrécip longius Icuiufcp aut brcuius aut rotüdius candidius nigrius:uclcui purpura efl.Vltimo ad polenta contra tcpcflates candido maxima ifirmitas.Hordeû frugum omniû mollidimum cfl feri non uolamp; nifi in ficca amp;nbsp;foluta terra ac nifi Ipta palea ex optimis.Stramento uero nullum comparatur hordeû ex omni fruméto mimcicalamitofum quid tollitquot; anteg triticû occupet rubigo.Iraqi fapientes agricolp triticum cibariis tantû ferunt Hordeum farculo feri dicût propterea celerrime reddit.Fcrtiliflimûqi quod in hifpa nia carthagineaprili mele collcCtum efl: hoc feritur code mcnfcin ccltiberia eodcqi anno bis nafcitur:rapituroinnea prima flatim maturitate fcflinatiufq cpteri.Fragi' lis cnim amp;nbsp;tcnuiflima flipula palea granum continetur:mcliorc polentam fieri tra' dunt fi non excotta maturitate tollatur.,

rumenti genera non eade ubiq i nec ubiqi cade funt iifdc nomibus uulgatiffia Far quod adore ueteres appcllaucrc Sihgo triticum:hçc plurimis terris communia Aruica galliay : propria copiofa amp;nbsp;italipdl.In çgypto ante ac fyria Ciliciacp amp;nbsp;afia ac £rpcia peculiares zea oriza typhe.Aegyptus fimilaginccoficit amp;nbsp;tritico fuo nequaq Italip paré.Qui zea utuntquot; nó habet far .Eli amp;nbsp;h;cItalia amp;nbsp;in campania maxié feméqi

ocr page 368

appellatquot; boe habet nomen.Res prédira ut mox docebimus propter que Homerus zidoros arura dixit non ut aliqui arbitratur quoniam uitam donaramp;.Amylu qucqi ex ea fit priore craflius: bpe fola differetia eft ex omni genere duriffimu far amp;nbsp;contra byemes hrmidimupatitur trigidiffimos locos amp;nbsp;minus fubattos uelpfhuos ftié/ tcfqi. Primus antiquis latio cibus magno argumento odorare donis ficut diximus pulte aut e non pane uixiflc longo tepore Romanos manifeflu quoniam amp;nbsp;pulmc' taria bodieqi dicuntur amp;nbsp;Ennius antiquiffimus uates obfidionis fame exprimés of fun cripuiHè ploratibus liberis patres comemorat amp;nbsp;bodie facra prifca atq; nataliu pulte fritilla confitiunf uideturq; tam plus ignotam grçciç fuideg Italip polentam Tritici fcmineauidius nullu eft nec quod plus alimcti trabat filigmé dixeri pprie tritici deliciis candor eft amp;nbsp;finc uirtutc amp;nbsp;fine pondere conucniens buidis tractibus quales italic funt amp;nbsp;gaUiç co matçded amp;nbsp;tranfalpis inallobrogu tantum remorumqi agro pcrtinax.In cptcris ibi partibus biénio in triticu tranfit. Rcmcdiu utgrauifiia , quoq igenera cius ferantquot;.

Siliginc lautilfimus panispiftrinaruq; opera laudatiffima prpcellit.In Italia fi campania pilcinate mifccatquot;.Ruffiorlila at pilcinas candidior podcrofiorque Cretacea lultum cile grano campanip quam uocat caflrata e modio rcdire fcxtarios quattuor filiginis:uclcgrcgali fine caitratura dcxtarios quinqi prpterea tloris temo dium amp;nbsp;cibarii quod fecudarium uccant fcxtarios quattuor furfuris fcxtarios totidc E pifana autc filiginis fcxtarios quinqi. Cetera paria funt elufina arctinaq; ctiamnu fcxtarios filigis adfciunt in reliquis parcs.Si ucro polinc faccre libeat xvi.pondo pa' nes redcut amp;nbsp;cibaru tria furfuruep icmodios mole ditcrime boe cóltat.Nam quelle ca moluntquot; plus farine reddüt:qup lalla aqua fparfa candidicrc mcdulla;ucrum pius retinet in furfare.Farinim a farrc didtam nomine ipfo apparamp;.Siligincp faring mo dios gallicç xxii. panis libras rcddit: italice duabus tribus uc amplius m artcpticio pane.Nam fornaccis binas adiiciunt libras in quocunq igcncrc.

ImiIago c tritico fit laudatiffima ex apbryco iunu eftc modio redire fcmodics et pollinis fcxtarios cumq; ita ut appellat in tritico quod floré in filigmc boc çrariç otticinç cbartariçq; utunt.Prçterea Iccundariis fcxtarios quattuor furfurûq; tatudé pams ucro c modio fimilaginis cxxii.c floris modiocxvii.prçciû buicanona mcdia in modios farinçxl.alles fimilaginis callratç duplû ocftonis aliibbus aplius filigini callratç duplû.Elt amp;nbsp;alia dilliétio femel téporc 1. pollinata xvii.pôdo p.nis rcdacre udaxviu tertia xviiii.cum tricntc amp;nbsp;fccûdarii panis quinas felibras lotidé cibari amp;nbsp;furfui^ fcxtarios fex.

Iligo nunq maturcfcit pariter nec ulla fegetum minus dilatione patitquot; propter teneritate bif^quç maturuere protinus grand uimittétibus fed minus q cetera fu' menta in flipuia pcrichtanF.quoniam femp redtam babamp;fpicammec rorc cótinct qui rubigine faciat.Ex apbryca dulcillimus panis:ipla fpiGior q faramp; maicrfpica cadem oc ponderoGor.Raro modios grani non xvii.libras iplct. Exteritur in gracia difficulter.Ob id lumctis dari abbomcro dicfta:bfccni efl qua oiyram uocantEadé in çgypto facilis fcrtilifq; firfinp arilh elt lte filigo excepta ea qup laconici appellatquot; adiiciuntur bis genera bromos filigo excepta amp;nbsp;tragos. Externaomnia ab oriente muedta orize funilia.

Hypbc amp;nbsp;pifa ciufdc generis cfl:cx qua fit in noflro orbe: orizaapud graces eft amp;nbsp;ixia traduntq; cam tbyphem cum fint degeneres redire ad trumentum fi piflp feranturmcc protinus.fed tertio anno.

Ritico nibil eft fertilius:boe ei natura tribuit:quoniam co maxime alat boiné utpotcc nmdio fi fitaptum folü:quaic m bizantio apbiycç capo centeni quinqgcni

ocr page 369

modii reddantquot;. Mifitcx eo loco diuo aucupo procurator eius cx uno grano uix ere' dibilc didtu cccc. paucis minus germina.Extantep de ea re epiflolç. mifit amp;nbsp;Neroni Giniliter ccclx.ftipulas ex uno grano cum centcdimo quidc amp;nbsp;leontini. Siciliç capi fundüt:aliiq; amp;nbsp;tota boccia amp;i primis çgyptus fertihnima.Tritici genera ramofum aut quod centigranii uocant.Inuctus ell lam amp;fcapusunus centu fabis onuflus.

Eftiua frumenta diximus fifimam miliu panicum.Sifima ab indis ucnit.Ex ea amp;nbsp;oleum faciunt.Color cius candidus huic fimilc eft in Afia grpciaq; cnfiniu.Idc queerat nifi pinguis c(Ict:quodapud nos uocat byru medicaminibus anumerandu potiufqua frugibus Eiufdé nature amp;nbsp;orminum a grçcis diótum.Sed cimino fimilc Lritur cum fifiina;bpc Irionemullum animal ucfcitur uirentibus.

Iftura non oium facilis:quippe betruria fpicam Eirris tofti pifentc pilo prp/ ferrata fiilula ferrata amp;nbsp;flclla intus denticulata aut fi in tcreti pifant cocidantquot; grana ferroqifrangantur:maior pars italip ruido utitur pilo rotis etia quas aqua ucrlet ob itcramp;molat.Dcipfa ratione pifcndi magonis proponemus Entctiam.Triticû ante pfundi aqua multa iubamp; poltea ualidc in foie ficcatu pila rcpcti.Simili modo bor/ deum bulus fextarios xx fpargiduobus fcxtariis aque lente torrere prius:dem cum furfuribus Icuiter pifi aut addito in fextarios xx.latcris crudi fruflo amp;nbsp;barençtemo dio cruiliam ufdé modis quibus lente. Sifimi incalidam maceratam exporrigi:dci confricari amp;nbsp;frigida imcrgi utpalcp tlucftuent.Itcruquc exporrigi in folc fup lintea Quod nifi fcflinato peragatur lurido colore mucc(cere:ct ipfa auté quoemoluntur uariam piCtrina^ rationem babcnt. Acus uocatur cum per (e pifitur fpica taniu au' rificum ad ufus.Si uero in area teritur cu tfipula palea in maiorc terras parte ad pa' bulum lumétorum-Miliiet panici amp;nbsp;lifimç purgameta apludam uocat amp;nbsp;alibi alus nominibus initio:campania gaudamp; prçcipuc pulteq; candidam ex eo facit.Fit amp;nbsp;pa nis prçdulcis.Sarmatas quoqi gentes bac maxime pulte aluntquot; amp;nbsp;cruda etiam faria equino ladle ucl Gnguine cruris ucnis admixto.Aetbiopes no aliam fruge q milu ordciquc noucre panico gaudet amp;nbsp;gallip equidc prçcipucaquitania utit. Sed circu' padana Italia addita faba fine qua nibilcóficiunt. Pontice getes nullum panico prp/ ferunt cibum.Cçtero çftiua frumeta riguis magis etiam g imbribus gaudet.Mtliu et panicum aquis minime quoniam in folia exeut. \ étant ea intcr uites arbores uc frugiferas feri terrain cmattari boc fatu exiRimantes.

Ilii prpeipuus ad fermera ufus e muflo fubadli in annuum tcpus.Similc fit et tritici iptius furfuribus minutis amp;nbsp;optimis e mufto albo triduo maturato lubacto ac folc bccatis.inde paftiilos in pane faciendo dilutos cu Gmilaginis eminis ferue ficiuntatque ita firing mifccnt iic optimum panem fieri arbitrantes. Grçci in bi' nos fcmodios faring fatis elle befes frumcti conffituere:amp; bçc quidé genera uinde/ mus tantu fiut:quo libeat uero teporeexaqua bord eo $ bilibres oHç Eructi foco ucl fittili patina torretur cinerc amp;nbsp;carbone ulq; dum rubeant. Podea operiuntquot; in uafis donec acefeant binc fermentu diluitur.Cum fieretautc panis hordeaceus berui aut Gccrculp farinc ipfe fermentabatur.luflu erat dup librç in quinq; femodios. Nunc fermentum fit ex ipf h farina quçfubigitur priufq addatur fal ad pultis modum dc' cotta amp;nbsp;rclitta donec acefeat.Vulgo uero nec fuffcruefaciunt:fed tantu pridie aller uata matcria utuntur:palaq; nature elf acore fcrmctari ficut amp;nbsp;ualidiora elle corpora quç fermétato pic alantur quippecum apud ueteres pond erofiffimo cuiquc tritico prpcipua falubritas perbibita Gt.

Anis ipfius uaria genera pfcquifupcruacuu uidcf: alias ab obfoniis appellari

ocr page 370

Ut uoflreari alias a deliciis ut artologani:alia a feftinationeut faptriceimceno a co' qucndi ratione ut fornacei uel artopticei aut in clybanis codti:Non pridé etia a par this inucéto quem aquaticu uocat:quoniam aqua trahitur ad tenue amp;nbsp;fpongiofàm inanitatealii auté partbicum. Summa laus filiginis boitate amp;cribri tenuitate coftat quidam ex ouis aut laóte fubigut. Butyro uero gctes etiam pacatç ad opens piftorii genera tranfeunterura.Durât fua piceno in panis lucntione gratia ex alice materia CU nouédiebus macerata decimo ad fpçtié tradia cfubitinç uuç paffç fucco poftea in furnis ouïs illitû quç rumpantquot; ibi torret.Neque eft ex eo cibus nifi madefacto quod fit ladle maxime mulfo.

Iftores Romp non fuere ad perficum ufq; bellu annis ab'urbe condita fuper quingétos odloginta.Ipfi pané faciebant Quirites: mulieruque id opus maxie erat ficutetiamnum in plurimis gétium artoptofiam plautus appellat in fabula:quam aululariam inferipfu.Magua ob id concertatione erudito?^an uerfus poctç fit illius Grtuque fit atei Capitonis lentctia teflu pané lautioribus coquere folitos piftorcfq; tantum eos qui far pinfebat nominatos:nec cocos ucro habebant in feruitiis eolque ex macello conducebant.

Ribro% 4genera gallip fetis equoy inucnere hifpanip lino ex ciObriaamp;appoli/ naria pgyptus papyro atqi lunco.

Ed inter prima dicatur amp;nbsp;alice ratio prpftmtiffime faluberrimeq; palma frugu indubitanter Italia contigit.Fit fine dubio amp;nbsp;in çgypto led admodu fpernéda. In Italia ucro pluribus locis ficut ucroncfi pilanoq;agro.In capania tamé laudatiffi mus campus cft fubiacens montibus nymbofis totis quidéxl. milibus.p.planicie Terra cius ut protinus foli natura dicatur puluerca lumma inferior bibula amp;nbsp;puicis fiftulans uicc: montium quoqi culpa in bonum cçdit. Crebros cni imbres percolat atq; tranfmittitmec dilui aut madere uoluit propter facultate culturç.Eadé acceptu humore nullis fontibus rcddit fcd teperate excoqués itra fe uicc fufi continamp;.Toto feritur anno panico fcmclbis farre amp;nbsp;tamé ucre (egetes quç itcrquieuere fundut ro fam odoratiore fatiuamadco terra non cefat parete. Vnde uulgo didlu plus apud cipanos unguenti g apudepteros olei heri.Quantum autéuniucrfas terras campus capanip antecedit tantum ipfum pars eius qup Icboric uocantur qué Hegreum grpci appellant. Finiuntur leborip uia ab utroque latere confulari que aputeolis amp;nbsp;qupa cumis capuam ducit.

Lica ht e zea quam feme appcllaulmus.Tunditur granum cius in pila lignca ucl lapidis duricia conteritur nobilius. Notuin ell pilo uindloi^ ppnali opera primori.Ineft pyxis ferrea cxcuGis tunicis.Iterum iifdcm armamétis nudata cdcidi tur medulla ita fiunt alicp tria genera. Mmimf iac fecundariu grandiUimum ucro apharenia appellant.Nondum habent candoré fuum quo prpccllut. lam taméalex' andrinp proferuntquot;.Poftca mirum didlu admifcctur creta qup tranfit in corpus colo reque amp;nbsp;tcneritaté affert.Inucnitur hpc inter putcolos amp;nbsp;neapolim in colle leucogeo appellato.Extatqidiui augufli decretum quo anno ad uiccna milia ncapolitanis pro co numerari luGit e fifco (uo coloniam dcducés capuam:adiecitq;cau(am afferendi quoniam negaffent cam pani alicam confici fincco metallo pode.In codé repetitur et fulphur:cmicantq ; fontes araxi oculo^ claritati amp;nbsp;uulnc^^ inedicinp dcntiumquc firmitati.Alica ad ultcrina fit maxié e zea qup in aphryca dcgcncrat:latiorcs eius fpi cp nigriorefq; amp;nbsp;brcui ftipula pifunt cum harena 0C fic quoqi difficulter deterut utri culos.Fitqi dimidia modii mclura:pofteaq: gypf pars quarta infpargit atqiutcohf/ fcrit farinario cribro fubccrnunt amp;nbsp;quç in eo remanfit cxccptitia appellatur amp;nbsp;gradii fima eft rurfufqi trafitardliorc cernitur et Iccundaria uocatur.Ite cribraria qupTimili modo in tertio remanfit cribro angultidimo amp;nbsp;tantum harenas tranfmitictc.Alia

ocr page 371

ratio ubiq; adulterandi ex tritico candidiffimo grandiffima cligut grana ac fcicocti mollis poftea arefaciut foie ad mitiu rurfufqi Icuitcr itperf i molis frangut. Ex zea pulchrius g ex tritico fit granum guis id alicf uitium fit candoreautc amp;nbsp;pro creta la étis incocti mixtura confert.

Equitur natura leguminu inter maxime bonos fabp quippe cxquot;qua tetatus fit etiam panis lomentum appellatur tarina ea adgeneratque pondus illa cx omni lc/ gumine.Iam uero amp;nbsp;pabulo uenalis.Multiplex fabç ufus omnium quadrupedum generi prçcipue bomini. Frumcto etiam miicctur apud plerafq; gentes amp;nbsp;maxime panico (olida ac delicatius fracta quin amp;pri{co ritu faba fup religionis dus in ficro eil prpualens pulmentarii cibo amp;nbsp;hebetare fenfus cxiftiinata. Infomniaquoquefa/ cere ob bpe pytbagorica lententia damnata uel ut alii tradidere:quoniam mortuoru animç fint in ea: quadecauE parentando utique abfumitur. Varro amp;ob hcc Ha/ miné ea non uefei tradit amp;nbsp;quoniam in flore eius litterç lugubres reperiant'.In eadé peculiaris religio.Nanquc fabam uti amp;nbsp;fiugibus referre mos eftaulpicii caufa quç ideo referina appellatur amp;nbsp;auctoribus eam adhibcri lucrofum putant.So la certe tru gum etiam ex eia repletur crefeete luna aqua marina alia ue falfa no percoquitquot;.Serif ante uergilia^ occafuin leguminu prima ut antecedat byemc.Virgilius per ucream ieri lubct circupadanp Italip ritu:fcd maior pars malunt fabalia inaturç fationis qua trimetre fructu eius.Nanquc filique caulefq; gratiffimi funt pabulo pecori. Aqs in flore inaxime concupifcit:Cum uero defluerit exiguas defiderat. Solum in quo lata cft Içtificat tercoris uice.Ibco circa macedoniam tbcfTaliamqicum florere cepit uertuntarua. Nafcitur amp;nbsp;iua iponte plcrifcp in locis ficut feptctrionalis occani ifu/ lis quas ob id noftri fabarias appellat.Ite in mauritania filucflris paffim fed pratura et quç percoqui no poilu.Nafcitur amp;nbsp;in çgypto fpinofo caule:quadccaufa crocodilli oculis timentes refugiunt longitudo fcipo nii.cubito^ cd. Ampliffima craditudo octona genicula baböC led molli calamo.Similiter caput papaueri colore rofco in co fabç non fupra tricenas folia ampla.Fructus ipfe amarus amp;odorc:fcd radix per qua lata incolarum cibis cruda amp;nbsp;omnino dccoCta barundinu radicibus fimilis. Nalcif et in fyria Ciliciaq; amp;nbsp;in iborone calcidis lacu.Ex leguminibus autumno uerc (crûtquot; lens in grçcia pilum lens amat foluin tenue magifquä pingue.Cflum utique ficcu Duo genera eius pgypto altci^ rotundius nigriulqi alterum fua figura.Vnde uario ulu tranllatu eff in lenticulas nomen. Inucnio apud auctore pquanimitatc fieri ue/ fcentibus ea pifum in apricis feri dcbóC frigoïx ipacicntiffimu. Ideoqi in Italia amp;nbsp;in autcriore cplo no nifi uerno tépore terra facili amp;nbsp;foluta Ciceris natura eft gigni eu falfilagmc.Idco folum urit:nec nili madefactu pridic fcri debet. Differctip plurcs m.ignitudine colorc figura faporc.Eileni arictino capiti fimile.Vnde ita appellatquot; Album nigrumq ; eft öécolumbinumquod alii uencrium uocat candidum rotudii Icucarictino minus quod rcligio pcruigilibus adbibamp;.Ell amp;nbsp;Cicercula minuti Ci/ ccris inpqualis angulofa ueluti pilum.DulciHimuautéid quoderuo fimillimu fir/ miufquc quod nigrü amp;nbsp;ruffum q album. Siliqup rotudç Ciceri cptcris leguminu longe amp;nbsp;ad figuram feminis late. Pifo cylindratp fafiolos cumipfis mandüt granis ferere eos qua uelis terra licct ab idibus octobris in kl. Nouébris Icgumia cu matu' refcere ceperint rapienda funt.quoni a cito cxiliunt latétqicü decidere ficut amp;nbsp;lupinu

Vanqua prius de rapis dixiffc conueiat in tranfcurfu ea attigere noffri paulo diligentius grpci amp;ipfi tamc inter ortélia: ii luftus ordo fiat a frumcto protinus aut certe faba dicendis quando aliis prçftantior ulus ab bis non eft.Anteomia nanquc cunctis animalibus nafcuntur ncc in nouiflimis fatiant ruris alitu q grana magilq; fi decoquantur aqua.Quadrupedcs öc fronde coy gaudet amp;nbsp;bomini non minor eft

ocr page 372

rapitio^ fuis horis gratia g cimai; fluido# quoq; amp;nbsp;i horreis enecato^ uel maior q uirentium.Ipfa ucro durant amp;nbsp;in fua terra feruata amp;nbsp;poll a patfo pene ad ahum pro' uentum fameque fcntiri prohibent a uino atq; mede. Icrtius hic tranfpadanis tru/ cftus terra non morofe elegit pene ubi nihil aliud feri poffit.Nebulis amp;nbsp;pruinis afri gore ultro aluntur amplitudine mirabili.Vidi xl.libras excedentia in cibis quidem nodris pluribus modis comendantquot;:durantq;ad alia finapis acrimonia domita ctia coloribus pidla prpter fuum fex alus purpureo quoqineqi aliud in cibis tingui decet Genera eo^ grpei duo prima fecere mafculinu fpmininumq; amp;nbsp;ea ferendi modo ex eodem fcmine:dcnfiore enim latu mafculefcerc.Ite in terra difficili femeprpftatius quo fubtilius fpetics uero omnium très aut enim in latitudine fundiaut in rotun/ ditatem globari.lertiam fpetié filuedrc appellauere in longitudine radice peurrete raphanilimilitudineamp; folio agulofo fcabroqi fucco acri.Qui circa meflem exceptus oculos purgat medeturg caligini admixto lacfte muliey;. Frigore dulciora fieri exo' ftimanf amp;nbsp;grandiora tepore in folia exeunt palma in nutfino agro nafcctibus.Taxa tio in libras icilcrtii finguli amp;nbsp;in penuria bini proxima in algido natis. Napi ucro amitenu:quo2 ^cade fere natura gaudent pque trigidis ferunFamp;ante kl.martias in lugero fcxtarii quarto diligétiores quito fulco napum feri lubct.Rapa quarto utroqi ftcrcorato.Rapa Içtiora fieri fi palea feminetur.Serere nudu uolunt prccantc fibi et uicinis ferere fe.Satus utriqi generi luftus inter duo^ numinu dics feltos Neptun/ ni atque uulcani.Fcruntqi iubtili obferuatione quota luna prçcçdéte hyeme nix pri ma ceciderit fi totide luminum die intra prçdidtum teporis Ipacium ferantur mirc proucnire.Scruntur amp;nbsp;ucre in calidis atq; huidis.

Vpino ufus proximus cum fit amp;nbsp;hominu amp;nbsp;quadrupedum generi ungulos habenti comunis.Remedium eis ne metetes fugiat exilicndo ut ab imbrc tollatur nec ullius quç ferantur natura affenfu terrp mirabilior cft.Primum omniu cum folc quottidie circuagitur horafqi agricolis etiam nubilo demonflrat ter prpterca floret terram amat terraqiopcriri non uult amp;nbsp;unum hocfcritur no aratro fi fuerit maxime fabulofa amp;nbsp;ficca atq; etiam harenoQcoli utiq; non uult tellure adeo amat ut quis fru teto folo coadtum inter folia ueprefq; ad terram tamen radice pcrueniat.Pigucfccrc hoc fatu arua uineafqi diximus.Itaqiadeo no eget fimo ut optimi uicem rcprplcntet Nihilq; aliud nullo ipendio conflat ut quod ne tercndi quidc gratia opus lit afferre protinus feritur ex aruo ac ne fpargi quidc populat decidens lpontc:primuq;oium feritur.nouidimu tollitur. Vtrunqi Septembri fere menfe quia fi non antecclicrit hyeme frigoribus obnoxium eft.Impune prpterea lacct uclderclidtum etiam fi no protinus iecuti obruant imbrcs ab omnibus animalibus amaritudine fua tutuiple' ruque tamen Icui fulco integunt ex denfiorc tcrra:rubric a maxime amat.Ad hanc alendam poft tertium flore ucrti débet in fabulo poftfecundu.Cretofa tantu limo' faque odit amp;nbsp;in his non prouenit. Maceratum calida aqua homini in cibo ell. Na boucm unum modii finguli fatiant ualiduque prçftant. Quando etiam ipotitum puero^ uentribus pro rcmcdio eft condi in fumo maximeconucnit g in bumido uermiculiumblicum amp;nbsp;inftcrilitate caltrant.Quod fi depaftum fit in fronde inarari protinus folum eft opus.

T ultia pingucfeunt arua:ncc ipfa agricolis operofa uno fulco fata non farrit non ftcrcoratur.nec aliudg deoccatur.Sationis cius tria tepora.Circa occatum ardluri ut dcccbri mcnfe pafcat tunc optimc feritur in feme çque nanqifert depafh Secunda fatio menfe lanuario eit nouiHima martio:tum ad frondé utiliflima.fi cci tatem ex oibus quç feruntur maxime amat non afpernatur ctiä umbrofa.Bx femine cius il ledta matura eft palea exteris profertur.Vitibus prçripit fuccum langucLûtq; fi in arbuitis feratur.

ocr page 373

//3

Ec erui opcroG cura eftßoe amplius g uicia runcatur amp;nbsp;ipfum medicaminis uim obtinens. Quippe per eu diuum Auguflu curatum epiAolis ipfius memoria extat fuÆciunt fingulis boum lugis modii quini fati.Martio menfe fatum noxiu effe bubus aiunt.Ite autuno grauidinofum.Innoxium aute ficri primo uere fatum.

T Silicia boc efl f^num grpeum fcaripbatione feritur non altiore iiii.digito?^ fulco:quantoq; peius tradlatur tanto prouenit melius. Ra^ dicftum eft aliquid cui profit negligctia.Id aute quod fecale aut farrago appellant occari tantu defiderant Secale taurini fub alpibus afiam uocant teterrimu.fcd tantu ad arcenda fime fccuda fed gracili Aipula nigritiaitriflc podere prçcipuum.Admifcctur buic far ut mitigct amatitudinecius amp;nbsp;tamefic quoqiingratiffimu uentri cft. Nafciturqualicuq;folo cum centefimo grano ipfumq i pro Ictaminc efl farrago ex rccremetis firris predenCa fcritur admixta aliquando amp;nbsp;uicia.Eadc aliquando in apbrica fit ex hordeo.Omnia bec pabularia degenerans qui ex leguminibusquç uocatur cracca.In tantum colubis grata ut pallas ea neget fugitiuas illius loci ficri.Apud antiquos erat pabuli genus quod cato ocinnum uocat:quo fiftcbantaluum bubus.Idq; crate pabuli fegete uiri' de defectum anteq gelaret Surra mamitius aliterid interpretatur amp;nbsp;tradi fibp modi os x.uicip duos tantudem eruilie in lugcro autuno mifccri amp;nbsp;fcri folitos:mclius et aucna grçca cui non cadit feme admixta.boc uocitatum ocinu boumq; fcri caufa foil tum Varro appellat a celeritate prouenicndi a grpeo quod oceos dicunt.

Edica externa etiam grçciç efl ut a m edis aduedta per bella perfiu que Darius intulitfed uel in primis dicéda tanta dos ut eu ex uno fatu amplius q tricenis anis duret.Similis eft trifolio caule foliifq; geniculata quicquid in caule aflurgit in folia contrahitur unum de ea amp;nbsp;cytifo uolumcarr pbilocus confufum folü in quo feratquot; elapidatum purgatuque fubigitur autumno:mox aratum amp;nbsp;occatu tcgitquot; crate.itexe ac tertio quinis diebus iterpofitis amp;nbsp;fimo addito pjfcit aute ficcum fuccofumq; ucl riguum.Ita prpparato feritur menf e maio:alias pruinis obnoxia opus cfldenfitatc feminis omnia occupari internas centefq; herbas cxcludi.Id proflat in iugero modii uicina uindemi a neadurat terraqi protinus integi debet fi fit humidum folum ber/ bofum uc uincitur amp;nbsp;defiflit in pratum. Ideo protinus altitudine unciali herbis oi' bus liberanda cfl manu potiufqua farculo fccatur incipiens florere amp;nbsp;quoties reflo' ruit.Id fexeies cuenit per annos cu minimu quater.In feme maturefeere probibeda eftquia pabulum utilius eff ufcpad trimatum.Vcrno farri dcbct libcrariquccpteris hcrbis ad trimatum in arris ad folum radi.Ita reliquo berbp intereunt fine ipfius da no propter altitudine radicum fi cuicerint hcrbctrcmediu unicu aratro fppius uerte do donec omnes aliç radices intereant.Dari no ad fatictaté debet ne rcplcre fanguie neceffe fit amp;nbsp;uiridis utilior eft.Arefcit furculofe ac poftremo in pulucrcm inutilcm extenuatur.De cytifo cui amp;nbsp;ipfi principatus datur in pabulis affatim diximus inter frutices:amp; nunc frugumomniu natura peragcda cft:cuiusin parte de morbis quo' que dicatur.

Rimu oiu frumcti uitiu aucna eft amp;nbsp;bordeu in cam degenerat ficut ipfa fru/ menti fit inftar:quip pecu germaniç populi feruateam neqialia pulte uiuant Soli maximecpliq; humore:boc cuier uitium fcquetem luuat.Soli maxime caufam babamp;imbecillitas feminis cum diutius:rctentumcfl terra priufquacrupat.Eadem cft ratio fi curiofum fuit cu fcrerctur.Prima autem ffatim eruptione agnofcitur ex quo apparet in radice effe caufam .Eftamp; aliud ex uicino aucnp uitium cu aplitudine inchoata granum fed nondum matura priufqua roboramp; corpus afflatu noxio caflu ct inane in fpica cuanefcit quodam abortu ucnti aute tribus temporibus nocet fru meto amp;nbsp;hordeo.In florc aut protinus cum defloruere ucl maturefeere incipictibus

ocr page 374

l'une enim exinaniunt grani prioribus caufis nafei pro bibent.Nocet amp;nbsp;fol creber e nube naicuntur amp;nbsp;ucrmicuh in radice cum-fcmctcm imbribus fecutis incluferit repentinus calor humore.Gignuntquot; amp;nbsp;in grano cum fpicç pluuiis calor infcrucfcit Eli amp;nbsp;cantharidis dicftus fcarabeus paruus frumeta erodens .Omnia ea animalia eu cibo deficiunt.Oleum pix adeps contraria feminibus. Caucdumq ; necontracfta cis tunc ferantur imber in herba utilis quando florent autc frumento amp;nbsp;hordeo nocet leguminibus inocuus prçtcrq Ciceri.Maturefcétia frumenta imbre ledunt amp;nbsp;hor/ deum magis:nafcitur amp;nbsp;herba alba panico fimilis occupans arua pccori quoq imor/ titcra.Nam lolium amp;nbsp;tribulos amp;nbsp;carduos lappafq; non minus g rubos inter frugû morbos potius q inter ipfius terrç pedes numcraucrî.Cçlcde frugum uinearuinq; malum nullo minus noxium cd rubigo frpquctiffimaq; hçc in rofcido tractu cóual/ libufqiac perflatum non habentibus.E diuerfo carent ea uctofa amp;nbsp;cxcclfa. Inter ui' tia fegetum amp;nbsp;luxuria cd cum onerata fertilitate procubunt.Comunc autcomnium fatou uitium cruc f etiam ciceris cum Cilfilaginc cius ablucdoimber diutius id facit cd herbaqup ciccr enecat: amp;nbsp;cruum circuligando feuocat orobreche. Triticu fimili modo hera hordeum feduca quç uocatur egylops lente herba fecuri data:qua grpci a fiinilitudine pcliccnon uocant amp;nbsp;ly coplcxu necant. Circa philippos ateramu no/ minant in pingui folo herbam qua faba necatur. Terram nug in macra cuin udam quidam uentus adlaucrit hedere granum minime ed in corticc aculeato. Cum cd in pane celerrime ucrtigenes facit. Aiuntqi in afia amp;nbsp;grçcia balneatores cum uclint turbam pellere carbonibus id feme iniccre.Nafcitur amp;nbsp;phalangiu in hemo bediola aranei generis fi hyems aquofa fit limaces nafcuntur in uicia.amp; aliquando e terra co elep ininut pmirum in modum erodentes eam amp;nbsp;morbi quidc fere hi funt.

Emedia coixquçcuque pertinet ad herbas in farculo amp;nbsp;cum feme laedatur ci' nerc:quç ucro in femine öc circa radice confidunt procedente cura cauentur. Vino ante femina perfuG minus cgrotare exidimanf.Virgilius uitro amp;nbsp;amurca perfundi lubet fabam:fic etiam grandefeere permittit.Quidam nero fi triduo ante fatu urina et aqua maceretur prpcipuc adolefccrc putant. 1er quidc fartam modium fracto e mcdio modium folidc reddere. Reliqua fcmina cuprini foliis tonfis fi mifceantur non ede uermiculis obnoxia:nec fi interlunio ferantquot; multi ad milii remedia rube' tam noedu aruo circufcrri lubent priulqua {arriatur:dcfodiq;in medio iclufam uafe ficdili.Itc ncc padere nec uermes nocere.fcd eruenda prius q metatur:alioquiatn.ty ficri quin amp;nbsp;harmo talpo contacta femina uberiora ede. Democritus fucco herbae quo appellafaizon in tegulis nadens tabulis ofum:latineuern fedimia ut dicit illc medicata feri iubamp;omnia fcmina. Vulgo uero fi dulccdo noceat amp;nbsp;uermes radici' bus inhoreant remedium ed amurca pura:ac fine falc fpargere:deinde farrirc. Si in articulum fcges irc cpperit runcare ne herbo umeant pede a milio atq; panico durno rum paderum ueagmia fcio abigi hcrba.cuius nome ignotum ed quattuor agulis fegetis defodi miru dicdu ut omnino auis nulla intret.Mures abiguntquot; cinerc mu' ftellp ucl fclis diluto amp;nbsp;fcminc Iparfo uel decoeda^ :aqua: fcd redolet uirus aimaliu eorum ctiam in pane ob id felle bubulo fcinina intigi utilius putant.Rubigo quidc maxima fegetum pedis lauri ramis in aruo defixis tranfit in ca folia ex aruis luxuria fegetum cadigatur dente pecoris in hciba dumtaxat: amp;nbsp;dcpade quidc fopius nulla in fpica iniuriam fentiunt.Retufai; ctiain femel omnino certu cd granum longius fieri amp;nbsp;inane caduinqiac feeftu non nafci.Babylone tame bis fccant. Tertio depafeut alioquin folia tantu ficrcnt Sic quoe p cum xv.fpnorc medes reddit exilitas foli cum diligcntioribus.Vcrum cum centcfimo quinquagefimo: ncq;cura cd difficilis q diutidimc arua rigandi ut prcpinguis amp;nbsp;delà ubertas diluatur:linu autc no lucbut cupbrates tygrifquc ficut in Çgypto nilus;ncc terra ipä herbas gignit:ubcrtatis tame

ocr page 375

tintç funt ut fcquente anno fpótc tcflibilis fiat fcgcs imprçffis ucftigio feminibus quç tanta foli difFcrctu admonet terre genera in fruges delcriberc.

Gitur Catonis bçc fententia.Inagro craffo amp;nbsp;laeto frumentum feri.Si uero ne bulofus eft fit eidem raphanus milium panicum. In trigido amp;nbsp;aquofo prius fc' rcndu:poQea m calido.In folo ante rubricoto ucl pullo ucl barenofo:fi no ótaquo fum lupinu.In Creta amp;nbsp;rubrica amp;aquofiorc agro adoreum.In ficco amp;nbsp;no berbofo ncc umbrofo triticum:in folo ualido taba uiciam uero gminimcaquofo bcrbidoqj Siligméamp;trincum inaperto locoquot;cdito ut folc g diutiflimc torreantquot; Icnrc in frute/ efto amp;nbsp;rubricofo qui nonfit herbidus. Hcrdcû in nouait amp;nbsp;in aruo:quod rcftibile poffit Fieri.TrimelIre ubi fement e maturam facere non poßit amp;nbsp;cuius craffitudo lit rcHibilis.Subtilis amp;illa fentcntia ferendi ea in tenuiore terra quç no multo indiget iudlu ut cytifus amp;nbsp;ciccr:exceptis leguminibus qup uelluntquot; e,terra qup non fubfeeätquot; unde amp;nbsp;legumina appellata quia ita legunf. In pingui aute quç cibi funt maioris ut olus triticum filigo linum.Sic ergo tenue folum hordeo dabitur. Minus eniali' menti radix pofcit Icuior terra denfiorq; tritico. In loco humili far adoreu potiusq triticum feretur. Tempprato amp;nbsp;triticum amp;nbsp;hordeum. Colles robuftius;fccl minus reddunt triticuin far amp;nbsp;filigo amp;nbsp;cretofum amp;nbsp;uliginofum folum fortiuntur.

St amp;nbsp;in frugibus oflcntum femel quedequide inucnerim accidit p.clio CN Cornelio Conf.quo anno fuperatus clf nanibJ. In arboribus cnim tunc nata pro' duntur frumenta.

Tquoniamdc frugum terrpque generibus abunde diximusmuncde arandi ratione diccmus.Ante omnia fgypti facilitate commemorata.Nilus ibi coloi nice fungens euagari icipit ut diximus a folflitio aut noua luna ac primo lente dei' de uebeinentiusqdiuin leone fol ethmox pigrcfcit in uirgine tranfgrcflo atque in libra refidet.Si xii.cubita non cxccflerit fames certa efl nec minus fi ii xvi cfupabit Tanto enim tardius dccidit quanto abundantius creuit amp;nbsp;fcincntc arcet. Vulgo cre. debatur a deceffu eius lerere folitos:mox fues ipcllerc ucfdigus feminadeprimcntcs tt madido folo amp;nbsp;credo antiquitus factitatum:nuc quoq; non multo grauiore opa Sed tamen inarari certu cfb abneta prius femina in liino degreffi amnis: hoc tic no' uembn menfe incipientc:acpolfca pauci runcant quod botanifmon uocat.Rcliqua pars non nificum falcearua uifit paulo ante kl.Aprilis peragitur auté menie maio Itipula nunq cubitalnquippe fabulum fubcH granûque limo tantum continet.Ex gllentius thcbaydis regionibus frumentu gpaluftris çgyptus fimilis ratio:fed fpli/ citas maior babylo niçac feleuciçeuphratç atq; tygri reft;agnantibus:quoniäibi riga dl modus manu teperatur.Syria quoque tenui fulco:cum multifiria in italia octoi boues ad fingulos uorneres anhelent.Iniomni quidc parte cultur£:fcd in hac maxi me ualet oraculum illud quidq; regio patiatur.

Ome^ plura genera culter uocatur infcrius prpdenfam priufqua profcindatur terram fecans futurilcp fulcis uefligia prçfciibcns inciluris quas rclupinus in arado mordeat uomer.Altei ^genus cfl uulgare roffra uti uccbis. Tertium i folo facili ncc toto porrectumdentali:fcd cxiguacufpidc in roflro latior:hçc quatto gencri cxacu/ tior in mucrone fafligata codcqi gladio fcindcns folum amp;acie latei^ radices herba^ fecans non pridc inuctuminrbctia gallipduzsaddiderut rotulas quod genus uocat plauinoratim:cufpifq; effigiem palp habamp;. Serunt ita non nifi culta terra amp;nbsp;fere no ua:latitudo uomeris cefpitcs uerfat:fcincn protinus iniiciut:cratcfq; dentatas fuper trahunt.Nec farienda funt hoc inodo fata.icd pro tclis binis ternifq; fic arant.Vno lugo boum ccnferi ano facilis foli quadragena lugcra difficilis tricena luftu efl.

ocr page 376

N arado magnopere feruadum eft Catonis oraculum.Quid eft agrum bene colere bene arare:quid fccundu quid tertium ftercorarc Iuleo uario neitempefbue arcs tepidioribus locis a bruma profcindi arua oportet amp;nbsp;frigidioribus ab equino/ effio ucrno amp;nbsp;maturius ficca rcgioeq bumida: maturius denia terra g foluta:pigui qua macra:ubi ficcp amp;nbsp;graues pilates terra Crctofa aut gracilis utilius inter folfticiu autumni amp;nbsp;pquinocftium aratur ubi leues pftus frçquétes imbres pigue berboium que folum:ubi mediis caloribus.Altum amp;nbsp;graue folum etiam byeme moucri pia/ cet. Valde amp;nbsp;aridum paulo ante fationeSunt amp;nbsp;bic fuç legcsilutofam terra ne tan/ gito:in orni aratro priufquä arcs profcindito:boc utilitate habet quodinucrfo celpi te herbalt radices necantur. Quidam utique ab equinodtio ucrno profcindi uolutquot; quod uerc femel aratum eft a teporis argumento ueruacftu uocaf:boc in nouali atqi necedhrium cft. Noualc eft quod alternis annis feritur araturos boucs g ardtiflime lungi oportet ut capitibus fublatis arcnt:fic minimc colla contundut.Si inter arbo/ res uitcfq; aretur filccllis capiftrari ne gcrminu tenera prpcerpant.Scriculam infitiua pendere qua intercidantur radices: boe melius g conuclli aratro: boucfqi ludfari in arando uerfum peragi: nee ftrigarc inactus fpiritun luftum cft profcindi fulco do/ drantali lugcy uno die iterari fcfquiiugc^ fi fit facilitas foli. Si minus profcindi ie/ midem itcrari allem quando amp;nbsp;animalium labori natura leges ftatuit. Omnearuü redtis fulcis:mox amp;nbsp;obliquis fubigi dcbamp;: in collibus tranfucrfo tantu monte arat Sed modo in fuperiora modo inferiora roftrantc uomcrc:tantuquc eft labori bomi ut etiam boum uicc fungatur. Certe fine boe animali montanç gctes farculis arant. Arator nifi incuruus prpuaricatur.Indctraflatum boe crime in fo^ibi ubiqi caucat ubi inucntu eft purget uomere fubinde ftimulus cufpidatus rallo feamna iter dues Culeos cruda ne relinquatur ne glebç exultét: male aratur aruû quod fatis frugalius occandum eft.Id demu redte fubadtum erit ubi non itcUigitur utro uomcri erit.In ufu cft amp;nbsp;collicias interponere fi ita locus polcat ampliore fulcoiqupm folias aqua educant.

Ratione per tranfuerfum iterata occatio feritur ubi res pofcit Crate ucl raftro et fato femine iteratio : bpe quoq; ubi confuctudo patitur cratp eotenta ucl tabula ara/ tro annexa quod uocant lirare operientes femina.Qup primu appellata deliratio cft quarto feri fulco Virgilius cxiftimatur uoluifle cum dixit optimam ede fegctc:qup bis foles amp;nbsp;bis frigora fenfiflamp;fpiffius folum ficut plcruque in italia quito fulco feri melius eft.In tufcis ucro nono ad fabam amp;nbsp;uiciam no profciffo fercre fine dano copcdiu m opere eft.Non omittemus unam ctianum arandi ratione in tranfpadana Italia bclloi ^iniuria excogitatam falfa fi cum fubicdtos alpibus depopularent agros panicum miliuque lamquc cxcrcfcens teptauere poftq refpuebat natura lararut.At illp meffes multiplicatp docuere.quod nunc uocant artrarc.i.aratrare ut credo tunc dicftum boc fit ucl incipientc culmo cum lam fi aut bina ternaue emiferit folia:ncc recens fubtrabcmus exemplutn.In trcucrico agro tertio ante buncannu comptum Nam cum byeme prpgelida captp fegetes client rclcucrut amp;nbsp;fitientes campos men' fe martio ubcrrimafqi inciles habuerunt: nunc reliqua cultura tradetur per genera frugum.

Iliginc far triticum feme hordeum occato farrito runcato quibus didlum erit diebus fingulpoperp cuique generi in lugcro fufticicnt;farculatio induratam hyberno rigore ibli trifticiam laxat teporibus ucrnis nouofq; foles admittit. Qui fa' riet caueat ne frumeti radicc fuffodiat triticum feme hordeum fabam bis farirc me lius.Runcatio cum fegcs in articulo ctfe immulfis inutilibus herbis frugu radices uindicat fcgetcq;difccrnit a cclpite legummu cicer cadcqi defidcrat far.Faba runcari

ocr page 377

non geftit quoniam euincit herbas lupmu occatur tantu milium amp;nbsp;panicum occatquot; et faritur non iteratur non runcatur. Sicilia amp;nbsp;faiioli occantquot; tantum. Sunt genera terrç quorum ubertas pectinari fegetem in bcrba cogat.Cratis amp;nbsp;boe genus dentate ftilis tcrrcis.Eadcmq; nibilominus amp;nbsp;depafeuntquot; quç depafta funt farculo.Iterum excitari ncccOhrium.At in baótris apbryca cyrcïs.Omnia bpc fupcrtlua quç fccit in/ dulgentia cpli amp;nbsp;a feméte nouis mefiibus in area redeut quia ficcitas cobcrcet berbas fruges nocturno tactas rore nutriens.Virgilius alternis cellare arua fuadet fi patiatquot; ruris fpatia utiliffimu proculdubio eft. Quodli negamp;conditio far ferendu elt in lu pinuin aut uicia aut faba fublata lint amp;nbsp;quç terram hciut Içtioré.In primifqi amp;nbsp;boc notandu:qupda propter aha feri obiterded parum prouenire prioridiximus uoluie neeade fppius dicantur:plurimucnim refert loh cuiufq; ratio.

Juitas Apbricpin mediis fita barenis patctibus inter fyrtes Icptimc p magnam uocatur tacape fulici fuper omne miraculum riguo folo tcinis fere milibus palfuu inomnc parte fons abundat largus quidcded ccrtis bora^ fpacits difpcnfatquot; iter lU' colas palinç ibi prçgrandis fubditur olca:buic ficus fico punica:illi uitis;fub uite Ic/ ritur irumentu: mox legume: dcindeolus:omnia eade anno:omniaq;aliéna ubra alutur.Qua terna cubita eius foli in quadratum:nec ut adporrcttis metiantquot; digitis Icd in pugnum contractis quaternis dcnariis uenundantquot;. Super omnia eft bifera uite bis anno uidemiare amp;nbsp;nifi multiplici p.irtu exinaniatur ubertas pereat luxuria finguli fructus.Nunc uero toto anno metitur aliquid:cohftatq; fertilitati no occur rere bomines. Aquap quoqi differentia magna riguis clt.In. Narboncfi prouincia nobilis fons orige nomine ell.ln eo berbp naicuiitur in tantum cxpetitp bobus ut merfis capitibus eas quprat utribus: fed illas in aqua nafectes certum eit non nili imbribus ah.Ergo quilq; fuam terra aquaq; nouent.

Ifucrit illa terram quam appellauimus teneram poterit fublato bordeo miliu feri eo condito rapa bis fublatis bordeum rurfus uci triticu licut incampania fatifqi talis terra araturcum feritur. Alius ordo ut ubi adoreum fuerit cellamp;quattuor men fibus bybcrnis amp;nbsp;uernain fabam recipi ita ut ante byemalcmec non minus pinguis alternari potcft:ita fi frumeco fublato legume tcrtio feratur. Gracilior amp;nbsp;in annum tcrtium ccframp; frumentu quidam feri uetat nifi in ca quç proximo anno quicuerit. Miximam buius loci parté Itercorationis obtinet ratio ; de qua amp;nbsp;priore diximus uolumié:boc enim incopenfum efl nifi ftercorato feri oportete qq amp;nbsp;bic leges fint propriç.Mihum panicum rapa napus nifi in ftercorationeno feritur. No Itcrcora/ to frumetum potiulqua bordeu ferito. Ite in nonalibus tamScfi in illis faba icri uo/ lunt.Eandc ubicunq; g rccentillime Itcrcorato folo autuno aliquid faturus fcptcbri mefe fimum inaramp;:polt imbrc utiq; fi ucrno erit faturus per b/cmefimu dilponat luftum efl ucges xviii. lugero tribui:difpargcre ante priufqua arefit ladlato teinic Si bpeomifla tit ftercoratio icquens cft priufqua fariat ante pulucre. Quod ut banc quoqicuram determinemus lultum eft fingulas ucges fimi denario ire in lingulas pecudes minores in maiores denas nifi boc male fubitrauiffc pecori colonu appeat Sunt qui optime ftercorari putent fub diuo retibus iclufa pcco% tmanfione.Ager fi no ftercoratquot; algamp;:fi nimium Itcrcoratur aduritur:fatiufq; elt id fçpe g lupra modii tacere quo calidius fblum eft eo minus addi ftcrcoris ratio cit.

Emen optimu anniculum bimum deterius trimu peffimum. Vltra fterile amp;nbsp;imo omnium definita generatio efl:quod in ima arca fubfedit ad feme referuandu cit:id enim optimu quoniam graudlimu neque alio modo utilius difpcrgitur.Quç

ocr page 378

fpica interuaUa fcmina habebitabucietur.Optimu granu quod rubet amp;nbsp;dctibus fra' cium eundé habet colorc.Cui plus albi intus cil.Certum terram alias plus feminis recipere:alias minus religiofumq ; inde pnmû colonis augurium cum auidius acci/ piat exurirc creditur amp;nbsp;cum meße femc.Satione locis bumidis celerius fieri ratio eft ne femcnimbre putrefcat.Siccis ferius utpluuip fequantur ne diu lacens atque non concipiens cuanefcat.Itemq; feûinata fatione denfum fpargi feméca tarde cdcipiat Serotina rarum quia dcnfitatc nimia necetur. Artis quoqi cuiufdä eft çqualiter fpar/ gere manus utiq; c6gruerc dcbamp; et no cu gradu:fcmperq; cu dextro pede.Fit quoqi quorudam occulta ratione quod fors genialis aut fecunda eft.Non tranfFerendueft ex frigidis locis fernen in calidameq; ex prçcocibus nibilquc in contrariû quidä prp/ cepere falfa diligetia.Serere in lugero tcperati foli luftuin eft tritici aut liliginis mo dios v.farrisaut feminis quod frumcti genus ita appellamus x.bordei vi.fabp:quita amplius q tritici uicip xii.ciccris amp;nbsp;cicerculp amp;nbsp;pili iii.lupini x.lcntis iii.Scd amp;nbsp;bac cum fimo arido feri uolunt erui fex fiulic vi.fafioloy iiii-pabuli xx.milii panici fex/ tarios iiii.pingui folo plus gracili minus eft amp;nbsp;alia diftidtio in denfo aut cretofo aut aut uliginofo folo tritici aut filiginis modios fex.In foluta terra amp;nbsp;ficca amp;nbsp;ledta iiii. macics cnim foli non nifi rarum culmum babamp; fpicam minutam £icit amp;nbsp;inanem. Pinguia arua femine numerofum frutice fundunt denfamqi fegetem e raro femine emittunt.Ergo intcr quattuor amp;nbsp;fex modios pro natura foli quinta minus fcriplu/ res ue prpcipiunt.Itein confito aut cliuofo aut in macro boc pertinet oraculu.Illud magnopere cuftodicndu fegetem ne defruges.Adiccit bis aptius in prafidico ut fe' reretquot; cum luna enamp; in Aricte:gcminis icone libra aquario zorcafiris fole fcorpiois xii.partes tranfgredb cum luna e(Iamp; in tauro.Sequitur buc dilata amp;nbsp;maxima idigcs cura de tepore fruges ferendi queltio magnaq; ex parte ratione fydey c0ncxa:gobrc fcntctias omnium in primis ad id pertinetcs cxponemus:befiodus qui priccps oiu de agricultura prpcipit unum tepus Icrcndi tradidit a Vergilia^: occaiu:lcribebatei in boetia bclladis ubi ita fcri diximus. Intcr diligetiflimos conucnit ut in alitu qua/ drupcdumque genitura clTe quofdä conceptu ipctus amp;nbsp;terrç bofqi grçci ita diffiniüt cum fit calida amp;nbsp;bumida.Virgilius triticu 6: far a Vcrgilia^ occafu fcri lubet. Hor' deum inter pquinoólium autüni amp;nbsp;brumam.Viciam ucro amp;nbsp;fafiolos amp;nbsp;lente boete occidétc:quofit ut bo¥ lydci^ alioruquc exortus amp;occafus digerédi fintin fuos di/ CS .Sunt qui amp;nbsp;ante ucrgilia^ cccalum feri lubcät dumtaxat in arida terra calidifque prouinciis:cuftodiri eniin feme corrupente humore amp;a proximo imbrc uno die erumpere.A111 ftati ab occafu ucrgiliai^ fcqui imbres a feptimo fere dic:aliqui in tri gidis ab pquinodtio autuni in calidis fcri ne ante byeme luxurient.Intcr oincs ante conucnit circa brumam ferendu nonefle magno argumento quoniam hyberna fei/ na cum ante brumam fata fint vii.dic erumpant fi poft brumam xl.funt qui prope' rent atque ita pronûticnt feftinatam femente fçpc dcciperc ferotinam fcmpcrecon trario:alii ucl ucre potius ferendu g malo autumno: atq; ubi fucrit ncccllc inter fa' uonium amp;nbsp;uemupquinodfium.Quidam cplcfti omiffa utilitate bis teporibus diffi/ niunt:ucre linum amp;nbsp;auenam amp;nbsp;papaucr. Atque uti uunc tranfpadani fcruat ufque in quinquatriis fabam filiginc: noucbri menfe far fcptcmbri cxtrcmo ufq; in idus Odtobris.Alii poft hunc diem in kl.noucbrcs.Ita bis nulla nature cura eft: lUis ni' mia amp;nbsp;ideo epea fubtilitas:cum res inter rufticos geratur litteraruq; expertes no mo do fydey; amp;nbsp;confitcndu eft cplo maxime conftarexa quippc uirgilio lubcntc prodixi ucntos ante omnia ac fydez ^mores:ncq; aliter g nauigantibus Icruari fpes ardua et immenfa mifccri ponccçlcftem diuinitaté ipcritiç:fcdcontcplanda tam grandi uitç emoluméto prius tame fydcralis difficultas qua fenfere amp;nbsp;periti fubicicnda cótcpla tioni cft:quo deinde Iftior nicns dilccdat a cplo amp;nbsp;facfta fcntiat quç futura prçnofci non poffint.

ocr page 379

Rimum omnium die^ipforum anni folifq; motus prope inexplicabilis ratio eft ac ccclxv.adiicictc:unum intercalaris dici noólifque quadrantcuta ht ut tradi nó poffint certa tepora fydci^.Acccdit confeffa rerum obfcuritas non procurrere ncc uc' ro paucis diebus tcpcflitum fignificatu quod procbimazin grçci uocant nunc poft uenicntéepicbimazin amp;nbsp;pleruq; alias ferius alias tardius cçli effeeftu ad terram deci duo:unde uulgo fcrenitate reddita cofceftum fydus audimus: prçtereacumomia bçc flatis fyderibus cçloque affixis conflet.Interucniunt motu flellaru grandinû imbres etipfinon Icui effectu ut docuimus turbantq; concept^ fpci ordine.Idq; ne nobis tantf iputemus accidere 8z reliqua fallit animalia fagaciora:circa boc utquo uita eo:yc conflet:çftiuafquc alites prcpolcere aut prçpropere rigores:nec ante bybernos çftus ideo \irgilius errantium quoq;lydcruomniu rationeedifccdam prçcipit admones obferuandum.Frigidp faturni llcHç tranfitum.Sunt qui ccrtiffimu ueris indicium aroitrentur ob ïfirmitaté animalis papilionis:ideo iplo ano cum comentaremur bçc notatum elf prouentû eorum terrç petentium frigore extindlu aducnafq i uolucros ad vi.kl Fcbru.fpcm ueris attulinc:mox fcçuiffima byeme conflic2:as. Res anceps primum omnium a cclo peti legem: dein cam argumctis effe querenda. Et fup cia eil mundi connexitas terrarûq; globi diffccétia eo de fudere alio teporealus aperietc le gentibus. Quo fit ut caufi cius no lifdc diebus ubique ualcat.Addidcrc diÆcul taré amp;nbsp;auctores diucrfis locis obfcruando:mox ctiam in ifdediuerfa prodcdo.lres autc fuere feeftç Cbaldca Aegyptia Grpea bis addidit apud nos quartam Cffir diéta ter annosad folis curfus redigens figulo fozigcnc perito fcicntip cius adbibito:ct ea ipfa ratio pofica comperto errore correcta eft ita ut xii.annis continuis non iterca' larctquot; quia ceperat fydera annuis morari qui prius antecedebat amp;nbsp;Sozigincs ipfe tri' nis commentationibus qq diligetior cçteris no cc(làuit:taméaddubitare ipfe fen et corrigcdo.Aucftorcs prodidere ca:quos prçtexuimus uolumini buic raro ullius fen teneu cum alio congruere.minus boe in reliquis mirum quos diucrfi cxcufauerit tractus eorum qui in eadem regionediffidcre unam difcordiam ponemus exempli gram.Occafum uergiliarum matutinu bcfiodus. Nam buius quoq; nomine cxtat aflrologia tradit ficri cum pquinocftium autuni conficeret''. Tbales xxv.dic ab çqui' no(ftio.Anaxiinandcrxxix.Eudlcmon xlvui. Nos fequimur obfcruationc cpfaris nuxim e bpccrit italif ratio. Dicemus autem amp;alio2 Aplacita: quoniam non unius terre fed totius naturp Interprètes fumus non auctoribus pofitis.Id eni uerbofum cftfed regionibus ut legentes tantum mcmincnnt brcuitatis gratia cu attica noiata fucrit fimul intelligcre cycladas infulas cum macedonia magncfiam tbraciam.Cum Fgyptus pbpnicem cyprum ciliciam.Cum boetia locridc pbocidc amp;nbsp;finitimos fem' per tractus cum bellefpontibus cbcrlonenfum amp;continctia ufq;atbomontc. Cu ionia afiam amp;nbsp;infulas afif.Cum pelloponcfus aebayam amp;nbsp;ad bofperum tacentes ter ras cbaldci fyriam amp;babyloniam demoftrabunt amp;apbrycam bifpanias gallias file' ri non erit mirum. Nemo cnim obfcruauit in bis quid fydcrum prodcramp; exortus non tamé difficili ratione dignofccntur. In illis quoqi tcrris digcflione crrculorum quam in fexto uoluminc fecimus:qua cognitio cçli no gentium modo.ucrum urbi um quoq; fingularum intelligitur.Ergo ex bis terris quas nominamus fumpta có/ nexitate circuli pertinetis ad quas quifque quçramp; terras iidécrunt fydcrum exortus peromniu circulorum pares umbras indicandum amp;nbsp;illud tcpeflatcs ipfas ardores' fuos baberc quadrinis annis amp;ca'dé no magna diffcrêtia rcucrti ratione folis:octo' nis ucro augeri caldeccntcfima rcuoluétc fe luna. Omnis auté aratio obfcruata cft tribus modis exortu fyden^ occafuqi amp;nbsp;ipfo^ tepo^ cardinibus exortus occafufq; bi nis modis intelliguntur:autcnim aductu folis ocultantur flellp amp;nbsp;confpici dcfinut aut ciufdcabfcclTu proferunt fc in cn.cilum boe mclius g exortu confuctudo dixiP

ocr page 380

Cod amp;nbsp;illud ocukitionc potiufqua occaCum ullo modo quo die incipiunt apparere ucl definunt oriente foie aut occidente matutini uefpertiniue cognominati prout alterutri eoy : mane ucl crepufculo contigit dodrantes horau cum minimu itcruaHa ea defiderantante folis ortu uel pofloccafum^ut afpici poflint. Prçterea bis qufda cxoriutquot; amp;occidut:omnifcF fermo de bis eft flellis quas adhprere cflo diximus.Cai' do tcpoi ^quadripartita anni diftindtione conflat incrcmcta lucis augetur bcc a bru/ ma amp;nbsp;cquatur nodlibus uerno pquinodlio in diebus xc. horis tribus:dem fuperat noctem ad folflitium diebus Ixxxxiiii.horis xii.ufqiad pquinocftiu autumni amp;nbsp;tum pquata dic procedit ex eo ad bruma diebus Ixxxviii.horis tribus:quç horc nuncinoi acccffioncpquinodtialis non cuiufcuqi dici fignificanf.Omnefq; hç difFerétiç fiunt in odlonis partibus lingulo^.Bruma capricorniad ocfta.kl.Ianuarii fcre equinodi' um uernu arietis follliciu cancri altcrûq; çquinodtiu librç qui amp;nbsp;ipfi dies raro non aliquos tépeflatum fignihcatus habent. Rurfus hi cardines fingulis etiamnuarti/ culis tcpo¥diuiduntquot; per media omnium die^ fpacia:quoniainter folfliciu amp;çqui nodtium autuni fidicul p cft occafus qui autunus inchoat dicxlvi.ab fquinocftio co ad bruma uergiliaz/: matutinus occafus hyemedie xliii.inter bruma amp;çquinocliû diexlv.flatus huoium uernum tepus ab pquinocftio uerno iicium çftatis diexlviii. ucrgiliai^ exortus matutinus.Nos incipiemus a femetibus frumcti hoc efluergili' arum occafu matutino: nec deinde paruoru fyde^ menfionc concideda ratio eft et difficultas rerum au'genda:cum fydus uehemes orionis iifdc diebus longo decidat fpacio.Semctibus tepora pleriq; prpfumut amp;nbsp;ab xi.dic autunalis pquinodtii frugis ferunt coronç exortu continuis diebus certo prope imbriu promiduquod xenoplo non anteg deus fignu dederit. Cicero nouebridic fieri interpretatus cd. Cum fit ucra ratio non prius tcrcndi g folia ceperint dcciderc hoc iplo uergiliay : occafu fieri putant aliqui ad iii idus noucbris ut dixin us feruantq; id fydus ctia ucftis iftitorcs ct ell in cplo notatu facillimu.Ergo ex occafu eius de hyemeauguranti quibus etlcu ra infidiandi negotiatoris auaritia nubilo occafu fluuiofam hyeme denuntiat Ihtiqi augent lacernarum prctia fereno afperam amp;nbsp;rcliquaru uefhum acccdut. Sed ille in^ docilis agricola loe habeat lignu inter fuos ueprcs humuq; fuam afpicicscum folia uidcrit decidua lic ludicetur anni tcperies alibi tardius alibi maturius.Ita eni fcntif ut cpli locij afficit natura.Jdq; in hac ratione procellet quod eadcamp;in mudo publi' ca cft.amp;unicuiq; loco peculiaris:miretquot; hoc qui no meminerit ipfo brumali diç pule gium in carnariis florere.Adeo nihil occultu effe natura uoluit amp;nbsp;ferendi igitur boc lignum dedit:hpc cf l ucra intcrprçtatio argumentu naturp fecum afferentis:quippe lic terram pcti fuadamp; promittitq; quanda Itercoris uicc amp;nbsp;contra rigores urra latuit, opcriri a le nunciat ac monamp; feflinarc.Varro in fabp utiqi fatu hanc obferuationcm cullodiri prfcipit:alii plena luna ferendam lentem ucro a xxv.ad xxx.Vicia quoque uldc lunpdiebus.Ita demum fine luna cibus fore.Quida pabuli caufa fic feri lubcnt feminis autc ucrc.Efl amp;nbsp;alia manifelbor ratio mirabiliore naturp prouidctiain qua Ciceronis fcntcciam ipfius uerbis fublignabimus.Iam ucro femper uiridis ferrp, granata. Lentilcus triplici folita cfl gtandefeere fçtu. Ter fruges fundés tria tepora monllrat arandi.Ex bis unum hoc erit idc amp;nbsp;lino ac papaucri ferendo. Cato de pa' paucre ita tradit uitgas amp;nbsp;farmcta quç tibi incifioni lupcreiutin fcgetc comburao ubi eas cobuderis ibi papaucr (crito.Silueflrc quod in miro ufu cft mclle deccétum ad faucium rcmcdia ufq; foinmfcra etiam fatiuo:ct l)adlenus de hyberna femente.

Erum ut pariter omnis culture quod dam breuiarium peragatur. Eodé tepore conueniet arbores flcrcorarc accumulare:ité uincas lufficit in lugcrum opera amp;nbsp;ubi paticf loei ratio arbufla ac uincas putare fcn.inarus lolum bipalio preparate foucas

ocr page 381

ipcrire iquim de agro pellere torculari huirc amp;nbsp;recondere-A kl.Noucbris gallinis oua fupponere nolito donec bruma conficiaturin eu dicm tertia dcnafubiicito çfta/ tc tota byeme pauciora non tamc intra nouena Democritus talem futuram byeme arbitratur quales fuerint brumpdies circa turn terni.lté folfticio fftitc circa bruma pleriq; bis fepté: balcyonû fçtura uctor^ quiete molle cçlû.Sed amp;nbsp;in bis amp;nbsp;in alus omnibus ex euétu fignificationûintclligi fydera debebut non ad dies utiq; prçfini/ tes cxpcc?ari tepefbtum uadimcnia per bruma uitem ne colito uina turn dcfccari ucl ctia diffudibyginus fuadct a cofedta eo vii.die utiq; fi vii.luna cópetat cerafia circa bruma feri bubus glade tue afpgi concit in luga fingula modius largior ualitudinc infcllat amp;nbsp;quoeûque tepore detur fiininus xxx.dicbus continuis data fint narrant uerna fcabie penitere materip cçdcndç tepus boc dcdimus.Reliqua opera noCturna maxime uigilia conflat cum fint noctes tanto ampliores quales crates fifcinas texe' re taces incidere rudicas prppararc. Interdiu xxx.palas Ix.in lucubratione uefptina rudicas v.palos x.totidc antelucano a bruma in fauoniu.Cpfari nobilia fydera figni ficant ni.kl. lanua. matutino canis occides quo dcc atticp amp;nbsp;finitimis vegionibus aquila uefperi occiderc traditur pridic no.Janua.Cçfari delphinus matutino exorif ct poftero dic fidicula quo pgypto fagitta ucfpcri occidit.Itéad vi.Idus lanu.ciufdc delphini uefpcrtino occafu cotinui dies hyemat italiç:amp; cum fol in aquariu fentiatquot; tranfire:quod fere xvi.kl.Fe.cucnit viii.kl.Hella regia eucnit appellata tubcronin pc dorc leonis occidit matutino amp;nbsp;pridic no Fc.fidicula ucfpcri huius teporis ncuilfi mis dicbus ubicunq ; patietur cpli ratio ad terram rofiriam amp;nbsp;uinep fatum uertere bi pallo oportet iugero opere Ixx.fuffciunt.Folias purgare aut nouas ficcre:antclucais ferrameta cxacucrc manubria aptare dolia qualia farcire.Ipforumq; tabulas fcabendo purgare a fauonio in fquinodtio:uc^ Cçfari lignificatxiiii.kl.martii triduum uaric ctviii.kl.hyrundinis uifu amp;nbsp;poHero dic ardluri exortu ucfpertino.Itc iii.no.martii Cpfir cancri exortu id ficri obfcruauit. Maior pars auctorum uindemiatoris emer/ fu viii.idus aquilonis pifcis exortu amp;nbsp;poflero die orionis.In attica milium apparere fcruatur.Cpfir amp;nbsp;idus martii ferales fibi anotauit fcorpioms occatu xv.kl.uero Apri Italipmilium oflendi xii.kl.ciufde equu occidcrc matutino boc iteruaHu téporis uc' gctiffimuagricolis:maximcq;opcrofum cHun quo prpcipuc falluntur. Ncq;eniin co dic uocantur admunia quo buonius flare debeat fed quo cfperit;bacigit itentec feruandu cfl:boc illo incfc fignum deus babamp;oblcruatione minime fallaci aut du' bia fi quis attcndat:undeauté lpiramp; is uctus quaq; parte ucniat diximus fecudo uo' lumine amp;nbsp;diccmus mox paulo opcrofius.Interim ab co dicquifquis illc fuerit quo flare ceperit non utiq, vi.idus Fc.led fiue anteq prpucniat fiue pollcaq bycmamp; poll dicm in quam innumera ruflicos cura diHrigat:amp; prima quçq; peragâfquçdifhrri nequeunt trimcflria ferantur uitcs putentur qua diximus ratione.Oleç eurentquot; po' ma ferantur infcrantur$ uinep paginent femina digerantquot; inllaurenfalia barudics falices gencHp ferantur cedanturqtSerantquot; ucro ulmi populi platani uti dicfum cll Tunc amp;nbsp;fegetes conucnit purgare farire bybernas fruges:maximeq; far lex certa in cocum quattuor fibrae: effe cyperit Faba ucro nonantcg folioi^ trium. luc quoqj leui farculo purgare ucriufqua f)dcrc.Florétem utiqiprimis xv.dicbus nonattigere Ordeum mfi ficcum ne ferito:Putationc pquinodtio peradtam babeto uincp lugci^ quaternpoperp putet alliget in arbullo fmgul c operp arbores xv.Eodeboc tepore cr torum rofariorumq ; curaefl qupfcparatim proximis uoluminibus dicetquot;. Eodem et topiario?/: optime ferobes fiunt:tcrra in futuy : profciditquot; Virgilio maxime audio re ut glebas fol excoquat utilior fcntccia:qup non nifi tépcratum folum mcdio uere arari lubet:quoniam in pingui flatim fulco occupant berbp gracili infccuti fflus ex ficccnt.Nam quç fuccum ucturis feminibus auferant talia autuno melius arari ccr^ td cft.Cato uerna opera fic diffinit:fcrobcs ficri fcminaria propagari in locis eradis

ocr page 382

etbumidis ulmos ficos poma oleafq; prata Acrcoiiri luna fiticntequç rigua no ciut afflatu fauonii defendi herbas malas radicitus erui ficos iter purgari leminaru heri et uctera farciri amp;nbsp;anteg uinea florere incipiat.Ideq; piro florete arare incipiat macra barenofaqrpodea utiq; grauiffima amp;nbsp;aquofiffima.Ita poftremo arato. Orgo bcc ara tio bas babebit notas dentifci primu frucftumoflcdentis ac piri florentis Erit amp;nbsp;t^r tia in bulborum fatu fiUc.Itc in corona floiyc narcifi.N.tnq; amp;nbsp;bpe ter floret:primoqi flore primam aratione offendunt medio fecunda tertio nouiffimam quando in turc fefe alia aliis notas probent. At non in nouiffimis cauctur ne fabis florétibus attm/ gatur bedcra.Id enim noxium amp;nbsp;exitiale efl ei tepus. Quadam uero amp;nbsp;fuas habent notas ficuti ficus cu folia pauca in cacumine acetabuli modo germinct:tunc maxie ferendas ficus.Aequinodlium uernu ad viii.kl.aprilis pcragi uidcf ab eo aduerj/ liarum exortum matutinum Cpfar fignificat kl.aprilis iii.no.apri.In attica ucrgilip uefperi ocultantur.Eede poft pridie in Boccia. Cçfari auté amp;nbsp;chaldeis nonis çgypto orion amp;nbsp;gladius eius incipiunt abfcondi.Cçfar fex idus fignificat imber libre occatu xiiii.kl.maii fgypto fucculp occidut uefperi fydus uchemes amp;nbsp;terra marin; turbidu xvi.attice XV. Cçfari continuoq; triduo lignificat. Afyrie autc xii.kl.ciufdé:hoc etl uulgo appellatum fydus palilium quoniam xi.kl.maii urbis Romp natalis:quo fc re fcrenitas redditur claritate obferuationi dedit nimboi^ arguméto hyadas appcllan' tibus grpcis bas ftcllas quas noffri a fimilitudine cognominis grçci propter fues i' poCtum arbitrates :impcritia appellaucre fuculas Cflari amp;nbsp;viii.kl.notatquot; dies vii.kl. çgypto edi exoriuntur vi. kl.boetiç amp;nbsp;atticp canis uefpcri occultatur fidicula mane oritur v.kl.ac fyrip orion totus abfconditur iiii.aute canis vi.no.maii Cpfari fuculp matutinp exoriutur amp;nbsp;viii.idus eiufde capella pluuialis. Aegypto autc code die canis ucfpcri ocultatur.fic fere in vi.idus maii quieft uergiliai^exortus decurrut fydera in boc tcporis intcruaUo xv.diebus primis agricolp rapienda funt:quibus peragendis ante çquinoéfium non fuffccerit dum fciat inde natam exprobratione fçdam putantium ultes per mutatione cantus alitis tcpcrari quam cuculum uocat.Dedecus habe tur obprobriumq ; meritum falcem ab illa uoluere in uitc deprehendi amp;nbsp;ob id petu/ lantif laies etiam cum primo uerc laudatur aufpicio tamcdcteftabilcs uident adeo minima quoq, in agro naturalibus trahuntur argumentis.Extremo autc hoc tepore panici miliiq; latio eff iuffu eft hoc fcri maturato hordeo :atquc etiam in codé aruo^ elt fignumillius maturati amp;nbsp;ho^ fattoni c6mune lucctcs uefpere per arua Ciccdelp ita appellabant rulhci ftellantcs uolatus:greci uero lampyridas incredibili bcnigni/ tate nature.

Am uergilias in cplo notabiles caterua fecerat non tame bis conteta terreftres fecit alias ueluti uocifcrans.Cur cçlum itucris agricola?Cur fydcraqupris ruftice/Ia te breulore fbmno fclTum promût noeftes Ecce tibi inter herbas tuas fpargo peculi' ares Ifcllas eafq; uefpera amp;nbsp;ab opera diiungédi eftedo:ac ne pollis prçtcrirc miraculo follicito. Vides ne ut fulgor igni fimilis alay coprpflu fubtcgatur fccumq; lucc ha' beat. Et noefte quidc dedi tibi herbas horarum indices amp;nbsp;ut ne fie quidé oculos tu' os a terra reuoccs hcliotropbium ac lupinum circuaguntur cum folc.Cur ctiamnu altius fpccftas:ipfumq;cçlum fcrutaris babes ante pedes tuos ccce ucrgilias inccrtis bp diebus proueniunt:durantq; fyderc fyderis buiulcc partu eas cflè certum cd.Pro inde quifquis pfliuos fructus ante illas feu erit ipfc fruffrabitur fefe hoc interuallo et apicula procedens fabam florere indicat.Fabaq; florefees eam euocat. Dabitur et aliud fintti frigoris indicum. Cum germinare uideris moru iniuriam poftea frtgogt; ris timcre nolito.Ergo opera taleas oliua^ ponere ipfafcp oleas interradere. Rigare prata pquinocftii diebus primis cum herba creuerit m feltucam arcere aquas uinca pampinare amp;nbsp;huic lex fuacum pampini quattuor digitos longitudinccxplcucrint

ocr page 383

Pampinat una opctfiugcz^ ^gctes iterate feritur diebus xx. Ab çquinodlio Citura nocere amp;nbsp;uinep amp;nbsp;fegeti exiftimatur amp;nbsp;oues lauandi bocide tepus eft a uergiliarum exortu fignificant Cpfari.Poftridie arcfturi occafus matutinus iii.idus mauhdiculp exortus xii.kl.Iunn capella uefpcri occides amp;nbsp;in attica canis xi. kl.eiufde Cpfari ori/ onis gladius occidere incipitiii.no.lunii Cpfari amp;nbsp;afTyripaquila ucfperi oritvi.idus arefturus matutino occidit italif vi.amp; iiii.idus delphinus uefpcri exoritur xvii.kl.Iu 111 gladius orionis exoritur quod in cgypto poft quatriduum xi.kl.eiufdc orionis gladius Cpfari occidere incipit viii.kl.uero lulii longidima dies totius anni amp;nbsp;nox breuiffima folfticium conficiunt. In boc teporis interuallo uineç pampinantquot;:cura/ turque ut uinca uctus femel foffa fit bis nouella oues tondentquot; lupinum ftercoradi caufa ucrtitur:tcrra profcinditur.Vicia in pabulu fccatquot;.Faba mctitquot; dein concutitur

Rata circa kalcndas lunii ccduntur:quo¥ facillimaagricolis cura ac minimi i' pendii boc de fe poftulantdici.Relinqui debet in l^to folo uel buido uel riguo ea$ aqua pluuia rigari uia puplica utiliffin u fimul amp;nbsp;bçc ararc:dcin cratire fererc :floic ex fenilibus atq; ex prpicpibus fcno dilapfum fpargere priufqua cratiat.Nec primo anno rigari:nec pafci ante fecunda fçnifecia ne berbç cucllantquot;:obtrituq; hebetentur Senefcunt prata rdbtuiq; debet faba in bis fata uel rapis uel in ilio:mox in fcquente anno frumcto:rurfufqiin prata tertio relinqui:prçterea quoties fint ficilirc: boc cll fcnifecc prptericrint fccari.Elt eni in primis inutile enafci herbas fementaturas:bcr/ ba optima in prato trifolia:proxima graminis pefliina nummuli:filiqua ctiam dira ferendis inuifa amp;cqui(elis;eftad fimilitudinéequinç fçtç. Secandi tepus cum fpica dcflorcfcere ccpcrit at$ roborari.Secandu anteg inarcfcat.Cato fpnum iquit nc feces priufqua fernen matu^ fit.Quidam pridie rigat ubi non funtrigua ncétibus rofci dis fecari mclius.Qupdain partes italip poftmeflem fecant.

Vit boc quoq i maioris ipendii apud priores creticis tantu tranfmarinifq; coti bus notismee nifi olco falcis acicm excitatibus.Igitur cornu propter oleum ad crus ligato fenum cxincedcbat Italia aquarias cotes dedit limp uice.Imperantes ferro ;fcd aquaria protinus uiret Falcium ipiai^duo genera.Italicu breuius ac uel inter uepres quoq; tradfabilc. Gallia^ latifundia maioris cópcndii:quippe médias cedut herbas brcuiorefqi prçtercut. Italus toenû ex dextra una manu fecat. luftum eft una opera in die iuge2.c defecari:alligariqi manipulos M.cc.quaterna pondo feeftû ucrti ad (olé ncc nifi liccù conftrui oportamp;.Nifucrit boc obferuatum diligenter exalarc inatutio nebulam quanda metas mox foie accedi amp;nbsp;conflagrare certum eft.Rurfus rigari de fréta oportamp; ut fecetur autunalc fenu quod uocant Cordum.Interamne in umbra quater anno: ferantur ctiam non rigua uero ter plerifq; in locis amp;nbsp;poftea in ipfo pa' bulo non minus cmolumcti eft g in fcno armétorum:id curatumctoruq; progene' ratio fuum cuique confilium dabit optimu maximequadriga^quçftus.

Olfticium peragi in oétaua parte Cancri amp;nbsp;viii.kl.Iulii diximus. Magnus bic anni cardo:magna res mundi. In boc ufqiad brumam dccrcfcunt dies. At fol ipfe ad aquilone feandes afpcta ardua em cfus ab ca m eta incipitfleéfi ac digcri ad auft^ auéturus noeftes aliis fcx mcfibus:ablaturufq;dici méfura.Ex boc deinde rapiendi conuebendiqi frudtus alios atque alios tepus amp;nbsp;prpparandi fc contra fepua feramque hyemé:dicebatque boc difcrimc indubitatis notis Cignaffe naturam. Quamobrem cas manibus ipfis agricola^ingeflit ucrtique luffit.Ipfa dic folia amp;nbsp;efle confetti f,' deris fignum. Nee filueftrium arbou rernotaruque utin faltus deuios montcfque cadfync quprctibus figna non rurfus urbanarû amp;nbsp;gup topiario tantu ufu coluntur quag in bis amp;nbsp;illa uifcntur ucrtitolcç ate pedes fatç ucrtit tiliç ad mille ufus petedç

ocr page 384

uertit populi alb; etiam uitibus nuptç. Adhuc parum cH ulmu inquit uitc dotata habes amp;nbsp;huius uerfa cum pabulo folia eius HringisrAringis aut deputas.Afpice et tenc-fydus alia parte cflum refpiciut g fpedlauerc pridic.Salice alligas omia huilia arbo^ ipfe e toto capite altior amp;nbsp;huius folia circuagam.Qui te ruflicu qucrcris:non ftat quominus cplum itelligas amp;nbsp;cpleflia fcias. Dabo amp;nbsp;auribus fignu paluboruin utiqicxaudi gemitus trafifTe folilicium caucto ne putes nifi cum icubantem uideris palumbum ab folAicio ad fidiculp occafum xvi.kl.Iulii. Cçfari orion exoritur:zona autecius iiii.no.afTyrif Fgvpto uero prochion matutino pftuofustquod fydus apud Romanos no habamp; nome nifi caniculam hac nolumus intelligi hoc cR minoré ca/ néfanc.ut in aflris pingitur. EAautc magnopere pertines ficut paulo mox docebi' mus 111.nonas chaldeis corona occidit matutio atticporio totus eo die exorifpridic idus lulii amp;nbsp;Fgypto ori6 définit exoriri xvi.kl.augufti.AfTyrip prochion exorif.De inde poAridic fere ubique confeffum inter omne fydus indicans quod canis ortum uocamus.Sole parte prima leonis ingrcffo hoc fit folAicium ac xxxiii.dics fcntiut id maria amp;nbsp;terrp.Multp uero amp;nbsp;fere ut fuis locis diximus.NcqieAei minor ucnera tio g defcriptis in deos Aellis: acccditque folc amp;nbsp;magna pftusobtinamp;caufam xviii. kl.auguAi pgypto aquila occidit.Matutinoethefi.ty prodromi flatus incipiut:quod C^fir x.kl.fentirc cxiAimauit Italiam.Aquila atticp matutino occidit iii.kl.rcgia in pedtorc leonis Aelia matutino Cpfari inmcrgit viii.Idus auguAiarcfturus medius occidit iii.idus Fidicula occafu fuo autunum inchoat ut is annotauit.Sed amp;nbsp;uera ra tio id ficri inucnit vi.idus eiufdc.In hoc teporis intcruallo res fumma uitium agif de cretorio uuis fydere illo quod caniculam appellauimus in carbuncula rcdigutur ut quodam uredinis carbone exuAp.Non coparantur huic malo grandinis proccllp quoque nunq annonp intulere charitate.Agroi ^quippe malafunt illa:carbunculus aute regionu late patetium non diffitili remedio nifi caluniari magis naturam reru homines q Cibi prodeffe mallet.Ferut Democritum qui primus intellexit oAéditqi cum terris cçli focietaté fpernctibus hanc curam eius opulétiffimis ciuium prçuifa olci chantatc ex futuro uergiliai ^ortu qua diximus ratione. OAendimufq; lam pli' nius magna tune uilitatc propter fpem oliuf cocmiffe in toto tracAu ome oleu: mi' rantibusq; paupertaté amp;nbsp;quietédoctrinarum quam ei fciebant in primis cordi eße: atque ut apparuit caufa amp;nbsp;ingcs diuitiai^ curfus rcAituiAcmercc anxic amp;nbsp;auidc do/ mino^ pçnitétiç conceptu iprcbauiAe opcs fibicum uellamp;in facili fore:hoc poAca - fcxtius e Romanis fapientiç aAectatoribus atbenis fecit cadé ratione tanta Iuteraru occabo cA quas çquidé mifcebo agrcAibus negotiis gpotero dilucide atqiperfpicue Plerique dixerunt rore inuAum foie acri frugibus rubigis caufam eGe amp;nbsp;carbüculi uitibus:quod ex parte falfum effe arbitror:omneq; uredinc frigore tantû conflare fo le innoxio.Id manifcAum fiet attédcntibus.nam primûomnium hoc no euenire nifi noctibus amp;nbsp;ante folis ardore deprçhenditur:totumq; lunari ratione c0Aat:quo/ niam talis iniuria non fit nifi intcrlunio:plcnaue luna hoceA prçualétc:Vtroq; eni habitu plena eA ut fppius diximus: fed interlunio omne lumen quod a fole accepit celo regcrit.DiAcretia utriufq; habitus magna fed manifcAa.Nanq; itcrlunio çAatc call dlAima cA: hycinc gelida e contrario. In plenilunio çAate frigidas facit noctes hyeme tepidas.Caufa cuidens:fcd alia redditur a Fabiano grpcifq; auctoribus rftatc enim interlunio ncceflc eft cum fole nobis proximo circulo curat igne eius cominus recepto candes cadé interlunio abfit hyemcquoniä abfcedit amp;nbsp;fol. Ité in plenilunio fftiuo procul abeat aucrfa fbli:hyemcautéad nos per çftiuû circulü accedat.Ergo p fc rofcida quotiés algamp; infinitum quatum illo tépore cadétes pruinas cogelat Ante omnia auté duo genera efTe cflcftis iiuripmcminiAc debemus. Vnum quod tépe/ Aates uocamus in quibus grandines procellç:cçteraq; fimilia intcliigunfiqupcum acciderint uis maiorappellat hçc ab horridis fydcribus excut ut f?pe diximus ucluti

ocr page 385

araturo orione edis.Alia funt illa quç filcnte cçlo ferenifq; noctibus fiunt nullo fen tiente nifi cum faefta funt publica:bpc amp;nbsp;magnçdiffcrétiç a prioribus aliis rubiginé aliis urcdiné:aliis caniculû appellantibus.Omnibus uero fterilitaté de bis nuc dice' mus a nullo ante nos prodita priufq; caufas reddemus.

Vç funt prêter lunare paucis quçcçli locis ede conflant.Nanque ucrgiliç pri' uatim attinet ad fructus: ut aquay: exortu çftas incipiat amp;nbsp;occafu byemis femeflri fpatio inter fe meffes uindemiafqi amp;nbsp;omnium maturitaté coplecftitur. Eflprçtcrea in cplo qui uocatur lacteus circulus etiam uifu facilis:buius defluuio uelut ex ubere aliquo fata cuncta lacftcfcut. Duo:yc fydc^obferuationc Aquilç in fcptétrionali pre et in auflnna caniculp cuius mctioné fuo loco fecimus.Ipfe circulus fertur per fagit tariumatqi geminos.folis.Centra infra equinoctialé circulu fccans comi{Turas eorü obtinete :l,incaquila:illinc canicula.Ideo effetius utriufq;adomnes frugiferas per/ tincnt terras quoniam in bis tantu locis folis terrçq; cogruunt:igitur borum fyderu diebus fi purus at$ mitis aer genitale illum latleumq ; fuccum trafmiferit in terras Içta adolcfcunt fata fi lunp qua dittu efl ratione rofcidum frigus afpexcrit admixta amaritudo ut in lacte puerperium necat modus in terris buius iniurip qua fecit in quacunq; conncxitatc comitatus utriufque caufç:amp; idco non pariter in toto orbe fcn titur ut nec dies aquilam diximus in Italia exoriri id lii.kl.Ianuariasmec patitur ra' tio nature quicg in fatis ante eum diem fpci effe ccrtp.Si ucro itcrlunium icidat oes bybernos fruttus amp;nbsp;précoces Içdi neceffe efl. Rudis fuit prifcoi/: uita atque fine lit' tcris non minus tarnen ingcniofam fuiffe illis obferuationé apparebit q nunc effe rationé.Tria nanqi tepora fructus metuebant:propter quçinftituerût ferias dicfque fetos.Rubigalia:floralia:uinalia:rubigalia numa coftituitano regni fui xi.quçnûc aguntur ad vii.kl.maii:quoniam tune fere fegetes rubigo occupât boc tépus uarro determinauit foie tauri parte x.obtinete ficut tune ferebat ratio.Sed uera caufa et cp poft dies undeuiginti ab pquinoctio ucrno per id quatriduum uaria gentium obier nationein iiii.kl. man canis occidit.Sydus amp;per fe uebemés amp;nbsp;cui prpocciderc cani culam ncccfle fit.Idé itaq; floralia iin.kl.cirfdé mffituerut urbis anno dxvi.ex oracu' lis fibyllf ut omnia bene deflotefccrct:bunc diem Varro determinat foie tauri parté quartadecimam obtinente.Ergo fi in boc quatriduu incident plcniluniu fruges et omnia quçflorebunt Içdi neceffe erit uinalia priora quç ante bos dies funt viiii.kl. mart.deguflandis uinis contituta nibil ad fructus attinamp; nee qup adbuc diximus ad uitcs olcafqi:quoia earum conceptus exortu ucrgiliaru incipit ad vi.idus man ut docuimus.Aliud boc quadrinum eft quod neque rore fordere uclint:exbaurit enim frigidum fydus arcfturi poft pridieoceidens amp;nbsp;multo minus plcniluniu icidere iin. no.Iunii.Iterum aquila exoritur uefperi decretorio die florctibus oleis uitibufque fi plenilunium in eum incidatcquide amp;nbsp;folflicium vin.kl. lulii in fimili caufa dixeri etcanis ortum pofl dies a folfticio xxiii. fed interlunio occidente.quoniam uapore conflat culpa acinique prpeoquuturin callum rurfus pleniluniu nocamp; ad ini.nonas lulii cum fgypto canicula exoritquot; uclcertc xvi.kl.augufli cum italip.Ite xin.kl. aug. cu aquila occidit ufque in x.kl.eiufdc.Extra bas caulas funt uinalia altera qupagut ad xini.kl.fcptébris Varro amp;nbsp;a fidicula incipiente occidere mane determinat quod uult initium autuni effe amp;nbsp;buncdiem feflum tepeflatibus liniendis inftitutu.Nuc fidiculam occidercad vi.idus augufli feruaf.Jntra bpc conflat colefiis flerilitas neq; ncgaucrim poffe eam permutari arbitrio legetium loco^ : cxtuatiu naturas amp;nbsp;a no/ bis ratione demonflrata effe fatis efl.Reeliqua obfcruatione cuiufque coflabut.A1 terutru quide fore in caufa boc cfl.Rcliqua obfcruatioe plcniluniu aut interlunium non crit dubium.Et in boc mirabile benignitate naturp.Succurrit lamprimu banc iniuriam omnibus annis accidere non polle propter flatutos fyde^curfus:nec nili

ocr page 386

paucis noóltbus annindque quado futurum fît facile nofci:ac ne perornes rncfcs timerctur:carumq ; lege diuifum çûate interlunia prptcrg biduo fccura cffc byemc plenilunia ncc nifi pftiuis breuiffimifqi noólibus metui diebus non ita ualerc.Prf' terea ta facile intelligi ut formica minimu animal iterlunio quicfcat:p]eliunio amp;nbsp;etia nocftibus operetur Aué paruam oriente fyrio ipfo die nó apparere donee occidat.E diuerfo orioné prodire ipfo folüicii die.Neutrum uero lunp ftatim noxium effe nee nodtibus quidc nifi fcrcnis amp;nbsp;omni aura qui efeete quoniam ncq; in nube neque in flatu cadunt rores:ficquoq ; non fine remedio farmeta aut palcay aceruos amp;nbsp;euulfas herbas fruticefquc per uineas capofque cum timebis icedito fumus medcbit.Hic e paleis amp;nbsp;contra nebulas auxiliatur ubi ncbulp nocet. Quida tres cancros uiuos ere mari iubet in arbuftis utcarbunculi no noceant:alii filuri carné leuiter uri a ucto ut per totam uineam fumus difpargatur. Varro audior eff q, fi fidiculpoccafu quod eft initium autuni uua pidla confecref inter uites minus nocere tépcftates.Arcbibi us ad antbiocum fyrip rege fcripfit:fi fidili nouo feruetquot; rubeta rana in media fegete non elfe noxias tepeftates.Opera ruftica huius interualli terram iterare arbores circu fodcre:ut ubi pftiuofa regio pofeat accumulare germinatia nifi i folo luxuriofo fodi' enda non funt feminaria purgare farculo meßem ordeacea facerearcam meffem prç parare.Catonis fentétia amurca teperatam uirgilii operofius maiore ex parte pquant tantum amp;nbsp;fimo bubulo dilutiore illiniunt.Id latis ad pulueris remcdiu uidetquot;.

Effis ipfius ratio uaria gallia^ latifundia ualli progrades dentibus in margine infcftis duabus rotis per fegeté pelluntur iuméto in contraria lundlo.Ita direpte in uallum cadunt fpicp Itipulç alibi media falce prçcidunf atque inter duas mergites fpica diftringitur:alibi ab radice euellut quiqi id faciunt profcindi ab fe obiter agru interpretantur cum extrahant fuccu.Diffcretia hfc ubiftipula domos coteguntqua longiffimam fcruant ubi fcni lopia e ftrameto paleam quçrunt paniciiculmo no te/ gunt:milii culmu fere inurut. Ordei ftipulam bubus gratiffima fcruant panicum ct milium pcdlinc manuali figillatim legunt gallipmctfis ipfa alibi tribulis inarca alibi equorum greffibus cxteritur:alibi perticis flagellatquot;. Triticu quo fcrius metitquot; copiofius inucmf:quo celerius ucro hoc fpctiofius acrobuftius;lcx aptiffia anteq granum indurcfcat amp;nbsp;cu la traxerit colore.Oraculum ucro biduo celcrius meflem ta ccre potiufqua biduo Icrius.Siliginis amp;nbsp;tritici etia ratio in arca horreoq; far quia dif ficulter excutitur:coucnit cum palea fua condi amp;nbsp;ftipula tantum amp;nbsp;auftris libcratquot;.

Alca plurcs getium pro frno utuntimclior ea quo tenuior minutiorqi amp;nbsp;puP ucri propior:ideooptima e milio proxima ex ordeo peffima cx tritico:prptcrq lumc tis opere laborantibus culmum faxofis locis cum inaruerit baculo frangut fubftrata animalium.Si palea deficit amp;nbsp;culmus tcritur:ratio hpc maturius defedtus muria du ra fparfus. Dcbincin manipulos ficcatis conuoluitur atque ita pro fçno bubus datquot; Sunt qui accédantin aruo amp;nbsp;ftipulas magno Virgilii prpconio. Sumaautécius ra/ tio ut herbarum feme exurant ritus diucrfos magnitudo facit mcffium amp;nbsp;caritas operario^:.

Onncxa cft ratio frumenti fcruandi orca operofa amp;nbsp;tripedali craflitudine pari/ etc lateritio exedificari lubét aliqui:prêter ca fupernc impleri: nccad flatus ad/ mittcrc aut feneftras habere ullas:alii ab exortu tantu çftiuo:aut feptétrione:caq; fi/ ne calce conftrui quoniam fit fruméto inimiciffima.Nam qupdc amurca prçceperit indicabimus.Alibi contra fufpédunt granaria lignea:columnis amp;nbsp;perflari undique malunt atq; ctiam a fundo:alii omnino pédcnt amp;nbsp;ab tabulato extenuari granu arbi' trantur amp;nbsp;fi tegulis fubiaccat co nfcrucfccre.Multi uétilarc quoque uetant curculio/ nem cnim no dfecendere infra quattuor digitos nec amplius periclitari:columella

ocr page 387

et Guonium ucntum confecto frumento prçdicit:quod miror equidc ficciffimum Aliqui funt qui rubetam ranam in limine orrei pede e logioribus fufpenfam îuebe reiubeant.Nobis referre plurimum tepefliuitas condendi uidcbitur.Nam fi parum toftum atque robuflu collectu fit :autcalidu conditum uitia innafci neceffe cll.Diu turnitatis cauf p plurcs aut in ipfius granicorio efl numerofius ut milio aut fucci pi guedine qui pro humore fufficit tantum ut fifimçaut ainaritudine ut lupino amp;nbsp;ci' ccrculo.In tritico maxime nafeuntur animalia:quoniam fpiffitatc fua concalefcit et furfure erado uefcit tenuior hordeo palea exilis amp;nbsp;legumini ideo no generant: faba craffioribus tunicis operitur ob hoc eferuefcit.Quida ipfum triticum diuturnitatis gratia afpergunt amurca mille modios quadrantali:alii calcidica:aut carica creta aut etiam abfcintio.Eftamp;olinti ac pcrinti amp;nbsp;cubop terra duç corrumpi non finat:ncc fe re condita in fpica Içduntur.Vtiliffime tame feruantur in fcrobibus:quas fyros uo' cant ut in Cappadocia ac Thracia amp;nbsp;hifpania:aphrycpante omia ut ficco folo fiant~ curantur.Mox ut palea fubfternantur.Prpterea cum fpica fua conduntquot; ita frumcti fi nullus fpiritus penetret certum eft nihil maleficiuin nafci. Varro audior rd fi eo' ditum triticum durare annis 1.milium uero centu fabam amp;nbsp;legumina in oleariis ea' dis oblita cinere longo tepore feruari.Idc fabam a pyrrhi regis ptate in quoda fpecu Ambracip ufqiad pyrhaticum pompci magni bellum duraffe circiter annis cxx.ci' ceri tantum mille beftiolpin horreis inafcuntur.Sunt qui urceis cinere fuftratis et il litis acetu habetibus leguminu accruos fuperingerat.Ita non nafci malefica credetes Alii qui falfamctariis cadis gypfb illiniant:alii qui lente aceto lafcrpitiaco refpargat ficcatamq i oleo ungat: fed breuiffima obfcruatio ggt; fi uitiis carere uclis interlunio legere quare plurimu refertcondere quis malit an uédere:crefcéte enim luna frumeta grandefeunt.

Equitur ex diuifionc tcpoi ^autunus a fidiculpoccafu ad pquinodlium ac deide uergiliarum occafum iitiumq ; hyemis his iteruallis fignificat pridie idus au' guflas attice equus ories uefpero pgypto amp;nbsp;Cpfari delphinus occides xi.kl.feptcbris Cpfari amp;nbsp;aflyrip Hella qup uindeinitorappellatquot; exoriri Hella quç mane incipit uin' dcmip maturitate promittes eius argumetum crût acini colore mutati aHyripv.kal. ct fagitta occidit amp;nbsp;Ethefipdefinunt uindcmiator pgypto nonis exoritquot; atticp ardu' rus matutio amp;nbsp;fagitta occidit mane vi.idus Hptcbris Cpfari capella uefperi ardlurus uero medis pridie idus uchemetifrio fignificatu terra marique per dies v.ratio eius bpe iraditur.Si delphino occidere imbrcs fuerint non futuros per ardtu^; fignu ori' entis fyderis eius feruetur hyrundinu habitu:nanque deprphefp intercut xvi.kl.odl Fgypto fpica quam teramp; uirgo exorif matutino cthefipqidefinut. Et hoc ide Cpfari xiiii.kl.adyrip fignificant amp;nbsp;xi.kl. Cçfari comiHura pifcium occidcs ipfumq;pqui/ noHii fydus viii.kl.odt.Dein cófentiüt:quod rarum philippus calippus dofitheus parmcnifchus conon criton Democritus Eudoxus 1111.kl.ocH.capellam matutino exoriri amp;nbsp;iii'.kl.hcdos vi.non.odl.atticp corona exoritur mancafiç amp;Cçfari v.kalen. Emochus occidit matuttino 111.kl. Cçfari corona exoriri incipit amp;nbsp;poH pridicocci/ dunt bcdi uefpcri viii.idus odt.Ccfari fulges in corona Hella exoritur amp;nbsp;111.idus ucr' gilic uefperi idibus corona tota vi.kl.noucbris:fucculp uefperi exoriunf pridie kal. Cpfari arefturus occidit amp;nbsp;fucculç exoriuntquot; cum fole iiii.no.arcfturus occidit uefpc/ ri v.idus noucbris gladius orionis occidere incipit.Dein iii. idus uergilipoccidunt In his tepo^ interuallis opera ruHica panaphes raphanos fercrc quibus diximus di' cbus uulgus agrcHc rapa fpoH ciconi p difceffum magis fcri putat. Nos omino poH uulcanalia amp;nbsp;prpcocia cum panico. A fidiculçauté occafu uiciam phafiolos pabulu et hoc filcntc luna ficri lubct amp;nbsp;frondis prpparandp tepus:hoc cH unus frondator iiii frondarias fifcinas coplere in dic luHu habamp;.Si decrefeete luna preparetquot; no putre' fcit.Aridam colligi non oportamp; uindcmiam antiqui nequamextimaucre matura

ocr page 388

ante pquinodlium lam paffirn rapi cerno:qufobrc amp;nbsp;huius tepora notis argumetis fignentur Leges ita fc habent:uuam calida ne lcgito:hoccfl in ficcitate:ac nifiibcr interucnerit.Quam rorulenta ne legito: hoc eft fi ros nodturnus fuerit nec priufq foie difcutiatur uindemiare icipito. Cum ad palmité pampinus procuberc coeperit aut cum excpto acino ex défitate intcruallum non cópleri apparuerit:non augeri act nos:plurimû refert fi contigat crefcente luna uindemiare grpffura una culeos xx.im plerc debamp;: hic cftpcs iuftis ad totidc culeos amp;nbsp;lacus xx.iugeribus: unum fufficit torcular. Prçmût aliqui fingulis utilius binis licamp; magna fit uaftitas fingulis logi' tudo in his refert non craffitudo fpatiofa melius premunt antiqui funibus uicftifcp loreis ea detrahebant amp;nbsp;ucdtibus intra cannas inucta grccanica mali rugis per coclc/ as bulantibus palis affixa arbori ftclla aliis arca lapidu attollente fecum arbore:quod maxime probatur intra xx.duos hos annos inuetum paruis prplis amp;nbsp;minore torcu' lari pdificio brcuiore malo in media decreto tympana ipofito uinaccis fuperne toto pondere urgere amp;nbsp;fuper prçla conftrucre congeriem.Hoc amp;nbsp;poma colligendi tepus ct obfcruatio cum aliquid maturitate non tépeftatc deciderit:hçc amp;nbsp;feces cxprimédi hpe amp;nbsp;de fructu coquédi filentc luna nodtu: aut fi itcrdiu plena. Cçtcris diebus aut ante exortum lunç:aut poft occafum:ncc de nouella uitc aut paluftri: nee nifi e ma' tura uua quia filigno contigatur uas aduftu amp;nbsp;fumofum fieri putat.luftu uidcmip tépus ab pquinocftio ad ucrgiliai^occafum dies xliiii.ab eo die oraculu occurrit:frigi gidum picari pro nihilo ducctium.Scd lam amp;nbsp;kl. lanua.defectu uafbru uindcmia/ tes uidipifcinisq i mufta condere aut uina effundere priora ut noua dubia recipcrét hoc non tam fçpe prouctu nimio eucnit:g fcgnitia infidiantiu caritati ciuili.Aequi patriffamilias modus cft annona cuiufqianni uti: id pcrçqietiam lucrofiffimu.Re/ iiqua deuinis affatim dióta funt.Ité uindcmia fadta oliuam ede rapienda amp;nbsp;quç ad oleum pertinet:qupqiad uergilia:yc occafum agi debet largius prçmifTa funt.

Is quç . funt necefTaria adiicietur de luna ucntifqi prrfagiis ut fit tota fydcralis ratio pcrtcóta:nanquc Virgilius etiam inumcros lunp qupda digercda putauit De/ mocriti fequitus oftcntationé.Hos legum utilitas quç in toto opere in Lac quoque mouamp; parte. Omnia quç carpuntur ceduntquot; tonduntur innocetius dccrcfccte luna q crefecte fiunt ftercus nifi dccrcfccte luna ne tangito:maximeauteinter menftrua dimidiaq; ftcrcorato:ucrrcs iuuencos:arictes hcdos dccrefcetc luna caftrato. Oua Iu' na noua fupponito ferobes luna plena notlu facito.Arbo^ radices luna plena ope' rito:humidis locis interlunio ferito amp;nbsp;circa interluniu quatriduo. Vcntilariquoque frumenta ac legumina amp;nbsp;condi circa extremam lunam lubct. Seminaria cum luna fupra terram ficri.Calcari mufta cum luna fub terra.Itc materies cpdi quçqialia fuis locis diximus.Neque facilior eft obfcruatio ac iam dittaanobis fecundo uolumie Sed quod intelligerc ucl ruftici poffint quoties ab occidente fble cernetquot;prioribufqi nocftis horis lucebit crefeens erit amp;nbsp;oculis dimidiata iudicabitur.Cum ucro occide te fole orietur ex aduerfo ita utparitcr afpiciantur tunc erit pleniluniu.Quoti es ab ortu folis orictur:prioribufq; ncdtis horis detrahet lumc amp;nbsp;in diurnas extedent de' crefecte erit.Itcruqi dimidia.In coitu uero quod mterluniu uocant cum apparere de ficrit fupra terras aute critgdiu amp;nbsp;fol interlunio amp;nbsp;prima tota die fecunda hora no' cftis uno diftante ficilico acdcindc tcrtia amp;nbsp;ufque xv.multiplicatis hora?^ iifdepor/ tionibus xv.tota fupra terras noélu erit.Eadeq; fub tcrris tota die xvi.ad primç horç nodturnp deftanté ficilicum fub terras agamp;:cafdcque portiones horarum per fingu los dies adiicit ufqiad iterlunium amp;nbsp;quatû primis partibus nocftis:dctraxeritq; fub terris agit tantudem nouiffimis ex die adiiciet fupra terram:alternis aute menfibus XXX.implebit numeros:altcrnis uero detrahet fingulosihpc erit ratio lunaris.

ocr page 389

Entorum paulo fcropulofior obferuato folis ortu quocunq; die libcafflatibus bora dici vi.fic ut ortum cumafiniflro bumcro babcant contra mcdiam facie mcri/ dies amp;nbsp;a uertice fcptctrio crit qui ita limes per agrû currit cardo appellabitquot;.Circua' gi deinde melius efl ut umbram fuam quifq; cernatalioqui poflbomine erit.Ergo permutatis lateribus ut ortus illius diei a dextro bumero fiat occafus a finiftro tunc erit bora vi.cum minima umbra contra medium fiat bomine per buius media lon' gitudinédulci farculo fulcum uel cinere lineam.Vbi uerbi gratia pedum xx.cóucict mediamq ; menfuram boe eft in dccimo pede circufcribi circulo paruo qui nocetur umblicus:qup pars fuerita uertice umbrp:bic erit uétus fcptétrionis.Illo tibi puta' tor arboi ; plagp nc fpcdlét neucarbufta uinep:amp;nifi in apbryca cyrcnis pgypto illinc flante ne aratoiqupqi alia prçcipimus:quç pars lincç fuerita pedibus umbrç meridie fpecftans:bic uctum auflrum dabit quem a grçcis notum diximus uocari.Illinc fla' tu ucniente materiam uinumqiagricola ne tradies bumidus aut çfluofus italic eft Apbryce quidc inccndia cum ferenitate afFert in bunc italip palmites fpedlät fed no plagparboi ^ uitium uc. Hicolcç timeatur ucrgiliay quatriduo bunc caneat infitor calamis gémifque moculator.De ipE regionis eins ora prçmonuide couenit.Fron' dem medio dlearborator nc cedito cum meridiem adede fentias. Pallor pilate con' trahente feu umbra pecude fole in opaco cogito:cum pflatc pafecs in occidente fpe' dlanteante meridicm:pof l meridiem in oriente aliter noxium ficut byeme amp;nbsp;ucre in rorulenta duci:ncc contra fcptctrionc paucris. Supra deidc cludanfita lipiüt ne ab afflatu amp;nbsp;aluo cito pereunt.Qui feminas concipi uolcs in bunc uentû fpcdlantcs iniri cogito.

Iximus ut in media linea dcfignaretur umblicus per bunc modu tranfuerfa cura alia bçccirt ab exortu pquinodtiali ad occafum pquinodlialc amp;nbsp;hmes qni ita fccabit agrum decumanus uocabitur.Ducatur deinde alip duplinepin dccuflis obliqup ita ut a feptctrionis dextera Icuaqi ad auflri dextera ac lenam deCcedant oes per eunde currant umblicû omnes inter le pares fint omiu iterualla paria:quç ratio femel in quoque agro ineunda erit ucl ffpius fi libeat uti e ligno facienda regulis paribus in tympanum cxiguu fed circinnatum adattis rationequa doceo occuriedu ingeniis quoque imperito^ : efl:mcridicm cxcuti placamp;:quoniam femper efl idcm Solaute quotidie ex alio cpli mometo g pridic oritur nequis forte exortu capicdum putamp; lineamdta cpli exadla parte quod fuerit linca amp;nbsp;apud fcptctrionc proximum a parte exortiua folfliciale babebit exortum:boc efl longidimi diei: uentumqiaqui' loncm boream a grpcis dicftum. In bunc ponito arbores uitcfq^Scd boc flate ne ara to frugem nc ferito: fernen ne lacito: prçltringit enim atque percellit bic radices ar' borum quas pofiturus affers prpmonitus cflo:alia robuflis profunt alia infantibus ncc fum oblitus in bac parte uétû a grçcis poi que caetiam uoeât amp;nbsp;idé Ariflotclcs uir imenfp fubtilitatis qui boc ipfum fecit rationcconexitatis müdi rcddcs:qua co trarius aquilo apbryco flat.nec tameeum toto ano in prçdiélis timamp;agricola:mol/ lit fydera çfhte media:mutatque nome amp;nbsp;ctbcfias uocatquot;.Ergo cum frigidû fcnties caucto. At quanto aquilo prpdicitur tanto pcrnitioftor feptétrio eft in bunc Afyç: grçciç:byfpaniç:maritime italip:campaiç Apuliç arbufla uineçqi fpcclct qui mares concipt uolcs in bunc pafcito ut fic ineuntem ineat:ex aduerfo aquilonis ab occafu brumaliapbrycus flabit quégrçci liba uocant. In bunc ad coitu cum fe pecus circu egerit feminas conceptas effe fcito.Tcrtia a fcptetrionelinca:quam per latitudinem umbrç diximus amp;nbsp;decumanam uocauimus exortum babebit pquinodliale uctumcp fubfblanum grpeis apeliote didlum:in bunc falubribus locis uillp uineç fpcdlcnt Ipfe lenitur pluuius tamen efl ficcior fauonius ex aduerfo eius ab pquinocdiali occa' fu Zephyrusagrpcis nominatus inbunc fpedlareoliucta Cato iunitibicucricboat aperitqi terras tenui frigore falubri:bic uitcs putandi:frugefq; curandi:abores fcrcdi

ocr page 390

poma inferedi oleas tractandi lus dabit afflatuq; nutritium cxcrccbit. Quarta a fepté trione linea.Badeam auftro ab cxortiua parte proxima brumale babebit exortu uen tumq iuulturnuin:euru grçcis dicftum.Sicciore amp;nbsp;ipfum tcpidiorcqi.In bûc apiaria et umep italiç galliarumq; fpeótare debebunt.Ex aducrfo uulturni flabit corus ab oc' cafu folRiciali amp;nbsp;occidentali latere feptctrionis gruels ditius argcfles e frigidiffimis et ipfe ficutomnes qui a feptétrionis parte fpirant.bic amp;nbsp;gradines infert.Cauedus et ipfe non fecus ac feptétrio.uulturnus fi a ferena cpli parte cpperit flare no durabit, in notie.At ibi fubfolanus in maiore parte notiis extéditur:quisquis crit uctus fi fcruidus fentictur pluribus diebus permanebit aquilone pronutiat terra ficccfccns repete aulirum bumefcens rore oculto.

Tenim proditia ratione uctorum ne f^pius eade dicantur tranfire c6uenitad reliqua tcpcflatu prpfagia:quoniam amp;nbsp;boc placuifTe uirgilio magnopere uideo.Sig/ dem ipfam ede fppe cocurrere prplia uctorum damnofa imperitis refert. Tradut eu' dem Democritum metente fratre cius damafo ardetilfim o pflu orade ut rcliquç fc/ gcti parceret raperetq; dcfetla fub tetlu paucis mox boris feeuo imbre uaticinatióe approbata quin uerno amp;nbsp;barudincm non nifi impendente pluuia feri lubct amp;nbsp;fru/ ges infccuturo imbrc.Quamobré amp;nbsp;bçc brcuitcr attingimus fcrutari maxic ptinétia primumqiafble capiemus prpfagia. Purus oriens atqinon férues fcrenum dié nu/ tiat.At bybernam pallidus grandine fi amp;nbsp;occidit pridie detenus amp;nbsp;oritur tanto eer tior fides fcrcnitatis.Concauus oriens pluuias prçdicit.Idem ucntos cum ante exo/ ricnte cum nubcs rubefeut. Quod fi amp;nbsp;nigrp rubetibus interuenerit amp;nbsp;pluuias.cu oricntis aut occidentis radii uidetur coire pluuias fi circa occidetem rubefeut nubes fcrcnitatc futurp diei fpondent. Si in exortu fpargcntur partim ad auftrum:partim ad aquilonem pura circa eum ferenitas fie licamp; pluuiam tame uentofq; figniticabut S1in ortu aut in occafu contradli cernenf radii imbrem.Si in occafu cius pluet:aut fl radii in fc nubc trabet afperfam in proximu diem tépeftaté fignificabut.Cu oriéte radii non illuflres emincbut quis circudatc nubcs non fint pluuiam portcdunt.Si ante exortum nubcs globabutur byeme afperfam dcnutiabunt.Si ab ortu repellut' et ad occafum abibunt fcrenitatéSi nubcs folc circumclufcrint:quato minus luinis rclinqucnt:tanto turbidior tepefias erit.Si ucro etiain duplex orbis fucrit co atroci/ or.Quod ft in exortu aut in occafu fiat ita ut crubefedt nubcs maxima oftcndif tem pcflas.Si nonabibunt:fed incumbeta quocüque ucnto fuerintcum portcndét fia mcridic amp;nbsp;imbrcm.Si oriens cingetur orbe ex qua parte is eruperit expedietur uen,/ tus : fi totus defluxerit çqualitcr fcrenitatcm dabit:fi in exortum loge radios per nu/ bes porrigat amp;nbsp;melius crit inanis pluuiam fignificabit:fi antc exortum radii le odé/ dent aquam amp;nbsp;ucntumfi circa occidentem candidus circulus erit nodlis leué tem/ pcflatem:fi nebula ucbemctiorem:fi candente folc uentum: fiautc circulus fucrit ex qua rcgionc is eruperit uentum magnu.Proxima fint lurc lunp prpfagia-Quarta ea maxime obferuat pgyptus:fi fplcndens exorta puro nitore fulferit fercnitate fi ru bicunda uentos: fi nigra pluuias ported ere crcditur. In quinta cornua eius obtonfh pluuiam crcdla amp;nbsp;ifella uctos femper fignificant:quarta tame maxime.Cornucius (cptetrionalc acuminatum atq; rigidum illum prpfigit uentum iferius auUru utraqi redla nodem ucntofam:fi quartam orbis rutilus cigit uctos amp;nbsp;imbres prçmonebit apud Varrone ita cfl:fi quarto die luna crit diredla magnam tépeflatcm in mari prç/ fagit nifi coronam circa fe babebit amp;nbsp;cam finccram:quoniam illo modo non ante plenam lunam byematurum oftendit:fi plenilunio per dimidium pura crit dies fe/ renos fignificabit:fi rutila uctos nigrcfees imbrcs:fi caligo nubis orbe incluferit ue/ tos quale ruperit:fi gcmini orbes cinxerint maiore tépeflatem amp;nbsp;magis fi très erunt aut nigri interrupt! atquediilradi.Nafccns luna fi cornu fupcriorc abadtrato furget

ocr page 391

plumas decrefcens dabitfi inferiore ante plenilunium:fi in media nigritia illa fuerit imbrem in plcnilunio.fi plena circa fc babcbit orbem:ex qua parte is maximefplc debit ex ca ucntum onédamp;:fi in ortum cornua craffiora fuerint borridam tepeftaté Si ante quarta non apparuerit ucnto fauonio flante bycmalis toto mefe erit:fi xvi. uebcmentius flamea apparuerit afpcras tempeftates prçfagict. Sunt amp;nbsp;ipfius lunp viii.articuli quotiens fblis in angulos incidit plerifq; inter cos tantum obferuätibus prpfagia eius:boc eft iii.vii.xi.xv.xix.xxiii.xxvii.amp; interlunium.Tertio loco ftcllai^ obferuationc cHcoportamp;.Difcurrcrc bçc uidcntur interdû ucntiqi protinus requug in quorum parte ita prçfagicrc.Cçlum cum çqualiter totum erit (plcndidu articulis temporum quos propofuimus autunum ferenum prrfagabit' amp;nbsp;frigidum.Si ucr ct eftas non finc riguo aliquo tranfierintautumnu ferendaedenfum minusq; uc' tofum facient.Autumni fcrenitas uentofam byeme facit:cum repete ftella^ fulgor obfcuratur ut is neq; nubilo nc$ caligine fulgeat graues denuntiat tepeftates.Si uo litarc plures ftellp uidcbuntur quo ferentquot; albcfcétcs ucntos ex bis partibus nutiant acfi pure ftabut certos:fi idinpartibus pluribus ficticonftantes uctoseffundcntfi ftcllarum errantium aliquam orbes incluferintimbrem. Sunt in figno cancri du^ ftellp paruçafelli appellatp exiguum inter illas fpatium obtinente nubeçulagua prp fepia appellant:bçc cum cplo fereno apparere defierit atrox byems fequitur.Si altera carum boc cft aquiloniam caligo abftulerit aufter {cçuit:fi auftrina aquilo arcus cu funt duplices pluuias nuntiant a pluuiis ferenitatenon pcrinde certa. Circulus nu' bis circa fydcra aliquam pluuiam. Cum çftatem ucbcmétius tonucritg fluxerit uc' tos ex ca parte denuntiat. E contra fi minus tonueritimbrc.Cum fereno cplo fulgu ra erunt amp;nbsp;tonitrua amp;nbsp;bycmauit atrociffimcautécumcxomnibus quatuor partibus cçli fulgurauerit. Cum ab aquilone tantum in poftc^c dicm aquam portedet cum a feptctrione ucntum cum cum ab auftro uelcboro aut fauonio noefte ferena fulgu' rauerit uetum amp;nbsp;imbre ex iifdc rcgiombus dcinonftrabit. Tonitrua matutina uétû fignificant imbrem meridiana nubes cum fereno in cplo feruntquot; a quacunque parte id fiet ueti expedientur.Si code loco globabuntur appropinquantefq; foli difcutiantquot; ct bpe ab aquilone fiat ucntos.Si ab auftro imbres portendent.Sole occidcntc fi cx utraque parte cius cflu pet8c tempeftatem fignifiçabunt:ucbemcntius uero ab ori' ente in nodtem aquam minantur ab occidente in pofterumdicm:fi nubes in ucllera lanç fpargentur multç ab orictc aquam in triduum prçfa gient.Cû in cacuminibus montium nubes confidet byemabit.Si cacumina pura fient difercnabit.Nubcgra uida candicante quod uocant tempeftaté albam grando iminebit c^lo quis fereno Nubecula quis parua flatum dabit proccllofummcbulp c motibus defeendetes aut cplo cadentes ucl in uallibus fidentes fcrenitate promittet. Ab bis terreni igncs ^jxi me fignificat pallidi naque murmurantesq; tepeftatum nuntii fentiuntur. Pluuip etiam fi in lucernis fungi fi flexuofc uolitet fama. Ventum amp;nbsp;lumina cum ex fefe flamas elidunt aut uix acceduntur.Ite cum ex eo pendete fcintillp coaceruantquot; ucl cu tollentibus ollas carboadbçrefcit aut cum contcdlus ignis fauillam difcutit fcitilla ue emittit ucl cum cinis in foco concrcfcit.Et cum carbo ucbementer perlucamp;. Eft etaqua^ fignificatio mare fi traquillu in portu a curfu ftabit:murmuraueritue itra fc uentuin prpdicit: fi id byemem amp;nbsp;imbrem littora rippq; refonabunt tranquillo afperam tepcftateni.It e maris ipfius traquillus fbnitus fpumpue difperfp aut aqup bullantes pulmones marini in pelago pluriumdie^ byemem portedunt.Sppe amp;nbsp;fi lentio intumefcit flatque altius foluto lam intra fe effc uctos fatetur amp;nbsp;quidc amp;nbsp;mo tium fonitus nemorum mugitus prpdicunt amp;nbsp;fine aura quç fentiatquot; folia ludentia lanugo popoliaut fpinçuolitans aquifque plumf rimantes atq; etiam in capis uen/ turam tepeftatem prpdicens fuus fragor.Et cpli quidc murmur non dubiam babet fignificatione prçfagiunt amp;nbsp;animalia delpbini tranquillo mari lafciuicntcs flatum

ocr page 392

ex qiu ueniunt parte. Item fpargentes aquam idc turbantes tranquillitatem loligo uolitans c6cbçadbprclcctcs echini affigentes fefe aut barenas faburrantes tepefiatis figna funt.Ranpquoq i ultra folitum uocalcs amp;nbsp;fulicc matutino clangore.Iter mer' gi anatcfcp penas roflro purgites ucntu.Cftcrpq;aquaticpaues concurfantcs.Grues in mediterranea feflinantes mcrgi mariaaut fiagna fugi ctes .Grues filetio per fubli meuolantcs fcrenitatem. Sic noctua in ibre garrula aut fcrcno tcpcflatc:coruiq fin/ gultu quodi latratos fecp concutientcs fi continuabut:fi uero carptim uoce reforbe/ bunt uétofum imbre. Graeculi amp;nbsp;pabuli fero a palumbis recedentes byeme amp;nbsp;albf aucs cogregabuntur amp;nbsp;cum terreftres uolucrcs cotra aquam clangores dabut pfun/ dcntefqi fefe fed maximccornix birundo tam luxta aqua uolitas ut pennas fppe per' cutiat.Qupcp in arboribus habitant fugitatos in nidis fuis amp;nbsp;anferes cotinuo eligore intepefliui.Ardea in mediis barenis triflis:ncc miru aquaticas aut in totu uolucrcs prrfagia aeris (entire.Pecora exultantia amp;nbsp;indecora laiciuia ludetia eafdé fignificatio' nes habet. Et boues cflum olphites fcq; lambetcs contra pilu turpefq; porci alienos fibi maniplos fcm lacerantes fcgniter ue amp;nbsp;contra induftrii fui. Formicp abfcoditçq; concurfantcs aut oua^geretes. Ite uermes terrei erumpentes.Trifoliu$inorrefccrc et folia contra tepeflatem fubrigcre certu cfl. Nec no amp;nbsp;cibis mcfiqinollris uafa qui bus çfculentu additur fudorc repofitoriis relinquctia diras tépeftates pronütiant.

YDERVM QVOQVE TEMPESTATUM/ que ratio ucl ipcritis facili atqi indubitato modo moftra la efl:uerecF itelligcntibus no minus cofcrunt rura de' prphedendo cplo g fyderali fciétiaagro colendo ,pximi multi orto:y: curam fecere nobis nue protinus ad ifta tra fire tcpefliuum uidetur.Miramurq; quofdam fcientip gratia eruditionis ut gloriam ex bis petétes ti preterite multa nulla metione babita rerum fponte curauepue' nietium.Prpfcrtim cum plerifq; cay: prpcio ufuque uitp maior etiam g frugibus perhibeatur auctoritas atq; ut a confeffis ordiamur utilitatibus quçcp no folum terras uci^ocs etiam maria rcpleucrc feritur ac dici nequiter fruges nequiter hortefia potefl linu:fcd in qua no occurramp; uitç parte:quodue miraculum maius effe queat moucat fgyptum italif fi tantum ut galcrius a freto ficilip Alexandriam vii.die puencrit Ba/ bilus vi.ambo profecti :çflatc ucro proxima xv. Valerius marianus ex prptoriis fena' toribus a puteolis viiii.die leuiffimoafflatu herbam effe qua gadis ab berculis colu-nis vii.die in hofliam afferatur amp;nbsp;citeriore bifpania iiii.prouiciam narbonéfcm tertio apbrycam altcro quod eft molliffimo flatu cótigit c.flatico legato lubii Crifpi pcó/ fulis audax uita fcelcz; plena aliquid feri ut uétos pceUafque rccipiat amp;nbsp;parum elfe fluctibus folis ucbi.Iam uero nec uela efle fatis maiora nauigiis:fed guis amplitu' dini antennarum fingulç arbores fufFiciant:fuper cas tame addi uclo:y: alia uela prp terg in proris amp;nbsp;alia in puppibus pandi ac tot modis prouocari morte:dcniqi ta puo fcminc nafci quod orbe terrarum ultro citroq;oportamp; ta gracilia ucnata no alte a tel' lure tolli:ncq; id uiribus fuis necti fed fractu prçcifum tonfumq;amp; in molli cia lanç coactum iniuria naturç ac fumma audacia amp;nbsp;quo pcruenire nulla cxerratio fufficit Contra inuétoré dictum fu o loco a nobis cui fatis non fuit hominé in terra mori nifi periramp; amp;nbsp;infepultus.At nos priore libro imbres amp;nbsp;flatus caucdos frugu caufa uictufquc prçmonebamus.Ecce feritur hornis manu mctif ciufdc hornis ingcnio ucntos in mari optamp; propterea ut fciamus fauiflc pçnas nibil gignitur facilius ut

ocr page 393

fentiamus nolente id fieri natura urit grand dctcrioréq; etiam terram facit.

Eritur fabulofis locis maxime unoq; fulco:nec magis feflinat ali.Vere fatum çftate uellitur:amp; banc quoq; terrç iniuriam facit:ignofcat taméaliquis fgypto feréti ut arabip Indiq; merces ipottamp;:ita ne amp;nbsp;gallip cenfentes boe redditu.motcfq; mari oppofitos effe non eft fatis amp;nbsp;a latere oceani obftare ipfum quod uocat inane cadur' Cl Caleri ruteni bituriges:ultimiq; bominu extimatu morini. Imo uero gallip uni' uerfç uela tcxunt.Iam quidé amp;nbsp;tranfrenani boftes:nec pulchriorem aliam uefte co:^ fçminçnouere.Qua admonitione fuccurrit quod M.Varro tradit in ferano^ failia gétilitiu effe fçminas linea uefte non uti .In germania auté de foffia atqi amp;nbsp;fub terra idopus agunt.Similitcr etiam in italic regione aliana inter padum Ticinumq ; ânes (ubiacamp; Abiterna in europa lino palma fecanda in uicino eni alianis capeffuntreto nina amp;nbsp;in Emilia uia fauétina cadore alianis femper crudis fauctina proferuntquot;retoni nis tenuitas fummadenfitafqi candor çq; fauctinis:fed lanugo nulla apud alios gra' tiam:ipud alios offcnfioné babamp; neruofitas filo çqualior pene g araneis iftinitus que cum dente libeat experiri rideo duplex g cçteris precium amp;nbsp;ab bifpania citeriore fplendoré babamp; lini prçcipuu torretis in quo polit natura qui alluit tarraconé et te/ nuiras mira ibi primu carbafis rcptis:Nondudu ex cadem bifpania zoelicu ueit in Italia plagis utiliffimü.Ciuitas ca gallicie amp;nbsp;oceano propiqua eft fua gloria amp;nbsp;cuma no in capania ad pifcium amp;alitum capturas.Eadé amp;nbsp;plagis materia.Ncqieni mores cunétis animalibus infidias g nobismetipfis lino tédimustfed cumanpplagpcóci/ dunt apros bp fcaeui ferri:cóuincutacicm. Vidimufq; lam tantç tenuitatis ut anulu bominis cu epidroinis tranfirct uno portante multitudine qua faltus cingcrcf.Nec ld maxime mirum fed fingula ca?^ ftamina Céteno quinquagcno filo conflare ficut paulo ante lunio lupo qui in prpfeeftura fgypti obiit. Mirentur hoc ignorantes in çgypti quondä regis quéamafim uocat toracc in rbodioi^ infula tédi téplo minufue ccclxv.filis fingula fila cóflare:quod per fe expertu nuper Romp pdidit Mucianus ter cóful paruafqi lam religas eins fupereffead cxperiétiu iniuriam Italia amp;nbsp;pelignis etiamnu lini honoré habet.Sed fulonum tantu in ufu nullu effe candidius langue fi milius ficut in culcitris prpcipuam gloria cadurci obtinet. Galliarû hoc ad torméta paritcr luentum Italip guidé mos etiamnü durât m appellatioe ftraméti.Aegyptio lino minimum firmitatis plurimu lucri. Quittuornbi genera tanitiu ac pelufiacu buticum tentiriticum regionu nomibus in quibus nafcunf.Superior pars cgypti in arabiam nergens gignit fruticé que aliqui goffipion uocant plures xylon amp;nbsp;ideo lina inde fadta xylcna paruus eft fimiléq; barbarp nucis frueftu defert cuius ex interi' ore bombice lanugo netur nec ulla fr.nt in candore mollitia ue ptpferéda:ueftes ide facerdotibus pgypti gratiffimp. Quartum genus othominu appellant dit e paluftri uelut barudie dutaxat paniculacius Afip gcnifta facit lina ad retia prpcipue in pifca' do durantia frutice madefacto x.diebus aethiopes In dig e malis Arabes cucurbitis in arboribus ut diximus de geniflis. Apud nos maturitas cius duobus argumctis intclligitur itumefcetc fcmineaut colore flauefcéte. Tunc cuulfum amp;nbsp;in fafciculos manuales colligatu ficcat in fole pedens conuerfis fuperne radicibus uno dic:mox v.aliis in cotrarium ucrfis falcium cacumibus ut feme in medium cadat.Inter medi' camina huic uis efl ut in quodam ruflico ac prpdulci Italip tranfpadanp cibo.Sed la pride facro^ tantu gratia.Poft deindemenem tritica uirgç ipfç merguntquot; in aquam foilbus tepefactam pondere aliquo dcpreffp.Nulli enim leuitas maior maceratus i^ ditio eftmébrana laxatior. Iterumg iuerfp ut prius fole ficcatquot; mox arefactp in faxo tonduntquot; Aipario malleo quod proximu cortici fuit ftupa appellatur deterioris lini lucerna:^/: fere luminibus aptior amp;nbsp;ipfa tamc pectitquot; ferreis aenis donec ois mébrana

ocr page 394

dCC0meetur.Meduilç numerofior diftincftio cädore mollitia linumq; ncrc amp;uiris decorum cfl:corticcs quoq;dccuffi clibanis amp;nbsp;furnis probet ufum.Ars depectendi digercdiq; luftu eft quinquagenis fafciu libris quinafdenas carminari.Itei^ deide in filo politur illifum crebro in filice amp;nbsp;aqua tertio q; rurfus tudif clauis fenip iniuria mclius.Inuétum eft iam eti a quod ignibus n.b abfumcret. Viuu id uoeät ardctes que in focis conuiuioy : ex co uidimus mappas (ordibusexuftis fplendcfcctes igni magis q pofTentaquis regu inde funebres tunicç corporis fauillä ab reliquo feparat cinere.Nafcitur in defertis aduftifq; foie Indiç ubi no cadunt îbres inter diras ferpe/ tes affuefcitq; uiuere ardedo.Ra^ inuctu$ difficile propter quod latamp;Ruffus deep tero color (pledefcit igni cu inuetu eft çquat pretia excellctiu margaritai^. Vocatur autc a gruels abpftiuum ex argumeto nature. Anaxilaus auCtor eft liteo co circudata arboré furdis iCtibus amp;qui nó exaudiantquot; cçdi.Ergo huic lino pricipatus in toto or/ be proximus biffino mulicru maxic dclitiis circa belim acbaiç genito quaternis de/ nariis (crupula eius pmutata quonda ut auri rcpcrtaqi lintcoi^lanugo e uillis nauiu maritima% maxime in magno ufu mcdicinp cft amp;nbsp;cinis fpondii uim babamp;.Eft et inter papaucra genusquoddi quo candore litea prpcipuu trabut:teptatu eft tingi li/ num quoq; amp;nbsp;ucdiu infaniaaccipcrc.In Alexandri magni primuin claffibus indo amne nauigantis cu duces eius ac prpfeCti certaininc quoda uariaffcnt ifignia nauiu Rupuerut littora flatu uerficoloria pedente uelo purpureo ad aClium cu M.Antoio Cleopatra uenit codcqi effugit.Hoc fuit ipcratorip nauis infignc.Podca in tbeatris tanta umbra fecere quod primus oium iucnit Q_.Catulus cum capitoliu dedicaret Carbafina deide uela primus in theatro duxiffe tradiflentulus fpiter apollinaribus ludis.Mox Cpfardictator totu forum Romanuitcxit uiaqi (aera ab domo fua amp;nbsp;eli uum ufqi capitolinu quid numeri ipfo gladiatorio mirabilius uifum tradut.Deide et fine ludis Marcellus odauia forore Augufti genitus in çdilitatc fua auunculi xi. Cofulis a kl.augufti uelis fo^ inubrauit ut falubribus litigates cofiftcrcnt quatu mu tatis moribus Catonis Ccforii qui fternenduquoq ; forum muricibus ccnfucrat:uc la nuper amp;nbsp;colore cpli ftellata per rudétes fere etia in ampbiteatris pricipis Neronis rubet in cauis pdiu amp;nbsp;mufeû ad foie defendut.Cetero manfit cadorc pertinax gratia honor etiam amp;nbsp;troiano bello.Cur eni no amp;prçliis interfit ut naufragus:Toracibus tame ligneis paucos pugnaffe tcftis eft Homerus hinc fuiffe amp;nbsp;nauiu armamenta apud eude intcrprptanf eruditiores: quonta cum fparta dixit fignificaucrit fata.

Parti quidc ufus multa poft facula captus eft nec ate poeno^ arma quç prima hifpaniç itulcrunt herba amp;hçc (ponte nafccs amp;nbsp;quç no queat fertuincufq; proprie aridi foil uni terrç dato uitio. Nanq; id malum telluris eft nec aliud ibi (eri autnafci potcft.In Aphryca exiguum amp;nbsp;lutile gignitquot; Cartbagincfis hifpanip citerioris por tio.Nec hpc to ta fed quatenus paritur motes q; fparto operit:hinc ftrata rufticis coru hinc igncs ficefq; hinccalciamia amp;nbsp;paftoi/: ucftis animalibus noxium prçtcrq cacu/ minü teneritate ad reliquos ufus laboriofe euellitquot; ocreatis cruribus manibus teétis manicis couolutü-oflcis ligneifuc conamétis:nuncin hycméuix.Facillime tarnen ab idibus mais in lunias hoc maturitatis tépus uulfum fafcibus in aceruo animatu biduo tertio rcfolutu fpargitquot; in (ole ficcafq; amp;nbsp;rurfus in fafcibus redit fub teda po/ Aea maceratquot; aqua marina optime amp;nbsp;dulci fi marina defit.Siccatuq; foie iteru rigatquot; Et fl répété urgerat dcfidcriû perfufum calida in folio ac ficcatu itis compediû ope/ re fatetur:hocautc tundit ut fiat utile prpcipue in aquis mariqiluecftu in ficco prçfc runt e canabifunes amp;nbsp;fpartum alitquot; ctia demefTum ucluti nataliu fit ipéfa. Eft qdé eius natura itcrpolaris rurfumq; qllibamp; uctuflum nouo mifcetquot;/ Verutamccbplcéta turanimo qui uolamp; miraculu cxtimare qto fit in ufu oibus terris nauiû armamctis machinis çdificationii: aliiq; dcfidcriis uitç. Ad hos ocs ufus fudiciant minus xxx.

ocr page 395

pafTuum in latitudinealittore cartbagis noup:minufq;in lógitudiécfre rcperiuntur longius uc ipédia probibét:iunco grçcos ad funes ufos nomini credamus quo ber' barn cam appellat:pofica palmaru foliis filuraqimamfeftu cfl.Inde träflatü a poeis fparti ufum per gfimile ueri cft.Tbeopl^raüus audtor eft cc bulbi genus circa ripas amniu nafccs.cuius inter fummû cortice camqi parte gg uefeuntquot; clic lanca naturam cx quaampilia ueftes quçda côficiantr.Scd ncq;regionéin qua id fiat ne quicg dili' gétius prçterq eriopboró id appellari in cxéplaribus qupequidé luencr i tradit.Ncq; omnino ulla mentione babamp; bulbi gene:^ circa ripas amniu nafcentis:cuius inter fummum corticé cam qi parte qua uefeung femperbabamp;. Sparticuefta cura magna perfccutus ccccxc.annis ate nos ut alio lam loco diximus quo apparamp; poft id tépo/ ns fpatiû in ufum ucniffc fpartbum.

T quoniam a miraculis re^ cupimus fequamur co^ ordinc in quibus ucl ma' ximu cft aliquid nafci aut uiucre fine ulla radice.Tubera uocanamp;bfe undiq; etiä ter' ra circûdata nullifq; fibris nixa aut faite capillamétis:ncc utiq; extuberate loco in quo gignunt aut rimas fcntienterneq; ipfa terrç cobçrét.Cortice etiâ includuntquot; ut plaé ncc terra effe poffimus dicere ncq; aliud g terrç callû. Siccis bçc fere amp;nbsp;fabulofis lo' CIS fruteco fifqi nafeunf. Exccdût fçpc magnitudine mail cotonci in librali pondere Duo eo¥ genera barcnofa dctibus inimica amp;altcra finccra.Diftinguutur amp;nbsp;colore ruffo nigroqi amp;nbsp;intus cadido laudatifTimaApbrycp crefcutamne uitiu id terrp.Neq; eni allud mali ut itelligi poteftamp;an 4)tinus globetquot; in magnitudine in qua futurû eftamp;uiuût.Atnon facile arbitror intclligi poHe.Putrcfcédi eni ratio cómuis eftbis cum ligno larcio licinio prçtorio uiro lura reddcte in bifpania Cartbagie paucis bis annis Icimus accidifTe mordéti tuber ut deprpbefus intus denarius primos dentes inflccftcramp;:quo manifcftû erit terrç natura in fc globari:quod ccrtu eft ex bis gup na icuntquot; et feri non poffunt.Simile eft quod in cyienaica prouicia uocat mifi prpcipuu fuauitatc odore ac fapore:fcd carnofius.Et quod in tbracia ceraniu de tuberibus bpo traduntquot;peculiariter.Cum fuerit imbres autûnalcs ac tonitrua crebra tue nafci amp;nbsp;ma ximec tonitribus:nec ultra annu durare.Tenerrimaucro ucrno cffe.Quibufdä locis acceptantur riguis et Icruntquot; iicut mitylenis negat nafci nih cxudatioc fluinu iuedto femine aptitari.Eftaute is locus in quo plurima nafeutquot; Afip nobiliffima circa lap fa cum öc ailoponéfum:in grpcia ucro circa bclim.

Vnt amp;nbsp;in fungoru genere a gtpeis dicftp pczicequp fine radiccaut pediculo na fcuntur.

B bis proximu dicetur auctoritate clariffimu lafcripitiu quod grpci fyripbi uo cantin cyrcnaica prouitia repertu:cuius fuccus uocat' lalier magnified in ufu medi' camentisq;amp; ad pódus argéti denarii pcfum.Multis la annis in ca terra no inueitur quoniam publicai qui palcua conducunt maius ita lucru fentiétes depopulant pe/ coi/: pabulo.Vnus omnino caulis noflra repertus memoria Neroni pricipi miflus cft.Siquando ici dit pecus in fpetie nafcctis boe deprpbcdiü figno oue cd comederit dormiente protinus.Capra fternutante diuqi lâ non aliud ad nos inuenit qcp in p/ fidc aut media aut armenia naicit laflèr amp;nbsp;multo ifra cyrenaicu:id quoqiadulteratur gummi aut (acropenio aut faba fracta. Quominus omittédu uidet C.Valerio M. herennio cofulibus Cyrenis aduecta Roma publice laffcrpitn podo xxx.Cpfarc uero dictatore initio belli ciuilis itér ant argctdqi protuliÜe ex prario lafTerpitii p.c.xi.Id apud auctores grpcip uetuftissios iucnimus natd in brcpitio répété madefacta tcllu re circa bcfpcridd ortos firtimq imaiorc vii.annis ate oppidd cyrenau quod códitum fuit urbis nodrç ano cxliii.Vim auté illa per quattuor Itadia in Apbrycp ualuilTe in ca lalcrpitium gigni folitum referri cdtumaci amp;nbsp;fi coleret' in deferu fugiente radice

ocr page 396

multi crafTiq; caule ferulaceo aut fimili craffitudine huius folia Mafpitû uocabant apio maxime fimiliarfcmc erat foliaceu Folium uero ipfum dcciduuuefci pccora fe lita:primoq ; purgari mox piguefcere carne mirabilem in moduiucuda. Poft folia amifla caule ipfo amp;nbsp;homies uefecbant quot;nbsp;deeoefto affoqi amp;nbsp;elixo eo:^ quoq; corpora xl. primis dicbus purgante uitiis oibus.Succus duobus modis capiebatquot; cradice atque caulc amp;nbsp;hpc duo erat noia rincias atqicaulias uilior illo ac putrefecs radice cortex ni/ ger amp;nbsp;ad mercis adulteria: fuccu ipfum in uafa coiccftu admixto furfure fubinde co/ cutiendo ad maturitate perducebatmi ita feciffcnt putrefecte argumetumerat matu ritatis color ficcitafqifudorc finito.Alii tradunt lafferpitii radice fuiffc maiore cubi/ tali tubero quo in ea fuper terra hoc incifo profluere folitû fuccu ceu lacftis fup nato caulc quçmagudcriuocarutFolia aurei coloris pro femme fuiHe cadentia a cams or tu auflro flante ex his laffcrpitiu nafci fblitu anuo fpatio amp;nbsp;radicc amp;nbsp;caulc cofumcti bus fefe:hoc amp;nbsp;circufodi folitu prodidcrc:nec purgari pccora:fed egra fanari autpro' tinus mori quod in paucis accidere pcrfico filphio prior opinio cÓgruit. Altcrugc nus clus eftquod magudaris uocatquot; tenerius et minus ucbemétis fine fucco quod circa fyriam nafcitur nó proucniés in cyrcnaica regioé.Gignitquot; amp;nbsp;in parnafo monte copiofum quibufda lafTerpitiu uocatibus per qup oia adulteratquot; rci falubcrrip utiliP fimpq; audforitas Probatio finceri prima in colore modice ruffo amp;nbsp;cum frangitquot; ca' dido intus:Mox traflucete gutta aquç faliua quç liqucfcat.Vfus in multis medica' mibus. Sût etianû duo genera non nifi fbrdida nota uulgo cû qucHu nullo polleat In primis rubia tingcdis lanis amp;nbsp;corns nccefTaria laudatilfiä Italica amp;nbsp;maxié fubur' bana amp;nbsp;ois pene prouitip fcatctia fpóte prouenit.Scriturqi fimilitudié eruilip. Veru fpinofus caulis ac geniculatus hoc eft quinis circa articulos in orbe foliis.Semé cius quos in medicina ufus habeat fuo dicemus loco.Atq; uocatquot; radicula lauadis demu lanis.Succu habamp; mi^ tantu cófcrés candore mollitia$.Nafcitquot; fatiua ubiq;amp; fpo' te prpcipue mafia fyriaq; faxofis amp;nbsp;afperis locis:tras euphraté tamélaudatiffia caulc fctulacco tenui amp;nbsp;ipfo cibis idigcna^ expetito amp;nbsp;unguétc quicquid fit cu quo deco' quatquot; folio oleaftri Itim grçci uoeät. Floramp; çflatcgrara afpeeftu. Ve^ fine odore fpi/ nofo amp;nbsp;caule lanugmofo fern ié nulla radix magna quç conciditquot; adquêdiótu eft in ufum

B bis fupereft rcuertiad orto^ cura amp;nbsp;fuapte natura memorandam.Et quota antiquitas nihil prius mirata eft g et helperidû ortos ac regu adonis amp;nbsp;alcinoi Itéqi péfiles fiue illos femiramis fiue aÜyriç rex cyrus feccrit:de quo^ operc alio uo' lumie dicemus. Romani quidé reges ipfi coluere.Quippc etia fuperbus tarquinius nuntiû 111Ü feçuû atqi fanguinariû filio remifit ex orto in xii. tabulis legû noftrarû nul g nommâtquot; uilla femp m fignificatioé ca ortus.In orti ucro çdiû qobré comitata eft amp;nbsp;religio quodam ortoq; amp;nbsp;foro tintû contra iuidctium fafcmatioés ducari uidc' mus.In remedio faturica fignaqq ortos tutclçueneris alignante plauto.lam gdem orto¥ nomme in ipfa urbe dclitias agros uillafqi poffidet primuiq; hoc iftituit atbc nis epicurus otii magifter ufqiad cum moris notuerat oppidis haberi rura.Romp guidé per fe ortus ager pauperis erat. Ex orto plebei macelli tanto inocctiorc uidfu Mergi eni m profunda fatius eff amp;nbsp;ollreay genera naufragio cxquiri.Aucs ultra faf fim amne pcti amp;nbsp;fabulofo quidé terrore tutas imo fic prpciofiorcs alias in numidia fthiopia$ in f epulchras aucupari cû feris madereq; cupiété quod mandatalius.At hercule g uilia hpc g parata uoluptati fatictatiqi nifi cadé quçubiqi indignatio occur rcramp; ferédû fane fuerat cxquifita nafei poma alia (apore alia magnitudicalia móftro pauperibus itcrdicfta.Inuetcrari urna fuccifqi caftrari ne cuig adeo loga ede uitam ut noäte fc gcita putét.E frugibus quoep quada alcdi fibi excogitate luxuria ad medul lam tantu ca?; fuperq; priffina^ operibus exccllaturis uiuerc alio pane procc^.Alio uulgi tot generibus ufq; ad ifimam plcbc defcedéte anima etiam ne in herbis difcri'

ocr page 397

menîuentû cn:c,pcfq;diÆ?rctiam feere in cibo etiam uno ade uenali.In bis aliqua quoqifibi nafci tribus negant caulc in tantum faginato ut pauperis mefa no capiat Silucftres fecerat natura ortulos ut pallim quifquedcmctcramp;-Ecce altiles Ipeélant afparagi amp;nbsp;Raucna ternas libras repcdit.Heu prodigia uctris miz^effe no licere tar dius pecori licamp; uefci no licamp; plebi.Aquçquoq; feparant T amp;ipfa naturp elcmetain pecunia difcreta funt bi niues illi glacie potit poenafq; motiu in uoluptate gulp ucr tunt.Seruaf algor çftibus excogitat q; ut alicis melibus nix algcat:decoquuntalias quas mox amp;nbsp;illas byemat.Nibil itaq;boi:fic quoq;re^ natura placamp;:eti ane herba aliqua diutia tantu pafcit.Nemo Geros auctinofq; motes amp;nbsp;iratç plebis feceffus cir/ cufpcxcrit.Mox .n.certe pquabit quos pecunia fcparauerit.Itaq; hercule nullu macci 11 ucdtigal maius fuit Romç clamore plebis icufantis apud oincs pricipes donec rc' miflum eft portoriu mercis huius :c6pcrtuq; no aliter qupftuofius cetum habcri aut tutius ac minorc fortune lurecu credafpcfio ea paupe^. Is in folo fpofor cft amp;nbsp;fub die redditus fupcrficicfq; cçlo quocuqi gaudes.Ortoriu Cato prodicat caules amp;nbsp;hinc priinu agricole cxtimabant prifci amp;nbsp;iic ftati faciebat ludiciu. Ncqua cnamp; in domo matci faillis.Et hçc cura N.fçminçdicebafubiidulges eflbe ortus.Quippe e carna/ rio aut macello uiuedu amp;nbsp;nec cautes amp;nbsp;nue maxime probabat damnâtes pulmctaria qupegeret alio pulmctario.id erat oleo parcere:ni carnis ctii defideria erit in expro/ bratice orti maxlc placebit quia no egeret igniparcerctq; ligno.Expcdita res amp;nbsp;pata, fcmp:undeamp;acetaria appellant' facilius cocoqui: nec oneratura fenfum cibo amp;quç mimeaccederetdefideriu panis co^ ad codiineta pertinens fatefdomi uerfuri ficri foliti atq; nondditiu piper quçfitû quçq; trif maria pctimus.Iaquoq; in fcncftris fu is plebs urbana imagle orto^ quottidiana oculis rura prpbcbant anteq prpfigi pro' fpedtus ois coegit umltitudls innumere fcua latrocinatio.Quaobre fit aliquis amp;nbsp;his bonos neue auctoritate rebus uilitas adimat cu prçferti etia cognoia proce^ idc nata uidcamus laducinofq; in Valeria familia non potuiffe appellari amp;nbsp;cotingat aliqua gratia opcrecurçqinofttç.Virgilio quoq;c6fdlo g fit difficile uerbo^ honore ti par uis pcrbibcre.

Rtos uillp lugedos non eft dubiû riguofq; maxime habcdos fi cótigat perfluo amne.Si minus cputecrita orgals uencninaticis uel tollenonum hauAu rigi' dos Solû prolcidchdü a fmonio in autunû properandû amp;nbsp;poft xiiu.dies iterandûqi ante bruma.Odo lugcrû operis palarii luftû cft.Fimu tres pedes alte eu terra mifce/ tl areis diftiguicafque rufpis puluino^ ; thoris ambiri fingulos tramitu fulcis qua dctur acceffus hoi Icatebrifqidecurfus

N ortis nafcétiü alia bulbo comédantquot; :alia capite:alia caule:alia folio.alia utroqi alia cortice:alia cute alia cartilaginc:alia tunicis carnofis alio¥ frudus inquot;terra eft:aliorü nó nifi extra.Quçdi lacct öe crefcut ut cucurbits amp;nbsp;Cucumis:eadc óc pen-dét qq grauiora multo ctii his que in arboribus gignut.Sed cucumeris cartilagine cortex huic uni maturitate tranlit in lignum, Terra coduntquot; raphai napique amp;nbsp;rapa Atqialio modo mule fifcr paflinacç. Qu^da uocabimus ferulacea ut anctu maluas Nanq tradunt audores in arabia maluas vii.mcfcarborefccre baculoruqj ufum prp/ bcre cxteplo.Scd arbore malui in mauritanea lixi oppidi pftuario ubi hefperidu or' ti fuiflc produnt ' cc.paffibus ab occano luxta dclubru herculis antiquius gaditano ut ferut ipGm altitudinis pedes xx. craUitudinis qui circuplcdi nemo polfit. Iri ii' mili genere habebitquot; amp;cannabis: necno amp;nbsp;carnofa aliqua appelhbimus ut ffogias in humore pratoru enalcetes. Fungoy : cni caUu in ligni arboruep natura diximus ct alio genere tube^ paulo ante cartilaginu gcncris extraq terram cft.

Vcumis mira uoluptatc Tyberio pricipi expetitus: nullo quippe no dic coti' git amp;nbsp;pcfilcs eo¥ ortos promouctibus in loicm rotis olitoribus rurfulque hybernis

ocr page 398

diebus intra fpeculariu mnnimeta rcuocatibus.Qui amp;nbsp;laclc mulfo fcmie coi/: biduo macerato apud antiquos grpciçaudtores fcriptucft ferioportere ut dulciores fiant) crefeut qua cogunt forma in Italia uirides amp;nbsp;q mimi in prouintiis qmaxi amp;citrini aut nigri placet copiofinimiapbrycp:gradiffimimcfip.

St cum magnitudic cucumeres excedere pepones uocatquot; :uiuut aufti in Horna eo in poflez^die nec perfici queutin cibis no ifalubres tameplurimu natura. Oleu odere mire nec minus aquas diligut.Dcfcdli quoqiad eas modicc diftates arrepunt Contra oleu refugiut aut fi quid obftamp; ucl fi pedeat curuantquot; udq; uel una nóódde/ prpbendif.Si uas cu aqua fubiiciatquot; a quattuor dtgitoi^ iteruallo defcedctibus pofte rum dié.At fi oleû eodémodo fit in hamos curuatis.Idé in fiftula flore demiffo mi/ ra longitudine crefeut.Ecce cum maxime noua forma eo^ in campania proucncrit mali cotonei effigie forte primo natu ita audio:unû mox femine cxillo genus fadlu Melopeponas uocat.No pedet hi fed humi rotudanf.Mi^ in his prêter figuram colorcq; amp;nbsp;odoréquod maturitate adepti qg no pcdentcf Hat ia pediculo rccedut.Co lumeUa fuu tradit comentu ut toto anocotigant frutice rubi q uaHiffimu in apricu loeu trafferre amp;nbsp;recidere duu digito^rclicHa Hirpe circa pquinodtiu uernu:ita in me' dulla rubi fcmic cucumeris iniito terra minuta fimoqi circu aggregatas refiftcre fri' gori radices.

Vcumei^ grçci tria genera fecere:lacoicu:fcitalicu:boeticu. Ex bis tantu lacoi/ cum aqua gaudere. Sût qui herba quçuocaf culix noie circa femé eo^ niacera tum feri lubcat ut fine fcmic nafeaf.Similis amp;nbsp;cucurbitis natura dûtaxat in nafcédo aquç hyemé odere.Amat rigua ac fimu:ferunfambo feine in terra fefquipedali fof fura inter çquinodtiû uernû amp;nbsp;folHitiû palibus tarr é aptifrimc:aliqui malût ex kl. Mart.cucurbitas amp;nbsp;noniscucumeresamp;pquiquatros fcrere.Simili modo amp;nbsp;reptati bus flagellis feadétes parte tame afpera in tedtu ufep natura fublimitatis auida.Vi/ res fine adminiculo flandi no funt uelocitas pernix Icui ûbra caméras aut pergulas Inde hpe prima duo genera Cumerariu amp;nbsp;Plcbeiu quod humi codif in priorem ire tcnui pediculo librat pondus immobile aurç.

Vcurbita uero omimodo fafligaf uaginis maxie utilibus coieefta in cas poftg defloruit,crefcitq;qua cogif forma.l-'leruq; amp;dracois intorti figura libertate uero pc fill coccfla iam uifa eft ix. pedum lógitudis pticulati cucumis floramp; fibi ipfe fupflo/ refcés amp;nbsp;ficciorcs locos patitur cadida lanugie obductus magifqidum crcfcit Cucur bitai; numcrofior ufus amp;nbsp;primus caulis in cibo:atq7 cx co totü natura diucrfa.Nup in balneay ufum uencre urecoy uice. lapridc uero etia cado^ ad uina codéda cortex uiridi tener dcradif.Nihilominus in cibis cibus falubcrac lenis pluribus modis ex his rame qui perfici humano uetre no queat fed no itumefeat.Semia quç proxima collo fuerit proceras pariut.Ite ab imis fed no eóparandas fupradidtis:quç in medio rotûdas:quç in lateribus craŒis breuiorcfqi.Siccantquot; tn ûbra amp;cû libeat fcrerc inaq macerant.Cibis quo lógiorcs tcncriorcfq;co amp;gratiorcs amp;nbsp;ob id falubriorcs quç pc dedo creuere mimûqi femis talcs habet. Dnrttta cius in cibis gratia terminate casqi femini feruatquot; ante hyeméprocidi non eft mos poflca fumo ficcant.Condédis hor' téfium femibus ruHicç fuppelledtili iuéta eH ratio qua cibis quoep fcruarct:eodcmqi modo cucumis ufq;ad alios pene prouctus ctid quidé iiuria fit.Sed amp;nbsp;fcrobe opaco in loco harena fubflrato fcnoqi ficco opertos ae deide terra uirides feruari tradut.

Vnt amp;nbsp;filueftres in utro$ genere cx oibus fere hortéfibus. Sed amp;nbsp;his medica tatum natura efl:qobré difFerétquot; in fua uoluia. Riliquacartilaginu nature terra oculta tur oia in quibus de rapis poteramus uideri nifi medici mafculini fexus facerentin

ocr page 399

bis rotuda latiora uero amp;nbsp;cocaua fçinini pronatiora fuauitatc amp;nbsp;ad codendu faciliora quç fçpius fata trafcunt in marem.

Idc naporc quiq: genera fecere Coryntlrium Cleoncu Lyotbafium boetium et quodper fe uiride dixerunt.Ex bis in aplitudineadolcfcit corintbium nuda fcrc ra' dice.Solum.n.boe genus fupernc tédit no ut cetera in terra.Lyotbafium quidc tbri cium appellat frigo^ patiénflimum.At bcetiuin dulce eft rotunditate ctiä breui no' tablie.Ncq; ut clconcum prologum.In totum quidéquo^ tenuiora folia.Ipfi quoqi dulciores quo^ fcabra amp;nbsp;angulola amp;nbsp;borridaamariorcs-Eft prçtcrea genus filueftre cuius folia funt crucp fimiliatpalmaRompa miterninis datur ide Nurfinis Tertia noftratibus.Cetera de fatu eorum in rapis dicta fint.

Ortice amp;nbsp;cartilagine cóftat rapbai multif^co:^ cortex:eraffior etia g quibufda arbo^.Amaritudo plurima illis eft amp;nbsp;pro craffitudic corticis:estera quoqialiquado lignofaamp;uis mira colligédi fpitu laxadiq;rucftus.Obidcibus illiberalis utiqi fi pKie olus madat.Si uero cum oliuis dtruptis rarior rucftus fit minulq; fptidus. Aegypto mire celebratquot; propter olei fertilitate quod e femie eius faciunt boc maxic cupiut fe/ rcre fi liccat^quonum amp;quçftus pluiq e frumcto amp;nbsp;minus tribut i cft nulluq; copi' ofius olcu.Genera rapbeni grfci fecere tria folio^ diffcretia Crifpi atq; Icnis amp;nbsp;tertiu filueftre atep buicleuia quidc folia: fed brcuioraac rotuda copiofaq; ac fruticofi. Sa/ por auteafper amp;nbsp;medicameti inftar ad cliciendasaluos amp;nbsp;in prioribus tame différé/ tia fernis eft:quoniä aliqua penis aliqua ad modû exiguû ferut.Hcc uitia no cadunt nifi in crifpa folia.Noftri alia fcccre genera.Algidcfe a loco lôgû atqi triflucidû.AI/ teru rapi figura quod uocat fyriacu fùauiffimû fcrc ac tcncrrimu bycmifcp patiens prçcipuu taméc fyria no pridé aduceftû apparamp;:quoniâapud aueftores no tepcritur Id auté tota byeme durât. Etianû unû filucftrc grcci cberain uocat potici armo alii leucé noftri armoracbia fronde copiofius q corpore. In oibus auté probädis maxié fpedafcaules.Initio eni rotudiores craffiorefq; ac lógis canalibus folia ipfa triftiora et angulis borrida.Seri uultrapbanus terra foluta buida fimu odit palea cotetus fri gore adeo gaudamp; ut germaia ifantiu puero2 4magnitudine çquamp;.Scrit poft idus fe. ut uernus fit.Itcrucp circa uulcanalia quç fatio melior:mulri et martio et aprtli (crût et fcptébri icipiéteicrcméto.Cófert alterna fblia circuobrucrc:ipfas uero accumulate Nam qui extra terra cm erfcritdurus fit atqi fungofus.Ariftomacbus dctrabi folia p bycméiubamp; amp;nbsp;nclacunp ftagnent accumulari ira in çftate grädcfcere.Quidä prodi/ dcre fi palo adacto cauerna palea in yi.digito^altitudie iftcrnaf.Dcidc (emé fimu que amp;nbsp;terra cogcrafad magnitudine fcrobis crefccre prpcipue tamé falis alunt . Ita$ etiam talibus aquis irrigatquot; amp;nbsp;in çgypto intro fpargüfubi funt fuauitatc prccipui in totu quoqi Elfugic amaritudo eo^ eximitquot; fiutq; codis fimiles:nanqi amp;nbsp;codi dulce/ feut amp;nbsp;in napou uicé trafcut.Crudos mcdici fuadét ad colligéda acria uifce^ cu falc iciunis effeatqnta uomitionibusquot;prçparat meatu. Tradût amp;nbsp;prçcordns neccAarium hunc fuccû ptafyafin cordi itus ibprété no alio potuiflc depelli cópertu fit in çgypto regibus corpora mortuo? ^ ad ferutados morbos ifecdtibus: atqiut cft grpea uanitas-Fertur in téplo apollinis dclpbici adeo cpteris cibis prolatus rapbanus ut cx auro du ceretquot; beta cx argéro rapu e plumbo.Scires no ibi genitu M.curium ipcratoré quem bofpitum Icgatis aurum repudiatu afferétibus rapum torrétc in foco iuétum anales noftri prodiderc.Scripfit amp;nbsp;mortbion grçcus de rapbano unû uolumé utiliffimi i cibis bybcrno tpc cxiAimiï.Iidéq; détibus fep iimici quoia atterat:Ebora certe po' Ilunt.Odium bis cum uitc maximum rcfugitqi luxta fatos.

Ignofiora funt reliqua in cartilaginu genere a nobis pcfita.mirûque omnibus

ocr page 400

uehemetia fiporis incfle.Ex bis paftinacae unu genus agrcfle fpote proueit.Altera gerere feritquot; radice uel femie primo ucre uel autuuo ut bygino placamp; februario Au guflo Scptébri Odtobri folo galtiffimerefoffo Annicula utilis ede icipit birna utr lior gratior autuno patmifqi maximc:et fic ciuoq;uirus intracftabilc illi eft.

Ibifcu a paftinaca gracilitate diftat damnatu in cibis fed medicinç utilc.Eft et quartu genus in eade fimilitudine paftinacç qua noftri gallicû uocât:grçci uero glau ca:cuius genera etia quattuor feccre.Ité medicadicédum.

Ifer amp;nbsp;ipfum Tiberius priceps nobilitauit Hagitas oibus anis a germafa Gel' dubo appellatur caftellû rbeno ipofitu ubi generofitas prçcipua:ex quo apparamp; fri' gidis locis côuenire left logitudie ncruus quiidecocftis extrahitquot; amaritudîs magna parte rclidta.Quç mulfo in cibis teperata ctia in gratia u ernt'.Ncruus idc amp;nbsp;paftina cç maior dûtaxat anniculc fi feris fatus mcfibus Februario Martio Aprili Augufto Scptcbri Ocftobri:brcuior bis fed torofior amariorcp inula per fc flomacbo iiinicif' fima.Eadé dulcibus mixtis falubcrrima pluribus modis auftcritate uidta gratia luc nit.Naq; amp;nbsp;in poliné tóditur arida liquidocp dulci téperatquot; amp;nbsp;dccotta poftca autafler uata uel macerata pluribus modis amp;nbsp;tunc mixta defruto aut fubaefta mcllc uuisuc paifis aut piguibus careotis alio rurfus modo cotoneis malis uel forbis aut prunis aliquando pipcre aut tbimo uariata defettus prpcipuc flomacbi excitat illuftrata maxime lulipaugufte quottidiano cibo.Supuacuueius femé. Quoia oculis ex radi cc cxcifis ut barudo ferit'. Seritur auté amp;nbsp;bçc Öó fifcr amp;nbsp;padinaca utroqi tepore ucre et autuno magnis fcminu itcruallis: inulauc minus quatcmoi^ pedu quonia fpatiofe fruticat.Sifcr auté trafFcrre melius.

Roxima buic eft bulbou natura :quos cato in primis ferédis prpcipit celebras mcgaricos:uc¥nobiliffima eü fcylla qg medicamini nata cxacuédoq; aceto:ncc ulli amplitudo maior:ficuti ncc uis afpcrior.Duo genera mcdicinp.mafculu albis foliis fpmina nigris:amp; tertiu genus cft cibis gratu Epimenidu uocatu anguüius folio ac minus afpero feminis plurimu oibus cclcrius tamé proueniut fata bulbis circa late/ ra natis amp;nbsp;ut crefcat folia qup funt bis ainpla dctlcxa trita obruuf.Ita fuccuomnein fc trahunt capita.Spóte nafcuntquot; copiofiffiéin balcaribuscbufoq; ifulis ac per bifpa' nias unu de eis uolumc codidit pythagoras pbilofopbus colligés medicas uircs qs proximo reddemus libro.Reliqua bulboi^ genera diffcrût colore magnitudic luaui täte quippe eu quidä crudi mandantquot; ut in eberonefo taurica.PofI bos in aphryca na ti maxic laudant :moxapuli.Genera grpci bpe fecerc. Buluinéfe tanion pition aco/ cogyan cgylippas byfcricbion.In hoc mi^ imas eius radices crefeere byeme.Vcrno auté cu apparuerit uiola minui ac cotrabi tue deide bulbu ptguefccrc.Eftitcr gene' ra amp;nbsp;quod in çgypto biaró uocat fcyllç proximûaplitudie folits lappati caule reclo duu cubito^baculi craffitudie radice mollioris naturç quçcdif amp;nbsp;cruda. Effodiûf bulbi ante ucr aut deteriores illico fiût fignu maturitatis cit folia decidere inarcfcen/ tes ab imo uctuftiorefqi iprobat.Ité paruos amp;nbsp;logos.Contra rubicûdis rotûdioribus que laus amp;nbsp;grandiffimis amaritudo plerifq; in uertice cft.Media eo^ dulcia bulbos nô nafci nifi ex femme priores tradidcrut.Scd amp;nbsp;prçncftinis capis fpote nafeuntur ac fine modo etiam in ramoi^caruis.

Rtéfibus oibus fingulç funt radices ut rapbanoquot;bctçapio maluç.Ampliffima auté lapato ut qup defeédat ad tria cubita filucftriûore tumida effofla quoq;diu ui' uii.Quibufda tamé capilhtç ut apio maluç:quibufdâ furculofe utozimo aliis carno fe ut betç aut magis etianu croco.Aliquibus ex corticc amp;nbsp;carne coftätut raphano et

ocr page 401

npis. Quorûdam gciculatç funt ut gramis: qupredii no habet radice flati in pluri bus nitunt capillamétis ut atriplex amp;nbsp;blitu.Scylla autc amp;nbsp;bulbi amp;cppe amp;alliû no ni fi in réélu radicantquot;.Spote nalcctiu quidam numerofiora funt radice g folio ut calax per diélu crocu:florct cü fraxino fcrpillu abrotanum napi rapbai méta ruta amp;nbsp;cetera quidédcflorcfcunt cum cppcre.Ozimuauté particulatu amp;nbsp;ab imoincipit quadecau fadiutiflime floramp;:boc amp;nbsp;in bcliotropio berba eucit. Flos aliis candidus:aliis lute/ us:aliis purpureus:folia cadût:cacumibus origanoiiulf amp;nbsp;aliquido rutç iniuria Içfç Maxime cócaua funteepp getio .Alliu cepafqi inter deos iiuriç lurado babamp;çgyptus

Aepf genera apud grccos:fardia:famotbracia:alfidcna;fetania:fcyfta :afcalonia ab oppido ludcç nominata.Oibus etiam odor lacbrimofus amp;nbsp;prpcipue cypris mini me gnidiis oibus corpus totu piguitudis ca^ cartilagice cuélis fctania mima exee/ pta tufculana fed dulcis.Scbifba aucc tx alcalonia codiuntquot;. Scbiflam byeme cu co' ma fua reliquat.Vere folia detrabut amp;alia fubnafeuntquot; iifdé diuifuris:ûde amp;nbsp;nome boe exéplo reliquis quoqi generibus detrabi lubct ut in capita crefcant potiufquam in fcm etipfa.Afcalonia^ propria natura:cteni uelut flerilefcutab radice:ct ob id fe/ mine feri illas no dcpoi lulTcre grçci.Prçtcrea feriuscirca ucr autcû germinet traffer ri ita crefcefTere amp;nbsp;eo properare prçteriti teporis pcfitatioé.Feflinandû autc in bis eft cuonia natura celeriter putrcfcût.Si deponantquot; caulccmittut amp;nbsp;femen ipfçqicuane/ fcut.Eft amp;nbsp;coloi^difFcrétia. Afamo eni amp;nbsp;fardibus cadidiflimp prouciut. Sût amp;nbsp;in honore amp;nbsp;crcticçde quibus dubitat uti ne epde fint que afcalonicF:quonia fatis capi ta craffefeut dcpofitis caulibus amp;nbsp;feine.Diftit faporc tatû dulci.Apud nos duo pri ma genera unû codimctariu quas illi gctin noftri pallacanan uocat.Serif mcnfibus martio aprili maio.Altcy capitatu çque ab pquinodlio autuni ucl a fauonio.Gcne' ra eius auftctitatis crdineapbrycana gallica tufculana afcalonia amitcrnina:optiaau téquçrotudiflima.Itc ruft acrior g cadidaificca g uiridis amp;nbsp;cruda g codla ficca q con dita.Seritur amiternina frigidis amp;nbsp;bumidis locis amp;nbsp;fbla allii modo capitc. Relique femme proxiaq; çftate nullu feme emittut fed caput tatu quod iarefcit. Scquéti autc anno permutata ratioé femegignitquot;.Caput ipfum corrupitquot;: ergo oibus ams fepara/ tim femécepp eaufa feritur feparati cepp femis.Seruantquot;autéoptie in paleis.Gétium pene fine capite cft.Ccruices tätum longp amp;nbsp;ideo totu in frode Ifpiufqi refecatur ut porru.Idco amp;nbsp;illud ferut nó deponût.Cçtcro eppas ter fofTo iblo feri lubct cxtirpatis radicibus berbay iniungcrc dcnas libras itermifceri faturenia: quoni a melius pro/ ucniat.Runcari preterea amp;nbsp;fariri fi no fçpius quater.Afcaloniam méfe februario fe' runt noftri.Semccppai^ nigrefccre autc icipics anteg iarefcat metunt.

Tde porto in bic cognationédici c6ueit prrferti cu fcéliuo auéloritatë nuper dederit priceps nero uocis gratia ex oleo ftatis méfiu oibus diebus nibilaliud ac ne pane guidé ucfcédo.Scritquot; femie ab pquinoélio autuno fi feéliuu facere libueritdé fius in cadé area fccafdoncc deficiat ftercoretq; femp.Si nutritquot; in capita anteg fccetquot; cu increuerit in alii area trifferatquot; fummis toliis leniter rccifis ante medulla amp;nbsp;capiti bus retraélis tunicisue extremis-Antiqui filice uel tegula fubicdla capita dilatabant boc lté in bulbis:nue farculo Icuiter radices cóuellunt ' ut delûbatç alit ncqidiftrabit Jn figno quod cu fimoIptocp folo gaudeat.Rigua odit amp;nbsp;tamé proprietate quadam foil coftat:laudatifTimus in çgypto mox boftip atqi aritiç.Seéliui duo genera berba' ccu folio icifuris cius cuidétibus quo ututquot; mcdicamétarii.Alte^ genus fuauidioris folii rotudiorifq; icifuris Icuioribus famaeft Melam equeftris ordis reu ex procura/ tionc aTyberio pricipe acccrfitu in fumma defperatioé fucco porri ad triu denario^ argéteo^ podus baufto cofefti cxpirafTc fine cruciatu an pri oré modum negat nox' turn cfTe.

ocr page 402

Lliu ad multa ruris prçcipue'm edicameta prodede creditur tenuiffimis amp;nbsp;quç feparantur m uniuerfum mébranis uelatur mox pluribus coaugmétat nuclcis amp;nbsp;bis feparati ueftitis afpcri faporis quo pluris nuclei fuere boceflafperius. Tediu buic quoqi alitu cçpif nullum tantum cocftis genei/: differentia. In tempore praecox maturefeit lx.diebus .Tarnen in magnitudine ulpicum quocp in boe genere graeci appellau ere alliû cypriû.alii aritifcordon prçcipue apbricç celabratu inter pulmétaria ruris gradius.Allio trito in oleo amp;nbsp;aceto mii/:quantû increfeat fpuma. Quidam amp;nbsp;alliu ulpicium m piano feri uetant caftcllatimq; grumulis imponi diftantibus inter fc pedes ternos .Inter grana uero iiii digiti itereffe débet fimul atq; tria folia erupc/ runt faririgrandefcut quo fppius fariunf.Maturefcentiu caules deprçffi in terram obruuntquot;.Ita cauetquot; ne in frondem luxurient In frigidis utilius uere fcri q autumno cetero ut odore carcant omnia bçc lubentur feri cum luna fub terra fit colligi cum in coitu.Sme bis menander e grpcis audior eft.AHiu edentibus fi radicem betae i prua tollam fuperederit odorem extingui.Sunt q amp;nbsp;alliu amp;nbsp;ulpicum inter compitalia ac faturnalia feri aptiffime putent. Allium ex femine proucnit:fed tarde, primo enim anno porri craffitudine capite efficit.Sequeti diuiditquot;.Tertio confumatquot; pulcbriufqi tale exiftimant quidam in femen exire uetat fed intorqueri caules fatiuos.Vtcaput ualidius fiat.quod fi diutius allium cçpaf^ inucterari libeataqua falfa tepida capita ungenda funt.Ita diuturniora fient melioraq; ufui amp;nbsp;in fatu flerilia Allii contenti funt primo fup pruas fufpcndiffe abunde$ ita pfici arbitratur ne germinent quod facere allium cppamq ; extra terram certu eft amp;nbsp;cauliculo audio euanefeere. Aliqui amp;nbsp;allium palea feruari optime putat. Allium eft et in aruis fponte nafcens.Alum boc uocant:quod aduerfus improbitatem alitum depafcentium femina codlum nercafei pofrit abiicif.Statimqiqup deuorauere aues dupentes manu capiuntquot; amp;nbsp;fi paulum commonere rcfopitp.Eft et filueftre quod urfin^ uocant odore mili capite prçtcnui foliis grandibus.

N orto fatorum celerrim e nafeuntur ozimum blitum napus eruca.Tcrtio cni die erumpunt anctum quarto ladlucaqiquinto rapbanus fcxto cucumis amp;nbsp;cucurbita vii prior cucumis.Naflurtiu amp;nbsp;finapi quinto.beta aeflate.vi byemc.x.atriplex.viii. ccpae.xix.aut.x x.Gentium.x.aut xii. contumacius coriandrum cimolea quidem amp;nbsp;origanum pofl.xxxdicm.omnium aut difficile apium.Quadragefimocnim diccu cclcrrimc maiore ex partc cmergitaliquidamp;feminuaetas confert:quoniam rccetius maturius gignit in porro gctbio cucumi cucurbita .Ex uctercaute celerius proue/ niunt.Apium beta cardamum cumela origanu coriandrum .Miru in betae femine Non enim tota eodem annogignit:fed aliquid fcqucnti.aliquid tertio.Itaq; ex copia feminis modice nafcitur.qua edam anno fuo tantum pariunt.quidam faepius ficut apium porrum getbiu bçc eni femel fata pluribus annis reftibili fertilitate pueniut Semina pluris rotuda aliquibus obloga paucis foliacea amp;nbsp;lata ut atriplici quibufda angufla amp;nbsp;canaliculata ut cumino differunt amp;nbsp;colore nigro candidoq; Itcm duritia furculacca in foliculo funt Rapbano finapi rapo nudum fernen apii coriandri ancti feniculi cuini cortice obdudtu bliti betae atriplicis ozimi ac ladlucis at ladlucis in h nugic. Nibil ozimo fecundius cum maledidlis amp;nbsp;probris ferendum prçcipiunt ut Içtius prouciat.Sato etia pauitquot; terra ad ada cuminum qui ferunt procantur ne exeat Quç in cortice funt difficilime maturefcunt maximcqiocimuamp;gyt forfi.Siccatquot; oia ac funt fecuda utiq; meliora nafcutquot;accruatim fato femine q fparfo.Ita certc porru amp;nbsp;aHiu feruti lacieis colligatu apiu etia paxillo cauerna fadla ac fimoingcfla.Nafcuntquot; autc omia aut fcmie aut auulfioc.Quaeda fcmic amp;nbsp;furculo ut ruta origanu ozimum praecidut cni amp;nbsp;boe cu pucitad palmi altitudiém.quaeda amp;nbsp;radice amp;nbsp;fcmie utcçpa alliu bulbi amp;nbsp;fi quo:^^ radicem mimiflo:y: reliquat.Eo^ uero quça radice nafcutur

ocr page 403

radix diuturna amp;nbsp;fruticofa eft ut bulbigetbii ac fcylle frutificant alia amp;nbsp;no capite ut alliû amp;nbsp;beta caule recifo fore quidéomîa regcrmiant exceptis qup no feabiofum caule habent,Eft amp;nbsp;in ufu ucro ocimus raphanus lactuca hac etiam fuauiorem putant a regermiatóc. Raphaus utiq^iucudior detractis foliis atcq dccaulcfcat-hoc et i rapis Nam amp;nbsp;cçdé direptis foliis cooperta terra crefeut duratqi in pftate fingula genera fût ocimo lappato blito nafturtio crucç atriplici coriandro aneto.hpc eni ubiq;eade funt necp aliud alio melius ufq; ruta furtiua tatu Raucire fertilius putat ficut apes furtiuas peffie.Nafeufeti a no lata.Metafti ^nepete itibu pulegiu cotra plura genera fût coy quç diximus dicemuf$ in primis de apio

D cni quod fponte i hüidis nafcit bclyofelinu uocatquot; uno folio: nee hirfutum rurfus 1 ficcis h/pofelinü pluribus foliis fimile hclyofclino.Tertiû eft oreo felinum cicutp follis radice tenui fcmic ancti miutiorc tame.Eftaute fatiuis diffcretiai folio defo crifpo aut rariore amp;nbsp;Icuiorc.Ite caule teuioreaut craffiore amp;nbsp;caulis alioy cadidus ed alloy purpureus alioy uarius

Aeftuepgrpei tria fecere genera unû lati caulis adeo ut urciola olitoria ex hisfcita ripdidcrût.Foliû his paulo maius herbaceo amp;nbsp;äguftiffimü amp;nbsp;alibi cofûpto ieremeto altcu rotûdi caulis.Tertiû (effilequod lacoicû uocat.alii gencra colorcfqiex tepore fati uo difcreucre.Ede.n.nigras qy feme méfe ianuario feraf albas quay martio rubétes quarü aprili.Etomniü eay platas poft bios méfes differri.Diligétiores plura genera faciut purpureas crifpas capadocias grçcas 16giora bis folia cauliqilati prçterca longi amp;nbsp;angufti 1 cibis fimilcs.pcffimü autc geus cü expbratione amaritudis appcllauere picridia.Eft etiamnü alia diftictio quç mcconis uocatquot; a copia laótis (bporifere quaq omes faporé parère credafapud atiquos italiae hoc folû gcûs eay fuit et ideo lactucis nomcadicdtû purpurea maxiç radicis ccciliana uocat.rotûda uero ac minimaradice latis foliis arcilida quidaq;canuchcû quoiam hoc maxie refragetquot; ucncri. Eft quide natura omibus rcfrigcratrix.amp;ideo pftate grata ftoacho faftidium auferunt cibique appetetia faciût.Diuus certe Auguftus laamp;uca cofcruatus i cgritudinc fertquot; prudctia Muf p medici cû priorps cameli rcligio nimie cffe carOCin tatû recepta comedatione ut fcruari etiaialieos mefes eas ex oximcllc litas reptû fit fanguincm quoqiaugere creduf.Eft etiamnü quç uocat capria lactuca de qua diceus itcr medicas. Et ccce cû maxie cocpit irrepere fatiuis admodû ^phata quç cilicia uocatur folio capadocip nifi crifpû latiufq, cffamp;. Neque ex codé genere poffent dici neque ex alio itubi l^ycmis iiripatietiorcs uirufqi prçferétes Scd amp;nbsp;caule no iniûs grati.Serûtquot; uerno piatae eoy ultio uero trafferûf.Eft amp;nbsp;erraticû itubû quod i çgypto cycoy uocat de quo plura alias .Inuétû ornés tyrfos uel folia lacftucay progare urceis coditos amp;nbsp;recétes i patinis coquere.Serunt lactucae anno toto Içtis amp;nbsp;irriguis ftercoratifq; lunis méfibus inter feméplantamq; amp;nbsp;maturitate trafferre aut feme fauonio plantam çquin octi o uerno Albae maxie byemé toll erit.Humore oia ortéfia gaudet amp;nbsp;ftercorc prçcipuclacftucç amp;nbsp;magis intubi.Seri etiam radices illitas fimo itereft amp;nbsp;repleri ablaqueatas humo Quida amp;nbsp;aliter aplitudine auget rccifis cû ad (emipede exercuerit fimoqifuillo receti illitis.Candore uero putat c6tigere his dûtaxat qup fint femis albi fi barca delittore aprino ieremeto cegerat i medias atq; icrefcctia folia cotra ipE religctquot;

Eta ortefioy leuifTma eius quoq; colore duo genera grpci faciût nigra amp;nbsp;cadida qua pferût parciffimi feminis appellatq: ficulû eidoris fane difcrimme preferetes amp;nbsp;lactucae.Noftri betç genera uernu amp;nbsp;autûnale faciût a teporibus fatiuis qg amp;nbsp;lunio ferat . Trafferût auté i planta hçc quoq; amp;nbsp;oblini fimo radices fuas locüq; fimilitcr madidüamat.Vfus bis amp;nbsp;cû Ictc ac faba.Idcq; qui olcris amp;precipuis ut lctas cxcitctquot;

ocr page 404

Acrimoù fmapis medici inocctioréq olus elle idicauere qobrc appofitas no neml deguftare ctia religio eft ut ualidis potius in cibo fint.Gcmia bis natural oleris amp;nbsp;capite ipfo exilietis.Bulbis fpcties fumaJn latitudieea cotingit ut in ladtucis cum coepcrit.Neq i alii ortenCioi ^ latitudo maior.In binos pedes aliquando fe expidunt Multu amp;nbsp;foli natura cofert eis et quide in circilefi agro ampliffimepueniut. Sunt qui betas punico malo florente optic feri cxiflimet. Iranffcrri autecu .v.folioru ede coeperit.Mira diffcretia fi ucra cft cadidis aluo mcdici nigris inhiberi amp;nbsp;cu braffica corrupatquot; in dolio uini fapor codé cu fapore odore betp folio demerfis reditui Olus caulefq;quibus nue pricipatus orto^ apud grpeos i honore fuiflamp; non reperio.

Ed cato brafficae miras canit laudes quas in medendi loco reddemus.Gcnera eius facit triamna extentis foliis caule magno alteram crifpo folio g apianam uocat Tertia miutis caulibus leuem teneraq; minic pbat.Braffica toto anno fcrif:quonia et toto fccaf utiliflimc tamc ab pquinocftio autuni trädertur cu v.folioru ed cima a prima fatioé prodat proximo acre hic cd quidä ipfoy cauliu delicatior tenuiorqi eau liculus Apitii luxuria amp;nbsp;per eu Drufo Cçfari fadiditus no fine cadigatioé. Tiberii patris pod Cimam ex eade bradica cotingut pdiui autunalefqi cauliculi:mox hyber' ni:iteruq; cimp nullo pqj generi multifero donec fua fertilitate cofumaf.Tertia circa foldiciuex qua fi humidior locus ed ^datc ficcior autuno plantatquot; humor fimufq; fi defuere maior faporis gratia ed. Si abudaucre Iptior fertilitas fimus afininus ma' xime educit.Ed hpc quoqires inter opera gancç. Quapropter nd pigebit uerbofius profequi:prçcipuus fit caulis fapore ac magnitudic primuoium fiin repadinato fe/ ras.Dein fi terram fugietcs cauliculos fcquaris e terra tolictefq; fe proceritate luxuri' ofh exaggerando aliam accumules ita ne plu(qcacumeemincat.quot;Iritianu hoc'genus uocatur cdplura funt Cumanu fcdilc folio capite patulu aricinu altitudie nd excpUi/ US folio numerofius quodq; tenuius hoc utilidimu cxidimat quot;nbsp;quia fuboibus pene foliis fruticat cauliculis peculiaribus: pdpeianu procerius caule ab radice tcnui intra folia craffefcit.Rarior bpe angudiorq;:fed teneritas indote fi frigore nd toll erat qui/ bus etiam alut brutianp prçgrandes foliis caule tenues faporeacutf:fabellico ufquc in admiratione crifpa funt folia quord craditudo caule ipfum extenuet: fed dulcidi mi phibcf cx oibus. Nuper fubicre lacuturres ex cduallc aricina ubi quodam fuit la cus turrifqiqup remanamp; capite prpgrandes folio innumeri alii in orbe porrccfti:alii in latitudine torofi ne plus illis capitis pod tritianu cui pedale aliquado cdfpicitquot; et cima nullis ferior.Cuicuq;aut e generi pruinp plurimu fuauitatis cdfcrut:nec nifiob liquo uulnere defendat medulla plurimu nocamp;.Semini dedinati non fecantquot;. Ed lam fua gratia nung plante habitu cxcellctibus halmiridia uocant quoniam nifi in maritimis nd proueniut:nauigatioéquoq ;longiqua uirides aderuantquot; fi dati dide/ cdi ita ne bumu attigant in cados olei qproxic ficcatos obturatofq; condantquot; oi fpiri/ tu exclufo.Sut qui plantam in tranlFcrcdo alga fubdita pediculo nitro ue trito quod tribus digitis capiatquot; celeriore ad maturitate fieri putet. Sût qui feme trifolii uitrûqi firn ul tritu afpergant foliis uitrû in coquëdo etiam uiriditatê cudodit aut apiatiana coedura oleo ac fale priusq coquantquot; maceratis.

St inter herbas genus in feredis prpcifis germibus amp;nbsp;caulis amp;nbsp;in medullam fe mine cx aliis addito:hoc etiam in cucumere filuedri:ncc nd olus quoqi filuedre ed triu folio2 ^Diui lulii carmibus prçcipue locis militaribus celebratu: alternis quip' pe uerfibus exprobaucre lapfana fc uixidc apud dyrachiu prpmioy parfimoiam ea' uillantcs.Ed aute id cyma fyluedris.

Mnium in ortis rci; laudatiffina cura afparagis. De origine co^ filuedribus

ocr page 405

curis abunde ditium amp;nbsp;quomodo cas iuberamp; Cato in barudinctis fcri.ER amp;nbsp;aliud genus icultius afparago.Mitius corruda paffim amp;nbsp;in motibus nafecs refertis fupio' ris germanip capis no infaceto TibcriiC.ditto ibt herba quadri nafci fimiHima afpa' go:nam quod in hcfide capaic infula fpote nafcif loge optimucxidimaf.Ortcfium tcrif fpogeis. Eft cni plutimç radicis altiffimçqi gcrmiat uiramp; tyrfo primu cmicatc qm caudicc educes tepore ipfo quo fatigatus cft in toros ftrigif.Poteflet femie feri mhil diligetius apprphedit Cato nouiffimuqi libri cfl ut appareat repetina atq; noui tiam Ultro cura fuidc locu fubigi iubamp; huidu aut craffum femipedali undiq: iterual lo fen necalcefiprpterea ad linea grana bina aut terna paxillo dimitti uidelicamp; feine turn tatum ferebant.Id fieri fccudu equinottiu uernû fierco re fatiari crebroq; purga ri:caueri ne eu herbis eucllantquot; afparagi. Primoano flram cto ab hyeme ptcgi uere aperiri fariri runcari:tertio icendi uetno: quo maturius icéfus cfl hoc pucit mclius Iraqi harûdinetis maximecóuenit qu^ feflinat incedi. Sariri iubamp;idé nó antequam afparagus natus fuerit ne in fariédo radices uexef ex co uclli afparagu ab radicc.Na fl defringatquot; ftirpcfccrc amp;nbsp;intermori uclli donce in feme eat. Id aute maturefeere ad uer inccdiqiac rurfus cu apparuerit afparagu fariri ac flercorarnac poflanos nouere cum lauetus fit digeri fubatto folo Aercoratoq; tu fpogiis feri fmguloi ^ pedu itcrual lo quin amp;nbsp;ouillo fimo nomiati uti quonia aliud herbafceramp;:ncc quicq poflca tepta/ turn utilius apparuit nifi quod circa Idus Feb.defofTo femie aceruatis puulis fcrobi/ bus ferunt plurimu maceratu fimo:dein nexis iter fe radicibus fpongias faeftas poft çquinocftium autûni difponut pedalibus iteruallis fertilitate in denos änosdurante NuUu gratius his fblu g Rauenatiu orto?^ludicauimus.Corruda hunc N.intelligo filucftrcm afparagu que greci orminu aut miachanto uocat:aliisue noibus inuenio nafci amp;nbsp;arietis cornibus tunfis atep defoffis.

Otcrant uidcri didla oia quç in pretio funt ni rcftaramp; res maxi quçflus no fine pudore diccda. Certu eft quippe carduos apud Carthagine magna cordubaqrprpci/ pue fcflcrtia fena milia e paruis reddere eisiquoni aportera quo$ terrain in ganea uer timus etiam ea qup rcfugiutCofcip quadrupedes.Carduos ergo duobus modis fc/ runtautuno piata amp;nbsp;fcmicante nonas martias:platçq;cx eo difponutquot;ante Idus no. aut in locis frigidis circa fauoiu:flercorantquot; ctia ii diis placamp;lç:tiuf^4gt;ucniût:côdût que aceto mellc diluto laferis addita radice amp;nbsp;Cumini ne quis dies fine carduo fit:cç terç in trafcurfu dici pofTunt.

Cimupalilibus optie feri.Serutgdaamp;autuno iubctqicü in hyemeferatquot; acetoquot; feme perfundi.

Ruca quoq; amp;nbsp;naflurciu uclpRatc uel hyemefacillimenafcutquot;. Eruca quoque prccipuefrigoi ^ contéptrix diucrfc cfl qlactuca naturp cocitatrixqi uencris. ld' circo lungitquot; illi fcre in cibis ut nimio frigori par feruorimixtus tepamétu çquet.

Aflurtium nomëaccepita nariu torméto amp;nbsp;inde uigoris fignificatio puerbio ufurpauit id uocabulu ueluti torpore citatis.In arabia mirp iplitudis dicit gigni.

Vta quoqi feritquot; fauoio amp;abpquinoCT:ioautuni.Odit hyemé amp;nbsp;humore ac fi/ mum.Apricis gaudamp;ac ficcis terraqiq maxie lateritia:ein ere uult nutriri: hic amp;nbsp;fei/ ni mifcetquot; ut careaterucis auctoritas amp;nbsp;peculiaris apud ritiquos fuit.Inueio muflum rutatu populo datu a Cornelio cethego in co fulatu collegaQ.flaminii comitiis pera/ ctis amicicia efl ei amp;nbsp;cu fico tatu nufq Içtior,puciat qua fub hac arbore. Serit amp;nbsp;fur culo melius in perforatam fabam inditoqi fucco nutrit coprehededo furculu .Seritur eta feipfamaqiicuruato cacumie alicuius rami cu attigerit terram flati radicatquot;. Eade etozimo natura nifi quod difficilius arefcit:fed durata rucatur non fine difficultate

ocr page 406

prouenictibus ulceribus ni munitis manibus id fut oleo uedefenfis.Codiuturauté et cius folia :fcruinturq; fafciculi.

B Fquinocftio ucrno feritquot; apiu fcmie paululu in pila pulfato.Crifpius fic pu' tant fieri aut fi fatu calccf cilindro pcdibufue propriu ei g coloré mutat bonos ipfi in Achaia coronare uidtorcs facri certaminis Nemeç.

Ode tempore feritquot; meta piata ucl fi nodu germinat fpogea minus bcc huido gaudamp;:frnatc uiramp; byeme flaucfcit.Gcnus cius filueftre mentafly; amp;nbsp;bocppagatur ut uitis ucl fi luerfi rami ferantquot; metp nomen fuauitas odoris apudgrçcos mutauit cum alioqui mynta uocarcturunde uetcres noAri declinaucrat. Grato meta mefas odore percurrit in ruAicis dapibus femel fata diutina ptate durat.Cogruit puleio:cu lus natura in caruariis reflorefcens fppius dicfta eft.Hfc quoqi feruantquot; fimil i genere menta dico puleiumqi amp;nbsp;nepeta icondimeto:y: tame omniumq; faftidiis.

Vminu amiciffimum nafcitquot; in fumma tellure uix bprés amp;nbsp;in fublimctédens In putribus amp;nbsp;calidis locis medio fereJu uerc alte^ eius genus filueftrc:quodrufti' cuquot;uocat:alii tbebaicu fi tritu cx aq potetquot; in dolore ftomacbipdeft in carpetania nri orbis maxime laudatur. Alioquiptbyopico apbrycoqi palma cR.Quida boc $gyptio prpferutifcd prpcipueolofatum mirp naturp eflquod bypofelmum grFci uocat alii et mymiu e lacbryma caudicis fui nafcitquot;:feritquot; amp;nbsp;radice:fuccu eius qui colligut myrrbç faporé habere dicut auótorqi ell theopbraflus. Mirrha fata natu hypofelinu uetcres prpcepcrat in locis incultis lapidofis luxta maceria feri.Nüc amp;nbsp;repaflinato fcritquot; eta fauoio poft pquinoóliü autunu quippe cu capparis quoqi feratquot; ficcis maxic area in' defofTum cauata ripifqi undiqi circuAruc^is lapide;alias euagatur per agros amp;nbsp;cogit folum fterilcfcere floramp;çftatc uiramp; ufqiad ucrgiliai^ occafum fabulofis iailiarifTimu Vitia cius quod tranfmaria nafcitur.

Iximus iter peregrinos frutices peregrinû amp;careum gentis fu; noie appellatu Culinis pricipalc.Inquacuq; terra feri uult ratioc cade qua olofatrium laudatif fimum tamen in caria proximum phrygia.

Iguftricu filueftrc cft in ligurip fup motibus.Scritquot; ubiq; fuauius fatiuu fed fi ne uiribus panacealiqui uocant Crateias apud grçcos conilam bubulam eo noic ap/ pclIat.Cpteris fere conizanides cunilaginem.

Hymbram ucro qup fit cinula hçc apud nos habamp; uocabulu amp;nbsp;aliud faturegia didla in codimetario genere feritquot; méfe februario origanopmulu nufq utruep addit quippe fimilis cfFccftus fed cunilc origanuçgyptiû tantu profert.

Eregrinu fuit amp;nbsp;lepidu.Seritquot; a fauonio:deidc cu fruticaucrit iuxta terram prp ciditquot;.Tunc runcatquot; ftercoraturq; per bieniu hoc:poftea hifde fruticibus ututquot; fi non fcpuitia hyemis igruat quando ipatietiffimu cft frigo^ exit amp;nbsp;in cubitale altitudine foliis laurinis :fea mollibus ufus cius non fine latte.

Ith piftrinis anefum amp;nbsp;anctum culmis amp;nbsp;medicis nafcuntquot;Sacopcmu amp;nbsp;ipfu in ortis quide:fed medicinç : tantum.

Apaucris fatiui tria genera Candidu:cuius feme toftu in fecuda mefa cu mei' Ic apud antiquos edebatquot; hoc IX panis ruflici cruftp ifpargitquot; affufo ouo ih^res ubi i' feriore cruftam apiu githqicercali fapore codiut.Altc^ genus papaueris nig^cuius

ocr page 407

fcapo incifo hefteus fuccus exprimitquot;. Tcrtiu genus rhyam uocant grpci.Id noftri er raticumfp6te quidc:fed maturiufiaruis cu hordeo maxié nafcig crucçfimilecubi/ tali altitu dic flore rufFo ac protinus deciduo:undcamp;noméa gruels accepit De rdi/ quis generibus papaueris fpote nafeetis dicemus in medicinp loco. Fuiffeautc bo' noreapud Romanos femp indicio eft.Tarquinius fuperbus:qui legatis a filio mif fis decutiedo papauera i orto altiffima fanguinariu illud rcfpolum ab fadti ambage reddidit.

\7rfus alio comitatu çquinodtio autuni ferutur Coriandrum Anctu atriplex malup lap pati Cerefoliu quod pederota grçci uocant amp;acerrimu faporc igneiq; affectus ac falubcrrimum corpori.

Inapi nulla cultura melius tame piata traflata nafcitquot; qui e diuerfo uix fato efl fcmcl eo liberare loeu quoni a feme cades protinus uiramp;:ufus cius eti apro pul' metario in patellis dccoélo citra itellecftû acrimoiç. Coquuf amp;nbsp;folia ficut reliquorû oleis.Sut auté trium gene^:unû gracile:a!tcy fimile rapi foliis .tcrtiu erucç.Semc ue ro cptimûçgyptiu Atbeniéfcs napi appcllauerut:alii tapfi:alii faurion.

Erpillo amp;nbsp;fifimbrio motes pleriq; fcatet ficut tbracic aut ea quç defcrut ex bis auulfos ram os:ferûtq;itë fitioécx fuis motibus ex atbcis amp;nbsp;bimeto.Simili modo et fifimbrium ferut Içtiflimû nafcif in puteo^ parietibus amp;nbsp;circa pifcinas ac flagna.

Eliqup funt ferulacei generis ceu fçniculû anguibus ut diximus gratiffimu ad condicda plurima cu larucrit ei$ perg fimilis tapfia: de qua diximus inter externos frutices. Deidc utiliffima funibus canabis. Serif a fauonio quo denfior eo tenuior. Semen eius eu eft maturu ab çquinocftio autuni difrigif amp;nbsp;foleaut uento aut fumo ficcatur ipfa canabis uellit' poftuidemiaaclucubratioibus decorticata purgatquot; optia Alabandica plaga^ prpcipuc ufibus triaqicius ibi generalprobatquot; cortici proximum aut mcdullp laudatiffimu eft e mcdio quç mefa uocatquot; :fecuda milafea quod ad 4)ce/ ritatcquide attinamp; rofea agni fabini arboy altitudine çquat.

Erulf duo genera in peregrinis fruticibus diximus. Semceius in italia cibus cftxoditquot; quippc duratqiin urceis uel anni fpatio.Duo ca genera caules amp;nbsp;racemi co rimbid bac uocanticorimbofqiquos codiut.

Orbos ortefia queq fentiut ficut reliqua terrp fatamaq; amp;nbsp;ocimu fc necat dege/ neratqi rite ferpillu amp;nbsp;ftfimbriu in zimitbain amp;nbsp;femie braffie p uctcris rapa fiut atq; luicc amp;nbsp;necatquot; Cuminu ab uno dorfo nifi repurgetquot;.Eft aute uni caule radice bulbo fimili non nifi in folo gracili nafces:alius priuati Cumini morbus fcabies amp;nbsp;ocimu fub canis ortu pallefcit.Omia ucro acceflu mulieris meflrualis flaucfcutBeftiolaru quoq i genera inafcunt.Napis culices raphano cruep amp;nbsp;uermiculi.Itc lactucis amp;nbsp;ole riutrifq; hocaplius limaces amp;nbsp;coclep porro ucro priuati animalia quç facilité ftercore iniedto capiunt.Condétia in rofpferro quoq inon expedire tagt ruta cunicula meta Ocimu audior eft fabinus Tyro in libro cepurico que moccenati dicauit.Idé cótra for micas no mimuortou exitiu fi no fint rigui rcmcdiû moftrauit.Limû marinum ac cinere obturädis ea^ foramibus fed efficaciffimc beliotropio herba necant.Quida et aqua diluto latere itmic abis putat. Napou medtei e fi filiquas aliquis una ferat ficut oleum:ciccr:arcamp;.n.erucas quo fi obiniffo la natç fint rcmcdiu Abfcitbii fuccus dc/ codli ifparfus fcdi:qua agou uocat.Genus boc berbp dixiûs.Scméole^ fi fucco cius madefheftu feratquot;. Olera nullt aialiuobnoxia lutura tradutrin totu ucro necat erucas fi palo iponatquot;in ortis offa capitis ex equo geneic. Fçinçdûtaxat aducrfus erucas et cancru fluuiatilc tn medto orto fufpefum auxiliari narrat. Sutquç fangutneis utrgts

ocr page 408

tangit ca quç nolit bis obnoxia cnc.ifcftat amp;nbsp;culices riguos prçcipüe fi fint arbufcu Ipaliquf:!)! galbano accéfo fugantur.

Am quod ad pmutationé fcminûattinamp; quibufda ex bis firmitas maiore ut Conädro Bctç porro nafturtio dmapi crucç cunelç amp;nbsp;fcre acribus Îhrmiora autc fut atriplici ocimo Cucurbitç Cucumi amp;nbsp;çftiua omnia bybemis magis durat.Minime autc getyü fed ex bis quç funt fortiffima nullu ultra quadrimatum utile eft dutaxat ferëdo cunilis amp;nbsp;ultra tépeftiua funt. Peculiaris medicina rapbano bctç rut; cumlc in falfis aquis qup amp;nbsp;aliquibus plurimum fuauitatis amp;nbsp;fertilitatis confcrût ceteris dulciûaqua^ rigua profuntzutiliffimç ex bis quç frigidiffimeamp;quç potu fuauiffié minus utiles e ftagno amp;nbsp;quas filices inducut:quoni a berbay: femia inuebunt pr;ci pue taméimbres alunt:nam amp;nbsp;beftiolp inafcctes necantquot;.

Is borc rigandi matutina atep ucfpera ne inferuefeat aqua folc ocimu tantum et meridie.Nam etiam fatum celerrime erupere putant inter iitia feruenti aqua afp/ fum.Omnia aute tranflata m cliora grandioracp fiunt maxim e porri napiqj in trafla tioncamp; medicina eftdefinutqi fentirc iiurias amp;getbium porri rapbani apiû ladlucç rapa cucumis.Omnia autc filueftria fere funt amp;nbsp;foliis minora amp;nbsp;caulibus fucco acri/ ora ficut cunila origanu ruta:folum uero ex oibus lapatum (ilueftre melius fortilli mumqiboc in fatiuum rumex uocatur. Traduntqi femel fatum durare:nec unqua uttiari terra maxime luxta aqua ufus cius cum typfana tantu in cibis leuioregratio/ remq; fapore prçftat.Silucftre ad multa medicameta utile cft:adeoq;nibilomifitcu ra ut carmine quoq; eóprpbenfum repererim fabis caprini fimi fingulis cauatis.Si porri laducp cruce apii intubi nafturcii femia inclufa ferantquot; mire prouenirctqupfût filueftria eade m Catiuis ficciora itelliguntquot; amp;nbsp;acidiora. Naque amp;nbsp;fucco^ faporumqi diceda differetia eft uel maior in bis qpomis. Sunt aute acres cunilp origai nafturcii finapis amari abfcyntbii centauren aquatilcs:cucumeris cucurbit; lacftucp acuti tan/ tum cunicul p acuti amp;nbsp;odorati apii aneti fpniculi falfus tantu e faporibus no nafcit alioqui extra ni fidit amp;nbsp;pulueris modo amp;nbsp;circulis tantu aqup ut intelligatquot; uana ple' runquc uitppcrfuafio panas pipcris faporem rcddit amp;nbsp;magis etiam filiquaftru.Ob id piperitidis nomine accepto libanotbis odorem turis murba mirrbp. Dc panace abunde didtum eft libanotbis locis putridis amp;nbsp;macris ac rofcidis feritur femine.Ra dicem babamp; olofat^ nibil ture differente. Vfus cius poftannu ftomaebo faluberri' mus.Quidam eum noincalio rofmarinu appellant. Zmirneum olus fcrifbifdé lo cis murrbamqiradicem refipit. Eadé amp;nbsp;filiquaftro fatio. Reliqua a cptcris amp;nbsp;fapore et odore differunt ut anctu tantaqieft diucrfitas atqi uis ut non fblum aliud alio mu tctur fed etiam in totu auferatur apio ex immuni coci obfonis acetum codé celariin faccis odorem uino grauem.Et badlcnus bortcfia ditia fint ciborum gratia dutaxat Maximu quidem opus in bifdem natur; rcftat:quoniam prouetus tantum adhuc fummafepquafdam tracftauimus. Vera autccuiufq i natura non nifi medico effettu pr;nofci poteft. Opus inges ocultuque diuinitatis amp;nbsp;quo nullu rcperiri poffit ma' IUS ne fingulis id rebus contexeremus lufta fecit ratio cum ad altos mcdédi defideria pertineret longius utriufquc dilationibus futuris fi mifcuifIcmus.Nunc fuis qup/ que partibus conftabunt potcruntq;a uolcntibus iungi.

ocr page 409

AXIMVM HIC OPVS NATVRAEORDIE, muramp;cibos fuos bomini narrabimus fateriq; cogemus igpota eft per quae uiuat. Ncmoid paruum amp;nbsp;modicu cxiAimaucrit nominum uilitate deceptus pax fecum'in bis aut bellum naturp dicetur odia amicitiaq; rc^ furda^; acfenfu carcntiu.Et quo magis miremuromnia ea bois • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caufa:quod grçci fypbaciam appellauere: quibus cuncta

'coflant ignes aquis rcftmgucntibus aqqa fole deuorate luna pariente Altero alterius iiuria deficiété fydere Atq; utafublimioribus recedamus ferrum ad fe trabétc ma/ gnetc lapide amp;nbsp;alio rurfus abigcte a fefe adamataru opu gaudium in fragili omni cetera ui amp;nbsp;muictum fanguine hircino rupente quçq; alia in fuis dicemus locis paria uel maiora miratu tantum ueriia fit a minimis: fed a fa' lutaribus ordiemur primumq; ab bortenfibus.

Vcumin filueftrécH c diximus multo infra magnitudine fatiui.Ex eo fit me' dicamentum quod uocatur clateriû fucco exprçao femine cuius caufa nifi ma' turus incidatur fernen exilit oculorum etiam periculo. Scruatur auté decerptus una noóle poftero die inciditur barundine.Semé quoq; Cinere confpergifad coberceda fucci abundantia:qui exprçffus fufcipitur aqua colefii: atq; fubfidct deide foie cogit in paftillos ad magnos mortalium ufus obscuritates amp;nbsp;uitia oculorum genarumqi ulcera.Tradunt boe fucco tactis radicibus uitiu non attingi uuas ab auibus. Radix tutem exaccto cocta podagris illinitur fuccoq i dentium dolori medetur.Arida cum tefiru inpetiginem amp;nbsp;fcabiem quam pforam amp;nbsp;licbenas uocant parotidas panoffa' nasq; amp;nbsp;cicatricibus colore reddit.Et folioy fuccus furdis auribus cu aceto iftillatur.

Laterium tempeftiuum eft autumno: nec nullum ex medicamentis longiore fuo durat. Incipit a trimatu fi quis recentiore uti uelit paflillos in nouo fictili igni lento in aceto dometJdéq ; melius quo uetuflius erit lamq j ducentis annis feruatu ete auctor é Tbeopbraflus amp;nbsp;ufq; quinquagefimum lucernarum lumina extinguit boc.n.ueri cxperimentu cH fi admotu prius q cxtinguat fintillare furfum ac deorfu cogat pallidu ac lene berbaceo ac fcabro melius ac leniter amarum: putant coceptus adiuuare alligato femine fi terram no attigerit partus ucro fi in arietis lana alligatu, infcientis lumbis fuerit ita ut protinus ab enixu rapiat extra domu ipum Cucumi qui magnificant nafci pr^cipuu in arabia mox i arcbadia cyrenis.Alii tradunt fimile bclyotropio: cuius iter folia amp;nbsp;ramos prouenire magnitudic nucis uiglandis feme autemeffe in fpetiem fcorpionis cauda reflexa fed candida. Aliqui etiam ab eo fcor/ pionum Cucumim uocant Efficatissimum contra fcorpionum icftus amp;nbsp;femine amp;nbsp;claterio amp;nbsp;ad purgandum uteros aluos q; modus portione uirium ab dimidio bolo ad folidum copiofius necat. Sic amp;nbsp;centra ptbcriafim bibitur amp;nbsp;hydropicis illitum angmas amp;nbsp;artherias cum mclle amp;nbsp;oleo uetere fanat.

Vlti huric effe apud nos: qui anguinus uocatur ab aliis erraticus arbitrantur quo decocto fparfoqi mures decius medicina non attingunt. Idem podagris cum articulorum morbis decoctum in aceto illiniunt prefentaneo rcmedio lumborum ucro dolori femine fole ficcato:deinde trito.xxx.podere denariorum in emina dato aquç.Sanat amp;nbsp;humores fubitos illito cum lacftc mulierum purgat cas elaterium fed grauidis abortum facit.Sufpiriofis prodeft. Morbo ucro regio in nares coniecftum

ocr page 410

lentigines ac maculas a facie tollit in fole illitu. Multi cade omnia fatiuis attribuut magnumq; etiam in eis mometi. Nanq; amp;nbsp;eo^ feme quantum tres digitiapprobe' derint cum Cumino tritu potumq; in uino tufeientibus auxiliatur.Scdamp; freneticis m ladtc mulieris amp;nbsp;dyfcntcricis acetabuli menfura pruruleta autem expuetibus cu. Cumino pari pondere amp;nbsp;locincris uitiis in aqua mulfa urina mouamp;cx uino dulci amp;nbsp;in renu dolore cliftcribus fimul cum Cumino ifunditur ei: pepones qui uocant refrigerant maxime in cibo amp;nbsp;emolliunt aluum.Caro eorum epiforisoculorum aut doloribus imponitur. Radix fanat ulcera concreta in modum faui qup ccrea uocant Eadem contra uomitiones ficcatur in farina tufa datur.iiii.obolis in aqua mulfa ita ut qui biberit qui gentos pofica pafTus ambulamp;.Hçc farina amp;nbsp;i fine gignata adiicit. Cortex quoqiuomitionem mouet faciem purgat:boc et folia cuiufeunq; fatiui Illita eadécum melle amp;nbsp;epinieftidas fanant eu uino Canis morfus Ité multipedem Epa grçci uocant ob longam pilofis pedibus pecori prpcipue nociuam: morfum tumor infequitur amp;nbsp;putrefcit locus ipcCucumis odore defectum animi comtos derafo cor' tice ex oleo aceto amp;nbsp;mclle lucundiores ce certu c.

Vcurbita quoq; filueftris inucnitur fompbos a gr^cis appellata inanis. Vnde

amp; nome digitali craffitudine no nifi i Exofis nafecs: huius comaducatp fucus ftomaco admodum prodeft. Colincitis uocatur alia ipsa plena fed melior g fatiua utilior pallidia g herbacea arefacta pfc lanit alium ifufa quoq; cliftcribus iteftiorum ultiis oinibus medetur amp;nbsp;renum amp;nbsp;lumborum amp;nbsp;paralyfi eiccfto femie aqua mulfa in ea decoquitur ad dimidias fic tutissime ifundatur obolis .liii.prodeft amp;nbsp;ftomaebo faring aridp pillulis cum decocto melle fumptis.In morbo ucrbo regio femina cius fumuntur amp;nbsp;protinus aqua mulfa.Carnes cum abfcyntbio ac fale detium dolorem tollut Succus uero cum aceto calefactus mobiles fiflit.Item fpinç amp;nbsp;lumborum ac Coxarum dolores cum oleo fi ifricctur.Prptcrea mirum diCtu femina eius fi fuerint pari numero alligata febribus mederi dicutur qs grçci parccidas uocat.Satiupquo$ rafp fuccus tepefadus auribus medetur.Caro eius itcrior fié femicClauis pedum et fubpuratioibus quae grpci uocat apoftemata dccocftc autem uniucrfp fuccus détium motus flabilit dolores ihibamp;. Vinum cum ea tcpefaClum oculorum etiam ipetus. Folia cius cum rccétibus cupreffi cotufa amp;nbsp;impofita Ipfa quoq; to fla i argilla ac trita cum adipe aleris uulneribus medetur.Necnon rametis corticis recens podagras re/ frigerat amp;nbsp;ardores capitis maxime infantum amp;nbsp;ignes facros uelis deflrigmctis im' pofitis uel feminibus.Succus ex ftrigmctis illitus cu tofaceo ctaceto fcbriu ardores refrigerat. Aridp cinis impofitus mirc combufla fanat. Chrifippus mcdicus dam/ nabat eas in cibis:fed omnium cofenfu flomacho utilissimp ludicantur amp;nbsp;iterraco^ uefficarumq; exulcerationibus.

St amp;nbsp;rapo uis mcdicaptcrmones feruens impofitum fanat.Itcm frigus pellit e pedibus Aqua eius decoCti feruens podagris etia frigidis medetur amp;nbsp;crudu tonfum cum fale cuicunq; uitio pedum.Semé illitum amp;nbsp;potum in uino contra fer/ pentes amp;nbsp;toffica falutare effe proditur:a multis uero antidoti uim habere in uino et oleo.Democritus in totum ca abdicauit in cibis propter iflationcs.Dyodes magnis laudibus extulit etiam uenerem ftimulari ab eo pro feffus. Item dionyfius magis fi eruca condiretur tofta quoq; articulorum dolori cum adipe prodeft.

IlueAre rapumiaruis maxime nafeitur fruticofum femie candido duplo ma/ ior eftq papaueris: hoc ad albicandam cutem in facie totoq; corpore utuntur mixta urina pari méfura na ut fupra diximus erui ordei amp;nbsp;tritici amp;nbsp;lupini radix ad omnia Inutilis.

Aporum duas differentias amp;i medicina grpei feruant agulofis folioy caulibus florent amp;nbsp;quod bunio uocant purgationibus Çminayc amp;nbsp;ueffiep amp;nbsp;urinp utile

ocr page 411

decoctu ex aqua mulfa ucl fucci dragma fernen dysentericis to Sum tritum in aqua calida e cyatis quatuor:fcd urinam ibibamp; fi no lini feme una bibatur. Altcru genus bucinada appellant amp;nbsp;rapbano amp;nbsp;rapo fimile feminis prçclari contra ucnena ob id i in antidotis utuntur illo•

Apbanum amp;nbsp;filuefire diximus effe laudatissimumi arcadia qq amp;nbsp;alibi nafcitquot; utilior urinp dutaxat ciendç.Cçtcro bilem dctrabit prpterea Cortices i bumo. Prpter ea quç circa cos didta funt Somaebu purgat pitiutam extenuat.Vrina cocitat Eft çftiuofus in Italia amp;nbsp;aramoraciam uocant. Ét fatiui ucro dccocfti maneq; poti ad ternes cyatos Comminuunt amp;nbsp;ciiciunt calculos. Ide in pofta decocti cótra ferpëtiû morfus illiniuntur.Ad tuffim ctia mane leiunis rapbanus prodeft. Cu mcllc feme eorum to Hum ipfumq i commanducatu ad illagara poma aquam foliis eius dccodlis Libere uel fuccu ipfius cyatis binis contra ptberiafis flegmoni ipfb illini tufos utile incobantibus ucro recente corticem cum meile uctcrnofis autem quam acerrimos mandere fcmeqi toftum dein contritum cu mellc fufpiriofis.Iidc amp;nbsp;contra ucncna pro funt.CcraSis fcorpioibus aduerfatur ucl ipfo uel fcmic ifcdtis maibus impune tradlabis. Impofito rapbano fcorpionibus moriuntur. Salutaris amp;nbsp;contra fungoru aut hyferiorum ucnena atq; Nicanduftradit amp;nbsp;contra uifcum quoq; dari apollodori duo lubct.s. Scilleus amp;nbsp;tarctinus Scillcus femeexaq tritu Taretinus fuccu licne itc extenuat.locinori^pfunt ctluborum doloribus bydropicis quoq; ex accto aut finapi fumpti amp;nbsp;Ictargicis praxagoras amp;nbsp;iliofis dados cefet pbyftonicus amp;nbsp;cçliacis.Interii' no¥ ulcera fanat ac pruruleta prpcordio^ ficu mclle edaf.Quida ad'bçc coquere eos i luto illitos malut.Sicct fcmias purgari ex aceto et mcllc fumpti itcriino? ^animalia detrabut Item ad tercias dccodlo eo^ poto cu uino ctcrocclis 4,funt fanguine quoqi inutilefic extrabut Medius ad b^cet fanguinc queq; lutilc excreantibus cocftos dari lubetac puerperis ad ladtis copia augeda. Hippocrates cotra dcfluuia mulicig: capita fricari rapbanis amp;nbsp;fup umbilicu imponi contra tormeta uulup.Rcducut amp;nbsp;cicatrice ad colorc.Semc quoqiex aqua impofitu firiit ulccraqup pbagadcnas uocat Demo' critus ucner e boc cibo riimulari putat.Ob id fortaffis uoci nocere aliq tradiderunt. Folia quç1oblógis dumtaxat nafcutur acie dicutur excitare oculo^.Vbi uero acrior rapba imcdicia admota fit Ifopum dari ^tinus imperat. Hçc atipatia cri et aurium grauitati fuccu rapbani inriillant.Nam uomituris fummo cibo cos cc utilissimu c.

Ariinacç fimilc ibifcum quod molocbcn agriam uocat et alig plyriolatiam ul' cetibus cartilagini offibus fratriis medetur. Folia cius ex aqua pota aluum foluunt ferpentes abiguntapu ucfpai^ fcrabonum icriibus illita mcdentur.Radicé eius ante folis ortu erutam luoluunt lana colore que natiuù uocant.Prçtcrca ouïs quç fcmma peperit rirumisq; fupcratis alligat.Quida ad bûc ufum auro cffodieda céfent cauedu que ne terra attingat.Cçlfus et podagris fiue tumori radicc eius uino decocria impôt lubct.

Lterum genus c riapbilinos:quod pariinaca uoedt erratica. Eius feme cotritu et 1 uiuo potu tumete aluum et fuflocatioés mulicrü doloresq; Icnit i tatum ut uuluas corrigat. Illitum quoqi e pario ucntri cay profit et uiris uero profit eu panis portione çqua tritu ex uino potu contra ucntris dolorcs. Pellit urina et pbagadcnas ulceru firiit recens cû mcllc impofitû ucl aride faring infparfum radicé eius dicuces contra locincris aut licnis ilium lumboi^ et tenu uitia ex aqua mulfa dari iubet.Clc' opbatus et difTentcricis uetcribus pbyliriion i lacric coquit et ad riraguria dat radicis uncias qttuor ex aqua bydropicis fimilitcr et cpiricconicis ct plcurcticis et comitia' libus: babentes eam fcriri a ferpcntibus negatur aut qui ante guriauerint non lçdi . Percudis impoitur cû axungia: folia cótra cruditates mandûtur.Orpheus amatoriû inefTe ftipbilmo dixit fortaffis:quoniam ueneré riimulari boc cibo certum eri: ideo

ocr page 412

conceptus adiuuari aliq prodidcrut. Ad reliq fatiua pollet:cfficatior tamë filueftris magisq; m pctrofis nata* Semëfatiup quoq; cótra fcorpionu idlus ex uino aut pofca falutare efl, Radice cius circumfcalpti dentes dolore liberantur.Syria in ortis opero/ fissima-Indeq;1prouerbiu grçcis multa fyroi ^olera.

Imillima Hapbilino herbam ferit: quam alii gigidion uocant tenuius tamë amp;nbsp;amarius eiufdëqicfFeótus eft Coelum cruduqi ftomacbi magna utilitate.Siccat .n.ex alto omnes humores eius.

Ifer erraticum fimile fatiuo ë amp;nbsp;cffcdlu. Stomachu excitat faflidium abftergit ex aceto lafferpitiatio fuptu aut pipere et mulfo uel ex garo urina ciet ut opion credit amp;nbsp;ucnerem:ln cade fentctia c amp;nbsp;diocles. Prçterca cordi euenire conualefcentiu aut pof l multas uomitiones perq utilë Heraclides contra argentum uiuu dedit amp;nbsp;ueneri fubindc offenfante fgrisqi (e recolligctibus.Huc efuis ideo ftomacho uideri utilc dixit:quoniam nemo ededo tres fifcres continuaret.Effe tamen utile conualc/ fcentibus amp;nbsp;ad uitam tranfeuntibus. Satiui priuati fuccus cum ladle caprino potus fiRit aluum.

Tquoni a plerosqi fimilitudo nominum grecoru confundit conteximus amp;de Sylc:{ed hoc e uulgatp notitip.Optimu maffilienfe lato enim grano amp;nbsp;fuluo e Acthiopicu nigrius.Crcticu odoratissimum omniu.Radix iucundi odoris efeme effe amp;nbsp;uultures dicuntur.Prodefl homini ad tuffim uetere rupta ac couulfami uino albo potum.Ite epiflotonicis amp;nbsp;locine^ uitiis amp;nbsp;torminibus amp;nbsp;ftraguriis duaru aut trium lingua^ mefura.Sunt amp;nbsp;folia utilia qup partus adiuuet ctia quadrupeda hoc maxime paffi dicutur ceruç pariturç illinitur amp;nbsp;igni facro.Multuq; in fummo cibo concoctionibus confert uel folio uel femine quadrupedu quoq; aluos fiflit fiue tri' tum potui infufum fiue madendo falcqicommaducatum boum morbis fi contritu infunditur.

Nula quoqi a ieiunis Commanducata dentes confirmât fi ut eruta ë terra non attingat condita tuffim emedat. Radicis uero decoctp fuccus tineas pellit Sic' cate autc in umbra aut in farina tuffi amp;nbsp;conuulfis amp;nbsp;inflationibus amp;nbsp;arteriis medef Venenatorum morfus abigit Folia ex uino lumborum dolori illiniuntur.

Aepe filueflres no funt fatiuç olfiti ipfo delachtymationi amp;nbsp;caligini medent magis uero fucci lunctioc.Somnu etia facere tradutur amp;nbsp;ulcera oris fanare commP ducate cum pane amp;nbsp;Canis morfus uirides ex aceto illitfaut ficcç cum mcllc amp;nbsp;uino ita ut pofldiem tertium foluatur. Sic amp;nbsp;tritc fanant tofte in cinere epiforas. Multi pofucre cu farina ordeacea amp;nbsp;genitaliu ulceribus fucco et Cicatrices oculo:^amp; albu' gines amp;nbsp;argenia inunxere amp;nbsp;ferpcntium morfus amp;nbsp;omnia uulneracum mcllc.Item auriculaire cu lacfte mulici ^in hifdc fonitu aut grauitatc emedant cu adipc aferino aut cum mcllc flillauere amp;nbsp;ex aqua bibendu dederunt repete obmutcscetibus.In dolore quoq; ad detes collucdos iflillaucre amp;nbsp;plagis befliaxcomniu priuati fcorpionu alope' tias fricuere amp;nbsp;pforas tuffis cçpas coctas ayllentericis ucfccdas dedere etcotra lubo^e dolores purgameta quoq; ca^c amp;nbsp;excrementa in cincre illinietcs ex aceto ferpetium morfibus in ipfas quoq ; multipedes ex aceto. Rcliqua iter medicos mira diuerfitas proximi utilia cfle prçcordiis amp;nbsp;concoctioni iflationcqi amp;nbsp;fitim facere dixcrunt AP clepiadis fchola ad colore quoqiualidum profici hoc cibo. Et fi huc iciuni quotidie edat firmitate ualitudinis culfodiri. Stomacho utilc effe fpiritus agitatione et uctre mollire hemoroidas pellere fubditas pro balanis Succum cum fucco funiculi cotra incipientes hydropifis mirc proficere. Ite contra anginas ruta amp;nbsp;melle excitari eifdë letargicos Varro qup falc amp;nbsp;aceto pifa e arefatlaq; ucrmiculis no ifcflari auctor eft.

Orrum fectiuum profluuia fanguinis fiftit in naribus cotrite eo obturatis uel

ocr page 413

galla mixta aut meta. Item ex abortu profluuia poto fucco cum ladle mulicru TulTi etiam ucteri et pedloris ac pulmonis uitiis medetur.Illitis foliis fanat epiudlidas ita uocatur ulcus atie hebetans amp;nbsp;in angulo oculi ppetuo humore amp;nbsp;manas. Quidam eodem nomine appellat pullulas liuétcs ac noctibus iquietatcs. Et alia ulcera cum meile trito uel beflia^ morfus ex aceto.Ite ferpentium Alioru ucro uitia cum felle caprino uel pari mefura mulfi flridorcs Cu lacftc mulieris capitis dolores fi i nares Funduntur dormituris ue in aure duobus fucci coclearibus unoquot;mcllis fuccus amp;nbsp;ad ferpentiu fcorpionumq ; idlus potus bibitur cu mero ad lumbo^ dolores cum uino ornnia potus.Sanguine uero cxcrcatibus amp;nbsp;ptificis diflillationibus longis uel fuc' cus uel ex ipfo cibus prodcd.Item morbo regio uel hydropicis amp;ad renum dolores cu typfane fucco acetabuli mcfura.Ide modus cu meile uuluas purgat.Aeftur uero et contra u enena fungo^ imponitur et uulncribus uenerc ftimulat fiti fcdatebrieta' tes difcutit.Sed oculorum acie hebetare traditur. Inflationes quoq facere quç tame ftomacho non noceat uentremq ; mollit:uoci fplcndorcm affert.

Apitato ucro maiores ad cadé effedtus fanguinéreiicictibus fuccus eius cum caule at thuris farina uel acatia datur:hippocrates et fine alia mixtura dari lubet nul' uasqcontractas aperiri putat fccunditaté etiä femina^ hoc cibo augeri Cotritum ex meile ulcera purgat tuffim amp;nbsp;diflillationes thoracis pulmonis amp;nbsp;arterip fanat uitia datum in forbitionc typfanp uel crudu prpter capita fine pane ita ut alterius diebus fumatur uel fi prurulcta excreentur. Sic amp;nbsp;uoci uel ucncri fomnoq; multum cofert capita bis aqua mutata cocta aluum fidunt-et influetiones ueteres cortex decoctus dlmitusq; inficit Canos.

Llio magnauis magnç etiam utilitatis contra aquai^ amp;nbsp;locorum mutationes ferpentes abigit amp;nbsp;fcorpiones odore. Atqi ut aliqui tradidere amp;nbsp;bediaru oium uftibus medetur potu uel cibo uel illitu priuati contra hemoroidascumuino reddit uomitu ac ne cotra araneo^ aut muriu uenenatu morfum ualere miremur.Aconitu quod alio nomine perdalianchis uocaf debellat.Itc hofciamum cotra Canu morfus Inq ; uulnera cum mclle imponitur. Ad ferpcntium quide ictus potum cu redibus fuis. Efficacissime ex oleo illinitur attritis$ fuis corpo2 % partibus:uel fi ueffica itu' muerit:quinet fuffitu eo euocari fecundos partus exillimat hippocratcs Cinerc eoy cum oleo capitis ulcera manantia fanitati rcdituit. Sufpiriofis coctu aliqui crudum dedere.Dyocles hydropicis cu cctauria aut in fico duplici ad euacuandaaluu: quod efficatius prodat uiridc cu coriandro in mero potum Sufpiriofis'aliqui amp;nbsp;tritum in lacte dederunt. Praxagoras amp;nbsp;contra morbu regium uino mifcuit amp;nbsp;contra aluum m oleo amp;nbsp;pulte fic illinicns Strumis quoq; antiqui amp;nbsp;infanicntibus dabat crudum Dyocles freneticis clixum contra anginas tritum imponit amp;nbsp;gargarizare proded. Dentium dolore tribus capitibus in aceto tritis iminuit uel fi decocta aqua colluatur addaturep ipfum in caua dcntiu. Auribus etia indillatus fuccus cum adipe anferino phiturafis et prurigines potum. Tufum itc cum aceto et uitro compefcit et didilla' tioncscum lacte coctu uel tritum permixtum ue caleo molli. Quo genere et rauci tate extenuat uel 1 pthyfana aut fabe fbrbitionc.In totum aute coctu utilius e crudo clixuqitollo fic et uoci plus cofert. Tineas et reliqua animalia interraneoru pellit in aceto mullo coctu Tenefino in pulte medetur. Tempos doloribus illitum elixu et pullulis coctum cum mellc deinde tritu tuffi cum adipe uctullo decoctu uel cum lacte aut fi fanguis etia excreetur uel prurulcta fub pruna coctum et cum meile pari modo fumptum Conuulfis et ruptis eu fale et oleo.Na eu adipe tumores fufpeélos lanat extrahit fillulis uitia cum lulphure et refina etiä hyrundines cum pice lepras lichenas letigines exulcerat lanatqi cum origano uel cinis ciusex oleo et garo illitus Sic et facros ignes fugillata aut liuctia ad coloré reducit combullu ex melleCredut

ocr page 414

amp; comitialem morbu fanari fi quis co in cibo utatur aut potione. Quartanas quoqi excutere potu caput unu cum lafferpitii obolo i uino auftero. Tuffim amp;nbsp;alio modo acceptu fufpiratiocs quataslibet fanat fracftp i coctu Eibp:atq; ita i cibo fumptudonec fanitatem reflituat ficit et fomnos:atqii totu rubicudiora corpora ucncrc quoq; fti/ mulat cû coriädro uiridi tritu potuq; in mero.Vitia cius funt quod oculos hebetat. Inflations facit flomachu ledit Copiofius fumptu fitim gignit.Cçtcro c6tra pituita et gallinç et gallinaceis prodeft mixtû Eirrrc in cibo iumétis urinam reddere atq; no torqueri tradut fi eo trito natura tangatquot;.

Acftucç fponte nafeentis primu e genus cius quam caprinam uoeät qua pifces 1 mare deiccta protinus necatur qui funriproximo huius lac cxpiflatu mox i aceto podere oboloi ^ duum abiceto aque riuo cyato hydropicis datur. Caule ucro et foliis contufis afpero fale ncrui icifi fanatur.Eade trita ex aceto collutos matutio bis mefe dentes dolore prohibet.Altei^ genuscQ quod grcci cfhpon uocat:huius folia trita cu , polenta illita ulceribus mcdctur:hcc in aruis nafcitur.Tcrtiu genus in filuis nafeenf ifatim uocat:huius folia trita cu polenta uulncribus profunt'quarto ifectores lanarii utuntur: quod filuaticu uocant fimileq; lapato filueftri foliis nifi quod plura habamp; amp;nbsp;nigriora.Sanguine fiilit phagadenas amp;nbsp;putrcfccntia ulcera qup ferpunt fanat.Itc tumores ante fuppuratione contra ignc facrum radice uel foliis prcdefl ad licnes pota bpc propria fingulis. Conuiuia auterh fponte nafccntibus candor caulis intcr/ dum cubitali longitudine tyrfo amp;nbsp;foliis fcabris. Ex his rotunda folia amp;nbsp;brcuia ha/ bentem funt qui bcracleam uocent: quoniam accipitres fcalpcndo eam fuccoq;ocu/ los tingendo obfcuritatc cum fenfcrc difcutiant. Succus omnibus candidus turibus quoq; papaucri fimilis carpitur per meffes incifbquot;caule codif fittili nouo ad multa prpclarus Sanat omnia oculo: ^uitia cum lacftc mulici ^arcet manubiculas cicatrices aduffioncsq; ones prçcipue caligines.Imponitur etia oculis in lana contra epiforas. Ide fuccus aluuin purgat i pofea potus ad duos obolos ferpetium icftibus medetur in uino potus amp;nbsp;folia tyrfusq; tritt cx aceto bibuntur. Vulneri illiniuntur maxime contra fcorpionum. Veru contra phalangia Commixto uino amp;nbsp;aceto . Aliis quoq; uencnis rcfiflunt exceptis que flrangulando necant aut his qup ueffiepnocct.Item pfmutheo excepto.Imponuntur amp;nbsp;uentri ex meile atq; aceto ad detraheda uitia alui urinp difficultates fuccus emedat.Cratenas eum amp;nbsp;hydropicis obolis duobuslaccto cyato uiridari iubamp;. Quidam amp;nbsp;e fatuus colligut fuccum minus efficaci.Pccultarcs earu uires prpter lam dicftas fomnu faciendfiienercq; inhibendi çflum refrigerandi ftomachum purgandi fanguincaugcndi. Nccn6 pauce reflant: quonia amp;nbsp;iflatiocs • difcutiunt rueftusq; Icncs faciunt.Concoctiones adiuuat. Cruditate ipfp nunq ficiut nec ulla res maiore in cibis autditate incitat ibibetq; cade in caufa alterutra modus e. Sic amp;nbsp;aluum copiofiorcs foluunt modicc fiffunt lenticid pituitcdigerut:atq;utaliq tradiderunt fenfus purgant Stomachos diflblutos utilissimeadiuuant.Vrincufus et 0X1por obolis afpcritatc addito dulcihd aeramctum aceti teperates. Si craffior pi' tuita fit Rillito aut uino abfentitc. Si amp;nbsp;tuffis fentiatur ifopitc admixto. Danturq; cpliacis cu intubo erratico amp;nbsp;ad duritia prccordio^:.Dantur amp;nbsp;melanconicis candidc copiofiorcs amp;nbsp;ad ucffice uitia:Praxagoras amp;nbsp;difTcntericis dedit Ambuftis quoq; p/ funt recentibus priusg puflulç fiant cum fale illitf Vlccra eti a quç ferput cohercent litio cum a(Tonitio mox i uino tritç igni Gero illiniutur Couulfa amp;nbsp;luxata caulibus tritis cu poleta cx aq frigida leniutEruptiocs papula?^ex ui6 polcta.Incolera-quoq; coctas patellis dederut Ad quod utilissimi qmaximi caules amp;nbsp;amari quidam lacfti infundut amp;nbsp;dcferuefihti hi caules amp;nbsp;flomacho utilissimi traduntur fi cum fbmno. Satiua maxime lacftuca amp;nbsp;amara lacftcsq; qua hcrodi auocauimus. boc lac amp;nbsp;oculoru claritati cu muliebri ladte utilissimu cflc prçcipitur du tempcftiue capiti ungantur.

ocr page 415

Oculorum quoq; uitiis quç frigore in bis facta funt. Miras amp;nbsp;alias inucnio laudes thoracis uitiis prodefTe non fccus q abrotanu eu melle attico purgari amp;nbsp;feminas boe cibo. Semé fatiua^ cotra fcorpioncs dari femine trito ex uino poto amp;nbsp;libidinu ima/ ginationes i fomno compcfcit tctates aquas no nocere lactucam edentibus quidam tame frpquentiores in cibo officere claritati oculorum tradiderunt.

Ec beta fine remediis eft utraq; fiue candida fine nigra. Radix reces amp;nbsp;made' facta fufpenfi funiculo contra ferpentium morfus efficax eße dicitur Candida beta cocta amp;nbsp;cum allio cruda fumpta contra tineas. Nigrç radices i aqua coctç prurigine tollunt atq; itotum efficatior effe traditur nigra.Succus eius capitis dolores ueteres amp;nbsp;uertigincs ltem fonitu auriu fcdat infufus biis.Ciet urina medetur dysentericis iniccta amp;nbsp;morbo regio-Dolores quoqidcntiu fcdat illitus fuccus amp;nbsp;cotra ferpetium ictus ualamp;fed buic radici dutaxat expretus.Ipf i uero decocta pernionibus occurrit Albç fuccus epipboras fcdat fronte illita aluminis paruo admixto ignem facru fine oleo trita licct aduftis medetur amp;nbsp;cotra eruptiones papula?^ cccta.Eadc cotra ulcera qup fcrpunt illinitur amp;nbsp;allopeciis cruda amp;nbsp;ulceribus que i capite manat.Succus eius cum meile naribus inditus caput purgat.Coquitur amp;nbsp;cum lenticula addito aceto ut uentrem molliat.Validius cocta fluctuationes fiftit ftomacbi amp;nbsp;uentris.

St amp;nbsp;beta fiuctris quam limonion uocant alii ncuroidcn multo minoribus tcnuioribusq; ac dcnfioribus foliis.xi.f^pc cauliu:buius folia ambuftis utilia femen acetabuli monfura dySentcricis prodcft. Aquç e radicc coctp inaculas ueftium clui dicunt Iteqj mebranaru.

Ntubi quoq; non extra remedia funt.Succus eorum eu rofaceo amp;nbsp;aceto capitis dolores lcnit.Idc$ eu uino potus locineris amp;nbsp;ueffiep amp;nbsp;epiphoris ipoitur.Er' raticum quidain apud nosambulam appcllaucre.In ^gypto Cicorium uocant quod filueftre fit Satiuum autem fcrim quod cft minus amp;nbsp;ucnofius.

Icorium refrigerat i cibo fumptu amp;nbsp;illitu collectiones Sueeusq; decocti uetre foluit.Iocincri amp;nbsp;renibus et ftomaebo prodcft.Ite fi i aceto decoquatur urinç tormia difcutit.It c morbu regiu cmulfo fi fine febri ueffica adiuuat. Mulicy: purgatioibus quidc decoctumiaqua adeo prodcft ut amp;nbsp;mortuos partus trahat- Adiiciunt etiam magi fi Eicco tocius cum oleo punctos fhuorabiliorcs fieri amp;nbsp;quç uelit facilius im' pctrari. Quod quida propter fingularc filubritate aliqui chrefton appellat.alii pan/ cration amp;nbsp;filucArc genus Alii hcdimorda uocat latioris folii domaebum didolutu aftringit cocta crudaq; fiftit aluum amp;nbsp;dyflintcricis prodcft magis cum Ictc rupta amp;nbsp;conuulfa utroq; genere luuantur.Ite quibus genitura ualitudinis morbo effluat.

Eris etipfi lactucp fimillima duum genci; cft filucftris melior nigra cft pftiua deterior hyberna amp;nbsp;candidior utraqi amara ftomaebo utilissimo et procipucquem humor uexat.Cum aceto in cibo refrigerat ucl iUite-difcutiuntq; et alias g ftomacbi cum polcta filucftrium radices ftomacbi caufa forbetur etcardiacis illiniuntur fuper finiftram mainma et ex aceto omnes bp et podagricis utiles et Enguine reiicictibuf Item quibus genitura fluat altero dieu pote petronius diodotus qui andologomcna fcripfit i totu damnault feri amultis modis argues.Sed alio^ omniu opinio rcfiftit.

Raffieç laudes longu cft exequi Cum et cbrifippus medicus priuat iuolume ei dicauerit per fingula mebra hominis digcftum et dyoclcs atc omnes aute pycta' goras cum no partius celcbraucrit. Cuius fentenciam ucl eo diligctius pcrfequi par cft ut nofcatur qua medicina ufus fit annis fcxcctis.In tres fpeties diuifcre ca graeci

ocr page 416

antiquissimi Crifpa quam fdinda uccaucrunt a fimilitudinc folio^ apii Homacho utilem aluum modicc mollictem Altera clyam latis foliis e caule cxcutibus. \'nde caulodc quidam uocaucrc nullius in medicina momcti. Tertia cfl proprie appellati Carambe tenuioribus foliis amp;nbsp;fimplicibus denfiffimisq; amarior fed efficacissima. Cato crifpa maxime probat deinde leuc grandibus foliis caule magno prode(Te tra' dit capitis doloribus oculorum caligini fintillationibusq; ucl ftomacbi prpcordiis. Crudam ex accto amp;nbsp;mcllc Coriadro ruta menta lafcris radicula fumptam acetabulis duobus matutino tantamqieffe uim ut qui terat bçc ualidiorc ficri fcntiat. Ergo uel cum uino trita forbenda uel exolei itinciu fumedam podagrpaute morbisq;articu/ laribus illini cum ruta Coriadro amp;nbsp;falis mica ordci farina. Aqua quoq; eius decocta neruos articulofq ; mirc luuari fi foucaf uulncra amp;nbsp;recctia amp;nbsp;uetera ctia carcinomata quç nullis alus mcdicamctis fanari podunt fcucri prius aqua calida lubetac bis de' trita imponi. Sic ctiä fiftuhs cluxatas amp;nbsp;tumores euocari: quoufq; difcuticpus fit. In fomnia ctiam uigiliafq; tollere decoctam fi i ciuni edant g plurima ex oleo amp;nbsp;faie. Tormina fi decocta ite?/: decoquatur addito oleo amp;nbsp;fale Cumino poleta fi ita fumat fine pane magis profutura.Inter reliqua bilc detrabit per uinum nigru pota. Quin cturma eius qui brafficicdcrit aHeruari lubamp;calefictiq; n eruis remedio cdc.Verba ipfius fubiicia ad cxprimcdam fcntcncii. Pueros pufillos fi laucs ea urina nungde/ biles ficri.Auribus quoq;ex uib fuccu braficp tcpidu iflillari fuadct.Idqictia tardi' tati audientium prodeHc afleuerat amp;nbsp;in petigines cade fanari finc ulcere.Grçcorum quoq iopiniones tam amp;nbsp;Catonis caufa poni conuenit In bis dumtaxat qup ille prp/ tcrmifit biles detrabere no percoctam putat.Itc aluum foluerccadcq; bis cocta fifterc ui6 aduerfari ut Inimic a uitibus atecedete i cibis caucre ebrietate poftea fumpta era' pula difcuti bunc cibum amp;nbsp;oculo^ claritati coferre multu.Succo nero crude angulis uel tantum tactis cum attico meile plurimu facile concog ciboq; co fenfum purgari Erafiftrati fcbola clamat nibil effe utilius ftomaebo ncruisq; idco paralyticis amp;nbsp;tre mulis dari iubamp; amp;nbsp;fanguincm excreantibus bippocratcs cpliacis amp;nbsp;dyffintcricis bis ; octi cum falc.Itc ad tenefmon amp;nbsp;renu caufas lactis quoq; ubertatem puerperis boc cibo ficri ludicas amp;nbsp;purgatione fpminis crudi guide caules fi madatur partus quoqi emortuos pcllut. Apollodorus aduerfus fungeu uenena fernen aut fuccu bibcndu cenfct pbyliftion cpiftbonicis fuccu ex lacte caprino cum fale amp;nbsp;mcllc inucnio amp;a podagra liberatos ededo ca decocteg; lus bibcdo boc ct cardiacis datu amp;comicialibus morbis addito falc.Itc fplcneticis i uino albo p dics.xl.ictcricis nec no et frcncticif raucis crude fuccu gargarizandu bibendug;democrat. Contra ucro fingultus cum Coriadro ct ancto mcllc ac pipcet accto.Illita gueg; Aedede iflatioibus ftomacbi. Itc ferpentiu ictibus ct fbrdibus ulccribus uel ipfa aqua cu ordcacea firina fuccum cum aceto ucl cum feno grcco. Sic aliqui articulis podagrifq; imponunt. Epinictidas ct quicgd aliud ferpat i corpere impofita Icuat Itc repentinas caligines bas amp;nbsp;fi maditquot; ex accto fugillata ucro amp;nbsp;alios liuorcs pura illita lepras ct pforas cu alumine rotudo ex accto ficqi amp;nbsp;fluentes capillos rctinct.Epicb.arimus tclfiu ct gcnitaliu malis banc utilissimcin-,poni aderit efficacius eadem cuin fiba trita.Itc couulfis cu ruta contra ardore fcbriu i ftomacbi uitia Scmina ct ad fecundas ct muris aranci morfus folio^ aridoi ^ farina alterutra parte cxinauit. Ex omnibus braffiep generibus fuauissima c quinia ct lutilis babetur difficilis i coguedo ct rcibus cotrarialUud guoqiomittcdu no caqua deccCle ad tot ufus laudata feccre bumi effufam dirpium braffiep aridoi^ Cinis iter caudica itclligitquot; ad cocxcnditinm dolores cu adipc uctudo ac cum lafcre ct aceto.Itc pfylotio cuulfis illitus pilis nafci alios i^bibet. Bibitur cteu oleo fuffer' uefacftus ucl per fc elixus ad conuulfa ct rupta itus lapfosq; ex alto. Nulla ergo funt crimina braffiepJmo ucro apud cofdem animpgrauitate facere dentibus et gingiuis nocere ct i çgypto ^ppter amaritudine no c.

ocr page 417

Hucftris fiueerraticçimmenfos plus cffcdlus laudat Cato adeo ut aride quoq; firma1 olfatorio collecta ucl odore tatu naribus rapto uitia earû graueolctiaq; fanari affirmet. Hanc alii pctieam uocant Inimicissimam uino quia prpcipue uites fugiat aut fi no poffit fugere nnmoriatur.Folia habet bina rotuda parua Icuia plätif oleris fimilior. Candidior fatiiia amp;nbsp;hirfutior:banciflationibus mederi meliconicis qucqiac uulncribus recentibus cû meile ita ne fbluantur ante dic.Scptimu ftrumis fiftulis 1aqua co tritam chrifippus audiorcûamp;alii ucro copefcere mala corporis quç ferpant quç nomas uocit. Itc cxcrefccntia abfumerc' Cicatrices ad planuin rcdigcre cris ulccra amp;nbsp;tonfillas manducata amp;nbsp;codlam fucco gargarizato cû meile tollere.Item pforas amp;nbsp;lepras ucteres ipfius tribus partibus cû duabus alumis in aceto acri illitis epicbarmus fatis cri extra cótra Canis rabiof i morfum imponi melius ficcum lafcre et aceto acri.Necari quoq; canes ca:fi detur cum Carne.Scm en eius toftû auxiliatur contra ferpetes fungo^q; uenena i tauri finguinc Folia cedta fplcncticis i cibo data et cruda illita cum fulfurc amp;nbsp;uitro profunt.ltc mamma? ^duritie radicû Cinis uuaei faucibus tumcnti ta diu medetur amp;nbsp;parotidas cum mellc illitus reprimit Scrpcntiû morfus fanat uirium braffiep unû amp;nbsp;magnum argumentum addemus amp;nbsp;mirabilc. Cruflp fi occupent intus uafa omnia i quibus aquç feruent ut non fit eas aucllcrc fi braffica i his decoquatur abfccdût.

Ntcr filueflrcs braflicas amp;nbsp;lapfana cfl pedalis altitudinis irfutus foliis finapi fimillimis nifi candidior cflet florc.Coquitur in cibo aluum Icuitcr emollit.

Arina braffica uchemetissime ex omnibus aluum cicf Coquitur ^^pter acn^ moniicû pingui Carne flomacho inimicissima.

Cillarum in mcdicina alba e quç mafculus femina nigra. Scilla qup eidissima fuerit utilissima erit huic aridis tunicis direptis:quod reliquû e uino cofccutû efl fufpenditur lino modicis intcruallis:poflca arida fruflaicaduin accti q afpcrrimi-pendentia imerguntur ita ne ulla parte uas contingant hoc fit ante fblûiciû diebus .xlviii.gypfo deinde oblitus cadus ponitur fub tegulis totius dici folcaccipictibus pofl cum numeru dici^ tollitur uas fcylla cximituracctû trafFunditur hoc clariorem oculorum acie ficit.Salutarc efl flomachi latcrumq; doloribus fumptû binis dicbuf fed tanta uis cfl ut auidius hauflû cxtidle anim^ mometo aliqua fpctic preheat.pro' defl amp;nbsp;gingiuis amp;nbsp;cientibus uel per fe Commaducata tincas amp;nbsp;reliqua ucntris ani'' malia pellit ex aceto amp;nbsp;meile fumpta lingup quoq; recens fubiccfla proflat ne hydro/ pici fitiant.Coquitur pluribus modis in olla qup coniiciatur i clibanum aut furnum uel adipe aut luto illitiucl frullatim ne patinis amp;nbsp;cruda ficcatur.Deinde conciditur Coquiturcp i aceto. Tû fcrpcntiû iclibus imponitur to fla quoq i purgatur amp;nbsp;mcdiû eius iterû in aqua coquitur. Vfus fie ccélp ad hydropicos urinri cienda tribus obolis cum mellc amp;nbsp;aceto potc. Ite fplcncticos amp;nbsp;flomatichos fi no fcntiant ultus quibus innatet cibus.Ad tormina regios morbos Tuflim uctcrcm cum fufpirio difcutit.Et foliis flrumas qdrimis foluta dicbus furfures capitis amp;nbsp;ulccra manatia Illita ex olco coefta- Coquitur amp;nbsp;in mellc cibi gratia maxime uti codlioncm facias Sic amp;nbsp;interiora purgas.Rimas pedum fanat in olco codla et mixta refinç.Seme cius lumboi ^dolori amp;nbsp;melle impoitur pythagoras feyliri in limine quoq; lanup fufpefam contra malo:^ tncdicamétorum itroitü pellere tiadit.

Etcrum 1 : ulbi ex accto et fulphurc uulncribus in ficic medentur p fc ucro triti ncruo:yc Contradlioncm amp;nbsp;ex uino prurigines cum melle. Canum morfibus Erafiflrato placet cum picc fanguinéIde liflcrc cos tradit illitos cum mcllc.Alii ti c naribus fluat Coriid^ amp;nbsp;farina adiiciunt.Theodorus et lichcnas ex accto bulbis eu' rat erumpentia in capite cum uino auflcro aut ouo.Et bulbis cpiforas itidc illinit amp;nbsp;fic tu lippitudini media eorum uitia quç funt in facie co^^ rubentes maxime in foie

ocr page 418

cum meile illiti amp;nbsp;eu uitro emedat létiginem cu uino aut Cucumi cocti uulneribus quoq imire profunt per fc.aut ut damion ex mulfo fi quinto die foluatur. Iifdem amp;nbsp;auriculas fractas curat et tcftiu pituitas.In articulons doloribus mifccnt farina î uino coctam uentri illiti duritia prpcordio^ emolliut.Dysentericis i uino ex aqua cçlelH temperato dantur ad conuulfa intus cu filpbio pipulis fabp magnitudine ad fudorc tonfi illiniutur neruis utiles:ideo amp;nbsp;paraliticis datur luxta in pedibus qui funt ruffi ex bis citissimc fanant cum meile amp;nbsp;fale.Ventre maxime mcgarici ftimulat. Orte' fibus paSum cum lapa aut paSo fumpti. SilueSres iterran eo2 ^plagas amp;nbsp;uitia cuin filpbio pillulis deuoratis fedant:borum feme contra pbalangia bibitur in uino.Ipi cx aceto illiniuntur contra ferpentiu ictus. Semé antiqui bibédu ifanicntibus dabat Flos bulbo2 Atritus cruru maculas uarietatescp igni facias emedat. Dyoclcs hebetari oculos ab bis putat. Elixos affis minus utiles c(re-Adiicit amp;nbsp;difficile concog uniuf cuiufqi nature.

Vlbinc grpci uocant berba paruis foliis rubicundo bulbo: bçc traditur uulnc' ribus mirc utilis dutaxat rccctibus.

Vlbus quem uomitoriu uocant ab effectu folia habet nigra cpteris longiora.

Tilissiinus Somaebo cibus afparagi ut tradunt Cumino quide addito infla' tioncs Somaebi colliq;difcutiunt.Idc oculis claritate afferunt uentrem leuitcr molliunt pectoris amp;nbsp;fpinpdoloribus iteSino^q; uitiis profunt. Vino cocoquuntur addito ad lumborum amp;nbsp;renum dolores feme trium pondere obolo^ parte Cumini bibitur.Venere Simulant.Vrind cient utilissime prpterg ueffica exulcerant.Radix quoq; prpdicatione plurimoru trita i uino albo pota calculos quoq; exturbat luboru amp;nbsp;renum dolores fedat.Quidam etad uulupdolore radicem cum uino dulci ppinat Eadem in aceto decocta contra elephantiam proficit.Afparago trito ex oleo punctu pungi ab apibus negat.

IlucSrcm afparagu aliqui corruda aliqui libicum uocant.Attici ormini huius ad fupradicta omnia efficatior uis amp;nbsp;cadidiori maior regium morbu extenuat. Veneris caufa aquam cou decocta bibi lubet ad eminain. Idc amp;nbsp;feme ualet cu ancto tritu tcrnis utriufq; obolis datur amp;nbsp;ad ferpcntiu ictus fuccus decoctus.Radix quoqi mifcctur pdici naratri iter efficacissima auxilia fi fanguis per urina reddatur. Semé afparagi amp;appii amp;nbsp;Cumini ternis obolis i uino cyatis duobus cbrifippus dari lubet Sic 8C hydropicis cotrariueSequduis urina moneat docet.Item uencri ucfficc quoq; nifi coctum aqua:quç aqua fi caibus detur occidit cos in uino decocte radicis fuccus fi orc contineatur detibus incdcri.

Ppio gratia in uulgo cS .Nanqi rami largis portionibus per rura innatat amp;nbsp;in Condimctis peculiarem gratiam habent,Prçterci oculis illitum cum mcllc ita ut fubinde foucantur fcrucnti fucco decocti aliisq; mehr02% epiphoris per fe tritum aut cum pane uel polcta impofitu mirc auxiliatur.Pifccs quoqi fi egrotent 1 pifcinis appio uiridi recreantur. Verum apud eruditos no aliud erutum terra in maiori fen' tentiarum auctoritate efl didinguitur fexucbrifippus femina eße dicit crifpioribus foliis amp;nbsp;duris erado caule Epore acri amp;nbsp;feruido Dionyfius mare nigriore breuioris radicis uermiculos gignente Ambo^ neutrum ad cibos admittendum. Immo 010 nephas.Nam id defunctorum feralibus cpulis dicatum,Ipfius quoq; uifus claritati inimicum caule fpminp uermiculos gigni. Idcoq; cos qui cderint dcrilefcere mares feminas uc In puerperis uero ab eo cibo Comitiales fieri qui hauriunt ubera.Inno' ccntiore tamc ede mare eaq, caufa efl ne inter nefidos frutices damnetur. Mimaru duritiam impofitis foliis emollit fuauiores aquas potui i coctu prodat fucco maxié 'radicis cum uino lumboi c dolores mitigat codé lutc idillato grauitateauriu Scmié urinam cict et mendruaae fecundas partus.Etfi foucantur femine decocto fugillata

ocr page 419

reddit colori.Cum oufalbo illitum aut ex aqua coccum potumqi renibus medetur. In frigida tritum oris ulceribus.Seme cum uino uel radix cum uctcri uino ueffiep calculos frangit feme datur amp;nbsp;arquatis ex uino albo.

Ppiaftru byginus quide mcllifopbilon appellat: fed iconfcŒi damnatione cft ucnenatu i fardinia. Contexenda eni funt omnia ex code nomme apud grpeos pendentia.

Lofatrum quod byppofelinum uocant aduerfitur fcorpionibus poto femié torminibus intcrrancis medetur.Ide difficultatibus urinp.Scme eius decoctu ex mulfb.Radix cius in uino decocta calculos pellit amp;nbsp;lumborum ac lateris dolorcf Canis rabiof i morfibus potu amp;nbsp;illitu medetur Succus eius algentes calefacit potus

Vartum genus ex eodem faciut aliqui crtbofclinon alio furticc rcdlo femine Cumino fimilc mcflruis amp;nbsp;urine efficax.

Elyofelino uis priuata contra araneos.Sed de orcofelino fçminç purgfrauino

Lio genere pctrofilinon quidd appellant in faxis natum prçcipuu ad uomicas coclearibus binis fucci additis in cyatum marrubii fuccum atq;ita calidçaqup tribuf cyatis.

Ddidcrc quidam opofclinum differens breuitate caule fitiuo amp;nbsp;radicis colere ruffo ciufdem effectus prcualcrc contra ferpentes potum amp;nbsp;linitum.

Cimum quoqicbrifippus grauiter icrepuit inutile Romaebo urinp oculorum quoq i claritati. Prpterea ifimiam facere amp;nbsp;Ictargicos amp;nbsp;locineris uitia. Ideoq; capras idafpcrnari hominibus quoq; fugiendum ccnramp;. Adiiciutquida tritum fi operiatquot; lapide fcorpione gignere commaducatum amp;nbsp;in fole pofitu uermes. Affirmat uero fi eo dic feriatur quifpi a a fcorpione qui ederit otimum fanari non poffe. Quinimo tradunt aliqui manipulo ociini eu Cancris.x.marinis uel fluuiatibus trito Coucirc ad eum fcorpioncs e proximo omnes Dyodorus incntcricis etiam pediculos facere ocimi cibum-Secuta çtas acritcr defendit.Nam id effe caprpas nec minus^q mentam et rutam amp;nbsp;fcorpionum tcrrcflrium idlibus-marmorumq ; ucnenis mederi ex uino addito aceti exiguo ufu quoq; compertum deficientibus ex aceto odoratu falutarem effe.Itcm Ictargicis amp;nbsp;iflamatis refrigerationi illitum capitis doloribus cum rcficeo aut myrteo aut aceto.Item oculorum epiphoris impofitum ex uino flomacho quoq; Utile. Inflationes rudium ex aceto diGoluere fumptum aluu fixere impofitu urini cicrcSic amp;nbsp;morbo regio amp;nbsp;hydropicis prodede etii colcricis diftillatiocs eo ftoma/ cbi inhibcri. Ergo amp;nbsp;c^liacis philiftio dedit amp;nbsp;codlu dincntcricis amp;nbsp;contra pliAoicu Aliqui amp;nbsp;1 tencfino amp;nbsp;Enguine excreantibus in uino duritiainq; prçcordio^ illinit mammis cxtinguitq; ladlis prouetum. Auribus utilissimu Infantium prpeipueeu adipe anferino.5eme tritum amp;nbsp;hauflu naribus flcrnutamcta amp;nbsp;diftillationcs quoq; capitis illitum.Vuluas purgat in cibo ex aceto ucrucas mixto crameto futorio tollit ucnere ftimulat.Idco etiam equis afinisq; admiffurc tempore ingeritur.

IlucRri ocimo uis efficatior ad eadeomia peculiaris ad uitia qupuomitioibus crebris contrahuntur uomicisq; uulup bcftiarum morfu radicc efficacisssma.

Rucç feme fcorpionum ucnenis amp;nbsp;muris aranciq; medetur. Bcfliolas omnef innafeentes corpori arcamp; uitia cutis in facie cum meile illita lentigines ex aceto cica' trices nigras reducit ad Candore cum felle bubulo.Aiunt uerbera fubituris poti ex uino duritii quadam contra fenfum induere. In codicndis obfbniis tata efl fuauitas utgrpci euxomon appcllauerint. Putant fubtrita eruta fi foueantur oculi claritatem

ocr page 420

reditui Tuffiminfantiu fedari.Radix cius inaqua decocta fracta odi extrabit.Nam de ucncre dimulida diximus tria folia filucdris crucç finidra inanu decerpta et trita in aqua mulfa fi bibantur.

Contrario nadurciu uencre inbibet animu exacuit ut diximus duo eius genera aluum purgat detrabit bile potum inaqua.x.denario^ pondere cum lomento ftrumis illitum opertumq; braffica prçclarc mcdctur.Altcy: cft nigrius quod capitif ultia purgat uifum clarificat commotas metes fcdat ex aceto fumptum bile ex uino potum uel cum fico fumptum tuffim ex meile fiquotidic leiuni fumant. Semen ex uino omnia intcdinorum animalia expellit efficatius addito metadro prodet amp;nbsp;contra fufpiria amp;nbsp;tuffim cum origano amp;nbsp;uiuo dulci pectoris doloribus decoctum i lacte caprino panos difcutitcum pice extrabitq; corpori aculeos et maculas-Illinitur ex aceto contra carcinomata. Adiiciturouorum album amp;lienibus illinitur ex aceto. Infantibus ucro e meile utilissime.Sextius adiicit boc ferpetes fugare Scorpioibus tefidcre Capitis dolori contraire contritum allopctias emendare.

Ddito finapi grauitatc auriu trito impofito auribus eu fico dentium'dolores infufo in aures fucco prurigine amp;nbsp;ulcera capitis eu adipe afcrino furunculos cocoqt cum fermeto carbunculos ad fupputationc pducit amp;nbsp;rumpit Pbagadcnas ulcerum expurgat cum meile.Coxendicibus amp;nbsp;lumbis eu poleta ex aceto illinitur. Ite licbcn unguibus fcabris:quippe natura eius caudicaed. Optimum aute babilonium. Sd' uedri aute ad omnia ea effectus maior.

N prçcipuis ante medicaminibus rutp ed ratio fatiuç folia ramis fruticofiora.

Siluedris borrida ad effectu ed amp;nbsp;ad omnia acrior fuccus exprimitur tond ea ex afpfa modice aqua amp;i pyxide cypria aderuatur bic copiofior datus ucncni noxa obtinamp; Macedoni; maxime luxta dumeanacimum miyq; cicure fucco cxtinguitut adeo eti a uencno2 £uenena funt Cicut; Succus proded manibus colligetiu.Rutam cetero inter pruna imifcetur antidotis prccipueq; gallatiea quccuqiautc ruta aut p fe pro antioloto ualet foliis tritis amp;nbsp;ex uino fiimptis cotra aconitum maxime amp;nbsp;uiscu Ite fungos flue in potu detur fiiic in cibo.Simil i modo contra ferpentium ictus ut pote cum mudelc dimicaturecum bis ruta prius edendo fe muniant amp;nbsp;ualamp; contra fcorpionu ictu amp;nbsp;arancouapu fcarabeo^ uefparu aculeos amp;nbsp;tantaridas ac falaman' dras Canifuc rabiof i morfus acetabuli mefura Si fuccus e uino bibitur amp;nbsp;folia trita ueleomanducata iponuturcum melleae falc uel cum aceto et pice decocta fucco ucro perunctos etia babetes negat feriri ab bis maleficiis. Serpentes quoq; fi uraturtuW nidore fugere.Efficaciffima tamced filuedris radix eu nino fumpta: eadeq; dicitur efeefficatior fub clino pota.Pythagoras amp;ibac mare minoribus berbaceiqi coloris foliis a femina difcreuit etia latioribus foliis amp;nbsp;colore. Ide oculis noxia putauit falso quoni a fcalptores amp;nbsp;pictores boc cibo ututur oculo^ caufi cum pane quoq; uel na/ durcio fatiue filuedri propter uifum amp;nbsp;ut aiunt multi fucco eu meile attico inuncti difcudcrut caligines uel eu lacte mulieris pue? ^cnixe uel puro fucco agulis oculoru tactis. Epiphoras eu polcta ipofita lenit. Item capitis dolores pota cum uino aut eu. aceto amp;nbsp;roficeo illita.Si ucro fintccphaliacu farina ordcacca amp;nbsp;aceto eadem cruditas difcutitur. Mox amp;nbsp;inflamationcs dolores domacbi ueteres uuluas aperit corrigitq; conuerfis illita i meile toto uentrc amp;nbsp;pectore hydropocis eu fico amp;nbsp;decocta ad dimi/ dias partes pota ex uino. Sic bibitur amp;nbsp;ad pectoris dolores laterumq; amp;nbsp;lumborum tuffim fufpiria pulino^ locineru renu uitta horrores frigidos ad crapula graucdies decoquutur folia poturis et incibo uel cruda uel decocta eoditaue prod cd.Ite tormi' nibus 1Ifbpo decocta et eu uino.Sic et (anguine fidititcrioréet nariû indita tuffim. Sic cttollutis dctibus proded. Auribusquoq; in dolore fuccus (funditur cudodito ut diximus modo filuedri. Contra tarditate ucro fonituq; cum rofaceo ucl culaureo

ocr page 421

oleo aut Cumino amp;nbsp;mclle.Succus amp;nbsp;freneticis amp;nbsp;ex aceto trite iflillatur in tepora ad cerebrum.Adiicccrunt aliqui amp;nbsp;ferpillum amp;nbsp;lau^ illinietcs capita amp;nbsp;colla. Dederunt ct letargicis ex aceto olfaciedum.Dederunt Comitialibus bibendu decode fuccumi cyatis.1111.ante acceffionestquai ^ frigus itollerabilc eft Aligiofisq; cruda dari in cibo urini quocp uel eructam pellit.F^minaru ctia purgationes fccundasq;ctiaemortuos partus ut hippocrati uidef ex uino dulci nigro pota.Itaq; illitam amp;nbsp;uulua¥:caufa et fufire lubct.Dyoclcs amp;nbsp;cardiacis imponit ex aceto ct mcllecu farina ordeaccaeteotra ilium décoda farina i olco amp;nbsp;ucllcribus collcda. Multi ucro contra prurulctas cx' creationes ficcp dragmas duas fulphuris unam ct dimidiam fummi cenentet contra cruentas ramos tres i uino decedos. Datur amp;nbsp;didentericis cum cafeo i uino cotrita: dederunt amp;nbsp;cum bitumine ifrida potioni propter anhelitum ex alto laffis fcininis' tres untias olci libra uiniq; fextario.Illinitur cum olco codis foliis partibus qup fri' gus aduferit Si urinam mcuct ut bippccrati-uidctur miru eflquofdam dare contra incontinetia urinç pforas amp;nbsp;lepras cu mclle amp;nbsp;aluminc illita cmcdat.Itcuitiligincs uel rugas ftrumas ct fimilia cu byrcino amp;nbsp;adipe fuillo ac taurino fcacuo^igne facru ex aceto amp;nbsp;oleo uel pfimitio Carbunculum ex aceto non nulli laferpitium una illini iubent finc quo epinididas pupulas curant.Imponut et mamis turgctibus décoda et pituitae eruptionibus cum cera. Tefliu ucro cpiforis cu ramis laurcp teneris adeo peculiaris efti uifccribus bis effedus ut filueflri ruta cum axungia uctcri illitos ra' miccs fanari probant-Frada quoq imebra femine trito cu cera impofito.Radix rutp fanguine oculis fuffufum amp;nbsp;toto corpore Cicatrices ac maculas illita emedat.Ex-rc/ liquis quoq; qup tradutur mi^effe coferuetem rute naturam ede coueniat.Fafciculu eius in tofaceo decodum addita uncia aloes pcrundis fudorem rcprimcrc.Itcmq; generationes impediri boc cibo Idco pro fluuio gcnitali datur amp;nbsp;uencré crebro per fomnia imaginantibus. Prçcaucdû cd grauidis abdineat boc cibo: nccari cni partus inucnio. Eadc ex omnibus fatis quadrupedu quoq imorbis in maximo ufu cd fiue difficiles fpirantibus fiue cotra malefico?^animalium idus ifufa per nares ex uino. Aut fi fmguifuga exbauferit ex aceto ct quocunqd fimili morbo^ genere ut i boine temperato.

Entadrum filucdris meta c differens fpetic folioi^:quafi figura ocimi pulegii colore propter quod quida filueflre pulcgiu uocant: his commaducatis amp;nbsp;im' pofitis fanari elephantia ficut magnipopcii ptate fortuito cuiufda cxperimcto ppter puderem 1 facie illita c6pcrtum efl.Eadc illiniuntur bibunturq;aducrfus fcorpioes cum fale olco amp;nbsp;aceto.Ite aducrfus fcrpctiu idus dragmis duabus in uini cyatis du/ obus.Ite aducrfus fcolopcndras uis dccodi Aducrfus omnia ucncna feruatur folia arida ad faring modû fubdratum uel accenfum.Fugat amp;nbsp;feorpiones:potus feminas purgat fed partu necat ruptis cbuulfisq; c partu ortbopnoicis cis torminibus coleri' cis efficacissimu.Itc lumbis podagris impofitu.Succus auribus ucrminofis iflillat in regio morbo bibitur.Strumis illinitur. Omnia ucncris inhibct. Tincas pellit ex aceto potum contra pruriginem ex aceto infunditur capiti in fblc.

Entç ipfiusodor animu excitat amp;nbsp;fapor auiditatc in cibis.Idem i mammarum mixtura familiaris ipfc accerfere aut coirc deferiq; lac non patiatur. Quare amp;nbsp;ladis potionibus additur amp;nbsp;ne coagulati potu Hragulcntur data in uino aut mulfo. Eadc Ul refiflcre ct generation! creditur cohibendo genitalia defari çq; maribus ac fcminis Siftit fanguinc ct purgationes frminaru inhibct cum amulo ex aqua pota cpliatoru impetus fine ratioéet uomicas uuluç curat.Illa locincy uitia ternis obolis ex mulfo datis. Itc fanguinc excreantibus in forbitione. Vlccra in capite infantiu mire fanat Artcrias humidas ficcat. ct aflringit pituitas corruptas purgat in mulfo et aqua uoci fiiccus fub certamine utilis dumtaxat ct qui gargarizatur una tumete adicbla ruta ct

ocr page 422

coriandro ex hefte utilis et contra tonfihs eu alumine linguçq; afperç cum meile amp;nbsp;conuulfa eius intus per fe uitiaq; pulmonis fingultus etuomitiones fiûit cum fucco granati ut Democritus montrât rccétis fuccus nariû uitia fpiritus fubdueftos eme/ dat.Ipfa trita eolera in aceto quidc pota. Sanguinis fluitioncs in tuffilcum ctidipo/ fita cum polenta amp;nbsp;fi mammç tendantur. Illinitur amp;nbsp;temporibus in capitis dolore. Sumitur amp;c6tra fcolopcdras amp;nbsp;fcorpioncs marinos amp;nbsp;ad ferpentes epipboris linië et omnibus in capite ruptionibus.Ite fcdis uitiis in uertigincs quoq; ucl fi teneatur tantum prohiber.Auribus eu mulfo iftillatur-Aiunt amp;nbsp;lieni ea mederi orto guflata ita ne uellatur (i is q mordeat dicat fe lieni mederi per dies.viii. Aride quoq; farina tribus digitis apprebenfam amp;nbsp;ftomacbi dolorem fedareJn qua et fimilitcr afpera in potione uétris animalia expellere.

Agna focietas cum bac ad recreandos dcfccflus animi pulegio eu furculis fuis in ampullas uitrcas aceti utrifq; dei ecftis. Quadeeaufa dignius pulegium cotra uertigincs q erofa cubiculis noflris pronuntiatu cfl.Nam amp;nbsp;capitis dolores ipofitu dicitur Icuare quin amp;nbsp;olfatu capita tueri contra frigo^ çflusq; iiuriam ctabfiti traditquot; Neq; ffluare eos q duos e pulegio furculos impofitos auribus in folc babeat.IHinitquot; etiam in doloribus cum polcta amp;nbsp;acto fcminacfficatius eflautc bpe flore purpureo. Mas candidu babet.Naufeas cum file amp;nbsp;polcta in frigida aqua pota inbibamp;. Sic amp;nbsp;pccftoris ac ucntris dolore.Sto macbi autem ex aqua. Item rofioncs fiffitamp; uomiti/ ones cum aceto amp;nbsp;polcta aluum foluit falc amp;nbsp;aceto amp;nbsp;polcta intcflinor u uitia meile decocto amp;nbsp;nigro uino fanat. Vrini pellit ex uino amp;nbsp;fi amineum fit amp;nbsp;calculos amp;in' tcriores omnes dolores ex meile amp;nbsp;aceto fedat menftrua amp;nbsp;fecundas uuluas conuer/ fas corrigit defunctos partus cicit. Seméommutefccntibus olfitu admonetur Co/ mitialibus i aceto cyati méfura datur. Siaquç infilubrcs bibende fint tritu angitur Salfitudines corporis fi omnino tractetur minuit. Ncruou caufa amp;i contracftione cum falc amp;nbsp;aceto amp;nbsp;meile confricatur obftonomoi bibitur ad fcrpetiu icftus decoctu ad fcorpionum in uino tritu maxime quod in ficcis nafcitur.Adoris exulcerationes ad tuffim efficax babctur.Flos recentis incefus pulices necat odore.Xenocrates pub Icgii ramum lana inuolutu in tcrcianis ante acceffone olfatandum dari aut flragulif fubiici amp;nbsp;ita collocari egrû iter remedia tradit.

Ilucflri ad cade cfficatior uis. Similc e origano minoribus foliis q fatiuum amp;nbsp;a quibufdam dicftamos uocatur GuQatum a pecore caprisq; balatum concitat. Vnde quidi grçci littera mutata blcconon uocaucrut. Natura tam fernes e ut illitas partes exulceret. Hifficntibus ifricari ante balnea conucnit et ate acceffionu borrore conuulfis et torminibus podagris mire prodefl.Epaticis eu meile et falc bibendum datur pulmonum uitia cxcrcabilia facit ad liene cum falc utile et ueffieç et fufpiriis et inflationibus decocto fucco pqualitcr et uuluas corrigit et cotra fcolopcndra terre' Arem ucl marinam.Ite feorpiones priuatim uc miet contra omne morfum. Radix contra icrcfccntia ulcera reces potetissima arida ucro Cicatricibus decorem affert.

Te pullcgio e nepeteq; focietas dccoctpiaqua ad tertias difcutiut frigora muli erumqiincftruis profunt et filate fedant calores.Nepeta quoq; uires contra ferpetes babet fimum ex ea nidorcq; fugiunt: quam et fubflernere in metu dormituris utile efl.Tonfa'cgylopis iponitur et capitis doloribus recens eu tertia parte panis teperata aceto illinitquot;. Succus eius iflillatus naribus fupinis profluuium {anguinis fifbt. Ite radix eu myrti femine in paffo tepido gargarizata anginis medetur.

Vminu filucftrc cfl prçtenue quaternis aut quinis foliis iicluti ferratis: fed ut firiuo inagnus ufus in flomaebi prçcipuc rcmcdiis difcutit pituitas et inflationes. Tritum et cum pane fumptum ucl potum ex aqua uinoq; tormina quoq; et itcflioi^

ocr page 423

dolores .Ve^ tame omne pallore bibentibus gignit.Ita certe ferunt porcilla latronis clari inter magiflros diccdi affectatores fimilitudine coloris ftudiis cotra audli mu' tantes amp;nbsp;paulo ante lulium uindicc apertorem illuma Nerone libertatis captatione tcftamctis fic lenocinatum Narium fanguinem fiftit paftillis inditum uel ex aceto recenti amp;nbsp;oculo¥ epiphoris per fe impofitum tumctibus meile prodefl infantibus imponi in ucntrc fatis eft morbo regio in uino albo a balneis datur is.

Ethiopicum maxime in pofta amp;nbsp;illinitur eu meile africano priuatim urinp in continctiam cohiberi putat.Satiuum datur amp;nbsp;ad locineris uitia tolium tritu i aceto. Ite ad ucrtiginc his ucro quos acrior urina mordeat in dulci tritum uino ad uulua^ ultia in uino prçterg impofitis uellcri foliis teftium tumoribus toftu tritumq , cum meile aut eu rofacco amp;nbsp;cera.

Uueflrc ad omnia eade efficatius pretcrea ad ferpcntcs cum oleo ad fcorpioes ad fcolopcndras.Siflit amp;nbsp;uomitionc.Naufeasq;cx uino qudtum apprçhcdcrit très digiti propter colum queqi bibitur illiniturq; uel pcnnieillis fcruens aflrigitur fafeeis.Strangulationes uulup potum in uino aperit tribus dragmis in tribus cyatif uini auribus inflillatur ad fomnitus atq; tinnitus Cum fcuo uitulino uel meile fu/ gillatis illinitur cum meile amp;nbsp;uua paffa amp;nbsp;aceto lentigini nigrpex aceto.

St cumino fimillimum quod grpci uocantami.Quida ucro çthiopicum Cu/ minum id cffc exiflimant hippocrates regium appellat uidelicctquia efficatius in ^gypto ludicauit pleriq; alrerius naturp in totu putant:quoni a fit cxilius amp;nbsp;cadidius Similis autc amp;nbsp;huic ufus-Ndq; amp;nbsp;panibus alexandrinis fubiicitur amp;cum alimentis interponitur Inflationes amp;nbsp;tormia difcutit urina amp;nbsp;meftrua ciet fugillata et oculoi^ epiphoras mitigat eu lini femine fcorpionum icftus uino potum dragmis duabus priuatimq; cerattaa: cum pari portione myrrhp. Colorem quoq i bibentium fimiliter mutat in pallore fuffitu eu uua paffa aut refina uului purgat tradut facilius cocipcrc eas que odorentur id p coitu.

E Cappari fatis diximus inter peregrinos frutices non utendum tranfmarino

Innoccntius.Italicum cfl ferunt cos qui quotidie id edunt paralyf i no pericli/ tari nec licnis doloribus. Radix cius uitiligines albas tollit fi trite in file friccntur. Spleneticis prodeft in uino pota. Radicis cortex duabus dragmis dempto balnea:/: ufu.Fcruntqi.xxxv.dicbus per urina amp;nbsp;aluu totu liene emitti Bibitur in lumborum doloribus a paralyfi.Dentiu dolores Cedat tritu ex aceto feme decoeftû uel maducata radix.Infunditur ctaurium dolori decoctu oleo.Vlccra que phagadenas uocat folia et radix recens eu meile fanant. Sic amp;nbsp;flrumas'difcutit radix parotidas ucrmiculofcp cocta in aq locincris quoqi malis medetur.Dant amp;nbsp;ad tincas in aceto et incllc Oris exulcerationes in aceto decocta tollit ftomaebo Inutile cffc inter auctores Coucnit.

Iguflicu aliqui panace uocant ftomacho utile.Ite couulfionibus ex inflamati' onibus.

Vnt et quida qui Cunila bubula appellaucrit uti dixi fhlfo eunde prêter fatiua piuraTunt imcdicina genera.Que bubula appellat' feme pullcgii: habet utile ad uulncra cómanducatum impofitumq; ut quito poft die fbluatur amp;nbsp;cotra ferpetes m uino bibitur ac tritu plage imponitur uulncra ab his facta perfricat.Ite tcftudics cum fcrpétibus pugnaturp ac fe muniunt. Quidamq; in hunc ufum panacea uocat. Sedant amp;nbsp;tumores amp;nbsp;uiriliu mala ficca fblia trita in omni ufu mire cogruens uino.

St alia cunila gallinacea appellataanoftris a grccis origanu heracleoticu pdeft oculis trita addito falc.Tuffim quoq; emedat amp;nbsp;iocincrum uitia laterum dolores eu

ocr page 424

farina oleo amp;nbsp;aceto in forbitioncm temperata prçcipue ucro ferpentium morfus.

Ertium genus cA eius quç a grpcis mafcula a noPris cunilago uocatur odoris f;di radicis linofae folio afpero. Vircs cius ucbemetissimas i omnibus bis gcncri/ bus ca^ tradunt manipulo quoq; cius abicdto omnis cx tota domo blaitas couenire ad eain priuat iaducrfus fcorpioncs cx pofti tollere Tribus foliis cx oleo peruncto homine fugari ferpetes e contrario qup mollis uocatur pilofioribus foliis ramis amp;nbsp;aculeatis trita mellis odorem habet digitis tacftu cius coherentibus.

Ltera turis qua libanotide appcllauimus medetur utraq; cotra ferpentes ex uio uel aceto pulices ctia cotrite cum aqua fparff necant. Satiua quoq; fuos ufus habet. Succus cius cu roficco auriculas luuat Ipfa ad ictus bibif. Fit cx ca motana ferpillo fimilis efficax cotra ferpetes- Vrinam mouct. Purgata partu mulieres concoctione mirc adiuuat amp;nbsp;ad cibos auiditatcm utraq; uel in cruditate leiunis in potione afpera luxatis quoq; utiles cotra uefpazA amp;nbsp;fimiles ictus ex farina ordeacca amp;nbsp;pofea utilissia libanotidis.Alia genera fuis diccntur locis.

Ipcratis quam amp;nbsp;fihquaftru appcllauimus centra morbos Comitiales bibitur Caftor amp;nbsp;aliter dcmoflrabat caule rubro amp;nbsp;longo defis gcnitulis foliis lauri feminc albo tenui guHu pipcris utilis gingiuis dentibus oris fuauitati amp;nbsp;ructibus.

Riganum quod in Ciporc Cunila çmulatur ut diximus plura genera i medicia habet othinuin uel phrafion appellat origanon no diffimile ifopo priuat icius ufus contra rofioncs flomachi i tcpida aqua amp;nbsp;cruditates cotra araneos feorpionefq; i ui6 albo luxata amp;nbsp;icufh aceto amp;nbsp;oleo amp;nbsp;lana-

Ragoriganon cA ferpillo filueflri fimilius urina ciet. Tumores difcutit cotra uifcum potum uipcrcq; ictum efficacissimum. Stomacho acida ructantis amp;nbsp;prpcordiis Tuffientibus quoq; cum mcllc datur amp;nbsp;plcurcticis amp;nbsp;pcriplcurcticis.

Eraclion quoq; tria genera habet.Nigrius latioribus foliis glutinofum Altci^ exilioribus mollibusq; in fucco non diffimilc: quod aliqui prafion uocare malunt. Tertium eft in hoc medium amp;nbsp;minus q cetera efficax.Optimu ante Creticum.Nam et lucunde olet proximum zinirncum.Dcidc hcraclcoticu ad potum utilius quod othinum uocat. Comunis autc ufus ferpetes fugare percudis efui dare. Decoctum i potu urina cicrc ruptis uel conuulfis mederi cum panacis radice hydropicis cu fico aut cum Ifopo acetabuli mefuris decoctu ad fcxtam.Itc fcabicm prurigine ploras in defccnfionc balnearum Succus auribus ifunditur cum lacte mulicris toxillis quoqi fluuiis medetur capitis ulceribus ucnena opii amp;nbsp;gypd cxtiguit decoctu fi cu Cinere amp;nbsp;uino bibatur aluum mollit.Acetabuli mefura fugillatis illinitur. Item dentium dolori:quibus ctid amp;nbsp;candore facit cum mcllc amp;nbsp;uitro. Sanguine nariu fiditad pa/ roridas decoquitur cum ordeacca farina ad arterias afpcras cum galla amp;nbsp;mcllc teritur Ad liene folia cum mcllc amp;nbsp;falecraffiorcs pituitas nigrasq; extenuat coctu cu aceto amp;nbsp;falc fumptum paulati.Regio morbo tritu cum oleo i nares funditur laffi perun/ guntur ex eo ita ut ueter attingatur. Epimectidas cum pice fanat furunculos apcrit cum fico trita.Strumas cum oleo amp;nbsp;accto amp;nbsp;farina ordeacca latcris dolores cum fico illitum fluxiones Gnguinis i genitalibus tonfum cx accto illitum reliquias purga' tionum a partu.

Epidiu inter urentia itclligitur fic amp;nbsp;in facic cute emendat cxulccrado ut tame Cera amp;nbsp;tofaceo facile fanetur.Sic amp;nbsp;pforas amp;nbsp;lepras tollit femper facile amp;nbsp;Ci' catrices ulccru tradit in dolore dcntiu ad alligatu brachio q dolcat copefccre dolore.

ocr page 425

Yth ex grçcis alii mclantbum alii mellafpcrmor iuocat. Optimu q cxcitatissi odoris amp;nbsp;q nigerrimum.Medetur ferpctium plagis amp;nbsp;fcorpionu Illimri ex acetc amp;nbsp;melle reperio Incenfoqi ferpctes fugari bibitur dragma una contra araneos diRiHati/ oncm narium difcutit tonfum in linteolo olEitum capitis dolores. Illitu ex aceto amp;nbsp;infufum naribus eu mirino oculo^ : cpipboras amp;nbsp;tumores.Dcntiu dolores cocftu cu accto ulcera oris trituin autcómanducatum.Itc lepras amp;nbsp;Ictigines ex accto difficul' tatcs fpirandi addito uitro potum.Duritia tumoresq; uctcres amp;nbsp;fufpirationcs illitu 1ac muliei^ auget continuis diebus fumptum. Colligitur fuccus cius ut lufquiami. Similiterq; largior uenenu eftquod miremur cu fernen gratissime panes etia códiat Oculos quoq; purgat. Vrinam amp;nbsp;meftrua ciet. Quinimo illigatis linteolo tantum granis.XXX. fecundas trabi reperio* Aiunt amp;nbsp;clauis i pedibus mcdcri tritum i urina culiccs fuffitu necare.Ite mufeas.

Tanefum aducrfum fcorpiones ex uio bibitur a pythagora iter pauca laudatu fluc crudum fiue decccftum.Itcm uiridc aridum uc omnibus quç condiuntur qupq; jtinguntur defyderatu panis ctia crudis ifcrioribus fubditu fagis quoqiadditquot; cum amaris nucibus uina commendat. Quin ipfum oris alitum lucundiorcm facit fctorcqi tollit maducatum matutinis cu zinirno amp;nbsp;mclle exiguo mox uino collutu Vultum luuenilior e prodat infomnia Icuat fufpenfum in puluino ut dormientes olefaciant. Appctetiam ciborum prodat quado id quoq; iter artificia dclitip fecere ex quo labor dcfit cibos pofeere. Ob has caulas quidaanicctu id uocaucre. Laudatissi' mum ed creticum proximucgyptium hoc ligudici uice prodat i codimctis dolores capitis Icuat fuffitum naribus. Epiphoris oculoi ^ radice cius tufam imponit lollas ipfum cum croco pari modo amp;nbsp;uino amp;nbsp;per fc eu polenta ad magnas fludlioncs ex^ trahendaq; fi qua î oculos iciderint.Narium quoqi cardines cofumit illitum ex aqua fcdat anginas cu melleae Ifopo ex accto gargarizatum Auribus ifunditurcû rofaceo thoracis pituitas purgat to flum eu mclle fumptu. Melius eu acetabulo anefi nuccf amaras.1.purgatas tere i mclle ad tuffim. Facillic ucro ancfi Jragme tres papaucris duç mifccntur cu mclle ad fhbp magnitudine amp;nbsp;ternis diebus fumuntur. Prçcipuu autem cd ad rudius.Ideo iflationcs domachi amp;nbsp;itcdinorum torminibus amp;nbsp;cpliacif medetur fingultus amp;nbsp;olfitum potumq;dccodlumihibct foliis dccodlis digcrit.Cru' ditates fuccus dccodli cu appio olfitus dernutameta inhibet potu fbmnum concitat calculos pellit Vomitiones cohibet amp;nbsp;precord102%: tumores amp;nbsp;pcdlozx uitiis. Neruis quoq; quibus fuccindlu cd corpus utilissimum proded amp;nbsp;capitis doloribus idillari fuccum cu oleo dccodli no aliud utilius uctri amp;nbsp;itcdinis putat. Ideo diffintcricis amp;nbsp;mtenefmo datur todu aliqui addunt amp;nbsp;opium pillulis in die tcrnis lupini magni/ tudinc in uini cyato dilutis-Dicuches ad lumborum dolores ufus cd fucco. Semen hvdropicis et cpliacis dcdit tritum cum menta.Verum radicem et ad renes. Dallon herbarius parturientibus ex co cataplafma impofuit cu appio. Itc uuluarum dolori deditq; bibcdum cum aneto parturietibus freneticis quoqj illiniuit recens cu polcta Sic ct ifantibus comitiale uitiu aut contra dlioncs fcnticntibus pythagoras quidem non corrupi uitium Comitiale in manu habetes. Idcoqiq plurimudomi feredum parere quo$ facilius olfadlatcs ct datim a partu dandum potui polcta afperfa. Soft' menés co tra omnes duritias ufus cd ex accto ct eo et cotra laffitudincs in oleo deco' quens addito Ultro fcminecius poto laditudinis auxilium uiatoribus fpopondit. Heraclides ad inflatione domachi feme tribus digitis cum cadorei obolis duobus ex mulfb dcdit.Similiter ad ucntris ct intedinoi ^ inflationes ct orthopnoicis:quod ternis digitis prpndcrit fcminis tantudem hyofciami cum laede afinino multi uoi' turis acetabula eius ct folia lauri decem trita 1 aqua bibcnda inter cena fuadet.Stran/ gulationes uulup fi manducetur ct liniatur calidum ucl fi bibatur cum Cadoreo in

ocr page 426

aceto amp;nbsp;meile fedat uertigines a partu cum femine Cucumeris amp;nbsp;lini pari menfura ternum digitorum uini albi tribus cyatis difcutit. Clepolemus ad quartanas tribus digitis fcminis ancfi amp;nbsp;fcniculi ufus cfl in aceto amp;nbsp;mellis cyato uno lenit articulares morbos cum amaris nucibus illitu. Sût qui amp;nbsp;afpidum uenenis aduerfari naturam eius putant.Vrina ciet fitim cohibet Venerem ftimulatcum nino fudorem Icuitcr prodat.Vcflcs quoqi a tineis defcndit. Efficatius femper recens amp;nbsp;quo nigrius fto' maebo tame Inutile prçterq iflato.

Netum quoqiructus mouet amp;nbsp;tormina fcdat aluum fiftit. Epiphoris radices illiniuntur.Ex aqua uel uino fingultus cohibet amp;nbsp;feme feruens olfatû.Sûptû ex aqua fedat cruditates Cinis cius una in Eiucibus Icuat oculos amp;nbsp;genitura hebetat.

Aco penium quod apud nos'gignitur i totum tranfmarino alienatur. Illud.n' amoniaci lachrymp fimile fagapemon uocatquot; prodeft laterum amp;nbsp;pcdtoris doloribus conuulfis tuffibus uetudis excreationibusq; prpeordio^ tumoribus. Sanat amp;nbsp;uerti' gincs tremulos cpiflotonicos licncs lumbos perfrictiones. Datur amp;nbsp;olfaCtandum ex aceto in ftrangulatu uulup. Cptcris amp;nbsp;potui datur amp;nbsp;cum oleo infricatur prodeff amp;nbsp;contra mala medicamenta.

Apaucris fatiui diximus genera amp;nbsp;fponte nafeetis alia promifimus.Sed fatiui albi calix ipfe teritur ctuino bibitur fomni caufa feme elephantiis medetur.E nigro papaucre fbpor gignitur fcapo incifo ut dyagoras fuadet cum turgefcit ut amp;nbsp;lollas cum deflorescit hora dici fcrcna:hoc eftcum ros i ea exaruerit incidi iubet fub capite et calice nec in alio genere ipfum inciditur caput.Succus amp;nbsp;hic amp;nbsp;herb^cuiufq; lana excipiturhut fi exiguus cft ungue pollicis aut la ducis amp;nbsp;poflero dic magis quod i/ aruit. Papaueris uero largus defatus amp;nbsp;in paftillos tritus i umbra ficcatur no fapo/ rifera modo Verum fi copiofior hauriatur eti a mortifera per fomnum quod opion uocat. Sic fcimus iteremptum poflumii licinii cecinp prptorii uiri patrem i hifpania baiuli cum ualitudo impctu bilis odium uitp feciffet.Item plcrofqi alios quadecaufa magna concertatio extitit.Dyagora amp;nbsp;erafidratus in totum damnaucre ut mortifer infundi uetantcs prpterca quoni a ufui noceret. Addidit Andreas ideo no protinus excpcari eo :quonia adulteratur alexandrip. Sed poRca ufus eius non improbatus cft medicamcto nobili quod accidion uocatSemine quoqt cius trito inpaAillos e ladc utuntur ad (bmnu.Item ad capitis dolores cum roCicco.Ad hoc auriu dolori iftillat podagris illinitur cum ladc mulie^fic amp;nbsp;foliis ipfis utuntur ad Cicros ignes.Ite amp;nbsp;uulnera ex aceto.Ego tamen damnaucrim colliriis addi multoq; magis quas uocant lexipiretas quafq; cticas amp;nbsp;cçliacas.Nigrû tarnen cçliacis i uino datur. Satiuû omne maius rotundat capita: at filueftre longû ac pufillum amp;nbsp;ad omnes cfFeétus ualétius Decoquitur amp;nbsp;bibitur contra uigilias.Eadcq; aqua foucntora optima i ficcis amp;nbsp;ubi rato pluit.Cum capita ipfa amp;nbsp;folia dccoquutur Succus meconium uocatur multum opinione grauior.Experimctum opii cA primu in odorc Sincc:yc cnim fieri mos eft in lucernis ut pura liccat flama ut extinefto demum de oleatquçifucato no cueniût. Attenditur quoq; difficilius amp;nbsp;crebro extinguitur. Eft finceru experimetum amp;i aq quonia ut nubecula innatat fidtu in puftulas coitifcd maxime mirum eft pftiuo fole deprehendi.Sinccrum'eni fudat et fe diluit donec fucco recenti fimile fiat.Muncfi/ des optime fcruari putat lufquiami femine adiedto alii in faba.

Nter Gtiua eft et filucftria medium genus quod no in aruis :fcd fpotc nafeeret rhiam uocauimus ct empraticum quidam id decerptum protinus cum toto Calice mandunt aluû exinanit capita.y.decocta in uiui tribus eminis pota fbmnû faciunt.

ocr page 427

Ilucfttium genus unu ceraticum uocant nigru cubitali altitudine radice era la et tortuofa cauliculo inflexo ut Cornicula folia minora et tenuiora g et citeris filucftribus feme exile.Tempeftiuumé meffibus. Aluu purgat dimidio acetabulo imulfo Folia trita cum oleo argemas lumctoru fanat. Radix acetabuli mefura coda in duobus fextariis ad dimidias datur ad lumborum uitia et locineris. Carbunculis medentur ex melle folia.Quida boe genus glaucion uocant: alii paralion. Nafcitur .n.iafflatu maris aut uitrofo loco.

Lterum c filueftribus generibus bcraclion uocatur ab aliis apbroton foliis fi procul intuearis fpetiem pafTcrum prpfentatibus radicc in fumma terre acuta femine fpumeo ex hoc lina fplcdorem trahuntçftate ucro tonditur in pila Comiti' allbus morbis acetabuli mesura femine in uino albo uomitiones enim facit.

Edicamctum quod dyaconidion amp;nbsp;aûerice uocatur utilissimu. Fitautc huius papaucris aut cuiufeuq; filueftris capitibus.cxx.iaquç cçleftis fcxtariis tribus biduo maceratis: in eademq;difcocftis. Deinde ficcatis amp;iterum cum melle decoótis addi dimidias partes uapore tenui addidere poflca dragmas fcnas Croci hippociftidis tu' ris achatic amp;nbsp;paffi Cretici (extarium hac oftctatione fimplex quidem amp;nbsp;antiqua illa falubntas papaucrc amp;nbsp;melle co Rat.

Ertiû genus eft thytimalon mechona uocat alii archalion folio Icui folio albo capite magnitudinis fabç.Colligitur uua florete Siccatur i umbra fernen potu purgat aluum dimidio acetabulo imulfo.Cuiufcunq ; autem papaueris caput uiride uel Aecum illitum epiphoras oculoi ^ lenit. Opium ex uino meraculo fi ^itinus def fcorpionum idlibus refiftit. Aliqui hoc tantu nigro tribuunt fi capita eius uel folia terantur.

St amp;nbsp;portilata qua pcphlin uocit no multum fatiua efficatior: Cuius memo/ rabilcs ufus traduntur. Sagittarum ucnena amp;nbsp;fcrpetium hcmorroidu amp;nbsp;prp ftrigiuiTi reffringi pro cibo fumpta amp;nbsp;plagis impofita extrahi. Ite lufquiamo poto pafToqi cxprcflo fucco cu ipfa noncnim feme eius fimili cfFedtu prodeA. Refifbt amp;nbsp;aquatu uitus capitis dolori ulceribusq; in uino tufa amp;nbsp;ipofita.Rcliqua ulcera coma' ducata cum mcllc fanat.Sic amp;nbsp;ifantium Cerebro impoitur umbilicoq; prociduo In epiphoris uero omniu fronti tcmporibuscp cum polcnta.Sed ipfis oculis amp;nbsp;lacftc amp;nbsp;meilcEadc fic prodefl oculis foliis tritis cum Corticibus fabp puftulis cum polenta amp;nbsp;fale amp;nbsp;aceto Ét ulcera oris tumoreq; gigiuarum comaducata cruda fedatite detiu dolores tonfillaru ulceraTuccus decedte quidd adiacere paulum myrrhp.Na nobiles dentes flabilit.Co manducata cruda dolores fcdat:uoccq; firmat amp;nbsp;fitim arcet Ccrui/ cis dolores cum galla amp;nbsp;lini femine amp;nbsp;melle pari mefura. Sedat mammarii uitia cu meile aut cimolia creta Salutaris amp;nbsp;fufpiriofis femine cum melle haufto Homachu in acetariis fumpta corroborat.Ardetibus febribus imponitur.Et alias cum polenta manducata refrigerat ctia iteflinorum uomitionc fifht. Diflentcrip amp;nbsp;uomicis datquot; ex aceto uel bibitur cu Cumino Tenefinis autem cedia Comitialibus cibo uel potu prodefl. Purgationibus mulicrum acetabuli mefura in fapa podagris calidis cu falc illita amp;nbsp;facro igni.Succus cius potus renes luuatac uefficas ucntris animalia pellit. Ad uulncru dolores ex oleo cu polenta impoitquot;. Ncruorum duritias emollit. Me' trodorus qui epitoma rhezotomumeron fcripfit purgatioibus a partu dada cenfuit Venerem inhibct uenerisq; fomnia prptorii uiri pater hifpaip princepf:quem fcio propter impetibiles uuç morbos radice eius filo fufpenfam e collo gerere prpterg in balneis ita liberatu icommodo omni quinetii iueni apud auctores caput illitum ea diflillationc toto anno non fcntire:oculos tamen hebetare putatur.

Oriandrum intcr filucftria no inucnitur prçcipuum tarnen effe confiât flatim

ocr page 428

çgyptium ualet cótra fcrpctiu genus unu quod ampbefibcnam ujcat potu pofituq; fanat amp;nbsp;alia uulncra epmiótidas pumulas tritu.Sic amp;nbsp;omnes humores collccftiocfqi cum mcllc aut una pafTa.Panos ucro ex aceto tritum. Seminis grana tria intertianis deuorarc iubét.Aliqui ante acceffioneuel plura illini lubcnt fróti. Sunt qui amp;ante folis ortum ccruicalibus fubiici efficaciter putet.Vis magna ad refrigerandos ardo/ res uiridi*Vlccra quoque quç ferput fanat cum mcllc uel uua paffa.Ite teftes abufb carbunculos aures cum lacftc mulieris epiphoras oculoi ^uctris itcflinoru fludliocs feme ex aqua potum bibitur in coleris cu ruta pellit animalia interraneoi ^cum mali punici fucco amp;nbsp;oleo feme potum xcnocratcs tradit rem miram fi ucra cft menftrua contineriuno die fi unu granu bibcrint fcminc. Biduo fiduo amp;nbsp;totidc diebus quot grana fumpferit.M. Varro Coriadro fubtrito amp;nbsp;Cumino acetoq; Carnem omnem incorrupta pilate feruari putat.

Triplex filueflre cfl amp;nbsp;fatiuum accufatu a pythagora tanq £iccramp; hydropicos morbofq; regios amp;nbsp;pallore Coquitur difficillimeac ne i ortis quidcm lufteid nafci ne quicq nifi languidu culpauit:addiderc dionvfius amp;nbsp;Diocles plurios gigni cx eo morbos:ncc nifi mutata impius aqua coquedum domacho contrarium efle ié' tigincs amp;nbsp;papulas gigncrc.Miror quare in Italia difficulter nafci tradiderit Id folus fmyrncus hippocratcs uuluarum uitiis ifundi cum beta.Licus ncapolitanus contra Cantaridas bibendu dedit panos furunculos icipictes duritias omnes uel cocfto uel crudo utilitcr illini putauit.Itc igne facrum cum inclle acctoq; nitroq, funilitcr po' dagris.Vngues fabros detrahere dicitur finc ulcere. Sunt qui amp;nbsp;morbo regio dent fernen cius cu melle.Artcrias amp;tonfillas uitro addito pcrfricct. Aluu moneat codo per fe uel cum malua aut Icticula cocitantcs uomitioncs. Silucflri capillos tingunt amp;nbsp;ad fuprafcripta Vtutur.

Cotrario i magnis laudibus malua ell utraq; amp;nbsp;Gtiua amp;nbsp;filucflris.Duo genera eoru aplitudinc folii difccrnutur maiore grpci malopcn uocant in fatiuis altera ab emolliendo uetrem didam putat Malaccn Silucftris cui grande folium amp;nbsp;radi/ CCS albp.Altea uocatur ab excellentia effedus a quibufda pliftolocia:omnc folum in quo ferutur pinguissimum faciunteontra omnes aculeatos idus efficaces prçcipue fcorpionum uc uefparum fimiliumq; amp;nbsp;muris aranei.Qui amp;trita cu olco quaslibet earum perundi ante uel habentes eas no feriuntur. Folium ipofitum fcorpionibus torporem affert. Valet amp;nbsp;cotra phiflini uenena aculeos omnes extrahut illite crude cum nitro pote. Dccodp uero cum radice fua Icporis marini uenenum rcftringunt amp;nbsp;ut quida dicunt fi uomatur.Dc eifdcm mira amp;nbsp;alia traduntur:fcd maxime fi quis quottidie fucci ex qualibet carum fbrbeat cyatu dimidium omnibus morbis caritu^ ulcera manatia in capite fanant in urina putrcfide lichcnas amp;nbsp;ulcera oris cum melle Radix décoda furfures capitis ctdctium mobilitates.Eius qupunuin caulem habet radice circa détem qui dolcat pugat donce dcfinat dolor. Eadé ftrumas amp;nbsp;parotidas panos addita hominis faliua purgat citra uulnus. Seméi nigro uino potu a pituita amp;nbsp;naufeis liberat.Radix mammai ^ uitiis occurrit ad alligata in lana nigra. TufTim i lade coda amp;nbsp;forbitionis modo fumpta quinis diebus emcndat.Stomacho inutiles Sextius niger dicit olympiades thebanus abortiuas effe cu adipc afcris.Aliqui pur/ gari frminas foliis earum manusplenç méfura i olco amp;nbsp;uino fumptis uotiq; co ifat parturientes foliis fubflratis celerius fblui protinus a partu rcuocandum ne uulua fequatur.Dant amp;nbsp;fuccû bibcdum parturiétibus ieiunis in uino décoda emina. Qui et fernen tritu adalligat brachio genitale no cotinentiu* Adeoq; ucneri nafeutur. Et feme unicaulis afparfum cubili fcmina^ auiditatcs augeri ad ifinitu xcnocratcs tra' dit.Item radices très iuxta alligatas tenefmo diflentcricis utilissimeifundi.Item fe' disuitiis uel fi foucantur. Mclanconicis quoq; fuccus datur cyatis ternis tepidis amp;nbsp;ifaniétibus quaternis. Decode Comitialibus eminç fucci hic amp;nbsp;calculons et iflatioi

ocr page 429

amp; torminibus autcpiftonico hboratibus tepidus illinitquot; et facris ignibus et abuftis dccoóta in oleo folia imponuntur et ad uulnerum impetus .Cruda cum pane fuccu9 decoefte neruis prodeft et ueffieç et iteftinoi ^ rofionibus. Vuluas et cibo et ifufione emollit oleum fuceufq; decoeftp per meatus fuaues facit.

Lthep1omnibus fupradicftis efficatior radix prpeipue couulfis ruptisq; Coefta in aqua aluum fiftit ex uino albo ftrumas et parotidas et mamarum iflationes et pa/ nos in uino folia deeoefta et illita tollunt.Eadé arida Î ladle dccodla qualibctpnitiofe tuffi medetur Hippocrates uulneratis fitiétibusq;defectu fanguinis radicis deco dic fuccum bibcndu dcdit:et ipûm uulncribus cum meile et rcfina. Ité cotufis luxatis tumentibus et mufculis ncruis articulis ipofuit lpafmaticis et didentcricis in uino bibendum dedit. Mirum aquam radice ea addita addenfari fub cliuo atq; clatcfccrc efficatior aute quo rccctior.

Ec lapatium diffimiles effedtus babet. Eft autc et filucftre quod alii oxalidcm appellant Etiuo proximum foliis acutis colore bctpcandidpradicc minima. Noftri ucro Rumice ahi lapatiu cantbernium ad ftrumas cu axungia efficaciffimu Eft amp;nbsp;alterum genus fere oxilapaton uoc.it Satiuo idcm fimilius amp;nbsp;acutiora folia ac rubriora no nifi in palullribus nafeens.Sunt qui hydro lappaton tradunt in aq natu Eft amp;nbsp;aliud byppolapaton maius Etiuo cadidiusq; ac fpiffius. Silucflria fcorpionu idlibus medetur amp;nbsp;fcrire prohibent habentes* Radix aceto dccodla fi colatur luccus dcntibus auxiliatur-Si ucro bibatur morbo regio.Seme ftomachi icxtricabilia uitia fanat hippolapati radices priuatim ungues fcabrofbs dctrahit dinèntcricos semen duabus dragmis in uino optimo liberat:oxilappati feme lotum inaqua cplcfli fan guinem prodeft rciicictibus adiedla acacia letis magnitudine prpftatissimos paftil' los faciuntcx foliis amp;nbsp;radicc addito uitro amp;nbsp;lurc exiguo i ufu aceto diluut:(cd iatiuu 1 epiphoris oculo^ illiniut frotibus radice chcriafet Icprias curat luio ucro dccodla ftrumas amp;nbsp;parotidas amp;nbsp;calculos pota uino amp;nbsp;liencs illita ciliacos pq; amp;nbsp;diffcntericos amp;nbsp;tenefmos cx cadeq;omnia efficatius lus lappati amp;nbsp;rudius facit amp;nbsp;urinam cict amp;nbsp;caligine oculoi ^ dilcutit. Itc pruritum corporis in dolia balnearum additu aut prius ipfum illitum fine oleo firmat amp;nbsp;comaducata radix dentes. Eadc dccodla cum uino fiftit aluum folia foluunt adiedlo fale. Neq; ut omittamus bulapaton radicis tantu altitudine differens.Eft amp;nbsp;erga diflcntcricos cfficacis cffcdlus potum ex uino.

Inapi cuius in Gtiuis tria genera diximus pythagoras principatum habere ex histquo^ fublime uis feratur ludicauit: quonia non aliud magis in nares amp;nbsp;ccrcbi^ penetret.Ad fcrpetiu idlus amp;nbsp;fcorpionum tritum cu aceto illinitur.Fungoru uenc/ na difcutit.Contra pituita tenetur in ore donec liqucfcat aut gargarizatur cum aqua mulfa.Ad dentium dolores maditur Ad uuam gargarizatur cu aceto amp;nbsp;mcllc.Sto/ macho utilissimum contra omnia uitia pulmonibusq;Excrcationes faciles facit in Cibo fumptum*Datur amp;nbsp;fufpiriofis.Itc Comitialibus tediis cum fucco Cucumeru fcnfus atep capitis fternutamenta purgat Aluum mollit mcnflrua et urinam cict et hydropicis imponitquot; cum fico amp;nbsp;Cumino tufum tcrnig partibus Comitiali morbo etuuluarum c6uerfionis fuffitum excitatodore aceto mixto bis Ictargicos adiicitur tordilum Eft autem hoc fernen ex fc fc.Et fi uchemetior fomnus letargicos premat Cruribus aut etiä capiti illinitur cu fico et aceto. Veteres dolores thoracis lumboru coxendicum in quacunq; parte ex alto corporis uitia extraheda funt illitum cauftica ui:cmedat puftulas faciendo. At in magna duritia finc fico impofitum aut fi uebe' metioruftio ticatquot;p duplices panos.Vtut eo et ad alopetias-cu lubrica ploras Icpraf tyriacis litanicos cpiftonicos.Inungut quoq; fcabras genas:aut cu gallica iter oculos cum mclle fuccoq; tribus modiis exprimitur in fidlili calcfacitq; in co fole modice.

ocr page 430

Exit ex cauliculo fuccus laCT:eus:qut cum ita iduruit dctium dolori medetur.Semé ac radix eu immaduere ludo conteruntur manus plenç menfura (orbetur ad firma/ das fiuces domaebu oculos caput fenfufq; omnes mulicru etia laffitudics falubcrio genere medicinp Calculos quoq; difcutit potu ex aceto.Illinitur amp;nbsp;liuoribus fugil/ lati($cu mellc amp;nbsp;adipe anfcrino aut cera cypria. Fit amp;nbsp;oleu ex eo (cminc madefacto in oleo exprçdoq; quo utuntur ad neruos rigores lumbo^q; amp;nbsp;coxendicu pfricftiocf Sinapis natura effedtufq; eofdem habere traditur ad arta inter filuas tacfta in cortice calamorum fub ipf i coma nafecs.

Arubium plcriqi iter primas herbas comendauere quod grçci paraifon uocant alii linoftrophon: nonulli philopede aut philogares notius g indicandum fit huius folia femcqicotrita profunt contra ferpetes pedtorum amp;nbsp;lateris dolores tuffim ueterem amp;nbsp;his qui fanguiné reiiciût eximie utile (copis eius cum panico aq dccodif ut afperitas fucci mitigetur. Imponitur drumiscum adipc. Sunt qui uiridis fernen quatum duobus digitis capiat cu firris pugillo decodtum addito exiguo olei amp;nbsp;falis (orberi iciunis ad tuffim lubcant.Alii nibil coparant in cade caufa marrubii amp;nbsp;f^ni' culi fuccis ad fextarios ternos exprpdis dccodtifqiad fextarios duos tamen addito mcllis fextario rurfus dccodlo ad fextarios duos fi cocleari menfura in die forbeatur m aqua cyato amp;nbsp;uiriliu uitiis tufum cu mellc mire prodefl: lichenas purgat ex aceto ruptis conuulfis fpafmaticis ncruis falutarc potum aluu (oluit cum ialc amp;nbsp;aceto Ite mendrua amp;nbsp;fecundas mulierum arida farina cu mclle Ad tiiflim ficcam efficacidia Item ad cancrinas amp;nbsp;pterugia. Succus ucro articulis amp;nbsp;naribus amp;nbsp;morbo regio mi/ nuendçq; bili cum mellc prodefl.Itc contra ucnena iter pauca potes. Ipfaherba fto/ machum et cxcrcationcs pedtoris purgat. Cum iride amp;nbsp;mcllc urina cict. Cauenda tamc cxulceratp ueffieç amp;nbsp;renum uitiisbicif fuccus amp;nbsp;claritate oculorum adiuuare Caflor marrubii duo genera tradit.Nigrum amp;nbsp;quod magis probat candidu.In omi mane fuccum additis: ipfumq;ouum ifundit. Melie quis portionibus tcpcfadlum uomicas rumpere purgare pcr(anare promittcs.Illitis ctia uulncribus a Cane fadtis tudm cum axungia uctcri.

Erpillum a ferpedo putat dieftum: quod in fylueftria euenit in petris maxime Satiuu non ferpit.Sed ad palmi latitudinem incre(cit pinguius amp;nbsp;uolitarium et candidioribus foliis amp;nbsp;ramis aducrfus ferpetes efficax maximecentharim amp;nbsp;fco/ lopendras tcrreflres ac marinas amp;nbsp;fcorpioncs dccocftis ex uino ramis foliifq; fugatet odore omnis fi uratur amp;nbsp;cotra marinorum ucnena prpcipue ualct capitis doloribus Decoctum in aceto illinitquot; teporibus ac fronti cum ro(acco. Itc frencticis Ictargicis contra tormina amp;nbsp;urinp difficultates anginas uomitioncs.Dragmis quattuor exaq bibitur.Ad iocincrum dolores folia obolis quattuor datur.Ad licnc ex accto ac cru' entas cxcrcationcs tcritur in cyatis duobus accti amp;nbsp;mcllis.

Ifimbriu filucdre a quibu(da thymbreum appellatu pedali no plus altitudine quod in riguis nafcitur.Similc naufturtio edutrunq; efficax aducrfus aculeata aialia ut funt (crabrones amp;nbsp;fimilia. Quod in ficco ortum cft.Inferitur coronis angufliore folio feda amp;nbsp;capitis dolore.Ite epiphoras alii pane addunt. Alii pcrfedecoquat iuio Sanat amp;nbsp;epinittidas cutifq; uitia i facie mulierum itcr quartum diem noctibus im' pofitum dicbufq; detractum Vomitiones fingultus tormina flomachi didolutioes cohibet fluc in cibo fumptu (iuc in fucco potum no cd edum grauidis nifi mortuo conceptu. Quippc amp;nbsp;impofitum cicit mouct urinam cum uino potum.Silucflrcet calculos quos uigilarc opus fit excitat infufum capiti cum aceto.

Ini feme cum aliis quidc in ufu ed amp;nbsp;per fc mulieru cutis uitia emedat i facie oculorum aciem fucco adiuuat epiphoras cum ture amp;nbsp;aqua aut cum myrrha ac uio

ocr page 431

fedat parotidas cum melle aut adipe aut cera ftomacbi folutiones ifparfum polcntp modo anginas iaqua et oleo decoctum et cum anefo illitu.Torretur ut aluum fiftat Cçliacis etdiffentericis imponitur ex aceto ad locincris dolores çftur eu uua palla ad ptifim utilissime femme fiunt et ligmata. Mufculo2/:ncruo^articulo^ ceruicum duritias cerebri mébranas mitigat.Farina feminis nitro aut fale aut Cinere additis. Eadé cum fico cócoquit et maturat Cum radice ifcro Cucumeris filucftris extrahit quçcunq; corpori ibpreant. Sic et fracta offa ferpcrc ulcus in uino decocta prohibet. Eruptiones pituitp cum mcllc emedatungues Icabros cu parimodo nafturtii teHiu Ultiaet ramices cum refina et myrrha et cancrenas oxaqua ftomachi dolores cu fcno grpeo fcxtariis utrif$dccocftis i aq mulla Intcftinoy et thoracis pnitiof a uitia cliftcre in oleo ct meile.

Litum incrs uidctur ac fine fapore aut acrimonia ulla unde Conuitium fcmis apud menand^ faciunt mariti.Sto macho inutilis cft.Ventrem adeo turbat ut Colcram faciat aliquibus. Dicitur tamcaducrfus fcorpioes potum e uino prodclfe / chuis pedum.Illini itc licnibus amp;nbsp;tempo^ doloribus ex oleo hippocratcs menUrua fifti eo cibo putat.

Yon in Italia non nifi a medicis feritur amp;nbsp;his admodum paucis. Duo genera eius nobilius athamaticum uocant-Illitaq; abathamate inucntum. Quoniam hudatissimu in athamante rcperiatur.Foliis ancfo fimile amp;nbsp;caule aliquado bipedali radicibus multis obliquis nigris quibufUa altis minus rufum q illud. Alterum cict urinam in aqua potum radice trita ucl decocta. Inflationes ftomachi mire difcutit. Item tormina amp;nbsp;ucfficç uitia uulua^q; articulis eu mcllc- Infantibus eu appio illitu . imo uentri urinas mouct.

Ocniculum nobilitaucre ferpentes guflatu ut diximus fcnccfta exuedo oeulo^; q;acicm fucco eius rcficicdo.Vndeitelledtum cfthominum quoqicaligincm ptpcipue eo relcuari. Colligitur hic caule urgefeente. In fole ficcatur inungiturq; cx mclle. Vbiq; hoc efl laudatissimus in hybcria.E lachrymis fit amp;nbsp;ex femine recenti: fit etiam e radicibus prima germinatione icifis.Efl amp;nbsp;i hoc genere amp;nbsp;filueftrc quod alii hippomaratron alii myrfencum uocant foliis maioribus guftu acriore procerius brachiali craffitudinc radice cadida.Nafcitur i calidis fed fixofis-Dyocles aliud hip' pomaratri genus tradidit Ibgo amp;angufto folio.Seminc Coriandri medicino ifatiuo ad fcorpionum idlus amp;nbsp;ferpetium feminc in umo poto.Succus amp;nbsp;auribus iflillatur Vcrmiculos i his necat.Id ipfum codimctis prope omnibus iferitur.Oxyporis etia aptissime qui amp;nbsp;panis cruftis fubditur. Semé ftomachum diffolutum aftringit ucl in febribus fumptum. Naufeam ex aqua tritum fedat pulmonibus amp;nbsp;locinoribus laudatissimu uentrem fiftit Cum modice fumitur urina excitat amp;nbsp;tormina mitigat totum decoctum lacftifq; defedtu potu mammas replet.Radix cum typfana fumpta renes purgat fiuedccotlo fucco fiue femine fumpto prodeft amp;nbsp;hydropicis radix ex uino cocfta.Itc couulfis. Illiniuntur folia tumoribus ardctes calculos ucfficç pellunt Geniturpabundatiam cum modo hauffum facit. Vcrcndis amicissimu fiue ad fo' uendum radice cum uino decodla fiue cotrita in oleo illitum. Multi amp;nbsp;fugillatis cu Cera liniunt amp;nbsp;radice in fucco ucl radicc cum mclle contra Canis morfum utuntur et contra multipcdc ex umo.

Ippomaratron ad omnia uehcmetius calculos prçcipuç pellit prodefl ueffiep cum uino Icui amp;nbsp;fpminaru meftruis efficatius i co feme g radix modus utroq; quod duobus digitis trito additur i potione pctridus qui opica feripfit amp;nbsp;michon q rizotomimcnas aducrfus ferpetes nihil hippomaratro efficatius putauerc. Sanc amp;nbsp;nicander noninouissimis pofuit.

Annabis in fyluis primu nataeft nigrior foliis ctafpcrior:fcmëeius extigucre genitura uiro^ dicitur. Succus ex co ucrmiculos aurium amp;nbsp;quodcunq; animal

ocr page 432

intrauent eiicit fed eu dolore capitis tantaq; uis ei eft ut aquçifufum coagulare earn dicatur amp;nbsp;ideo tumetoy aluo fuccurrit pota i aqua.Radix cotrados articulos cmol' lit in aqua Coefta. Ite podagras amp;nbsp;fimiles impetus abuftis cruda illinitur.fed f)pius mutetur prius g arefeat.

Erula feme ancto fimile babet:qu^ ab uno Caule diuiditurr.Cacumine ^mia putatquot;. Caules edutur dccodlircommedaturcp mufto ac melle ftomacbo utiles Sin plures fumpti capitis dolores fhciut. Radix dcnarii podere i uini cyatis duobus bibituraduerfus ferpetes amp;nbsp;ipfa radix iponitur.Sic et torminibus medetur.Ex oleo autc amp;nbsp;aceto contra fudorcs immodicos uel in febribus proficit.Succus ferulç aluu fiftit fabç magnitudine dcuoratus.Et uiridi ferula uultui eft utile: amp;nbsp;ad omnia cius ultia ad Enguine fiftcdu dece grana feminis bibuntur inuino trita uel mcdulla Sut qui Comitialibus morbis danau putat luna quarta ufq;.vii.lingul p mefura. Natura ferularum murenis ifeftissima cH tadle fi quidc ea moriutur.Caftor radicis fuccum amp;nbsp;oculoy claritati conferre multum putauit.

Tdecarduo? ^ fatu iter ortenfa diximus:qua 4,ptcr amp;nbsp;medicina ex bis no differ ramus.Silucftrium genera funt duo. Vnu fruticofius a tcrra flatim. Alterum unicaulecrafTius utriq; folia pauca fpinofa muricatis Cacu minibus:Scd alter florem purpuream mittit iter medios aculeos celeriter canefeente amp;nbsp;abeutem cu aura.Scoli/ mon grcci uocant:bic anteg floreat cotufus atq; cxprçfTus illito fucco Allopctias re/ plet. Radix cuiufcunqiex aqua decodla potoribus fitim facere narratur. Stomaebu corroborat amp;nbsp;uuluis fi credimus etiam conferre aliquid traditur ut mares gignantur Ita amp;nbsp;ebereas gallates fcripfit:qui circa carduos diligcntissimus uidctur.Nlafhcatuf Cardius odore comendat oris.

Tante difcefTum ab ortcfibus unam copofitionc ex bis clarissima fubtexemuf aduerfus Venenata animalia icifam lapide uerfibus in liminc dei rfculapii Serpilli duum dcnarioi A podus opopanatis et milii tatunde fmgulo^ trifolii pondus denarii ancti amp;nbsp;fpniculi feminis amp;nbsp;ancfi amp;nbsp;apii duu denarioru fenum e fingulis generibus crui farinp.xii. bçc tufa cribrataq; uino g poffitexcçllcti digcrûtquot; in paflillos uidlo' riati pondci^ ex bis fingulis dantur. Ex bis uini mixti cyati terni. Hac tbiriaca ma' gnus rex Antiocus aduerfus omma ucnenata ufus traditur.

N ORTIS SERI ET CORONAMENTA CATO luffiticnarrabili flo^ maxime fubtilitatc quando nulli potefl facilius effe loqui: quam rci^ uaturp pingere lafciuicti prpferti et in magno gaudio fertilitatis tamuarie ludeti.Quippe rcliq ufus alimentiq; gratia gcnuit:Idcoq; fçcula annofqi tribuit bis flores u cro odorefq; in diem gignit Magna uti palam eft ad monitionem bominum quç fpedlatissim e floreant celerrime marceflerc: fed ne piólura quidé fufficicti imagini Colorum reddede mixturayq; uarictati: fiue altcrni atq; multiplices iter fenedlantur: fiue priuatis gcnc:y: funiculis in orbei obliquu in ambitum quodam Corone per Coronas Currunt.

Enuiores utebantur antiqui flropbos appellites Vnde nata flropbiola.Quin et uocabulum ipfum tandem inde Comunicatum cfl inter fhera amp;nbsp;bellicos bonores Coronis fibi nomen fuu uindicantibus.Cum uero e floribus ficrcnt fertaa ferendo

ocr page 433

fcriuçappellabantur.Quod apud grçcos quoq, non adeo antiquitus placuit.Arbo^ emm ramis coronari ifacris certaminibus mos erat. Primum uariarc ceptu mixtura uerficolori flo^q^iuicc odores colorefqueaccedere: ficion cxigcnio paufte pidloris atq; glicere coronariç diledtpadmodu illi cum operator natura pidtura imitaretur Illa prouocans uariarct efTetq; certame artis ac naturp quales etiam nunc extant artificis illius tabellc atq; Î primis appellata ftepbane plocos: qua pinxit ipfam Idq; fidium cft poft olympiade centeffimam. Sic coronis efloribus receptis paulo mox fubierc quFuocantur pgyptip:ac deindcbybernccum terra flores negat ramento e cornibus tindlo paulatiq; amp;nbsp;romp fubrcpfitappellatio corollis inter initia ,pptcr gracilitatem nominatis mox amp;nbsp;corollariis poftg e lamina prea tenui inauiata.aut largetata dabatur

Raffus diues primus argcto auroq; folia imitatus ludis fuis coroäs dedit. Ac' cederunt quocp amp;nbsp;lenifti quos adduci ipfa^ corona^ bonos erat ,pptcr Actbrufeos quibus lungi nifiaurci no debebant puri diu fuere bi primus iftituit celare eas. P. Claudius pulcbcr bradleafq; ctiam plyhrc dcdit. Semp tamc audloritas uel ludicro qurfitai^ fuit. Nanq; ad Certamina i circum per ludos amp;nbsp;ipfi dcfccdebant amp;nbsp;feruos fuos quofq i mittebarInde illa.xu.tabula^ lex.Qui corona parit ipfe pecunia ueciuf uirtus uc Lrgo diuiditur ei qua fcrui equi ue n-.cruiffcntpecuniam parta legem dici neo dubitauit Quis ergo bonos ut ipi mortuo parctibusq; eius dû itus pofituf cet forifue fcrrcrcffie fraude cet ipofita.Alias i ufupmifcuo ue ludrica qde erat igefret bis fcucritas.1.fuluius argctarius bello puico fecudo cu Coroa rofacea iter diu pgula fua i foru profpcxiffc didtus. Ex audloritate fcatus i Carccrc miflus no atc fine belli cmidus cft Publius Mutianus cû demptam marfiç Coronam e floribus capiti fuo impofuiffet atq; ob id duci eum in uincula triumuiri luffiHcnt tribunos plcbis ap/ peUauit.Hçc itcrccdcrc illi alitcrg atbcnis ubi comeffabundi luucncs ite meridiem Conuctus fapictiu quoq; dodlrinp frequentabat. Apud nos exemplu liccntip buius non cft aliud g filia diui Augufti:cuius luxuria nodlibus Coronatum.Marfiam lit' terp illius defcribunt.Flo^ quidc Populus* Ro.bonorcm Scipioni tatum adbibuit qui fcrapio cognominabatur propter fimilitudinc fuarii cuiuidam negotiatoris.Ob id erat in Tribunatu plebeii admodu gratus dignufq;ipbrycanoy familia.Ncc cat i bonis funeris impefa.Ades ergo co tulit populus ac funus clocauit quaq; prçferebaf flores e profpccdu omni fparfit Et l atuc Corone deoiycbonos erat amp;nbsp;laru publicoru priuato^q; ac fcpulcbro^ amp;nbsp;maniû.Summaq-audio ritas padlili coronp Sutiles alio/ rum fhcris iucnimus follemncs cpnas tranficrc dcihdc ad rofalia.Eo luxuria procef/ fit ut no effet gratia nifi mero folio. Vtilis mox pctitis ab india amp;nbsp;ultra indos lau' tissimum quippe babctur e nardi folio eas dari aut ucfte fcrica ucrficoloris uguetis madida bunc babet nouissimecxitum luxuria fpminau. Et apud grpeos quidcm dc coronis priuati fcripfcre mnefteus atq; Callimacus inedici qup nocerent capiti:quo/ niam in boc cft aliqua ualitudinis portio in potu atq; bilaritate precipue odorum ui furrcpictc fillaciter fcclerate Cleopatra folcrtia nanq;apparatu belli attiaci gratifica/ tionc ipfius reginp Antonio timctc. Nec nifi prpguftatos cibos fumete fertquot; ab ore cius lubfTc extremis coronp floribus uencno illitis.Ipfaq;capiti impofita:mox pro' cedente bilaritatc luitauit Antoniu ut coronas bibcrct.Quis ita timcret ifidias Ergo cum ferta infcypbum icipicti baurirc oppofita manu.En ego rupi iquitillam artem Antoni quam tu noua prpguftantium diligentia caues.Adeo mibi fi poffim fine te uiuere occafio amp;nbsp;ratio adclt.Indudlu in cullodiam bibcre luflit illico expirante. De coronis extra fupradieftos fcripfit T bcopbraftus apud grecos ex noftris autc ifcrip' fere aliqui libros antbologicon. Flores ucro profccutus cft nemo quc^quidc iucnia ncc nos nunc.s.coro nas ncdlcmus.Ideni friuolum cft:fcd dc floribus quç uidcbuf

ocr page 434

digna memorauimus paucissima genera noflri coronamento^ iter ortenfa nouere: ac pene uiolas rofasep tantu.

Ofa nafcitur fpina ucrius g frutice in rubo quoqiprouciens illic etia lucundi odoris quis angufti.Germinat omnis prima iclufa gencrofb cortice: quo mox intumefccnte in uirides alabaflros fadigato paulati rubefeens dcbifcit ac fefe pandit in calices medio fui ftantis coplexa luteos apices ufus cius in Coronis prope mini' mus cfl.oleo maceratur. Idq; iam a troianis teporibus bomero tefte Prpterca in un' gucta tranfit ut diximus per fe medicas artes emplaflris atq; colliriis iponitur mor^ daci fubtilitatc mefai^ delitiis pungendis minimc noxia. Contra genera cius noftri fcccre celeberrima prpncflina amp;nbsp;Campana.Addidcre alii milcfiam:cui fit ardetidiuf colos non cxccdctis duodena folia proximam ei tracbiniam minus rubentem mox albandicam uiliore albi catibus foliis.Vtilissimam uero plurimis fed minutissimis fpinofhm. Differunt eni multitudine folioy afperitatc Icuiore colore odore paciffia quina folia:ac dcide numcrofiora cum fit genus cius quam Centifolia uocant quçc in Campania Italiç:grçciç uero circa pbilippos:fed ibi no fuç terrp prouctu. pangés nanq; mons in uicino fere eft numerofis foliis ac paruis.Vndcaccolae tranfFerentes conferunt:ipfaq; platationc proficiunt. Non auté talis odoratiffima cft nec cui latis' simum maximum ue folium brcuiufq;.Inditium cftodoris fcabritia corticis Cepio Tibcrii Cpfaris principatu ncgauit centifoliam i Coronas addi prpterg extremas uC' lut ad cardines nec odore nec fpetie probabile efl amp;nbsp;quç grpea appellatur a noftris a grpcis licbinis no nifi i b.umidis locis proucniens nec ug excedes quiq; folia:uiolfq; magnitudine odore nullo. Efl amp;nbsp;alia grçcula appellata couolutis folio^ panniculis nec debifcens nifi manu coacta femperq; nafccti fimilis latissimis foliis alia funditquot; e caule maluaceo folia olep babes mufectum uocat Atqi iter bas media magnitudine autumnalis quam coroneola appellant omes finc odore prpter coroncola i rubo nata tot modis adulteratur.Et alias uera quoqi plurimum folo prpualet. Cyrenis odora' tiffima cft: idcoq; ibi unguentum pulcbcrimum carthaginc bifpaniç byemcqitota prçcox.Refert amp;nbsp;cpli teperies .Quibufda eni artnis minus odorata proucnit.Prçterea omnis ficcisg bumidis odoratior. Seri nec pinguibus uult neq; argillofis locis: nec riguis Cotenta ruris propripq; ruderatu ag^ amat prçcox CampaniacH.Sera milefia nouissime tamcdefinit prpneftina.Fodiutur altius g fruges.Lcuius g uites tardis' sime proueniunt femine quod iipfo Corticc é fub ip6 flore opertu lanugine.ob id potius caule cocifo iferutur amp;nbsp;occllis radicis ut barundo unu genus iferitur pallidae fpinofplongissimis uirgis quiqi foliç quç grçcis altera eft. Omnis auté recifioneçqi ufhonc proficit translatione quoq; ut uites optime ociflimcq i prouenit furculus qtcrnu digitoy: 16gitudiéautapliore poft ucrgilia^ occafum fata. Dcidcp fauoniu tranflata pedalibus iteruallis crebro circufonh.Qui prpcoré faciunt pedali circa radicé fcrobc aqua calida infundut germinare icipiéte Calicc.

Ilium rof^ nobilitate proximu amp;nbsp;quada cognatione unguéti olciqi quod lilion appellatur amp;ipofitum ctia maxime rofas medio decet puétu earu icipicns. Nee ulli flo2 ^cxcplfitas maior Interdum cubito^ trium languido femp collo amp;nbsp;no fufficiéte capitis oncri.Candor cius eximius foris Aricftus amp;nbsp;ab anguftis i latitudine paulati fe fe laxantis effigie calati rcfupinis p ambitum labris tenuig filo amp;nbsp;femine fUtibus imedio crocis, lu odor colorqiduplex ut alius calcis flaminis differétia angufla. In ungucti uero olciqi ufu amp;nbsp;folia no fpernutur.Efl flos no diffimilis illi in berba qua conuoluolum uocant nafeens per fruefteta nullo odore nec crocis itus cadoré tantum referens ac ueluti rudimetum naturç lilia facere codifcentis. Alba lilia Iifdé omibus modis feruitur quibus rofa amp;nbsp;boc amplius lacbrima fua utbippofelinu Nibilq;efl fjcundius una radicc quiquagenos fçpcemittétc bulbos Eftamp;rubens lilium:quod

ocr page 435

grçci crinon uocat alti florem eius cynorodon laudatissimumiatbiocbia ac hodicia fyrip mox in pbafclide.Quartu locu obtinamp; in Italia nafeens. Sunt amp;nbsp;purpurea liha aliquido gemino caule Carnofiore tantu radice maiorisq; bulbi fed unius narcifum uocant buius alterum genus flore candido calice purpureo .Differentia a liliis eft et bpe quod narcifis in radice folia ifunt probatiffimis in lycic motibus. Tertio generi eptera eade calix berbaccus.omnes ferotimi poflardfuy eni florettac per equinodliu autumnum.Inucta eff in bis amp;nbsp;ratio in ferendi moflrificis bominu ingeniis.Colli' guntur niq; mefe lulio fcapi arefcentes liliis quç fufpendutur i fumo. Dcide nuda' tibus fe nodulis in fece nigri uini uel grpci mefe martio maceratur ut colore accipiat atq; ita in fcrobiculis feruntur eminis fecis circufufis.Sic fiunt purpurea lilia: mi^qi ita tangi aliquid ut nafeatur infectum.

lolis bonos proximus earumq ; plura genera purpurep luteç albp plantis ornes ut olus Citp ex eis ucro quç fponteapricis amp;nbsp;matris locis proucniunt purpurep latiore folio ftatim ab radice carnofa exeunt: quç foie greco nomine a cçtcris difcer' nuntur appellate biacyntbi amp;ab bis biacyntbina ueftis.Sed fatiuis maxima audio/ ritas luteis genera bis tufculana amp;nbsp;quç marina appellatur folio aliquanto latiore fed minus odorato.In totum uero fine odore minutoq; folio calatiana minus autumni Cçtcrp ueris.

Roxima ci calta cd cócolori amplitudine.Vincit numero folio^ marina quiq^ folia no excedete.Eade odore fuperatur.Efl.n grauis calta No leuior ei quam feopam regiam appellant quod folia eius oleant no flores.Bacbar quoqiradicis tritu odorate c :a quibufdri nardum tufticum appellatum ungueta ex ea radice ficri folita apud antiquos Ariflopbanes prifcç Comoedip poeta teflis eff:Vndc quidam errore falfo barbaricam eri appellat.Odor ci cinnamomo proximus Gracili folo nec buido proucnit. Simillimum amp;nbsp;cobretum appellatur folioy . cxilitatc ufq; in fila extenuata amp;nbsp;procerius g bacbar bpc funt tritum.Sed eorum quoqierror corrigedus cqui bacbar nardum ruflicum appcllaucre.Eft cni alia berba fic cognominataquam grçci afaron uocant:cuius fpetiem figuracp diximus i nardi generibus:quinimo afaron Inucnio uocitari:quoniri in Coronas no addatur.

Rocum filueftre Optimum ferere in Italia minime expedit ad fcripula ufq; fin' gula areis dccoquctibus.Scritur radicis bulbo.Satiuum latius maiufq; amp;nbsp;niti/ dius:fed multo leuius degenerans: fed ubiq; nec facundum ctiri cyrcnis ubi femper flores laudatissimi.Prima nobilitas Cylicio Croco amp;nbsp;ibi i Corico mote.Dcide lytiç olympo mox Centuripino Siciliç. Aliqui flegrpo fecudu locum dedere.Adulteratquot; nibil çq; probatio finceri fi iinpofita manu crepitat ucluti fragile. Humidum cnim quod eucnit adulterationes edit. Altera pbatio Si manu prolata ad ora Icuiter facie oculosq i mcrdcat.En per fc genus fatiui bladissimu uulgo: cum fit mediocre dya' Icuccn uocant. Contra cyrenaico uitium quod omni croco nigrius eft amp;nbsp;celerrime marceflit.Optimum ubicuq; quod pinguiffimu amp;nbsp;breuibus capillis Peffimu uero quod fitum rcdolamp;. Mutianus audior eft i lycia anno.vii.aut.viii.trriffcrri in locum fubadtum atq; ita degenemus renouari* Vfus cius i Coronis nusg Herba cnim cd folio angufto penei capillamcti modum: fed uino mire couenit prpcipuc dulci tritu amp;nbsp;ad tbeatra repleda: floramp; uergiliaru occafu paucis diebus folioq; flore uiramp;. Brui colligitur-Siccatur umbra melius Etiam bybcrna carnofa amp;nbsp;illi radix uiuatior gep/ teris.Gaudet calcari amp;nbsp;atterri pede quo melius 4gt;uenit.Ideo luxta femitas ac fontes Içtissimu. Troianis teporibus ia erat bonos amp;nbsp;bos certe flores bomerus très laudat lotbon Crocon biacyndtu .Omiûm autem odorametorum atqiadco bcrbaz^diffe' rcntia eftÎ Colore amp;nbsp;odore amp;nbsp;fucco odoratus. Sapor raro ulli no amarus e cotrario dulcia raro odorata. Itaqmina odoratiora muftis amp;nbsp;filucftria magis omnia fatiuis. Quorudam odor fuauior e longinquo propius ad motus hebetatur ut uidlp. Rofa

ocr page 436

recens a longinquo olei ficca propior.Omnis autcucrno tepore acrior amp;nbsp;matutinis. Quicquid ad meridianas boras die uergit hebetatur. Nouclla quoq: uetuftis mms odorata.Acerrimus taméodoromium çftate media.RoG amp;nbsp;Crocü odoratiora cum ferenis dicbus legutur amp;omniaicalidis magis g in frigidis. In çgypto tame mîn:e odorati flores quia nebulofuset roftidus aer e.A nilo fluminequorudam fuauitati graultas left.Qupda dum uirct nó olct propter bumoré nimiu ut buceros quod cd fenum grecu Acutus odor non omniu fine fucco eft ut uiolç rofç croco:quç uero ex aquatis fucco caret eorum omniû odor granis ut i lilio utriufq;generis.Abrotanum amp;nbsp;amaracum acres babent odores.Quorudam flos tatum lucudus. Reliquç partes ignaup ut uiolp ac rofp.Ortcfium odoratiffimaquç ficca ut ruta meta apium amp;nbsp;quç in ficcis nafcuntur.Quçda uctuflatc odoratiora ut Coconca.Eadéq; decerpta qi fuif radicibus:quçdâ non nifi defracta aut ex attritu olent. Alia no nifi dctracio cortice. Quidam uero nó nifiufta ficut tura myrrbpq; flores triti omes amariores g intacti Aliqua arida diutius odore cotinent amp;nbsp;mclli lotbos. Qupda locu ipfum odoratioré faciunt ut Iris Qui amp;nbsp;arbore tota cuiufcuqi radices attingit befperisq; nodlu magis olet Inde nomine lucnto animalium nullu odoratum nifi fi de patberis g quod dn cfluiri cil fi credimus. Illa quoq; no omittenda diflerctia eft amp;nbsp;odorato^ multa nibil atticre ad Coronameta ut irim atq; fhluincam:qq nobilissimi fit odoris utrag.Sed Iris radice tatum Comendatur unguetis aut medicinp nafccnslaudatiffimai Illirico amp;ibi quoq;nói maritimis.fed i filueflribus drinonis amp;nbsp;narone proxima i macedo/ nia logiffima bpc amp;nbsp;candicas amp;nbsp;exilis. Tcrtiu locum babetapbricana aplissimaitcr omnes gufluq; amariffima.Illyrica quoq; duoipgenei^ eft.Rapbanitis a fimilitudié quç amp;nbsp;melior rizotonio fub rufi optima quç Aernutameta tractatu mouct cautem habet cubitalem amp;nbsp;rectum floret diucrficoloris fpetie ficut arcus colefiis. Vndc et nome non iprobatur. Et pifidica amp;nbsp;folTuri tribus ate mcfibus mullaaqua circûfusa hoc ucluti placaméto terrç blädiuntur circufcripta mucrone gladio ue triplici amp;nbsp;cu legerint ea protinus i c^lum attollut.Natura eff feruens tracflataq; puftulas ambufh modo ficit prçcipitur ate omnia ut caffi legat. Teredines no ficca modo: ue^ etiam i terra celerrime fentit.Optimum ate Irinum leucadç amp;nbsp;elydç ferebantquot;.lampridem eni feritur amp;nbsp;nunc amp;nbsp;pampbylia: fed cylitiu maxime laudatur atq; fcptctrionalibus

Aluinca foliof iquida eA fed breuis amp;nbsp;quç neefti non poffit. Radici numetofe coherct berba ucrius q flos defa ucluti manu prçŒi:brcuitcrq; cefpes fui generis pi/ nonia banc gignit amp;nbsp;norica alpiuq; aprica urbiu eporida täte fuauitatis ut mctallu effe ccperit ueflibus iterponi ca gratiflimu.Sicctapud grccos polion berba inclitam mufei amp;nbsp;befiodi laudibus ad omió utile prcdicitium: fupq; cetera ad fima amp;nbsp;digni' tates prorfusq; miram fi modo ut traduntfolia cius manecadida mcridie purpurea foie occidétc ccrulea afpiciutur.Duo genera eius Campeffre maius et filucftre quod minus eft.Quidó teucrion uocat folia Canis hominis fimilia a radice ptinus nung palmo altiora Et de odoratis floribus fatis dicftu.In qbus ûguéta uictflc natura gau' debunt.

Vxuria ueftibus quoq; prouocauit cos flores qui colore commendantur hos animaduerto tres effe principales rubctem in cocco quia rofis migrante grati nihil traditur afpeeftu et in purpuras tyrias dilaphafq; aut laconicas.Alium ametifló qui mola amp;nbsp;ipfe in purpureu qucq;hiacyntinû appellauius.Genera eius tracftauius in fpeties multas fete fpargétia-Tertius eflqui pprie concbilii itcligif multis moif Vnus in hclio trophio amp;ialiquo amp;nbsp;bis plc2^q;faturatioralius imalua ad purpura inclinans .Alius m uiola ferotina concbilioi ^ ucgetiffima paria nunc componuntquot; et natuta atq; luxuria depugctc lutei. Video honoré atiqfTimu in nuptialibus flamcis totu feminis coceffum et forta Ois ideo no numerari iter principales :boc é Comunef

ocr page 437

maribus ac fcministquonia fbcictas principatu dedit. Amarato no dubie umcimur Eft aute fpica purpurea ueriusq flos aligsamp; ipfc finc odore Mi^in eo gaudere de' ccrpi amp;nbsp;Içtius renafei proucnit augufto mefe durat m autumnu.Alexaarmo palma qui decerptus aUcruatur mireq; poftq defecere cucfti flores madefactus aq reuiuifcit et hybernas coronas facit fumma natura cius i nomine eftappellatio quoniam non marcefcit in noiccfl amp;nbsp;colos.Ite olocryfi ones aute bi flores non fuere in ufu Alex' andri magni ptate: quoni a pximia morte eius auCtorc filucrc de illis quo maifeftu eft poftea placuiffe.A gr^cis tamc repertos quis dubitet Non aliter Italia ufurpante nomina illou. At hercules pctclio ipfh nome impofuitautunali circa ucprps nafccti ct tantum colore Comendat qui eft rofç filueftris folia parua quina. Mirumq ; in eo flore iflcCti Cacumc amp;nbsp;nodis itorto folia nafci paruo calici ac ucrficolori lutcu feme indudcte. Alii amp;nbsp;bdclio paflillicatibus quinquagenis quinis barbulis coronantur. Pratenfes hi flores ac fine ufu amp;nbsp;ideo pleriq; fine nominibus: qiiin amp;nbsp;his ipfis alii alia uocabula iponunt.Chyrifotomc fiucchrifitis non habet latinam appellationem palmi altitudinecft Comatibus fulgore auri corymbis radice nigra ex auflero dulci in petrofis opacifq; nafeens.

T fere peraCtis odoi; celeberrimis tranfcat oratio ad eas Coronas quç uarietate fola placent.Duo eai^ genera quado aliç flore co ftantalip folio. Florem effe dixerim geniftas.nanq; et his decerpifluteus. Item zizipha que amp;nbsp;Cappadotia uoc2tur,his odoratus fimilis olcaz^ floribus in uepribus nafcitur Ciclaminumdc quo plura ali' as.Flos cius colofinus in Coronas admittit Folia in miliacis coronamctis fc dedere coronçq;ca2 ; obtinent pricipatu: dcquibus in fruticum loco abunde diximus. Sut et alia genera nominibus grpeis indicandaquia noftris maiorc ex parte his nomen clare dcfuit cura amp;nbsp;plcraqi eo^ m cxtcris terris nabuntur nobis tamen confeélanda: quoniam de natura ferino cft no de Italia.Ergo in Coronameta folia uencre melo' trum fpirea thriganum cencoron quod cafiam byginus uocat amp;nbsp;quod cunilaginem conizaxa melyfbphillum quod apiaftrum meliloton quod fertula campanam uoca' mus.Eft enim in Campania italic laudatidima a grccis in fummo mox calcidica amp;nbsp;Cretica.Vbicunqiucro afpcris amp;nbsp;filucftribus nata.Coronas atiquitus factitatas In' dicio c nome fcrtulç quod occupauit odor cius Croco uicinus. Eft amp;nbsp;flos ipfh cana placet maximc foliis brcuissimis atq; pinguissimis.Folio coronante amp;nbsp;trifoliu Iria cius genera ifantes uocat grpci Alii fpalcion maiore folio quo utuntquot; Coronarii. Ai' terum acuto oxitriphilon.Tcrtiu cxonibus minutissimu iter hpc.Ncruofi cauliculi quibufda ut marato hippomarato miopono utunfamp; ferulis amp;nbsp;Corymbis amp;nbsp;hedere florc purpureo* c amp;ialio genere cay filucftribus rofis flis.Scd i his quoq; colos tatu delcCT:at.Odor autcabeft.2t gneori duo genera nigri atq^ candidi hoc amp;nbsp;odoratum Ramofa ambo florent poft aequinoctium autumni.

Otide amp;nbsp;origano i Coronameti fpeties. Alterius cni nullu feme Id cui odor e Creticum uocatur?Totidé amp;nbsp;thymi candidu ac nigricans.Floramp; aute Circa fblfticia cu amp;nbsp;apes decerpunt amp;nbsp;auguriu mellis cft prouctu cni fperat apiarii large florefccte eo Icditur Imbribus amittitqi florem.Semc thymi no poteft deprehendi cu origani per qua minutum no tamen fallat Sed quid itcreft occultate id naturam in florc ipo intelligitur:fataq;co nafcitur: fed quid no temptauere homines. Mellis attici i toto orbe fumma laus cxiftimatur. Ergo tranflatus eft ex attica thymus amp;nbsp;uix flore uti docemur fatu Sed alia ratio nature obfiftit non durante Attico thymo nifi in afflatu maris.Erat quidé hçc opinio antiqua in omni Thymo:Id coq; non nafci inarchadia Tunc oleam no putarent gigni niti itra.xxx.ftadia a mari thymo quidc nunc etiam lapideos capos i prouitia narboncfi refertos fcimus hoc pene folo rcdditq; lógiquis

ocr page 438

regionibus pecudum milibus Conucnietibus ut thymo uefcintur. At conixe duo general Coronametis mas amp;nbsp;femina. Eft differétia in folio.Tenuis femine ctia co® ftricftius angufliuf^ Imbricatus mas amp;nbsp;ramofior Flos quoqimagis fplcndct cius ferotinus utriq; poft areftu^. Mas odore grauior femina acrior amp;nbsp;idco cótra bcftiaru morfus aptior folia femic mellis odore habet: et mafculi radix a quibufda libanotis appellaturide qua diximus amp;nbsp;tantu folio coronat.louis flos amaracum emcrocallef abrotanum heleniû fifymbrium ferpillum omia furculofa rofp modo Colorc tatum placamp; louis flos odor abefl ficut amp;nbsp;illi qui grçce flos uocatur amp;nbsp;ramis autc amp;nbsp;folio odorata funt excepta fcrpillo.Helenumelachrymis hclcnp dicitur natu: amp;nbsp;ideo in helena Infula laudatissimuin.Eft autc frutex humi fc fpatges dodratalibus ramulis folio fimili fcrpillo. Abrotanu lucundi odoris amp;nbsp;grauis. ÈQ autc flos aurei coloris uacuum fponte prouenit Cacumine fuo fc propagat. Scritur autc femine melius q radice- Aut furculo. Semine quocp non fine negotio plantaria tranffcruntur.Sic amp;nbsp;adonium utrunq; çflatc Salfiora cni admodum funt amp;nbsp;fble nimio lpduntur:fed ubi conualucre iritp uicc fruticant. Abrotano fimilc odore Icucanthenum efl flore albo foliofum.

Maracum diocles medicus amp;nbsp;ficulagcus appellauere quod çgyptus amp;nbsp;fyria fampfutu. Seritquot; utroqigenere amp;nbsp;femine amp;nbsp;ramo uiuacius proditiis amp;nbsp;odore melius copiofum amaraco ^q; q abrotano femc. Sed abrotao radix una amp;nbsp;altc defec' dens.Cptcris i fummo terrp Icuitcr hörens.Reliquo^ fatio autumno fcrc icipicnte: necno amp;nbsp;ucre quibufda locis qup umbra gaudet amp;nbsp;aqua ac fimo.Nicftegrpton intcr pauca miratus efl Democritus coloris hygini folio fpinc:ncc a terra fc attollentem. Prpipua in Cedrofia narrant erui pofl çquinodtium uernum radicitus.Siccaturq; ad luna.XXX.dicbus ita luccrc noctibus magos parthorumq; reges qui uti hac herba ad uota fufcipicda cande uocari chenameben: quomi anferes a primo afpccftu cius ex' pauefeant. Ab aliis mctalopa: quoni a e loginquo nocftibus fulgeant. Mcllylothos ubiq; nafcitur laudatiflima tamc in attica.Vbicuqi ucro recens nec candicas et Croco q fimillima: qg in Italia odoratior amp;nbsp;candida. Floi ; prima uer nuntiantium Viola alba tepidioribus ucro locis etiam hyemecmicat poftea quç lilia appellatur amp;nbsp;pur/ purca proximc flamcon qup amp;nbsp;floxos uocatur filucftre dumtaxat Cyclaminum bis anno ucre amp;nbsp;autuno pftates hyemefq; fugit.Seriores fupradidlis aliquado narcisus et lilium tranfmaria amp;nbsp;in Italia quide ut diximus. Rofam ucro in grpcia tardius etia num a nemone. Efl autc hpc filucflriu bulboi^ flos Alia q quç dicctur i medicinis fcquitur pnanthe amp;nbsp;mclanthu amp;nbsp;ex filueflribus hclyochrifos. Dcindealtcru genus anemones quç thimonia uocatur pofl hanc gladiolus comitatus hiacynto nouiflic rofa eadequp prima deficit excepta fatiua.Cptcru hiacynthus maximc durat et uiola alba pnate fed hçc ita fi deuulfh crebro prohibeatur In feminibus rcnafcitur locis tc' pidis odor idc ei qui germinatibus uuis atq; inde nome hiacynthu comitatquot; fabula duplex ludum proferens eius que apollo dilcxcrat:aut cx aiacis cruorc cditi Ita diP currentibus ucnis ut grpeay littera^ figura ea legatur ifcripta. Hclyochrifos florem habet auro fimilcm folium tenue cauliculu quoq; gracile fed durum hoc coronare fc magi fi et ungucta fumatur cx auro apyron uocant ad gratiam quoq ict uitp gloria ptincre arbitratur.Et ucrui quide flores hi funt. Succedut illis pfliui. Sût ctia uerni flores lychinis et louis flos ctalte^ genus lilii.Ite typhion ct amaracus qucphrygi' um maxime cognominat femc maxime fpcdabilis poflios duo genera cius unum cui flos hiacynthi e.Alte^ candidius qui fere nafcitquot; i tumulis:quonia fortius durat et Iris pflatc flores abeunt et hi marccfcunt:alii rurfus fubeut autumno.Tertiu geuf lilii et crocon ct orfin i utroq; genere unu hebes Altcy odoratum primis omia Im' bribus emicantia Coronarii quidem et fpinp flore ututur: quippe cum fpinp albae cauliculi magis fint iter oblctlamcta quoqigulp c6diantquot;hic cft trafmariaordo floru

ocr page 439

In iulia uiolis fuccedit rofa buic iterucnit liliu rofam cyanis excipit cyanu amaratus uita pcruica fcmp uirct in modum lilii e foliis gcniculatim circudata tapiaria berba. Inopia tame flo^ aliquido fupplet bpc a grpcis camedapbnc uocatur uita lógiffima luolcalbp trimatu. Ab co tepore degenerat rofa amp;nbsp;quiqucnnium profert no recifa nec adulta.Illo cni modo luuencfcit.Dixiinus amp;nbsp;terra referre plurimu Ni i pgypto fmcodore bpe omnia tatumq ; myrtis odor pr;cipuus.Aliqui ctiam binis mcnfibus antecedit germinatio omium. Rofaria a fauonio fofh oportet cHc Iteruqia foIllicio idagendum ut intra id tempus purgata ac pura fint.

Erum ortis coronametisq; maximcalucaria amp;nbsp;apes conueniunt. Res prpcipui qupftus compendiiq; cu fauet bai^ ergo cauf ioportet ferere tbymuin apiaflru roiam uiolas lilium cytbifuin faba cruiliam Curuli papauer Conizam Cafiam mclilotbu mefilopbylum ccryntbam.Ell aute cyriniba folio candido incuruo cubitalis Capite concauo mellis fuccum babentem boy floru auidissime funtatq;etia finapis quod miremur cu oliup florc ab bis no attingi coflet. Idcoq; banc arbore procul ce melius fit cum aliquas g proxime feri coucniat quç amp;nbsp;uolantiu cxainia inuitcnt nec 16gius abire patiitur.Cornum quoqiarbore caucri eportet Nam flore cius dcguflato aluo cocitata moriutur.Rcmcdiu forba cotufa e meile prpbcre bis uel uri. Nam boininu uel boum aut grana punici mali aminco ui6 cofpsa ad gcniflas circum fcri alucariis gratiffimum clt.Mirum cftdignumq j memoratu dcalimctis quod copcri.boftilia uicus alluitur pado buius iquiUni pabulo circa dcficicnte imponunt nauibus aluea' ria nccftibus quç ad quina milia paliuum contra ortum naucs fubuebutur. Egreffc luce apes paflcqiad naucs quotidic remeat mutites locu donec podere ipfb preffis nauibus plena alucaria intciligitur rcuedlisq; eximuntur mella.

T in bifpania mulis proucbunt fimihdc caufatitu];pabulum refert ut mella quoq ; uenenata fiant bcraclic in poto quibufda annis pniciofissima cxiflut ab lifHc apibus fadta-Ncc dixcrc aucftorcs e quibus floribus ea ficrcnt.Nos tamc trademus quçcoperimus.Herba cft ab cxitio lumcntoru quidc:fed prçcipue capra^iappellata ego letbron buius florc cocipiunt noxium uirus aquofo uere marcefccntis.Ita fit ut non omnibus annis fcntiatur boc malum uenenaci figna funt quod omnino non denfatur quod color magis rutilus cft. Odor alienus fternutamcta $tinus mouens quod pondcrofius i noxio qui edere abiiciuntq; fc bumi refrigerationem quirites. Nam amp;nbsp;:fudorc diffluunt.Remedia funt multa quç fuis locis diccmus. Scd quonii ftatim rcprçfentari aliqua in tantis ifidiis oportet.Mulfum uctusc meile optimo et ruta.Saltamcta ctiam li rciciitur fumpta crebro. Certuq; id malum per excrementa ad canes ctiam pcrucnirc fimilitcrq; torqueri cos.Mulfum tamen cx co ueteratu cx co mnocuum elle conflet amp;nbsp;f^minay , cute nullo mclius cmcdari cu co flo fugillata et cum aloç. Aliud genus mellis i eode ponti fitu quod gctcs annonum ab ifania qua gignit menomenon uocant. Idqi exiftimatur cotrabi florc rbododcdri:quo fcatcnt lyluç.Gcnfq; ea cum ceram i tributa romanis proflet. Mcl quoniam cxitialc cfl non pcndit.Et in pfidc amp;nbsp;in mauritania Cçfarienb getuliç contermina mafilis uencnati faui gignutur.Quidiq; ad parte quod nibil eflc fallacius potcfl nifi quod liuorc de' prçbcnduntur.Quid fibi uoluiHc naturi bis arbitremur infidiis:ut ab bifUc apibus necomnibus annis ficrcnt:aut non totis fauis.Parum cni erat gcnuifTc rem in qua Venenum facillime daretur.Etiam ne bçc ipi in mcllc tot animalibus dedit.Quid fibi uoluit nifi ut cautiore minus g auidum faccramp; bominc.Non cni melli:fed apu bus lam cufpidcs dederat amp;nbsp;guide ucnenatas Remedium aducrfus utiq; bas non differendo. Ergo maluç fucco aut folioy bederç perugi falutarc c ucl pcrcuflos ca bi' bere. Mirum tamc efl uenena portitcs ore fingetefq; ipfas non mori: nifi quod illa

ocr page 440

domina rerû omnium banc dedit repugnantiam apibus: ficutcotra ferpetes pfillis marfifq; inter homines^

Liud1 Creta miraculum mellis mons eftcarnii noucm milium paffuu abitu: Intra quod fpatium mufee no repcriutquot;. Natuqi ibi mcl nufq attigut boe expimcto Cingulare medicamétis exigitur.Alu earia orientem çquinoélialé fpeélarc conuemt. Aquilone euitent:nec fauonium minus.Alucaria optima cortice fecunda ferula ter' tia uimine. Multi amp;nbsp;c fpeculari lapide fecere ut opatcs intus fpeeftarent. Circumlini alucaria fimo bubulo utilissimum operculum.A tergo edeambuhtoriu utpperan' tius intus fit profpedtus. Aut fi fterilis opatio nc dcfpcriticne curam abiiciant. Id piulatim reduci fillcnte opcris incremcto Alucaria byeme ftrameto operiri Crebro iuffiri maxime fimo bubulo.Cognatum boc bis inafccntes befliolas necat Arancof papil1ones: tcrrcdin es : apefq; ipfas excitat. Et arancof quidem cxitium facilius. Eft papilio pcftis maior lucernis tollitur ucro cum maturcfcit malua nocftu Intcrlunio Cclo fereno acccfis ante aluos i cam flamam fcfc ingerunt Si cibus deeffe fentiatur apibus uuas pafhs ficcasue ficosq; tufas ad fores earu pofuiflc Conucnict. Ite lanas tractas madetes pallo aut defruto aqua mulla Gallina^ ctia crudas carnes .Quibufda amp;nbsp;pftatibus Ide cibi proflandi cum Accitas continua flo^ alimcta negat. Alucorum eu mcl eximitur illiniri oportet exitus mcllifopbilo autgcnifla tritis aut medias alba uit p precingere ne apes diffugiant.Vafa mellaria aut fauos lauariaqua prccipiut bac decocta ficri faluberrimu acetu.

Era fit cxprpffis fiuis:fed ante purificatis aquaac triduo itercbris ficcatis quar/ to die liquatis igni i nouo fidtili aqua fauos tegete.Tunc fporta colatis rurfus' in cade olla coquitur cora cum eadem aqua Excipiturq; alia frigida uafis meile circu' litis. Optima qup punica uocaf proxima ginaximc fulua: odorisq ; mellei pura na' tioncautc pontica quam eoflare çquidé nairor inter uenenata mella.Deinde Cretica Plurimum cni expyopoli babct: de qua diximus in natura apum. Poft bas Corfica quoniam ex buflo fit amp;nbsp;baberc aliquatam uim medicaminis putatur punica fit boc modo uentilatur fub cliiio fcpius cera fulua. Deinde feruet in aqua marina ex alto .petit: addito uitro. Inde lingulis bauriut flore.i.candidissima queep tranffundutqi m uasiquod exiguum babcat frigide amp;nbsp;rurfus marina decoquit fcparatim. Dcbinc tus tpfum anteg rcfrigefcat- Et cum boc ter ficcrc luncea crate fub cliuo ficcant fole lunaqi. Hfc cni candore facit: fi fic ficcatur amp;nbsp;ne liquefaciat protegunt tenui linteo. Candidissima uero fit poflifalationc ctiamnum recocta.Punica mcdicinis utiliffia Nigrcfcit Cera addito chartarum Cincrc:ficutancuEadmixta rubet amp;nbsp;uariosq; in colores pigmctis trabiturad edendas fimilitudines amp;inumcros mortalium ufus. panctumqicti.i amp;nbsp;armoi ^tutelam.Cetera de melle apibufq; in natura ea^ dicfta funt Et ortoru quidé fere omnis peracta ratio efl.

Equuntur berbç fponte nafcentes: quibus plerpq; gentiu ututquot; i cibis maxiéq; fgiptus.Frugu quidc fertilissima:fcd ut prope fola bis carere poffit tata elf ciborum ex herbis abundantia in Italia paucissimas nouimus fraga tampnum rufeam batti marinam battim ortéfiam quas aliqui afparagum uocant gallicu prêter bas paftina/ cam protefem lupum falutarium eaqiucrius obleeftameta g cibos.In cgipto nobilis' sima efb colocaffiaiqui cyamon aliqui uocant bance nilo metunt Caulc cum codtus ef f barenofo in madedo Tbyrfo autc qui her folia emicat fpcdlabili latissimis foliis etiam fl arboreis coparentur ad fimilitudincm eo^ quç perfo nata inoHris manibus uocamus.Adcoqinili fuis dotibusgaudet ut iplexis colocafip foliis i uariam fpctiélt; uaforu potire gratissimum babcat.Seritur lam bçc in Italia amp;nbsp;in pgypto.

ocr page 441

Roximaauctoritas Cicorio cfttquod diximus itubum erraticum Nafcitquot; poft uergilias.Floramp; particulati.Radix ci Icta quare etiam ad uincula utuntur illa.

Ntalium longius e flumine nafcitur mcfpili magnitudine amp;nbsp;rotunditate fie nucleo fine cortice folio cyperi mandunt igni coparatu. Mandut amp;nbsp;ptum cui pauca folia Verum radix magna archindp quide amp;nbsp;aratos habent radices ramoGs ac mul/ tipliccs:nec folium nec berba ulla: aut quicg aliud fupra terra habent. Reliquz uul/ garium in cibos apud eos herbarum nomina cadralia hippocaris Caucaris atrifcum fcandix quç ab alus tragopagon uocatur foliis Croco fimillimis.

Artenium thrinum Corcoriis amp;nbsp;pquincctio nalcentes apache adimopos qua epipetron uoedt qup nunq floramp;.At c cotrario apace fubinde marccfcctc flere emit/ tit alium tota hyeme toto uere ufqj in pilate. Multas prpterea ignobiles habet. Sed maxime celebrant gnccon Italip ignotam.Ipfis aute oleo non cibo grata hoc faciunt ex femine cius.diflerctia prima filucftris amp;nbsp;fatiup.Silueflriu duc fpeties una mitior cft fimilis caule tame rigido.Itaq; amp;nbsp;foliis atiqui utebatur ex illis quare quidc atrail' lidcuocant.Scmccius candidum amp;nbsp;grade^marum altera hirfutior torohor caule et qui pene humi ferpat minuto femine. Aculcatoy : hpc eft generis quoniadifligucda funt amp;nbsp;genera.Ergo qupda herbai^ fpinof i funt amp;nbsp;quodam fine fpinis.Spinofarum multe fpeties. In totu fpina efiafparagus fcorpio nullum eni folium habet. Qufda fpinofa foliata funt ut carduus eringi glicoriza urtica. His eni omnibus foliis inefl aculeata mordacitas.Aliqua amp;nbsp;fecundum fpinam habet folium ut tribulus amp;nbsp;anois quçdain in folio non habet amp;nbsp;in caule habet ut pheos quod aliqui ftoechon appelé lauere hippopalcs fpinis geniculatim tributa proprietas quod amp;nbsp;frueftû fpinofum habet.Ex omnibus bis generibus urtica maxime nofcitur aceptabulis in flore pur/ pureain lanuginem fundentibus fppe altior binis cubitis.

Lures eius difFcretip.Silueftris quam femina uocant mitiorqi amp;nbsp;i filuePri qup dicitur Camina acrior caule quoq ; mordaci fimbriacis foliis gup uero etiam odorem fundit herculanea uocatur feme omnibus copiofum nigru.Mirum fine ullis fpify aculeis lanugine ipfam effe noxia: amp;nbsp;tacftu tatum leui pruritu puflulafq;confcllim adufto fimiles exiliere.Notum efl amp;nbsp;remedium olci fed mordacitas no protinus eu ipfa herba gignitur:nec nifi folibus roborata. Incipiens quidc ipa nafci uere no ig/ nota multis etiam in cibo rcligiofe efl ad pcllcdos morbos totius anni.Silueflriuin quoq; radix omnem Carné teneriorem facit fimul codla qupinoxia efl morfu cares lamiu uocat~.De fcorpionc dicemus iter mcdicas.

Arduus amp;nbsp;folia amp;nbsp;caulc fpinofas lanugines habet.lté achora Icucatos caldene' cos poliacanthos conopigos helyfenes colimos chameleon in foliis non habet aculeos Éfl amp;nbsp;qup illa differétia quod qupdä i bis multicaulia ramofaqi funt ut Car' duus uno auté caule ne ramofum gneos.slt;upda Cacumine tantum fpinofa funt ut eringi.Qupdam pflate florent ut terralis amp;nbsp;elixencs.

Olimos quoq; floramp; fero amp;diu Acrona colore tantum ruffo diflinguitur amp;nbsp;pinguiore fucco. Idé crat traólilis quoq; nifi cadidior effet 'crat Atradlilis nifi fan' guinea fuccum funderet. Qua decaufa phonos uocatur a quibufdam grauis etiam odorefero maturcfcéte feminc nee ante autumnum: gq id de omnibus fpinofts dici pofTit.ucrum omnia hpc amp;nbsp;feminp amp;nbsp;radice nafci pofrunt,

Colimos carduorum generis ab bis diflat quod radix cius ucfcenda efldecodla mirumq; fine itcruallo to ta çflate aliud floramp; i co genere aliud cócipit:aliud parturit

ocr page 442

Aculei arefcetc folio definût pugere.

Elfinc rara uifu cfl.neq;iomnibus terris a radice foliola. Ex qua media ucluti malum extuberat cotedtum fua fronde huius uertcx fummus lacbrymam contint lucundi fhporis acbanticen magicen appellata.

Ctatos quoq; in Sicilia tantum nafcitur fue proprietatis amp;nbsp;ipfa m terra ferput.

Caules e radice miffilato folio amp;nbsp;fpinofo caules uocant.Cacftos nec faftidiunt in cibis inueteratos.

Num caulc rectum habet quem thenica uocat eiufdé fiiauitatis:fcd uetuftatis im patietem.Seine ci lanuginis quem pappon uocant.Quo detracto e Cortice teneritatis fimilis cerebro palme efl. Vocaturq; afcalia.

Ribulus non nifi i paluftribus nafeitur dirares.Alibi iuxta nilum amp;nbsp;ftrimone amnes. Excipitur in cibis iclinatus in uadum folio ad imagine ulmi pediculo logo At in reliquo orbe genera uici cerulc folio altero aculeata hic amp;fcrius floramp; magifq; fcpta obfidct uillai/:. Seme ei rotundis nigrum ifiliqua alteri harenaceu fpinofum etiam num. Aliud genus anonis in ramis cui fpinis habet. Oppofito folio rutp fili toto Caulc foliato in modu Coronç fcquitur arata frugibus iimica uiuaxq; prçcipuc Aculeatarum caules aliquaru per terra ferput percerpuntut cius qu.am corronopru uocant e diuerfo flans ancuC iificiendo ligno cetcrifq; radices apta cH ante mitiorf bus anthemis amp;nbsp;phylanthos amp;nbsp;anemonc:et apace ucl caule foliata cll crepis amp;nbsp;latof differentia foliorum amp;nbsp;hic qupi arboribus brcuitatc pcdiculi ac logitudinc anguftis ipfius foliis amplitudine lam ucro anuglis incifuris odore flore diuturnior hic qui' bufdam per partes florctibus ut ocimo helyotropio apacheonocbite.

Vltis inter haec aeterna folia ficut quibufdam arborum. In primiscp helyo' tropio adianto folia.Aliud rurfus fpicataru genus ex quo eft Hancops Allopecuros fellopiros: qua quidi ortigc uocant alu plataginc de qua plura dicemus iter medicas fexilis ex bis allepccuros fpici habet mollem amp;nbsp;lanugine defarn no diffimilem uul' pium caudis.Vnde ei nome proxima ci eft amp;nbsp;flcllopyrus nifi quod ilia particulati floret. Cycorion amp;nbsp;fimilia circa terra folia habent Germinatibus ab radicc pod uer/ gillis.Perdicium quam çoliç gctes:et çgyptii edunt:cui nomédedit auis id maxime eruens crashs plurimafqi habet radiccs.Itc orynthogale Caulc tmero candido femi' pedali radicc bulbof i molli tribus aut.1111.agnatis.Coquitur in pulte. Mirum lotbo herbi amp;nbsp;pgylopan no nifi poft anum c femine fiio nafci. Mira et anthcmidis natura quod a fummo florere icipit cum cetereomes que particulatim floret ab ima fui ptc incipiant.Notabile amp;nbsp;in lappa quç adharefcit quod in ipfa flos nafcitur no cuidens fed intus occultus amp;nbsp;itra fc fcmina uclut animalia que in fe pariunt. Circa opuntem herba eft etii homini dulcis.Mirum e folio cius radicem fieri ac ficeam nafci lafcinca unum folium habamp; fed ita implicatum ut plura uidcantur.Chyndrilla amara cfl amp;nbsp;acri in radicc fucco.Amara amp;nbsp;apace amp;nbsp;qup pychris nominatur et ipfa toto anno flo' rens.Nome ci amaritudo impofuit. Notabilis amp;nbsp;fcyllp crociq natura quod cu omes herbe folium primum emittant.moxqi iri caule rotundetur in his caulis prior itelli gitnr g folium. Et icroco quide flos ipellitur caule.In fcylla ucro caulis exit Dcide flos ex co emergit Eadcmq; ter floret ut diximus tria tempora fationum offendens. Bulborum generi quidam annumerant amp;nbsp;Cypri:hoc eft glandioli radicem. Dulcis ca eft quç decocta pané etiam gratiorem ficiat pondcrofioremq; fimul fubadta. Nó diffimilis é amp;nbsp;quçthcfion uocatur guftu afpera. Ceterp ciufdcm generis folio diffc' runt.Afphodcllus ob longum amp;anguftum habet.Scylla latum amp;nbsp;tra Stabile. Gla' diolus fimile nomini afpodcllus maaitur et fcmine tofto et bulbo: fel hoc 1 Cinere tofto deinde file et oleo addito.Prçtcrca tufo cum ficis prpcipua uoluptate ut uidef

ocr page 443

Befiodo. Traditur et ante portas uillarum fatum ede remedio cotra uenefico^ noxa Afpbodclli mentionem et homerus fecit.Radix eius napis modicis fimilis eft neq; alia numerofiorodlogita fimulaceruatis fçpc bulbis Tbeopbraftus amp;nbsp;fere grpci prl' ccpfq; pythagoras caulc eius cubitalem et ffpe duum cubitorum foliis porri filucftrif antbericon uocauere radicem ucro idcft bulbos afpbodellum noftri.Illud albucum uocat amp;nbsp;afpbodellum afillam regiam.i.bulbos fpodclon.Aftula regia eft caulis aci/ nofi. Eius duo genera faciunt albuco fcapus cubitalis amplus purus Icuis de quo: mago prpcipit exitu mcfis martii amp;nbsp;iitio aprilis cum floruerit nondum femine eiuf itumefccntc dimittcdum fundedofq; fcapos amp;nbsp;quarto die in folem proferendos. Ita ficcatis manipulos faciendos.Idem piftana dicita grpcis uocari:quam iter ulnas fh gitt aappellamus.Hanc ab idibus maii ufcp ad finem ocftobris mcfis decorticari atq; leni folc ficcari lubet.Idem amp;nbsp;gladiolum altci^ que cyprion uocat.amp; ipfum paluflrc lulio mefc toto ficcari lubctad radice tcrtioq;die in folc ficcari donec candidus fiat. Quotidie autc ate folem occidcntc in tectum referri.Quoniam paluflribus dcfcttis nocturni rores noceat*

Imilia prpcipit amp;nbsp;de iunco:quc marifcon appellat ad texendas tegetes:et ipum lunio rnefe eximiante lulium medium prpcipicns. Cetera deficcado eademq; de ulna fuo loco diximus. Alterum genus luncoru facit: quod marinum amp;nbsp;a grpcis oxifebenon uocari Inuenio.Tia genera cius acuti fterilis que mare ctoxingrcci uo' cant. Reliqua fcminini ferentis feme nigrum:quc malacratan appellant cradior bic ct fruticofior:magisq;ctianu Tertius quocat belyfcpnos cx bis melacrais fine aliis generibus nafcifoxis autc amp;olofcbc6s code ccfpite utiliflius aduitalia olofcbebs ga mollis amp;nbsp;carnofus c.Fcrt frudlu uua^ cobprctiu modo. Nafcifautc bis que marem appcllauius ex fcmetip6 Cacumic i terra defixo melacrams autc fuo fcmic. Alioqn omnium radices omnibus annis moriûtur. Vfus ad naffas marinas uitilium elegat tium luccrna2 Alumina prpcipua medulla amplitudine luxta marinas alpcs tanta ut incifo uctre impleant pene unciaru latitudine.In pgypto ucro cibro^ lógitudincnó aliis uiliorc. Quida eni ctiamnum unu genus faciunt lunci trianguli cyperon uocat Multi ucro no difccrnunt a cypiro uicinitatc nois.Nos diftingucmus utrunq;.

Y pirus eft gladiolus ut diximusradice bulbofa laudatissimus in ifulis Cretae Deinde naxo amp;nbsp;poflea fçnicc. Cretico candor odorq; uicinus nardo Naxio acrior pbpniceo exiguum fpirans nullus çgyptio.Nam amp;nbsp;ibi nafciturdifcutit duritias cor porum.lam cni remedia dicemus amp;nbsp;quonia amp;nbsp;florû odorûq; generi c magnus ufuf in medicina quod ad cypiron attinet apollodorû quidc fcquar qui negabat bibendu qg profcfrus cfficacissimum cfrc aducrius calculofos eo fetas feminafguidé aborti uas facerc no dubitat.Mirumq; tradit barbares luffitum buius berbç cxcipictcs orc liencs confumerc amp;nbsp;nô cgrcdi domibus nifi boc fuffitu. Validiores eni firmioresqi fic et a ficri 1 tentiginû amp;nbsp;alaru uitiis pfridtionibusq ; eu oleo illitû no dubie inedcri

Ypercos iuncus ë qlitcr dixiûs°âgulofis luxta terra cadidusquot;Cacumië nigcr pi^ guifq; folia una porraceis exiliora i cacumic miuta îter qua c feme.Radix oliuç nigrç fimilis qua eu oblóga ccyperida uoeät magni imcdicih ufus laus cypero. Primaam moiaco.Sccudarbodio.Tertia ucro tbratio.nouissiâ çgyptio que amp;cófundit intcl' !ccftu:quoniact cypcros ibi nafcif:fcd cypcros durissia uixqi fpiras.Cptcris odor ë ip lü nardu imitans cft per fc Indica berba que ccpira uocatur gingiberis effigie coma ducata Croci uim rcddit.Cypero uis in medicina pfylotri.Illinit ptcrigis ulccribufq; genitalium amp;nbsp;quae in tumore funt omnibus. Sic amp;nbsp;oris ulceribus radix aducrfus ferpétium lëlus amp;nbsp;feorpionû prçfcnti remedio eft. Vuluas aperit pota largiori tata uis expellit cas urina ciet et calculos ob id utilissima hydropicis Illinitquot; amp;°ulccribus

ocr page 444

quç ferpunt. Sed bis prçcipui quçiAomaebo funt e uino amp;nbsp;aceto illita. lunci radix in tribus Emmis aquçdecocta ad tertias tuffi medetur.Semé toftum amp;iaqua potu fiftit aluum amp;nbsp;fcminaru menfes : capitis dolores facit uocatur olofcboecenus. Quç proxima funt radici co manducatur aduerfus araneorum morfus. Inuenio-etia num unumlunci genus quod trcpicen uocant: buius femine fomnum allici amp;nbsp;modum feruandum ne fbpor fiat.Ob id.

Todorati iunci medicina dicétur:quoniam amp;nbsp;in fyria Coelc ut fuo loco retuli' mus ex nabatbea cognomie tbencitis pximus babylonius pedimus ex apbry' ca ac fine odorc.Elaute rotundus uinofç mordacitatis ad ligua finccrus i cofricädo odorem rofç emittit rubctibus fragmctis. Difcutit iflationcs.ob id domacho utilis biléq; Enguine reiiciétibus fingultus fedat ructus mouet urina ciet ueffieç medef ad muliebres ufus decoquitur epidotonicis cum refîna arida iponitquot; ex calefactoria.

Terum rofa adringit refrigerat ufus eius diuiditur i folia amp;nbsp;flores capita folios partefq; candidp ungues uocantur. In flore aliud ed f:men aliud capillus in capite, aliud cortex.aliud caiix. Foliü ficcaturaut tribus modis exprimitur cü per fe agues non detrahuntur.Ibi cni bumoris plurimu aut cum detractis unguibus reliqua ps aut oleo aut umo maceratquot;ifolc uafs uitreis. Quida amp;nbsp;falcm admifccnt amp;nbsp;no nulli ancuEm aut afpbalatum aut iuncii odoratum quia talis maxime prodefl uuluacac didentcricis. Exprimuntur eadem folia detractis unguibus trita per Imtcu fpidum in aereum uasdeniq; igni fuccus coquitur:donec fiat craffitudo mellis.Ad boceligi oportet odoratiffi ma qucqi folia.Vmum quomodo ficramp; e rofhdiximus iter genera umi. Vfus ad aures oris ulcera gingiuas tonfiles gargarizatus. Stomachum uuluas fedis uitia capitis dolores In febre per fc uel cum aceto fomnos naufeas Folia urutur in caliblepharum amp;nbsp;ficcis femmp afpergutur.Epiphoras quoq; aridas leniuut. Flos fomnum facit Inhibet fluctiones mulieru maxime albas m pofca potus amp;fanguis excrcationcs domachiquocpdolores quatum i umiciatis tribus.Semé hisoptimu Croemum nec anniculo uctuflius amp;nbsp;m umbra ficcatur Nigrum iutiledetiu dolori Illinitur urinam ciet flomacho imponitur igni facrö no ueteri Naribus fubductum ciput purgat.Capita pota uentrem amp;nbsp;fanguiné fiflunt.Vngues rof; epiphoris falu' bres funt.Vlcera eni oculorum rofa fordefcunt prçterq in iitiis cpipborc ita utarida cu pane iponatur. Folia quidé uitiis ftomachi rofionibus amp;nbsp;uitiis uctris amp;nbsp;iteftióru et prçcordus utilissima uel illita cibo quoqi lappati modo condiuntur.Cauendus in bis fitus ccleritcr ifidcns aridis aut exprcflis aliquis ufus.Dyaplafmata ide fiunt ad fudores cohpreendos ita ut a balneis inhçrcfcant corpori.Deinde frigida abluantur. Silucfiris cum adipe urfino allopetras mirifice emendat.

Ilii radices multis modis florem fuum nobilitauere.Contra fcrpentium ictus ex uino pote amp;nbsp;cotra fungoru uenea propter clauos pedum iuino decoquuntur tri' duocp non foluuntur cu adipe aut oleo dccoctp pilos quoqiaduftos reddunte mulfb pote lutilem fanguinccum aluo trahut lieniq; amp;nbsp;ruptis mulfis profunt amp;nbsp;méfibus feminarum.In uino uero decocto ipofitpqicu meile neruis praeibis medetur.Contra licheruis amp;nbsp;1epras amp;nbsp;furfures i facie emedant erugant corpora cum folia i aceto cocta uulneribus iponutur Si teflium mellis cu lufquiano amp;nbsp;farina tritici.Semen illinitquot; igni ficro.Flos amp;nbsp;folia ulce;tuetuflati.Succus q flore cxprpfTiis e ab aliis mei uocatquot; ab aliis fyriu ad emolliedas uuluas fudorcsq;: facicdaf et fuppuratioesq; coquedas ualet.

Arciffiquot; Duo genera i ufu medici recipiunt. Vnum purpureo flore amp;nbsp;alterum herbaceu huc flo macho lutilc. Erit igitur uomitcriu aluofqi foluctcm neruis Inimicum Caput grauante amp;nbsp;a narce narciffum dictu no a fabulofb puero ueneris

ocr page 445

radicem diximus ci faporis cR. AmbuRis prodeft exiguo mcllc. Sic amp;nbsp;uulneribus amp;nbsp;luxatis panis uero cu meile amp;nbsp;auenp farina.Sic amp;nbsp;ifixa corpori extrabit. In polcta tritus olçoq? cótufus. Medetur amp;nbsp;lapide percudis purgat uulnera permixtus farinç nigras uitiligines emaculat* Ex boe flore fit marcissimu oleum ademolliédas duri' tias calfacienda que alfcrunt auribus utilissima:fed capitis dolores facit.

lolç filucdrcs funt amp;°fatiuç purpureç réfrigérant cotra iflamationcs illiniutur ftomaebo ardcti iponuntur amp;nbsp;capiti in fronte oculorum priuatiin epipboris amp;nbsp;fede proccdété uuluç uc amp;nbsp;contra fuppurationcs crapulam amp;nbsp;graucdincs capitis Impofi' tifq; ccronis olfitu ue difcutiunt anginas ex aqua pote. Id quod purpureu eft ex bis Comitialibus medetur maxime pueris inaqua potum.Semé uiolpfcorpioibus ad' uerfatur.Cotra flos albp fuppurata apperit ipfa dilcutit amp;nbsp;alba autc amp;nbsp;lutea extenuat méfcs.Vrinam cicnt minor uis eft recentibus.Idecqiaridis poft annum utendum. Lutea dimidio cyato in aqua trita meles trabit. Radices eius cum aceto illitp fedant licnc.Itc podagra oculorum autem iflationes cum myrrba amp;nbsp;Croco. Folia cu mclle purgant Capitis ulcera cum ccra rimas fedis amp;nbsp;que in bumidis funt ex Aceto mero collccftioncs fanant.

Acbar in medicina ufu eft aliqui ex noftris perpéfam uocant.Auxiliatur cotra fcrpentes capitis dolores feruorcsq;.Item cpipboras iponitur mammis tumé' tibus a pirtu amp;nbsp;pgylopis icipictibus ignibufq; ficris Odor fomnum gignit.Radicc deeoeftam biberc fparticis cucrfis cóuulfis fufpiriofis falutarc eft i tufli ucterc uino radices cius trcs.iiii.ue decoquutur ad tcrtias partes. Hçc potio mulieres ex abortu purgat laterum compunctiones tollit.Tonditur cum dyaplafmate.Veftibus odoris gratia ifcritur

Ombretum quod fimilc ci diximus tritum cum axungia uulncra mire fanat.

Sarum iocincris uitiis falutarc cfTe traditquot; uncia fumpta i Emina mulfi mixti Aluu purgat cllcbori modo bydropicis prodeft et prpcordiis uuluifqiac morbo regio. In mufto fi addatur facit uinum urinis cicndis. Effoditquot; cu folia mittit ficcatquot; inumbra fitum celcrrimc fcntit.

T quoniam quidam utdiximus nardum ruflicu nominaucre radice baccaris.

Contexemus etiam^allici nardi rcmediaÎ bunc locu dilata cum difputarcmus dc peregrinis arboribus.Ergo aduerfus ferpentes duabus dragmis in uino fuccurrit inflationibus colli ucl ex aquaucl ex uino. Itc locincris ac rerum fuffufisq; felle amp;nbsp;bydropicis per fe uel cum abfcintbio fiftit purgationes mulicru. Impetus uero eius quam pbin codé loco appcllauimus. Radix datur potui trita ucl deeoefta ad fträgu/ lares ucl pedoris dolores ucl laterum menfes quoqicict bibitur cum uino.

Rocum cum mcllc non foluitur nulloqidulci.Facillime autem uino aut aqua utiliffimumi medicina afferuatur Cornea pixidc difcutit iflamationcs omnes qdc fed oculorum maxime ex ouo illitus uuluarum quo$ ftrangulatus ftomacbi exui' ccrationes pedoris et rcru locincrum pulmonu uefficarumq ; peculiariter iflamatioi caru uebeméter utile.Itc tuffi amp;nbsp;plcurcticis Tollit et pruritus urina ciet.Qui crocu priufbiberit Crapulam non fcntiunt ebrietati refiftut.Coronp auoq;cx eo mulcent ebrietatem fomnu ftcit. Caput leuitcr mouct uencre ftimulat.Élos cius igni facro illinitur cum Creta cymolia.Ipfum pluribus medicaminibus mifcctur.Collirio uni etiam nomedcdit.

St quoq ; uis exprpffi ungeti Crocino quod Crocomagon appellant babet fuas utilitates cotra fuffufioncs oculorum urinas magis excalefacit: g Crecu ipfum optimum quod guftatum Eliuam dentefq; magis ificit Iris ruffa mclior g candida

ocr page 446

Infintibufca circuligari falutire efl dentientibus prccipui eft amp;nbsp;tumentibus tineate ue Ultio laborantibus iftillari Ceteri effeeftus cius no multu a meile differut. Vlcera purgat capitis prçcipuc fuppurationcs uctcrcs.Aluum foluit duabus dragmis cum melle tufuin tormina iflationcs pota lienes ex aceto cotra ferpcntum amp;nbsp;araneorum morfus ex pofca ualet.Contra fcorpioncs duarum dragma^ pódere in pane uelaqua fumitur. Contra Canu morfus ex olco iponitur amp;nbsp;contra perfrictiones. Sic amp;nbsp;ner/ uorum doloribus.lumbis ucro amp;nbsp;coxendicibus eu rcfina illinitur.Vifci calefactoria naribuffubducta fternutaméta mouct eaputq; purgat.dolori capitis cum Cotoneis malis aut Rrntcis illinitur. Crapulasquoq; amp;nbsp;ortopnoicis difcutit uomitiones ciet duobus obolis fnmpta.Om fracta extrahit ipofita cum mclle adparmocbia.Farina eius utuntur in uino ad clauos uel ucrucas triduoq; no fuluitur alitus oris comadu' cata abolet alai^q; uitio.Succo duritias omnes emollit fomnu cociliat fed genituram confumit.Sedis rimasamp;condilomataomniaq; in corpore excrcfcentia fanat.

Vnt qui filueftrc Irim uocent.Strumas bpcuel panos ucl iguina difcutit.prp cipitur ut finiflra manu adbos ufus feruetur colligetcsq , dicant cuius bommis utiqi caufa eximant.Scelus herbariorum aperitur in hac mentione partem eius feruantet quarundi aliarum herbay: ficuti plantaginis fubflitucntibus.Et fi parum mercedis tuliffe fefc arbitratur. Rurfusq iut plus opes acquirant partem eam: quam feruauere eodem loco ifodiunt.Credo ut uitia quç fanaucrint faciant rebellare.

Aluincp radix in uino decodla fiAit uomitiones corroborat ftomachum polio muferis hefiodus perungi lubcnt dignationis gloriaq;auidos polium tracftari Coli Polion contra ferpetes fiibftcrni uri potari.In uino decoqui recens uel aridu Illiniri q; fplcneticis propinat.Ex aceto morbo rcgio.Ex uino et hydropicis icipietibus ui6 decoctum uel uulneribus quoqi fic illiniunt.Sccudas mulierum partusq; emortuof repellit.Itc dolores corporis uefficas inanitamp; epiphoris illinif nec magis alia herba Conuenit medicamcto quod alcxipbarmacon uocant.Sto macho tarnen inutile effe caputqieo impleri amp;nbsp;abortum fieri poto aliqui negant. Ad religionem addunt ubi inuctum fit protinus ad alligandam contra oculo? ^ fufFufionc:caucndumq ; ne terra attingat hi amp;nbsp;folia eius thymo fimilia traduut nifi quod molliora funt amp;nbsp;lanatiore Canitie cu ruta filueftri amp;nbsp;fi teratur ex aqua cpleffi afpidas mitigare dicitur ut non fccus atq; cyamis aftringit amp;nbsp;cohibet uulnera prohibetq; ferpere.

Lochrifos medetur flraguric in uino amp;nbsp;oculorum epiforis illita cum fece uero uini cremata amp;nbsp;polcta lichcnas cmcdat.Chryfbcomes radix calefacit amp;nbsp;ffrigit. Dat potui ad locinerum uitia.Itc pulmonum uulue dolores i aqua mulfa dccoEtc mcn/ flrua amp;nbsp;fi cruda detur hydropico^ aquam fidit: mcllifophylo fiue mcllitcna fi per' ungatur aluearia no fugient apes.Nullo eni magisgaudct flore fcopis cius examina ficiUime cotincntur.Itc prpfcntissimu ed contra icdus earum:uefparuqi amp;nbsp;fimilium ficut amp;nbsp;araneo^.Itcm fcorpionum: cotra uuluaru drigulationes addito uitro contra tormina e uino. Folia cius drumis illiniuntur amp;nbsp;fcdis uitiis cu falc decocta. Succus fcminas purgat amp;nbsp;iflationcs difcutit amp;nbsp;ulccra fanat articularios morbos fedat: caisqi morfus pdclldifTentericis ucteribus amp;nbsp;cpliacis ortopnoicis lienibus ulceribus tho/ racis.Caligincsq; oculorum fi cum meile inungi cximium habetur.

Elilothos quoq ioculis medetur cum ladtc aut lini femine maxilla^quoq * do' lores lenit amp;nbsp;capitis cum tofaceo.Itc aurium e pafTo quçcp in manibus intumcfcunt uel erut^unt Stomachi dolores in uino decocta ucl cruda tritaq;.Idcm effecdus ad uuluas ledes ucro amp;nbsp;fede prociduam quolt;pibi fint uitia receti ex aqua decocta uel

ocr page 447

ex paffo adicefto rofacco illiniuntur ad Carcinomata. Dcferucfcit in uino dulci pc culiaritcr:amp; contra mclliccridas efficax.

Rifolium fcio crcdi prpualcre contra ferpentium amp;nbsp;fcorpionum iëlus ex uino aut pofca feminis granis.xx.potis ucl foliis amp;nbsp;to ta herbam decotii Scrpctesqi nunq in trifolio afpici.Prçterea celebratis auctoribus cótra omi a ucncna pro ätidoto fufficere.XXV.grana eius quod miniatbcs ex co appcllauimus tradi multa alia.Prpte' rea in rcmcdiis cius afcripfiffc mccontra fcntetias carum grauiffima uiri auctoritas mouct.Sophocles enim poeta uenenatu id dicit.Simos quoq i medicus decocti aut contriti fuccu ifufum corpori cafdem demum cgritudines quafi pcrcuffis a ferpente imponatur.Ergo no alitcr utedum eo g cótra ucncna ccfucrunt. Fertaffis cni cx his uenenis itcr fc contraria fit natura:ficut multis alus .Ite animaduerto fcmina cius cu minima fint folia utile eße ad cuftodicdum mulierem Cutis gratia in facic illitum.

Hymum colligi cprtet in flore amp;nbsp;in umbra ficcari.Duo autc funt genera cius. Candidum radice ligncfa in collibus nafeens: quod amp;nbsp;prefertur. Alterum nigrius florifq; nigri. Vtraqi oculo^^clritati multum coferre exiltimatur amp;nbsp;in cibo amp;nbsp;i medi' camctis.Itc diutine tuffi flcgmati faciles cxcrcationes ficerc. Cum aceto amp;nbsp;falc fan'' guinc cocrcfccrc no patitur.e meile logas faucium dif^iHationes extra illita eu finapi extenuare.Ite Homachi amp;nbsp;uetris uitia modice rame utcdu cft.quoniam cxcalcfaciut qua ui fiftuntaluum:qup fi exulcerata fitdcnarii podus'in fcxtarium accti et mellis addi oportet.Item fi lateris dolor lit:aut iter Capulas aut i thorace prçcordiis m edetquot; cx aceto cum mcllc:quppotio datur amp;nbsp;in alienatione mctis ac mclanconicis.Datur amp;nbsp;Comitialibus quos correptos olfitus excitat thymi autc amp;nbsp;dormire cos oporterei molli thymo prodeft amp;nbsp;ortopnoicis amp;nbsp;anhelationi mulierumq; mcfibus retardatis ucl fiemortui fint in utero partus decoctum iaqua ad tcrcias.Viris ucro contra ifla' tiocs eu meile amp;accto amp;nbsp;fi ucntcr turgeat refles uc:aut fiueflieç dolor exigat e uino tumores amp;nbsp;iinpctus tollit ipofitum.Itc cum aceto callum amp;nbsp;ucrucas. Coxcdicibus imponitur cum uio articularibus morbis amp;nbsp;luxatis tritum ac lancilparfum cx oleo ambuflis cumadipe fuillo Dant amp;nbsp;potionem articularibus morbis tritum oboloru trium podere in tribus cyatis accti amp;nbsp;mellis in faftidio tritum cum falc.

Hemora gales pallidu amp;nbsp;uiridc amp;nbsp;molle folium habet radiccm odoratam atq; bulbofim eu meile impofita uctie aqua pellit amp;nbsp;fanguinc etiam iutilcm. Folia epi' pboris oculoru mamarum que doloribus poft partu illmiuntur-Hcleniu ab belenp hebryma ut diximus natum faucre creditur fermp.Cute mulierum i ficic rcliquocp corpere nutrire icorruptam prpterea putant ufu cius quadam datam gratiam bis uc' nercmq;c0ciliari. Attribuunt amp;nbsp;hilaritatis cffccftumcidc pote in uino cumq; quem habuerit nephentes.Illud pr^dicatum ab homero quod eo trifticiaomnibus abdeat Eflautc fucci prpdulcis prodcft amp;nbsp;ortopnoicis-Radix cius inaqua iciunis pota.Efl aute candidus itus amp;nbsp;dulcis bibitquot; et cótra fcrpctiu icftus cx uino mures queq; cótrita dicitur necare.

Brotanum duoru traditur gene^.Campefre ac mótanum hoc feminam Illud marcitclligi uolumus.Amaritudo abfcynthii inutroq;.Siculum laudatiffimu Deindegallaticum.Vfus cft amp;nbsp;foliis:fed maior fcmini ad calcfacicndu.Ideo ncruif utilc tuGi. Ortopnoicis conuulfis ruptis lumbis urinpanguftiis datur bibendum manualibus Eifciculis dccodtis ad tertias partes.Ex his quaternis bibuntur. Datquot; et feme tufum in aqua dragmp pondere prodcft et uulup. Concoquitur panis eu Eiria ordcacea:ct oculo^ iflamationi illinitur.Coton eo malo cócoólo ferpetes fugat.cótra icftus earum bibitur eu uino: illiniturq; cfficacissimum contra ea: quorum ucncna tremeres et frigus accidunt ut fcorpionu et phalangiorum et cótra ucncna alia pota

ocr page 448

Prodcflct quoquo mo algetibus et extrahendi ea que inherent corporibus.Pellit et intcrraneo2 ^mala ramus fi fubiiciatquot; puluino ucnerc lb mulari aiut. EfFicacifTimq berba contra omnia ucneficia:quibus coitus mbibcatur.

Euebatbenium fufpiriofis medetur duabus partibus aceti permixtum.

Ampfucum fluc amaracum Cypro laudatissimu amp;nbsp;odoratissimum feorpioP bus aduerlhtur ex aceto ac Qlc illitum.Mcftruis quoq; multum confert impofitum Minor eidc poto uis.Cobibct amp;oculo:yc epiphoras cu polcta.Succus dccodli tormia difcutit amp;nbsp;urinis amp;nbsp;hydropicis mouct amp;nbsp;narium fternutamenta. Fit amp;nbsp;ex co oleum quod fampfucinum uocatur autamaracinu ad excalcfacicdos cmollicdof$ neruos amp;nbsp;uuluas calefacit folia fugillatis cum meile amp;nbsp;luxatis cum Cera profunt.

Ncmonas Coronarias tantum diximus:nunc reddemus amp;nbsp;medicas.Sunt qui frcmion uocct.Duo cius genera Silueflris prima Alteracutis nafccns. Vtraqi fabu/ lofis huius quod plurcs lpctics:aut ciii phoniccum flore babct:qupamp;copiofissia c aut purpureum:aut ladcCrharum triu folia appio ftmilia funt:nec temere femipcde altitudine excedunt Cacuminc afparagi.Flos nung fc apcrit nifi ucto fpiratc.Vnde ct nome accepit filucftri aplitudo maior latioribusq;foiiis florc phçnicco hac errore ducfti argemon putat multi. Alii riirfus papaucr:quod thyan appellauimus: fed di' fhncftio magna quod utraq; bpe poftea floret: ncc aut calices habet: nec nifi afparagi Cacumen profunt anemone capitis doloribus amp;nbsp;iflamationibus uuluis mulierum ladliquoqict meftrua cient cum typfana fumpteaut ucllcrc appofitç. Radix coman' ducata pituitam trahit dentes fanat.Dccotla oculorum epiphoras amp;nbsp;cicatrices magi multum quidda his tribucrc g primum afpiciatur eo ano tolli lubetes diciqi colligi cam tertianis amp;nbsp;quartanis remedio poftea alligari flore panno rofeo amp;nbsp;m umbra af feruari ita cum opus fit alligari:quod ex his phoniccum florem habet radicc contrita cuicuq; animaliu ipofita ulce:yc facit ftiptica ui amp;nbsp;idco cxpurgadis ulceribus adhibetquot;

Enante herba nafcitur in petris folio paftinacp radice magna numcrofa caulis eius amp;nbsp;folia cu mclle ac uino nigro pota facilitate paricndi prpltant:fccundafq; pur/ gant.TuOim meile tollunt.Vrinam cicnt:radix amp;nbsp;ueffieç uitiis medetur.

Lycrifum quod alii chrydaton uocant ramulos habet cadidos.Folia fubalbida Abrotano fimilia ad folis repereuHum aurep lucis in orbe ucluti corymbis depeden' tibus qui nuq marccfcunt:qua decauladeos coronant illo quoddiligctissic Icruauit ptolcmpus rex pgypt i nafcitur in frutetis cict urinas uino pota amp;nbsp;menfes duritias ct iflamationes diicutit. Ambuffis cu mclle iponitur cotra fcrpcntiu idtus amp;nbsp;lumboi^ uitia bibitur Sanguine cocrctum uctris ac ueflioF abiumit cu rhulfo. Folia cius triu obolo^ pondere Iiftunt profluuia mulierum in uino albo ueftes tuetur odore ucro meleganti.

Zacynthus in gallia maxime proucuit hoc ibi loco hyfeinum tingit.Radix efl bulbacea mangonicis uenalicis pulchre nota quçiuino dulci illita pubertatem cohercet amp;nbsp;no patitur corrupere. Torminibus amp;nbsp;araneo^ morfibus refiltit Vrinam impellit Cotra fcrpentes amp;nbsp;fcorpiones morbumq; rcgiu. Semen cius cum abrotano datur.Contra lichinis quoq i flamca illa aduerfus ferpetes amp;nbsp;fcorpioncs amp;nbsp;fcabroncs fimiliaq; bibitur uino femine trito. Silucdris eade ftomaebo lutilis aluum foluitad detrahedam bilcm cfFicacissima duobus dragjnis fcorpionibus tam cotraria ut om/ nino uifa ea torpefeant Radiccm cius Afiam bolite uocat:qua ligata oculo albugics tolli dicutur.

ocr page 449

r uica petuica fmecamedapl/ne arida tufa hydropicis datur in aqua Cocleari mcfura cclcrrimeq; reddunt aqua. Eadc decocta i Cincrc fparfa uino tumores ficcat auribus fucco medetur Aluinis ipofita plurimu prodefTe dicitur. Rufci radix decoóla bibitur alternis diebus Î calculoru ualitudinc amp;nbsp;toruofiorc urina uel cructa Radicem pridic crui oportet poflero inane decoqui ex co fcxtario uinicyatis duobuf mifœri.Sunt qui amp;nbsp;crudam radice trita ex aqua bibant amp;nbsp;in totu ad uirilia cauliculis eius uino amp;nbsp;aceto tritis nibil utilius putant. Bacftis quoq; aluum emollit. Illinitur podagricis cruda amp;nbsp;cotufa acinoem Coronarum caufa amp;nbsp;ciboru pgyptii ferunt. Eade q;erat quçocymum nifi birfutior ramis ac foliis effet etad modum odorata ciet amp;nbsp;menfes urnas.

Olocaffia glaucias acria corporis leniri putant amp;nbsp;ftomaebum luuari.

Ntali quod pgyptii edunt nullu aliu reperi ufum amp;nbsp;eft berba antiliumiqua alii anticeliu uocat duo^ gene^ foliis amp;nbsp;rais Icticulp fimilis palmpaltitudic Cbu/ lofis apricis nafeens fubfalfa guftati. Altera cbamepitui fimilis brcuior amp;nbsp;birfutior purpurei floris odore grauis in faxofis nafeens prior uuluis aptissima:et ex roficeo amp;nbsp;lacftc impofita ctiam uulncribus.Bibitur in ftranguria renumq; doloribus tribus dragmis altera bibitur in duritia uuluaru amp;i torminibus in Comitiali morbo cum mellc amp;nbsp;aceto.1111dragmis.

Ontra partbcnium alii Icucbitcm alii tamnacum uocat.Celfus uero apud nos pelletium amp;nbsp;mural cum. Nafcituri orto ^ fçpibus flore albo odore mali Qpore amaro ad ifcdcndu dccodlc in duritia uuluai^ amp;nbsp;inflamationibus.Sicca cum mellc amp;nbsp;aceto ipofita detrahit bilc atram. Ob hoccotra uertigincs utilis amp;calculofis illnitur amp;nbsp;ficro igni.Item flrumis cu axungia luetcrata. Magi contra tertianas finiRra mau cuclli eam iubcnt:diciq; cuius caufa ucllatur:nec refpiccre:Cuius foliu egri fubneere ut mox 1cyato aqup dcuoretur.

Hyrchyc quam quida Rirchium feripfere utina nec Coronarii i egypto-uteref quos inuitat hederp folio^ fimilitudo iduobus eius generibus:quo2 ^alterum cuiacini Coccinei granofi folliculi:alii caecatum uocant.Alii chalion.Noftri autem uefficariam:quoniam ueffiep amp;nbsp;calculis pro fit.Frutex efl furculofus ucrius q herba foliculis magnis laxifqi amp;nbsp;curuatis gradi itus acino qui maturcfcit nouembri menfe Tcrtio folia funt ocimi minimc diligctcr demonflrando. Rcmcdia cni no uenena tractamus:quippe ifaniam facit paruo quoq; fucco :qqamp;girciaucflores in locu uer/ tcrc.Drachinccni pcndcrc lufum pudoris gigni dixcrut.Speties uanas imagincfqi confpicuas obucrfari demoftrantes duplicatum hunc modum légitima ifania facere Quicquid uero adiiciatur pondcri reprpfcntari mortem:hoc cR ucncnum:quod In' nocentes audores fimplicitcrquot;dorinion appcllaucre eo quod cufpidcs in prplio tin' gerentur illo paffim nafeente quo paucius ipcdlabatur. Magi Cognominauere qui nequiter occultabant Eritron aut ncuratra:ut non nulli periffione caucndi quidem caufa Curiofius diccdum.'

Vin amp;nbsp;alterum genus quod alii cacabon uocant foporiferu eR: atq; etiam opio uclotius ad morte ducit.Ab alus morion:ab aliis moliappellatu laudatu uero adlocre amp;nbsp;thymariflo amp;ad frucndum Quida ctiam Carmine minore obliuionem , iduccntia quippc prpfentaneum remedium ad dctium mobiles firmandos fi collu' crentur-Alii cacabon uni exceptioneaddidere ne diutius id fieret.Deliratione eniin gigni eodem monflranda rcmediatquo^ : medicina maioris mali periculum afferat. Commedetur ergo cibis tertium genus licct proferatur ortcfibus fiporibus amp;nbsp;nihil fit malorum cui no falutarc fcrycnos xenocrates prodicet.Non tamc auxilia eo^ tati funt ut id pidlura no de his comemorare nefas pute prçfcrtim tanta copia innoxio^ medicaminu.Alii Cacabi radicc bibut q uaticinari gallantcs quo uero ad cofirmadas

ocr page 450

fuperftitioës afpici fe uolunt remedio cfl.Ideni libentius retuleri aq copiofa multa calida pota.Nec illud prêteribo afpidu naturç Cacabu intantum aducrfam ut radice cius propius admota Soporetur illa fopore enecans lure ea^ergo trita cx oleo peuffis auxiliatur.

Orchorum alexandini cibi herba eft conuolutis foliis ad fimilitudinem mori prçcordiis ut ferunt utilis alopacis que amp;nbsp;lentigini boum quoqi fcabiem celer' rime fanarica.Inuenio apud Nichandrum quide amp;nbsp;fcrpcntiu morfus anteg floreat Nec degneco fiuc atracftalidc uerbofius dici par efTet pgyptia herba magnum cotra uenenata animalia probent auxilium.Item aduerfus fungos conftat a fcorpione pcr' euffosg diu teneant earn herbam non fcntirc Crutiatum.

T pcrfolutum çgyptus mortis ferit Coronarum genera duo genera eius fçmia ac mas utraq; fubdita uencrem inhibcri uirorum maxime tradunt.

T quoniam in menfuris quoq;ac ponderibus crebro grçcis nominibus utedu eft itcrprctationcm eorum femel hoc in loco ponemus.Dragma attica fere.n.attica obfcruationc medici utunfdcnarii argenti habet pondus.Eadcq; fex obolos podere efficit obolus decem chalcos cyatus per fc pendet dragmas dece cu acetabuli mefura dicitur. Significat emine quarta partem.i.dragmas.xy. Mnaquanoflri minauocat pendet dragmas atticas centum.

MPLESSE POTERANT MIRACVLVMSVI na' tura atq; tellus rcputantiu uel prioris tantu uoluminis dotes tetq; genera herbarum utilitatibus hominu aut uoluptatibus genita: fed tanto plura reftant quato mirabilia inueniunt Illa eni maiore cibi parte aut odoris decoris ue Commendatio ad uxit. Reliquaru potcntia approbant nihil ab rerum natura fin e aliqua ocultiore Caufa gigni.

Quidem amp;nbsp;forme gratia ritusq i perpetui in corporibus fuis aliquas exteraru gentiu uti herbis quibufdaaducrto ianimo Illiniunt certe alias aliae ficie in populis barbarorum fcminc: Maresq; etiam apud dacos amp;nbsp;(armatas corpora fua in fcribunt. Simile plantagini glaftum in gallia uocatur: quo britanorum Coniuges nurufq; toto corpore oblitp quibufda in Ecris nudç îcedunt çtbiopû coloré imitates

Am uero ifici ueftes fcimus admirabili fucco atq; ut fileamus gallatip aphrycç lufitanip granis coccum iperatoris dicatu paludamctis tranfalpina gallia herbis tyria atq; conchilia tingit: atq; omnes alios colorcs:nec qucrit i profundis murices: fefcqi obiïcictes dum prçripit efeam beluis marinis intacta etiam ancoris fcrutatur uada ut Inueniat per quod facilius matrona adultero placeat corruptor nifi detur nupte ftas amp;nbsp;in ficco carpit quo fruge odoret.Culpant ablui ufu alioqui fulgetibus iftrui pote' rat luxuria certe innocctius nue propofitum ifta confecftari nec omittemus ut fubii' ciendo utiliora luxuria uilitatc circufcribamus. Di^turi amp;nbsp;alias herbis tingi lapides parietes nec tingi nec pingi:nec tigcndi tamc rationeomififTemus fi ug ea libcraliu artium fuiffet. Iterum fortius agetur audloritas quçquata débet etiam natura furdis hoc eft ignobilibus herbis perhibebitur.Si quideaudlores iperii.Ro. Conditorefq; immenfum quiddam amp;nbsp;hic fumpfere: quoniam non aliunde fagmina in remediis

ocr page 451

publicis fuere amp;i Geris legationibusqi q uerbena certe utroq ; nomic ide fignificaf boc cftgrame ex arce cum terra fua cuulfum: ac femper amp;nbsp;legati cum ad boftes da' rigatumq ; mitterentur.i.res raptas clare repetitum unus utiq, uerberarius uocabatur

Orona quidem nulla fuit graminea nobilior in maieflate populi terrain quoqi principis prpmiis gloripgemmatç amp;nbsp;aureç uallares murales roftratç Ciuicç triupha' lcfc| 3poft has fuere funtq; Cundtp magno itcruallo magnaq; diffcrctia Ceteras omes finguli amp;duccs ipfi impcratorefq; militibus aut aliquando collegis dedere.

Ecreuit in triumphis fenatus Cura belli folutus amp;nbsp;populus ociofus graminea nunq nifi in dcfperationc fupprpma cotingi ufi ab uniuerfo exercitu feruato decreta* ceteras imperatores dedere hanc (olam miles imperatori. Eade uocatur obfidioalis abominidoq;exitio totis caftris. Q^fi Ciuice bonos uno aliquo hac uelhumilli6 Ciue feruato prcclarus faccrqi habetur.Quid tandem cxiftimar i debet unius uirtute feruatus uniuerfus exercitus.Dabatur hçc uiridi e gramine decepto ide ubi fcrualTet aliquis. Nanq ifummum apud antiquos fignu uidtoric erat herba porrigere uictos boc eft terra amp;nbsp;altrice ipfa humo amp;nbsp;humatione etiam ccdcre:quc more ctiamnu du' rare apud germanos fcio.

Onatus eft: ea lutius ficinius dentatus femel eu Ciuitas.xiiii.meruifTetdepug' naßetqnexx.femper uictor. Tanto rarius eft feruatorc unum a feruatis donari. Quidam imperatores amp;nbsp;ffcpius donati funt ueluti.p.detius unus. Tribunus militu ab cxercitu. Alter ab hisq prçfidio obfcffi fuerit quata effet eius honoris auctoritas confeffus religionequidc donatus bouem album marti imolauit amp;nbsp;Centum fuluof qui ei uirtutis caufa donati fuerant fimul ab obfeûis hie decius poftca fe Cóful ipio collega pro uictoria deuouit* Data c amp;nbsp;a fcatu populoq;. Ro.qua claritate nihil pqdc in re^us humanis fublimius ducc Fabio illi qui remomncm Romana rcftituit non pugnando nee data cum magiftrum equitum amp;nbsp;exercitu eius feruaffet.Tunc fhtius fuit nomine nouo Coronari.Appellatum patre ab his quos fcruarat:fcd quod dictu cftConfenfu honoratus eft: hannibale ex Italia rcpulfo:quç Coroa adhuc fola ipfius ipcrii manu ipofita eft fola a tota Italia data.

Rçter hoc Cotigit cius Corone honos. M.Calpurnio flamco Tribuno militi in Sicilia Centurioni uero uni ad hoc tempus .cn.petreio acinati Cymbrico bello primum pilum his capefccns fub Catulo cxclufam ab hoc legionem fuam hortatus tribunum fuum dubitantem per Caftra hoftium erumpere itcrfccit Icgionccp eduxit Inuenio apud auctores eundem preter hunc honorem aftantibus Mario amp;nbsp;Catulo Confulibus prétextaiu imolaffc ad tibicincm foculo polito. Scripfrt amp;nbsp;Scylla dicta' tor ab exercitu fc quoq; donatum apud Nolain legatum bello marfico: Idqi etiam in uilla fua tufculana qup fuit poftca Ciceronis pinxit:quod fi ucru eft hoc exccrabi' liorem cum dixcrim quando quidem eam capiti fuo ptofcriptione fua ipfc detraxit tanto paucioribus Ciuium feruatis a poflca occifis. Addat etiamnu glorip huic fu' perbum cognomen fcliccm Ipfc tamen obfelhs in toto orbc profcriptis hac Corona Sertorio ccllit. Acmilianum quoq; Scipioncm uarro auctor eft donatu oblidionali m aphryca Manlio Confule cohortibus feruatis totideq; ad fcruandas eas eductis: quod amp;nbsp;ftatup eius i foro fuo diuus auguftus fcripfit ipfum auguftum.M.Ciccroc filio confule idibus fcptcbribus Senatus obfidionali donauitadeo ciuitas non fatis uidcbatut.Ncc prpterca queq lucnimus donatum.NuHç ergo hcrbçfucrc certçi hoc honore: fed queeunq; fuerant in periculi fede: quauis ignobiles ignotçq; honorem nobilem faciebat amp;nbsp;latere apud nos minus quidem miror cernens ncgligi quoq; ea qupad uahtudinem coferuadam cruciatusq; corporis propulfandos amp;nbsp;morte arceda

ocr page 452

pcrtincnt.Sed quis non mores iure caliget Addidere uiuendi precia delitiç luxusq; nunq fuit uitç cupido maior nec mior cura alio^ bic operi ce credimus. De midato quidem nodro alios id agere. Medicifq; prouifum effe pro bonis ipfi fruimuruo' luptatibus amp;nbsp;quo nibil pquidc probro fuis didtu uiuimus aliéna fiducia Imo ucro pleriq; ultra etiam rifu minus lAa commentatis quç friuoli operis arguimur magna qq imcnfi laboris fblatia fperni cum rc^ natura:quam certe non dcfuiffe nobis doce' bimus amp;nbsp;inuifis quoq; bcrbis iferuiflc remedia.Quippe cum medicinas dederit etia aculeatis bpc cnim proxime reflant ex bis:quas priore libro nominauimusd quibuf ipfis prouidetiam naturp fatis admirari ampledtiq; no cR. Dederatqi amp;nbsp;quas dixius molles cibisq; gratas pinxerat remedia i floribus uifuqiipfo animos iuitaucrat. Etia delitiis auxilia pcrmiiccns. Inde excogitauit aliquas afpcdlu byfpidas tatum dulces ut tatum no uoce ipfius fingctis illam rationeq; reddentis exaudire uidcamus nefc de pafea auida quadrupedes ne procaces manus rapiat: ne ncglccfta uedigia obtegat ne ifidcs ales infringat. Has muniendo aculeis tplifq; armando rcmcdiis ut tuta ac filua fint. Ita boc quoqiquod in bis odimus bominum caufa excogitatum eft.

Lara in primis aculeata^ erynge cft fiuc cryngion contra ferpetes amp;nbsp;uenenata omnia nafeens.Aduerfus icftus morfusq; radix cius bibitur dragme pondere i uino aut fi plcruq; tales mifcrias comitatur et febris ex aq Illinitquot; plagis peculiariter efficax contra cryfupidas acranas. Omnibus ucro contra toxica amp;nbsp;aconita efficatiore.Hera/ elides medicus lure anfcris decocti arbitratur.Apollodorus aduerfus toxica cu rana decoquit.Cptcri in aqua ipi dura fruticofa fpmofis foliis caule geniculato ut cubitali amp;nbsp;maiori aliquido alia albicas. Alia nigra radice odorata amp;nbsp;fatiua quidc cft amp;nbsp;fpotc nafcitur in afperis amp;nbsp;in faxofis amp;nbsp;in littoribus maris duriornigriorq; folio appii.

Xbis candidam noflri Centu capita uocat omes ciufdc cfFeCTrus caulc amp;nbsp;radice icibos grecorum receptis utroqimodo fiuc coquere libeat fiuc cruda ucfci.ptetofum eft quod de ea traditur.Radicc cius alterutrius fexus fimilitudine referre rara lueif. Et fi uiris cotigcrit mas amabiles ficri. Ob bçc amp;nbsp;pbeone amp;nbsp;Icfbû dilectos a fipho. Multf circa banc no maioru folum uanitates fcd etia pytbagoricou.Scd in medicic ufu prêter fupradióla. Auxiliatur inflationibus torminibus cordis uitiis flomacho locmori prçcordiis i aqua mulfa lieni ipofca. Ite ex mulfa renibus ftranguric cpifo' tonio fpafmis lumbis bydropicis Comitialibus mulierum menftruis fiuc fubfidat fiue abundet uuluarucpomnibus uitiis. Extrabit infixa corpori cum mcllc ftruinas parotidas panos recedentes ab offibus Carnes fanat cum axungia filfa amp;nbsp;Ceroto.Itc fracturas crapulam prpfumpta arcet aluu fiftit aliqui e noflris fub folflicio colligi ea luffcre ex aqua cclcfli iponiomibus ccruicis uitiis oculoi^quoq; albugines fanare ad alligata tradiderut.

Vntquiamp; acbanon cryngio afcribant fpinofam breuemq ; amp;nbsp;latam herbam fpinifq; latioribus.Hanc impofitam fanguinem mire fiftcre. Alii crygen falfb eddem putaucrunt effe amp;nbsp;glicyrizan quare fubiungi eam protinus refert.Et ipQ fié dubio itcr aculeatas cfb foliis ccbinatis pinguibus tacftuq; Cuminofis fruticofa binu Cubito^ altitudine flore biacyntbi fructu pillularu plantam magnitudinis prçfti/ tissima in Cylitia.Secuda poto radicc dulci amp;nbsp;bcc tantu in ufu carpitur ea uergiliaiu occafu longa ccu uitrum coloris buxci. Mcliorquç nigri quçq; lenta qu^qi fragilis ufusin fuSditis decocta ad ceteras Cptero ad mellis craffitudinc. Aliquando amp;nbsp;tufa equo genere amp;nbsp;uulncribus imponitur amp;nbsp;faucium uitiis oibus. Item uoci utilissimo fucco fic ut fpidatus cft in lingua fubdite.Item thoraci locineri.Hac diximus fame fitimq; fcdari ob id quidam adipfon appellauere cam amp;nbsp;bydropicis dedere ne fitirét Ideo amp;nbsp;co manducata ftomatice eft amp;nbsp;ulceribus oris infparfa fepe amp;nbsp;ptcricis.Sanat et

ocr page 453

ueffieç feabiem renum dolores condilomata ulcera genitalium.Dedere cam quidam potui in quartanis dragmarum duarum pondere et pipere emina aquç Comaducata fanguinem e uulnere fiftit.Sunt qui amp;nbsp;calculos ea pelli tradiderunt.

Ribuli unum genus in ortis nafcitur.Alterum influminibus tatum fuccus ex bis colligitur ad oculoru medicinas. Eft.n.refrigerantis naturç amp;nbsp;ideo utilis contra inflamationes collcdtioncsq i ulcera per fe erumpentia amp;nbsp;prçcipuc in ore cum melle fanat-Item tonfillas potus calculos frangit.Tbraces qui ad Strimona babitat.Foliis tribuli equos faginat. Ipfi nucleo uiuunt panem facictcs prçdulcem amp;nbsp;quicótrabat uentrem.Radix cafte pureq; collecta difcutit ftrumas.Semen ad alligatum uaricum dolores fcdat.Tritum ucro in aquam fparfum pulices necat.

Tonebe qua aliqui pbcon uocant decocta in uino prpeipue auribus purulctis medetur.Item oculis ictu eructatis bcmoroidç quoq; amp;nbsp;diliintcrie ifufa bippopbes in fabulofis maritimisq; nafcitur fpinis albis bederp modo racemofacft candidis ex parte rubentibus acinolis. Radix fucco madet q aut per fe coditur aut paftillis farîç bFc bilcm detrabit obolo ponderis faluberrime cum mullo.Eft altera bippopbe fie caule fine flore foliis tantum minutis. Huius quoq; fuccus ydrcpicis mirc prodeft* L)cbcntaccomodatpe{Te equoru naturp:ncq3ex aliis caulis nomen accepiffc:quippe quadam animalium rcmediis nalcunturlocupleti diuinitatcad gereda prpfidia ut no fit mirari fatis ingcnium eius difponetis auxilia in genere in caufa in tepore ut alus profit boris diefq; nullus prope line prpfidiis reperiatur.

Rtica quid elle inuifius potcft. At illa prêter oleu quod crypto ex ea fieri dixi mus uel plurimis fcatamp; rcmcdiis.Scmc cius Cicutp contrarium elle Nicander affir' mat.Item fungis in argento uiuo apollodorus amp;nbsp;falamadris eu iure coctç tcftudinis' liem aducrlari byofeyamo amp;nbsp;fcrpcntibus amp;nbsp;fcorpionibus. Quin illa ipa amaritudo inordax uuas in ore procidctcsq; uuluas amp;nbsp;itantium fed es tactu rcfilire cogit Iptargi' cos cxpergifcit tactis cruribus magifq; fronte.Eande canis morfibus addito lale me' detur.Sanguinem trita naribus indita fiftit amp;nbsp;magis radicc.Carcino mata amp;nbsp;fbrdida ulcera falc admixto.Ite luxata fanat amp;nbsp;panos parotidas Carncsq;ab offibus recedetef Semen potu cum fapa uuluas ftrangulantcs aperit profluuia narium filht impoitu uomitioncs in aqua mulfa fumptum a Cçna faciles prçftat duobus obolis uno autc inumo pota laffitudincs recreat. Vulufuitns toftum acetabuli menfura potumin fipa rcfiftit ftomacbi iflationibus. Ortopnoicis prodcft cum meile amp;nbsp;tborace pur/ gat.Eodem cligmate amp;nbsp;lateri medetur Cum femine lini addunt Ifopum amp;nbsp;piperis aliquid.Illinitur licni difficilem uctrem toftum cibo emollit.Hippocrates uuluam purgari eo poto pronutiat.Dolore Icuari tollo acetabuli mefura dulci poto et ipofito cum fucco malup itcftino: ^animalia pellit cum bydromcllc amp;nbsp;falc. Defluuia capitis femine illito cobofeftaris articularibus morbis amp;nbsp;podagricis plurimi eu oleo uetere aut folia cum urfino adipe tritum imponut.Ad eade radix tonfa eu aceto no minus utilis.Itcm lienrEt codta i uino difcutit panos cum axugia uetere falfa.Eade filoty: cxficcat Condidit laudes eius pbania pbyficus utilissimam cibis codtam Conditam ne profeffus arcberie tuffi uentris diftillationi ftomacbo panis parotidibus permo' nibus cum oleo fudorcm cotta eu concbiliis ciere aluum Cum typfana pedtus pur' gare mulierumq; mefes cum falc. Vlccra quç ferput cobiberc Succus quoq; in ufu e cxprçffus illitusq; fronti fanguinem narium fiftit potus urinam ciet calculos rupit'. Vuam gargarizatus reprimit.Seine colligi meffibus oportet Alexandrinum maxie laudatur ad omnia bçc amp;nbsp;mitiorcs quidem tenereq; efficaces: fed prpcipue filucftris illa amp;nbsp;boc amplius lepras e facic tollit in uino pota. Si quadrupes fptu no admittat

ocr page 454

urtica naturam fricanda moArant.

Aquoq iquam lamyum iter genera caru appcllauimus mitissima amp;nbsp;foliis non mordctibus medetur cum mica fhlis contufis ineurisq; inuftis amp;nbsp;ftrumis tu' moribus podagris uulncribus. Albii habet in medio folio:quo ignibus fleris me detur. Quida e noftris tepore difcreucrc genera amp;nbsp;autumnales urticp radice alligata in tertianis ita utcgri nuncupetur eu eruitur ea radix amp;nbsp;dicatur quç cui amp;nbsp;quoi; folio eximatur libcrari morbo tradidcrunt:boc idc amp;nbsp;contra quartanas pollere. Idc urticç radicem addito fale infixa corpori cxtrabi foliis cum axungia ftrumas difcutit: ucl fi fuppuraucrit erodi compleri.

Xargumcto nome accepit fcorpios berba.Semen enim babet ad fimilitudine caudp fcorpionis folia pauca ualct amp;nbsp;aducrfus nomen animalis fui.

St amp;nbsp;alia ciufdem nominis effecftusq; eius fine foliis afparagi caule i Cacumie aculeum babens amp;nbsp;inde nomen Icucatcn: alii pbimon : alii fcada:alii poligonacon appellant radicc Cypri:qupcoin manducata dentium dolcres fcdat.Itcm laterum amp;nbsp;lumborum uti Ccfius tradit femiepoto dragmis.viii.aut fucco cade ruptis couulfis medetur.

Elxincin aliqui pcrditium uccant:quoniam perdices ea prfcipueucfcatur alii fideritem no nulli partbenium. Folia babet mixta fimilitudinis plantagini amp;nbsp;marubio cauliculos denfos Icuiter rubentes. Scmina i capitibus lappaceis adbpretia ueftibus.Vndcct belxinedittam uolut. Sed nos qualis uera eddt belxine diximus proprie libro.Hçc autem inficit lanas.Sanat ignes facros amp;nbsp;tumores collcdtioncsq; omes amp;nbsp;adufb panos fuccus cius cum abfcyntbio amp;nbsp;guttura icipicntia turgefecre. Item ueterem tuflim cyato bauflo amp;nbsp;omnia ut in bumido ficut tonfillas amp;nbsp;uarices cum rofacco imponitur amp;nbsp;podagris cum caprino fcuoxcraqi cypria. Perdicium fiuc partbenium Nam fideritis alia ed:a nodris berba urceolaris uocatur:ab aliis aftercu folio fimilis ocymo nigrior tantum nawens i tegulis parictinifq;. Medetur eu mica Glis trita Iifdcomibus:quibus lamium amp;code modo.Item uomicc calcfacfto fucco pota amp;nbsp;contra ulcera rupta:lap fufq;amp; prccipitia aut uebiculorum cucrfiones fingu/ laris Vcrnula carus peridi atbcnicnfiu principi. Cum is in arce templum çdificaramp; repfiffetq; fuper altitudine fadigii amp;nbsp;inde cecidiffet bac berba dicitur fanatus mon' ftrata pericli fomnio a mincrua quare partbenium uocari cçpta e affignaturq; eidep bic cd ucrnula cuius effigies ex ere fufa cd amp;nbsp;nobilis ille fpaccbinoptcs.

Aincleoncm aliqui ixion uocant.Duo genera cius Candidiorafpcriora babet folia ferpit in terra ccbini modo fpinas erigens radicc dulci odore graui quibusdam locis uifcum gignit.Albu fub alis foliou maxime cirCa Canis ortum quomodo tura nafci dicuntur, vndcamp;ixia appellatur bacamp; maftice ututur inulieres.Quare amp;nbsp;ea' mclcon uocetur uarictatc foliorum cucnit.Mutat cnim cum terra colores bic niger illic uiridis aliubi ciancus atq; ciliis coloribus Ex bis cddidus hydropicos fanat fucco radicis dccodtp. Bibitur dragma in paffo pellit amp;nbsp;itcrranco^ animalia acetabuli me' fura fucci ciufdem in uino auftero cum origani fcopis facit difficultatem urinp hic fuccus occidit Canes fuesq;i polenta addita aqua amp;nbsp;oleo Contrahit iter fc mures ac necat nifi protinus aquam forbcant. Radice cius aliqui conciEm feruari lubct funi/ culis pendetem decoquutqiin cibo contra fluxiones quas grçci reumatifmos uocant ex nigris aliqui mare dixere:cui flos purpureus effet amp;nbsp;feminam cui uiolaccus.uno nateunturquot; Caule cubitali craffitudine digitali radicibus caru lichenes curantur cum fuiphurc amp;nbsp;bitumine una codtis. Coinaducatis uero detes mobiles aut in aceto de' coctis Succo fcabiem ctia quadrupedum fanat amp;nbsp;ricinos Canu necat.luuetas qucq;

ocr page 455

anguine modo.Quare a quibufdam ulopbito uocatur amp;nbsp;cinozalon ppter grauitatë odoris.Ferunt et hunc uifcum ulceribus utilissimû.Omniû auté genc2/:ca:yc radices forpionibus aduerfatur

Oronopus oblonga herbaeft eu fi(Turis fcrifitcri.Quonii radix cpliacis precia/ re ficit in Cinere to da.

T anebufç radix in ufueftdigitali craffitudine.Finditur papyri modo manufq;

ificit Sanguineo colore préparai lanas prçtiofis coloribus Sanat ulcera icerato prpeipue fenum.Item adufla liquari non poteft in aqua oleo didoluiturudq; fincere experimetum efl.Datur et ad renum dolores dragma eius potui in uino aut fi febrif fitin decocto balani. Item iocinerum uitiis c licni et bili fuffufis lepris ct Ictigmcs illinitur ex aceto. Folia trita cum meile ct farina luxatis imponutur et pota dragmis duabus 1mulfb aluum fidunt.pulices necare radix i aqua decoeda traditur.

Eft ct alia fimilis pfcudo ancbufaob idappellata:a qbufdam ucro ecbifa ut odoris amp;nbsp;inultis aliis nominibus lanuginofior amp;nbsp;minus pinguis tenuioribus foliis lagui' dioribus-Radix oleum no fundit: fed rubetem fuccum:amp; boe ab anebufh difccmitquot; Contra ferpentes efficacissima potu folio^ uel fcmis.Folia icftibus iponutur Virus Icrpentium fugat.Bibitur amp;nbsp;propter (pinam folium eius finidra decerpi lubct magi à^cuius caufa fummatur dici tertianisq; febribus alligari.

St alia bcrba proprio nomine onocbilon qua aliqui anebufam uocant: alii ar' cbclion:alii nocbilin:alii q rcxiam multi enicufam paruo frutice flore pururco afpis foliis amp;nbsp;ramis radice meffibus fanguinca. Cetero nigra in fabulofis nifccns efficax cotra ferpctes maxime uipcrafamp; radicc amp;nbsp;foliis çq; cibo ac potu uircs babet mefibus folia trita odorem Cucumeris red dût.Datur in cyatis tribus uulua procidetc pellitct tcnas cum Ifbpo amp;nbsp;in dolore renu aut locincris ex aqua mulfi fi fcbris fitSin aliter cx uino bibitur lentigini ac lepris radix illinitur babentes eam a fcrpcntibus feriri negantur.Ed amp;nbsp;alia buic fimilis florc rubro minor amp;nbsp;ipfa ad cofdem ufus:tradutqi Comanducata ea fi ifpuat mori ferpete.

Ntbemis magnis laudibus celebratur ab afctepiadc. Aliqui ea leuebantemida uocant:alii Icucbantcnium: alii aratbemida quado uere florcat:alii camemeld quando odorem mali babeat.Non nulli melantbion uocant.Genera cius trita frode tantum didant palinum non excedentia paruis foliis rutp candidis aut mellinis aut purpurcis in macro folo aut luxta femitas.Colligitur uere amp;nbsp;in Coronameta repoif Lodem tempore amp;nbsp;mcdici folia tonfh in padillos digerunt.Item florem amp;nbsp;radicem Dantur omnia mixta dragmç unius pondere contra ferpcntiu icftus pellit mortuos partus.Item mendrua in potu amp;nbsp;urinam calculofffl inflationes iocinerum uitia bile fuffufam pgylopiam Commanducata ulccru eruptiones manates fanat. Ex omibus bis generibus ad calculos cfficacissima cd quç florem purpureum babet: cuius amp;nbsp;foliorum et fruticis amplitudo maiufcula cd banc quippe quida erantbemiu uocat.

Otbon qui arborem putat tantu c(Tc:ucl bomero auctore argui pofTunt.Seme inter herbas fubnafeentes deorum uoluptati lothon prima nominauit Folia eius cu meile oculo^ Cicatrices argema nubeculas difcutiut.

St amp;nbsp;lotbometra quç fit ex lotho fatba ex cuius femine dmillimi porri fiunt panes in çgypto a padoribus maxim e aqua ucl laede fubaedo. Negatur quicq illo pane falubrius elle aut Icuius dum calcat refrigeratus difficilius Cocoquitquot; fitqi ponderofus.Condat eos qui illo uiuant nec diffcntcria nec tcnafmo:neq; aliis mor' bis uentris infedari. Itaq; inter remedia eorum habentur.

Elyotropi miraculum fçpius diximus cum folc fçpecircûagentis etiam nubilo

ocr page 456

die tantum fyderis amor eft no(2u uelut defiderio cotrabit ccruleum flore. Genera eius duo tricocftum amp;nbsp;belyoflropiu boe altius qqutrunqi femipedalc altitudinem non excedat ab una radice ramofum feme in foliculo meffibus colligitur Nafcitur no nifi in pingui (blo cultoq; maxime. Tricoccum ubiqiinucnio Si decoquat''lueio cibis placere amp;nbsp;in ladle lucundius. Aluum molliri Et fi decoóli fuccus bibatur effi cacissime exinaniri. Maioris fuccus excipitur çftate bora fcxta mifcetur cum uino. Sic firmior capitis dolores fedat tofaceo admixto. Verrucas cum file tollit fuccus e folio. Vnde noflri ucrrucariam berbam appellaucre Aliis cognominari effedlibus digniorem. Nanq; amp;nbsp;fcrpcntibus amp;nbsp;fcorpionibus rcfiRit ex uino aut aqua mulfa ut Apollodorus amp;nbsp;Apollopbanes tradut.Folia ifintiudilbliationibusg fyriafin uocat illita medentur.Item contractionibus etia fi id Comitialiter accidat. Decocta quoqi foueri eos falubcrrimu eft. Potum id pellit tincas amp;nbsp;renum barenas. Si Cuminum adiiciatur calculos frangit.Decoqui cum radice oportet qup cu foliis amp;nbsp;bircino feuo podagris illinitur.Altcru genus quod tricodlum appellauimus amp;nbsp;alio nomine feor' piuru uocatur foliis no folum minoribus:fcd etia in terra uergentibus.Semen ei eft effigie fcorpionis caude: quare ci nome uis ad omnia ucncna amp;nbsp;pbalangias amp;nbsp;cotra fcorpiones prpcipuc illita non feriuntur babentes. Et fi terram furculo belyotropi circumfcribat aliquis negat fcorpionc egrcdi.Impofita uero berba aut omnino refp/ fum protinus mori. Sefcminifq; grana quattuor pota quartanis prodede dicuf trita uero tertianis uel fi berba ter circum ligata fubiiciatquot; capiti. Semen amp;nbsp;ucnerc ftiulat cum mcllc panos difcutit Verrucas boc utiqi bclyotropium radicitus extrahit amp;nbsp;ex' crcfccntia i fcdibus fpinç quoq; ac lumbou fanguinem corruptum trabit illitu feme amp;nbsp;potum illitum in lure gallinacei decoctum aut cum beta amp;nbsp;lente. Cortex feminis liucntibus colorem reddit.Magi bclyotropiu quartanis.In tertianis ter alligariiubet ab ipfo cgro prccariq; eum foliturum fe nodos liberatum amp;nbsp;facere no exempta berba Aliud adianto miraculum. Aeflate uirct bruma no marceffit aquas rcfpuit pfufum merfum uc ficco fimile cft tanta di(Totlatio deprçbenditur. Vnde amp;nbsp;nomenagrpcis alioquin frutici topiario. Quidam callitricon uocant Alii pollitricon utrunq; eft ab cffeciu.Tingit enim capillum: amp;ad boc decoquitur i uino cum femine apii adiedto oleo copiofum amp;nbsp;crifpum denfumq i faciat amp;nbsp;defluere prohiber. Duo genera eius Candidius et nigru brcuiufq; Id quod maius eftpolytrico aliqui tricommanes uocat umq; ramuli nigro colore nitcnt foliis filicis:ex quibus inferiora afpcra ac fufca funt Omia aute contrariis pediculis denfa iter fe ex aduerfo radix nulla umbrofis petras: parietumqiafpergines ac fontium maxime fpecus fequitur amp;nbsp;faxa manantia: quod miremur cum aquas no fcntiant calculos e corpore mircpellit frangitqi utriqi nigru C^a de caufa potiusq quod in laxis nafeeretur a noftris faxifragum appellatum ere' didcrim bibitur e uino quatum terni dccerpfere digiti urinam cient. Serpentium amp;nbsp;araneorum uenenis rcfiftunt in uino dccodli aluum fiflunt Capitis dolores corona ex bis fedat Contra fcolopcndrç morfus illiniuntur crebro auferendi ne pereant bpe amp;nbsp;in alopctiis flrumas difcutiunt furfurefq; in facie amp;capitis manantia ulcera dccotlum ex bis prodcft fufpiriofis amp;nbsp;locincri licnis amp;fclle fuffufus hydropicis ftrangurie illiniuntur amp;nbsp;renibus cum abfcyntbio Secundas cient amp;nbsp;menflruum fanguinem fiflunt ex aceto aut rubi fucco poti. Infantes quoq; ulcerati perungu' tur ex his cum tofaceo amp;nbsp;uino prius. Folium urina pueri impubis tritum quidem cum afonitrio amp;nbsp;illitum ucntri mulieru ne rugofus fiat proflare dicitur perdices amp;nbsp;gallinaceos pugnatiores fieri putat in cibu eorum additis pecoriqicfre utilissimos.

Icris ab ifigniamaritudie cognomiatur ut diximus rotudo folio Tollit eximie uerrucas.

Hefiu quoq; no difTimili amaritudine e:fed purgat alliu ique ufum terit ex aq

ocr page 457

Spbodelum de clarissimis herbarum eft:qua hereneon aliqui appellauerunt, bcfiodus amp;nbsp;in filuis nafci dixit dionyfius mare ac femina effc defecftis corporibus amp;nbsp;ptificis Conflat bulbos cius cu typCina dccodtofaptissie dari paneqicx bis cu farina fubadiis faluberrimuede.Nicadcr amp;nbsp;cotra ferpentes amp;nbsp;fcorpioes ucl caule que athe' ricu uocauimus ucl feme ucl bulbos dcdit i uio tribus dragmis fubflrauitq; fomno contra bos m^tus datur amp;nbsp;contra uencnata marina amp;nbsp;contra fcolopendras terreflrcs. Coclcp mirc in Campania caule cu pcrfcquutur amp;nbsp;fuggendo arefaciunt. Folia quoqi illiniuntur uenenataru uulncribus ex uino bulbi neruis articulisq; cu polenta tonfi iUimunturprodefl amp;nbsp;concifis ex aceto licbcnas faccre.Ite ulceribus putrefccntibus ex aqua iponcre mamarum quoqi amp;nbsp;teflium iHamationibus-Dccodli i fece uini oculoi^ epiphoris fuppofito linteolo incdcntur. Foliis in quocunq ; morbo decoctis magis medici utuntur. Item ad tibiaru tetra ulcera rimafqicorpora quacuqiin parte farina arefactou Autumno aute colliguntur cum plurimum liaient. Succus quoqicxtufis expr^ffus autdccodlus utilis fit corporis dolori cum mcllc. Ite odorem corporis iu' eundum afFcdbitibus cum Iri arida amp;nbsp;falis cxiguo.Folia amp;nbsp;fupradidlis medentur amp;nbsp;ftrumis panis ulceribus in fhcie decodta in uino. Cinis c radice allopctias emendat ct rimas pcdifq;dccoclp radicis in oleo.Succus perniones amp;nbsp;ambufla amp;nbsp;ad grauitatc aurium infunditur a cotraria aure- In dolorem detium prodefl amp;nbsp;urinp pota modice radix amp;nbsp;meflruis amp;nbsp;lateris doloribus Itcm ruptis cbuulfis tuffibus dragmç podere in uino pota. Eade amp;nbsp;uomitiones adiuuat Co manducata femine fumpto turbatur ucntcr.Cbryferinus ct parotidas in uino dccotla radicc curauit.Itc flrumas admixta cbaebryc uino.Quida aiunt fi ipofita radicc pars eius in fumo fufpedatur amp;nbsp;quarto dic foluatur una cum radice arefeere flrumam. Sophocles ad podagras utroqimodo coda crudaq; ufus cllAd perniones decodam'ex oleo dcdit amp;nbsp;funufis fclle inuino ct hydropicis uencre quoq; cocitare cum mcllc e uino pcrundlis aut bibentibus tra' didere xenocrates amp;nbsp;lichenas pfbras lepras radicc in aceto dccoda tolli dicit. Itcm fi ccdum hyofciamo amp;nbsp;pice liquida marum quoq; amp;nbsp;focminarum uncia et capillum crifpiorcm fieri rafo prius capitc fi radice ca fricetur.

Alimon lapidcfrenium in uino decocftaatqi pota eximi hippocrates feme cius ad impetus lienis dare ccnfet. lumentorum quoqi ulcera ad fcabicm radix illita aut decodp fuccus ad pilum rcducit.Mures cade fugantur cauerna prpclufa moriuntur. Afphodclu ab hefiodo quida halimon appellari exiflimauere: quod falfum arbitror Eflcim fuo nomine halimon non parui amp;nbsp;ipfum erroris inter auctores. Alii enim fruticem dicuntefTedenfum candidum finefpina foliisolcp:fed mollioribus coquitquot; hoc ciborum gratia Radicc tormina difcuti dragmç pondère in aqua mulla pota.Ite conuulfa rupta-Alii olus maritimuelfe dixere falfum:amp; inde noméfoliis in rotun' ditatem longis laudatumin cibis. Duorum amp;nbsp;prçterea generum filueftrc amp;nbsp;mitius utrunq; proJefle diflintcricis. Etiam exulceratis cum pane. Stomacho uero ex aceto ulceribus uetuflis illinitur crudum ct uulnc^ recentium ipetus lenire perhibetur et luxatoru pedum ac ueffieç dolores. Silueflri tenuiora folia: fed in Iifdcm rcmcdiis effedtus maior in fananda hominu ac pccoru Icabie. Prçtcrea nitorem corporis fieri dcntibusq; candorem fi fricentur radice ca.Scminc lingup fubdito fitim non fentiri hoc quo$ mandi amp;nbsp;utraq; etiam codiri. Cratcrias ctia tertium genus tradidit logio' ribus foliis amp;nbsp;hirfutioribus odore CuprçfTi nafci fub hedera maxic prodeffe epilto' tonicis contractionibus ncruorum tribus obolis in fextariumaquç.

Chanti topiario et urbanç herbçlato longoq; folio crepidines marginu affurge' tiumq ; puluino¥ thoros ucfliétis.Duo genera funtaculcatu ct crifpuquod breuius

ocr page 458

Alterum Icue quod aliqui pedcrotcn uocant. Alii mclampbylu huius radices uftis luxatisq; mire profunt.itc ruptis C0uulfisamp; ptifin mctuctibus.Incodlç cibo maxie typfana podagris quoqi illniuntur trite amp;nbsp;calcfadtp calidisi

Vpleuron ifponte nafcentiu berbaru numcroquot;grçci habet Caule cubitali foliis multis logisq; capitc aneti laudatum in cibis hyppocrate in mcdicia glautone amp;nbsp;ni/ candro. Semen contra ferpentes ualet. Folia ad fecundas fcminarum uel fuccum ex uino illiniunt amp;nbsp;flrumis folia cum fale amp;nbsp;uino.Radix contra ferpentes datur i uino et urinçciendç.

VprçHin inagna iconflantia grçci in laudibus ciboru etia habuere.Idcq; reme/ dia tang contra uenena prodiderut amp;nbsp;ipfum nomen indicio eft boum effe uenenu quos diffilire deguftata fatentur.Quapropter nec dchac plura diceus.Eft ucro caufa quare uenena moliremus itcr gramineas Coronas nifi libidinis caufa alicui expetéda uidetur quam no aliter magis accendi putant: g poflea potu.

Laphobofcon ferulaceum eft geniculatum digiti crafTitudine Semine conym' bis depcndétibus filis effigies amp;nbsp;non amaris foliis olofatri.Et hoc laudatumi cibis quippe etiä conditum prorogatur ad urinam cienda lateris dolores fedandos: rupta conuulfa fananda iflationes aifcutiendas colliqi tormeta Contra ferpcntiu omniuq; aculeatorum icftus.Quippe fama eft hoc pabulo ceruos refiftere ferpctibus.Eiftu!af qnoqi radix uitro addito illitas fanat. Siccanda autem in eos ufus prius eft nc fucco eius madeat qui contra ferpentium idtus facit eam deteriorem.

Andix quoq iin olere filueftri a gruels ponitur ut opion amp;nbsp;Erafiflratus tradat Item decodta aluu fiftit femine. Singultus confefti ex aceto fedat.Illinitur ambuftis urias cict.Decoôlç fuccus prodeft ftomacho locineri renibus ueffiep. Hçc eft quam Ariftophacs Euripidi poetp obiicit locularitcr matrem eius ne olus quidc legitimu uenditafTe olim fed fandice

Ade erat entrifcus nifi tenuiora folia amp;nbsp;odoratiora haberet peculiaris laus eius quod fatigato uenerc corpori fuccurrit marcefeentesq; fenio lam Coitus excitat Siftit profluuia alba fçiaru.

T lafine olus filueftre habetur terra repens cum lacie multo flore fertcandidu Concilium uocant:amp; huius eadem commedatio ad ftimulandos coitus crudç ex aceto in cibos amp;nbsp;mulieribus laciis ubertatem prpftat.Salutaris ptyfin fentietibus Infantium capiti illita nutrit capillum tenacioremq; eius cutem efficit. Addito ture.

St amp;nbsp;caucalis foeniculo fimilis breui caule flore candido Cordi utilis. Succus eius bibitur Stomacho pergeomodatus amp;nbsp;urinae calculifqiquot;amp; harenis pellendis amp;nbsp;ueflice pruritibus. Extenuat amp;nbsp;lienis iocineris lichenunq i pituitas. Semen menfes feminarum adiuuat bilemg a partu ficca Datur amp;nbsp;contra profluuia geniturae uiris. Chryfippus amp;nbsp;conceptionibus eam putat conferre multum bibitur in uino Iciunis illinitur.amp; contra uenena marinorum ficut pctricus in Carmie fuo fignificat.

Is annumerant effion latius apio i aqua nafcens pinguius nigriufq;copiofum femine fapore nafturcii prodeft urinis renibus lienibus mulicruinq; menfibus:fiuc ipfum in cibo fumptum fiue ius decodti fiue femine in uino dragmis duabus calcu' los rupit aquis qupqigignutcos refiftit Diffintericis prodeft ifufum. Item letigini illitum amp;nbsp;mulierum uitiis i facie nodtu illitum mometo Cutem emedat amp;nbsp;ramiccs lenit equorum etia fcabiem.

Illibum Camclconti albo fimilem pque fpinofam.Nei Cilitia quidc aut Syria

ocr page 459

lut pbçnice ubi nafcitur coquere tati cû ita opcrofa cius culina traditur in medicina nullum ufum habet.

Colimon quoq;in cibos recipit ones amp;nbsp;alio nomine limoniam appellat frutex eft nung cubitali altior tyrfusg foliorum ac radice nigra fed dulci. Eratofteni queq; laudata i pauperis cçna.Vnna ciere prpcipuc traditur Sanare licbcnas amp;nbsp;lepras ex aceto uenerem ftimularc i uino Hcfyodo amp;nbsp;Altbco tcftibus qui florete ea cycadaf acerrimi cantus effe amp;nbsp;mulieres libidinis auidissimas uirosq; in coitum peregrinos fcripfere uelut prouidctia naturp boc adiumeto tunc ualctissimo. Ide grauiolctiam alarum emedat.Radicis emedullatp uncia iuini pbalcrni emis tribus decocta ad ter' tias amp;nbsp;balneo ieiuno. Itemq; poft cibum cyatis fingulis pota. Mirum e quod xeno' crates promittit cxpcrimcto uitium Id ex alis per urinam effluere.

St amp;nbsp;foncos ut quidem Tbefeo apud Callimacu appoat boc caule uterqialbus et niger lacftucp fimiles ambo nifi fpinofi effent caule cubitali angulofb intus cauo: fed qui fradtus copiofo ladle mact albus g e ladle nitor. Vtilis ortopnoicis ladlucai^ modo Erafiftratus calculos per urinam pelli eo moflratamp;oris grauiolctiam coman' ducata corrigi.Succus trium cyatorum mefura in uino albo amp;nbsp;oleo calcfadlus adiu' uat partus ita ut a partu ibulcnt grauidp.Datur amp;nbsp;in forbitionc ipfe caulis decodlus facit ladlis abundantiam nutricibus coloreq; meliore ifantium utilissimum bis qup lac fibi coire fcntiant. Inflillatur auribus fuccus calidusqiin Hranguria bibitur cyati menfura amp;nbsp;in ftomacbi rofionibus cum femine cucumeris nucleif^ pincis illinitur et fcdis collcdlionibus bibitur contra ferpentes fcorpionefq;. Radix uero illinitur' Eadem decodla in oleo punici mali caulitc aurium morbis prcfidium efl baec omia ex albo clccmporus nigro probibet ucfli ut morbos ficichti. De albo cofcntics aga' tbodes etiam contra fanguinc tauri demonftrat fucco cius uti.Refrigeratoria tamen uim effe Conucnit nigro amp;nbsp;bac caufa iponendum cum polenta. Zenon radice albi flranguriam fuadet fanari.

Ondrion fiue Condrilc folia babet itubi circu rofis fimilia caule minus pedale fucco madentem amaro radicc fabç fimili Aliquando num erofam babet proxima terrp Maflicem tuberculo fabç:quçappofita feminarum meles trabere dicitur. Tufa cum radicibus tota diuiditur in paflillos contra ferpetes argumeto probabili Si gde mures agreftes Irfi ab bis necari dicuntur.Succus ex uino codlac aluum fiflit. Eade palpebraru pilos iordinatissimos procumi efficacissime regit. Dorotbeus floacbo amp;concodlionibus utilem fuis carminibus pronutiauit. Alioquin feminis amp;nbsp;oculis generationiqi uiro^ cotraria putaucre.

Ntcr ea quç temere manduntur boletos merito pofuerim opimius quidem is cibus:fed imenfo excplo in Crinien addudlus uencno tibcrio Claudio pricipi per banc occafionem a Coniugc dato Agrippina pofuerim Quo fadlo illa terris ue/ rienum Alterum fibiq; ante omnes neronc fuu dcdit.Quoruda ex bis facere nofeut ucnena diluto rubore rancido afpcdlu liuido itus colore rimofa tria pallido p abitu labro.Non funt bçc in quibufdam ficciq; amp;nbsp;ucrifimilc ucluti guttas in uerticc albas ex tunica fua gerunt. Vuluam eniin terra ob boc prius gignit ipfum poftea i uulua ecu m ouo eft luteum nee tunica minor gratia in cibo ifantis boleti. Rumpitur boc primo nafeente mox incrcfcente in pediculi corpus abfumitur rarum ug geminis ex uno pedc Origo prima caq; limo accrcfcentc fuo madctifterrp aut radices fcrc gradis initio Spuma lcntior:dcinde corpus membranç fimile mox partus ut diximus illa permitti alia quoq; probandi alia ficca ligari clauos ferri ucl aliqua rubigo aut panni marcoraffuerit nafcenti illico omnem fuccumalicnu faporcmqiiuencnum cocoquit Dcprpbendifleq; nifi agrefles poffunt: atcpqui colligut ipfaalia uitia ne quidem fi ferpentis Cauerna luxta fuerit fi patefcentes primo adbalaucrit capaci uenenorum

ocr page 460

cognatione ad uirus accipiendum Itiq; caneri conueniet priusg condant ferpentes Signa erunt tot berbç tot arbores fruticcsq; ab emerfu earum ad latebram ufq; ucr' nantes amp;nbsp;ucl fraxini tantum folia nec pofica nafcentia nec ante decidctia. Et boletis quidé ortus occafusq; omnes itra dies.vii.c.

Vngoru lentior natura amp;nbsp;numerofa genera: fed origo no nifi ex pituita arbo^ Tutissimi g rubet callo minus diluto rubore q boleti mox candidi uclut apice flainis ifignibus pediculis. Tcrtium genus fuillis ucneni accomodatissimi Failias nuper interimere amp;nbsp;tota Conuiuio anneum ferenu praefectum Neronis uigilum amp;nbsp;tribunos Centuriones quofq; uoluptas tataancipitis cibi.Quida difereuerearbo^ generibus fico fcrulp amp;nbsp;gumini ferentibus. Non item taxo aut rubore cupraeffo ut diximus.Scd ifta quis fpondct in ucnalibus omniu colos liuidus bic habebit uenei argumentum quo fimilior fuerit arborum fici.Aduerfus bpe diximus remedia dice' mufq; iterim funt aliqua amp;nbsp;in bis glautius ftomaebo utiles putat boletos. Siccatur pendentes fuilli uinco tranffixi: quales a bitbinia ucniunt bi fluxionibus alui quas reumatifmon uocant medetur cxcrcfccntibusqi in fede carnibus Minuunt enim eas amp;nbsp;tempore abfumunt. Item Ictigincs amp;nbsp;muliez/cuitia i facie lauatur etiam ut plubu in oculorum medicamcta fordidis ulceribus amp;nbsp;capitis eruptionibus Canu morfibus ex aqua illiniutur libamp; amp;nbsp;coqucndi dare aliquas comunes inomni eoy genere obfer/ uationes quando iple fuis manibus dclitip préparât bunc cibum folum amp;nbsp;cogitatioe ante pafeutur fucinis nouaculis ut argento apparati comitante. Noxii erunt fungi q in coquendo duriores ficnt.Innocentlores qui uitro addito coquantur fi utiqi pereo' quantur tutiores fient cum Carne coCti aut cum pediculo pyri profunt amp;nbsp;pyra con' tefli fumpta. Debellat cos amp;nbsp;aceti natura contraria bis Imbribus pueniutomia bpe

Tfilpbion ucnit primo ut dictum efl ex fyria: nunc boc maxime importatur deterius partbico: fed medico melius extindlo omni cyrenaico ut diximus. Vfus Silpbii medicina. Nam folia ad expurgandas uuluas pellcndofq; emortuos partus decoquuntur in uino albo odorato ut bibatur menfura acetabuli. Ad licnes radix prodefl arteriis cxafperatis amp;nbsp;collectionibus fanguinis illinitur.Sed amp;nbsp;in cibis coco/ quitur egrc iflationibus facit amp;nbsp;ructus uripquoq; noxia fugillatis cum uino amp;nbsp;oleo amicissima amp;nbsp;cum ccra ftrumis uerruep fedis crebriorem cius fuffitu caderet.

Affer e filpbio proflues quod modo diximus itcr eximia nature dona nueratu pluribus cofectionibus iferitur per fc autem algores cxcalcficit potum neriio^ uitia extenuat fcminis datur in uino amp;nbsp;lanis mollibus admonetur uulup admefes cicdos pedum clauos circum Icaripbatos ferro mixtum cerp extrabit. Vrinam cict Ciceris magnitudine dilutum.Andreas fpodet copiofius fumptum nec iflationes fhcerc amp;nbsp;cbcoctioni plurimum Conferre fcibus amp;nbsp;fpminis.Itcm byeme q pflate utilius amp;nbsp;cu aqua bibctibus canendum ne q itus fit exulceratio. Ab egretudiequot;recreationi efficax in cibo tempefliue enim datum cauteriu obtinct affuctis etiam melius q expertibus Ex terra corporum idubitatas cofeffiones babet. Venca tçlo^ amp;nbsp;fcrpctium extiguit potum ex aqua uulneribus bis circum illinitur. Scorpionum tritum plagis ex oTco. \'lceribus nero no maturefcetibus cum farina ordeacca ucl fico ficca.Carbuculis cu ruta uel cum mcllc ucl per fc uifeo fuper litum ut bacreat. Sic amp;nbsp;ad Canis morfus cxcrcfcctibus circa fernen cum germine punici mali ex aceto decoctu. Clanis pedum qni nnlgo morticini appellantur nitro mixto allopctias intro ante fubacftas carnes replet cu uiuo amp;nbsp;Croco aut pipere:aut muriu fimo ex aceto perniones ex uino fouet amp;nbsp;ex oleo codlum ipoitur.Sic amp;nbsp;callo clauis pedu fuper rafis prpcipue utilitatis cotra aquas malas pefliletcs tractus ucl dics amp;ituffi una fellis ucteris fuffufionc hydro' picis raucitatibus Confeflim cni purgat fauces uocemq; reddit podagras in fpongia

ocr page 461

dilutum pofca lenit pleurcticis in forbitione uinu poturis datur Contractionibus epiftotonicis Ciccris magnitudine ccrp circumlitum. In angina gargarizatur anbc' lationibus amp;nbsp;in tuffi uetufta cu porro amp;nbsp;aceto datur- Ex accto bis qui coagulû lactis forbucrut prçcordiorum uitiis fintcricis Comitialibus cum cibo i aqua mulfa liguç paralyfi.Coxcdicibus lumbo^ doloribus cum decocto melle illinitur.No ccfucrim quod auctores fuadct caucrnis dctium in dolore inditum Cera includi. Magno ex' perimcto bomis g fe cade caufa prçcipitauit ex alto . Quippe tauros iflamat naribus illitis.Scrpctcs auidissimas uini admixtum rumpit.Ideo nee inungi fuafcrim cum attico melle licet prpcipiant quas babcat utilitates admixtu aliis imenfum eft referre Et nos fimplicia tractamus:quoniä naturam in bis ciTe apparet. In illis coiccturam fçpe fallacem nulli fatis cuftodita i mixturis concordia naturpac repugnantia:qua de re mox plura diccmus.

On effet mellis auctoritas in prptio minor g lafferis ni ubiqi nafecretur Illud ipfa fabricata fit natura: fed amp;nbsp;buicgigncdo animal ut diximus innumeros ad ufus fi quotiens mifceatur extimemus prima propolis alueo^ dc qua diximus acu' leos amp;nbsp;omia infixa corpori extrabit tubera difcutit dura Concoquit dolores ncruoru mulcet ulceraq; lam defperantia Cicatrice icludit. Mcllis quidc ipfius natura talis c ut putrefecre corpora no finat lucundo fapere atq; no afpcro Alia q falis natura fau/ cibus tonfili Enguine omnibusq;oris defideriis utilissimum arcfcetiqi in febribus linguc.Iam ucro pcripleumonicis plcureticisq; decoctura Ite uulneribus a ferpente percuifis amp;nbsp;cotra uencna fungoid paraliticis in mulfo: qg finc mulfo dotes conflant Mel auribus iflillatum cu tofaceo Icdcs amp;nbsp;fpda capitis animalia necat Vfus defpuati femper aptior ftomaebum tame inflat bilcm auget faftidium creat: amp;nbsp;oculis per fc inutilc aliqui arbitratur.Rurfus qdam agulos exulceratos mclle tagi fuadent.

Ellis caufas atq; differentias nationes qi amp;nbsp;indicatione inapium ac deidc ifloi^ natura diximus cum ratio operis diuidi cogeramp; Mifceda rurfus natura reru pnofccrc uolentibus in mellis operibus aqua mulfa debet tractari.Duo genera cius fubitp ac rcccntis alterum Inueteratç. Repctina defpumato melle prpclaram utilitate babamp; in cibo cgrotitium leui boc e alice elute uiribus recreadis ore ftomacboq imulcendo ar' dotes refrigerado.Frigida eni utilius dari ucnta molliendo. Inuenio apud auctores boc potu bibendum alfiofis. Ite animi bumilis amp;nbsp;praeparci quos illi dixere amp;nbsp;myr' fcopfycos.Et eft ratio fubtditatifimefp a platonc defeendes corpufculis reru leuibus fabris angulofis rotundis magis aut minus ad alio^ :naturas accipientibus. Ideo non eade omnibus amara aut dulcia effe. Sic amp;nbsp;laffitudinc proniores effe ad iracun' diam amp;nbsp;infiti.Ergo amp;nbsp;bçc anitnis afperitas-Scu potius animp dulciore fucco mitigatquot; lenit tranfitu fpiritus amp;nbsp;molliore facto meatu ne fcindat euntem red eunteq;.Spira' mentai fe cuiq; nullius no ira luctusqitriftitia omnis animi impetus cibo mollitur. Ideo obferuanda funt quç no folum corpoiy cmedicinam: fed amp;nbsp;mo^ babent. Aqua mulfa ex tuffiétibus utilis traditur calefacta.In citat uomitiones- Contra uenenum pfumitis falutaris addito oleo-Item amp;nbsp;byofciamum cu lacte maxime afinio amp;nbsp;cotra ballicacabim ut diximus.Infunditur amp;nbsp;auribus amp;nbsp;gcnitaliu fiflulis uuluis iponitur cum pane molli fubditis tumoribus luxatis leniendisq;omnibus iucteratead ufum damnaucre poftcri minus inocentc aqua minufq; uino firmum loga tame uetuflate tranfit in uinu ut coffat iter omnes Homaebo lutiliffimu ncruifq; contrariu.

Emper mulfumex uetere uino utilissimum facillimcq;cum mellccocorporaf quod in dulci nung cuenit ex auftero factum no iflat ftomaebum. Neg ex decocto melle minusq; implet quod fere cuenit appetedum quoq; rcuocat auiditatc cibi aluu mollit frigido potu pluribus calido fiftit corpora auget. Multis fenecta loga mulfi

ocr page 462

tantum in tria tollerauere.Neep alio ullo cibo celeri pollionis Romuli exemplo que centeffimum annu excedente Cum diuus AuguRus bofpes itcrrogaramp;quana ratioe maxime uigorem illum animi corporifq; cuftodifTct. Ille refpodit Intus mulfo foris oleo.Varro regium morbum cognominatum arcuatum tradit: quoni a mulfo eurer Mellitices quo fieramp; modo ex mufto amp;nbsp;meile docuimus in ratione uini. Spculis ii ficri no arbitror boc genus iflationibus obnoxium. Solebat tame inucteratum alui caufa dari in febre.Ite articulario morbo amp;nbsp;ncruoy ifirmitati laboritibus amp;nbsp;mulieri' bus uini abftemiis.

Ellis natura annexa Cera e:dc cuius origine amp;nbsp;bonitate nationibufcp fuis dixi' mus locis.Omis autem mollit calefacit explet corpora Recens melior Datur et in forbitione diffentcricis Eruiq; ipfi in pulte alicc prius to flae aducrfatur lacftis naturpac milii magnitudinc.x.grana ccrç baufla non patiuntur coagulari lac in flo' maebo unguentum amp;nbsp;albam ceram in pube fixiffc remedio c.Nec buius ufus quos mixta alus proflat enumerare mcdicina poffit: ficuti nec cetero^ quç eu aliis pfunt. Ifla ut diximus ingeniis confiant. Non fecit ceratum inalagmata emplaflra collyria antidota parens illa ac diuina rerum artifex officina^ boc imo uerius auaritip Com' menta funt. Nature quide opera abfoluta atq; pcrfedla gignutur paucis ex caufa no ex coniCentura rebus adumptis ut fucco aliquo ficca teperetur ad meatus aut corpore alio alimento annexu. Scrupulatim quide colligere ac mifcere uires non cóieólurae bumanç opus: fed ipudentip efl. Nos nec indicaru arabica^q; mcrtium aut externi orbis attigimus medicinas.No placet rcmediis tam longe nafcctia no nobis nafeut lino ne ilTis quide. Alioqui non uederentodoru caufa ungucntorumq;acdelitiaiu Si placet etiam fuperflitionis gratia rimantur:quoniam turc fupplicamus amp;nbsp;cofto. Salute quidem fine bis pofïc cóflare uel ob id probauimus ut tato magis fui dclitias pudeat:fed medicinas e floribus Coronamctisq; amp;nbsp;ortcfibus qupq; maduntur berbf profecuti quonam modo frugu omittemus Nimirum amp;nbsp;bas indicate Conueit.

N primis fhpiétissima animaliû effe Confiât quç fruge uefeatur.Siliginis gra' na cobufla amp;nbsp;trita in uinoammineo oculis illita epipboras fedant. Tritici ucro ferre combufla bis qup frigus ufcrit prçfentaneo funt rcmedio. Faria tritici ex accto coóla neruorum cotracftionibus. Cum rofacco uero amp;nbsp;fico ficca mixtisq;dccoólis furfuris tcnfilis faudbusq; gargarizatione profunt.Sextus pompeius prçtorii uiri pater bif' paniac Citerioris princeps eu orrcis fuis uëtillandis prçfideramp; correptus dolore po' dagrp merfit in triticum fefe fuper genua Icuatus quç ficcatis pedibus mirabilem in modum boc poflea remedio ufus efl. Vis tanta c ut cados plenos ficcet palea quoqi tritici uel ordci calida iponi ramicum Incomodis cxpcrti lubct.Quaq; dccodlp ipofi' tçq; funt aqua foucri. Efl in firrc ucrmiculus tcrcdini fimilis quo canis dctium cera tnclufb cadere uitiati dicutur ctia fi rcfricctur.

Lyram armeam diximus uocari bac decocta fit medicamentum quod aegyptii ateram uocant infantibus utilissimum:fcd amp;nbsp;adultos illiniut cos*

Anna ex ordeo amp;nbsp;cruda amp;nbsp;cocta collectiones ipetus difcutit lenit concoquitqi Decoquitur alias in mulfa aqua aut fico ficca ad locineris dolores cu pofca concoqui opus cfl cu uinocu intercoquédu difcuticdüq3 cura cfl tum amp;nbsp;in accto melius aut in fece aceti aut Cotoncis pyrifue decoctis Ad multipedu morfus cu mellc.ad fcrpctiu in accto amp;nbsp;cotra fuppuratia Ad extrabedas fuppurationes ex pofcaaddita refina gal' lica.Ad concoctiones ucro amp;nbsp;ulcera uctcracu rcfina ad duritias cum fimo Colubaru aut fico aut meliloto amp;nbsp;quotiens ab offibus Caro rcccditAd flrumas cu pice amp;nbsp;im' pubcris pueri urina cu oleo cu feno grpeo .Contra tumores prçcordio^ uel i febribus cum meile uel adipe uetuflo fuppuratis Triticca farina multo leuior ncruis cum

ocr page 463

byofyami fucco illinitur amp;nbsp;aceto amp;nbsp;melle lentigini.

El ex q alicani diximus fieri efficatior ctia ordeacea uidetur trimetris mollior ex uino rubro ad fcorpionû ic2us tepida amp;nbsp;fanguiné excreantibus. Ité arteriae tufli cum Caprino feuo aut butyro ex fpno grpeo mollissima omniû ulcera manätia fanat öd furfures corporis ftomacbi dolores pedes amp;nbsp;mammas uino amp;nbsp;uitro coc2a.

Erina magis citeris purgat ulcera uetera amp;nbsp;cacrenas cu raphano amp;nbsp;fale amp;nbsp;aceto liebenas lepras cum fulpbure uino amp;nbsp;capitis dolores cu adipc anfcrino ipofita froti ftrumas amp;nbsp;panos concoquit.Cum fimo colubino amp;nbsp;lini femine decodta in uino'

E polcntp generibus in frugum loco fatis diximus Medicoru ratione a firina ordei diftat eo quod torretur ob id flomacbo utilis aluum liflit ipetusq ; rubicundi buóris amp;nbsp;oculis illinitur amp;nbsp;capitis dolori cu meta aut alia refrigerate herba ide per' nionibus amp;nbsp;ferpcntium plagis-Ite ambuflis ex uino ihibet quoq; puftulas• Farina i polline fubacfta uim extrahcdi humore habet adeo ut cruorc fuffufis i faciem quoq; fanguinc perducat.Efficatius ifapa ponitur amp;nbsp;pedu callo clauisq;.Na cu oleo uctere ac pice decocta polline condilomata amp;nbsp;alia omia fedis uitia q maxie calido mirabilci modu curatur.

Vltc corpus augetur faria qua chartp glutinatur fanguinem exercitibus datur tcp ida forbed aprodeft.

Lica res romana eft amp;nbsp;no pride excogitata.Alioquin no typfane potius laudes fcripfiffcnt Grpei nondu arbitror pompcii magni çtate in ufu fuifrc.amp; ideo uix qcg de ca fcriptum ab Afclcpiadis fchola effe quidcm eximie utilcm nemo dubitat fiue eluta detur ex aqua mulfa fiue in forbitiones decocta fiue in pulte. Eadem in aluo fiftcnda torretur.Dein fauoru cera coquitur ut fupradiximus peculiariter tamc logo morbo ad tabitudinem rcdadtis fubuenit trinis cius cyatis i fcxtarium aqup fenfim decoctis donec omnis aqua confumatur poflca fcxtario ladlis ouilis aut caprini ad' dito per cotinuos dies mox adiccfto mellc tali fbrbitionis genere emedatur fintcxis.

Ilio fiAitur aluus difcutiuntur tormina i quem ufum torretur ante ncruorum doloribus amp;nbsp;aliis feruens in facco iponitur.Neq; aliud utilius: quoniam Icuissimu eft amp;nbsp;caloris capacissimu. Itaqi talis ufus cius ad omnia eft quibus calor profuturus eil.Farina cius cu pice liquida ferpctium amp;nbsp;multipcdc plagis imponitur-

Anicum dycclcs medicus mcl frugum appellauit.Effectus habet quos miliu in uino potum prodeftdifTcntcricis. Siinilitcr his quç uaporanda funt cxcalcfactu iponitur.Siflit aluum in lacte caprino decoctum amp;nbsp;bis dic hauflum.Sic prodefl amp;nbsp;ad tormina.

Efima trita in uino fumpta inhibet uomitiones aurium inflamationi illinitur

amp; ambuflis eadécfficit:amp; dum in herba e amplius hpc oculis iponitur decocta in uino tomacho Inutilis cibus amp;nbsp;animae grauitatcm facit. Stellionum morfibus rcfiftit.It e ulceribus quç cacohethe uocat amp;nbsp;auribus olcu quod ex ea fit prodee dixius

Efamodides a fimilitudine nome accepit granoamaro folio minore.Nafeitur in ghreofis.Dctrahit bilem in aqua potum.Seme illinitur igni facro difcutit panos

St etiam num aliud fefamoides anticyre nafeens:quod ideo aliquc anticyricon uocant.Cetero fimilc crigcront i hcrbac:dc qua fuo dicemus loco. Granum fefamae datur in uino dulci ad detractiones quitu tribus digitis capitur.Mifcctur amp;nbsp;ellebori

ocr page 464

albi unum amp;nbsp;dimidium obolum purgationem eam adbibentes maxime infaniae. MclancolipComitialibus podagris amp;nbsp;per fedragmp pondere exinaniunt.

Rdeum optimum quod candidiffimum fuccus decocti in aqua'cplcfti digerit in paflillos ut ifundatur exulceratis itcrraneis amp;nbsp;uuluisCinis eius ambuftis illinit amp;nbsp;carnibus quç recedunt ab offibus amp;quot;eruptionibus pituit p muris aranei morfibus Idem afperfo fale ac mcUe candore dentibus amp;nbsp;fuauitatcm oris facit. Eos qui pane ordeaceo utuntur morbo pedum temptari negant. Noué granis fi furuculum quis circumducat fingulis ter manu finiftra et omia in ignc abiiciat cofeflim fanari aiut.

St amp;nbsp;berba pbynicea appellata a grçcis:a noflris uero ordeum murinu bfc trita e uino pota prpclarc ciet mefes.

Y pfanç quç ex ordeo fit laudes uno uolumine condidit bippocrates quçnuc omes i alicam tranfierunt quanto Innocentiore alica bippocrates tamen fbrbi' tionis gratia laudauit quoniam lubrica ex facili baurirctquot;: quonia fitim arcct:quonia in aluo no intumefceret:quonia facile redderetur amp;nbsp;acuetis bic cibus folus in fcbri/ bus die poffitdari tantum remotus ab iflis qui medicina fime exerccnt.Sorbitioné tamédari totam uetuit aliudue:q fuccum typfane.Irc uctuitgdiu pedcs frigidi ecnt tune quidc nee potioné danda Fit e tritico glutinoficr arteriacq; exulceratae utilior.

Amilon bebetat oculos amp;nbsp;gulp iutile:contra qua creditur.Itc fifbtaluum Epi' pboras oculorum inbibet amp;nbsp;ulcera fanat. Item pullulas amp;nbsp;fluxiones fanguinis geas duras emollit. Datur cum ouo bis qui fanguinem reieccrunt.In ueffieç uero dolore fcmiuncia amili cumouo amp;nbsp;paffi tribus ouïs luffcrueficfta a balneo. Quin amp;auenç farina decocta i aceto tollit neruos.

Anis ipfe: quo uiuitur innumeras penecontinamp; medicinas ex aqua amp;nbsp;oleo aut rofaceo mollit collectiones ex aqua mulfa duritias ualde mitigat ex uioad difcutienda:aut qup perflringi opus fit.Et fi magis etiam num aceto aducrfus ocul/ tas pituitc fluCtiones: quas grpci reumatifmos uocant.Itemadpercuffa luxatacp.Ad omnia autc fermetatus qui uocatur antopyrus utilior.Illiniuntur amp;nbsp;paronicis amp;cal/ lopedum in aceto uetcri nauticus panis tufus atq; iterum codus fiftit aluum uocis ftudiofis amp;nbsp;contra didillationes.Siccum ede primo cibo utilissimuc.Siccanius boc eil amp;nbsp;trimeflri incufh in facie aut defquamata cum meile aptissime curat. Cadidus egris aqua calida frigida ue madefiCtus Icuissimum cibu probet.Oculo^ tumori ex uino iponitur. Sic amp;nbsp;pullulis capitis aut adicCta arida myrto tremulis pane ex aqua elle leiunis flatim a balneis demollrat: quin amp;nbsp;grauitatem odoru in cubiculis ullus emedat amp;nbsp;uini in faccis additus.quot;

T faba auxiliatur nq lolida friCla feruenfqi i aceto coieda torminibus medetquot; in cibo frefa amp;nbsp;cum allio coda cotra deploratas tullcs fuppuratioesqi pedoris quot/ tidiano cibo fumitur:amp; commaducata leiuno ore amp;nbsp;ad furunculos maturandos diP cutiendofuc imponitur. Et in uino décoda ad tcllium tumores amp;nbsp;ad genitalia ma/ turat lometo quoqi ex aceto décoda tuore maturat atq; aperit. Ite liuoribus cobullis medetur. Voci eam prodeffe audor e.M.Varro. Fabalium etiam filiqua^ Cinis ad coxendices ad neruoru ueteres dolores cum adipis fuilli uetullatc prodcll amp;nbsp;per fe cortices decodi ad tcrtias fiflut aluu.

Ens optimaquae facillimecoquitur eaque maxime aqua ablbrbet. Atiem gde oculoru obtundit amp;nbsp;flomacbu iflat:lcd aluu fillit in cibo magisqi cpleftiaqua decoda.Eadem Ibluit minus décoda pullulas ulccru rumpit ea qup nitra funt pur/ amp;nbsp;allringit.Collediones omes impofita fedat:maxim eq; exuiceratas amp;nbsp;rimofas. Oculorum autc epiphoras cum mellito aut co to neo.Contra fuppurantia cu polenta

ocr page 465

imponitur.Decocta fuccus odoris exulcerationes et genitalium adbibetur ad fedetn cum roficco aut cotoneo i bis qupacrius remcdiu exigut cu putamine punici meile modico adiecfto ad id demum ne leuitcr inarefcant.Adiiciunt ct betç folia Impoitur et ftrumis pais uel maturis uel maturcfcctibus ex aceto difcoóla rimis et aqua mulla uel cancrenis cum punici germine pernioîbus ulceribus difficile cicatrice trabctibus propter difTolutionem ftomacbi.xxx.grana lentis deuorantur. Incolis quoq? et dif' fenteria efficatior eft in tribus aquis codta In quo ufu melius femper ea torrere ante et tondere ut qua tenuissima detur per fc:ucl cu Cotoneo malo aut pyris: aut myrto aut intubo erratico ■aut beta nigra:aut plataginc pulmoni c inutilis et capitis dolori neruofifqiomibus et felli.ncc fomno facilis ad puftulas utilis:igniq;facro et mamis in aqua marina decocta.In accto autc duritias et (trumas difcutit. Stomacbi quidem caufa polenta modo potionibus infpargiturquç funt ambufta aqua fcmicoc^a curat poftea trita amp;nbsp;per cribrum effufb fuifurc. Mox prçccdctc curatione addito mellc ex polea coquitur ad guttura.

St amp;nbsp;paluftris lens per fe nafeens in aqua non defluente refrigerator!ç naturç: propter quod collectionibus illinitur amp;nbsp;maxime podagris amp;nbsp;per fe cum poléta glutinat amp;nbsp;itcrranca procidétia. Eft filucflris amp;nbsp;bclyfpbacos didaagrccis aliis facos diCta fatiua lente Icuiore amp;nbsp;folio minore atqi ficciore amp;nbsp;odoratiore. amp;nbsp;alteru ge' nus-eius filueflris odore graui bçc minor folia babet Cotonci mali effigiefed miora et Candida quçcu ramis decoquuntur Menfes ciet amp;nbsp;urinas amp;nbsp;paflinacp mariç iCtus fanat torporem autc obducit pcrcullb loco Bibitur cum abfcyntbio ad dysenteriam cum umocade commorantes menfes trabit abundantes fiSit. DccoCto cius poto p fe impofita berba uulnerum fanguinem cobibet purgat amp;nbsp;ferpentium morfus Et fi m uio decoquatquot; pruritus teffiu fedat-

OSriqui nunc funt berbarii Iclifpbacon graecc latinac faluiam uocant mente fimilem cana odorata partus emortuos ea appofita extrabut. Ite uermes auriu ulccrumq;.

leer amp;nbsp;filueSrc e foliis fimilc odore graui. Si largius fumatur aluus foluitur amp;nbsp;inflatio Contrabitur amp;nbsp;ad tormina toflum falubribus babetur.

Icercula etiamnum magis in aluo proficit Farina utriufq ; manantia capitis ul' cera fanat cfficatius filucftris.Itcm Comitiales amp;nbsp;iocineru tumores amp;nbsp;fcrpctiu iduf Ciet menfes amp;nbsp;urina grano maxic emedat amp;nbsp;licbenas amp;nbsp;teSium iflamationes regiu morbum bydropicoslcdunt omnia beegenera exulceratam ueffici amp;nbsp;renes cacrcnis utiliora cum mellc amp;nbsp;bis qup cacoctbc uocantur. Vcrnicarum in omi genere prima luna fingulis granis fingulas tangunt:caq; grana in linteolo deligant abiitiunt poft fc ita fugari uitium arbitrantes- Noflri percipiunt arietinu in aqua difcoquere cum fale qua ex ea bibere cyatos binos in difficultatibus urinç Sic amp;nbsp;calculos pclli mor' bumq; regium Eiufdc foliis farmetisq; dccodlis aq gmaxie calida morbos pedu tolli et ipfum calidu trituqi illitu.

Olumbini dccohi aqua borrorc tertiane amp;nbsp;quartane minuere creditur. Nigru autem cum gallf dimidio tritum oculorum ulceribus ex paffo medetur.

E eruo quodam in metione eius diximus. Nec potentiam minore ci ueteres q brafficç tribucrc Contra ferpentiu idlus ex accto. Ad cocodrilloru bominumq ; mor' fum fi quis cruum quottidie iciunus edat liene eius abfumi certissimi audio res aP firmant.Farina cius uarros fedat maculas cutis ex toto corpore emudat.Serpere uul' nera non patitur In mammis cfficacissimum Carbunculos rumpit ex uino urinae difficultates Inflationis uitia locineris tenefmon quae cibum non fentiant atropba appellata toftum amp;nbsp;in nucis aucllanac magnitudine collcdtum mclle dcuoratumqi

ocr page 466

eomgit'Itë in petigines ex aceto codtu amp;nbsp;quarto die folutu panos i mclle fuppurare probibet impofitum aqua decoctum perniones amp;nbsp;pruritus fanat fouédo quiamp;uni uerfb corpori.Si quis quottidie leiunus biberit meliore fieri colore exiftimat.Cibuf idem bominialienus uomitiones mouamp;.Aluum turbat Capiti quoqi amp;nbsp;flomacbo ponderofum. Genua quoqidegrauat: fed madefactu pluribus diebus mitcfcit.Bu/ bus Iumetisq; utilissimum. Siliquçeius uirides priusg indurcfcant cum fuo caule foliisqi contritç capillos nigro colore ificiut.

Vpini quoq: filuedres funt omni noftro minores prçteg amaritudie. Ex om/ nibus qup eduntur.Sicco nulli mius ponderis e.nec plus utilitatis Mitefeunt Cincre aut aquis calidis colorem bominis frçquctiori in cibo exhilarat Amari cotra. afpidas ualent.Vlcera atra aridi decorticaticp triti fuppofito linteolo ad uiuu corpus redigunt.Strumas parotidas in accto cocti difcutiunt. Succus decoctorum cum ruta et pipcrc uel in febri datur Ad uentris animalia pellenda minoribus.xxx.anuorum pucris ucro impofiti uctri ieiunis profunt amp;nbsp;alio genere tofli amp;nbsp;indefricto poti ucI ex mclle fumpti. Iidc auiditatem cibi Eiciunt: fididium detrabut. Farina co¥accto fubacta papulas pruritufq; i balneis illita cohibet amp;nbsp;per fe ficcat ulcera liuorcs eme/ dat.Inflationes cum polenta (edat Silucflrium efficatior uis cQ cotra Coxcndiciurn et lumborum debilitate Ex IifUcm decocta lentigines amp;nbsp;fouctium cutc corrigut. Si ucro ad mellis craffitudinc decoquatur uel fatiui uitiligines nigras amp;nbsp;lepras. Satiui quoq; rumpunt carbunculos Impofiti panos flrumas minuunt aut maturat. Codti ex accto Cicatricibus candidu colorc reddunt.Si ucro cplcfti aqua dccoquanffuccus ille qui cxindc fit niega uocatur quo folcnt foucre cancrenp eruptiones pituitas ul/ cera manantia cxpellit.Ad licncm bibcre amp;nbsp;cum mclle menflruis haerentibus lieni crudi cum fico ficca triti ex accto iponutur. Radix quoq;in aqua decocta urinas pellit Medentur pectori cu Camelconc herba dccocti aqua amp;nbsp;in potum colati. Sanant et fcabiem quadrupedum omnium in amurca decocti. Ex utroq; liquore poflca mixto fumus Cremato?^culiccs necat.

Rioncm inter fruges fefame fimilem effe diximus amp;nbsp;a grçcis crifmion uocari Gallii uellion appellant. Eft autc fruticofum foliis cruce anguflioribus paulo femine nafturtii. Vtilissimum tuffientibus cum mellc amp;nbsp;in thoracis prurulentisct excreationibus Datur amp;nbsp;regio morbo amp;nbsp;lumbo^ nitiis pleurcticis torminibus c^li/ acis Illinitur uero parotidum amp;nbsp;Carcinomatum malis teftium ardoribus ex aq alias cum mclle.In faucibus quoq; utilissimum.Ite fcdis uitiis amp;nbsp;articularibus morbis et fico contra ucnena etiam efficax potu medetur amp;nbsp;fufpiriofis Itc fiftulis cu axungia uetcri Ita ne itus addatur.

Rminium femine ut diximus fimilc Cumino efl- Cptcro porro dodrantali ai' titudine duorum gencru Alteri fernen nigrius amp;nbsp;ob logum hoc ad uenerem Aimulanda amp;nbsp;ad oculorum argenia albugincfq; Alteri candidius femen amp;nbsp;rotudius utroq; tufo extrahuntur aculei e corpore perTe illitum ex aqua folia ex accto ipofita panos per fe uel cum'mclle difcutiut Item furuculos priusq capita faciant omnesq; acrimonias.

Vin amp;nbsp;ipe frugum peflcs in aliquo funt ufu.Infclix dieftum efta uirgilio liliu hoc tame moliitum ex accto codtum ipofitu$ fanat impetigines celerius quo fçpius mutatum e.Medetur amp;nbsp;podagro aliisq; doloribus cum oximelle curatio hçc a cctcris differt cxtario uno diluitur mellis unciFdupiuflum eft Ita temperati fextarii tribus Decocti faria lolii fextariis duo ufq; ad craffitudiné caliduq3iponi dolctibus mebris cade farina extrahit offa fracta.

Iliaria appellatur herba quç necat miliu hçc trita amp;nbsp;cornu ifufa cu in uino po' dagras lumcto^ dicitur fanare.

Romos feme eft fpicam ferctis herbç nafcitur inter uitia fcgetis auenç genere

ocr page 467

et folio amp;nbsp;ftipula triticum Imitatur. In cacuminibus dependentes paruulas ucluti locuftas habet.Semen utile ad cataplafmata atq; ordeu amp;nbsp;fimilia prodeft tuffictibus fuccus.

Robacbenappcllauius necante eruu amp;nbsp;legumina alii cynomorion ea appellat a fimilitudine canini genitalis Cauliculus e fine foliis pinguis rubens cftur et per fe in patinis cu tenera e decocta.

T leguminibus inafeuntur bcfliolç uenenatp: qup manus pungunt amp;nbsp;picula uitç affertur foli figura^ generis aduerfus bas omnia eade medentur quçcotra araneos amp;nbsp;pbalangia demoflratur.

T frugu quidc bçc funt i ufu medico ex iifdc fiunt amp;nbsp;potus zitum in çgypto cplia amp;nbsp;cerea.In bifpaia ccruifii amp;nbsp;plura genera in gallia aliifq; prouitiis: quoru omnium fpuma cutem feminai^ in ficic nutrit.Nam quodad potum ipfum attinet proflat ad uini tranfirc mentionc:atq; a uitc ordiri medicinas arborum.

ERACTA CEREALIVMIN MEDENdoquoq; natura cflomniumq; qupciboru aut floy odorüq; gratia proucniunt fupina tellurc:non cc(ft bis pomona ptefq; mcdicas amp;nbsp;pendentibus quoq;dedit nó contéta „ptegere arborum umbra atq; alere quç diximus:imo uelut idig/ nata plus auxilii inc(Te bis quç longius a cplo abeffent' quçq; poftca cppidcnt.primum eni cibum bomini fuiffe inde amp;nbsp;fie inductos caeluin fpedtare pafciqi amp;nbsp;nunc ede poffe fine frugibus. Ergo hercule artes in primis dedit ', uitibus non contenta: dclitias. fed etiam amp;nbsp;odores atq; unguenta ompbatio amp;nbsp;oenanthe ac madari quç fuis lo' cis diximus nobiliter iflruxifrc.Plurimumiquit homini uoluptatis ex me eft. Ego fuccum uini:liquoreolei gigno ego palmas amp;nbsp;poma: totqi uarictates: neq; ut tellus omnia per labores arant.Data cura arandi tauris tcrcndi arcis. Dein fixis ut quando quanto ne opere cibi fiant ex me parata omia: nec cura elaborandi: fed fele porrigctia ultro.Et fi pigeat attingere ctia cadctia certauit ipfa fecu plufq; utilitatis caufa genuit q uoluptatis.

Ölia uitium amp;nbsp;pampini capitis dolores :iflamationesq; corporu mitigant cum polenta folia per fe ardores ftomacbicxaqua frigida Cum farina uero ordei ar' ticularios morbos.papini triti amp;ipofiti tumore omne ficcant.Succus eorum diffin' tericis ifufus medetur lacbryma uitium que ucluti gummi cft lepras amp;nbsp;lichcnas et pforas Ultro ante prçparatas fanat. Eade cuin oleo fppius pilis illitis pfilotri effectu habet maximeq; g uiridis accenf e uitcs cxfudant qua amp;nbsp;uerruep tolluntur. Pampini fanguincm cxcrcantibns amp;nbsp;mulicy a coceptu dcfctlioni diluti potu pro funt. Cortex uitium amp;nbsp;folia arida uulncrum fanguinc fiftunt:ipfumq 3uulnus coglutinat. Vitis albpuiridis tufç fucco cum turc in pcdligincs tolluntur. Cinis Cirmétoru uitiumcy et uinaccorum condilomatis amp;nbsp;fcdis uitiis medetur ex accto. Ité luxatis amp;ambuftis et lienis tumori cum roEcco amp;nbsp;ruta amp;nbsp;accto. Item igni facro ex uino citra olcum af' pergitur amp;nbsp;intcrtugines amp;nbsp;pilos abfumit.Dant amp;nbsp;bibendum Cinerem farmentoru ad lienis remedia accto confparfum Ita ut uini cyati in tepida aqua bibantur utqi qui biberit î licnéiaccat.Clauiculçipfç quibus repunt uitcs tritp ex aqua pote fidunt no' mitionû confuetudinc-Cinis uitiu eu axungia uctcrecótra tumores proficit fidulaf purgat.Mox amp;nbsp;perfinat neruorum dolores frigore ortos: contradionesq: contufas uero partes ucl cum oleo carnes excrcfccntcs in offibus cx aceto amp;nbsp;uitro. Scorpionu

ocr page 468

et Canum plagas cum oleo corticis per fe cinis combuftis pilos reddit.

Mphatium qua fieramp; rationeicipicntis uuç pubertate in unguentorum loco docuimus nuc ad medicini dc co pertinentia indicabimus .Sanat ea quç in bumido funt ulcera oris tonfillarum genitalium oculoi ^ claritati plurimum confert scabritie genarum ulceribusq; angulorum nubeculis ulceribus quacuq; in parte manantibus cicatricibus marcidis oflibus prurulcntc limofis mitigatur uebem entia eius meile •aut padb prodeft amp;nbsp;diffintericis finguincm excreantibus anginis.Ompbatio cobp/ ret cenantbe qua uites filueftres ferunt didta a nobis in unguenti ratione laudatiffia in Syria maxime circa antiocbiç amp;nbsp;laoditiç motes: amp;nbsp;ex alba uitc refrigerata ftringit uulneribus infpargitur Stomacho illinitur utilis uri,naclocineri capitis doloribus diffintcricis coeliacis colericis. Contra faftidia obolo ex aceto pota. Siccat manantes capitis eruptiones cfficacissima ad uitia que funt in bumidis.Idco amp;nbsp;oris ulceribus et uerendis ac (edi Cum mcllc amp;nbsp;croco aluu fidit Genai^ fcabiem cmedatoculoruqi lacbrymationes ex uio domaebi diffolutione ex aqua frigida peta fanguinis cxcre/ ationcs.Cinis cius eius ad colliria amp;nbsp;ad ulcera purganda paronicbia amp;nbsp;ptcrgia 4gt;baf Vritur in furno donec panis percoquatur Inadatis odoribus tatum gignitquot; omnia quae auiditas bumani ingenii nobilitauit rapere fedinando.

Aturefeentium autem uuae uebemetiores nigrç. Idcoqiuinum ex bis minus lucundum.Suauiores albp:quoniamc terra amp;alucido ficilius accipitur aer.Rccetes domaebu amp;nbsp;fpiritum iflationealuum turbant. Itaq^ in febri damnantur utiqi largi/ ores.Grauedinc enicapiti morbuq; lethargicum faciut-Innocctiores quaedecerptae diu pependere:qua uentilatione etii utiles fiut domacho çgrisq;. Nam amp;nbsp;refrigerat Icui ter amp;nbsp;fadidiu auferut.QuÇ autc i ui6 dulci coditp fuere caput teptat q^ximp funt pefilibus 1 palea feruatç na et uinaceis feruatp amp;nbsp;caput amp;nbsp;ucffica amp;nbsp;domachu ifcdant Sidunt rame aluum Sanguinem excreantibus utiliffimp.Qup uero in mudo fuere peiorem uim etianum habent: g quç in uinaceis. Sapa quoq; do macho lutilcs facit falubcrrimas putant medici in cçlcdi aqua druatas etiam fi minime lucundas. Scd uoluptatë earum i domachi ardoreTcntient amp;nbsp;in amaritudine iecoris fellifq; uomi/ tione amp;1 coleris hydropic ifq;cum ardore febrium egrotritibus.At in ollis feruatç et os amp;nbsp;domachum amp;auiditatë excitant paulo tame grauiores cxidimritur fieri uina/ ceorum halitu uuç florem in cibis fi edere gallinacei uuas non attingunt. Sarmenta eorum in quibus acini fuerut adringendi ùim habet efficatiora ex ollis.

Vclei acinorum eandem uim obtinet hi funt qui in uinocapitis dolore faciut Todi tritiqj do macho utiles funt. Infpargitur firina coru polentae modo potionis diffintericis amp;nbsp;cçliacis amp;nbsp;didbluto do macho .Decocdio etiam eorum foucre pfbrafet pruritum utile cd*

Inacci per fe minus capiti ac ueffieç nocent g nuclei mamma?^ inflationi^triti cum fale utiles .Decoctum co^ ucteres didintericos amp;nbsp;cçliacos uiuat amp;nbsp;potioé 1 ac fotu.

Va theriaca de qua fuo laco ^diximus c6tra ferpetiu iedus edur pripinos quoqi eius edendos ccnfent:imponédosq; amp;nbsp;uinu acetuqiex bis fheftu auxiliare Côtra^ earn uim habent.

Va padi quam adaphida uocant domachum uentrem amp;nbsp;iterranea temptaret nifi pro remedio in ipfis acinis nuclei edent. His exeptis uedieç utilis habet et tudi alba utilior utilis amp;nbsp;arteriç amp;nbsp;rcnibus:ficut ex his paffum priuatim a ferpcti/ bus contra hemoroida potens tedium iflamationi cu farina ucl cum uino aut femie Coriandri iponutur. Itc carbuuculis articularibus morbis fiuc nucleis trita cu ruta.

ocr page 469

Foucrc ante uino ulcera oportet. Sanat cpinicflidas amp;nbsp;diffinteriam cum fuis nucleis amp;nbsp;in oleo coeftç cancrenis illmiutur cum cortice raphani amp;nbsp;meile podagris et uguiu mobilibus cu panace et per fe ad purgandum os caputq; cu pipere Comanducatur.

StapbiGgria fiue ftaphis quam uuam canimam aliqui uocat filfb. Suu enim gcnus'caiiliculis nigris credtis foliis labrufeae Fert foliculos ucrius g acinos uiridcs fimiles Ciceri. In bis nucleum triangulum maturefcit cu uindcmia nigrcfcitqi cum tamina rubentes norimus acinos fciamufq; illam in apricis nafci hacno nifi i opacif bis nucleis ad purgationem uti no ccfuerim propter ancipitc ftragulationcm:neq; aci pituitam oris ficcanda quia fauces lacdut tyriafim caput et reliquum corpus triti liberat facilius admixta fandaraca. Item pruritu et pforis Ad dcntium dolores deco' quutur 1 aceto ad aurium uitia reumatifmum Cicatricum ulcei ^manatia.Flos tritus in ui0 cotra ferpetes bibitur.Semé enim abdicauerim propter nimiam uim ardoris. Quidam eam pituitariam uocat et plagis ferpentium utiq; illiniut.

Abrufca quoqi oenanthe fere fatis dicata: quça grçcis ampclofagria appellatur fpiffis etcadicantibus foliis geniculata rimofo cortice fert uuas rubetes cocci modo: qua Cutem in ficie mulierum purgant et iiariis coxendicum et luborum uitiis tufa cum foliis et fucco profunt. Radix decocfti iaqua pota i uini cohi cyatis duobus hu/ morem alui ctet Ideo hydropicis datur hanc potius crediderim ede qua uulgus uua taminiam uocat. Vtuntur ca pro amilcto amp;nbsp;ad expiatione finguinis quoq; adhibet non ultra gargarizationes amp;nbsp;ne quid deucretur addito fale thymo aceto mulfb. Ide ct purgationibus ancipiti teptant.

Vic fimilis in falidlis nalccns ideo diflinguitur nomine cu eode ufus habeat et falicaftrum uocatur Scabicamp; prurigine hominû:quadrupedûq;aceto mulfo trita bçc effi catius tollit.

Itis alba ed quam grfciampcloleuccn uocat*Alii Aaphilen :alii mclochiron:alii pfilotrum:alii archezoflim:alii cedrofin:alii madonappellant huius farmenta longis amp;nbsp;exilibus internodiis geniculata feandût folia pampinofa ad magnitudine hederae diuidutur ut uitium Radix alba grandis raphano fimilis iitio. Ex ea caules afparagi fimilitudinc exeunt hi decc cfti in cibo aluum amp;nbsp;urinam cicnt. Folia amp;nbsp;cau/ les exulcerat cornus utiq; ulcerum phagadenis amp;nbsp;cancrenis tibiarumq? tedio qup cu caule illiniutur femcin uua raris acinis dcpcdit fucco rubente.pofica crocino:nouere id qui coria perficiunt illo cni utuntur:pforis amp;nbsp;lepris illinitur:laCT:is abundantiam facit codlumeum tritico potumq;.Radix numcrofifutilitatibufnobilis.Cotra ferpe/ tium iflus trita dragmis duabus bibitur uitia cutis in facic uarofq; amp;nbsp;lentigines et fugillata emedat amp;nbsp;cicatrices.Eadeq; preflat in oleo decocta. Datur amp;i comitialibus potus Itcm mente Commotis amp;nbsp;ucrtiginc laborantibus dragmç podere quottidie anno toto.Et ipfa autem largior aliquando purgat fcnfus.Illa uis prpclaraquod offa fracfta cxtrahit in aqua ipofita aut brionia. Quare quidam hanc albam brioni auocat Aliam ucro nigram. Efficatior in eodem ufu cum mellc amp;nbsp;turc fuppurationes ici/ picntcs difcutituctcrcs maturat amp;nbsp;purgat. Cict menfes amp;nbsp;urinam. Eligma cx ca fit fufpiriofis amp;nbsp;cotra lateris dolores uulfis ruptis. Splcnc ternis obolis pota.xxx.die' bus confumit Illinitur cadem cum fico amp;nbsp;ptcrigiis digitoru cx uino fccudas fpmify appofita trahit amp;nbsp;pituitam dragma pota cxaqua mulfa. Succus radicis colligi debet ante maturitatem fcminis qui illitus per fc et cu eruo lotiore quodam colore amp;nbsp;cutis teneritates angonizat corpore Serpetes fugat Tenditur ipfa radix cum pingui fico erugatq; corpus ffflati bina fladia abulctur. Alias uret amp;nbsp;nifi frigida flatim abluatquot; lucundius boc pracflat nigra uitis:quoniam alba pruritum affert.

ocr page 470

Stergo brioia nigntquapprieuocatalii ebyroniäalii genecatbé aut a^^nia fimi le priori prçterq colore buius feme coloré nigi^ dixiûs céafparago fiinile cuius afparagos dyocles protulit ueris afparagis in cibo urinç ciendp liemq; minuendç In frutetis amp;nbsp;barûdinetis maxime nafcitur Radix foris nigra intus buxeo colore. Odi infradta uel efficatius extrabit g fupradidta. Cpteru eide peculiare é quod lumctoru ceruicibus~unice medetur.Aiumt fi quis in uilla extruxerit fugere accipitres tutasqi aues ficri uillarum.Alitcr eade lumento bomineq; flegma aut fanguinc qui excreat talo dciecerint circumligata fanat.Et bacftenus dc uitium generibus.

Vfla differentias babent naturales bas quod funt candida aut nigra aut inter utrunep alia cx aliis:cx quibus paffum curp differctias innumerabiles facit. In plenu ergo boc dixide c6ueniet.Mullum omne Romaebo iutile uenis iucundum a balne' is raptim amp;nbsp;fine iterrefpiratione potum necat cantaridum naturpaduerfatur. Item ferpentibus maxime bcmoroido amp;nbsp;falamandrp.Capitis dolores facit amp;nbsp;gutturi luti' lis prodeft renibus locincri amp;nbsp;itcrrancis uefficp colleuat cmini cas. Priuat ictia cotra buprpftim ualct.Cotra meconium ladlis coagulationem cicuta toxicum torminum cx oleo potum redditumq ; uomitionibus. Ad omia ifirmius album lucudius padi muflu:amp;quod minore capitis dolore afferat.

Ini genera diffcrentiasq: perg multas cxpofuimus.Et fere cuiufq; proprietates.

Neq; cd ulla pars difficilior tradatu aut numcrofior quippe cu fit tardu dicftu pluribus profit an noceat. Prpterca g ancipiti eucntu potu flati auxilium fit aut uc/ nenum. Etcni dc natura qupad remcdia tantum pertinent nunc loquimur. Vnde dc dando co uolumen afclcpiadcs condidit ab co cognominatu Qui ucro poflea dc uoluminc illo diffcrucrc innumera nos ifla romana grauitatc artiu$ liberalium ap' pctcntia:non ut mcdici fed ut indices falutis bumanp diligenter diflinguemus. Dc generibus fingulis difTcrcre imefum c amp;nbsp;iexplicabilc difcordibus mcdicoy fentctiis-

Vrentinum ueteres maxime probaucrc. Sequens çtas albanum aut falernum Deinde alia alii iniquissimo genere decreti quod cuiq;gratissimu cactcris omnibus pronuntiando qui ut conflarent fcntentip quota portio imortalium bis generibus poffet uti. lam ucro ncc proceres nung finccris Eo ucncrc inorcs ut-nominainoJo cellarum ucniant flatim in lancibus uindemiac adulterentur. Ergo bcrculc mirum di0lu inoccntius iam efl quodcunqi amp;nbsp;ignobilius.Hçc tarnen facere conflantiflimc uidctur fcntctiç:quoniâ métioné facimus fiquis boc quoq; difcrimcn cxigit.

Halcrnum nec in nouitatc:ncc in nimia uctuflatc corpori falubrcc mcdiaeius ptas a.xv.anno incipit nc rigido potum flomacbo utile. Nó idem in calida diutinç tulTi forbetur merum utiliter a iciunis. Ite in quartanis nullo çq; ucnç excitatquot; Aluu fillit Corpus alit.Creditum cfl obfcuritaté uifus fhccrc:ncc prodefTe nccuis aut uef/ ficp. Albana ncruis utiliora Stomaebo minus quae funt dulcia ucl auflcra. Falerna utiliora concodlioncm minus adiuuant Stomacbu modicc iplét. At furrétia nullo modo:ncc caput temptant flo macbi amp;nbsp;itcflinoru rcumatifmos'cobibent.

Ecuba iam non gignuntur amp;nbsp;gup fuperfunt fentina cÓcoqui cibos cogut uiriu plus furrentino Aufleritatis albano ucbcmétiç minus falcrno* Ab bis flataria non longo itcruallo affuere aluo Citando fignu maxime conducere idubitatu é.Rcliqua in comunc dicentur. Vino aluntur uircs fanguis dolusg; bominu boc diflat orbis medius amp;nbsp;mitior plaga circumtediis quantum illis feritas facit roboris tantum uo' bis bic fuccus ictus potus ofla alit fruge ncruos aqua carnes ideo minus ruboris efl in corporibus illis amp;nbsp;minus roboris. Contraq; labores patictip Vino modico ncrui

ocr page 471

iuuantur.Copiofiore Içduntur Sic amp;nbsp;oculi Stomachus recreatur appetentia ciborum inuitatur.Triftitic cura hebetatur urina amp;nbsp;algor expellitur fomnus conciliatur prpte' rca uomitiones fidit colleecftioncs extra lanis bumidis ipofitus mitigat. Afclcpia/ des utilitatem uini pquari uix deorumquot;potentia pronuntiat. Vetus copiofiorc aqua mifcetur magis quo urina expellit minus fiti refiftit.Dulce minus inebriat: fed fto macho inatat. Aufterum £icilius cocoquitur: leuissimu cfl quod celerrime luctcratquot; Minus infeftat neruos quod uctuftate dulceffit. Stomacho minus utile eft pingue nigrum fed corpora magis alit tenue amp;nbsp;aufterû minus alit. Magis ftomachû nutrit celerius per urina tranfit tanto magis capita teptat hoc amp;nbsp;in omnia alio fucco feinet didium fit. Vinum fi fit fumoluetcratum ifhlubcrrimu Mangones ifta i appotecis excogitaucre. lam amp;nbsp;patrcfhinilias aetatem addi atq; per fe cariem traxere quod certe uccabulo fatis confilii dedere prifci.quonia amp;nbsp;in materiis cariem fumus erodit. At nos e diuerfb fumi amaritudine uetuftatem idui perfuafum habemus.Quf funt ad modum exalbida hpc uctuftate infalubria funt.Quo gcnerofius uinu eft hoc magis uetuflatc craflefcit amp;nbsp;in amaritudine corpori minime utilem coit.Condricq;co aliud minus annofum infalubrc eft.Suacuiqiuino faliua inocctissima eft Sua cuiq; amp;nbsp;afla gratissima hoc eft media corporis augere uolentibus aut mollire aluum conducit inter cibos biberc.Contra minuctibus aluumq;cohibentibus ftire in edendo poftea parum bihcre uinum leiunos bibcre nouitio lucto lutilissimum eft curis Vigoreq; animi impcditad procinctu tendctibus. Somno ucro ac fccuritatibus. lam dudum hoc fuit quod homerica illa helcna ante cibum miniftrauit.Sicquoqiiproucrbium cefit fapientiamuino obumbrari.Vino damus homines quod foli animalium non fitiétcs bibimus Aquç potum itcrponcrc utilissimum Iteq; lugi fuperbirc ebrietati quam quide frigide potus extemplo difcutit. Mcracis potionibus per.xx.dies ante Canis oitu:totideq; poftea fuadet Hcfiodus uti.Merum quide rcmedio eft Contra cicutas Coriandrum aconita uifcum meconium argentu uiuum apes ucfpas Cabro' nes phalangia Serpentu fcorpionumcpidus Contraq;omnia quç refrigerado nocet priuatim contra hcmoroidas prpfteras funges. Item contra iflationes corrofionefqi prpcordiorum amp;nbsp;quou fromachus in uomitioncs effunditur.Et fi uenter aut iterra' nca rcumatifmon fcntiant diffintericis fudatoribus in longa tuffi in epiphoris me' racis cardiacis In mima l^ua meru in fpongu iponi prodet. Ad omnia autc maxie album inucterefccns utiliter amp;fouctur uino calido uirilitas-Iumctis ifufacornu lax' itudine auferri aiunt. Simias quadrupedesq; quibus digiti funt negat crefeere affue' tas meri potu Nunc circa egritudincs fermo de uinis erit. Saluberrimum liberaliter genitisq;campaniç quodcüq; tenuissimum. Vulgo ucro quod queq; maxic luuerit ualidum utilissimum omnibus facco uiribus fratlis meminerimus fuccu cflc qui ferucndo uires e muflo fibi fccerit.Mifceri plura genera omibus iutilc.Salubcrrimu cui nibil in mufto additu eft meliusq; fi nec uafis pix affuit. Marmore eni amp;nbsp;gvpfb aut calce condita. Quis no amp;nbsp;ualidius cxpauerit.In primis igitur uinum marina aq facftum inutile eft ftomaebo Ncruis ueffieç rcfina condita frigidis ftomachis utilia exiftimatur.No cxpedirc uomitionibus ficut neq; muftu neqi fapa neqipafTum no' uitium refinatum nulli conducit Capitibus dolore amp;nbsp;uertigines facit.Ad hoc didta crapula cft.TufTientibus amp;i reumatifmo nominata profunt.Item cybaeis amp;nbsp;diffin/ tericis Mulierum mefibus i hoc genre rubru nigrum uc magis cóftringit: magisep calefacit Innocetius pice fola conditu.Sed amp;nbsp;picem meminiflc debemus no aliud ce qcombufte rcfinç fluxu hoc genus uini excalefacit concoquit purgat pectori uentri utilc Ite uuluaru dolori fi fine febre fint uctcri rcumatifmo exulcerationi ruptis eo' uulfis uomicis neruo^ ifirmitati iflationibus tuffi anhelationibus luxatis in fucida lana ipofitu.Adomia bpe utilius id quod fp6tc nature fuç piccum recipit: piceatuq; appellatur hclucnaco quo tarnen nimio capu tcptari Conuenit. Quod ad febrium

ocr page 472

ualitudines attinet.Certu cd no dandu i fcbrfnif iueteribus çgris: nee niG declinati morbo. In acutis uero periculis nullis: nifi qui manifcftas remiffiones babeant amp;nbsp;bas nocftu potius dimidia pars periculi eft. Nolt;ftu bçc eft fpcs omibus bibentibus nec a partu ab ortu ue:nec a libidine egrotätibus nec in capitis doloribus: nec quo^ accefTiones cum frigore extremitatum fient: nec in febri tuffietibus: nec in tremore ncruorum:ucl in doloribus ucl fautium:aut fi uis morbi circa illa itelligatur: nec in duritia prpcordioru uena^ uebcmctia neqin epiftotono tetano nec fmgultientibus nec fi cum febre difpnoca fit Minime uero oculis rigentibus amp;nbsp;gcnis ftantibus: aut defectis grauibus:nec quorum couiuctiu prplucebutoculi palpebris uc nocoeutibus ucl fi dormientibus boc ide euenit.Aut fi cruorc fuffundutur cculi ucl fi lacbrymp in oculis erunt minime lingua fungof i ncc graui amp;nbsp;fubinde ipcrfccfta loqucntibus: nec fi urina difficile reddetur: ncq; cxpaucfccntibus repente: nec fpaticis aut rurfus torpintibus.ncc ffper fomnos genitura effundatur. Cardico^ morbo unicam fpem effe in uino certum eft:Scd id dandu no nifi inacccfTionc cefent.Alii in remiffione. Illi ut fudorem coberceat bi quia tutius putant minuctcs e morbo g plurimu fniam effc uidco.Dari utiq no nifi in^cibo débet nec a fomno:ncc procedente alio potu boc cft utiq; fitienti: nec nifi in dclpccationc fupprpma amp;nbsp;uiro facilius g femino. Seni q luucni.Iuucni q puero byeme q oflate. Afluetis potius g inexpertis modus dandi pro uebemetia uini Itc mixturam aquç uulgo fatis putant unu uini cyatu duobus aqup mifceri fi diffolutio fit ftomacbi dandum. Si cibus no defeendat inter uini ge' nera quae docuimus fingi: nec ficri lam arbitror amp;nbsp;fuperuacuum eorum ufum cu ipfis rebus:ex quibus fingitur.Doceamus uti amp;nbsp;alias modu excefferat medicorumi Ins oflentatio ucluti in apiis uinum utilc effe ab armoi A equitandi uc laffitudic pro cipicntium. Atq ut rcliq omittamus etia e Iunipcro:amp; fi quis Catius ccnfcat abfcyn titc uino utedum potiusq abfcyntbio ipfo in reliquis omittatur.Et palmeum capiti noxium uentriq; tantu mollicdo amp;nbsp;(anguine excrcatibus non Inutile. Filt;2itiu non potcfl uideii quod bion appellauimus:cum fit in co fola pro arte fefli natio.Prodeft ftomarbo diffuluto .aut cibos no perficiente prcgnatibus defccftis paralyticis tremu' lis uertigini torminibus fciaticis.In pcflilctia quo$ac peregrinationibus ui magna auxiliandi babere dicitur.

Ini etiam uitiu tranfit in remedia Aceto Cumma uis eft in refrigerado no tame minor in difcuticdo- Ita fit ut ifiifb terrp fpumamp;.DiCT:um cfl f^pius diceturqj quccicnfeuq^liis profit p fe bauflu faflidia difcutit fingultus cobibct Sternutameta olfatu uim in balncis çflus arcamp;: fi contineatur ore quin amp;nbsp;cu aqua bibitur multorü ftomaco utiliter gargarizatur. Cum cade Conualefcctium amp;nbsp;a folis ardoribus oculis quoq; illo modo (aluberrimu fotu medetur poft uredines Itc Icpris furfuribus ulce ribus manatibus caufis motfibus fcorpionu ictibus (colopcndrai ^muris aranei Co' traq;cmniu aculeorum uenena amp;nbsp;pruritus.Itc cotra multipcdum merfus calidumi fpongia:autadicdtoquot;fulpburis fcxtario fcxtariis tribus aceti autifopi fifciculo.Mc' detur (edis uitiis i (anguis fludioc pofl cxcifos calculos amp;nbsp;omes alias rofioncs foris in fpongia ipofitu itus potus cyatis binis q accrrimu Conglobatum utiq; fanguine difcutit contra licbene amp;nbsp;bibitur amp;nbsp;imponitur.Siflit aluu amp;nbsp;reumatifmos iterraco?^ ifufum. Ite procidctia (edis uulueq; tuflim uctete Inbibamp; amp;nbsp;gutturis reumatifmos ortopnocam detiu labefacftionc. Vcfficc nocamp; ncruorumcpifirmitatibus. Ncfcicre mcdici quatum contra afpidas polleramp;.Nupcr ab afpidc calcata percufTus utre aceti ferens quotics dcpofuiflet:idtum fcntieabt. Alias ille(b fimilis Intcllecftu ibi remc/ dium cft potuqifuccurfum:neq; altero colluutucnc.i cxuggctcs.In to tu uomitrixuif bcc no cibor u modo cft V erum amp;nbsp;reru plurimaru faxa rumpit ifufum qupno rupit ignis antecedes.Cibos quidc amp;nbsp;fipores no alius magis fuccus Comedattaut excitat In quo ufu mitigatur ufto panc:aut cu uid ucl accenditur pipere ac lasere utiq; falc

ocr page 473

compcfcitur- Non eft prctercudum ineo exemplum igcns. Si quidem.M-agrippi fupprpmis fuis annis cofncyatus graui pedum morbo.Cu dolore cum perpeti neg' ret unius medicorum portetofa fcientia ignorate diuo Augufto tati putauit ufu pe' dum fenfumq;omni carcrc:dummodo amp;nbsp;dolore illo carcramp;. Dcmerfis in acetum calidum cruribus in acerrimo impetu morbi cuafit.

Cetu fcilinu lucteratum magis probatur. Prodcfl

fuper ea quç diximus aceffentibns cibis.Guftatu eni difcutit poena eam amp;nbsp;bis qui iciuni uomut. Callum enim faucium facit ac ftomacbi odorem tollit gingiuas aftringit dentes firmat colore meliore pracflat tarditatem quoqi auriu gargarizatioe purgat: amp;nbsp;tranfitum auditus apcrit. Oculoi ^acicm obitcr exacuit comitialibus me' lancolicis uertiginofis uuluaru ftragulationibus pcrcuffis: aut prçcipitatis amp;nbsp;ob id fanguine cóglobato Ncruis ifirmis renu uitiis pcrq utilc.Cauédu exulceratis.

Xymel antiqui ut dyocles tradit boe modo temperabat.Mellis eminas quinq; falis marini pondo libra quadrantem aqup marinae fextarios v. pariter decoquebant decies defeendente cortina: atq; ita diffundebant.Inueterabantqi. Suftulit id totum Afclepiades coarguitq;.Nam etiam in febribus dabant:pre fuiffe ume fatetur contra fcrpentes:quos fçpas uocant. Et contra meconium ac uifcum amp;nbsp;anginas calidii gar/ garizatum amp;nbsp;oris amp;nbsp;auribusigutturisqidefideriisiquf nunc omnia oxy.ilme cotigut Ite fale amp;nbsp;aceto recente eÆ catius e.

Ino Cognata res Gpa ed Muflo decocto donec tertia pars fuperfit Ex albo boc melius ufus cotra cataridas bupredin pinoru erucas quas pitrocampas uocant falamandras:amp; contra mordentia uenenata.Secundas partusqi mortuos trabit cum bulbis potum Fabianus auctor eft.Vcnenu ede fi qs ieiunus a balneis bibat id.

Onfequens bo^ efl fex uini cuiufeuq;generis.Ergo uini fecibus tanta uis e ut defendentes in cupas enecamp;.Experimctum dcininh probet lucerna q diu extinguitquot; piculu denutias eA.Illota mifccfmedicametis Cum iridis ueropari pondere Erup/ tionibus pituitp illiniuntur amp;nbsp;ficca uel madida.Contra pbalangias amp;nbsp;tcftiu mamai^ q;inflationes:uel in quacunqi iflatione uel i quacuq; parte corporis Itc cum ordeacca farina i turis polline uino decolla crematur amp;nbsp;ficcatur In experimetum eft legittie coctae ut refrigerata linguam tactu uideatur urere. Celerrime examinatur no iclufa condita Crematio ci multu uirium adiicit.V tilissima eft ad compefendas liebenas furfures cum uino decocta.Sic amp;nbsp;lepris amp;nbsp;ulceribus manantibus ipoitur. Fungoru naturpcotraria eft pota:fed magis cruda.Oculoy : mcdicamctis cocta amp;nbsp;lota mifcctur Medetur illita amp;nbsp;teftibus amp;nbsp;genitalibus,In uino aute aduerfus Hrangurias bibitur. Cu expirauerit quoqi lauandis corporibus amp;nbsp;ueftibus utilis.Nuc ufum acatip babet

Ex aceti pro materia acrior fit neceffe e: multoqi magis exulceramp;.Refiftit fup' purationum icremetis ftomacbi iterranea uetrem illita adiuuat. Siftit reumatiCmos earum partium amp;nbsp;muliei^ menfes panos difcutit nodum exulceratos amp;nbsp;anginas ta' cros igncs cum Cera mamas lactis fui ipatictes eade extiguit ugues fcabros aufert e ferpentibus contra ceraftas ualidissima cu poleta cum melantbio aute Contra ero' codilli morfus amp;nbsp;Canis.Et bçc cremata ampli.it uires.Tucaddito lentifcio oleo illita una nocte ruffat capillu.Eade ex aqua in linteolo appofita uuluas purgat. Sapç fcce ambufta fanatur melius addita lanugine barundines.Eade fcce decocta potacp tuOef ueteres Decoqtur i patinis cu Gle ex adipc ad tuore quoq i maxillarum amp;nbsp;Ceruicum

Learum proxima auctoritas itelligitur folia earum ucbemctiffime aftringunt purgant fiftunt.Itaq; comanducata amp;nbsp;ipofita ulceribus medetur amp;nbsp;capitis doloribus

ocr page 474

illita eu oleo .Decocflu eorum cum meile bis que medici ufTerint. Cingiuau infla manonibus paronuns fordidifq: ulccril us amp;nbsp;putrefcentibus cum meile. Sógumis profluuiû eneruofis partibus cobibamp;.Succus eai^ carbunculantibus circa oculos ul ceribus amp;nbsp;pufiulis procedentiq; pupillç efficax Qua propter in colliria additur. Na amp;nbsp;ueteres lacbrymationcs Gnat amp;nbsp;geniru crofiones .Exprimitquot; autem fuccus tofis affufo uino amp;nbsp;aq colefii Geeatusq; in papillos digeritur fiftit mefes in lana ad motuf uuluçutihs amp;nbsp;fanie manatibus.Itcm c6dilomatis ignibus Geris quçq; ferput ulceri' bus epignidis.Eofdcm amp;nbsp;flos carum babamp; efretius.

Rruntur cauliculi florefcctcs ut fpodii Cinis uice proflet uinoq; ifufo iteturit Suppuratioes pads illiniut Cincrc eo uel foliis tufis eu meile oculos ucro eu polcta.

Vccus fruticis rccctis accef diftillans fanat licbenas furfures manantia ulcera.

Am lacbrymaque ex arbore ipC idiflillatçtbiopicç maxic oleae mirari fatis no eft. Reperti funtqui dctium dolores illinicndos-cenfcrcnt Venenu ede predicates: at$etiam olcaflro querendae radiccolcpq tenerrimp Cortex derafus in meile ere' bro guHatu medetur Gnguinem reiicientibus amp;nbsp;fuppurata tuffictibus.Ipfius oleae cum axungia tumores fanat:extrabit$fftulis uitia amp;nbsp;ipfas Enat.

Liuçalbç flomacbo utiliores:uentri minus preelau habet ufum anteq rodiätur recentes per fc cibi modo deuoratç Medetur enim barenofae urinç.Ité dentibus aut attricisraut cóuulfis Nigra oliua Homacbo lutilior-Ventri facilior Çapiti amp;oculis non Cóuenit.Vtraq;ambuflis prodefl trita amp;nbsp;illita fed nigra comaducatur amp;$tius ex ore ipofita pullulas gigni probibamp;.Colubales fordida ulcera purgat lutiles diffr cultatibus urinp.

E amurca poteramus uidcre fatis dixifXc Catonem :fcd petita reddéda medici;

quoq; eft gingiuis amp;nbsp;oris uiceribus dentiü flabilitati efficacissime fubucÏt.Itc ignibus facris ifufh amp;nbsp;bis quç fcrpunt permionibus.Nigrç oliuç amurca utilior.Ité infantibus fouendis.Albç ucro mulierum uuluçin lanaadmouetur. Multo autem omnis amurca decocta efficatior Coquitur i cypreo uafc ad crffitudine mellis. Vfus eius cum aceto :aut uino uctcre:aut mulfb ut qu;q; caufh exigat in curationeoris de tium aurium ulcerum manantium genitalium. Rbagadum uulncribus in linteolis ipomtur luxatis in lana Ingens bincufus utiqi lueterato medicameto. Tilcenim fi ftulas fanat.Infunditur fcdis genitalium uuluc exulcerationi.Illinitur ucro podagrif incipictibus.Irem articulariis morbis Si ucro oir pbatio recoquatur ad craffitudine mellis cafuros dentes extrahit.Item lumcntorum fcabiem cum decocto lupinorum et Carneiconte herba mire fanat cruda amurca 'podagris foucri utilissimum.

Leaftri folioru cade natura. Spolium e cauliculis uchemetius inhibet reuma tifmos fidat amp;nbsp;iflamationcs oculoru purgat Vlccra alienata explet cxcrcfcctia leni' ter erodit Geeatoq; amp;nbsp;ad Cicatricem perducit.Cetera aure in oleis peculiare autc quod folia decoquuntur amp;nbsp;ex melle dantur coclearibus cotra (anguinis excreationcs.Oleu tamen acrius atq; efficatius amp;nbsp;eo os quoq; colluitur Ad dentium firmitate.iponutur folia amp;nbsp;paronichis amp;nbsp;carbunculis amp;nbsp;contra omne collectionem cum uino his ucro que purganda funteu meile mifccntur oculou medicamctis amp;nbsp;coctum foliorum et fuccus oleaftri utiliter amp;nbsp;auribus iflillatur eu meile uel fi pus effluat. Flore oleaflri condilomata illiniuntur amp;nbsp;epinictidcs. Item cum farina ordcocea uenter in reuma' tifmoeum oleP capitis doloribus- Cutem in capite ab offibus recedentem cauliculi decocti amp;nbsp;cum meile impofiti comprimut.Ex olcaflro maturi in cibo fumpti fiftut

ocr page 475

aluu.Toftiauté amp;nbsp;eu melle tritt nominas repurgant.Carbunculos rumpunt.

Lei naturam caufafq; abunde diximus. Ad medicinam ex olei generibus baca pertinet.Vtilissimu cft omphatium proxime uiride.Prpterca g maxime recens nift cum uctuftissimum queritur tenue odoratum quedq ; no mordeat.E diucrfo qi et' bos eligitur Omphatium prodeftgingiuis fi contineatur i ore colore dctiu cuftodit magis q aliud amp;nbsp;fudores cobibct.

Enantbimo idée effetius qui rofacco.Omni autem oleo mollit corpus uigote

amp; robur accipit.Stomachum contrarium auget amp;nbsp;ulcerum incremcta. Fauces exafperat amp;nbsp;omnia uenena hebetat.Cohibet prpetpue pfimitii amp;nbsp;gyph inaqua mulla aut ficoru ficcarum decoctu potum. Contra meconium ex aqua. Contra cantaridas buprfflin falamandras pytrocampas per fe lotum redditumq; uomitionibus contra omnia fupradidta laflitudinc profectionum refectio eft.Termina calidu potu cyatif fex magisq; ruta fimul decocta pellit.Item uentris animalia foluit aluumeminp me' furacum uino amp;nbsp;calida aqua potum aut typfanp fucco uulnerariis em plaftris utile ficiem purgat.Bubus per nares ifufum donec ruptetur iflationem fedat. Vetus au' tem excalefacit coipa magisqidifcutit fudores duritias magis diffundit lethargicis magis auxiliare et inclinato moibo oculcu claritati cefert aliquid cum pari portione mellis ac opu capitis doloribus rcmediu é.ltc ardoribus i fcbri eu aq fi uetufla non fit occafio Decoquitquot; ut uetuftatc reprrfentet.

Leum Citrinum bibitur ad purgationes uentris eu pari caldp mefura priuati dicitur purgare prpcordia: prodelt amp;nbsp;articuloy morbis duritiis omibus uuluis auribus ambuftis Cum cinere uero muricum fedis ifamationibus.Itc pforpcolorem cutis c6mendat:Capillumq; fertili naturpuocat .Semeex quo fit nulla animans atti' git clydiinia ex una fiunt claritatis prpcipupex oleo lumcobfcurum propter nimiam pinguedine. Folia igni Gero illiniutur ex aceto per fe aure recentia mammis amp;nbsp;epi' phoris cade decocta i uino iflamationibus eu polenta Croco p fe autc triduo ipofita tacicm purgant.

Leum amygdalinum purgat mollit corpora cutem erugat nitore commendat.

Varos cum meile tollit a facie.Prodelf amp;nbsp;auribus cum rofacco amp;nbsp;meile amp;nbsp;ma' 1i punici germine decoctu. Vermiculosq; in his necat amp;nbsp;grauitate auditus difcutit. Senos icertos amp;nbsp;tinnitus obiter capitis dolores amp;nbsp;oculoi ^medetur furunculis amp;a Iole uftis cum cera. Vlcera manantia amp;nbsp;furfures cum uino expurgat.Codilomata eu meliloto p fe uero capiti illitu foinnu allicit.

Leum laurinum utilius: quo recentius quoq iuiridius colore uis eius excale' facftcria:amp; ideo paralyticis pafticis fciaticis fugillatis capitis doloribus inuetc' ratis diffillatioibus auribus i calice punici calefactu illinit.

Imilis amp;nbsp;myrtci olci ratio aftringit inducat medetur gingiuis dentium dolori diGintcrie uulufexulceratp uedicis ulceribus uetuffis uel manatibus eu fqua/ rca pris amp;cera.Item eruptionibus ambuftionibus attrita fana amp;nbsp;furfures rhaghadas condilomata articulos luxatos oderem graue corporis aduerCtur cantaridi buprçfti alusq; malis medicamétisquç exulcerando nocet.

Hamcmirfine fiuc oxymyrfine cade natura.

Vpracffinum oleum eofdem effecius habet:quos rryrteum.

Tem cytrcum cmicp uero iuglandinu quod Carinum appellauimus allopetiis utile eft amp;nbsp;tarditati aurium ifufum.Itc capitis dolori illitum cctcrii iners amp;nbsp;graui E' porc.Enim uero fi quid in nucleo putridi fucrit totus modus depcrit.

Xgnidio grano facftum eandem uim habamp; quam Cicimum.

ocr page 476

XIcntifco factum utilissimu acopo c.Idëq; proficeramp;çq;ut rofircu ni durius Diulum iteHigerctur Vtuntureo amp;nbsp;contra nimios fudorcs papulasq;fudoru Sabic lumctorum cfficatissimc fanat.

Alanium oleum repurgatnaros furunculos lentigines gingiuas.

Yprus qualis €«amp; amp;nbsp;quéadmodum ex ca fierct'oleu docuimus. Natura Icuis excalefacit emollit ncruos folia ftomacho illiniurur amp;nbsp;uulup concitatp fuccus quoqj eorum apponitur folia co manducata recentia ulceribus m capite manantibus.Itcorif medentur collectionibus condilomatis.Decoctum folioru ambuflis amp;nbsp;luxatis pdc Ipfa ruffant capillum tufa adiecto flructei mali fucco. Flos capitis dolores fedatm aceto illitus.Ide comburis i cruda olla norras fanat amp;nbsp;putrefeentia ulcera per feuel cum meile odor floris amp;nbsp;qui fomnu facit aftringit gleucinu amp;nbsp;refrigerat cade ratioe qua amp;nbsp;oenantbinum.

Alfaminum longe prçtiofissimu omnium ut in unguentis diximus. Contra omnes ferpentes efficax oculorum claritati plurimum cor fert caligine difcutit-Item difpnoeas collectiones omnes duritiafq; leint. Sanguinem dcnfari prebibet ulcera purgat auribus capitis doloribus tremulis pafticis perq utile aduerfatur Aconito cx lacte potum. Febres cu borrore ucnientcs perunctis Icuiores facit utendum tamen modicc:quoniam adurit.

Alobatri quoqi naturam amp;nbsp;genera expofuimus urinam ciet oculei: epiphoris uinoexprçfTum utilissime ipoitur Ite frontibus dormire uolctibus efficatius fi et nares illiniantur.aut fi ex aqua bibatur. Oris amp;nbsp;alitus amp;nbsp;fuauitate commendat. Linguç fubditum foliu:ficut amp;nbsp;uefliu odore iterpofitu.

Yofliaminum emolliendo utile cri neruis lutile potu gdécerebri motuffacit

Erminum e1upinis emollit$ximurofacco effectu babes.

Arcifinuin dictum eri cum fuo flore Raphaninum ptyriafes longa ualitudic co tractas tollitfcabritiasq; cutis i facie emedat.

Efaminu auriu dolores fanat amp;nbsp;ulcera quç ferput amp;nbsp;quç chacoete uoc.it ulcera

Ltliuin quod amp;nbsp;fyricam uocauimus renibus utilissimum c:fudoribusq;euo/ can dis uuluç molliendecocoqucdif^ itus.

Elgiticum neruis utile effe diximus:ficut herbaceu quoq; quod cgubini Circa flaminia uiam uendunt.

Lcomeli quod in fyria ex ipfis olcis emanare diximus. Sapore melleo non fie naufca aluum foluit bilem prçcipuc detrahit duobuscyatis in emina datis qui libere torpefeunt excitantur$ore potores certaturi prpfumunt ex eo cyatum.,

Iffino oleo ufus eri ad tuflimiad quadrupedum fcabiem. Eri autc uitibus ole' ifqi proxima nobilitas palmis inebriant Recentes capitis dolores afferut minus ficcp nec quantum uidetur utiles riomacho.Tuffim exafperant Corpus augent.Succum decoctarum antiqui pro hydromelitc dabant egris ad aures recreandas fitim fedanda in quem ufum prçferebant thebaicas. Sanguinem quoqi excreantibus in cibo utiles maxime illiniuntur-Chariotc riomacho ueffieç ucntri Intcriinis cu cotoneis amp;nbsp;ccra amp;nbsp;croco fugillata emendant.

Vclci palmaru cremati in fidtili nouo.Cinere loto fpodii uicem efficiunt mif ccnturcp colliriis amp;nbsp;calliblephara faciunt addito nardo

ocr page 477

Alma quç fert mirocalanum probatiffimum in crypto ofh non habet.Rcliqi^ modo in balanis aluû amp;nbsp;meffes ciet in uinoauitcro amp;nbsp;uulncra conglutinat.'

Alma elatae fiue flatae medicine confert gramina folia corticem:

folia imponuntur prçcordiis Idomacho locincri ulceribus quç ferpunt cicatrici repugnantia pfora cortex cius tener eu refina amp;nbsp;cera finat diebus.xx. Decoquitur 6: ad tellium uitia.Capillum denigrat fuffitu partus cxtrahit Datur bibendus renum Ultiis amp;nbsp;ueffiep amp;nbsp;prccordioru capiti amp;nbsp;ncruis illinitus.Vulupac ucntris fluitionein filhtdecodlu eius Itc Cinis ad tormia potus i uino albo i uulua^ uitiis cfficacifiius.

Roximc uarietates generum medicmiruq; mala habent. Ex his uerna acerba ftomacho Inutilia funt.Aluu ucffica circuagunt Ncruos Ipduntcocfta meliora.

Otonea cocta fuiaicra. Cruda tamen dumtaxat matura profunt fanguinc ex' creantibus AtdifTintcricis colcricis cçliacis non idem poliunt decocta: quoniam amittunt conflringetem illam uim fucci.Imponuntur amp;nbsp;pectori in tcbris ardoribuf amp;nbsp;tamen decoquuntur in aqua cplcfli ad eadem qup fuprafcripta funt.Ad flomachi autem dolores cruda decocta uc cerati modo imponutur lanugo carum Carbuculos fanat.Cocta cum uino amp;nbsp;illita cum cera Allopctiis capillu reddunt. Qup ex his cru' da in meile condiuntur aluum mouent. Mellis autem fuauitati multum adiiciunt ftomachoqnd utilius faaunt.Quç ucro in mcllecocta condiuntur:quida ad ftoachi uitia trita cum rofe foliis decoctis dat pro cibo Succus crudoru licnibus ortopnoicis hydropicis prodeft. Item mammis condiloinatis uaricibus. Flos amp;nbsp;uiridis amp;nbsp;ficcus inflamationibus oculorum cxcrcationibus fanguinis mcnfibus mulierum confert. Fit amp;nbsp;fuccus ex bis mitis cum uino dulci tufis utilis coeliacis amp;nbsp;locineri: decocto quoqieorum foucntur fi procidant uuluc amp;nbsp;interranea. Fit oleum ex his quod mei' hnum appellauimus quotiens nen fuerint in humidis nata.Ideo utilissima que ex Sicilia ucniunt minus utilia flruihia quis cognata. Radix eorum circumfcripta ter' ra manu fmiftra capit ita ut qui facit dicat qre capiat amp;nbsp;cuius caufa fit adalligata llru' nus medetur.

Elimelia amp;nbsp;reliqua dulcia ftomachum amp;nbsp;uentrem foluunt Siticulofa çfliuofa: fed ncruos non Içdunt.Orbiculata fiftunt aluum amp;uomitiones amp;nbsp;urina cict.

Ilueflria mala filia funt uuis acerbis aluum]; fidunt. Sane in hunc ufum im' matura opus funt.Cytrca contra nenenum in uino bibuntur amp;nbsp;ipf a uel feme faciüt fuauitaté oris decocto eorum colluto aut fucco exproflo horu feme edendu prccipifit i malitia prpgnantibus. Ipfa uero cotra ifirmitatc ftomachi: fed non nifi ex aceto fa' cillimemandûtur.

Vnici mail noué genera nûc iterari fuperuacuu.Ex bis dulcia quçapirina alio nomine appellauimus Stomacho inutilia habetur Inflationes pariunt dentes gingiuasq; lacdunt.Qup ucro ab his fhporc proxima uinofa dixiinus paruu nuclcii habentia utiliora paulo itelliguntur Aluum fidunt amp;nbsp;flomacbum duintaxat pauca citraq; fitietatem .fed hcc minime danda:qq omnino nulla i fcbrimec carneacinoru utilc nec fucco canentur ea quf uomitionibus ac bilcm rcicicntibus uuam in his ac ne mutum quidem: fed protinus uinum aperuit natura utruqi afpcriorc cortice hic acerbus i magno ufu uulgus coria maxime perficere illo nouit. Ob id inalicorium appellant medici. Vrinam cicri eodem montrant mixtaq; galla tn aceto decoctu : mobiles dentes tabiliri expetitur grauidarum malatic. Et quonia guflata moneat infantem. Diuidit 'malu cglcfli aqua madefcit tcrnis fere dicbus h^c frigtda bibitur

ocr page 478

cçliacis amp;nbsp;linguine excreantibus.Ex acerbo fit mcdicamctum quod fte matice necat utilissimum oris uitiis narium aurium oculorum caligini parte rigis genitalibus ÖC bis quas nomas uocant amp;nbsp;que in ulceribus excrefeunt contra leporem marinum bec modoacinis detracto cortice tufis: fuccoqi decocto ad tertias deinde cumdroco amp;nbsp;aluminis fciffi myrrç mellis attici fex libris.Alii boc modo faciunt punica acida ton dunfSuccus in Cacabo nouocoquitur mellis craffitudine ad uirilitates amp;nbsp;uitia fedis amp;nbsp;omnia quç litio turantur aures purulentas epipbcras icipientibus rubras macu' las in manibus rami punitoru ferpentes fugant. Cortice punici ex uino decocti amp;nbsp;impofiti perniones fanantur.Contufum malum ex tribus cminis uini dccotlumad emina tormina amp;nbsp;tineas pellit. Punicum in olla noua opculo illito i furno exuftum cteotritu potuqii uino fillit aluu difcutit tormina.

Rimus punici buius partus florere incipientis cytinus uocatur a grçcis mirae cbferuationis multoiu cxperimeto. Si quis unum ex bis uinculo lolutus orni Cincius amp;nbsp;calciatus atqieti aannuli Dcccrpfcrit duobus digitis pollice amp;nbsp;quarto fi' niflr c manus atq; ita luftratis leui tradu oculis in os additum deuoraucrit ne dente contimgat affirmatur nullam oculo2 ~ibecillitatem eo anno paGurum Ide cytini fic' cati rritiq; Carnes cxcrclccntcs cobibcnt gingiuis amp;nbsp;dentibus medetur ucl fimobiles fint decedo fucco ipC corpufcula trita ulceribus quç Erpunt putrefeuntue illiniut Item cculoru iflamaticni iteftincruq; amp;nbsp;fre ad omiaqup cortices maloruaduerfintquot; fcorpionibus. Non cG fatis imitari Curanti diligentiarrg prifcoru qui omnia fcru/ tati nibil intemptatum reliquerunt.Iu boc ipfo cytino flofculi funtanteg.s. malum ipfum prodeat erumpetes quod balauftium uocari diximus.bos quoq; cr^o experti inuenerunt fcorpionibus aducrfari.Siflunt potu menfes feminarum fanant oris ul' cera tonfillas uuam Enguinis cxcreationes ucntris amp;nbsp;ftomacbi folutiones genitalia Vlcera quacunq; parte manatia ficcaucre- Eti a ut fic quoq; experiretur. Inuencrutqj tuferum firma diffintcricos a morte reuocari aluu fifti: quin amp;nbsp;nucleos ipfos acioru experiri no pignit toAi tufis$ ftomaebum luuant. Cibo autem potionibus per fc bibuntur ex aqua cclefti ad fiftendum aluum.Radix deceda fnccum emittit qui tu neas necat uidori.ti pondere eade difccda in aqua quas litium prpftat utilitates-

St amp;nbsp;filueftre punicum a fimilitudine appellatum eius radices rubro Cortice denarii pendere ex uino pote fomnos faciunt.Semine poto aquain quç fubicrit cu' tem ficcat. Mah punici corticis fumo culiccs fugantur.

Y rorumomniu cibus etia ualctibus enorofus egris quoqiuini modo negatur Decoda eade mirc falubria amp;nbsp;greca prpcipue cruftamina.Quçcûq; ucro eu meile de/ coda ftotnaedu adiuuant. Fiunt cataplafmata e pyris ad difcuticnda corpora uitia amp;nbsp;decodo coru ad duritias utuntur.Ipiadueffantur boletis atq; fungis pellutqi podere expugnante fucco pirum filueftre tardissime maturcfcit. Conciditur fufpenfumqi ficcatur ad fiftcndu aluum quod amp;nbsp;decodum eius potu prçftat.Decoquutur et folia eu pomo ad cofdc ufus piro^bgm cinis cótra fungasctia nu efficatius ^pficit. Mila piraqi portatu lumctis mire grauia funt uel pauca. Remedio aiût cfTe fi prius ededa detur aliq aut utiqi ofdcdantur.

Icis fuccus iadeus aceti naturam babet.Iraq; coaguli modo lac cotrabit excipitquot; ante maturitate pomi amp;nbsp;in umbra ficcatur ad apcricda ulcera cienda menftrua appofitum eu luteo oui aut potus cumamillo podagris illinitur eu firina fpni graeci amp;nbsp;aceto pilos quoqidetrabit palpebraruqrfcabieemcdat.Itcin licbenas amp;nbsp;pforas Al/ uum foluit laciis ficulni natura aduerfatur fcabioru uefparumq; amp;nbsp;fimiliu uencnis priuatim fcorpionu.Idem cum axungia uerucas tollit folia amp;nbsp;qup no maturuere fici (trumis illmiuntur omibusq; quç emollienda funt difutiendaue.Prçfunt boe öl pa'

ocr page 479

fc folia amp;nbsp;alius ufus eorum eft tang in fricanto lichcno amp;.illopctiis amp;nbsp;quaecunqi exulcerari opus lit amp;nbsp;aducrfus Canis moifus Ramorum teneri cauliculicuti impo' nuntur Idem cum melle ulceribus quç ceria uocantur illiniuntur extrahunt ifra da oßh cum papaueris filueftris foliis canum ribioforu morfus folio trito ex aceto re' frringunt.E nigra fico candidi cauliculi illiniuntur furunculis muris aranci morfi' bus feno cum cera. Cinis carum amp;nbsp;foliis cancrcnis confumcndiQ]; exerefeunt. Fici mature urinam ciuntaluum foluunt fudoré mouct papulasq;Ob id autumno inia' lubres quoniam fudantia buius cibi opera corpora pcrfrigcfcunt ne ftomacbo utilcf fed ad breuc tempufamp; uoci contrariae itelliguntur nouissimelalubriorcs g primp. Mcdicatp ucro nó nunq luucnum uites augent. Senibus meliore ualitudinc faciût minufq; rugarum.Sitim fcdant. Calorem refrigerant. Ob id no negadp in febribus coftridis quas ftegnas uocant.

Iccc fici ftomaebum Icdunt Cutturi amp;nbsp;faucibus magifice utiles natura bis ex' calefaciendi.Sitim afferunt aluu molliunt rcumatifmis cius amp;nbsp;flomacbo cdrip uefficae femper utiles amp;nbsp;anbclatioibus amp;nbsp;fufpiiicfis. Item locinerum renum lienu uitus corpus amp;nbsp;uires adiuuant.Cb idante athlctp boccibo pafcebantur pydhagoraf exercitator primus ad carnes cas tranlfulit rccolligctibus fe a longa ualitudinc utilif fime.Item in Comitialibus amp;nbsp;hydropicis ornnibus qupdifcuticndaaut maturanda funt imponunturefficatius calce aut uitro admixto ccclc cum ilcpo pedtus purgant Pituitam tufhm uctere cum uino autem fedem amp;nbsp;tumore maxillarum ad furuculof panos parotidas decode illiniuntur utile amp;nbsp;decede earu foucre fpminas. Deeedae quoq; pedem cum fpno grpeo Utiles funt plcurcticis ac pcriplcuimonicis Cum ruta coda amp;nbsp;omnibus profunt tibiarum ulceribus cum pris flore amp;nbsp;parotidi ptcrigis eu punico malo ambuftis pernionibus cum cera hydropicis codp in uino amp;nbsp;eu abfcyn' thio amp;nbsp;farina ordeacca uitro addito manducatpaluum foluut. Scorpionis idibus eu f.ilc tritp illiniuntur carbunculos extrahuntin uino codp amp;nbsp;impofitp Carcinomati fifinc ulccrc eftq pinguissima ficum imponi pene fingulare remedium efl. Item phagadenç Cinis no ex alia arbore acrior purgat conglutinat rcplamp; affringit.Bibitf amp;nbsp;addifcutiédum fanguinccocretum. Item pcrcufTis prçcipitatis conuullis ruptis. Cinis cyatis fingulis olei aquç dat ptcranicis amp;nbsp;fpaßicis ite potus ucl ifufuscpliacif amp;nbsp;diffintercis amp;nbsp;fi quis eo cuoleo perungatur excalefacit. Item cum cera amp;nbsp;rcfaceo fubadus ambuflis Cicatrice tcnuissin:a obducit luficofos ex oleo illinitus emendat dentiumc puitia crebro fricatu produnt ctia fi quis iclinata arbore fupino ore alique nedum cius morfu abftulcrit nullo uidcntc. Atqicum aluta illigatum licio e collo fufpcnderit ftrumas amp;nbsp;parotidas difcutit. Cortex tritus cum oleo ucntris uulneri fma crudi groffi ucrucas thymo uitro faria additis tcllut fpodii uice exhibet fruticu a radice exeutiu Cinis his codus adicdo pfimithio digeritquot; i paftillos ad ulcera ocu' loiu amp;nbsp;fcabritic.

Aprificus etiamnu multo cfficatior fico la dis mius habet Surculo quoqicius lac coagulatur In cafeo exceptum id coadüq; in duritiam fuauitatem carnibus affert fricatur diluto ex aceto milcctur exulceratoriis mcdicamctis aluu fbluit. uulua cum anulo aperit pota menfes ciet cum luteo oui podagricis eu farina fcni grpci illi' niiur lepras pferas lichcnas lentigines expurgat.Item uenanaterum idus amp;nbsp;Canis noorfus: dentium queepdoloribus hic fuccus appofitus in lana predeft: aut in caua eorum additus cauliculi amp;nbsp;folia admixto eruo cotra marinoi ^ucnca profunt aduci' unt uinum bubulas carnes addit caules magno ligni compendio percoquut Groffi illite ftrumas amp;nbsp;omnium collcdioncm emolliunt amp;nbsp;difcutiuntad quatenus amp;nbsp;folia quç mollissima funt ex his eu aceto ulcera manantia amp;nbsp;epinididas amp;nbsp;furfures fanat eum meile foliis cera fanantur amp;nbsp;Canis morfus recentes eu uino phagadenas cum papaucns foliis offa extrahunt Groffi caprifici iflationcs difcutiunt fuffitu rcfiilunt

ocr page 480

amp; lt;ûngumi taurino poto amp;nbsp;pfynithio amp;nbsp;lacti coaejulato potp. Item decocte in aqua aut iHit c parotidas fanant. Cauliculiante groffi cius q minutissimead fcorpionum ictus e uino bibuntur lac quoqi iflillatur plagç amp;nbsp;folia iponutur. Ité aducrlus mure araneum. Cauliculorum cinis uuam Eiucium fedat. Arboris ipfius Cinis cx meile ragbadia Radix differucficta in uino dentium dolores byberna caprificus in aceto co^a amp;nbsp;trita in pectigines tollit. Ulimuntur rameta ramo fine cortice q minutiffia ad fcobri modum. Caprifico quoqj mcdicinc unius miraculu additur- Cortice eius impubefcentcin puer fi defracto ramo detrahit dotibus medullam ipfain ad alligata ante fecudo folis ortu prohibere Arumas.Caprificus tauros qlibct feroces collo corii circumdata In tatum rabidi naturam compcfcit ut immobiles praeflct herba quoqj quam grçci hcrinê uocant reddenda in hoc loco propter gcntilitatem palmo alta elt cauliculis quinis fere ocimi fimilitudimc flos candidus. Seme nigrum paruu tritu cum meile attico oculorum medetur epiphoris ut manat lacte multo dulci l?erba propter qua utilis aurium dolori uitri exiguo addito folia rcfiftunt uencnis.

Runi folia decocta tonfillis gingiuis uuc profunt in uino decocta amp;nbsp;fubinde colluere. Ipfa pruna aluum molliunt ftomacho no utilissimafed brcui momento.

Tiliora perfica fuccufqieo^ etianu in uino aut in aceto expretis, nee eft alius eis pomis inoccntior cibus nufq minus odoris fucci plus q tame fiti ftimulamp;.Folia eius trita illita hcmoroida fiftut nuclei pcrficoy eum aceto amp;olco capitis doloribus illiniuntur.

Ilucftrium quidc prunorum bac puelc radice cortex in uino auftcro fi dcco' quantur ita ut triens ex emina fupcrfit aluum amp;nbsp;tormina fiftut.Satis c fingulis cyatos decocti fumi amp;nbsp;in his amp;nbsp;fatiuis prunis limus arboru que gipci lichcna appel' lant tragadis amp;nbsp;condilomatis mire utilis.

Ora in aegypto amp;nbsp;cypro fui generis ut diximus largo fncco abundant fummo Cortice defquamato. Altior plaga ficca mirabili natura Succus aduerfatur uc^ nems fcrpentiu.Prodcftdiffintcricis.Difcutit panosomnesq; collectiones uulnera conglutinat capitis dolores fedat. Ité aurium Spleneticis bibifatqj illinitur amp;nbsp;cotra perfrictiones teredine cclcrrimc fcntit.Nec apud nos fucos ufus minor. Aduerfat a conito amp;nbsp;araneis in uino potum aluum foluit pituitasq; tineafqi amp;nbsp;fimilia uentris animalia extrahit. Hoc idc prpftat amp;nbsp;cortex tritus folia tingut capillum eu fici nigrp amp;nbsp;uitis cortice fimul coctis in aqua cplefti. Pomi ipfius fuccus aluum foluit 4gt;tinus Ipfi pomaad prüfens ftomacho utilia refrigerant fitim faciunt: fi non fuperueniat alius cibus intumcfcunt.Ex imaturis fuccus fiftit aluum ueluti animalis alicuiusin hac arborcobferuandis miraculis quç in natura cius diximus Fit ex pomo panchrc' flos ftomatice eadem arteriace appellata hoc modo. Sextarii très fucci c pomo Icui uaporc ad craffitudiné mellis rediguntur. Poft additur omphatii aridi pondus fex' tarioru.xii.aut myrrhp.xi.croci.xi.Hfc fimul trita mifcentur decocto. Neqicft aliud oris artcrip Vuç ftomachi lucundius remedium-Fit amp;nbsp;alio modo fucci fextariiduo mellis attici fcxtarium. Decoquutur ut fupradiximus. Mira funt preterea quç pro/ dunt.Mira germinatione priusq in folia exeant finiftra manu decerpti futuri pomi racinos grcci uocant hi terri fi no attigere fanguinem fiftunt adalligati fiuc ex uul/ nere fluat.fluc orc:fiuc naribus:fiue hcmoroidis. Ad hcc feruitur repofiti. Ide prp' flare amp;nbsp;ramus dicitur luna pici defractus icipicns fructu habere fi terri no attigerit priuatim mulieribus alligatus lacerto cotra abunditiam mefium hpc quocuqitepore ab ipfis decerpunt ita ut terri no attingat:ad alligatuqiexiflimit prçftarc.Folia mori trita aut arida decocta ferpcntis ictibus iponutur. Ad idc potu proficitquot; aduerfatur (corpionibus c radice corticis fuccus ex uino aut pofea potus. Reddeda e amp;nbsp;atiquoyi

ocr page 481

compcfitio. Succum expretum pomi maturi immaturi mixtum coquebant in uafe preo ad mellis cnffitudinc Aliqui myirba adiccfta amp;nbsp;cuprpfTo praeduratum uas fole torrebant pmiLcntes fpata ter dic bic erat itcmaticc quae amp;nbsp;uulncra ad Cicatricem pducebat. Alia ratio fucci ficcato exprimebant pomo multum fapori obfoniorum conferente.In mcdicina ucro contra nomas amp;-pccftoris pituitas amp;nbsp;ubicuq; opus cfTól aftrigi uifcera detes quoqicolluebat eo Tertium genus fucci foliis amp;nbsp;radice decoctis ad ambufta ex oleo illinienda iponuntur amp;nbsp;per fe folia. Radix per mefes icifa fuccu dataptiffimum dentiu dolori collecftionibusq; amp;nbsp;fuppurationibus alunm purgat. Folia mori in urina madefatta pilum coriis detrahunt.

Erafialuu molliunt ftomaebo Inutilia.Eadc ficcata aluum fiftunt urina cient Inuenio apud auctores Si quis matutino rofcida deuoret cum fuis nuclcrs in tantu Icuari aluum ut pedes morbo liberetur.

Efpila exceptis fctanis:quç malo propiorem ui babent reliqua aflringunt fto' maebu fiftutq; aluu Ite forba ficca. Na rccctia in llomacho amp;aluocitp profunt

Vees pinep quae rcfinam babent contufac Icnitcr additis in fingulis fcxtariis aquçad dimidium decedtp finguinis cxcrcationi medetur Ita ut cyati bini bibantur cx eo.Cortex e pino in uino decoctus contra tormina datur. Nuclei nucis pincp fiti fcdant amp;nbsp;acrimoniam ftomacbi rofionefq; amp;nbsp;contrarios humores confiftetcs ubi amp;nbsp;infirmitatem uirilium roborant.Rcnibus amp;nbsp;ucdicp utiles. Fauces uidctur exafparc amp;nbsp;tuffim. Bilcm pellunt poti ex aqua aut uino aut pallo aut balanoru dccocfto mif cctur his contra uchementiorcs Romachi rofioncs Cucumeris feme amp;nbsp;fuccuspor' tulacac.Item ad ueflicae ulcera amp;nbsp;renum:quoniam urinam cicnt.

Migdalpamarp radicu dccoclu Cute in facic corrigit.Colcrcq; hilariore facit.

Vees ipf p fomnum ficiunt amp;nbsp;auiditatcm urinam amp;nbsp;mefes cicnt capitis dolori iUiniuntur maxime in febri ad ebrietatem iaccto amp;nbsp;tofaceo amp;nbsp;aq fextario fanguinc fiftunt Cum amilo amp;nbsp;menta letargicis Comitialibus profunt capite pcrundto epi' nidfidas fanat e uino uctere ulcera putrefcentia Canum morfus cum mellc amp;nbsp;furfu' res ex facic ante fotu préparata.Item locineris amp;nbsp;renum dolores ex aqua pote amp;nbsp;fçpe ex cligmata cum refîna tcrebymhina Calculofis amp;nbsp;d.fficili urinç in pa(To amp;nbsp;ad pur' gandam cutem in aqua mulfa tritp funt Efficaces: profunt eligmatc locineri tuffi amp;nbsp;collo CÛ clllifpaco modice addito amp;nbsp;melle fumitur nucis aucllanp magnitudo.Aiût quinis fere pracfumptis ebrietatem non fentirc potores uulpcfq; fi ederint cas nec contingat in uicino aqua labere meriminus ualcnt in remediis dulces amp;nbsp;hac tamen purgant amp;nbsp;urinam cicnt recentes flomachum implcnt.

Vcibus grçcis cum abfcynthn femine ex aceto fumptis morbus regius fanari dicitur.Itc tufis fanguinis rcicdtio.Iic illitis per fe uitia fedis amp;nbsp;priuat iC6dilomata

\'ccs luglandes grçci a capitis graucdincappcllauerc.Etcni arborum ipfarum foliorumq ; uirus in Cerebrum penetrat hoc minore momento: fcd incibis nuclei ficiunt.Sutautc recentes lucundiores ficcp uinofiores amp;nbsp;Aomacho lutilcs d.fficilcs concoctu dolorem capitis inferentes tufficntibus inimicp amp;nbsp;cuomituris leiunis aptç tenefmo folo.Trahunt cni pituitam epdem prpfumptac ucnena hebetant Ite angina cum ruta amp;nbsp;oleo aduerfantur cçpis Icniuntq; eai^ fapore.Aurium iflamationi impo' nunturcu mcllis exiguo amp;nbsp;ruta iTiamifamp; luxatis eu cppaautc amp;nbsp;falc amp;nbsp;meile Canis bominisq ; morfui putamine lugladis nucis dens Cauus inuritur. Putatu Cobuflu

ocr page 482

tritumq; in oleo aut umolEintium capite perfleto nutrit capillum Ad aHopctias co fic utuntur. Qiio plurcs quis nuces ederit hoc facilius tincas pellit quae per ucteres funt nuces Cancrcnis amp;nbsp;carbunculis medetur. Item fuciUatis certex lugladu liehe' num uitio amp;diffintericis prodeft. Folia trita cum aceto aurium doloriJn Gndbuari' is mithridatis maximi regis dciudi cu pompcius iucnit in pcculiari Commentario ipfius manu copofitioncm atidoti e duabus nucibus ficcis. Item ficis totidc amp;nbsp;rutç folns.xx.fimul tritis addito falis grano 6:qui boc ieiunus fumat nullum uenenum nociturum illo dic Contra rabiofi quoq:cais morfus nuclei a leiuno bominccom manducati illiticp prpfcnti remedio effe dicutur.

Vces aucllanc capitis dolore ficiunt amp;nbsp;iflationcm ftomacbi amp;nbsp;pinguedinem corpori coriferunt plusq fit ucrifimile Tolle amp;nbsp;diftillaticni medentur Tuffi quoqi ueteri tritpin aqua mulfa pote quidam adnciunt grana piperis. Alii e padb bibunt.

Iftacea eofdcufus babctiquos pinci nuclei prêter qupad ferpetium idtus fiuc edantur fiuc bibantur.

Aftanep uebementer fiflunt ftomoebi amp;nbsp;uentris influcfliones Aluum cient fanguinem exercitibus profunt Carnes aliit.

IliqUÇ recentes ftomaebo tutilcs aluu foluunt.Ecdcm ilccatç fiflut flomaehoq;

utiliores fiunt. Vrinam cient Syriacem in dolore ftomachi filitcrnas inaqua fcxtariis decoquuntur.Quidam ad dimidium cumq3 fuccum bibunt.

Vdor uirrae Ccrni arboris lamina candente ferrea excep tus non contingente ligno illitaq; inlc ferrugo incipientes lichenis fanat.

Rbutus fiuc uuedo fruclu fert difficile cccccftioni amp;nbsp;flemaelio iuutilem.

Aurus cxcalcfidcriam natura habet amp;nbsp;foliis amp;nbsp;cortice amp;nbsp;hiccis. Ite dcccdlum eius maxime foliis prodere uuluis amp;nbsp;ucfficis ccnucnit. Illita ucro ucfparum (cabronumcp amp;nbsp;apum. Ite ferpetium uencnis rcfiftunt maxime fcpis dipfadis amp;nbsp;ur per c profunt amp;nbsp;mentibus feminarum cum oleo cocta cii polen ante que tenera funt trita illationes oculorum cum ruta tedium eu roûceo capitis dolores auteu Irino: quin amp;nbsp;Comanducata atep deuorata per triduum tetra liberant atuGi Eade a fufpi/ riis trita cii meile.Certex radicis caucdus grauidislpa radix calculos rupit locincri proded tribus obolis in uino odorato pota.Folia pota uomitiones meuent Baccae menfes trahuntappcfita tritp uel pote tufim ueterem SCortopnoeam fanant binae dctracflo cortice amp;nbsp;in uino pote. Si amp;nbsp;febris fit ex aqua aut digmate ex aqua mulfi : aut ex paffo decode profunt amp;nbsp;ptificis eodem modo amp;nbsp;omnibus ihoracis reumatif mis Nam excoquunt pituitam extrahunt. Aduerfus fcorpiones quaternae ex uino bibuntur.Epinididas ex oleo illite amp;nbsp;lentigines amp;nbsp;ulcera manantia et ulcera oris amp;nbsp;furfures cutis prurigine fuccus baccaxe cmcd.it et ptyriafim aurium dolori et graut' tati iflillatur-Cum uino uctere et refaceo perundes eo fugiunt ucnenata omit pdc et contra uenenateru idus potus maxin'caute cius laurus quç tenuiora folia habet et bacce cuin uino fcrpcntibus et fcorpionibus et araneis rcfidunt ex oleo et aceto il' liniuntur et lient locincri gangrenis eu meile Et in fatigatione etiam autpfridione fucco eo perungi uitro adiedo proded. Sunt qui celeritati partus multum conferre putent radice acetabuli mefura pota in aqua (fficatius recentem q aridam. Quidam aduerfus fcorpionum idus decem baccas dari lubcnt potui.Item et in remedio uuç lacentis quadrantem pondo baccarum foliorumq;decoqui iaque fextariis tribus ad tertias eam calidam gargarizare et in capitis dolore impari numero baccas cum oleo conterere et calefacere.

ocr page 483

Auras dclpbicç folia tria olfitaq; fubindc pcflilcntic contagio prcbibcnt tato magis fl et urantur.Olcum ex dclpbica ad cerata acopuirq; ad pnfnehoncs difcuti/ endas neruos laxandes lateris deletes febres frigidas utile elt. Ide auriü dolorem in mali punici Cortice te pcfidium folia deceefta ad tertias partes aqupuua cohibent gargarizatione pota alui dolores intcHinoruirq; Tenerrima ex bis trita tn uino pa^ pulas pruritufq; illita noctibus proxime ualent Caetera laurorum genera.

Aurus alcxandrina fiue Idea partus celeres ficit radicc pota trium denarioru podere in uini dulcis cyatis tribus.bccundas cti apellit mcfefq;eodc medo pota.

Aphnoidis fiuebis nominibus qupdiximus filu cflris laurus prodcR.Aluum foluit ucl rcccnti folio.ucl arido dragmis tribus cum tale in bydromelite maducata pituitas extrahit et folium et uomitus flomacho iutilc.Sic et baccp gnc dcnç purga' ticnis caufa fummuntquot;-

Yrrus fatiua candida mius utilis cH medicinae q nigra. femecius medef fan' guinem cxcrcätibusltcmcotra funges i uió potu odorem cris Cemendat ucl pridic comanducatum.Itc apudmcnandrum finariftofi hoc edunt Datur amp;nbsp;diffin' tcricis denarii pondere in uino Vlcera difficilia m extremitatibus corporis fanat eu uino fuflerucfadlum impoitur lippitudini cum polenta amp;nbsp;cardiacis in mamma fi' niftra amp;nbsp;cotra fcorpionificftus in mero amp;nbsp;ad iiefhcc uitia capitis deleres amp;nbsp;pgylopas antequam fuppurent. Ite tumoribus cxcmptisqt nucleis i uino uetere tritum erup' tionibus pituit p Succus feminis aluum fiitit urinam cict.Ad eruptiones puilularu pituitçq;cû Cera illinitur amp;nbsp;contra ph.ilangia capillumdenigrat Icuius fuccus.Oleu cft ex eadetT i myrto amp;nbsp;uinum quo nunq iebriatur. Inueteratum fiibt aluum amp;nbsp;fto' machum tormina fanat Fafhdium abigit.Foliorum arctium farina fudores cchibamp; infparfa uel in febri utilis amp;nbsp;cçliacis amp;nbsp;procidentiç uulua^ fedis uitiis ulceribus na' nantibus igni facro fotu capillis fluctibus furfuribus. Ite alus eruptionibus abuftis additur in medicamcta quç lepras uocant.hadc decaufa olcun: ex his elficacissimu ad ea que in humore funt:tang in orc amp;nbsp;uulua.Folia ipfa fungis aduerCantur trita ex uino. Cum ccra uero articularibus incrbis amp;nbsp;collectionibus. Eadem i uino decocta diffintcricis amp;nbsp;hydropicis potui dantur.Siccantur in farina quçifpargitur ulceribus aut bcmoroidc purgant amp;nbsp;lentigines pterigia amp;nbsp;parofcia cpmithda condilomata teftes tetra ulcéra Item âbufta cum cerato ad aures prurulccas amp;nbsp;foliis crematis utûf amp;nbsp;fucco dece cto coburuntur amp;antidcta.Itc cauliculi flore dcccrpti amp;in fictili nouo operto Cremati in furno deinde tritt ex uino amp;nbsp;ambuftis foliorutn Cinis medetur inguini ne iturn efeat ex ulcere fatis eft furculum tatu myrti habere fe eu no ferro nee terra Contactu.'

Yrtidanum diximus quomodo ficrS Cuulup prod eft appofitum fotu amp;nbsp;illitu multo cfficatius amp;nbsp;corticc amp;nbsp;folio ex femine exprimitur bC foliis fuccus:mollif fimis m pila tufis affufb paulatim uino auffero Alias aqua cçlefti atqiCtiam expreto utuntur ad oris fedifq; ulcera uuluae amp;nbsp;ucntris capillorum nigritiam mammillaru perfufioncs purgationum lentiginum amp;nbsp;ubi conftringcndum aliquid.

St myrtus filueflris fiue oxymirfine fiuc camcmyrfinc baccis rubentibus amp;nbsp;breuitate (htiua diftat. Radix eius tn honore cft decocta uino adlienu dolores pota amp;nbsp;difficili urinp prçcipucqi crafTç amp;nbsp;grauitcr olenti.Morbo regio uuluai^purgationi trita cum uino Cauliculi quoqiicipientes asparagorum inodo in cibo fumptifed in Cincrc cocti.Semen cum uino potum aut oleo aceto cauliculos frangit. Ite in aceto amp;nbsp;rofacco tritu capitis deleres fedat amp;nbsp;potum merbu regium Cafter oxymirfinein

ocr page 484

myrti foliis$ acutis :ex qua fiunt rurisfeopç rufeum uocauit ab eofdé ufus.Et baete' nus fe babent medicinç Vrbanarum arbora.Tranfeamus ad filueftres.

E SILVAEQVIDEM HORRIDIOR q; naturç facies medicinis carent facra illa parente rerum omium nuCq non remedia difponcte bomini ut medicina fierce etiam folitudo ipfhfcd ad fingula iHius difcordiçatq; co cordip miraculis occurfantibus.Quercus amp;nbsp;olea tam pu naci odio diffident ut altera in alterius fcrobc depacta emoriatur. Quercus ucro amp;nbsp;luxta nuce luglandc peint tialia amp;nbsp;brafficç cum ulte odia ipfum olus quo uitis fu gatur aducrfum cyclamion amp;nbsp;origano arcfcit . Quin amp;nbsp;annofas lam amp;nbsp;quae fternantur arbores difficilius ccdi ac celerius marcefcere traduntfi prius manu q ferro attingantur pomoru oneraa lumetis ftatim fcntiri ac nifi prius often datur bisquis pauca portent fudare illico.

Erul^afinis gratissime funt in pabulo. Caeteris ucro lumcntis praefentaneo ucncno. Qua de caufa id animal libero patri affignatur: cui amp;nbsp;ferula furdis ctia reru fua cuiqi funt uenena: ac minimis quocppbylira coci amp;nbsp;poline nimium falcm cibis eximunt prpdulcium faftidium fal temperat Nitro fp aut amarç aquç polenta addita mitigantur ut intra duas boras bibi poffint: qua decaufa in faccos uinarios additur polenta. Similis uis rbodip Cretae amp;nbsp;argillp noftrati concordia ualcnt cum pix oleo extrahitur quando utrunqi pinguis nature eft. Oleum folum calci mifcctur: quonia utrunqiaquas odit. Gummi aceto facilius eluitur atramentum aqua Innumera alia prçtcrea que luis locis dicetur allidua binc nata mcdicina bçc fola naturae placuerat efle remedia parata uulgo iuentu facilia ac finc impendio:ct quibus uiuimus.poftea fraudes hominum amp;nbsp;ingenio^ capturp officinas inuenerc iftas: in quibus fua cui$ bommi ucnalis promittitur uita. Statim compofitioncs amp;nbsp;mixturae inexplicabiles decantatur /Arabia ate, India in media cxtimantur ulceriquç paruo medicina a rubro mari iputat .Cu remediauera quottidic paupcrimus qfep cenet Na fi ex orto petatur aut herba uel frutex queratur nulla artium uilior fiat. Ita cft profecto magnitudine populi. Ro. perditi ritus uincendoq; uicfti fumus paremus externis amp;nbsp;una artium iperatoribus quoqiiperat.Ve^ de bis alias plura.

Othon herba Itcmqipgyptia codé nomine alias amp;nbsp;fyrticam arborem diximus fuis locis bec lothos quç faba grçca appellatur a noftris.Aluû baccis fiftit-Ra menta ligni decocta in ui6 profunt diffintericis menftruis uertigini Comitialibus cohibent amp;nbsp;capillum mirum bis ramentis nihil ede amarius fru(ftu$dulcius Fit amp;nbsp;exfeobe eius medicamentum ex aqua myrti decocta fubacftaac diuifain paftillis diflintericis utilissimum pondere uidtoriati cum aquae cyatis tribus•

Lans intrita duritias quas cacbete uocat cu falfa axungia fanat uehementiores lichenas.In omnibus cortex ipfe corticicp tunica fubiecfta.Fifc decocta luuat ccliacos amp;nbsp;diffintericis illinitur uel ipfa glans. Eadé refiftit Icrpcntium idfibus reumatifmis fuppurationibus folia ÓC bacee uel cortex uel fuccus decoóti profunt cotra toilica cor tex illinitur decoctus ladle uaccino ferpentis plagç datur amp;nbsp;ex uino diffintericis.

Adem amp;nbsp;111Cl uis Coccum ilicis uulncribus recentibus ex aceto iponitur epi/ phoris ex aqua oculis luffufis fanguine inftillatur.Eftauté genus ex eo In attica fere

ocr page 485

amp; afia nafccns celerrimeiuermiculu fe mutans : quod ideo Icolitiu uocant iprobantqi principalia eius gen era diximus.

Be pauciora genera gallp fecimus folidam perforata. Item alba nigram maiore minorcm uis omnium fimilis optima commagena excrefcctia i corpore tollut profunt gingiuis uup oris exulcerationi crematp amp;nbsp;uino cxtidlp cpliacis diffintericis Illiniuntur paronicis ex meile amp;nbsp;unguibus fcabris ptericis ulceribus manantibus condilomatis uulneribus quç pbagadcnica uoqntur. In uino aute decoeftç auribus inftillantur oculis illiniuntur aduerfus eruptiones panos cum aceto.Nucleus com' manducatus dentitium dolores (edat. Item intertugines amp;nbsp;abufta immature ex bis cx aceto pote liene confumunt.Ecdem crematp amp;nbsp;aceto falfo cxtindt p menfes fiftunt uuluafq; procidetes pote omnes capillos denigrat.

Ifcum e robore prçcipuum diximus amp;nbsp;baberi amp;nbsp;quo coficcretquot; modo Quidam contufum in aqua decoquunt:donec nibil innatet. Quidam commanducatos acinos expuut cortice optimum quod fine cortice e quoqi leuissimum extra fuluum intus porraceum nibil cft glutinofius emollit difcutit humores ficcat ftrumas cum refina amp;nbsp;Cera panos mitigat omnis generis Quidam amp;nbsp;galbanum adducunt pari pondere finguloy : eo modo quo amp;nbsp;utuf ad uulnera unguiu fcabritias expolit fi fep/ tenis diebus foluantur nitroq; colluatur. Quida id religione cfficatius fieri putant. Prima luna collegium e robore fiue ferro fi terram non attigerit Comitialibus me' deri conceptum feminarum adiuuare:fi omnino fecu habeant. Vlcera comanducata ipofituqiefficacissime fanari roboris pillula. Ex adipe uero urfino allopetias capillo replet.

'Erri folia amp;nbsp;cortex amp;nbsp;glans ficcat collectiones fuppurationefq; fluctioes fiftit torpentes membrorum partes corroborat Decoctum cius fotu cui amp;nbsp;in fedc ex' pedit ficcandi aftringendi partibus.Radix Cerri aduerfatur fcorpionibus.

Vberis cortex tritus ex aqua calida potus fanguinem fluentem amp;nbsp;ex utralibet parte (iftit.Eiufdem Cinis ex uino calido fanguine excreatibus magnopc laudatur.

Agi folia maducantur in gingiuay labioyq iuitiis calculis glandis faginep Ci' nis illinitur.Id cu meile allopetiis.

Vprpfli folia trita ferpetibus iponuntur amp;nbsp;capiti cu polenta fi a fole doleat. Ite ramici qua decaufa amp;nbsp;bibuntur. Teflium quoqi tumori cum Cerato illiniuntquot; capillum denigrant cx aceto Eade trita cum duabus partibus panis mollis fedat pii' lulpaduerfus ferpetium icftus bibutur: aut fi eiiciatur fanguis collecftioibus illiniut Ramici quoq itenere tufe cu axungia amp;nbsp;lomento profunt.Bibuntur ex eadem caufa parocidi amp;nbsp;ftrumpeum fhrina iponuntur.Exprimitur fuccus tufis cum femine:qui mixtus oleo caliginem oculoi ^aufert.Item uicftoriati pondere in uino potus illitus qicum fico ficca pingui exemptis granis uitia teflium fhnat.Tumores difcutit amp;nbsp;cu fermento ftrumas. Radix cu foliis trita potaqiueffiep amp;nbsp;ftrangurip medetur amp;nbsp;c6tra phalangias.Ramenta pota menfes cient Scorpionum icftibus aduerfantur.

Edrus magna qua cedroclatcm uocant dat picem quae cedria uocatur dentium doloribus utilissima. Frangit cni eos amp;nbsp;extrahit dolores fedat. Succus ex ea quomo fieret diximus magni ad lumina ufus in capitis dolorem iferramp;. Defuncta corpora Incorrupta coferuat.Viuétia corrumpit.Mira diffcrctia cum uita auferat.Spiritibus defuneftisq; pro uita fit Veftcs quoqi corrumpit amp;nbsp;animalia necat. Ob hoc no céfca in anginis hoc remedio utendum ncqi in Cruditatibus quod fuafcre aliqui Guftu dentes quoq; colluere ex aceto in dolore Timuer iuel grauitati aut ucrmibus auriu inftillari.Portctum eft quod tradunt abortiuu fieri. Inuenere ante perfufa uirilitate

ocr page 486

lt;?~r

ptytiafis eo perungere non dubitauerim. Ite prurigines Suadent amp;nbsp;cotra uenenum leporis marini bibere in pafTo- Facilius in elephantia fi illiniantur ulcera fbrdida amp;nbsp;excrefccntia. In bis auctores quidem amp;nbsp;oculos albugines caliginesq; inunxere eo amp;nbsp;contra pulmonis ulcera cyatu eius forberi lufferunt.Item aducrfus tineas fit ex eo amp;nbsp;oleum:quod pyrfelcon uocant uebemetioris ad omnia eadem ufus cedri fcobe Scr pentes fugari certum eft Item baccis tritis cu oleo fi qui perungantur.

Edrides hoc eft frutices cedri tuffim fanant.Vrinam cicnt aluu fiftunt Vtiles ruptis c6uulfis fpafticis ftrangurip amp;nbsp;uuluis admoti. Contra lepores marinos eade qu, fupra collectionibus iflamationibus$.

E galbano diximus neq; humidum ncq i aridu probatur: fed quale docuimus per fe bibitur ad tuffim ueterem fufpiria rupta Conuulfa Imponitur fciati/ cis lateri doloribus panis furunculis corpori ab offibus recedenti ftrumis articuloru nodis detium quoqi doloribus. Illinitur amp;nbsp;cum mellc capitis ulceribus prurulentis Infunditur auribus cum roEcco aut nardo odore Comitialibus fubuenit amp;nbsp;uulufrin ftrangulatu:uel in ftomachi defectu abortus non exeuntes trahit appofitu uel fuffi' tu.Item ramis ellebori circumlitum atq; fubiectu ferpentes nidore urentium fugari diximus fugiunt amp;nbsp;pcrundlos galbano medetur amp;nbsp;a fcorpione percuffis.Bibitur in difficili partu fabp magnitudine in cyato uini uuluasqi couerfas corrigit Cu myrrha autem amp;nbsp;in uino mortuos partus extrahit.Aduerfatur amp;nbsp;ueneis maxic toxicis cum mirrha amp;nbsp;in uio ferpentes oleo amp;nbsp;fpondilio mixto tactu necat nocere urinpexiftiat

Imilis ammoniaci natura atq; lachrymp probando ut diximus mollit calefacit difcutit diflbluit.Claritati uifus in colliriis conuenit pruritum Cicatrices albugines oculoi ^ tollit dentium dolores fedat efficatius accenfum. Prodeft dipnoicis pleure/ ticis pulmonibus uefficis urinç cructe lieni fciaticis potu Sicamp; aluu foluit articulis amp;nbsp;podagrp cum pari podere picis aut cerp amp;nbsp;rofaceo coctum maturat panos extrahit clauos cum mellc:fic amp;nbsp;duritias emollit lieni cu aceto amp;nbsp;cera cypria uel rofaceo effi/ cacissiine ipoitur laffitudincs perungi cum aceto amp;nbsp;oleo:exiguoq ; nitro utile-

T ftyracis natura in peregrinis arboribus diximus placet praeter quae diximus maximepinguis purus albicatibus fragmetis. Medetur tuffi faucibus pectoris ui/ tus uuluae prpclufp duritia ue laboranti ciet menfes potu:appofituq;aluum mollit. Inuenio potu modico triftitiam animi refolui largiorecontrabi.Sonitusauriu eme' dat ifufuin ftrumas illitum ncruoruq; nodos aduerfatur ucnenis quç frigore nocet. Ideo amp;nbsp;Cicutp.

Pondilion una demoftrandu.Infunditur capitibus frenetico?^ amp;nbsp;Ictargicoru.

Item capitis doloribus longis cum uctere oleo bibitur amp;nbsp;in iocinerum uitiis morbo regio Comitialibus ortopnoicis uuluarum ftragulationi: quibus amp;nbsp;fuffitu prodeft.Aluu mollit.Illinitur ulceribus quç ferpunteum ruta.Flos auribus pruru/ lentis efficaciter ifunditur: fed fuccus cum exprimitur itegcndus cft:quoniam mire appetitur a mufcis amp;nbsp;fimilibus-Radix derafa amp;nbsp;in fiftulas coniecta callum eay dcro/ dit:auribus quo$iftillatur cu fucco.Datur amp;nbsp;ipfa conra regiu morbu amp;in locineris uitio amp;nbsp;uuluai^capillos crifpos facit peruncto capite.

Aenos fiue phagos fiue brion amp;nbsp;in gallia ut Indicauimus nafeitur uuluis infi detium utilis. Itcm genibus amp;nbsp;fcminu tumoris mixtus nafturtio amp;nbsp;aquf falfp tritus. Cum uino aute amp;nbsp;refina ficca potus urinam pellit celerrime hydropicos lanit cum iuniperis amp;nbsp;uino tritus ac potus.

Herebynthi folia amp;nbsp;radix collectionibus iponutur.Decoctu eorum ftomaebu firmat.Seme in capitis dolore bibitur in uino amp;nbsp;contra difficultate urinp uctre

ocr page 487

kuiter emollit.Venere excitat.

Iceç amp;nbsp;laricis folia trita amp;nbsp;in aceto décoda dentiu dolori profunt.Cinis cortici intertrigini et ambuftis potus aluum fiftit urinam mouct fuffitu uuluas cor' ngit.Piceç folia priuatim iocineri utilia funt dragmac pondere in aqua mulla pota. Siluas eas dumtaxat quç picis refinpq , gratia radantur utilissima cfTe ptyficis aut qui longa egritudine non recolligunt uires.Satis conflat et illum cpli aera plus ita q na' uigationepgyptia proficere plus g ladis herbidos per montium çftiua potus.

Hamepitis latine aiuga uocatur dicitquot;q; propter abortus ab aliis tus terrç cubi/ talibus ramis flore pinus amp;nbsp;odore Altera brcuior amp;nbsp;incurua.Tertia eodem odore:amp; ideo nomine quoqi paruula albior amp;icurua fimuldigitali foliis (cabris exilibufalbis in petris nafcens.Ornés berbç: fed propter cognationé nominis no différendç.Pro' funtaduerfus feorpionu idus.Item locineris illitç cum palmis aut cotoneis Reni' bus amp;nbsp;ueffieç decoctum earû cum farina ordeacca morboq; regio amp;nbsp;urine difficulta' tibus ex aqua decoctç bibuntur. Nouissima contra ferpctes ualet cum melle. Sic amp;nbsp;appofita uuluas purgat.Sanguinem denGtum extrabit pota.Sudoref facit perudis ca peculiariter renibus utilis eft. Fiunt amp;nbsp;ex ea hydropicis pillulae cum fico aluum trahentes lumborum dolorem uidoriati pondere in uino fanat amp;nbsp;tuffim recentem Mortuos partus ex aceto coda amp;nbsp;pota eiiccre ftati dicif.

T pityuifia fimili de caufa dicitur.quam quidemin tytimalli genere numerant Frutex eft fimilis piccy flore paruo purpureo Bilé amp;nbsp;pituita per aluu dctrabit. Radix decodi emina aut femis lingula in balanis folia i aceto décoda furfures cutis ernedat. Mamas quoq i mixta rutadecodo amp;nbsp;tormina amp;nbsp;ferpcntiu idus amp;nbsp;in totum collediones icipientes.

Efinam ex fupradidis arboribus gigni docuimus amp;nbsp;genera cius amp;nbsp;nationes i ratione uini:ac poftea in arboribus. Summçfpeties dup ficca amp;nbsp;liquida. Sicci e pinu amp;nbsp;picca fit liquida.Therebynto larice lentifco CuprpfTo.Nam amp;nbsp;hp ferunt in afia amp;nbsp;Syria Falluntur qui eandem putant ede e picea atq; larice. Picea cni pingue amp;tyrfi modo fuccofam fundit. Radix gracilem ac mellei coloris uirus redolentem Mcdici liquida raro utuntur amp;nbsp;in nouo fere larice propter tuffim ulceraqi uifccrum: nec pinea magnopere in ufu.Cptcris no nifi codis et coquendi genera fatis demon/ ftrauimus in arboru differentia.Placet therebyntina odoratissima atq; leuissima na tionum cypria amp;nbsp;fyriaca utraqi mellis attici coloris.Sed cypria carnofior eradior fic' ciorq;.I n licco genere quprut ut fit candida pura perlucida In omni aute ut motana potiusq campeftris.Item aquilonia potiusq ab alio ucnto refoluitquot; refina ad uulne^ ufus et malagmata cu oleo in petigines.

Mygdalis amaris natura in mededo contrahere uulnera purgare difcutcre coP Icdioncs Ite pedoris uitia.

Hercbyntina illinitur eadem calida mébrorum doloribus fpafmatilq; in fble euellitquot; et totis corporibufmargonu maxié crura a gracilitate emedanda fpatiis ita hxatium cute per fingula membra capatioraqi ciborum facienda corpora.

Roximum locum obtinet e Icntifico. Ineft ci uis aftringendi mouct amp;nbsp;ante epteras urinam.Reliqupuentrem emolliunt cruda cocoquunt Tuffim uetere fedant uulupboncra extrahunt etiam fuffitp priuatim aduerfantur uifco :panos et fimilia cu fcuo taurino et mclle fanat palpebras lentifcina comodissime replicat fradis quoq; utilissima et auribus prurulcntis. Ite in pruritu geitalium pineacapitis uulneribus optime medetur.

Ix quo$unde et quibus conficeretur modis indicauimus et eius duo genera fpidum liquidumq fpifTarum utilissima medicinç.Brutea quoniam piguiffia

ocr page 488

amp; rcfmofissima utrafq; prçbet utilitates. Cb id magis rutila g cçtcrç.Id eni quod in bochdiiciunt ex arbore mafcula meliorem efle no arbitror ponc itclligi picis natura cxcalefacit explet aduerfatur.Priuatim ceraftc morfibus cum polcta.Itcm anginp cu meile diftillationibus amp;nbsp;fternutamctis pituitas auribus ifunditur cû tofaceo Illinit cum Cera. Sanat licbcnas aluum foluit excreationcs peeftoris adiuuat cligmatc aut illitas tonfilis cum melle Sic amp;nbsp;ulcera purgat explet cum uua palla amp;nbsp;axungia Car' buculos purgat amp;nbsp;putrefcctia ulcera Quf uero ferpunteu pineo cortice aut fulpbu' re pbyfici cyati menfura quida dederunt amp;nbsp;contra ueterem tuffim ragbadas fedis amp;nbsp;pedum panos$ amp;nbsp;ungues fcabros emendat uuluae duritias amp;nbsp;conuerfiones odore. Item Ictargicos flrumas cum farina ordeacea amp;nbsp;pueri ipuberis urina decocta ad fup' purationc perducit amp;nbsp;ad allopetias ficca pice utuntur.Ad mulieru mammas brutca ex uino fufferucfacfta cum polline farraceo g calidissimis impofitis.

Iquida pix oleumq ; quod piffeleo uocat quemadmodu fieret diximus Quida itc2^decoquunt amp;nbsp;uocant palmipiffam liquida anginp perunguntur intus amp;nbsp;luuat aurium dolores claritate oculo^ oris circumlitiones fufpiriofis uuluis tuffim uetere amp;nbsp;crebras excreationes pecftoris fpafmos tremores opiflonos paralyfis neruoru do lores praeftantissimum ad lumcntorum amp;nbsp;Canum fcabiem.

Stamp; pinhfpbaltos mixta bitumini pice naturaliter ex appolornatarum agro Quidam ipi mifcent prçcipuum ad fcabiem peco;yc remedium:aut fi fptus mammas Ifferit Matui/:optimu ex eo quod cu feruct inatat.

Opiffa eradi nauibus diximus cera marino fale macerata.Optima bpe a tyroci' nio nauium Additur autem in malagmata ad difcutiendas collectiones.

Eda decoCta in aceto dentium dolores efficaciter colluunt.

Entifci amp;nbsp;arbor amp;nbsp;feme amp;nbsp;cortex amp;nbsp;lacbryma

urina cient aluu fiftunt. DecoCtum eo^ ad ulcera qup fcrpunt fetu illinitur In bumidis amp;nbsp;igni facro gingiuas colluunt.Folia dentibus dolore atteruntur mobiles decocCco colluuntur. Capillum tingit lacbryma fedis uitiis prodeft: cum quid fic^ cari excalefieri ue opus fit decoCtum amp;nbsp;c lacbryma ftomacho utile ruCtu amp;nbsp;urinam moucns:quod amp;nbsp;capitis dolori eu polcta illinitquot; folia tenera oculis iflamatis illiniut

Aftice lentifa replicatis palpebris amp;nbsp;ad extendendam Cutem in facie amp;nbsp;reug/ mata adbibetur amp;nbsp;fanguincm reiicietibus tuffi ueteri amp;nbsp;adomnia quç uis.Medetur amp;nbsp;attritis partibus fiue oleo e femine cius fado ceraeq; mixto fiue foliis ex oleo de/ codis fiue cum aqua utilia foucntquot;.Scio Democratem medicum in ualitudine con fydip.M. Scruilii Cofularis filip omne curationem auftera recufantis diu efficaciter ufum lade capray : quas letifco pafeebat.

Latani aduerfantur ucfpertilionibus pillulç ea:yc in uino pote.iiii.podere om nibus ferpentium amp;nbsp;fcorpionum Vcncnis.Item ambuflis tufe cum aceto acri magisqi fciIliceo fangume fidunt amp;nbsp;lentigine amp;nbsp;Carcinomata malan driafqiueteres addito meile emendat folia autem amp;nbsp;cortex illiniuntur colledionibus:amp; fuppurati/ onibus et decodum eoi^/Cortex aute in aceto dentium rcmcdiu cR folioy tenerrima in uino albo décoda oculo^ lanugo follow amp;nbsp;auribus et oculis lutilis cinis pullulai^ fanat ambufta igni uel frigorc.Cortex c uino fcorpionum idus reflringit.

Raxinus quam uim aduerfus ferpcntes haberet indicauimus.Scmé foliis eius ined quod medentur locineris amp;nbsp;late?/:doloribus in uino aquam quae fubit cutem extrahunt. Corpus obefum leuant honere fenfim ad matic reducentia hifdem foliis

ocr page 489

cum ume tritis ad uirium portione Ita ut puero quinq; folia tribus cyatis dilluatur robuftioribus.vii.folia qnis cyatis uini.Non omittendum ramenta cius et fcobem a quibufdam cauenda prcdici.

Ccris radix contufa uino iocincris doloribus utilissime imponitur'

Opuli albp uuarum in unguetis ufum expofuimus Cortex potus flranguriae fcyaticisqiprodcfl foliorum fuccus calidus aurium dolori- v irgam populi in mau tenentibus Intertrigo non metuitquot;.

Opulus nigra efficacissima habetur que in Creta nafcitur Comitialibus feme ex aceto infundit Illa et rcfinam exiguam qua ututur ad maligmata folia poda gris in aceto decocfla imponutur humor c cauis populi nigrç efflues ucrrucas papu/ lafq; amp;nbsp;attrita odoratu tollit. Populi ferunt amp;nbsp;in foliis guttam ex qua apes propolin faciunt gutta quoq iaquae propolis ex qua remedium efficax.

Lmi amp;nbsp;folia amp;nbsp;cortex amp;nbsp;rami ui habent fpifTandi amp;nbsp;uulncra contrahendi Cor^ tcx utiq; iterior.

Ilia lepras fcdat amp;nbsp;folia ex aceto illita corticis denarii pondus potum in emina aquae frigide aluum purgat pituitaCq; amp;nbsp;aquas priuatim trahit. Imponitur amp;nbsp;collcCT:ionibus lachryma amp;nbsp;uulncribus atnbuflis$ decedo foucre prodeft humor i foliculis arboris huius nafeens Cuti nitorem inducit heiemq; gratiorem praeffat. Cauliculi foliorum primo Vino decodi tumores fanant cxtrahutqi per fiftulas. Ide praedant etilia cortices. Multi corticem Commanducatum uulncribus utilissimu putant. Folia trita aqua fparfh pedum tumori humor quoq;c medulla uti diximus cadratac arboris effluens capillum reddit capiti illitus defluentesq; continet. Arbor tilia Icuius tufa ad cade fere utilis c:atq;olcadcr.Folia autc tatu in ufu amp;nbsp;ad infantiu ulcera in ore amp;nbsp;commaducata amp;nbsp;decocta urina cict mefes fidut illita fanguinc potu detrahunt

Ambucus habet alterum genus magis filucdre:quod grpci meatcfion uocant multo brcuius.Vtriulq; decoctum in uino ucteri foliorum ucl feminis ucl ra' dicis ad cyatos binos potum Stomacho inutile cd aluo detrahens aquam refrigerat etiam inflamationem maxime recentis ambudi amp;nbsp;Canis morfus cum polenta inol/ lissimis foliorum illitis.Succus cerebri collectiones priuatimq; mcbranae:quç circa Cerebrum elf lenit infufus.Acini cius infirmiores g reliqua tingunt capillum poti acetabuli menfura urinam mouent. Foliorum mollissima ex oleo amp;fale eduntur ad pituitam detrahendam bilcmq;ad omnia cfficatior quae minor. Radicis eius decoctae in uino duo cyati poti hydropicos exinaniunt uuluas emolliunt has amp;nbsp;fo' liorum decoctae infidcntium caules teiieri mitioris fambuci in patinis cocti aluum foluunt. Rcfiflunt folia amp;nbsp;fcrpcntium ictibus in uino pota. Podagricis cum fcuo hyrcino uchementer profunt cauliculi illiti Iidem in aqua macerantur ut fparfa ea puliccs necentur.Foliorum decocto fi locus fpargatur mufeae necantur.Boa appel/ latur morbus papularum cum rubent corpora. Sambuci ramo ucrberantur. Cortex intcrior tritus' ex uino albo potus aluu foluit.

Vnipcrus uclantc caetera omnia cxcalefhcit extenuat Ccdride alias fimilis. Et cius duo genera altera maior altera minor.Vtrag; accenfa ferpétes fugat.Seme ftomachi pectoris lateribus doloribus utile Inflationes algorefq; difcutit. Vfus c6/ coquit duritias illita tumores fiftit.Itcm aluum baccis ex uio nigro potis. Ite uctris tumores illitis.Mifcctur amp;nbsp;antidotis oxyporis. Vrinas cict illinitur amp;nbsp;oculus i epi/ phoris. Datur conuulfis ruptis torminibus uuluis fcyaticis cum uino albo potum pillulis quaternis aut decoctis.xx.in uino. Sut q perugat corpus c femic cius in fer/ pcntium ictus.

ocr page 490

Alicis frudtus ante maturitate in araneû'abit. Sed fi prius colligatur fanguinc reucientibus prodeft.Corticis e ramis primis cinis clauum amp;nbsp;callum aq mixta fanat. Vitia cutis in facie emendat.magis admixto fucco fuo. Eft autem bic trium generum. Vnu arbor ipfa exudat gummi modo. Altcrû manat cum flore in pla^a excifo cortice triu digito? ^magnitudine bicquot;ad expurganda qu^obfiftunt oculis.Ite ad fpidanda qupopus funt ciendaqi urina amp;nbsp;ad omnes colleàiones nitus extraben das. Tertius fuccus eft detruncatione ramoru a falce diflillans. Ex his ergo aliquis cum rofacco in calice punico calefactus auribus ifunditut. Item folia codta amp;nbsp;eu cera trita iponuntur. Item podagricis cortice amp;nbsp;foliis in uino decedis foueri ncruos uti lissimum. Flos tritus cum foliis purgat furfures in facie folia contrita amp;nbsp;pota in té' pcrantiam libidinis cobercent:atq; in totum auferunt ufum fppius fumpta.

Merinç nigrç feme cum fpuma argenti pari pondere a balneo illitu pfilot^efl

On multum a Glice uitidiu ufus diflat ut ex folioru quoqi afpcdu.nifi odore gratior edet.Sed grçci ligon uocant alias agnon quoniam matronae tbefmopboriis atbenienfium caftitate cuflodientes bis foliis cubitus fibi fternat. Duo genera eius-Maior arbor eH falicis modo: affurgit minor ramofa foliis cididioribus lanugiofis Primacp album florem cmittit cum purpureo quç amp;nbsp;candida uocatur.Nigra quç ta' tum purpureum. Nafeuntur ucl cu paluftribus campis.Seme potum uini quedam Eporem babamp; Et dicitur febres folucre. Et cu unguntquot; oleo admixto fudore facere: fic amp;nbsp;laffitudincs diffoluerc. Vrinam ciet amp;nbsp;mefes: caput tentat uini modo nam amp;nbsp;odor fimilis : eft iflationes pellunt in iferiora aluum fiflunt hydropicis amp;nbsp;licnibus perg utiles ladis ubertatem faciut aducrfantur ucneis fcrpetiu maxime quf frigus iferunt.Minor efficatior ad ferpentes bibitur feminis dragma in uino uel pofea aut duobus folioi/c tenerrimo?.:. Illmiutur amp;nbsp;utraqiaducrfus araneo^ morfufuelpudis tantum fuffitu quoqi aut Cubftratu fugant uencnata At uenerip rei impetus ihibet eoqi maxime phalangiis aduerfant : quou morfus gcnitale excitat capitis dolorem ex ebrietate fedant cu rofacco flos tencriqicauliculi.Seminis decodum uehemetiore capitis dolore diffoluit potu amp;nbsp;uuluam ctia fuffitu ucl appofitu purgat aluum cum pullcgio amp;nbsp;meile potum uomicas panosq; facile concoquunt tufi cu farina ordeacca mollit lichenas amp;nbsp;lentigines cum aphronitio amp;nbsp;aceto. Semen fanat amp;nbsp;oris ulcera amp;nbsp;eruptiones cu mellc.TcRiu cum butiro amp;nbsp;foliis uitium. Raghadas fedis cum aqua bulitum luxatis cum fale amp;nbsp;nitro amp;nbsp;cera amp;nbsp;feminc amp;nbsp;folio Additur in malagmata neruorum amp;nbsp;podagra.Semé iflillatur in oleo decoctu capiti in lethargico amp;nbsp;freneft Virga qui in manuhabcantaut in cinctu negantur itertrigincm fentirc.

Riccn grçci uocat fruticem non multu ab ilice differente colore roris marini amp;nbsp;pene folio hocaducrfari ferpctibus tradut.

Enifla quoqi uinculi ufum proflat florens apibus gratissimi. Dubito an haec fit quam grçci au diores fpartum appellaucre.Cum ex ea lina pifeatoria facftica' ri docuerim. Et nunquid hanc defignaucrit homerus cu dixit Nauiu fparta diffo/ luta. Nondum eni fuiffe aphrycanu uel fparthum in ufu certu cfl amp;nbsp;cum futiles fi' erent naucs lino tantu no fparto confutas.Semé eius quod grçci codé nomineappel lant.In foliculis fafioloi : modo nafcétium purgat ellebori uice. Dragma amp;nbsp;dimidia pota in aquç mulfç cyatis.iiii.ieiunis Rami fimiliter frodeiaccto macerati pluribus diebus amp;nbsp;tufi fuccum dant fcyaticis utilem cyati unius potu. Quidam marina aqua macerare malunt amp;nbsp;infundere clyHere perunguntur codé fucco .Quidam amp;nbsp;ad ftra' guriam utuntur feminc.Gcnifta tufa cnm axungia genua dolentia fanat.

ocr page 491

Iricem americam uocat leneus fimilcm feopis amerinis fanari dicit ea Carcio/ mata in uino decocta tritaq; cu meile illita'Arbitrantur quida hanc effe tamarix cem fedat lienem.Prpcipua eH fi fuccus eius exprçfTus in uino bibatur.Adeo$ mira bilem eius antipatiam contra folum boc uifcerum faciunt ut affirmamp; fi ex ea alucis facftis bibant fues fine lieneInueniri. Et ideo bomini quoqi fplenico cibum potuqi dant in uafis ex ea fadtis. Graius autc audior in medicina uirgam ex eade fradlam ut neq; terram neq; ferrum attingcramp; fedareuentris dolores aflcuerauit impofita ita ut tunica tincftu$corpori apprimeretur. Vulgus in foelicem arborem eam appellat ut diximus: quonia nibil ferret nec feratur uq. Coryntbus amp;nbsp;qup circa eft gratia bria ea uocat:ciusq;duo genera facit.Silueflre plane fterilem alteram mitiorem baec fere in cgypto fyriaqi amp;nbsp;aoundanter lignofum frudlum maiore galla afpey guftu quo me' dici utuntur uice galle in copofitionibus quas antberafuocat Et lignum aute amp;nbsp;flos amp;nbsp;folia amp;nbsp;cortex in cofdem ufus adbibentur qq remifliora datur fanguine reiicienti' bus cortex tritus amp;nbsp;contra profluuia ^minai^.cpliacis quoqi idem tufus impofitusq; Colledtiones ornés inbibet foliis exprimitur fuccus ad baec eadem amp;nbsp;in uino deco' quutur.Ipfh uero adiedlo mellc cancrcnis illiniuntur. Decodlum eo^ in uino potu impofita cum tofaceo amp;nbsp;cera fedas fic amp;nbsp;epinidlidas fanat. Dentium dolori auriuqi decodlum eoru falutare efl. Radix ad eadem fimiliter folia boc amplius ad ea quae ferpunt imponutur cu polenta.Scmen dragmp pondere altiliu aduerfus pbalangia amp;nbsp;araneos bibitur Cum altiliu uero pingui furunculis iponif efficax amp;nbsp;contra ferpe tium idlus prçterg afpidum: necno morbo regio ptbyriafi lendibufqi decoctu ifufu prodefl abundantiaqi muliei^ fiftit.Cinis arboris ad omnia eade prodeft aiunt fi bo' nis caflrati urinc imifccatur uel in potu uel in cibo uenere finiri. Carbo exeo genere urina ea reflindlus in ubra conditur.Idc cum libeat accendere refoluitur.Magi amp;nbsp;id amp;nbsp;fpadonis urina fieri tradiderut.

Ec uirga fanguinea fplitior babetquot; cortex eius iterior cicatrices quç prçfanauere aperit.

Yleris folia illita fronti capitis dolores fedant. Eiufde feme contritum in oleo ptbyriafis coercet:fcrpcntes amp;nbsp;buc fruticem fugiut baculuq; ruftici ob id ex eo gerunt.

Igufl^ eade arbor eft quç in oriéte Cypros fuofin Europa ufus babet.Succus eius neruos articulos algores iuuat. Folia ubicp ueteri ulceri cum falis mica amp;nbsp;oris exulcerationi profunt.Acini cotra pthyriafim.Ite contra intertrigines uel folia. Sanat amp;nbsp;gallinaceo^ pituitas acini.

Olia alni ex feructi aq remedio funt tumori.

Ederç genera.xx.demoflrauimus. Natura omnium in medicina anceps.Me' tcm turbat amp;nbsp;caput purgat Largius pota neruis intus nocet Iifde neruis adbi' bita foris prodeft- Eadem natura quae aceto ei eft. Omnia geneta eius refrigerant urinam cient potu capitis dolore fedat prpcipue cerebro cotincntiqcerebi ^ mebranae utiliter mollibus impofitis foliis cu aceto amp;nbsp;rofaceo tritis amp;nbsp;decoctis Addito poftea rofaceo oleo Illiniuntquot; autem fronti amp;nbsp;decocto C024 fouetur os caputq; perungit lici amp;nbsp;pota et illita profuntDecoquutur amp;nbsp;contra horrores febriu eruptionesq pituitae aut in uino teruntquot;. Corymbi quoqi poti uel illiti lienc fanant. locinera autem illita trahunt amp;nbsp;mefes appofiti.Succus hederp tedia narium grauioletiamq;emcdat prçci' puealbf latius.Ide ifufus naribus caput purgat.Efficatius addito nitro ifunditur et prurulentis auribus autdoletibus cum oleo Cicatricibus quoqidecorem facit. Ad lienes efficatior alba cum ferro calcfadta.Satisqi cfl acinos fex in uini cyatis duobus fummi.Acini ex eade alba terni in aceto mulfo poti tineas pellunt In qua curatione

ocr page 492

uentri quoq; impofuifTc cos utile eft.

Edera quam crbyfolaru appellauimus baccis aurei colons.xx.in uini fextario tritis ita ut terni cyati potetur aqua quç cute fubicrit p urinam educit. Erafifura tus eiufdem acinos.v.tritos in tofaceo oleo calefacftosqiin Corticc puniceo iftillauit dentium dolori a contraria aure acini qui Croci fuccum habet prçfumpti potu a era/ pula tutos prcftant.Itcm fanguinem excreantes aut torminibus laborantes.

Ederp candidioris nigri corymbi poti fteriles etia uiros faciunt.Illinitur deco/ dtaq; cum uino omniu ulcerum generi etiam fi cacoethes fint lachryma hederp pfi/ lotrum cft pthyriafimqitollit Flos cuiusq; generis tnu digitoy carptu diffintericos amp;nbsp;aluum citam emendat in uino auftero bis die potus amp;nbsp;ambuftis illinitquot; utiliter cu cera denigrat capillum corymbi. Radicis fuccus in aceto potus cotra phalangia pro' defl.Huius quoqi ligni uale fplcnicos bibetes fanari Inuenio.Et acinos tcrut mox comburunt amp;nbsp;ita illiniunt abufta prius pcrfufiaqua calida.Sunt qui amp;nbsp;icidant fucci gratia.ecq; utantquot; ad dentes erofos frangiq; tradunt proximis cera munitis ne ledfr.

Vmmi etiam in hedera queruntur quod ex aceto utilissimu dctibus pmittut

Raeci uicino uocabulo ciflon appellant frutice maiorem thymo foliis ocymi. Duo cius genera flos mafculo tofaceus focminç albus. Ambo profunt diflintericis amp;nbsp;folutionibus uetris in uini auftero ternis digitis florecapto amp;fimiliterbisdiepo to Vlceribus ucteribus amp;nbsp;ambuftis cu Cera amp;nbsp;per fe oris ulceribus fub his nafcitur maximc hypocifis quam iter herbas dicemus.

Idos critranos ab hifdem ap pellatur fimilis hederae coxendicibus utilis e ui6 potus.Item lumbis tatam uim accipi ut fanguine urina detrahat.

Idem chameciffon appellant hederam no attollente fe a terra amp;nbsp;bpe contufa in uino acetabuli mefura licni mcdef.Folia abuftis cu axugia.

Ilax quoqiqui antoporas cognomiatur fimilitudinc bederp habet tenuioribus folus Coronam ex eo faciam impari folioru numero aiunt capitis doloribus medcri.Quidaduo genera mylacifdixere Altei^imortalitati proximu in Cduallibus opacis fcadete arbo^ comitibus alte^ comatibus acino^ ;corymbis cotra ucneata oia efficaciffimis in tantu ut acinoi ^fucco ifantibus fppe inftillato nulla poftea ucnena nocitura.Alte^ genus culta amare amp;i his gigm nullius effecftus illa ce miliace priore cuius lignu ad aures fonarc diximus.

Imilem huic aliqui demamecidam appcllauerut repentem per arbores genicu/ latam amp;nbsp;ipfam. Folia cius lepra purgant. Semen aluum foluit acetabuli men fura In aqua emina aut aqua mulfa Datur ex cadem caufa amp;nbsp;decoctum eius:

Arundinis genera.xxxviii.dcmoftrauimus. Non alitcr cuidentiore illa nature ut q continuis his uoluminibus tractamus. Siquidc barundinis radix contrita amp;i' pofita filicis ftirpem corpore extrahit.item harundincm filcis radix amp;nbsp;quo plura ge/ nera fcciinus.Illaqiin ludca fyriaqi nafcitur odoru unguentoruq; caufa urina monet cum gramine:aut appii femine decocta ciet amp;nbsp;mcnftrua: admota medetur couulfis duobus obolis pota locineri renibus hydropi tufli ctiam fuffitu:magisq; cum refina furfuribus ulcei^qi manantibus Cum myrrha dccobti.Excipitur amp;nbsp;fuccus eius: fitqi clati fimilis.Efficacissima in omni harundincqup proxima radiccctcfficatia gcicula harundo cypria quç donax uocatquot; Corticis Cinere allopctias emendat Ite putrefcétia ulcera. Folia cius ad extrahendos aculeos utuntur efficacibus contra ignes facros : colledtionesq ;omnes. Vulgaris harundo extractoriam uim habet amp;nbsp;rcccns tufa no

ocr page 493

in radice tatum multi enim amp;nbsp;ipfam harundinétradut Medetur amp;nbsp;luxatis amp;nbsp;fpinp doloribus radix in aceto illita.Eadem recens trita amp;nbsp;in uino pota uenerem concitatquot; Harundinû lanugo illata auribus obtudit auditu.

Ognita rcs eftin pgypto barundine papyy prçcipuç utilitatis cum inaruerit ad laxandas ficcandasqi ficulas amp;nbsp;intumefcendo ad introitum medicamentorum aperiendas Cbartaq; fit ex eo cremata inter cauftica eft.Cinis eius ex ui6 potus fom' num facit Ipfa ex aq ipofita callu fanat.

N aegypto quidé nafcitur bebenus ut docuimus. Nee tractamus in medicina alienos orbes. Non omittetur tarnen propter miraculum. Scobem eius oculis unice mederi dicut: lignoqiad cotem trito cum pafTo caligine difcutit.Ex aqua ucro radice albugines oculorum.Item tuffim pari modo dracunculi radicis adiedlo cum melle:bebenu medici amp;nbsp;inter erodentia affumut.

Hododendros ne nome quidc apud nos inuenit latini

rhododaphne uocantaut nerium. Mi:yc folia eius quadrupedum Venenu effe homini uero contra ferpentes pr^fidi uruta addita amp;nbsp;uino pota pecus etia amp;nbsp;caprae fi aquam bibcrint in qua folia ea maduerint mori dicuntquot;.

Ec rhufen latinum nome habet cum in ufum plurimodis

ucniat.Nam amp;nbsp;herba cA: filucAris foliis myrti cauliculisq; breuibufqup tineas pellit amp;nbsp;frutex cxcoriarius appellatur fubrutilus cubitalis craflitudine digitali:cuius aridis foliis amp;nbsp;mali corio Coria perficiutur medici autem rhoicis utuntquot; ad contufa. Item cçliacis amp;nbsp;fedis ulcera autem quae phagadcnas uocant trita cum meile amp;nbsp;illita cum aceto. Decoctum eoru lAillatur auribus prurulentis. Fit amp;nbsp;Aomaticc dccocftis ramis ad eadem qupex moris:fed efficatior admixto alumine Illinitur eadem hydro picorum tumoribus. Rhus quae erithros appellatur fernen eius huius frudlus uim habet aflringendi amp;nbsp;refrigerandi afpergitur pro fale obfoniis aluum foluit:omnesq; carnes fuauiorcs cum fylphio facit.Medetur ulceribus manantibus cum melle afpc' ritati linguç percuffis liuidis defqamatis. Eode modo capitis uulncra ad Cicatrice celerrime perducit Fpminai ^abundantiam fiAit cibo.

Lia efl erithron:quam aliqui crithrodanum uocant:nos rubiam:qua tiguntur lanp pellesq; perficiuntur.In medicina urinam ciet morbum fanat ex aqua mulfa amp;nbsp;lichenas ex aceto illita. Scyaticos amp;nbsp;paralyticos ita ut bibentes laucntur quottidie. Radix femenq; trahunt menfes aluum fiAunt amp;nbsp;collectiones difcutiunt.Contra fer pentes rami cum foliis iponuntquot;. Folia amp;nbsp;capillum inficiunt. Inuenio apud quosda morbum rcgium fanari hoc frutice ctiam fi alligatur fpecTtctur tantum.

lAat ab eo qui aliffon uocatur foliis tantum amp;nbsp;ramis minoribus Nome accepit quod aCane morfis rabiem fcntirc non patitur potus cx aceto adalligatusq; Miru eflcp quod additur faniem confpecto omnino frutice eo ficcari

Inguentibus amp;nbsp;radicula cum ramis prçparatur:quam Aruciumagruels uocari diximus.Medetur morbo regio amp;nbsp;ipa decocta amp;nbsp;lus potu.Item pectoris uitiis urinam cict aluum foluit amp;nbsp;uuluas purgat Quamobrem aureu poculum uocat me' dici pectori cx ea amp;nbsp;mclle prodef l magnifice amp;nbsp;tuffi ortopnep coclearis menfura.Cu polenta ucro amp;nbsp;aceto lepras tollit.Eade cum panace amp;nbsp;capparis radice calcul os frigit pellitcp. Panos difcutit cu farina ordcacca amp;nbsp;uino decocta. Mifcetur amp;nbsp;malagmatis amp;nbsp;colliriis claritatis caufa.Sternutameto utilis inter pauca lieni quoq; amp;nbsp;iocineri eo' dc modo pota denarii unius podere cx aq mulfa fuipiriofis fanat.Sic amp;nbsp;pleureticos amp;nbsp;omnes lateris dolores.

Pochini femen cx aqua frutex amp;nbsp;folia hedera molliora tamen amp;nbsp;minus longis

ocr page 494

uiticulis fcmineacuto diuifo hnuginofo graui odore Canes amp;nbsp;omne^quadruped es necat in cibo datum Rofmarinum eftamp;duo eius genera.Alterum Herile:Alterum qni caulis amp;nbsp;femen refinaceum quod caebris uocatur foliis odor turis radix uulnera fanat uiridis impofita amp;nbsp;fcdis procidentia.Condilomata bemoroidas succus amp;nbsp;fru ticis amp;nbsp;radicis morbum regium amp;nbsp;ea quç repurganda funt. Oculo^ atiem exacuit. Semen ad uctera pedtoris uitia datur potui amp;nbsp;ad uuluas cum uino amp;nbsp;pipere menfes adiuuat podagris Illinitur cum eruina farina purgat etiam lentigines amp;nbsp;qup cxcalc/ facienda funt:aut cum fudor quprcndis illitum Itcm conuulfis.Auget amp;nbsp;lac in uio potum.Ite radix ipQ herba ftrumis cum aceto illinitur ad tuffim cum meile prodeft Cachrif multa genera habet ut diximus: fed h;cquoq;cx rore fupradiólo nafcitur fi fricetur refinofheft. Aduerfatur uenenis amp;nbsp;ucnenatis prêter anguibus fudore mo/ uct.Tormina difcutit lacftis ubertate facit.

Erba fabina brachia appellata a grçcifduc^ generu cH Altera amarici folio filis Altera cuprefTo:quare quidam Crcticam cuprçfTum dixeruntamultis in fuffi tus pro tirc AfTumitur in mcdicametis uero duplicato podere eofdc cffcdlus habere quos cynnamum traditur collectiones minuit amp;nbsp;nomas compcfcit.Illita ulccra'pur' gat partus emortuos appofita extrahit amp;nbsp;fuffitu illinitur igni facro amp;nbsp;carbuculis cu meile amp;nbsp;uio pota regio morbo medef Gallinacei generis pituitas fumo cius herbf fanari tradunt.

Imilis herbp huic labinae cft fcllago ap pcllata legitur finc ferro dextra manu p tunica q finiftra mau exuitur uelut a furante candida ucHe ucHito pureq; lotis nudis pedibus facro faCto priusq legatur pane uinoq ; profertur in mappa noua hac contra omnem perniciem habendam prodidere druidac galloru amp;nbsp;contra omnium oculox c uitia fumum eius prodeffe-

Idem famolfum herbam nominauere nafeentem in humidis amp;nbsp;hanc finiftra manu Icgi a leiunis contra morbos fuum boumq^mee refpicere 1egentem.neq; alibi q in Canali ponere ibicontercre poturis.

Vmmigenera diximusquot;ex his maiores effcdus meliores cuiufq; erut détibus inutiles funt Sanguinem coagulant:et ideo fanguinem reiicicntibus profunt.Item abuflis arterif uitiis lutilcs urina cient arterie uitiis amaritudines hebetant aftriClis eptcrifq; ex amygdala amara et fpiffandiq; uiribus cfficatior habet excalefaCtorias ui' res.Preponuntur autem prunos ct céraforum ac uitium. Siccant illitp ctaftringunt Ex aceto uero ifintiu lichenas fanat profunt et tuffi ueteri.iiii.obolis immixto potis Creduntur et colorem gratiore facere cibo^qiappetentiam et calculofis prodeffe cum paffo pote.Oculorum etiam uulnerum inutilitatibus maxime Conueniunt.

Pinpfgyptip et fpinparabiep laudes iodo? ^loco diximus Et ipfa fpiflat Hrin/ gitq; diHillationes omnes et fanguinis excrcationes mcfiumq ; abundantiam ctianu radiceualentior.

Pinae albae fernen contra fcorpiones, auxiliatur. Corona ex ea impofita capitis dolore minuit.

\'ic fimilis cH fpina illa quam grpei achanthion uocant minoribus multo fo/ liis aculeatis per extremitates et araneos a lanugine obductis:quç collecta etia ucHes:quedam bombicinis fimiles fiunt m oriente Ipa folia uel radices ad remcdia cpiflotoms bibuntur.

Tachatiç fpina fit in çgypto alba nigraqi arbor eft.Item uiridis: fed loge mcli

or cH prioribus fit et in gallatia deterrima fpinofior arbore eft. Semé omium lenticulp fimile minor c tatum et grano et foliculo colligitur autumno ate eoiledtu nimio ualidius fpiffatu. Succus ex foliculis aqua caelelti perfufis mox in pila tufis

ocr page 495

exprimitquot; organis.Tunedenfatur in foie mortariis in paßillos. Fit et ex foliis mias efficax.Ad coria pficienda femine pro galla utuntur folio^ fuccus et gallaticp Aeba' tip nigerrimus improbatur. Item qui ualde ruffus purpurea aut leucopbea amp;nbsp;quae facillime dilluitur Vis fumma ad ipiflandum refrigerandumqieft oculo^ medica' mentis ante omnia utilis.Lauanturicos ufus paftilli abaliis torrentur ab aliis capilli tinguntur fanant igne facy Vlccra qup ferpunt amp;nbsp;bumida uitia corporis collcdtioes articulos contufos perniones pterigia abundatiam mefium in fpminis fiftunt Vul' uam$amp; eçdcm proeidêtes.Item oculos oris ulcera amp;genitaliu.

Vlgaris quo$bpe (pina: ex qua lanae fullomae implentur radicis ufus babet per fpinas quidé multi amp;nbsp;inter odores amp;nbsp;ad unguenta utûtur Illa afpalatam uoeätes eft fine dubio boe nomine fpina filueflrts moriente ut diximus candida magnitu' dincarboris iuftp. Eft amp;nbsp;frutex bumiliorçq; fpinofis in fyriaet rbodio^ infulis:qua alii urei fcptrumalii adypfatcum:fiue dyaziron uocant.Optimus qui minime ferru' laceus rubeus aut purpuram nergens detracto cortice Nafcitur pluribus locis:fed no ubiqiodoratus quam uim babcramp; cçlefti arcu ineo innixum diximus.sanat tetra oris ulcera amp;nbsp;ozenas genitalia exulcerata aut carbunculantia.Itc rbagadia iflationes potu difeutit amp;nbsp;ftrangurias cortex fanguincm reddentibus medetur.Decoctum eius aluu fiftit fimilia prepare filueftrem quoqi putant/

Pina eftappendix appellata;quoniain baccp puniceo colore in ea appedices uo cantur bç crudp per fe amp;nbsp;aridp in ui6 decoóty aluu citat ac tormina copefeunt.

Yrrbacbante baccç contra ferpentium icftus bibuntur.

Aliurus quoqi fpinç genus eft feme eius apbry zuton uocant contra fcorpioés cfficacissimum.Item calculofis amp;nbsp;tufli folia contufa aftricftoriam uim babét.Radix difcutit panos collectiones uomicas urinas trabit pota decoctum cius in uino aluu fiftit ferpentibus aduerfatur. Radix prçcipue datur in uino Aliqui folia contufa ad' dito fale articulo? ^morbis imponunt:profunt bacep purgationi fpminarum cçliacis didintericis colcricis in uino pote aluu fiftunt. Radix decocta amp;nbsp;illita extrabit ifixa corpori.Vtilissima e amp;nbsp;luxatis tumoribusqi

Quifolia arbor in domo aut in uilla fata ueneficia arcet flore eius aquam ghei' ari pytbagoras ait. Item baculum ex ea factum inquod uis animal emiffum etiam fi citra ceciderit defectu mittctis ipfum per fc cubitu propius ad labi ta prpci' puam natura icde arbori.

Axi arboris fumus mures necat

Ec amp;nbsp;rubos ad maleficia tantum genuit natura. Ideocp amp;nbsp;mora iis ucl bolbus cibos dedit. Vim babent ficcandi aftringendiq; tonfilis genitalibus accomoda' tiffimi aduerfantur ferpentium fcclcratissimis bemoroidi amp;nbsp;prçfteri flos aut mora fcorpionibus uulncra fine collectionum periculo lungunt urinas cient. Caules cou; teneri tonduntur exprimiturcp fuccus. Mox fole cogitur in craffitudine mellis Gn' gularis remedio contra mala oris oculo^qi Enguine excreantes anginas uuluas fedes cpliacos ut itcHigif potus aut illitus .Oris quidc uitiis etia folia comaducata profunt amp;nbsp;ulceribus manantibus:aut quibuscuncp in capite illiniuntur.Cardiacis ucl fic per fciponuntura mamma finiftra.Item ftomacbi doloribus oculisqi procidentibus.In ftillatur fuccus eorum amp;nbsp;auribus.Sanat condilomata cum tofaceo cerato. Calculoru ex uino decoctum prçfentaneum remediumeft. Idem per fe in cibo fumpti cymae modo aut decocti in uino auftero labantes dentes firmat.Aluum fiftut amp;nbsp;profluuia Enguinis diffintericis profunt.Siccantur in umbra ut Cinis cremato^ uuä reprimat

ocr page 496

Folia quoq; arefacta amp;nbsp;contusa lumétorum ulceribus utilia traduntur.Mora quçin bis nafcuntur cfficatiorc ftomaticem prçbere q fatma morus Eadem compofitione uel cum bypociftide tatum amp;nbsp;melle bibuntur in colera amp;nbsp;cardiacis amp;nbsp;cotra araneos inter medicamenta quae ftiptica uocant. Nibil efficatius rubi mora ferentis Ra dice decobta in uino ad tertias partes ut colluantur eo oris ulcera amp;nbsp;fedef foucantur Tantaq; uis cfl'ut fpongiçipc lapidcfcant.

Ltcrum genus rubi in quo rod nafcitur gignit pillulam caftaneç fimilem cal' culofis prpcipuo remcdio.Alia cft cynoroda:qua proximo dicemus uolumine

Ynofbaton quam alii evnapaxin: alii neurofpaton uocant folium habet uefti' gio bominis fimile.Fcrt amp;nbsp;uuam nigram:in cuius acino neruus babetur unde ncr/ uus paHos dicitur to ta. Alia eft cappari quam medici cynofbaton appellant buius tyrfus ad remedia fplenis amp;nbsp;iflationes conditus ex aceto manditur. Neruus cius cu maftice cbia comanducatus os purgat Ruboi^ ro fa allopetias cum axungia emendat Mora capillum tingunt cum ompbacinoolco.Flos mori incfTe colligitur candidus pleureticis precipuus ex uino potus.Item coeliacis. Radix ad tertias decocta aluum fiftit amp;nbsp;fanguinem. Item dentes collutos decocto eodem fucco foucntur fedis: atqi genitalium ulcera Cinis e radice deprimit uuam.

Deus rubus appellatus eft:quoniam i Ida non alias nafcitur.Eft aute tenuior ac minor rarioribus calamis inocetioribusq ; fub arbou umbra nafcens buius flos cu melle epipboris illinitur amp;nbsp;ignibus facris:ftomatici{q;exaqua bibendus datur.Cp/ tcra eadem prçftat quç fupradiefta.

Nter genera ruborum ramos appellatur a grçcis candidior fruticofior.Is floramp;

amp; ramos fpargens redtis aculeis non ut ceteri aduncis foliis maioribus. Altci/: genus eius filueftre nigrius amp;nbsp;quadam tenus rubens fert ueluti foliculos buius ra' dice decocta in aqua fit medicamctum:quoduocatur litium.Semcn fecundas trahit Alter ille candidioraftringitfed magis refrigerat collectionibusamp; uulneri bus acco^ modatior. Folia utriufq; cruda amp;nbsp;decocta illiniuntur cum olco.

Itium amp;nbsp;prpftintius fpini fieri tradunt:quam amp;nbsp;pixeachanton chyroniam uo' cant:quales in Indicis arboribus diximus:quoniam longe prpftantissimu exifliif indicum Coquutur urina qua uis. Rami raaiccfqi fummpamaritudinis çrco uafcp triduum Iterumq; exempto ligno donec mellis craffitudo fiat Adulteratur amaris fuccus amp;nbsp;amurca amp;nbsp;felle bubulo.Spina cius ac flos oculorum medicametis additur Rcliquo fucco faciem purgat amp;nbsp;pforas fanat erofos angulos oculorum ucteresqi fluctiones aures purulentas tonfillas gingiuas tuffim fanguinis excreationes fabae magnitudine dcuoratum:aut ficx ulceribus fluat illitum rhagadas gcnitaliu ulcera Attritus contra ulcera recentia amp;nbsp;ferpentia ac putrefeentia in naribus clauos fuppu' rationes bibitur amp;nbsp;mulieribus in lacte contra profluuium Indici differentia glebis extrinfccus nigris intus ruffis cum frcgcris cito magrefccntibus aftringit ueheme/ ter cum amaritudine.Ad eadem omia.utilis eft:fed prpeipue genitalia.

Vnt qui amp;nbsp;farcocollam et fpinç lacbrymam putent pollini turisquot; fimilcm cum quadam acrimonia dulcem.Cu uino tufa fiftit fluctiones Illinitur infantibus max' ime uetuftate et bpe nigrcfcit melior quo candidior.

Num ctiamnum arboru medicinis debetur nobilc medicametum quod opice uocant.Fit ad diffintericos ftomaticbiq; uitia in congio mufti albi lento uapore de' coctis mali: Cotoneis.y.cum fuis feminibus puniccis totidem forborum fextarii amp;

ocr page 497

pari menfitra eius quod drynfyriacan uocant Croci femiuntia.Coquitu/ufq; ad craP fitudinem mellis bis fubtexemus ea quçgrçct c6municatione nominum in äbiguo fecere an ne arbores effent*

Hamedris herba eft quç latine trixago dicitur. Aliqui earn chamatropen: alii theucriä appellauere folia habet magnitudine mentç colore et diuifura quereuf Alii ferratam amp;nbsp;ab eo ferram luctam effe dixere flore pene purpureo carpitquot; prçgnas fucco in pctrofis aduerfus fcrpctiu uenena potu illitucp efficacissima.Ité flo macho, tufli uetuRç pituitae in gula cohçrcscéti ruptis Conuulfis lateris doloribus lienem confumit urinam amp;nbsp;menfes ciet. Ob id incipiétibus hydropicis efficax manualibus fcopis eius in tribus eminis aqupdecoctis ufq; ad tertias. Faciunt amp;nbsp;paftillos teretes eam ex aqua ad fupradidla.Sanat amp;nbsp;uomicas amp;nbsp;uctera ulcera uel fordida cum meile. Fit amp;uinum ex ea pcdtoris uitiis folio^ fuccus cum oleo caligine oculorum difcutit Ad fplene ex aceto fumitur excalefacit amp;nbsp;perundtionc.

Hamedaphne unico ramulo eft cubitali fere tenuiora folia habet lauro Semen rubens admixtu foliis illinitur capitis doloribus recens ardores refrigerat ad tormia cum uiuo bibiturMenfcs fuccus eius amp;nbsp;urinam ciet potu partusq; difficiles in lana appofitu.

Hamelca fimilitudine foliouolep habent.Suntaute amara odorata in petrofis palmi altitudinem no excedentes Aluu purgat. Detrahit pituitam bilc foliis in duabus ablcyntbii partibus decoctis fuccoq;eo cum meile poto foliis ipofitis amp;nbsp;ulcera purgantur. Aiunt fi quis ante folis ortu ea capiat dicat$ad albugines oculoz^ fe capere ad alligato difeuti id uitiu. Quoquo modo ucro collecta lumcto^ pecor^q; oculis falutare eff.

Hamefichus lentis folia habet nihil fe attollentia in aridis pctrofisq; nafeens claritati oculoi ^ amp;nbsp;contra fuffufioncs utilissimu amp;nbsp;cicatrices caligincs nubecu' las in uino co dius uuluae dolores fedat appofita in linteolo:tollit amp;nbsp;uerucas omniu generum illita prodefl amp;nbsp;ortopnoicis.

Hameciflo fpicata cft Tritici modo ramulis gnis fere foliofa cum floret extiP ri poteft alba uiola radice tenui Bibunt fcyatici folia tribus obolis in uini cyatis duobus.vii.diebus admodu amara potione.

Hamelcucen apud nos farfugium uocant nafeitur fecus fluuios folio populi fed ampliore radix eius ipoitur carbonibus cuprpffi Atq; is nidorpifundibulu bibitur in ueterc tuffi.

Hamepeuce laricis foliis fimilis lumborum amp;nbsp;fpinpdoloribus propitia cfl.

Hamecipariffon herba ex uino pota contra uenena ferpentium omniu fcorpi/ onumq i pollet.

Mpelopraffus in uinctis nafeitur folii porri rudiu grauis contra ferpcntium idus efficax urinam cict amp;nbsp;mefes eruptiones fanguinis per genitale inhibct potum impofitumc p Datur amp;nbsp;a partu mulieribus amp;nbsp;contra Canis motfus.

A ciuo$flacbis uocatur porri fimilitudinc habet longioribus foliis pluribus q;odoris lucundi colorisq; in lutcu iclinati pellit menflrua.

Linopodion alii cleopiceton alii zopirotyron alii ztmoiden appellant ferpillo fimilem furculofam palmi altitudine Nafeitur m petrofis orbiculato folioru ambitu fpetiem Icdtipedum prubete. Bibitur ad conuulfa rupta ftrangurias ferpctiu idlus.Item decodlp fuccus.

Vnc fubtexemus herbas mirabiles quidefed minus claras nobilibus i fcquetia uolumina.Itali centacula uocat roflratis foliis ad fimilitudinem capitis pculau

ocr page 498

licentem in iruis.Grçci demitiden Egregii cflamp;ftus ad figenda aluu in uino aufteio Idem fanguinem fiRit tritus oximellis autaquç calidç cyatis.v.denarii unius póde re fie amp;nbsp;ad fecundas muliei/: efficax.

Ed grFci dematides alias babét uuam quam aliqui ptbicem uocant alii larginé non nulli tenuem. Ramos babet pedales foliofos non diffimiles fcamonue nifi quod nigriora minoraqi funt folia. Inuenitur in uineis aruif^cflur utolus cu oleo ac fale aluum ciet Eadem a diffintericis lini femine ex uino auftero forbetur. Folia epipboris iponuntur cu polenta fuppofita udo linteolo.Strumas impofita ad fuppurationcs perducunt. Deinde axungia adiecfta percurrat. Ite bemoroidas cum oleo uiridi ptificos luuant cum melle lattis quoqi ubertate faciunt fumpta in cibis amp;nbsp;infantibus illita capillum alunt.Ex aceto dcntium dolores fedat.Vencré ftimulat

St alia clematis çgyptia cognomine:quçab aliis dapbnoides:ab aliis policotis uocatur. Folio lauri longa tenuisq; aducrfus ferpentes ac priuatim afpides ex aceto pota efficax.Aegyptus banc maxime gignit.

St amp;nbsp;baron de qua iter bulbos diximus magnçcû dracuntio litis baron quid! eni eTc dixeruntcadem glauciana fatu difcretam.Dracuntium filueftrem baron pro nuntiando aliqui radicem baron appellauerunt.Caulem uero dracontium in totum alium fi modo bic eft qui uocatur apud nos dracunculus.Nanq i baros radicé nigra in latitudinem rotundam babet multoq^ maiorem amp;nbsp;qua manus ipleatur Dracueu' lus fubrutilam amp;nbsp;draconiscóuoluti modo.Vnde ei nomc.Quin amp;nbsp;ipfi grpci imen' fam pofuere difFercntiam Semé dracunculi fcruens mordaxqi tradendo tantumqici inefle uirus ut olfacftu grauidis abortu iferat.Haron miris laudibus extulere primuni in cibis foeminam proferentes: quoniam mas durion efTöC: fed in coquendo lentior pedorifq; uitia purgaramp; aridum potioneafperfum:aut eligmate urina amp;nbsp;menfes ci' ere.Sic amp;nbsp;in oxym elite potum ftomaebo iterraneisq; exulceratis ex ladle ouillo bibé^ dum Ad tuffim in Cinere codtum dedere alu : alii coxere i ladle ut deco dium biberetquot; cpipboris elixum ipofucre ite fugillatis tonfillis ex oleo cmoroidum uitio ifundere Lentigines ex melle illiniétcs laudauit Cleopbantus amp;nbsp;pro antidoto contra uenca pleurcticis periplcumonicis quoqi tufficntibus modo.Semen itritum cumolco aut irofaceo ifundit amp;nbsp;aurium dolori.Dicutbcs tufficntibus aut fufpriofis amp;nbsp;ortopnoi/ cis amp;nbsp;purulenta excreantibus farina permixtum pane codto dedit.Diodotus ptyficis : melle eligmate amp;nbsp;pulmonis uitiis offibus etiam fradlis ipofuit. Partus omnium animalium extrabit naturç circumlitum.Succus radicis cu mellcattico oculorucali/ gincs ftotnacbiq ; uitia difcutit Tuffim decodtu lus cu meile ulcera omnium generu fiue pbagedene fintfiuc carcinomata: fiue ferpunt: fiuc polipi naribus fuccus mire fanat.Folia ambudis profunt ex uino amp;nbsp;oleo codla.Aluum inaniunt ex fale amp;nbsp;aceto fumpta Et luxatis coêla'cum meile profunt. Itc articulis podagricis cu fale recentia uel ficca bippocrates utralibamp; ad collectiones cum mcllc ipofuitad menfes traben^ dos feminis uel radicis dragmçduç'in uini cyatis duobus fufficiunt. Eadem portio fi a partu non purgantur amp;nbsp;fecundas trabit bippocrates amp;nbsp;radiccm ipflm appofuit. Dicunt amp;nbsp;in pcflilentia falutarc effe in cibis ebrietatein difcutit ferpentes nidore cu crematur priuatim afpides fugat uel inebriat Ita ut torpentes lucniantur perunctos quoq i baro laureo degit fugiunt.Ideo amp;nbsp;contra ictus dari potui in uino nigro putat Utile iterfoliis bari.Cafeus optime feruari traditur.Dracunculus qué dixi ordeo ina' turefeente effoditur luna crescente.Omnino babentem ferpentes fugiunt.Idco pcuP fis prodefTe potu aiunt.Maior eflad mefes fi ferro no attingatur fiftat Succus eius aurium dolori prodefl. Id autc quod grçci dracontion uocant triplici effigic demo^ flratum cft mibi foliis betae non finc tyrfo flore purpureo boc eft fimile naro. Ahi

ocr page 499

radice longa ucluti fignata articutofagimoftrauere tribus omnino cauliculis.Folia eius ex aceto decoqui contra ferpetium idtus iubentes.Tertia demoftratio fuit folio maiore q Cornus radicc barundinea totidem ut affirmabant gcniculatç nodis quot haberet annos totidcq; ce folia bi amp;nbsp;cx uino uel ex aq cotra ferpetes dabant.

St amp;nbsp;baris quçin eadem fgypto nafcitur fimilis baro minor tantu minoribus foliis amp;nbsp;utiqi radice quç tamen oliup generis magnitudine impleat. Alba geminam caulem altera unum tantum emittens.Medetur utraq; ulceribus manatibus. Ite co' buftis ac fiftulis Collirio Immiffo nomas fiftunt dccccfta^ in aqua amp;nbsp;poflca tritaru rofaceo addito.Sed unu miraculu ingens cotadio gcnitali cuiufqi feminini fexus ani' mal in pernitiem agi.

Iropbylum quod nofiri millefolium uocint caulis e tener fimilis feniculo plu' rimis foliis. Vndc amp;nbsp;nomen accepit. Nafcitur in paluftribus magnifici ufus ad uulnera cu aceto bibitur ad difficultates urinp amp;nbsp;uefficc aut fufpiria prpcipitatifqi cx alto cfficacissima eadem ad dentium dolores Hetruria hoc nomie appellat herba in pratis tenuem a lateribus capillameti modo foliofam cximii ufus ad uulnera bou Neruos abfciffos uomerc folidari ea rurfusq; iungi addita axungia affirmans.

Scudounionapii folia habet frutex palmi altitudic laudatissima in Creta eo/ tra tormina flranguria laterum prpcordior u dolores bibuntquot; rami eius gni feni ue.

Iris quam alii finirizan alii miram uocant Simillima efl Cicutae caule foliisq; amp;nbsp;flore minor tatum amp;nbsp;exilior cibo non infuauis. Ciet menftrua amp;nbsp;partus cu uino Aiunt eadem pota in peflilentia falutare efle fubucnit amp;nbsp;ptyficis in forbitioncaui^ ditatcm data cibi facit phalangio^ morfus rcftrigit. Vlcera quoq; in facie:aut capite fuccus cius in aq triduo macerata fanat.

Nobrecbes folia Icntis babamp; longiora paulo flore rubentem radicem exigua

amp; gracilem nafcitur circa fontes. Siccata in fhrinp modum amp;nbsp;ifparfa uino albo ftragurias finit aluu fiftit Succus eius pcruncftis cum oleo fudores mouet.

N promiffo herbarum mirabilium occurrit aliqua dicere amp;nbsp;de magicis. Quae etenim mirabiliores funt.Primi eas in noflro orbe celebrauere pytbagoras atq; De/ mocritus confedlati magos choraccfia amp;nbsp;cbalithia pythagoras aquam glatiari tradit: quarum mctioncm apudalios non rcppcrio:nccapudeu aliadebisldem umifada appellat amp;nbsp;nominc alio corynthiam:cuius decocto in aq fucco protinus fanari icftus ferpentium fi foueatur Dicitur eandem fuffufim in herba qui e uefligio cotigerint aut forte refperfos ifanabili Içto perire monftrifica prorfus natura uencni prpterg c6/ tra ucnena.

B eodem pythagora approxis appellatur berba cuius radix elogin quo cocipit Ignes ut naphta de qua in terrç miraculis diximus. Idem tradit. Si qui morbi humano corpori inciderint florente braffica quis fanatos admotione eorum (entire quotiens florem coru tetigerit.Et frumentum amp;nbsp;Cicutam amp;nbsp;uiolam fimilé condi/ tionem habcre:nec me fallit hoc uolumen eius a quibufdam etiam emporo modico afcribi.Pytbagorp uero effe pertinax famaantiquitas$Indicauit amp;nbsp;id ipfum aucfto/ ritatc uolummibus affert. Si quis alius curae fup opus illo uiro dignum idicauerit: quod fcciffe fcimus empo^ : cuamp;alia ex fuo nomine edcramp; quis credat. Democriti certe chirocincta effe condat.

T in bis illc pod pytbagoram mago:/; dudentissimus:quanto amp;nbsp;portetofiora tradit naglaopotim herbam quaeob admirationem hominum propter eximiu colorem accepit nome in marmoribus Arabic nafeentem perfico latere:qua de caufa

ocr page 500

amp; marmor itidem uocari.Magos uti ea cum uclint deos uocare.

Cbemenida colore eledlri fine folio nafcens Intcr daflilis indipqua pota i uio noxii per cruciatus confitentur omnia per uarias numinum imaginationes. Eadem hypo fouadam appellat:quoniam eque prpcipue caueant eam.

Heobrotion.xxx.fcenis acboafpea celebratam pauonis picturis fimilc odore eximio banc a regibus perfa^ bibi contra omniu corporu incomoda ftabilitate métis

Andc Semion a potetie maieflate appellari.

Liam deinde adamantida armemç cappadotiçqi hlumnam bac admota Icones refupinari cum byatu la(Tos noinis caufam e(Te quod conteri nequeat.

Rianida in arianis gigni igneam colore colligi cum fol i leone fit buius tacfto peruncta oleo ligna accendi.

Orfocarna in cappadotia amp;nbsp;in Afia nafeente ornés feras torpefeere: nec nifi by' enc urinae afperfu recreari.

Etbiopida in meroe nafci amp;nbsp;ob id meroidam appellatam folio lacftucp hydro' picis utilissimame mulfo potam.

PbiuEm inelepbantidc ciufclem çtbiopiç liuidam difficiléq;afpecftu:qua pota terrores minas q; ferpentium obuerfari Ita ut mortem fibi co metu conlcifcant. Ob ld cogi facrilegos illa bibere aducrfari ei palmcu uinu.

Helafleglcn circa indu amnem lueniri qucob id nomine alio potamaucis ap' pellatur.Hac pota limpbari bomines obuerlantibus miraculis.

Heangelida libano fyriç diötp Cretp mótibus amp;nbsp;babyloniç amp;nbsp;fufis perfidis na/ fci qua pota magi diuinent.

Elotopbillida in bacftris amp;nbsp;circa boriftenem bpe fi bibaturcum myrrba amp;nbsp;uino uarias obuerfari fpeti es ridcndiqi finem no fieri in potis nucleis pmeç nucis cum pipere amp;nbsp;melle in uino palmeo.

Eftitaterida a Conuicftu nominari in pcrfide:quoniam hilarentur illa.

Adé prothomedia in q priuatu apud reges obtineat.*

Affignetcm quoniam ipfa fecum nafcat nee eu ullis aliis herbis. Eadé diony/ fion ninpbadcm quonia uió mirc Cóueniat.

Ellantidem uocant tbenus cyrcnea regione amp;nbsp;Cilitiç montibus martimis fo/ lio myrti bac cum adipe leonino decocta Addito croco amp;nbsp;palmeo uino pungi magos amp;-perfarum reges ut fiat corpus afpedtu lucundum ideo eandem bclliocalh' dam nominari.

Ermcfias ab eodem uocatur ad liberos generandos: pulebrofq; bonosq; non

herba:fed compofitio e nucleis pine p nucis tritis cum mclle myrrba Croco uio palmeo poflca admixto thcombrotio amp;nbsp;lacftc biberc generaturos iubet amp;nbsp;a conceptu puerperas partum nutrietes ita fieri excellentes animo atq; forma amp;nbsp;bonos.Nariuin q; omnium magica quoqiuocabula ponit.

Diecit bis appolodorus alTccTator eius herbam efebinomenem: quoniam ap' propinquante manu folia contraheramp;.

Liam cbrocidam cuius tacftu pbalangia morerentur.

Ratbenas onochoridcn in cuius afperfu e uino feritas omniu aialiu mitigaret

Nacampferoten celeber arte grammatica paulo antc:cuius omnino tactu redi' rent amores uel cum odio dcpofita.Hactenus attigiffe ifignia mago: ^in bcrbis bis

ocr page 501

alio de bis aptiore didlurus loco.

Eryphiam multi prodidere febrapheum bçc in auena habet fuccum deorfum dccurretem cum fono bcdi:Vndc amp;nbsp;nomen accepit bac ad uocem nibil prae Ihntius elle tradunt.

Erba lanaria ouibus ieiunis data ladlis abudatiam facit ç$ nota ladloris uulgo eft plena ladtis:quoddeguftatum uomitiones concitat Lande banc aliqui elfe dicunt:amp; alii~fimilem illi quam militarem uocant:quonia uulnus ferro facium nul' lum non itcr dies.v.fanat ex oleo impofita. Celebratur ante amp;nbsp;a grpcis ftratiotis. Eft amp;nbsp;ea in egypto tatum amp;nbsp;lundationc nili nafcitur aizo fimilis in maiora baberamp; folia Refrigerat mire amp;nbsp;uulnera fanat ex aceto illita. Item ignes facros amp;nbsp;fuppurationes amp;nbsp;fanguinc qnoqiqui defluit a renibus pota cum ture mafculo mirificc fiftit.

Erba in capite ftatuac nata collccfta alicuius in ucftis panno amp;nbsp;illigata in lino ruffo capitis dolorem cofcfti fedare traditquot;.

Erba qu peunq; e riuis aut fluminibus ante folisquot;ortum collecta ita ut nemo col' ligentcin uideat contra tertianas alligata bracbio leuo ita utpger quid fit illud ignoramp; tertianas arcere traditquot;.

Ingua herba nafcitur circa fontes. Radix eiusquot;combufta amp;nbsp;trita cum adipe fuis adiicitur ut nigra fiat amp;nbsp;fterilis allopetias emendat unguentium in fole.

Ribro in limite abiedto berbp intus extantes decerptçadalligatçqtgrauidis par tus accelerant.

Erba quae gignitur fupra fimeta ruris contra anginas efficacissime pollamp;ex aqua pota.

Erba luxta quam Canes urinam fundunt euulfa ne ferro attingatur luxatis cc lerrime medetur.Rubotinum arboremdcmonftrauimus inter arbufta.

Vxta banc uiduam uite nafcitur berba quam galli rbodoram uocant Caulem habet uirgf fieulne fmodo geniculatum folia urticp in mcdio exalbida eadem proce' dente tempore tota rubentia flore argenteum prpcipua contra tumores fcruoresqi amp;nbsp;collectiones Cum axungia uero ueteri tufa Ita ut ferto non attigatur:qui punctus c defpuat ad fuam dexteram ter Nam cfficatius remedium effe aiuntrfi tres triu natio' num homines pungantdextrorfus.

Erba impia uocatur in cana roris marini afpedtutyrfi modo lueftita atq; capita ta.Inde alii ramuli afTurgunt fua capitula gerentes. Ob id impiam appellaucre Quoniam liberi fuper parentem excellant. Alii potius ita appellatam:quoni anullu animal quod eam attigat cxiftimatur uiuerc bpe intcr duos lapides trita fertur prçci^ pua aduerfus anginas fucco lade amp;nbsp;uino admixto. Mirum traditquot; nunq eo morbo tentari qui guftaucrit. Itaq; fubtus darCqui medicamentum id noluerunt aut regio morbo 'interim funt qui auium nidis inferi aliquid ex ea putat.Atq; ita non ftragu' lari pullos auidius deuorantes.

Eneris pcdinem appellant a fimilitudine pedinum:cuius radix cu malua tU' fa omia corpori ifixa extrahit ueternoq, liberat.

Exedum uocatur nodia herba coriariorum officinis ea inlaris cft aliis aliisqi ne nominibus. Efficacissima aduerfus fcorpioncm efle pota uino aut pofta rcpio

Hylantropos herbam greci appellant nafuche:quoniaueftibus adharefeat. Ex bac corona ipofita capitis dolores Cedantur.

Am quç Canaria appellatur lappa cum plantagine amp;nbsp;millefolio trita cx uino Carcinomata fanat ternis diebus fuluta.Niedetur amp;nbsp;fubiis cffofTa fine ferro amp;

ocr page 502

addita incolumem poturis uel ex lacfte amp;nbsp;uino. Quidam adiiciuntamp; effodientem dicerc oportere bfc cfl herba Argemon:quam minerua reperiit fubiis remedium qui de illa guftauerit.

Ordilon alii femen filis ede dixerunt. Alii herbam per fe quam amp;nbsp;fyreon uo' cauerunt neq; aliud de ea proditum inuenio q in montibus nafci.Comburam potu ciere mefes amp;nbsp;pectoris excreationes efficatiore etianum radice succo eius tcrnis obolis haulto renes fanari.Addi radicem cius amp;nbsp;in malagmata.

Ramen ipfum iter herbas uulgatissimu geniculatis ferpit iternodiis: crebroq; ab his amp;nbsp;ex Cacumine nouas radices fpargit folia cius in reliquo orbe in exilitatem fatigantur.In parnafo tatum hederacea ea fpctic denfius q usq fruticatiflore odora/ to candidoq; lumétis herba non alia gratior fine uiridis fiuc in fpno ficcata Tu dicif afperü aqua fuccucp cius in parnafo cxcipi tradunt propter ubertate. Dulcis hic et i uicem eius in reliqua parte tera?: fuccedit.Decoctum aduulncra cdglutinanda quod amp;nbsp;ipfa herba tufa prêtât tueturq; ab iflamationibus placat decocto adiicitur uinum ac mel.Ab aliquibus amp;nbsp;turis amp;nbsp;piperis myrrhpqi tertip portiones rurfufq; decoquitquot; in creo uafc ad dentium dolores amp;nbsp;epiphoras. Radix decocti in uino torminibus medetur amp;nbsp;urme difficultatibus ulceribusq; uetieç.Calculos frangit. Semen uehe/ mentius urinam impellit. Aluum uomitioncsqi fitit. Priuatim autem draconum morfibus auxiliatur. Sunt qui genicula noué uel unius ucl e duabus tribus ue her/ bis ad hunc articulorum numerum inuolui lana nigra fuccida lubeant ad remedia trump pano^ue.Iciunum debere cte qui colligat Ita ire i domum abfentis cui me dcatur fupcruenienticp ter dicere ieiuno Iciunium medicamentum dare atq; ita adal/ ligare triduocp id facerc.Quod e graminum genere feptem iternodia-habetefficacis/ sima capiti contra dolores adalligatur.Quida propter ueffiep cruciatus decoctum ex uino gramen ad dimidias a balneis bibi iubent Sunt qui amp;nbsp;aculeatu gramé uocent trium generum cum in Cacumine aculei funt plurimum quini dactilum uoc.it hos conuolutos naribus iferuntextrahuntqi fanguinis ciendi gratia Altero quod e Azio fimile ad patonichia amp;nbsp;pterigia unguium amp;nbsp;cum Caro unguibus icreuerit utunfcu axungia. Ideo dactylon appellantes quia digitis medeatur. Tertium genus dactili : fed tenuis Nafcitur in parietinis:aut tegulis huic cautica uis et. Sitit ulcera quae ferpunt.Gramé capiti circumdatum fanguinis e naribus fluctiones fitit. Camelos necare traditur in babylonis regione Id quod luxta uias nafcitur.

Ec fpno grpeo minor auctoritas.quod telin uocant alii carphos aliqui buceros alii egoceros:quoniam corniculis femeet fimilenos filiction quomodo ferereffuo loco docuimus.Vis eius ficcare mollire ditblu ere Succus decocti fcminau pluribus malis fubuenit:fiue duritia:fiue tumor:fiue cotractiones fint uulup qup fouenturi fidut.Infufum quoq; prodet. Furfures in facie emedat Spleni addito uitro decoctu amp;nbsp;impofitum medetur.Item ex aceto fic amp;nbsp;locineri decoctum.Dyoclcs difficile pa/ rientibus femé cius dedit acetabuli mefura tritum in.viiii.cyatis fapp:aut tertias ptes fi bibcrint Dcinde calidp lauaretur amp;nbsp;in balneo fudatibus dimidium ex relicto iteru dedit.Mox a balneo rcliquu pro fummoauxilio farinam feni cum ordco aut lini fe/ mine decoctum aqua mulfa contra uulup cruciatus fubiecit.Itemqi ipofuit. Imo uc/ tri lepras lentigines fulphuris pari portione mixta farina curauit. Nitro ite prppata cute ffpius dic illinicns pungiq^ prohibét. Theodorus fbeno mifcuit quartam parté purgati naturtii acerrimo aceto addi ad lepras thymon feme fcni acetabuli dimidii menfura cum fappamp; aque.vim.cyatis ad menfes ciendos dcdit potu.Nec dubitatur quin decoctu cius utilissimu fit uuluis intcrrancisq; exulceratis:ficuti femé articulis atqi prçcordiis.Si uero cum malua decoquatur poftea addito mulfo potus ante cetera

ocr page 503

uuluis Intcrrancisqi laudatur. Quippe cum uapor quoq? decocti plurimum profit. Alarumq i etiam graucolentia decoctum fpni feme emendat.Farina prurigines capr tis furfuresq; eu uino amp;nbsp;uitro celeriter tollit. In bydrolomelite autem decocta addita axungia genitalibus medetur.Item pano parotidi podagrç clnragrp articulis. Carni' bus qup recedunt ab offibus.Aceto ucro fubadta luxatis illinitur amp;nbsp;lieni.Decocta in aceto amp;nbsp;meile tatam carcinomata fubadta ex uino purgat mox addito meile pfanat Sumitur amp;nbsp;forbitio e farina ad pedtus exulceratum longeq; tufum diu decoquitur. Donec amaritudo definat:poftea mel additur. Nuc ipfa claritas berbarum dicctur.

PSA QVAE NVNC DICETVR HERBARVM da ritas medicinf tantum gignentes ea tellure in admirationem Curp prifcorum: diligétiçq; animum agit.nibil ergo itetatum inexpertumqi illis fuit nibil deinde occultatum quod no pro' defle pofteris uellent. At nos elaborata bis ablcodere atep lup/ primere cupimus amp;nbsp;fraudare uitam alienis bonis.Ita certe re/ condunt qui pauca aliqua nouere inuidentes aliis amp;nbsp;nemine docere in audloritate fcientif eft ab excogitadi nouis ac luuada uira tatum mores abfunt. Summumepopus igenioi^diu lam boc fuit ut intra unum qucqi redte fadta ueterum perirent.At bercule fingula inuentaquofdam deorum numero addidere: omnium utiqi uitam clariorem fecere cognominibus berbarum tam benigne gratia memoria referente-Non çque bçc cura eo^ mirafed in bis quç fatu blandiuntur aut cibo inuitant Culmina quoqimotiu in uia amp;nbsp;folitudines abditas omnisqi tcrrç fibras fcrutati inuenere quid quaeq; radix polleramp; ad quos ufus berbarum folia ptinerent etiam quadrupedum pabulo intadtaad Glutis ufus uertentes.

Inus boc g par erat noflri celebraucre omnium utilitatum amp;nbsp;uirtutû rapacis' simi. Primusq; amp;nbsp;diu folus idem ille.M.Cato omnium bonarum artium magifter paucis dumtaxat attigit:boum etiam medicamina non omifla. Poft cum unus illu' ftrium tentauit.C. Valgius eruditione fpedlatus iperfedto uolumine ad diuum au' guftum incboato etia prpfationc religiofa ut omnibus malis buanis illius potiflïum principis fempcr mederetur maieftas ante condiderat folus apud nos quod equidc in ueniam pompeius Icneus magni pompeii libertus Quo primum tempore banc fcicntiam ad noftros peruenifle animaduerto.Nanq i mitridates maximus fua aetate regum quem debellauit Pompeius omnium ante fe genitorum diligctiflimus uitae fuiffe argumétis prçterg fama itelligitquot; uni ei excogitatum quottidie uenenu bibere prçfumptis remediis ut cófuetudineipG inoxium fieramp; primo luenta genera Anti doti ex quibus unum ctia noméeius retinamp;.Illius luentum fanguinéanatu póticoi^ mifcere antidotis: quoniam ucneno uiuerent. Ad illum afclepiadis medendi arte clari uolumina compofita extat. Cu folicitatus ex urbe roma prpcepta pro fe mittcramp; illum folum mortalium Mitridaté.xxn.linguis locutum certu eft: nec fubicdfis ge' tibus ullum homine per iterprctem appellatum ab eo annis.Ivi. quibus regnauit. Is ergo in reliqua ingenii magnitudine medicinp peculiariter curiofus amp;nbsp;ab omnibus fubiedtis qui fuere pars magna terraru fingula exquirens fcrinium Comcntationu baru amp;nbsp;exemplaria effecftusq; in arcbinis fuis reliquit. Pompeius autem omni regia prpda potitus tranfFerrc ea fermone noftro libertum fuum leneu grammaticae artis peritum iu(Iit:uitçq; ita profuit no minus qreip.uid^oria illa.

ocr page 504

Rçtcr hos grçci auctores mediciç pdidere quof fuis locis dixius.Ex bis crate/ uas dionyfius mctrodorus rati6eblandidia (cd qua nibil pene aliudq difficul/ tas rei intclligatur. Pinxere naq; effigies bcrbais atq; fubfcripfcre cfFcótus ucrum„amp; pidtura fallax eft ex coloribus ta numerofis prçfertim inemulatione naturf multuq; degenerat tranfcribentium fors uaria prcterca parum efl fingulas earumctates pingi cu quadriptitis uarietatibus anni facicm mutét. Quare caetcri fermonceas tradidere Aliqui neeffigif quidem indicata ólt; nudis pleruq; nominibus dcfundti quoniam fatis uidèbatquot;potedites uimq ; deinonllrare querere uolctibusmcc c diHicile cogitu nobis certe exceptis admodum paucis contingit reliquas contemplari fcicntia atonii caftoris cui fumma auctoritas erat in ea arte nodro acuo uifcndo ortulo eius in quo plurimas alebat centeffimuptatis annum excedens nullu corporis malum expertus ac ne aetatis quidem mcoria aut uigore concudis.Ncq; aliud mirata magis atiquitas repetitur inuenta lampridcm ratio clt praenuntians boras non modo dics acncc/ tes folis lunaeq; defectum. Dura tamen tradita persuafio i magna parte uulgiucne' ficis amp;nbsp;bcrbis id cogi:camq ; una fuemniai: fcicntia prfualerc:ccrtc quid no repleuere tabulae colcbis medep aliaq;in primifq; italia cricediis etiam afcripta .Vndc arbitror natum ut aefcbilus c uetudidimis in poetica re refertam italiam berbarû potentia proderamp; multiq; circcios ubi babitauit illa in magno argumento etiam nunc durate in marfisa filia cius orta gente quos elle domitores ferpentiu condat bomerus gde primus doctrinale amp;nbsp;antiquitatis parens in multis alias i admiratione circc gloriam berbarum aegypto tribuit cum etiam tum qup rigatur pgyptus illa non eßet poftea fluminis limo inuecta bcrbas certe aegyptus ab regis uxore traditas fuç belenç plu^ rimas narrat; ac nobile illud denepbentcs obliuione trifticif ueniamq, afferens amp;nbsp;ab belenautiq; omnibus mortalibus propinandum primus autem omnium quos memoria nouit orpbeus de bis herbis curiofius aliqua prodidit poft cum muleus amp;nbsp;befiodus polium berba iquatu mirati funt diximus orpbeus et befiodus fuffuftics commedauere bomerus amp;nbsp;alias nommatim berbas celebrat quas fuis Iccis dicemus ab eo pytbagoras clarus Capientia amp;nbsp;primus uolumcdc effectu earucompofuitapoili acfculapio in totuin diis immortalibus inuentione amp;nbsp;origineaflignata.Compofuit amp;nbsp;dcmocritus ambo peragratis perfidis arabipactbiopif pgyptiq; magis adcoqi bpc attonita antiquitas tuit ut affirmaucrit etiam incredibilia didtu. Xantbus bidonaru auctor in prima earu tradidit occifum draconis catulum reuocatum ad uitam a pare tc berba quam balim nominat eademq ; tbylonem quem draco occiderat reftitutum faluti amp;nbsp;luba in arabia berba reuocatum ad uitam bominem tradituixit dcmocritus credidit tbeopbraftus effe berbam cuius contactu illata ab alice quam retulimus cxi/ liramp; cimeris a palloribus arbori adactus quae ctiam fi fide carent admiratione tatne implent coguntqi cofiteri multum effe quod uero fuperfit inde amp;nbsp;plerofq; ita uidco cxidimarc nibil no berbay : ui cffici polTc fed plurimaru uircs effe incognitas. Quoi; in numero fuit beropbilus clarus medicina a quo fcrut dictu quafdam fortaffis etia calcatas prodeffe obferuatum certe eft inflamari uulneraac morbos fupuentu eoru q pcdibus itcr confecerint.Haec erat ätiqua medicina quf tota migrabatin grpcif lm' guas.

Ed quare nunc non plures nofeanfcaufe. Nifi fiquide eas agreffes litteraruq;

ignari experiunt utpote qui foli inter illas uiuat prcterca (ccuritas querendi ca obuia ed medicoru turba multis etiam inuentis nomina défunt ficut illi qua retuli' mus in frugu cura fcimufq; defofla iagulis fegetis preftare nc qua uel intret turpiffia caufa raritatis quodetia qui fciunt demonftrare nolunt tang ipfis pcritui; fit quod tradiderintaliis.

Ccedit ratio inuentionis anceps quippe ctiam in repertis alias inuenit cafus a/ lias ut nere dixerim deus.Infanabile ad bofce annos fuit rabidi canis morfus

ocr page 505

pauorcmq;aque potufq; omnis afferens odium.Nuper cuiufdam militantis in prç/ torio mater uidit in quiete ut radicem rofp filueftris quam cynorbodon uocant bla^ ditam fibi afpcdtu pridie in fruefteto mitteramp; folio bibendam in lufitania gerebatquot; bifpanip proxima parte cafuqi accidit ut milite a morfu canis incipiente aquas expa/ ucfcerc fuperueniret cpiftola orantis ut pareramp; religioni.Scruatufq; cft ex infpcrato poftea quifquis auxiliu fimile tentauit.Alias apud auctores cynorbodi una medicia erat fpongiolp quçin mediis fpinis eius nafcit cinere cu mellc allopetias capitis ex' pleri.In eadem Qiuintia cognoui in agro bofpitis nuper ibi repertu dracunculu ap/ pellatum caulem pollicali craffitudinc ucrfi coloribus uipcraru maculis qua ferebat contra omnium morfus effe remedio.Alius c quem nos in priore uolumineeiufdé nominis diximus:fed buic alia figura aliudq i miraculum cxbaerentise terraad pri' mas fcrpcntium uernationes bipedali fere altitudine.Rurfufq; cum iifdcm in terra condetis nec occultato eo apparamp; ferpes uel boc per fe fatis officiofo naturç munere fi tantum prçmoncramp; tepuiq; foridis demoftrarct.

Ec beftiaru folum ad nocendum (celera funt fed interi aquaru quoqiaclocoru mgermania trans rbenumcadris a germanico caefare promotis maritimo tractu fos erat aquç dulcis folus qua pota intra bienniu dentes deciderent co mpagcfqi igeibus foluercnf.Stomaebaeben mcdici uocabant amp;nbsp;(celo torbcmam.Ei fi malo repta au' xilio ed bcrba quae appcllafbritannica non neruis modo amp;nbsp;oris malis falutaris.Scd contra anginas quoque amp;nbsp;ferpentes folia babet oblonga nigra amp;nbsp;radicem nigram Succus eius exprimitur amp;nbsp;ex radicc florem luboncs uocant qui collectus prius qua tonitrua audiantur amp;dcuoratus fecuros in totum amp;nbsp;fida qua cadra noftra erat reddi' dit mirorq; nominis cau(am nifi forte confinis oceano britannip ueluti propinquae dicauerc.Non cnim inde appellatam eam quoniam ibi plurima nafceretur certum c eti a cum britannia libera fuit quidem amp;nbsp;bic quondam ambitus nominibus fuis eas adoptandi ut docebimus fecide reges ut res tanta debeatur herbam inuenire uitam luuarc nunc fortaffis crederamp; aliquis cum bpe noftra fruida quoqi cxidimetur adeo delitiis fordent etiam quae ad falutcm pertinent.Auctores tamen quaru inucniunf In primis celebrari par ed effectu earum digedio in genera morboru qua quidemi reputatione rnifere fortis humanae fubit amp;nbsp;prpter fortuita cafufq; amp;nbsp;nouaomis bora excogitatad milia morboru fingulis mortalium timenda.Qui grauiffima ex bis (ut difccrnere dultitia prope uidcri poffit cum fuus cuiq;ad prüfens quifq; atrociffimus uideatur.Et boc tarnen indicaucre experimenta afpcrrimos cruciatus ede calculorü a ftillicidio ucficp proximum domacbi tcrtium coru quç in capite dolcant.Non ab alio fere morte concitam a grpeis amp;nbsp;noxias herbas demondratas miror equidem nec uenenorû tantum quoniam ea conditio ut mori pleruq; optimus portus fit tradatq; uarro (cruium clodium cquitem romanum magnitudine doloris in podagra coactu ueneno crura perunxiifc amp;nbsp;podea carui(Ic (enfu omnipquequam dolorem in ea ptc corporis fed que fuit uenia mondrandi qua metes foluercnf partus elideretquot; multaq; fimilia.Ego nec abortiua dico ac ne amatoria quidem.Memoro lucullu imperatore dariffimuamatorio pcriffe nec alia magica portenta nifi ubi canenda funtaut coat' guenda.In primis fide eorum damnata (htis opere fuit .Abundeq^ prçditum uitac falutarcs dixiffe ac poftea inuenta.

Lariffima herbarum cRbomero teftequam uocaridifputat moly etinucntione eius mercurio afignat.Contraq; fumma ueneficia dcmonftratione nafci eam hodie circa pheneu amp;nbsp;in cyllcne archadic tradunt fpctie illa homerica radice rotuda nigraqi magnitudine cappari folio filccffodiautein difficulter grçci auctores flore eius luteu pinxere .Cum boinerus candidum feripferit.Inuei e pcritis herbai ^me' dicis qui amp;nbsp;in italia nafci cam diceramp; afferriq; campania mibi aliquot diebus effofTas

ocr page 506

inter difficultates fax cas radicis.xxx.pedes longç.Ac ne fic quidé folidç amp;abruptç. Ab ea maxima berbç audtorirtas eft quamdodecaton uoeätomnium deo^ maieftaté In aqua pota omnibus morbis mederi tradunt.Folia eius.vii.laótucis fimilia excunt 2 lutea radice.

Etuftissimaluentu peonia eft: noméq; auctoris rctinet:quäquidä pendorobo appellat Alii glytiodcnam. Nam bpc quod difficultas eft quod eadéaliter alibi nuncupatur.Nafcitur opacis montibus cauleîter folia digito2fr quattuor aut.v.fcréte in Cacumine ueluti grçcas nuces.1111.aut.v.Ine bis femécopiofum rubrum nigrucp bfc medetur amp;nbsp;£iuono¥ in quiete ludibriis prpcipiunt eruere nocftu:quoni a fi picus martius uidcat tuendo i oculos impctum faciat.

Anaces ipfo nomine morborum remediaomniu promittit numerofum et diis inucntoribus afcriptum unu quippe afclepion cognominatur quoniam is filiapa/ nacem appeUauit.Sulcus eft coactus ferulae qualem diximus radice multi corticisamp; falci ac cuulfa ferobem replcri uario genere frugum religio cft: ac terre piamentum ubi amp;nbsp;quonam ficramp; modo aut quale maximcprobaretur inter peregrina docuimus Id quode macedonia affertur butolicon uocant armentariis ponte erunipente fuccu excipientibus boc celerrime cuanefcit.Ht in aliis autem generibus improbaf maxic nigrum aut molle id argumento cft cera adulteratum.Altcru genus beracleonuocat amp;ab bercule inucntu tradut.Alii origanum beraclcoticum filueftrc:quonia origao eft fimile radice inutili. De origano diximus.Tertiuin panaces genus cbiromo eo' gnominatur ab inuentore.Folium eius lapato fimile magis tamen amp;nbsp;birfutius flos aureus radix parua nafcitur pinguibus locis.Huius flos efficacissiinus eo quod am' plius g fupradidto prod eft.Quartum genus panaces ab eodem cbironc repertum ce^ taurioncognoininatur fed amp;nbsp;pbarnation in controuerfia inuentionis a pbarnace re' gc deductum. Seritur boc longioribus q caetera foliis amp;nbsp;ferratis. Radix odorata in uiribra ficcaturuinoq; gratiam adiicit buius genera duo fecere alterum leuis foliis alterum renuis.

Eraclion fydereon amp;nbsp;ipum ab bcrculc muentum cft caule tenui digitorum.1111. altitudine flore puniceo foliis coriandri luxta lacus etamnes inuenitur.Omiaq; uulncra ferro illita efficaciffime fanat.Eft cbironis inuentum ampelon quae uocaf cbironia de qua diximus inter uites ficuti de berba cuius inuentio affignaf minerup

Erculi quocpcain ascribunt quae appollinaris apud arabas alterum apudgrp/ cos ucro byoftyadsappcllaf plura eius genera unu nigro femic foliis pene purpureis fpinofum amp;nbsp;tale nafcitur in gallatia uulgarc autem candidius eft amp;nbsp;fruticofius. AI' tcrius papaucris tcrtii femen trionef femi fimile. Sed omnia infaniam gigncntia ca pitisq; ucrtigines. Quartum genus molle lanuginofum pinguius cpteris cadidi fe^ minis in maritimis nafcens.Hoc recepere mcdici.Itcm ruffi fcminis .Non nunqua autem candidum ruffcfcit fi non ematuruerit improbaturq; amp;nbsp;alioquin nullum nifi inaruerit legitur natura uini idcoqr mentem caputep infcftans ufus feminis amp;nbsp;per fe amp;nbsp;fucco exprpffo exprimitur feparati amp;nbsp;foliis caulibufq i utuntur amp;nbsp;radicc temerariai totum ut arbitror medicina.Quippe etiam foliis confiat metem corrupi fi pluraqua .1111.bibantur. Etiam in uino febrem depelli arbitrabantur amp;nbsp;oleum fit ex femine ut diximus quod ipfum auribus infufum tetat mete mireqiutcotraucnenum remedio prodidere bis qui id bibifïent amp;nbsp;ipfum pro remediis adeo nulloomia experiedi fine utcogerentur etiam uenena prodeffe.

Inoroftis fluc partbenius a mercurio inuentus c .Ideo apud grpcos berupora' nam multi uocant cam apud nosomes mercurialem. Duo eius genera mafculus amp;

ocr page 507

foemina quae efficatior caule cubitali interdum ramofo cacuminc ozimo aguftiori/ bus foliis geniculis denfis alarum cauis multis.Semine in geniculis deprehendere feminae copiofo mari luxta genicula danti rariori ac breui contortoq; femine foluto amp;candido.Folia maribus nigriora fcminis candidiora.Radix fuperuacua prptenuis Nafeunt 'in campedribus cultis.M12 aed quod de utroqi genere eorum proditur ut mares gignant' hunc facere ut fpminae illam hoc contigere fi aconceptu fuccus pro/ tinus bibatur in paffo inedantur ue conilia decocta cx oleo amp;nbsp;fale uel cruda ex aceto Quidam decoquunt eam inouo fidlili cum helyotropio amp;nbsp;duabus aut tribus fpicis donec coquatur:decocftum dari lubent amp;nbsp;herbam ipfam in cibo altero die purgatiois mulieribus p triduum quarto die a balneo coire eas hippocrates miris laudibus prp/ dicauithas adhunc modum adhuc medicorum nemo nouit.Ille cas uuluaecu mei' le uel rofaceo uel linino.uel hyrino admouit.Item ad ciendas mefes fccundafqi hoc idem proflare potu fotuqi dixit.Indillauit auribus ftolidis fuccum coxit cum uetcri uino albo folia impofuit epiphoris ftrangurip amp;nbsp;uefficis .Decoctum eius dedit cum myrrha amp;nbsp;turc aluo quidem foluendacuclin fcbri decoquatur.Quantum manus ca/ piat in duobus fextariis ad dimidias bibitur fale amp;nbsp;meile admixto nec non cu ungula aut galbano decodtum falubrius purgationis caufa putauere aliqui utraqidanda fiue cum malua decodtum toracem purgant bilem detrahunt fed ftomachum Içdut.Re/ liquos ufus diccmus fuis locis.

Nuenit amp;nbsp;achilleam achilles difcipulus chironis: qua uulneribus mederetur quae ob id achilleos uocatur.Hac fanaffe thclcpon dicitur.Alii primum cruginem inucniffc utiliffimam emplaftris:idcoq ; pingitur ex cufpide decutiens cam gladio i uulnus thclepi.Alii utroqi ufum medicamento uolunt aliqui amp;nbsp;hanc panacem he/ tadeam alii fyderitem hanc apud nos mille foliam uocant cubitali fcapo.Ramofam minutioribus q foeniculi foliis ucftitam ab imo alii quidem fatentur illam uulne/ ribus utilem:fcd ueram achilleon effe fcapoceruleo pedali fine ramis cx oinni parte , fingulis foliis rotundis eleganter ueflita.Alii quadrato caule capitibus marrubii fo' 110 quercus hanc ctiam prçcifos ncruos glutinare faciunt.

Liam fyderitim in maceriis nafeentem cum teritur: fediodoris etiamnumalia fimile huic fed candidioribus foliis amp;nbsp;pinguioribus tenuioribus cauliculis i uineis nafeente.Aliam ueroquinum cubitoru ramulis exilibus triangulis folio filicis pe/ diculo longo betae femine omnes uulneribus prçcipuas noftri eam qupeft latiffio folio (copam regiam uocat.Medeturanginis fuccus.

Nuenit amp;nbsp;tcuccr cade aetate teucrion: qua quida hermion uocat iucos tenues folia parua afperis locis audero fapore nunquam florentem neque feme gignit me' detur lienibus condatq; fic inuentucum exta fuper eam proiedta effent fertur adhp/ fiffe licni cumqcxinaniffc. Ob id aquibufda fplenion uocatquot; narrantqi fues q radicë eius edunt fine fplcneinueniri.Quida ramis ifopi furculofam folio fabae codé note appellanti çolligi cum floreat adhuc iubcnt. Adeo florere non dubitant:maxiéq; ex ciliciis amp;nbsp;pifidiae montibus laudant.

Elampodis fama diuinationis artibus nota cfl.Ab hoc appellatur unû genus ellebori malampodió. Aliq paftorem eodem nomineinuenifte tradunt capras pur/ gari paRo illo animaduertétem datoqi ladle earum fanaffe parotidas furètes.Q^obre de omnibus generibus cius dici fimulco nucnit.Primum duo funt candidu amp;nbsp;nigi^ hoc radicibus tantum intelligi tradunt pleriqj.Alii folia nigri platani fimilia fcdmi/ nora nigrioraq amp;nbsp;pluribus diuifuris feiffa.Alii betae incipientes hçc quoqi nigriora

ocr page 508

amp; canalium dorfo rubefcentia utraqi caule palmi ferulaceo bulborû tunicis couoluto radice fimbriata cuparum modo nigro equi boues fues necantur.Itaqi cauentideum candido uefeatur. tempeftiuum effe tradunt meffibus. Plurimum autc nafcitur in cete monte amp;nbsp;optimum uno eius loco circa epy^. Nigru ubiqi prouenit: fed melius in belicone:qui mons amp;nbsp;alias laudatur berbis.Candidu probatur cetum fecundum ponticum.Tcrtio loco eleaticum quod in uitibus nafci ferunt.Quartum parnafium quod adulteratur çtolio ex uicino.Nigrum ex bis melampodion uocant quo amp;do/ mosTuffuint purgantqiafpergentes fe amp;nbsp;pecora cum precatione follcmni. Hoc amp;nbsp;re ligiofius colligitur. Primum eni gladio circumfcribitur. Deindc qui iuccifurus ell ortum fpedtat amp;nbsp;precat ut id liceat fibi concedentibus dus facere Obferuatq; aquilae uolatus fere enim lecantibus intere amp;nbsp;fi prope aduolauent morituru illo anno qui fuccidit augurium efl Nec album fhcile colligitquot; caput aggrauas maxie nifi prçfuat allium amp;nbsp;fubinde uinum forbeatur celcriterqi fodiatur. Nig^ alii cucimon uocant: alii polyrizon purgat per iferna.Candidum autc uomitione:caufasqimorbo^extra' bit quondam terribile poflea ta promifcuu ut pleriqi ftudioru gratia ad praeuideda acrius comentabatur f^pius fumptitaucrit Carneade relponfurum Zcnonis libris Drufum quoqiapud nos tribunum populariu clarissimum cui ate ornés plebs ad/ flans plaufit.Optimates ucro bellum marficu iputaucre.Conftat boc medicamento liberatum Comitiali morbo in anticyra ifula. Ibi cni tutissime fummitquot;: quoni aut diximus feflamo id admifcent Italia ueraty uocat.Farina eorum per fe amp;nbsp;mixta radi/ cula:qua lanas diximus lauari fternutamétum facit Ambo quoq; fomnum faciunt. Legutur auté tenuissimçradices breuefq; acuélut dccurtatç etiä menam fummaq; é craffissima cppis fimillimis canibus tatum datur purgatiois caufa. Antiqui radicem Corticemqi carnofissima eligebantquo tenuior eximeretur medulla banc bumidis fpongiis opta turgefeentéq; ac in longitudine findebant. Deinde fila in umbra bc/ cabant; His utétcs nunc ramulos ipfos ab radice qua grauissimi corticis ita dantes. Optimum quod acre guftu feruensq; in frangendo puluerem emittit. Durare cius uim .XXX.anis ferunt nigrum medetur paraliticis infanietibus bydropicis dumodo citra fcbrim podagris ucteribus articulariis morbis tradit albu amp;nbsp;bilem pituitas ex aqua datur ad lenitcr molliédum aluum plurimum dragma una modice.iiii.obolis Mifcuere aliqui amp;nbsp;fcamoneam: fed tutius falem i dulcibus datum copiofius piculu infert.Oculou caligine fotu difcutitOb id quidam amp;nbsp;lunxere trito. Struma fuppu/ rata duritias concoquit amp;nbsp;purgat. Ite fillulas tertio die exemptum uerrucas tollit cu fquama pris amp;nbsp;fandaraca bydropicoy ucntri impoitur cum farina ordeacca amp;nbsp;uino. Pecoru amp;nbsp;lumentorum pituitas fanat furculo per aurem traiccfto amp;nbsp;poftero dic cade bora exempto.Scabiem quadrupedum cu ture amp;nbsp;ccra baro pice uel cum pfillio.

Lbum optimum quod celerrime mouamp; flcrnutaméta fed multum terribilius nigro prpcipue fi quis apparatu poturo^:apud antiquos legat contra borrorcs ftran/ gulatus itempefliuas fomni uires fingultus ifinitos aut flernutamcta ftomacbi dif/ folutioncs tardiores uomitus aut longiores exiguos aut nimios Quippe alia dare foliti qup cocitarét uomitiones ipfumqielleboy extrabcrct mcdicamétis aut cliileri bus fçpe etiam fanguinc ucnis emiffo. lam uero amp;nbsp;cum profperc^cedat terribilibus uifu in uariis coloribus uomitionu amp;nbsp;poft uomitioés obferuationcm alui balncarü difpenfatione totius corporis cura anteccdéte.Omia bçc magno terrore amp;nbsp;fame.Na/ q itradut abfumi carnes fi coquatur una: fed antiquo^ uitium erat quod propter bos metus partius dabat cum cclerius erumpat quo largius fummitur. Tbemifion bias nonaplius dragmas dedit:fequentes amp;nbsp;quartanas dedere quare claro eropbyli prpeoio qui elleboru fortissimiducis fimilitudine pquabat.Concitatis enim intus omnibus ipfum in primis exirc. Prpterea miy: luentu eft quod incifum forficulis ut diximus

ocr page 509

cribrant.Cortex remeet hoc inanito medulla cadichcc ùï nimia purgatioé data uoiti/ ones fiHit. Caucdu eft fclici quoq;cura ne nubilo detur die: quo impecftibiles gppe cruciatus exiHunt.Nacftite potius g byeme dandum.Non eft in dubio corpus.vii diebus ante prpparadum cibis acribus abftinétia uini quarto amp;nbsp;tertio die uomitioi/ bus pridie Cçnçabftinctia album amp;nbsp;in dulci datquot;. Aptissime uero in ladle aut pulte Nuper lucire defedlis raphanis ifercre elleborum rurfus$ comprimere raphanos ut tranfeat uis atq; leniméto dare. Rcddi poft.iiii.ferc horas incipit. Totu opus fepteis peragitur horis. Medetur ita morbis Comitialibus ut diximus ucrtigini melaconi' cis infanientibus lymphaticis clephantiç albç lepris amp;nbsp;tetano tremulis podagricis hydropicis incipietibusq; tympanicis ftomaticis fpafhcis tynicis fcyaticis quartanis quçaliter no dcfinant tuffi ueteri iflationibus torminibus redeutibus uetat dari fei' bus amp;nbsp;pueris Ite mollibus ac focmineicorporis animaeue exilibus autquot;ten eris amp;nbsp;fc/ minis minus q uiris.Ité timidis aut fi exulcerata fint prçcordia:uel timeant minime Gnguinem cxcreatibus caufans ucl lacfte:uel faucibus medetur amp;nbsp;corporis eruptio' nibus pituitae cum axungia falfa illitum. Itc fuppurationi ucteri mures polenta ad' mixta necat. Galli fagittas in uenenato elleboro tingunt circumcifoq; uulnerc tene' tiorem fentiri Carnem affirmat Mufep quoq; necatur albo trito amp;nbsp;cu ladle (parfb Eo dem amp;nbsp;ptyriafas emendatur.

Pfi mitridati Cratcnas afcripfit:quain mitridati auocat huic folia duo a radice achanto fimilia. Caulis inter utraqi fuftincns rofeum florem. Alteram lenius fcorditin:fiue fcordion ipfius manu afcriptam magnitudine Cubitali quadrangulo caule ramofam querne fimilitudine foliis lanuginofis. Repcritur in ponto campis pinguibus humidifq; guftus amari .Eft amp;nbsp;altcrius generis latioribus foliis métaftro fimilis plurimofqiutraqiad ufus per fc amp;îtcr alia antidotis.

Olemoniam alii phylecheriam a certamine regum Inuentores appellant Cap' padoces aute cylodinamuam radice crafla exilibus ramis:quibus in fuinmis corymbi dependent nigro femine cattero rutp fimilis nafcitur in mortuofis.

Vpatoria quoq; regiam audio ritate habet caulis lignofi nigricantis hyrfuti cu' bitalis aliquado amp;nbsp;amplioribus foliis per iterualla.v.folia ut Canabis per ambitum incifis quiqi partito nigris amp;nbsp;ipfis pluuiofifqi radice fuperuacua femen diffintericis muino potum auxiliatur unice Centaurea curatus dicitur chiron cum hercules ex' ccptus hofpitio pcitradlanti arma fagitta ci excidiframp; in pedem quare aliqui chiroiu uocant Folia funt lata amp;nbsp;ob longa ferrato ambitu denfa ab radicc caules ternu cubi' torum geniculati.In his capita ceu papauey: radix uaftaacrubcfccns tenera fragilifq; albina cubita madida fucco amara cum quada dulcedine. Nafcitur in collibus pigui folo laudatisssima in archania elide meffeniaphoruo elicco. Et in alpibus uero plu' rimisfqi locis Aliis in locis in litia.Quidam amp;nbsp;ex ea litiu faciunt Vis in uulneribus tata ut coarcfcere etia cames tradatur fi coqf fimul In ufu radix tatu duabus dragmis bibenda quibus dicetur fi febris fit in aqua trita caeteris in uino medetur amp;nbsp;obuius morbis dccodlac fuccus eft.

Lterum cetauriu cognomic lepton minutis foliis quod aliqui libadeon uocat quoniam fccundu fontes nafcitur origani fimile aguftioribus amp;nbsp;longioribus foliis angulof p caule paulum alto frutice flore uehenidis radice tenui amp;nbsp;fuperuacua fucco efficax ipfa herba autumno legitur fuccus e fronde Quidam caules concifos made' faciunt diebus.xviii.atqi ita exprimunt hoc centaurium noftri fel terrp uocant 4)pter amaritudine fumma. Galli exacum quoniam omia mala medicameta potum e cor' pore exigat per aluum.

ocr page 510

Ertia eft centauris cognomine triorchis: qui ea fccat ra^ eft ut no uulncramp; fefe bçc fuceu fanguine mittit Tbeopbraftus defendi earn impugnariq; colligentes tradit a triorcbe accipitrum genere a quo amp;nbsp;nomen acccpiÇ Imperiti cofundutomia bçc amp;nbsp;primo generi affignant.

Limcnos a rege herba appellata eft hederae foliis ramofa caule inani articulis prpcincXa odore graui amp;nbsp;fcmine hederç filueftribus amp;nbsp;motuofis nafcens.Qui' bus morbis pota medeatur dicctur.Sed hicidicandum cft dum medeatquot; ftcrilitatcm pota etiam uiris fieri grpci plantagini fimilc effe dixerut Caule quadrato foliculis cu femine iter fc iplexis uelut ipollipoy. cyris amp;nbsp;fuccus aute i ufu ui fumaircfrigerado

Entianam luenit gcntius Illyrio?^ rex ubiqinafcente.In illyrico autem prodatis/ simam folio fraxini: fed magnitudine lactucç caule tenero pollicis craffitudine cauo amp;nbsp;inani amp;nbsp;in uallis foliato tritu aliquando radice lenta fubnigra fine odore aquofa motibus fub alpinis plurima ufus in radice amp;nbsp;fucco- Radicis natura excalefactoria: fed prpgnatibus non bibenda.

Nuenit amp;~lifmiacus herbam lifmiachiam quç ab co nomen retinet celebrata.

Erafiftradto folia habamp; falicis uiridia flore purpurea fruticofum ramulis ere' ctis odore acri. Gignitur in aquofis.Vis eius tâta eft ut lumctis difcordätibus lugo impofita afperitatcm cohibeat.

Vlieres quoq shanc gloriam affeclauere:in quibus artemifia uxor maufoli ad/ optata herba que antea parthenis uocabatur.Sunt qui ab arthemide dea artcmefiam cognominatam putat, quoni a priuat imedeatur fpmina^ malis.Eit aute abfcynthn modo fruticofa maioribus foliis pinguibusq;. Ipfius duo genera. Altera latioribus foliis.Altera tenera tenerioribus amp;nbsp;non nifi in maritimis nalccns.Sunt qui in medi' terrancis eodem note appellant fiinplici caule minutis foliis floris copiofi erupétes cum uua maturefcit odore no iniucundo qua qda botbrion alii ambrofia uocat. la/ lis in cappadocia nafcitur.

Ymphea nata traditur a nympha cclotipia erga hcrculcm mortua: quare hera' cleon uocant aliqui. Alii rapalona radice caule fimih. Ideoq; cos qui bibcrint caufa.xii.dicbus coitu genituraq; priuari laudatiflima in otthomenia amp;nbsp;in marathoe boetii malon uocant amp;nbsp;feme edunt. Nafcitur in aquofis foliis magnis amp;nbsp;in fumma aqua amp;nbsp;albis ex radice Flore lilio fimili cu defloruerit capiti papaucris. In caule fic/ catur autumno radix nigra i fole ficcatur aducrfatur amp;nbsp;aiimini. Eft alia nymphea in thefTalia amne pen eo radice alba capite luteo rofp inagnitudie.

Nuenit amp;nbsp;pat^ noftrorum çtatç rex luba qua appellauit euphorbia medici fui fratris nomine amp;nbsp;mufç a quo Diuum auguftum conferuatuidicauimus.Iidé fratres inftitucre a balneis frigida multa corpora adringi antea non erat mos nifi ea' lida tatum lauari ficut apud homeru etia luenimus. Sed lubp uolumine quoq extat de ea herba amp;nbsp;cla?^prpconium inucnit eam i mote athlante (peccatur foliis achan/ tinis Vis tanta efl ut uele longiquo fuccus excipiatur incif a conto fubitur exci' pulis ucntriculo cdiuo humor ladlis uidetur dcflucreSiccatur conto ficuteuris effi/ giem habamp; qui colligut clarius uidcnt contra feipetes medetur quacunqiparte per^ cuflh uertice icifb amp;nbsp;medicamcto addito Ibi getuli qui legum tcpido ladle adulterat fed difcemitur igni.Id enim quod fincerum no e fallidiedum odorem habamp;: multu infra hunc fuccum cft qui in gallia fit ex herba chamclca granum cocci ferente Fru cius armoniaco fimilis eft ctiain leni guflu os accenfuin diu detinens amp;nbsp;magis ex i' teruallo donec fauces quoqi ficcet.

Elebrault amp;nbsp;themifTo medicus uulgarcm herbam plantaginem tang inuctor

ocr page 511

uolumine de ca edito. Duo eius genera minor anguinioribus foliis amp;nbsp;nigrioribus lingue pecorum fimillimis Caule ägulofo in terra iclinato in pratis nafcens. Altera maior foliis laterum modo inclufa quoq; quia feptcna funt.Quidäeam hcptapleuró uocauere buius amp;nbsp;caulis cubitalis eft amp;nbsp;napi fimilis. Nafcitur in bumidis multo ef/ ficatior 'Vis mira in ficcando denfandoquc corpore cauterii uicé optines.Nulla res çquc fiftit fludtiones quas grçci rcumatifmos uocant.

Vngitur buic buglofbs bouis linguç fimilis cui prpcipuum quod in uinum deieefta animi uoluptates auget amp;nbsp;uocatur eupbrofinu.

Vngitur amp;nbsp;Cynoglofos canina liguam imitans topiariis operibus gratiffima Aiut q, ea quç tres tyrfos feminis emittit eius radicé potam ex aqua ad tertianas 4gt;/ defle quç quattuor ad quartanas.Eft alia fimilis amp;nbsp;qup ferat lappas minutas eius ra' dix pota ex aqua ranis amp;nbsp;fcrpetibus aduerfatur

. St amp;nbsp;buptalmus fimilis boum oculis folio fcniculi circa oppida nafcens fruti' cofa caulibus qui amp;nbsp;mandunfdccocfti. Quidam calcbiam uocant;bçc cû crafia flatomata difcutit.

Nuenerc herbas amp;nbsp;uniuerfp gentes. Scythia primu ca quae Scythice uocatur contra bocciam nafcens prpdulcis.

Liam quoq; utiliffimam quam fpartaniam uocat. Magna amp;nbsp;ca comendatio cp in ore cam habentes famé fitimcpnon fcntiut.

Dem prçftat apud eofdé hyppace dicftaqi in equis quoq ieunde cfFcdlu habcat.

Traduntq; his duabus herbis fcythas etiam in duodenos dies durare in fame et fiti.

Emonem thracia inuenit qua ferunt Enguine fifti non aperta modo uena fed etiam prpeifa: ferpit e terra milio fimilis foliis afparfis amp;nbsp;lanuginofis farcit in nares.Quç in italia nafcitur amp;nbsp;fanguinc cadem alligata fiftit.

Etoncs in hifpania cam quç uctonica dicitur in gallia In italia ante ferrata a grp cis ceftros: aut picotropon ante cunólas laudatissima. Exit angulofo caule cubitoru duum A radice fpargés folia fere lappaci ferrata femine purpureo folia ficcantur in farinam plurimos ad ufus. Fit amp;nbsp;uinuex ea amp;nbsp;acetum ftomacho amp;nbsp;claritati oculorû tantumqigloriç habamp; ut domus i qua fita fit tuta exiftiatur a piaculis omnibus.

N cadem hifpania inuenta eft cantabrica per diui Augufti tépora a Cantabris reperta nafcitur ubiq; caule uincco pedali: in quo funt flofculi oblongi uclut calathi In his fernen perq minutum: ncc alias defuere hifpaniç herbis exquircdis ut igbus etiam nunc hodic in numero fit Iptiorc couicftu potioné egentem herbis mulfo ad^ ditis credidere falubcrrimä fuauifrifnaq3nec quisg genera earum länouit:aut multi' tudiné Numerus tamécóftat in nomine.

Oflra aetas meminit herbam in marfis repertam Nafcitur amp;nbsp;in equiculis circa uieü Neucrfie: uocatur confiligo Prodeft ut demoftrauimus fuo loco dcplo' ratis in typfi.

Nuenit nupcr amp;nbsp;Scruilius démocrates e primis mcdentium quam appcllauit hyberidam qg ficfto nominc inuétioni eius affignato carmié. Nafcit maxime circa uetcra monuméta parictinasq; amp;nbsp;inculta Itincrum.Floramp; fupcr folio naffurtii caule cubitali fcmine ta paruo ut uix afpici poflit.Radici odor nafturtii.Vfus çftate effii^atior amp;nbsp;rcccnti tatum.Tonditur coxendicibus amp;nbsp;articulis omnibus cum axûgia modica.Vtiliffima uiris plurimu . quaternis horis foeminis minus dimidio alligata ut deinde in balneum descendatur in calidam amp;nbsp;dcide amp;nbsp;poftea oleo ac uino pugaf

ocr page 512

corpus diebus q; uicenis iterpofitis idé Fiat fi qua admotio doloris fuperfit boe mo Reumatifmos omnes fanat occultus iponitur no i ipa iflamatioé:fcd m minuta.

Nimalia quoffinuenere herbas In pnmisqi cbelidoniam. bac eni byrudines oculis pullorum in nido reftituuut uifum'Quidam etiam uolunt erutis oculis.Ge nera eius duo maior fruticofo caule folio paÛinacç erratice ampliore ipfa altitudine duum cubitorum colos albicans flos luteus minori folia bederp rotundiora Minus candida fuccus Croci mordax femen papaueris. Floret aducntu byrundinu difceffu arefcunt.Florctibus fuccus cxprimitquot; amp;nbsp;in aereo uafe cum meile attico leniter Cinere ferueti decoquitur fingulari remedio Cotra caligines oculorum.Vtunt per fe fucco amp;nbsp;in colliriis qupcbelidonip uoedtur ab ea.

Nueniunt amp;nbsp;Canes canariam qua faflidium uitant: Eamepin noftro afpccftu madunt.Sed ita ut nunq itelligatur qup fit.Eteni depafta cernit .Notata éauté bpe animalis buius malignitas in alia berba maior. Percuffus cnim a ferpete rnederi fibi dicitur quadam.Sed illam bominc inipedlant enon decerpit.

Impiicius cerup monftrauerc elcpbabofton de qua diximus.Ite elyxene a partu didlam oftedere ut idicauimus dyptamum uulnerate paftu ftati decidentibus telis. Non efl alibi q in creta ramis prptenue puleio fimilc ferues amp;nbsp;acre guflu foliis tatu utunCFlos nullus ei aut feme aut caulis radix tenuis ac fuperuacua. Et in creta aute non fpatiofe nafcitur mirecpa capris expetitur pro eo eft amp;nbsp;pfeudo diptamu multis terris nafcitur folio fimile ramulis minoribus a quibufdam condris uocatu mioris effectus flati intelligitur Didlamum eni amp;nbsp;mima portione acceditos qui legere eam in ferula uel barundine condunt prçligantqi ne potentia euanefeat Sunt qui dicant utranqi nafci multifariam:fcd deteriores in agris pinguibus Vera quidem quibufcia dyptamum non nifi i afperis.Eil amp;nbsp;tertium genus dyptamu uocatum: fed neq; caule ncqi effectu fimile folio fifimbri ramis maioribus procedente perfuafione illaqcqdi Creta nafcitur ifinito prpftarc caeteris eiufdcin generis albi genitis proxime quod in parnafo Alioqui berbiferum effe amp;nbsp;pellium motem in tbeffallia amp;nbsp;eleteru i euboea amp;nbsp;totam arcadiam amp;nbsp;lycaoniam. Tradunt arcades quide no medicaminibus uti: fed lade circa ucr quonia tunc maxié fuccis berbç turgeant medicentur q; ubera pafcuis Bibunt aute lac naccinum quoni aboues omi bora fere funt in berbis potetia earum per quadrupedes etiamnum duobus claris exemplis manifefta fit circa abderam amp;nbsp;limitem:qui diomedis uocaf.Equi pafti iflamaf rabip Circa ponticas uero amp;nbsp;aiini.

Nter nobiliffimas ariftolocbip nome dediffe grauide uidentur quoniam effet Ariflolecus noflri malum terrp uocant amp;nbsp;quattuor genera eius feruant. Vnum tube ribus radicum rotudis foliis inter maluam amp;nbsp;bederam nigrioribus pinguioribufqi Altei/: mafcula radice longa quattuor digito^ 16gitudine bacculi craffitudine.Iertiu longiffimp tenuitatis uitis nouellp cuius fit prpcipua uis quç amp;nbsp;clematis uocaf.Ab alus cretica.omes colore buxeo caulibus jamp;aruis flore purpureo ferut bacculas paruas uelut cappari. Valet radice tantu.Efl amp;nbsp;quppidolocbia uocaf quarti generis tenui/ or g proxime dida denfç radicis capillamentis uini pleniori craffitudine bac quida polyrizon cognominauit:odoromniu medicatus fed oblongpradici tenuioriqigra tior.Camofi enim efl corticis unguetis quoque nardinis cdueniens. Nafeunf pin/ gulbus locis amp;nbsp;campeflribus effodere eas meffibus tepeftiuu ita e fquama terrena ifer uantur. Maxiine tamé laudatur pontica amp;nbsp;in quocunque genere pondcrofiifima quoque medicinis aptior rotunda contra ferpetes oblonga in fumma tamen gloria ell amp;nbsp;fi modo a conceptu admota uuluis in carne bibula marcs figurat ut traditur. Pifcatores campanip radicem eam quç rotunda efl uenenum terre uocant coramque

ocr page 513

nobis contufam imixta calce in mari fparferc Aduolat pifccs cupiditate mira ftatiq; exanimati fluitant.

Vçpolyrizos cognominatquot; Conuulfis contufis ex alto prçcipitatis radice pota cx aqua utilissima effe tradif.Scmine pleureticis amp;nbsp;ncruis confirmare excale' facere Eadem amp;nbsp;fatyriones uero amp;nbsp;effectus ufufq; diccdi funt.Ordiedumq ; a maloi.: omnium peffimo.i.ferpcntium idtu. Medetur ergo britanica herba panaces omniu generum radix e uino. Chirone amp;nbsp;flos amp;nbsp;femen potum illitum ue cx uino amp;olco: priuatimcp Cunicula bubula appellatur polymonia uel phylctcris radices dragmis iiii.in mero.Teucria fydcritis.Scordotis ex uino priuatim adangues potç amp;nbsp;illitac fiue fucco flue folio fiuedccodto. Centaurip maioris radice dragma i uini albi cyatis tribus.Gcntiana prpcipucaducrfus angues duabus dragmis cum piperc amp;nbsp;ruta uini cyatis fex fiue uiridis fiue ficca.Et lyfimathip odorFfugiunt ferpetes. Datur ex uino percuffis chelidonia. Morfibus iponitur uetonica prpcipue cui uis tanta perhibetur ut inclul p circulo cius ferpentes ipfi (efe iterimat flagellando.Datur ad idtus fernen eius dcnarii pondere cum tribus cyatis uini uel farina dragmis tribus fcxtarioq; farip Imponitur cantabrica diptamum ariftolochiae radicifdragma in uini cmina faepius bibenda prodefl amp;nbsp;illita ex aceto.Similiter pliftolochia quin omnino fufpcnfa fupra focum fugat e domibus ferpentes•

Rtemonia quocp radice cius denarii pondere i uini cyatis tribus pota plura de ea conueit dici. CFterif$qup primum nomiabuntur.In eo aute genere medcdi primum conuenit nominari in quo maxime ualebit.Folia habamp; aqualia diuifa apii modo caput in cauliculo papaueris filueffris.Ite radicem fuccum croci colore acrem amp;nbsp;acutum. Nafeitur in aruis apud nos tria genera cius faciunt. Et idco demu ^pbat cuius radix tus rcddeat.

Garicon ut fungus nafcitur in arboribus circa bofforu colore candido. Datur obolis.1111.cotritum cum binis cyatis aceti mulfi Id quod in gallia nafcitur ifir/ mus habetur prpterca mas fpiffioramariorq; hic amp;nbsp;capitis dolores facit Fpmina (blu tior in iitio gullus dulcis:mox in amaritudine tranfit. Echyos utriufcp generrs pu' legio fimilis foliis coronata dragmis duabus amp;nbsp;uini cyatis.iiii.Itc altcra;quç lanugie diftinguutur fpinofa:cui amp;nbsp;capitula uiperç fimilia funt hpc ex uino amp;nbsp;aceto. Quida etbion perfonatam uocant:cuius folio nullum eft latius grandes lappas ferete huius radicem decoctam ex aceto dant potui hyofciamum contufum cum foliis ex uino datur peculiariter contra afpidas.

Vila tame romans nobilitatis plus habamp;g hyerabotaméaliqui ariftcrcon nri uerbenam uocant. Hçc eft quam legatos ferre ad hoftes îdicauimus hac louis mefa uerritur domus purgatur luftraturq;.Gencra eius duo funt foliofa quam fcmina pu tat mafcarioribus foliis.Rami utriufqi plures tenues cubitales agulofi. Folia mióra qquercus anguftioraqi diuifuris maioribus flos glaucus.Radix longa tenuis.NaP cit ubiq; in planis aquofis:quida non diftiguunt amp;nbsp;omnino unum genus faciunt: quoniam utraqi eofdé effectus habeat. Vtrag; fortiutur galli amp;nbsp;prçcinunt refponfh. Sed magi utiq; circa hanc ifaniunt hanc perustos impetrari quod uclint febres abi' gere amicicias c6ciliare nulliq;n6 morbo mcdcri colligi debere circa canis ortu Ita ne luna aut fol confpiciatur. Fauis ante amp;nbsp;mclle terre ad piamctum datis circufcriptam ferro effodi finiflra manu amp;nbsp;in fublime tolli ficcari in ubra feparati folia caule radice aiuntcp fi aqua fpargatur triclinium qua maduerit Iftioresconuidtus fieri aducrfus Aduerfus ferpetes conteritur ex uino.

St fimilis uerhafeo herba qup fçpe fallitpro eo capta foliis minus candidis cau' liculis pluribus flore luteo:hçc abictfa bladtas in fe cdtrahit.Idcoq; Romp blattaria

ocr page 514

uocant. Molemonium fuccum ladtcum mittit cocrefcentem gummi modo buidis locis Datur denarii pondus i uino.

iVinq; folium nulliignotum cft cum etiam fraga gignedo comedatur.Graeci uocant penthapedes: fiue camelczcon: fiue pcntbapbylon cu effoditur rubra radicem babamp; bfc inarefens nigrefcit amp;nbsp;angulofa fit.Nomeanumero folio^ amp;nbsp;ipa herba incipit amp;nbsp;définit cum uite Adbibetur amp;nbsp;purgandis domibus adueifus ferpe tes Bibitur amp;nbsp;eius radix quae fpargamon uocatur ex uino albo.

Auci genera quattuor fecit Petronius diodotus quae profequi nibil attinamp; cu fint differently duae probatiffimyin Creta mox in acbaya amp;nbsp;ubicunqi in ficcis ubiq; nati foeniculi fimilitudinc candidioribus foliis amp;nbsp;minoribus birfutisqi caulc pedali recfto radici fuauifTimi guftus amp;nbsp;odoris byc in faxofis nafcitur meridianis. Reliqua genera ubiqi nafeuntur terrenis collibufqi limitibusq inec nifi pingui folo foliis Co' riandri caule cubitali capitibus rotundis (ype pluribusqtcrnis radice lignofa amp;cu in aruerit fupcruacua femen eius Cumino fimile prioris milio.Album acre odoratum omnibus amp;nbsp;feruensifecundumq i priore uebemctius ellldeoq ; parce fumi debet.Si lam maximc tertium genus facere libeat.Eft flapbylino fimile.quod pallinacain er raticam appellant.Scmine oblongo radice dulci. Omnia byc amp;nbsp;byeme amp;nbsp;yftate iunt intacfta quadrupedi nifi poft abortus.Ex aliis ufus fpminis ex Creta radicis dulcis amp;nbsp;magis ad ferpentes bibitur e uino dragma una Datur amp;nbsp;quadrupedibus percudis.

Heuromaicba alia quam magica amp;in noftro orbe nafcitur fruticofa cu foliis uiridibus flore rofco ferpentes necat cuicunq; admota fuerit amp;nbsp;bpe torporem affert perfolidata: quam nemo ignorat Graeci arcion uocant. Folia babet maiora eti aCu/ curbitis amp;nbsp;birfutiora nigrioraqi amp;nbsp;cralTiora radicem albam ÓCgrandé bycex uino bi' bitur denariorum duum pondere.

lem cyclamini radix contra ferpentes omnes.Folia babamp; minora q bed era ni/ grioraqi amp;nbsp;tenuiora fine angulis in quibus albicant macule Caulc exiguo mane flo' ribus purpureis radice lata ut rapum uidcri poffit-cortice nigro nafcitur in ubrolis a noftris tuber terrae uocatur. In omnibus ferenda domibus Si uerum cft ubi fata fit nibil noccrc mala medicameta.Amuleum uocant marrantq; ebrietatem reprefentari addita in umu radix amp;nbsp;ficcata fylly modo concifa reponifDecoquitur cade ad crafli/ tudinem mellis Suum tame uenenum ei eft. Tradutq; fi pregnas radicem eam traf grediatur abortum ficri.Eflamp; altera cyclaminos cognomine Cyilantbcmos genicu/ latis caulibus fuperuacuis a priore diftans circa arbores fe uolucns acinis bedere: fed mollibus flore cadido fpetiofo radice fupcruacua acini tatum in ufu guftu acre led lenti Siccatur in umbra tufiqi diuidutur in paftiUos. Mibi amp;nbsp;tcrtia cyclaminos de/ monflrata cfl cognomine cbamecbifos uno omnino folio radicc ramofa qua pifccs necantur.

Ed inter prima celebratquot; peucedanus laudatiffima in arcadia.Mox famotbratiç caulis amp;nbsp;tenuis logus foeniculo fimilis luxta terra foliofus radice nigra craffa graui odore fuccofa gignitur in motibus opacis Fodit cxitu autumni Placent tener/ rimy:amp; altiffimy radices byc concidantur in quaternos digitos loffeis cultellis fundut q; fuccuin in umbra capite prius: et naribus: tofaceo perucftis ncuertigo fcntiatur. Etalius fuccus inuenitur caulibus adbyrens incifisq; manat probatur e craffitudine mellea colore ruffo odore fuauitcr graui.Fcruens guftu boc i ufu amp;nbsp;radix amp;nbsp;dccoótü eius pluribus mcdicametis fucco umeefficaciffimo qui refoluitur amaris amigdalis aut ruta bibiturqicontra ferpentes amp;nbsp;ex oleo perunctos tuetur.

ocr page 515

Bull quoqiquam nemo ignorat fumo fugantur ferpentes priuati aducrfatur fcorpionibus polimenip radix ucl alligata tatum. Item pbalangio a cçtcris mi' noribus uenenatis fcorpioibus ariflologia agaricum obolis quattuor in uini mixti cyatis totide uerbenaca amp;. pbalagio cum uino aut pofca.Itcm quiq; folium daucum.

Erbafcum grçci pbylamon uocant Generat babamp; prima duo albu in quo mas itcHigiturAlte^ nigrum in quo femina. Tertiu genus non nifi in filuis inuenitur. Sunt folia bradicç latiora pilofa caulis eredtus cubitali amplior.Seme nigrum iutile Radix una craffitudine digiti. Nafeunf in campeftribus filueftri folia Alclifpbacra alta ramis lignofis.

Vnt amp;nbsp;plomides duo birfuti rotudis foliis ternis aut cumplurimu quaternis bumiles. Tertia lienitis uocatur: ab aliis guali foliis ternis autcomplurimum quaternis craffis pinguibusqiad lucernaru lumina aptis. Aiunt in foliis eius quem feminam diximus ficus omnino non putrefeere. Diftingui genera bçc pene fupua/ cuum efteum fint omnia ciufde effectus contra fcorpiones bibitur radix cum ruta ex aq magna amaritudine:fcd effectu pari.

Heligonon berba ab alus fcorpion uocatquot; propter fimilitudine radicis: cuius ueftu moriuntur fcorpiones.Ita fuccus contra eoru idlus bibitur.Scorpionem mortuum fi quis elleboro candido liniat reuiuifcere aiunt.

Heligonus omnem quadrupede necat impofita ueredis radice. Folio quidem intra eundem diem quod efl fimilecyclaminolpfa geniculata nafcif in opacis feor/ pionibus aduerfatur amp;nbsp;betonicae fuccus ac plantaginis.

Vnt amp;nbsp;ranis uenena:rubetinis maximis. Vidimusq; pfyllos incertamie patis caufa defectis admittentes ociore etia qua afpidum pcrnicie. Auxiliatur pbryfion in uino pota.Aliqui cneuram appellat: alii potireton floribus paruis radicibus multis neruofis bene olentibus.

Tem alcima:quam alii damafion: alii lyron appellant folia plataginis nifi agu' ftiora effent amp;nbsp;magis lacinioG connexaq; in terra.Alias etiam uenofa fimilitcr caule fimpliciter tenui cubitali capite tyrfi radicibus denfis tenuibus ut ueratri nigri acribus odoratis pinguibus nafcitur in aquofis.Alte?^ genus-eiufde i filuis nigrius maioribus fbliis ufus in radice utriufq; aduerfus ranas amp;nbsp;lepores maximos dragme pondere in uini potum lepori marino aduerfatur amp;nbsp;cyclaminos ueneni uim Canis quoqi rabidi morfus babent. Cotra quos erit cynorodum de quo diximus platago ad omnes beftiarum morfus pota atque illita betonica ex mero uetere.

Eriflereos uocatur herba caule alto foliato Cacumine in alios caules fc fpgens columbis admodum familiaris.Vnde amp;nbsp;nomem hanc habentis negant latrari acai' bus proxima his malis uenena funt quç fibimamp; ipfi homines excogitant.Cotra hpc omnia magicasqiartes erit primum illud homcricum moly. Dein mithridatia amp;nbsp;fcordotim amp;nbsp;cetauriu potu omnia mala medicamcta exigi p aluu.

Etonicp femen in mulfo aut paRo uel Eirina dragma in uini ucteris cyatis.iiii. uomere cogedi atq; itey; bibere his qui quottidie guHet ea nulla nocitura mala medi' caméra tradunt poto ucneno.

Rriflolochia fubucit eadem menfura qua contra ferpentes.

Vinqi folia fuccus agaricu pong uomerit denarii podere ex aquae mulfp cyatis tribus.

ocr page 516

Ntbirinum uocatur fiue peramino filiginis agri fimile lino radice nulla flore byacynti femic uitulinario.Ex boe pcrundos uenuftiores fiernnee ullo malo medicaméto Içdi pofrunt:aut fi quis in bracbiali babcat arbitratur magi.

Imiliter qua eupliam uocant tradunt eaqi perunctos comendatiorcs effe fame.

Rtemifiam quoq, fecum babctibus negant noccre mala medicaméta nebeftia ullam ne fole quidé Bibitur amp;nbsp;baec ex uino aduerfus opium algam priuatim potens amp;nbsp;radix cius pota aduerfus ranas.

Ericarpu bulbi genus cflDuf eius fpecics cortice rubro :altc¥ .nigro papaueri fimilc fed uis maior q priori. Vtriqiaute cxcalchciendo. Ideo contra cicutam datur contra quam amp;nbsp;tus amp;nbsp;panaces cbironium prpcipue boc amp;nbsp;cotra fungos. Veru et generati mébratiq; fingulis corpo^ morbis remedia fubtexemus orfia capite al/ lopetias emedat nympbp lacitp radix fi uuç tritp illiniantur.

Olytria didat a callitrice quod luncos albos babamp; folia plura maioraqi frutice quoq i maior amp;nbsp;defluente capillum cofirmat amp;nbsp;denfat.

Tem ligata circa fontes nafcens cuius radix admixta conbuda teritquot; cum adipe fuis nigrp.Id quoqi excipitur ut eius fuif$nung peperit.Sol deinde plutimu cofert in lite.Similis ufus ed cyclamini radicis prurigine ueretri radix tollit i oleo decocta ucl in aqua capitis dolori medetur.Panacis omniu gene^ radix in oleo contrita.

Ridolocbia bybcris alligata bora uel diutius fi pati poffit comitante balnei ufu medetur amp;nbsp;claucum:purgat aute cyclaminos cum meile in nares addita amp;nbsp;ulcera ca^ pitis fanat illita medetur amp;nbsp;peridcreos.

Alcalla fiue leanticc uocaf femen margaritis minutis fimile depedens iter fo' lia grandia in montibus fere buius genera xv.in oleo macerant atq; ita aduerfo capillo caput ungitur.

It amp;cx callitrice dernumentu. Folia funt lenticulp caules nucis tcnuiflimisra dice minima.Nafcitur opacis amp;nbsp;bumidis gudatu ferues.।

Yfbpum in oleo contritu ptyriafi rcditit prurigini in capite. Ed aute optimu cilicium e tauro montc.Deidc pampbilium amp;nbsp;zinirncu ftomaebo c6tritum purgat cum fico fumptu per inferna uomitionibus putatamp;fcrpentiu icftibus adueriari tri/ tum cum meile amp;nbsp;(ale amp;nbsp;cumino.

Oncbitis non ut pleriq; cxidimaucrut cadc edquç amp;bypbyonautpbafgamó qg cufpidi fimilis femine babS Ceni folia porri rubentia ad radicé amp;nbsp;plura g in caule capitula perfonis comicis fimilia pua ex bçrétibus linguam radicibus prologis nafcitur in fitietibus.

diucrfo xipbyon amp;nbsp;pbafgamon in bumidis cu primu exit gladii probet fpctié caule duum cubitoys radice ad nucis aucllanp figuram fimbriata:qua effodi ate meffes oportamp; ficcari in umbra.Superior pars cius cum ture trita çquo pondere ad' mixto uino olla fracfta capitc extrabit:autquicquidi corpore fuppurat: ucl fi calcata fint offa Serpctis cade cotra uenena cfficax caput in dolore ucrato i oleo ucl rolacco decocto tritoqiungi coucnit.

Euccdano ex olco ucl rofaceo amp;nbsp;aceto tepidu boc prodeft amp;nbsp;doloribus qui ple' runq; ex dimidia parte capitis fcntiutur amp;nbsp;uertigini perungunt amp;nbsp;radice eius fudoris caula eli ciédi:quonia cauftica uis ei e'

Syllion alii cbrydaleonialii fcycilicon:aliicynomiaappellat radice tenui fuper/

ocr page 517

uacua farmétofum fabp granis in Cacuminibus foliis canino capiti no diffimilibus Scmine aute publici Vndc amp;nbsp;nome boc i baccis ipfa berba in uineis iucnitur. \7is ad refrigeradum amp;difcuticdum ingcns.Seme in ufu fronti imponitur in dolore amp;nbsp;temporibus ex aceto amp;nbsp;rofacco aut pofea ad cptera illinitur acetabuli mefura fextario aquçdenfat ac contrabit tunc terere oportamp; amp;nbsp;craflitudine illinire cuiusq ; dolori amp;nbsp;colledlioni iflamationiqi uulneribus capitis medetur.

Ridolocbia fradta extrahes offa amp;nbsp;in alia quidem parte corporis: fed maxime capite Similiter pliflolocbia.gt;

Hifellium eft no diffimile apio buius radix comanducata purgat capitis pitu' itas.Oculorum acic ccntaurio maiore putat adiuuari fi addita aqua foueatur. Succo uero mioris cum mellc culices nubeculas obfcuritate difcuti Cicatrices exte' nuari Albugines quide etiam iumetoi^ fidcritide.Nam celidonia fupradidis omi' bus mire medetur.Panacis radicem cum polenta epiphoris imponunt.

Yofcyami feme bibunt obolo tatunde meconii adiicietes uinuqiad epiphoras inhibendas adiugut amp;nbsp;gentianae fuccu:que colliriis acrioribus pro meconio mifcct

Acit claritate amp;nbsp;euphorbium lundis. Inflillatur plataginis fuccus lippitudini Caligines ariRolochia difcutit hyberis adalligata capiti quiqi foliu epiphoris amp;nbsp;fi q moculis ultia funt emendat.Verbafeum epyphoris imponitur.

Eriflereos ex aceto amp;nbsp;rofacco ad hypocbifis amp;nbsp;caligine cyclame in paflillos di/ luunt. Peucedani fuccum ut diximus adclaritatc amp;nbsp;caligines cu meconio amp;nbsp;rofacco pfylion illitum froti epiphoras fufpedit.

Nachallam aliqui acharon uocat.Duo genera cius mas flore foenicco focmina ceruleo no altiorcs palmo frutice tenero foliis pufillis rotudis in terra lacetibus Nafcuntur in ortis amp;nbsp;aquofis prior floramp; cerulea. Vtriufq; fuccus caliginc oculoru difcutit cum mclle amp;nbsp;exitu cruorem.Et argemma rubes magis cu attico inelle ludlis pupillas dilatat.Et ideo hac iunguntur ante quibus paraccntefis fit.Iumeto^ quoqi oculis medetur. Succus caput purgat per nares ifufus ita ut deinde uino colluatur. Bibitur contra angues fucci dragma in uino. Mirumq; focmina pecora uitant.At fi decepta fimilitudine.Florc cni tritum diftant. Deguflauerc flatim cande quç caffula nuncupatur in rcmcdia quçrut a noflris ferus oculus uocaf. Prçcipiunt aliqui effof/ furis ante folis ortum priusg aliud loquritur ter falutarc tunc fublatri exprimere. Ita' praecipuas cflc uircs. De euphorbii fucco fatis dicftu lippitudini fi tumor eft detur abfcynthium cum mellc tritum.Item betoniep farinam conuenit.

Egylopas fanat herba eodem nomineque in ordeo nafeitur tritici folio femine cotrito cum farina permixta ipofitaq, ucl fucco exprimit haec e caule foliifq; prpgnri/ tibus dempta fpica amp;nbsp;in trimeflri farina digeritur in paftillos. Aliqu: amp;nbsp;mridragora utebantur poflea abdicatus in hac curatione efl. Epiphoris quod certum e medetur amp;oculou dolori radix tufa cu rofacco amp;nbsp;uio Nri fuccus multis oculoi ^medicametis mifcetur.

Andragorri alii cyrccron uocant.Duo eius genera. Candidus qui amp;nbsp;mas:niger qui focmina cxifhat riguftioribus foliis g lacftucp hyrfutis amp;nbsp;caulibus radicibus binis ternis ue foliis albis intus carnofis tenerifquc pene cubitalibus. Ferunt mala auellanarum nucum magnitudine amp;nbsp;his femen ceu picorum:hoc autem album alii arfen:alii morion.alii hippoplomon uocat huius folia alba altcrius latiora ut lappaci fatiup. Cauent amp;nbsp;fofTuri cotrarium uctum amp;nbsp;tribus circuits ante gladio circufcribut

ocr page 518

poftea fodiunt ad occafum fpecftantes.Succus fit amp;nbsp;e malis: amp;nbsp;caule dccifo Cacumie 0C radice pundlis aperta aut dccodta utilis bpc uelut furculo cocifa quoqii orbiculos Icruatur in uino.Succus non ubiq; inuenitur fed ubi poteft circa uindcmias quprif Odor granis eius: fed radicis amp;nbsp;mali grauior mala maturata in'umbra ficcant. Suc/ cus ex Dis fole denfatur. Ite radicis tufp ucl in uino nigro ad ternas decocto folia fer/ nantur in murisefficatius:albct rore tantum fuccus pellis eft.Sic quoqinoxip uires grauedineafferunt etiam olfatu gq mala in aliis terrisquot; mandantquot; nimio tamcodore obmutefeut.Ignari potu quidc largiore etiam moriunf.Vis fomnifera pro uiribus bibcntiu media potio cyati unius.Dibitur amp;nbsp;contra ferpetes amp;antc feptioes pundi/ onefq; ne fentiantur. Ob bpe fatis eft aliquos fomnu odore qupfiffe. Bibitur amp;nbsp;pro ellebore duobus obolis mulfo: efficatius elleboruad uomitiones amp;nbsp;ad bile nigram extrahendam.

Icuta quoque uenenu eft publica atbenienfium pena inuifa.Ad multa tamen ufus non omittedi. Semen habet noxiu.Caulis aute amp;nbsp;cHuiridis;amp;ut pleruq; et in platanis lenis hic amp;nbsp;geniculatus ut calami nigricans altiore fppe binis cubitis in cacumibus ramofus folia coriandri teneriora graui odoratu.Semen anefo craflus radice concaua nullius ufus femini amp;nbsp;foliis refrigeratoria uis qua fi qui necant' inci/ piunt algere ab extremitatibus corporis. Remcdio eft priufq perueiat ad uitalia uini natura excalefacftoria fed in uino pota irremediabilis exiflimatur.succus exprimitur floribus foliifqi.Tunc eni maximc tepefliuus ed amp;nbsp;melior.Seminc trito exprçdus et foie denfatus in paftillos necat fanguiné fpiffando: hpe altera uis amp;nbsp;ideo Ac neca/ toy : maculp in corporibus apparet. Ad diffolucda medicameta utuntquot; illo pro aqua. Fit ex eo ad refrigerandum flomachum malagina: prpcipuus taméeft adcohibcaas epiphoras aefliuas oculorumq; dolores fedandos circumlitu.Mifcetur colliriis amp;ali os omnes reumatifmos cohibamp;;folia quoq; tumore omncdolorë amp;nbsp;epiphoras fedat Anaxilaus auótor eft mammas a uirginitate illitas femper ftaturas quod certum eft lac puerpera^ mammis impofita extinguit ueneréq tcftibus circa pubertatem illita Remedia quibus bibenda cenfetquot; non equidé percepimus:maxia laus terrp partboy mox laconice amp;nbsp;crcticp afiaticp.In grpcia uero mcgaricp:deindeatticp.

Remofagrios grpmias tollit oculoy impofitus tumoréquoque poléta addita.

Afcit uulgo molibdena.i.plumbago etiam in aruo folia lappati crafTa radice hyfpida:hac c6manducata fi oculis fubinde religatquot; plumbû quod eft genus uitii ex oculis tollit.

Apnos prima quam pedes gallinaceos uocant nafeens in parietinis ex fppibus ramis tenuiffimis fparfifq; flore purpureo uiridis fucco caliginc difcutit. Itaqi in medicamcta oculoy additur fimul amp;nbsp;nomie amp;nbsp;effedtu. Alia efteapnos fruticofa prptencra foliis coriandri cineracei coloris flore purpureo.Nafcitur in ortis amp;nbsp;fegeti/ bus ordeaceis claritate facit inundlis oculis delachrymationcq;ccu fumus unde no/ inen accepit.Eadem cuulfas palpebras renafei prohibet:

Coron iridis folia habamp; anguftiorc tamé amp;nbsp;longiore pediculo radices nigras minusq iuenofas.Cactero amp;nbsp;has fimiles hedcris guftu acres odore no ingratas rup/ tu faciles optime dafpeticç gallaticç mox Creticç:fcd plurimç in colchidc luxta pha/ fim amné amp;nbsp;ubicuq; in aquofis recétibus uirtus magis g uetuftis. Creticç cadidio/ res ponticis ficcatur utribus in umbra digitalibus fruftis necnon Inueniuntur qui oxymyrfinç radicc acoron uocat.Ideoq; quida hanc acorim uocare malunt. Vis ci ad calefacicdum extenuandum^ efficax contra fuffufiones amp;nbsp;caligines oculorum fucco eiufdé poto co trag; ferpétes.

ocr page 519

Ontilcdó paruuh herba cft cauliculo tenero pufillo pigui cocauo ut coxedices nafcifin maritimis pctrofiscp uiridis radice oliup modo rotuda oculis medetquot; fucco Eft amp;nbsp;allud genus eiufdc fbrdidis foliis latioribus défioribusq; circa radicem uel oculum cingétibus afpimi guftus 16giore caulc: led pgracile ufus eius ad cadem quç iridis.

Izon duo genera maius in fidtilibus uafculis feritur: quod aliqui buptalmon appe]lat:alii zooptalmon:alii flcrgeton quod amatoriis cóueniat: alii fpegeton quonia in fugrundis fere nafcitur.Suntquiambrofiam potius uocant amp;nbsp;qai amerr non.Itali fedu magnum aut oculutalii digitellum:alte2^minufculum:quod beridcis uocatur:alii trelcs quia ter florcat:alii bcrififtales:aliqui bienetim:alii fcdum:aliqui aizoumutruq; quoiam uireat femper aliqui fempcr uiuum:maius cubiti altitudiné excedit craffitudine plus g pollicali:alia in cacuminc Imgup fimilia carnofa pinguia larga fucco latitudinepollicali:alia in terram c6nexa:alia extati ita ut ambitu effigiem imitantquot; oculi:quod minus eft in muris parietinifq; nafcitur e tcgulis fruticofum a radice amp;nbsp;furfum ufq; ad cacumc foliis anguftis mucronatis fuccofis palmo alto eau' le.Radix inutilis buic fimilis eft quam grçci andracbien: alii agariam uoeät: Italici helerebram pufillo latioribus foliis amp;nbsp;brcuiorc cacumine nafcitur in petrofis amp;nbsp;col/ ligitur cibi caufa.Oiuin harum uis eade refrigerare amp;aftringere.Medentquot; epiphoris folia ipofita uel fuccus inundtus: purgat eni ulcera oculo^ expletq;amp; ad cicatricem perducit palpebras deglutinat.Eade capitis doloribus medentquot; fucco uel folio tcpo ribus illitif.Aduerfantur phalangio^ icftibus aconito uero maius aizoum prçcipue a fcorpionibus quoqi feriri id habente negant: mcdcnt~amp; aurium dolori. Ite fuccus bio fcyami modice.Ite achillep minorifq; ccntaurip amp;nbsp;plataginis peucedani eu rofaceo et meconio acori fuccus cum rofa omnis aute ftrigilli calefiemus infundit.Cottiledo etiam infunditur puruletis cum medulla ceruina calefadta ebuli radices tritp fuccus linteo colatus:mox in fole defatus amp;nbsp;cum opus fit rofaceo dilutus amp;nbsp;calefactus. Pa' rotidas uerbenaca.Ite piatago fanat.Item fyderitis cum axungia uetcri Nariu ozcna emedat Ariflologiacum cypero detibus remedio funt Panacis radix commanducata praecipuechyronip.Item collutibus fucus radix hyofcyami ex aceto manducata.Item polemoniae commanducantur amp;nbsp;plantaginis radix :aut colluuntur in aceto decoctp lucco amp;nbsp;folia effe utilia ucl fi fanguine gingiuae putrefeant uel fernen eiufdc apofte' mata amp;nbsp;collectiones gingiuarum fanat. Et ariflolochia gingiuas dentes uecofirmat Verbenaca cum radice commanducata amp;nbsp;decocta ex uino aut aceto fuccus collutus Item quinquc folii radices decoctae ad tercias uino:aut aceto priufg decoquatur aq marina aut ialfa lauatur Decoctum diu in ore tenendum. Quidam cinere quinque folii fricare malunt Et ucrbafci radix decoquitur in uinoad colluendos dentes. Et ifopo colluuntur amp;nbsp;periccdani fucco cum meconio:ucl radicc an a calidis magis fç/ minae fucco ab altera nare qua doleat infufo.

Rigeron a grecis quça noftris uocatur fenetion. Hanc fi ferro circumfcriptam effodiat aliquis tangatq; ea dentem amp;nbsp;alternis ter defpuat ac reponat in eundem locu ita ut uluat herba Aiunt dentem eum poftea nondolituru herba eft trixaginis fpccie amp;cum molliciaca uliculis fubrubicundis.Nalciturin tegulis amp;nbsp;in muris.Noinc hoc grçci dederunt quia uerc cancfcit . Caput cius numerofa diuiditur lanugine qualis e fpinae inter diuifuras cxcunte quare galli eam xhufeam calimacus eam achantidam appellault: alii pappum nec deindc grpcis de ea conflat: alii erucae foliis effe dixerut alii roboris minora multo radice:alii fupcruacua:alii ncruis utilis alii potu flragulatc e diucrfo .Quidam regio morbo cumuino dedere amp;contraomniauefriccuitia.Item cordis amp;nbsp;locineris renibus extrahere harenam dixere scyaticis dragmacumoxymclle ab ambulatione propinauere. Torminibus quoq; Î paffo utiliffimam praecordiis ctia

ocr page 520

Cibo ex aceto earn prpdicantes ferentes in ortis ncc defuere qui alterum genus faceret nec quale cHet demondraruntcontra ferpentes in aqua bibendam edcndamqicomi/ tialibus dantes.Nos cam romanis exprimentis per ufus degeremus lanugo eius eu Croco amp;nbsp;exiguo aqup frigidp trita illinitur cpipboris tofta cum mica falis ftrumus

Pbemeron folia babamp; fili fed minora caulem parem florem ceruleum feme fu/ peruacuum radiccm unam digitali craffitudinc dentibus prpcipuam concifai aceto decoótamque ut tepido colluatur. Et ipfe etiam radix mobiles fiflit in cauis exefis imprimitur.

Hclidoniç radix ex aceto trita continetur ore erofis ucretrum nigru impoitur mobiles dentes utrolibet dccoéto in aceto firmantur labrum ucnerium uocat m flumine nafccntcm.Eft eiuermiculus qui circa dentes ligatur;aut cauis dentium cera includitur.Canendum ne cuulfa berba terram tangat.

Anunculun uocamus quam grpci batracbion uocant. Genera cius.iiii.unum pinguioribus .'g coriandri foliis amp;nbsp;ad latitudinem maluç accedentibus colore liuido caulc alio gracili amp;nbsp;radice alba. Nafcitur in limitibus bumidis amp;nbsp;opacis. Alterum foliofius complurimis foliorum incifuris altis caulibus. Tertium minimu cft graui odore flore aureo. Quartum fimilc buic flore luteo. Omnibus uis cauftica fi cruda folia imponantur puftulafq ; ut ignis faciunt.Ideo ad lepras amp;nbsp;pforas utuntur amp;nbsp;ad tollenda fligmata caufticifq; omnibus mifccnt. Allopetiis. imponut celeriter rcmo/ uentes. Radix in dolore commanducata diutius rumpit dentes eadem ficca concifa fternutamentum eft.Noftri berbam ftrumium eam uocant quoniam medetur ftruis amp;nbsp;panis parte in fumo fufpenfa.Creduntq; rurfus fata rebellare qupcuraucrut uitia Quo fcelcre amp;nbsp;plantagine utuntur oris ulcera intus fuccus plantaginis emendat amp;nbsp;folia radicescp commanducate ucl fi rcumatifmo laboramp; os. Vlcera fctorcmq;quinqi folium ulcera pfillium compofitaquoq; ad foeto res uel maxime pudendum uitium trademus ergo folio myrti amp;nbsp;lentifci pari pondere gallae fyriacp dimidium pondus fimul terere amp;nbsp;uino uetufto fparfa madere matutino opus eft uel edere baccas cum caffia amp;nbsp;myrrba pari podere ex uino naribus utiliffimum eft Draconti fcmccotritu ex meile etiam fi carcinomata in bis funt fugillata ifopo emendantur. Stigmata in facie illita mandragoras delet.

ENSIT FACIES HOMINVM ETNOVOS oi queaeuo priore incognitos non italiae modo ucru etia uniuerfp prope europa morbos tuncquoq; nó tota italia ncc per illyricum gallias ue aut bifpanias magnopere ua gatos aut alibi q romp circaqi finc dolore quidem ullo ac fine pernitie uitpfcd tanta fpditate ut qupcuq; mors prp' fereda effet grauiffimu ex bis licbenas appellauere grpco noinié latini quonia améto fere oriebatur ioculari primu lafciuia ut eft procax multorum natura in alienis miferiis mox amp;nbsp;ufurpato uocabulo mentagra occupantem totus utiq; uultus oculis tantum immunibus defcendenté ucro amp;icolla pec2:us$ac manus foedo cutis furfure.Non fuerat baec lues apud maiores patresq; noeros amp;nbsp;primum Tibcrii Claudii Caefaris principatu mcdio itrepfit in italiam quodam perufino cquite Romano qupflorio fcriba cum in Afia apparuisset inde contagione eius importante ncc fenfere id malum foeminaaut feruitia plebesqi

ocr page 521

humilis aut mediated proceres ueloci tranfitu ofculi maxime foediore multoru qui perpeti medicina tolleraucrant Cicatrice g morbo.Caudicis nanqicurabafneufqi ad offa corpus exudum e(ramp; rebellante tcdio adueneruntq;çx aegypto genitrice talium uitioru medici banc fbla opera afferentes magna fua praeda. Siquide certu e Mani' lium Cornutu e prptoriis legatu aquitanicp prouicip folidis.ee.clocafTe in eo morbo curandum fe(e:acciditqi fppius ut noua genera morborugregati fcntirentur quo mù rabilius quid poted repcriri aliqua gigni repente uitia terrau in parte certa mcbrifq; bominuccrtis uel statibus:aut etia fortunis tanq malo eligente bpe in pueris craffiri illa in adultis. Haec proceres fentire illa pauperes.L. Paulo.Q. Martio cenforibus primu in Italia carbunculu ueniffe annalibus confcriptu cd peculiare Narbonenfis prouinciç malû quo duo confulares obiere condentibus bçc nobis.Eodeano Iulius ruffus atqi lecanius badus. Ille medico^ infcitia fecflus bic uero pollici leuc manus cuulfo acu ab fcmetipfo tam paruo uulnerc ut utx ccrni poffit Nalcif i ocultissimis partibus corpoi ^ amp;nbsp;pleruq; fub lingua duritia rubes uariis modo:fed nigricas capitc aliis liuida corpus itendens neq; itumefcens fine dolore fine pruritu fine alio g (6' ni luditio quo grauatos triduo aufert-ct aliquado borrorc afferes circa pudulas puas Rarius feriens Itomacburfaucesq; cum Inuaferit ocissime exanimas. Diximus cie/ pbantiafim ante pompeii magni çtatem no accidiffe in italia amp;nbsp;ipfam a facie fçpius incipiétem in nare prima ueluti lenticula mox inualefcente per totum corpus macu lofa uariis coloribus amp;nbsp;inpquali Cute.Alibi cradatalibi tenui:alibi dura:alibi ceu lea/ bie afperfa.Ad podremû uero nigrefccte amp;nbsp;ad offa carnefappriméte intumcfcctibus digitis in pedibus manibusq;. Aegypti peculiare boe malum: amp;nbsp;cû in reges icidi(lamp; populis funebre quippe in balneis folia temperabatur bumano fanguine ad medi' cinam earn amp;nbsp;bic quidem morbus in Italia celeriter reftincftus eft ficut amp;nbsp;illc quem gemurfam appcllauere prifci iter digitos pedum nafeetem ctiam nomincobliterato. Idipfum mirabile alios definere in nobis.Alios durare ficuti collum Tiberii Cçfa/ ns principatu irrepfit id malum:ncc quifq prior Imperatore ipfo fenfit magna Ci' uitatis ambage. Cum in cdicfto cius cxcufantis ualitudine legerts nome icognitum quid boc eße dicemus:aut quas deo^ iras.Parum cratcni bomini cetera morborum genera cum fuper trecenta cffentinifi eti a noua timcretur.Ncq; ipfi bomines pauci' ora fibi opere fuo negotia important. Haec apud prifcos erant quae memoramus ÖC media medicina ipfa quonä modo return natura faciente amp;nbsp;diu fuere.

Ippocratis certe: qui primus medédi prçcepta clarissime códidit referta berba^ inuentioncinucnimus uoluminamec minus diocli cariftii:qui fecundus çtate fama fflcxtitit.Itc praxagorç amp;nbsp;cbrifippi:ac deinde Erafiftrati ab eropbylo quidem quenqi fubtilioris fcCfpconditori ante omnes celebrata ratione earn paulati ufucfficacitlimo return omnium magiftro peculiariter utiq imedicinçad uerba garulitatcqi difccdcté Sedere naq; in fcbolis auditioni occupatos gratius erat q ire p lolitudines amp;nbsp;querere herbas alias alus diebus anni.

Vrabat tame antiquitas firma magnafqi confedç rei uidicabat reliquias donec Afclcpiades ptate magni pompeii oradi magifter: nec fatis in ea parte quf ftudiofus aut ad alia q fotu fagacis ingenii bicfe repente conuertit.Atqi ut necefle erat bomini qui nec id egi(ramp; nec remedia noflcamp; oculis uifuq; percipienda torrenti ac meditata quottidic oratione bladtcns omnia abdicauit totaq; mcdicinam ad caufas reuocido coniecfturas fccit quicp res maximeC6muniumauxilioy profeffus.Abffinctia cibi. Alias uini fricatione corporis :ambulationc:geft:ationesq ;cu unufquifqi femetipfum fibi proflare poflamp; intclligercnt fauctibus cuncftis ut effent uera qup facillima erant Vniucrfum prope bumanum genus circumegitin fe non alio modo g fie Caelo

ocr page 522

emidus adueniframp;. Trahebat prptcrca mentes artificio animali a uino promittendo cgris falutc dado quod tempeftiue turn frigidam aquam. Ht quoniä caulas morboze perfcrutari prior beropbilus iftituerat uini rationeilluftrauerat Cleopbantus apud prifcos ipfe cognominari fc frigida danda prrferens:amp; ut audior eft.M.Varro.Alia quoqi blandiméta excogitauit iam fufpcndcndo lecftulos quo^ ladlura aut morbos extenuaramp; aut fomnos alliceramp; lam balneas auidiffima bominu cupidine iftitucdo amp;nbsp;alia multa dióta grata atq; iucunda magna auctoritate: nec minori fama cu occur/ ri{ramp; ignoto funeri relato homineab rogo atqi feruato:nequis leuibus mometis tata conuerfione factam exiftimamp; Id folum poffumus idignari unu hominem e lcuis/ sima gente fine ullis opibus orfum uectigali fui tam repente leges falutis humano generi dediffetquas tamc poftea abrogauere multi.Afclepiadesadinuenit multa ati/ quoru cura nimis anxia amp;nbsp;rudi aut obruendi egros uefte fudoreffy omni md ciendi nunc corpora ad ignes torreda folesue affiduo qucredi m urbe nimbofa. Imo uero tota Italia imperatrice cum primum penfili balnea?^ ufu ad ifinitu blandiete prpterea in quibufda morbis mededi cruciatus detraxit ut in anginis quas curabant in fauces origano demifTo.Damnauit myrto amp;nbsp;uomitiones tuc fupra modu fr^quetes arguit amp;nbsp;medicamentorum potus ftomacho inimicos: quodeft magna parte ueruin. Ita nos in primis quae funt ftomacho utilia fignamus.

Vper omia aduiuere ipfum magieç uanitates in tatum eueetp ut abrogare her' bis cuncftis fide poffent pthiopidp herbas amnes ac ftagna ficcari condiendas tactu dauf a omnia aperiri. Achemenide coniecta in acie hoftium trepidare ac terga uerti. Lactacem dari folita a perfaru rege legatis ut quocunq; uenident omnium re^ copia abundaret ac multa fimilia.Vbi nam ifta fuere cum cymbri teutoniq; terribili marte ulularet. Aut cu lucullus tot reges magoi;; paucis legionibus fterneramp; Cur ue Ro^ mani duces prima femper in bellis cura commertioru habuere. Cur cacfaris miles a pharfalia fenfit famé fi abundantia omnis contingere unius herbp felicitate poterat. Non fatius fuit Aemilianu fcipionem Carthaginis portas herba patefacere quam machinis clauAra per tot anof quatere.Siccetur hodie meotidae pontinpue paludes tatum$agris fuburbanç reddantquot; italip.Naqiapud eunde Democritum Inucnitur compofitio medicamcti quo pulchri boniqi fortunati gignantquot; liberi. Cui nunqp' Grum regi tales dedit.Mirum effe profesto bucufqi pronectam crudelitate atiquoi^ faluberrimis ortam initiis fi in ulla re modum humana ingenia nouiffcnt.Atq inon hanc ipCam medicinam ab Afclcpiade repertam fuoloco probaturi edemus cucctu ultro magos.Etiam hoc eft in omni re animoru conditio ut a necedariis orfa primu amp;nbsp;eunefta puenerint ad nimium igitur demoftrata^ priore loco herbarum reliquos effceftus dicemus adiicicntes ut quafqi ratio diólaucrit.Sed in lichenis remediis: atqi tam etia frdo malo plura undiqiaceruabimus: qqnó paucis iam demódratis. Me/ detur ergo plantago trita quiqi folium radix albuci ex aceto ficulneç caules aceto de/ cocfti hybifci radix cum glutino taceto acri decocta ad quartas Defricant eti a puice amp;nbsp;rumicis radix trita ex aceto illinitur.Et flos uifci cu calce fubadlus laudatur amp;nbsp;titi/ mallum cum refina decoctum.

Ichen uero herba omnibus his prcfertur:inde nomine inuento nafcit in faxo/ fis folio uno ad radicé lato caule uno longo paruis foliis depédétibus hpc delet et ftigmata teritur cum melle.

St aliud genus lichenis petris tantum adherens mufeus qui amp;nbsp;ipfe illinit hic et fanguine fiftit uulneribus iftillatus amp;nbsp;collectiones illitus morbum quoq re' gium cum mellc fanat ore iUito amp;nbsp;lingua:qui ita curantquot;. Aqua falfa lauari lubentur ungi oleo amygdalino ortenfibus abftinere.Ad lichcnas amp;nbsp;thapfiaeradice utuntur trita cum meile. Anginp amp;nbsp;argemonia medetur fumpta ex uino ifopum cum uino

ocr page 523

decoctum amp;nbsp;gargagarizatum peucedanum cum coagulo uituli marini çquis ptibus proferpinata cum muria amp;nbsp;oleo trita, ucl fub lingua babita. Ite fuccus de quiq; folio potus cyatis tribufbic amp;nbsp;omnibus faucium uitiis medetur gargarizatus uerbafcus priuatim tonfilis in aqua potus.

Trumis platago celidonia cum mclle amp;nbsp;axungia quiq; folium radix perfolata. Ite cum axungia opcritur folio fuo iinpofita.Item artemifia radix mandragora ex aq fcyderitis latifolia clauo finiftra manu circumfoda adalligaturcuftodicnda fanatis ne rurfus fata die herbario^ (celere ut in quibufdam diximus rebcllamp; q, amp;nbsp;in bis quos Artemifia finauit predici reperio.Ité in bis quos plantago.Damiffion quç amp;nbsp;alcana uocatur fub foldicio collecta iponitur ex aqua caelefti foliu tritu ucl radix tufa cum axungia ita ut impofita folio fuo operiatur. Sic amp;nbsp;ad omnes ccruicis dolores tuores qiquacunq ; in parte.Bellis in pratis nafcitur flore albo aliquatenus rubente hic cum artemifia illitam cfficatiorem effe produnt.Condurdonquoq; herba folfticialis flore rubeo fufpefim in collo comprimere dicitur flrumas.Ite uerbenaca cum plantagine digito^ uitiis omnibus amp;nbsp;priuati pterigiis.Quicp folium medetur in pecioris uitiis ucl figrauissima cft: tuffis huic medet panacis in uinadulci. Succus byofciami ctia (anguine excreantibus nidorquoq; acccnfi tudictibus Item fcordotis mixto naftur' tio amp;nbsp;refina cum meile tufa arida ficit amp;nbsp;per (e faciles excreationcs. Ite centaurium maius ucl (anguinereiicientibus cum uino amp;plantagis fuccus medetur amp;nbsp;betonica obolis tribus in aqua contra puruletas contraq; cruentas excreationcs perfolate radix dragma ponderis cum pincis nucleis.xt. Peucedani fuccus pecfto2.cdoloribus acoru fubuenit. Et idco antidotis mifcetur luffi daucu. Item fchythica herba ca demum omnibus pccftoris uitiis tuffi amp;nbsp;puruleta excreantibus obolis in paffo.

Otide obolis bibitur uerbafeum:cuius flos aureus huic tanta uis ut iumentis etiam no tuffietibus modo: fed aliaqnoq ; trahetibus auxilietur potu:quod amp;nbsp;dege/ tiana repcrio.Radix cacalipcomanducata amp;nbsp;in uino madefacta no tuffi tatum:fed amp;nbsp;faucibus pdcft Ifopi quiq; ramis cu duobus rutp amp;nbsp;ficis tribus dccodti toracc purgat

Vffim fedat bechion:qup amp;nbsp;tuffilago dicitur.Duo eius genera. Silucftris ubi nafeitur fubede aquas credunt amp;nbsp;hoc habent fignum.Aquilegis folia funt maiufcu' hg hcdcrc.v.aut.vii.fub albida a terra fuperne pallida fin e caule fine flore finc fcmic radice tenui-Quida eundem ede archion amp;nbsp;alio nomincchamalcuccm putat huius aridae cum radice fumus per harudinem baudus amp;nbsp;deuoratus uctere fanare dicitur tufTimifed in (ingulos bauftus paffum guftandum eft. Altera a quibufda faluia ap/ pellatur fimilis Vcrbafco co teritur amp;nbsp;colata calefacit. Atq; ita ad tuffim laterisq; do' lores bibitur. Contra (corpiones eade amp;nbsp;dracones marinos efficax. Cotra ferpentes quoqiex oleo perungi ea prodeft. Ifopi fafciculis cum quadrante mellis decoquitur ad tudim.

D lateris amp;nbsp;pectoris dolores uerbafeum cu ruta ex aqua. Betonica farina bibitquot; ex aqua calida ftomaebum corroborat Scordotis fuccus Cetaurium gentiana ex aqua pote plantago aut per fe in cibo fumpta aut cum lente alice ue forbitione. Betonica alias graui ftomaebo uitia tamc fanat pota uel foliis comanducata. Item ariftolochia pota Agaricon maducatum (iccuutex iteruallo me^ forbeatur. Nymphéa hcraclca illita peucedani fuccus pfillio ardoribus (ponitur uclcotilcdon trita cum polenta uel aizoum. Molon fcapo cft ftriaco foliis mollibus paruis radice.iiii.digitoru in aqua extrema potantur. Allii caput cft uocatur a quibufda fyron ex uino dyp(hoeftoaebo ea medetur Cetauriu maius cligmatc platago fucco uel cibo bctonicp tufp podo libra

ocr page 524

mellis attici femuncia ex aqua calida quottidic bibctibus. Ariftolocbia uel agaricon obolis ternis ex aqua calida aut latte afini pota. Ciffantbemos ad ortopncos oibitur Item ifopurn amp;nbsp;aftinaticis peucedani fuccus. In locincris doloribus amp;nbsp;pettoris late^^ rifqi fi febres no funt.Sanguinem quoqi cxpuctibus fubuenit Agaricon uittoriati pondcre tritum amp;nbsp;in mulfi.v.cyatis datum.Ïté amp;nbsp;amomon facit iocineri priuati teo' ra bibitur recens dragmis.iiii.in pofep cmina. Bctonicp dragma una in aquaecalidae cyatis tribus ad cordis uitia in frigidç cyatis duobus. Quiq, fobi fuccus locineris amp;nbsp;pulmonis uitiis fanguinéq; rciicictibus amp;nbsp;cuiuscuq; fanguinis uitro intus occurrit Iocineri anagalidcs mire profunt.Capnon berba qui ederet bilem per urina traubnt Acoron locincri medetur toraci amp;nbsp;pr;cordiis.

Aucum qup amp;nbsp;epbedra ab aliis marbafis uocata nafcitur in ucntofo tere trattu (candes arborem amp;ex ramis propendens folio nullo cyrris numerofa qui fint iunci geniculati radice pallida. Datur ex uino nigro aulfero trita ad tuffim fulpiria tormia amp;nbsp;(brbitione fatta in qua uinuaddi conuenit. Ité gentiana madefatla pridiccotrita denarii pondere in uini cyatis tribus.

Etim radiculas tenues babamp;nigras beneolctcf.Medctur non modo petloris doloribus aut lateris:fed amp;nbsp;cruditates difcutit lucûdo (aporc. Verbcnaca ucro omnibus uifccribus medeflateribus pulmonibus locincribus toraci peculiariterau' tem pulmonibus amp;nbsp;quos ab bis ptifis téptat.1

Adix bcrbpconfiliginis:qua nuper inuctam diximus fuum quidc amp;nbsp;pecorum omnium remedium prüfens eft pulmonu uitio uel traicdta tatam in auricula bibi debamp; ex aqua baberi g, in ore affidue fub lingua. Superficies berbç cius an fiti aliquo ufu adhuc incertum eft.Renibus prodeft plantaginis cibus Bctonicç potus agaricu potu ut in tuffi.

Rifolium in maritimis nafcitur ubi faxis alludit unda neq; in mari: ncq; i ficco fatis craOiorc palmo alto in mucrone diuifo radice alba odorata craŒi calidi gu ftus. Datur epaticis in farre codta. Hçc berba cade uidcf quibufdä quç poliûde qua fao loco diximus.

Rompbena alterius uiribus rofeifcp per caule foliis in pofca fanguinc rciicicti/ bus medetquot;.locineri autem berba malandrum nafccns in fegetc ac pratis flore albo odorato.Eius cauliculus coteritur cx uino uetere. Item berba calcetum c uineis contrita iponitur faciles prpftat uomitioncs radix bctonicp ellebori modo.iiii.drag/ mis in pallo aut mulfo.Ifopum tritu cu mellc utilius pr^fumpto nafturtio aut irioe Molemoniu dcnarii pondere amp;nbsp;filibus laCleus fuccus qui denfatur in gummi fuitquot; cum mellc fupradidto pondere prpcipucq i bile trabit. Rurfus fiftunt uomitionem Cuminum iilueftre bcionicp farina. Sumutur cx aqua abfterguntq; faftigia crudita/ tcsq; digeruntur. Daucum betonica farina ex aqua mulfa plantago decocta caulium modo.Singultus Iremioniu fcdat Itcm ariftolocbia fufpiria clymenus plcureticis amp;nbsp;peripleumonicis centauriu maius Itcm ifopu bibitur. Plcurcticis pcucpdani fuccus halus aute quam galli fic uocant Veneti Cotoneam medetur lateri Itcm renibus eo' uulfisqi amp;nbsp;ruptis. Similis cft Cuniculpbubulp cacuminibus thymo dulcis amp;nbsp;fitim fedant rofç radicis alibi albp alibi nigrp.

Ofdem cffcdlus latcris doloribus habamp; chamcrops myrtei circa caulis geinis foliis capitibus grpculp rofpex uino potus. Sciaticos dolores amp;nbsp;fpinç leuat A' garicum potu ut in tuffi. Itcm amp;nbsp;thoccadis aut betonica farina cx aqua mulfa.

Lurimum tamc homini negotii aluus cxhibamp;: cuius caufa maior ps mortaliu uluit.Alias cni cibos non tranfmittit alias non contint alias no capit alias no conficit.Eoq; mores uencre ut homo maxime cibo pereat peffimu corpo^ uas inftat

ocr page 525

Ut creditquot; amp;nbsp;fcpius die appellat. Huius gratia prçcipue auaritia expetitquot; huic luxuria conditur huic nauigatur ad phafim huic profundi uadacxquirutur amp;nbsp;nemo uilita' tcm eius eftimat confumatiois fpditatc. Ergo num erofiffimaeft circa hanc medicie opera.SiHit cnim fcordotis recens dragma cum uio trita uel decocta potu. Poleonia quoq amp;nbsp;diffintericis ex uino datur. Verbafci radix pota ex aqua duo? ^digito?^ ma/ gnitudine. Nymphep hcraclip feme cu uino potu radix fupetior ex fiphio dragmae pondere ex aceto fernen plantaginis in uino tritum uel ipl a ex aceto coefta: aut alica ex fucco eius fumpta. Item cum lenticula cofta uel aridae farinae infpcrfa potioni cum papaucre tofto amp;nbsp;trito: uel fuccus infufus aut potus. Betonica in uino ferro calefadto eadem coeliacis in uino auflero datur his amp;nbsp;hyberis imponitur ut dicftum cft tenefmo radix nympheae heracliae e uino bibitur pfillium in aqua acori radicis decoctum. Aizoi fuccus aluum fiftit amp;nbsp;didinterias amp;nbsp;tineas rotundas pellit. Sym/ phitis radix pota in uino albo amp;nbsp;diflinteriam fiftit. Item dauci aizoum foliis con' tritis ex uino torminibus refiftit.Alcinp ficcç firma tormibus pota cum iiino.

Stragalus folia habamp; longa incifuris multis obliquis circa radiccm caules tres aut.iiii,folioru plenos flore hyacinthi radices uillofas implicatas rubraf praeduras. Nafcitur in petrofis apricis amp;nbsp;iifdem riualibus ficut peneo archadif-Vis ei ad fpif/ fanda corpora.Aluum fiftit radix in uino pota quo fit ut moueat urinam repercutio liquore ficut plcraqiqupaluu fiftunt.Sanat amp;nbsp;diflintericos in uino rubro tufa.Dif/ ficile aut e tonduntur.Eadem gingiua^ fuppurationi utilissima eff fotu.Colligitur exitu autumni cum folia amiferit Siccatur in umbra. Et ladano fiHitur aluus utroqi quod in fegctibus nafcitur cu tufo amp;nbsp;cribrato bibifex aqua mulfa Item nobili e uino

Edon appellatur herba ex qua ladanum fit in cypro barbis capra2 ^adhprefeens nobilius in arabia Fit etia amp;nbsp;in fyria atcpaphrycaiquod toxicon uocant.Neruos enii in arcu circundatos lanis trahuntadbçrclcétc rofcida lanugine. Plura de ea diximus 1 ter ungueta hoc grauissimu odore:durissimumq; tacftu plurimum eni terrp colligit cum probetur maxime puru odoratum molle uiride rcfinofum. Natura ci molliedi ficcandi coquedi fomnum allicicdi capillum fluentem cohibamp; nigritiamq;cuflodit. Auribus cum idromelitc aut rofaceo infunditur. Furfures cutis amp;nbsp;manantia ulcera fale addito fanat Tuffim ueterem cum Storace fumptum cfFicaciGimum ad rutius Aluum fiftit amp;nbsp;condris fiue pfcudo ditlamum.

Yppocifticis horrobotron quibufda ditlu malo granato imaturo fimilis. Na/ fcitur ut diximus fubcifto Vnde nomen h^c arefacta in umbra fiftit aluum ex uino nigro auftero utraq: Duo genera eius candida amp;nbsp;rufEi.Vfus in fucco fpiffat ficcat amp;nbsp;rufa magis ftomacbi reumatifmosemendat.Pota tribus obolis (anguinis excreati/ ones cum amilo diffinterias pota amp;nbsp;ifufa. Ite uerbcnaca ex aqua data aut calentibus febri ex uino am/neo coclearibus.v.additis in cyatis tribus uini.

Auer quoq i nafcens in riuis condita amp;nbsp;cotta torminibus medetur pota.

Ogiton uero ex uino diffintericis etiaamp;cçliacis fimilis betç foliis minutior ta' tum birfutioriq; paulum fuper eminens extra aqua ufus in foliis refrigerant fpidat peculiariter cruribus uitiofis utilia amp;nbsp;contra ulcerum nomas cum meile uel aceto. Caftor hanc alitcr noucrat tenui folio uelut equinis fetis thyrfb logo amp;nbsp;leni 1aquo' fis nafcentem Radice fanabat Hrumas amp;nbsp;duritias.

Ota mogiton aducrfatur crocodillis. Itaq; fecum habent eam qui uenantur eos Aluu fiftit amp;nbsp;achillea.

ocr page 526

ordern effertus proflat amp;nbsp;paraticc.vii.caulibus ueluti rofp capita fufiinens, Eratia uno folio radice nodofa amp;nbsp;magna cçliacis amp;nbsp;diffintericis medetur:

Entcpodion alii letbeoron alii'coripetron uocant:cuius radix aluum fiftit pur gatq; bile in aqua mulfa addito pondere denariorû duorû.Nafcitur in capeftri amp;nbsp;gracili folo. Semen eius potum lynfipbatica fomnia facere dicitur.

Agopus fiflit aluum uino pota aut in febri ex aqua cade inguini adalligatur in tumore Nafcitur in (egetibus.Multi fuper omia laudantad deploratofdiffintericos quiqi folium. Decodtis in ladle radicibus potis. Etariftolocbia uidloriati pondere i cyatis uini tribus quç ex fupradidlis calida fumûtur.Hçc candete ferro temptari ap' tius erit e diuerfo purgat aluum fuccus Centaurii minoris dragma in Emina aquae cum exiguo falis amp;nbsp;aceti bilemq ;detrahit. Maiore tormina difcutiutur. Betonica al^ uum foluit. Dragmis.iiii.m bydromelitis cyatis.viiii. Ite eupborbium uel agaricu dragmis duabus cu fale modico potum ex aqua:aut inmulfo obolis tribus.Soluit amp;nbsp;cyclaminos ex aqua pota aut balanus fubditis.Itecbameciffi balanus cum Ifopo de' codlus ad tertias cu fale amp;nbsp;pituitas trabtt:uel contritum cum oximelle amp;nbsp;fale pellitqt uentris animalia pituitas amp;nbsp;bilcm dctrabit peucedani radix aluum purgat Anagali/ des ex aqua mulfa.

Temepitbymon qui eft flos e thymo fatureie fimili differetiaqi bic herbaceus eft Alterius thymi albus. Quida eu hippopheom uocant ac ftomacho minus iutilis uomitiones mouamp;:fedat tormina amp;nbsp;inflamationes difcutit Sumitur amp;nbsp;ex elygmate ad pedtoris uitia cum mellc amp;nbsp;aliquando Iride aluu foluit a.iiii.dragmis ad.vi.cum meile amp;nbsp;exiguo falis atq; aceti. Quidam aliter epychimum tradunt fine radice nafci tenui fimilitudine palioli rubens ficcari in umbra bibi cx aqua acetabuli mefura di' midia detrahit pituita bilcq;. Aluum leniter foluit amp;nbsp;nymphea in uino auftero.Sol/ mt amp;nbsp;pigmotonion erucae foliis craffioribus acrioribus radice rotunda lutei coloris terram olete caule quadrangulo modico tenui flore ocymi.Inuenitur in faxofis locis Radix cius inaqua mulfa.xii.denario:^pondere amp;nbsp;aluum amp;nbsp;bile amp;nbsp;pituita exinanit feme fomnia tumultuofa facit una dragma in uino potum amp;nbsp;capnos ftrumam de/ trahit bilein.

Olypodion quam noftri fidiciolam uocant fimilis eft filici radix in ufu pilofa coloris intus hcrbacci craffitudine digiti minimi acetabulis cauernofa cenpoly porum cyrrhi fubdulcis in petris nafees amp;nbsp;fub arboribus uetuftis. Exprimit fuccus aqua madefacta amp;nbsp;ipfa concifa ifpargitur olei uel bete uel maluç uel falfamento uel cum pulticula coquitur ad aluum ut in febri Icnitcr foluedam.Detrahit bilem amp;nbsp;pi' tuitam Stomachum offendit aridp farina illita naribus polypum confumit.Floramp; amp;nbsp;fernen no fert.

Camonium quoq;di(Iblutionc ftomachi facit bile detrahit aluu foluit prçtcrq fi adiiciatur aloes dragmpduç obolis eius duobus. Eft autem fuccus herbç ab radice ramof f pinguibus foliis triangulis albis radice craffa madida naufiofa.Nafcit pingui amp;nbsp;arido folo.Radix circa canis ortum excauatur ut in ipfam cofluat fuccus q fole ficcatus digeritur in paftillos: ficcaf amp;nbsp;ipfa uel cortex laudatquot; natione colophoi/ um myfium pricnenfie Spette aute nitidum amp;nbsp;q fimillimum taurino glutini fun' gofum tenuiffimis fiftulis cito liquefcens uirus redolens fomniofum lingup tacftu lacftefcens q leuissimum cum diluitur albefcens. Hoc eucnit amp;nbsp;adulterino quod fit herui farina amp;nbsp;titimalli marini fucco fere in ludea quod etiam ftrangulat fumptum deprehenditur guftu.Thytimallus enim linguam excalefacit uis bimo nec ante ncc

ocr page 527

poftca utile. Dedere amp;nbsp;per Ce ex aqua ucl mulfa amp;nbsp;fale quaternis obolis:fed utilissie cum aloe Ita ut incipicte purgatioe mulfum bibatur Fit amp;nbsp;decoctum radicis i aceto ad craffitudincm mcllis quo Icprç illiniûtur amp;nbsp;caput ungitur in dolore cum oleo.

Itymallum noftri herba lactariam uocant. Alii lactuca caprinam narratq; lacfte eius ifcripto corpore cum inaruerit fi Cinis ifpcrgitur apparere litteras amp;nbsp;ita quidem adulteras alloqui maluere qua codicillis. Genera cius multa primus cognominatur caracbias qui amp;nbsp;mafculus exiRimat ramis digitali craffitudinc rubris fuccofis.v.aut vi.cubitali longitudine radicibus foliis pcnelcpin Cacumibus Coma uinci. Na/ fcitur in afperis maritimis legitur feme autumno cum Coma ficcatur folc tunditur amp;nbsp;reponitur.Succus ucro icipicnte pomo^ lanugine dcfracftis ramulis cxcipiffaria erui aut ficis ut cum his arcfcat.Quinas autc guttas fingulis excipi fatis cA. Tradut Retiam totiens purgari hydropicos fico fumpta quot guttas lacftifexceperit.Succus dum colligitur ne attigat oculos cauedum eft. Fit amp;nbsp;foliis tofis priore minus efticax Fit amp;nbsp;decodtum e ramis.EU amp;nbsp;feme in ufu cum meile decocto ad captapotias folue/ di alui gratia Seme amp;nbsp;dentium cauis cera includitur.Colluuntur amp;nbsp;radicis decocto e uino aut oleo Illiniunt amp;nbsp;lichenas fucco bibuntq:eum ut purgamp; uomitiones amp;nbsp;ai' uo foluta.Alias ftomacho Inutile trahit pituitam fale adictlo in potu bile Afroni' tro fi per aluum purgari libeat in polea fi uornitione in paflb autaqua mulfa. Media potio tribus obolis datur ficos a cibo fumpfiffc melius e.Fauces urit leniter. Efleni tam feruentis naturae ut per fc extra corpori ipofitum puftulas ignium md faciat amp;nbsp;pro cauflico in ufu fit.

Lteru genus tytimalli myrticem uocant alii caridot ifoliis myrti acutis amp;nbsp;pu' gentibus fed mollioribus Et ipfum inafpcris nafeens. Colliguntur come cius hordeo turgefecte ficcatç in umbradicbus.viiii.in fole inarcfcunt* Fructus no parit r maturefcitfcd pars anno fequente amp;nbsp;nux uocatur Inde cognomen grçci dedere.De/ metitur cum mefluum maturitate lauatumq ; Dcinde ficcatur amp;nbsp;datur cu papaucrif nigri duabus partibus ita ut fit totum acetabuli modo. Minus hic uomitionibus g Superior: aliqui fic amp;nbsp;folium eius dedere nucem ucro ipfim in mulfo:aut paffo: ucl cum fefima. Trahit bilem amp;nbsp;pituitam per aluum. Oris ulcera fanat ad nomas oris. Folium cum meile eftur.

Ertium genus thytiinalli.Paralium uocag fine thytimallis folio rotundo cau' le Palmualto ramis rubentibus femine albo quod colligitur incipicntcuua amp;nbsp;ficcatum teritur: fumiturcp acetabuli menfura ad purgationes.

Vartum genus hclyofcopion appellant foliis portulacp ramulis flantibus a ra/ dice.iiii.aut.v.rubentibus femipedali altitudine fucci plcnis hoc circa oppida nafcitquot; femine albo columbis gratissimo quod colligitur incipiente Vua. Nomcaccepit: quonia capita cum folc circuagit.Trahit bilc p iferna in oxymclle dimidio acetabulo ceteri ufus g caracbip.

Vintum capparitiam uocant propter folioru fimilitudiné Caule gemino aut triplici nafeentem in Campeflribus.Eadem uis qup hclyofcopio aut carachiae.

Extum platiphylon uocant appellant alii coribitcn alii amygdalitcn a fimilitu' dine:nec ullius latiora funt folia pifccs necat. Aluum foluit radicc ucl foliis ucl fuc' co miilfo:aut aqua mulfa dragmis.iiii.detrahit priuatim aquas.

Eptimu dendroidcn cognominauit alii cubion alii leptophylon in petris na' fccns gummofissimu ex omnibus maxime cauliculis rubétibus amp;nbsp;femine copiofis simum.Eiufdem effetius cuius carachia.

ocr page 528

Apiofifca fiue raphanafagria iuncos duos fine très fpargit i terra rubétes Foliis rutç radicc cçpc: fed ampliorquare quidam filueftrc raphanum uocant. Intus babamp; mammam candidä:extra cortices nigros.Nafcitur in motuofis amp;afperis aliquando amp;nbsp;berbofis.Effodif uere tufa in fidtili mergitur deiedtoq;quod fupnatat. Reliquus fuccus purgat utrafq; parte lex q obolo in aqua mulfa.Sic amp;nbsp;hydropicis dat acetabuli méfura infpargitquot; amp;nbsp;andç radicis farina potioni.Aiunt fupcriore partem cius uomi/ tionc amp;nbsp;biles extrahere iferiorem peraluu.Aqua tormina difcutitquodcunq;betoica amp;nbsp;panaces potcH qua a cruditate peucedani ufus inflationes amp;nbsp;rueftus gignit. Acori radix daucum uel fi ladtucae modo fumatur.

Adanum cyprium potu Intcrraneoi ^uitiis occurrit Itcm gentianç farina ex aq tepida fabp magnitudine.Plantago mane fumpta lingullis duabus amp;nbsp;tertia papaue/ ris in uini no uetcris cyatis.iiii. Datur in fomnum euntibus addito nitro feu polcta fimul Si pofl cibum detur collo ifunditur cmina fucci uel in in febri. Agaricu potu obolis tribus uini uetcris cyato uno lieni medetur e panace omnium gency: radix in mul{b:fcd tcucria:prçcipue pota arida amp;nbsp;decocta quatum manus capiat in accti emis tribus ad eminam illinitquot; eadem ex aceto:aut fi tollerari non poffit ex fico uel aqua. Pollemonia bibit ex uino.Bctonica dragma in oximellis cyatis tribus. Ariftolochia contra ferpetes. Argemonia tribus diebus in cibo fumpta lienem confumercdicif. Agaricum in aceto mulfo obolis duobus Ad liene nymphep hcracliç radix in uino pota amp;nbsp;ipfa confumit.Cyflanthemus dragma bis in die fumpta in uini'albi cyatis.ii. per dies.xl.lienem dicif paulatim emittere per urinam Prodeft amp;nbsp;ifopuin cum fico dccoólum lonchitidis radix decocta priusq fernen emittit. Peucedani quoqi radix amp;nbsp;lieni amp;nbsp;renibus licn acori potu confumitur praecordiis amp;nbsp;ilibus utilissimae radices climeni feme fumptu dicbus.xxx.pondere unius dcnarii iuio albo.Betonicp farina ex mellc amp;nbsp;aceto fillico pota.Radix lonchitidis in aqua tcucrium illinitquot;. Ite fcordiu cum cera Agaricum tamecum farina feni grçci uefficp malis. Contraq; calculos gra/ uissimis cruciatibus ut diximus auxilio. Polcmonia ex uino pota. Itcm agaricum. Plantago radice uel foliis potis ex paffo amp;nbsp;bctonica ut in locinere diximus. Itc raiti pota atq; illinita. Eadem ad Hrangurias efficacissima. Ac! calculos quidé betonicam amp;nbsp;uerbenam amp;nbsp;millcfoliu pquis portionibus ex aqua pro fingulari remedio bibere fuadent.Stanguriaf difcuti didtamu certum cR.Itc quiqi folium dccodlum ad tertias in uino hoc amp;nbsp;in fero cçliacis dari atq; illini utilissimucft. Simphiti quoqi radix fu' perior urinam ciet ifantibus Icftcricis datur ex aqua amp;nbsp;linitquot; ueffice uitiis.Peucedani fuccus ifantibus ramici amp;nbsp;umblicis cminetibus Itc pfylion illinitquot;Vrinaciamp;. Ana/ calides acoricp radix decocta uel ipa trita potaqi ctia ueffiep uitia fanat amp;nbsp;calculos her ba amp;nbsp;radix cotiledonis.Itéqi genitalium inflamationc pari pondere amp;nbsp;caulis amp;nbsp;femis amp;nbsp;murre Ebulum tenei^ cum foliis tritum ex uino potu calculos pcllit. Impofitum teffes fanat frigeton quoq;cum farina turis amp;nbsp;uino dulci teffium iflamationcs fanat Simphiti radix illita inter occllas cohibamp; aufert amp;nbsp;genitaliu nomas hippocidis alba Artcmifia quoq i datur contra calculos ex uino dulci amp;nbsp;ad flranguri a dolores ueffiep fedat ex uino radix nymphep heracliae eadem uis.

'Retamon ab hyppocrateadmodu laudata.Elaute inter eas quç eduntur filue/ Arium herba?/: hanc certe apudquot; Callimacu apponit ruAica illa hecale fpicç funt elatp ortenfif caulis unus palmum unum altus.Semé feruens odoratum ceu baloditis ro' tundum ficcatum rupitur habamp; intus nucleu candidu quem aliqui cacri uocant fo/ lio pingui albicante ucluti oliup craffiore amp;nbsp;falfo guftu. Radices digiti craffitudinc .iii,aut.iiii. Nafcitur in maritimis petrofis cftur crudum codluue cum olere odorati

ocr page 529

Tapons amp;nbsp;lucundiScruatur etiam in murta praccipucq; ufus ad ftranguna folio uel caule uel radice ex uino.Colorem quoq; corporis gratiore facit. Verum largior ifla' tiones aluum foluit.Decocto urinam amp;nbsp;a renibus bumoré trabit:fic amp;nbsp;alcmeç ftccç farina uino pota ftrangurtam tollit cfficatius addito dauco.Lieni quoq; utilis aducr' fus ferpcntes bibitquot;.Iumentis quoque in pituita autflranguriaordeo ifpfa fuccurrit

Antilion eft lenti fimillima quae in uino pota uefficas uitiis liberat (anguine fiftit Alteram eft catillis camepullo fimilis flore purpureo odore graut radice itubi ucl magis medet cepea ftmtlts portilacp nigriore radtce:fcd iutilis nafccs i littoribus barenofis guftu amarajn uino cum fparagi radice Vefficp plurtmu proded.

Adem proflat byppericon:quam alii camepbitin.alti corifbn appellat oleraceo frutice tenui cubitali rubente folio rute odore acri femine filtqup nigro maturefeente cum bordeo.Natura feminis fptffandt aluum fidit Vnnam ciet ad calculos ueffiep cum uino btbttur.Ed aliud byperteon quod aliqui caros appellant folto camartfet amp;nbsp;fub ea nafeitur: fed pinguioribus foliis amp;nbsp;minus rubétibus odoratum palmo altius fuaae leniter aculeatu uts femini cxcalcfadtorta amp;nbsp;ideo iflationem facit: fed doaebo no inutile prpcipuum ad dranguri a ft exulcerata non ftt ueffica medetur amp;nbsp;pleure^ ticis ex uino potum.Vcfficae autem calitrix trita fimtlts Cumino data cx uino albo Veffice autem uerbenaca quo q;foliis decocta ad tertias uel radix eius e mulfb calido calculos eiicit.Item perprçffa quç aretino amp;nbsp;Illyrico nafeitur in aqua decocta e tribus erninis ad unum pota.lrifolium cx uino fumptum amp;nbsp;cridantemum primu Antbe' nium quocp calculos ciicit paruis a radice foliis quints caulibus longis duobus flore tofeo Radices tritp per fe feu lauer crudum.

Ilanx nafeitur glareofis amp;nbsp;perennibus riuis cubitalis apii fimilitudinc coquitur ut olus acidum magna utilitatc ueffice quod fi fcabie fentiat panacis radicc fanatur Aliter lutilis uefficç calculos pellit. Malum erraticum radicis libra in congio deco/ daaddimidias Îdecminç fumutur per triduum Reliquuex uino cum zio amp;nbsp;urtt/ ca marina amp;nbsp;daucu amp;nbsp;plantaginis femecx uino. Et berba fuluiana qupamp; bpc nome Inuetoris babamp; nota tractantibus urinas ciet.Scordium tcfliu tumores (edat- Hio' fcyamum genitalibus medetur peucedani fuccus cx mclle feme flrangurip. Agaricu obolis tribus i uini uetcris cyato uno.Trifolii radix dragmis duabus in uino Dauci una dragma ucl femini.Ifcyatici femine amp;nbsp;foliis critrodani tritis fanatur.Panace poto amp;ifricato polcmonia ariftolocbip decocto folii agarico qde amp;nbsp;ncruis q piatus appcl latur amp;nbsp;bumero^ :dolor fanatur obolis tribus in uini uetcris cyato uno poto.Quinqi folium fcyaticis bibitur amp;nbsp;iponitur Itc fcamonea decocta cum bordci farina.Semen byppcrici utriufq; bibitquot; cx uino Scdis uitia amp;nbsp;attritus celerrime fanat plantago.Co' dilomataquiqi folium (edem conuerfam.Cyclaminis radix ex aceto Anagalidum ce' rulea procidentia fedis retro agit e diuerfo rubes proritat cotiledon Cbdiolomata amp;nbsp;emoroidas mirc curat. Teflium tumores acori radix decocta in uino tritaq; amp;nbsp;illita i tertrigines negat fieri Cato abfcyntbium poticu fecu babentibus.

Lii adiiciunt amp;nbsp;pulegium quod ieiunus quis legerit fi poft fc alligamp; inguinis dolores probibct aut fedat captos.Inguinalis quam quida argemonion uocat paffim in utpribus nafeens ut profit inguinibus.In manu tantum babenda ed panos fanat panaces cum melle. Plantago cum fale. Quiqi folium perfolle radix:autin drumis Itc damafonium uerbafcum cü fua radicc tufum uino afperfum folioq; inuoliitu: amp;nbsp;ita in Cincre calefactu iponatur. Experti affirmaucrc plurimu referre fi uirgo ipoat nuda leiuna ieiuno amp;nbsp;manu fupina tagens dicat negat apollopedon po(Te crefeere g

ocr page 530

nuda uirgo reftinguat.Atq; ita retrorfa manu ter dicat totiesq; difpuantabo. Medeê amp;nbsp;radix mandragorp ex aqua. Radicis fcamoneae decocftu cum mcllc Syderitis cum adipc ucteri contufa.Marrubium cum axungia uctere:ucl cbrifippios cum ficis pi/ guibus.Et hoc ab inuentore babamp; nomen.

Enerem in totum adimitut diximus nympbea bcraclea.Eadem Temper potat .xl.dies infomnia quoq; ueneris a leiuno pota amp;nbsp;in cibo fumpta. Illita quoqi radix genitalibus ibibamp; no folum ueneré: fed aflluétiam geniture. Ob id corpus alere uo/ cemq idicitur. Appetentiam ueneris facit radix ex bypbio fuperior data potu in uio Item qua Creminonagrion appellant ormeós agrios cum poléta contritus.

Ed inter pauca mirabilis eH orcbis herba fiue fcrapis foliis porri caulc palmeo flore purpureo gemina radice tcfticulis fimili ita ut maior fiue ut aliqui dicunt, te/ nuiorexaqua pota excitet libidinc inior fiue mollior e lacfPc caprino ibibcat.Quida folio fyllf effe dicunt leuiore ac minore Caule fpinofo ciufcp radice fanat oris ulcera thoracis pituitasquot;aluu fiftut ex uino pote.

Oncicatricé uim habamp; fatyrionduo eius genera una longioribus foliis golep caule.ilii.digito^ flore purpureo radice gemina ad forma tcftiu hornis alterius annis intumefeente ac rcfidentc Altera fatyrion.Orchis cognominatur amp;nbsp;foeminam effe creditam diftinguitur iternodiis amp;nbsp;ramofiore frutice:radicc fafcinis nafeitur fere iuxta mare hpc tumores amp;nbsp;uitia partiu cai; erumpentia curn_polenta illita fcdat uelp fe trita.Superioris radix in lacftc ouino data neruos itcndit Eadem ex aqua remittit. Graeci fatyrion foliis lilii rubri minoribus amp;nbsp;tribus non amplius e terra exeuntibus tradunt caule leui cubitali nudo radice gemina: cuius inferior pars amp;nbsp;maior mares gignit fupior ac mior feminas.

St amp;nbsp;aliud genus fatyrion.Erithrecon appellat femine uiticis maiore leui durc radicis cortice ruffo intus albu includitur fapore fubdulce.Fertur in motucfis lucniri. Vencré etiam fi omnino manu teneatur radix Himulari adeo fi bibaf i uio auftero.Arietibus quoqi amp;nbsp;hircis fegnioribus in potu dari amp;nbsp;a farmata.Equis ob af/ fiduum laborem pigrioribus icoitu.qucd uitium profedamum uocant.Rcftringit uim cius aqua mulfa aut lattuca fumpta i totum quidcgrpci cum concitatione hanc uolunt fignificari fatyrion appellant amp;nbsp;fic cratecon cognominares amp;nbsp;teligon6:qua¥ feme teflium fimile cft.Tytimalli quoq? ramo^ medullam habentes ad uencre pro' niores ficri dicuntur.Prodigiofa funt qup circa hoc tradit. Theophraflus audior eft Alioqui grauls fcptuagcflimocoitu durare libidinccotadlu hcrbpcuiusda:cuius no' mefpctieq; no pofuit Scydcritis adalligata uariccs diluit amp;nbsp;fine dolore proflat.

Odagr e morbus rarior folcbat ctiam no modo patru auoruqimemoria. Veru etiam noftra peregrinus amp;nbsp;ipfc.Nam fi Italip fuiframp;: antiquitus latinum noméiue/ nifTamp;.Infanabilis non eft credendus quippe quonid amp;nbsp;in multis fpontc definit amp;nbsp;in pluribus curatur.Medetur radices panacis cum uua pafla.Succus hiofcyami cu faria uel feme feordion exaceto hyberis uti didlum cft. Verbenaca cumaxungia trita.Cy/ claminis radix cuius decocftu in pernionibus podagras refrigerat. Radix ex hyphio femee pfillio Cicuta cum litargiro axungia. Aizoum in primo impetu podagrpru/ bcntis:hoceftcalidac. Vtrolibct uero conucnit Erigeron cum axungia plantaginis folia trita falc modico addito Agrimonia tufa ex meile medetur amp;nbsp;uerbenaca illita : aut fi pedes macerentur in aqua:in qua decodla fit.

St amp;nbsp;lapazo fimilis agalidi nifi e(ramp; ramofior ac pluribus foliis grauis odoris quç talis c mollugo uocaë fimilis amp;afperioribus foliis afperugo fuperioris amp;nbsp;fuccus

ocr page 531

prçffiÎ uino duobus cyatis quottidie fumitur praecipue uero liberat eu alopoecbos talafion.i.fuccus marinus laclucp fimilis:qui conciliis fubftcmit' 'non podagrç mó: fedomibus articulo^ morbis impofitus priusg exarefiat. Tria auté eius genera latu amp;nbsp;alteru longius quada tenus rubes. Tertium crifpis foliis quo in Creta ucftes tin' guntur omnia eiufdé ufus.Nicander earn amp;nbsp;aduerfus ferpentes in uino dedit.Salu/ tare eft amp;nbsp;feme eius berbp quam pfillion appellauimus madefactu aqua admixtisi Eminam feminis refinçcoîopboniç coclearibus duobus turis uno laudatur amp;nbsp;ma/ dragorac folia cum polenta tufa.

Alis uero tumctibus limus aquaticus cuoleo fubacftus mire prodeft articulis Succus ex centauria minore Idem neruis utilissimus. Ite centauriû betonica neruis difcurrcntibus per fcapulas bumeris fpinp lumbis pota ut locinere.Articulis quinq; folium ipofitum folia cum polenta uel radix recens tufa cum Cacumere filueftri uel deeoefta in aqua digitoi^ in pedibus rimis polypodii radix articulis fuccus hiofcyami cum axungia Amonion fuccus decocto. Item centuculus deeoefta uel mufcus recens ex aqua obligatus donee inarefcat. Item lappae boariç radix e uino pota cyclaminos decocta in aqua perniunculos curat omnia qualia frigoris uitia amp;nbsp;cotiledon cû axûgia Folia ex batracbio epytbimi fuccus clauos pedu extrabit ladanu cu caftoreo uerbeaca ex uino.

Vnc peractis malis quç mcbratim fentiuntur dicemus de bis que totis corpo' ribus graffantur.Remedia autem bpe Comunia. Inuenio ante omnes potam decatbeum de qua diximus.Dein panacis omnium gene^ radices peculiariter longi quis morbis amp;nbsp;feme interraneou uitiis. Ad omnes uero dolores corporis fuccum e fcordio.Item betonicae:quae pota colorem plumbeum corporis priuatim emedat amp;nbsp;gratiorem reducit.

Eranion:aliqui myrim aut myrtidon appellant.Similis eft Cicutç foliis minu' tioribus amp;nbsp;caule breulor rotunda faporis amp;nbsp;odoris lucundi. Noftri fie eam tradut. Grçci foliis paulo candidioribus q maluç tenuioribuspilofis ramofa amp;nbsp;iter' uallis binum palmo?/: amp;nbsp;in biis folia inter quçin cacuminibus capitula funt gruuin Alte^ genus foliis anemones diuifuris lógioribus radice mali rr.odo rotunda dulci reficientibus fc.Ab imbecillitate utilissima amp;nbsp;fere tabs ucra eft. Bibitur contra ptyfi dragma in cyatis uini tribus bis in die.Ité contra iflationes amp;nbsp;cruda idé prg^ftat.Suc/ cus radicis auribus medetur. Epiftotonis feme dragmis.iiii.cum pipere amp;nbsp;myrrba potum ptyfim fanat Et plataginis fuccus fi bibat amp;nbsp;ipfa decocta in cibo cum fale amp;nbsp;oleo a fomno matutino refrigerat. Eadé datur bis quos atropbos uocant iterpofitis diebus Betonica ptyfis eligmate cum melle fabae magnitudine Agaricum potum duobus obolis in paffo uel dauco cum centaurio maiore in uino pbagadenis quod nomen finemon elurietium eft amp;nbsp;alia ulce^ tytimalli medetur cum felamis fumpti Inter mala uniucrfi corporis uigiliae funt plerifq; ba^ rcmedio monftratur panaces clymenos ariftolocbia amp;nbsp;odore amp;nbsp;peruncto capitc Aizoum fiue fedum fi luolutum panno nigro ignorantis puluino fubiiciatur.

Etbonetcra fiue bonear bilaritate afferunt in uino amygdaliceo folio flore ro' fco fruticof ilonga radice:amp; cum ficcata eft uinum olete bçc in potu data feras quoqi mitigat cruditates qup naufeam faciut digerit.Betonica eade potaa Cçna cocodionc facit in oxymellitis cyatis tribus dragmp pondere amp;nbsp;crapulam difcutit Ite agaricum poft cibosin aqua calida potum paralifi uctonica fanare dicitur.Ite byberis ut diftu e eadem amp;nbsp;torpentibus mebris prodeft. Item argemonia ut dicftd eft quçq; oirmia fic/ cari pcriclitet difcutiedo.

Omitiales fanantur panacis:quam bcracleo diximus radice pota cum coagulo

ocr page 532

uituli marini ita ut fint panacis très partes plantago pota. Veronica in oxymellitis dragma: uel agarici obolis tribus folia. Quig; folii ex aqua fanat amp;nbsp;arcezoftis fedano pota.Sanat amp;nbsp;bacbaris radix arida in puluercm contrita cyatis tribus cum Coriädro in aqua calida amp;nbsp;centriculis trita in aceto :aut mcllc:aut in aqua calida.Verbena ca ex uino pota Ifopi baccç ternçcotritp amp;nbsp;in aqua potç diebus.xii.peucedanû eu coagulo uituli mariniçquis portionibus potum Quiep folii cotrita folia ex uino pota diebus .xxx.i.uetonicp faring : pondo denario^.xiii.eu aceti fcyllitici cyato mellis attici uncia Scamonium obolis dnobus eu Caftorei dragmis.liii.

Ebres frigidas leniores facit agaricum potu in calida aqua tertianis feyd eritis cum oleo. Item ladanu quod in fegctibus nafcitquot; contufum. Plantago ex aqua mulfa duabus Boris ate acceffionem pota binis dragmis uel fuccus radicis madefactae uel tufp: uel ipfa radix trita in aqua ferro calefacta. Quida ternas radices in tribus cyatis aqufdedere.Eadéqi in quartanis quaterna fecerunt.Bugloflb inarefeente fi quis me/ dullam c caule eximat: dicatcpad que liberadum febri cui id fiat amp;nbsp;alligamp; ei.vii.folia anteacceffionem aiunt a febre liberari.Item betonieg dragmam inaqup mulff cyatis tribus ucl agaricum maxime in bis febribus quae cum horrore ueniut. Quinq;folii folia quida terna tertianis dedere quaterna quartanis plura cptcris aliis omnibus très obolos cum pipere ex aqua mulfa. Verbcnaca quidem amp;nbsp;lumento^ febribus i uino medetur:fcd in tertianis a tertio geniculo incifa quaternis a quarto.Bibitur amp;nbsp;femen bypperici utriufq: amp;nbsp;in quaternis horroribus bctonicgq; farina quae omnes horrores coercamp;. Item panaces adeo cxcalefacftoria natura ut per niue ituris biberc id pugiffl eo praecipiant. Et ariffolochia pcrfricftionibus rcfiftit: freneticos fomnus fanat qui contingit peucedano cx accto capiti ifufo angalidi fucco c diuerfb Ictargicos excitari labor eft hoc prpftat euphorbium ut ex accto naribus tractis peucedani luccus.Cotra mfanias uctonica bibitur Carbuculos rumpit panaces fanat bctonicp farina cx aq ut braffica cum ture frçquéti potu calide uel e carbone in confpedu rcftindo fauilla di' gito fublata amp;nbsp;illita uel plantago tufa Tytimallus caraticcs hydropicos fanat panacis plantago in cibo cum prius panem ficcum comederint finc potu Bctonica dragmis duabus in duobus cyatis uini:aut mulfi ucl agaricum ncl femen lonchitidis duabus lingulis cx aqua potu pfillion c uino Angalidis fuccus Cotiledonis radix cx mulfo. Ebuli reccntis radix cxcufla tantum ncc colluta quantum duo digiti comprehendant cx uini ucteris calidi cmina.Trifblii radix duabus dragmis in uino Tytimallu piati/ phylon cognomine feme hyperici quod charos appellatur. Athe quam ebulum effe putant quidam radice contrita in uini cyatis tribus fi febris abfit:uel fcminc cx uino nigro.Item uerbenaca fafciculo manus plcnp decocta in aqua ad dimidias praecipue tamen chamclcacfte fuccus aptissimus credit.Eruptiones pituitas qicmedat phtago Cyclamini radix cum mellc. Ebuli folia cotrita ucteri uino impofita etiam boa fanat .i.rubentes papulas pruriginem fuccus flrychin illitus.Igni facro medetur aizoum folia trita Cicutç.Mandragore radix ficcatur in ailes tres ut Cucumis primoq; fuper muftum fufpcndif mox ifumu. Dein tundig in uino aut accto. Prodeft amp;nbsp;in uino myrteo foucrc metc fcxtans uini fulphuris uncia cx accto fimul trita fuligo cx aceto Ignis facri plura funt genera Inter qup medium hominem ambiens qui zofter uo/ catquot; amp;nbsp;enecat'fi cinxit medetur plätago cocreta cymolia amp;nbsp;pcriftcros p fe radix pfolatc.

Liis qup fcrpunt cotiledonis radix cum mulfo aizoum fuccus clinozofli cx ace to.Radix pollypodli illita luxatis medentquot;:dolorcmq3 amp;nbsp;tumores tollût Semé pfilli folia plantaginis tufa falc modice addito uerbafci feme ex uino decoctu contritu cicu ta cum axungia folia cphemeri tuberibus amp;nbsp;tumoribus illiniunfqup ctia tu difcuti poffunt Morbum regium in oculis prgcipuc mirari efl tenuitate illa dcnfitatemquc

ocr page 533

tunicularum felle fubeuntc Hippocrates a fcptimo die in febre mortiferum fignû eë docuit.Nos fcimus uixilTc aliquos etiam ab bac defperatione.Fit uero amp;nbsp;circa febres Impugnantquot;q; centaurio maiore ut diximus poto Vctonica agarici obolis tribus ex uini ueteris cyato. Ite ucrbenacac folio obolis tribus ex uini calidi emina quatriduo. Sed celerrime qnqfolii medeffuccus tribus cyatis potus cu fale amp;nbsp;meile.Cyclamini radix dragmis tribus bibitur in loco calido amp;nbsp;a perfrictionibus tuto.Sudores enim felleos mouamp;.Folia tuffillaginis ex aqua.SeméImozoftis utriufqiinfparfum poti' oni uel cum abfcyntbio:aut Ciccre decodum Ifopi baccp cu aqua potf bycben berba fi cum fumitur cetero olere abflineat Polytrix in uino data ftiucbion in mulfo.

Affim amp;nbsp;in quacunq; parte maxima incommoda nafcuntur:qui furunculi uo' cantur mortiferu aliquando malum confeCtis corporibus.Remcdio funt pigrocomi folia trita cum polenta fi nodum caput fcccrint.Difcutiunt amp;nbsp;folia epbedri illita. Fi/ ftulfquocpin omni parte fcrpunt mcdico^ uitio male feCtis corporibus auxilio efl Centaurium minus colliriis cum meile dccodo additis plantaginis fuccus infufus. Quiq folium cum fale amp;nbsp;mellc ladanum cum caftoreo Cotiledon cum medulla cer/ uina calcfaCta ipofita.Vcrbafci radicis medulla collirii tenuitatem in fiftulam addit ucl ariffolocbif radix uel fuccus tytiinalli collectiones iflamatioesq; fanat Argemo/ niç folia illita.Duritias amp;nbsp;collectiones omnes uerbenaca uel quiq; folium decoctum qnn aceto ucrbafci folia uel radix, ifopum e uino ipofitum acori radix decocta cius herbae foucntibus aizoum. Itcmq;contufa fit duritiasqi amp;nbsp;finus corporis illecebras omnia infixa corpori extrabunt. Folia tuffilaginis daucum fernen leontopodi tritu in aqua cum polenta fuppurationibus iponuntur. Pignocomi folia trita cu polenta ucl fem en.Item orcbis uitia que funt in odibus fatyrion radicc impofita cfficacissie fanari dicuntquot;.Nomae amp;nbsp;collectiones omnes fucco maris priusg inarcfcat amp;nbsp;aligin; radix collectiones difcutit ambuffa fanantur plantagine arctio ita ut Cicatrix fallat. Folia cius in aqua decocta contrita illiniuntquot; radices cyclamini cum aizo berba ipfa byppericuquod coriffum appellauimus.Ncruis amp;nbsp;articulis conuenit plantato trica cum fale Argemoia tufa ex mellc peucedani fuccus perunguntquot; fpafmatici 1 ctanici ncruorum duritiae pgylopis fucco.Doloribus frigeron ex aceto illinitquot; Acpytbimo fpafticis amp;nbsp;epiftotonicis perungi feminc bypcrici:quod cbaros uocatur.Ideq; bibere prodeft.Pbrimon dicitur ctiam abfcifos auarc ncruos fi confefliimponatur trita ucl manfa.Spafticis tremulis epiflotonicis alginap radix bibitur ex aqua mulfa. Sic amp;nbsp;rigores excalcfacit.Sanguinis profluuium fiftit berbae pponip femen rub^.Eadem amp;in radicc uis Climenus ucro fi ore fanguis reiiciatur: fiuc naribus fiuc aliis fluat: fiue femina^ utero Item lifimacbia pota ucl illita uel naribus indita.Ite plantaginis fernen Quiqi folium potum amp;nbsp;illitum Cicutp feme in narcffi inde fluat tritum ex aqua inditum aizurn Aftraguli radix fiflit amp;nbsp;fcemon amp;nbsp;acbillea.

Quifetum bippuris a grpcis dicfta amp;in pratis nafcës uitupcrata nobis. Eft autë puluis terrp equinp fecp fimilis liencs curfoi^extiguit decocta ficftili nouo ad tertias quantum uas capiat amp;nbsp;per triduû a leiunis pota unctis efculcntis amp;nbsp;ante diem unu interdicitur.Grpeo^ circa banc uaria opinio alii pinus foliis fimile nigricante eodem nomine appellat Vim eius admirabilem tradctes:quod ctiam fanguinis profluuia uel tacfto tantum ex bomine fiftit:alii bippurim:alii çpbedron:alii anabafin uocant: traduntq; luxta arbores nafci amp;nbsp;fcandentem eas dependere comis uinccis multis ni' gris amp;nbsp;ex equoru cauda geniculatis ramis Folia babcrc pauca tenuia cxigua.Semen rotundum iimile coriandro radicc lignofa nafcitur in ambuftis maxime. Vis cius fpiffarc corpora* Succus fanguinem e naribus fluentem inclufus fiftit. Item aluum medetur diffintericis in uino dulci potus cyatis tribus urina cit tuffim ortopnomia

ocr page 534

fanat. Item tupta amp;nbsp;quç ferpant inteftinif amp;nbsp;ueffieç folia bibunt. Enterocclicemcs cobibamp;.Faciût amp;nbsp;aliam hippurim breuioribus amp;nbsp;mollioribus Comifcadidioribus q; perg utilem fcyaticis amp;nbsp;uulncribus ex aceto ipofita ppter fanguiné fiftcndum Et nymphéa trita plagis imponitquot;.

Eucedanum cum femic cuprum bibitur fi fan guis per os redditus eft fluit ue ab ifcris Scyderitis tata ui habamp; ut guis recenti gladiatoris uulneri illigata fan/ guinem cludat:quod facit amp;nbsp;ferulç Cinis uel carbo.Fungus uero efficatius qui fecu/ dum radicé eius nafcitquot; per nares autem flucti amp;nbsp;Cicutç feme tritu ex aqua iditumqi efficax habetquot;.

Tem ftcphanomeli ex aqua uetonicae farina ladle caprino pota fiftitex ubere fluétem plantagoq; contufa. Eiufdem fuccus uomctibus fanguinem datur.ad erraticum autem radix herbç pcrfolatae cum axungia ucterc illita. Probatur a ruptis conuuliisq; ex alto dciecftis Centaurium maius gentianae radix trita uel decodla: uel fuccus uetoniep amp;nbsp;hpc amplius auocis aut lateris contetionibus panace fcordion Ari ftolochia pota. Ite agaricum cotufis amp;nbsp;euerfis potum duobus obolis in mulfi cyatis tribus:aut fi febris fit i aqua mulfa uerbafeum cuius flos fimilis auro eft acori radix aizum orne fed maioris fuccus efficacissie. lté fymphiti radices uel dccodlu glaucus cruda.

Rifitale eft flore luteo foliis achanti Bibitur e uino. Item cameropis amp;nbsp;in for/ bitione hyric uel plantago omnibus modis.Item pthyriafiquo fcylla dictator confumptus cft.Nafeunt quocp in fanguine ipo hominis animalia amp;nbsp;efura corporis refiftifuuç taminiç fucco aut ueratri cum oleo pundlis corporibus.Taminia guidéi aceto deco dia etiam ucftes eo tedio liberat.

Lcera multon funt geney ac multis modis curantur.Panacis omnium generu radix c calido uino illinitur manantibus ficca priuatim quarti chironia diximus cum meile trita tubera aperit ulceribus quae ferpunt deploratis auxilio eft cum eris flore uino temperataomibus modis uel flore uel femine uel radice.Eadem cum polenta uetuftis uulneribus prodeft heraclion quoq; fydereon apollinaris pfyllium traganto fcordotis cum meile purgat. Farina eius carnes excrefeentes per fe infparfa confu/ mit. Polemonia ulcera que cachoetç uocantur fanat. Centaurium maius infparfum uel illitum.lté minoris coma decodla uel trita uetera quoq; purgat ulcera amp;nbsp;perGnat foliculi chimeni recentibus plagis iponuntur.Illinitur auté gentiana ulceribus quae ferpunt radice tufa uel decodla i aqua ad mellis craflitudinem-uel fucco uulneribus ex ea fadlum lichium lifimachia recentibus plagis medetur.Plantago omniu genep; ulceribus peculiariter focmmai ^infantium igni molita melior amp;nbsp;cum Ceroto craffa ulcerum labra purgat nomas fiAit.Iritam fuis foliifintegere oportamp;.Suppuratioes colledliones fine ulceru'chelidonia quo$ ficcantur ulcera adeo etiam ut profpodio utantur.Eadé lam defperatis cum axungia iponitur. Didlamum pota Egittas pellit amp;nbsp;alia taela cxtrahit illita Bibitur ex aqua cyato folioi ; obolo proxime pfeudo didla' mum Vtraqi etiam fuppurationes difcutit ariftolochia quoq; putria ulcera ex ere fo/ lida expurgat cum meile uermesq? extrahit.Ite clauosin ulcera natos amp;nbsp;ifixa corpori omnia praecipue Ggittas amp;nbsp;offa fradla cu rcfina. Caua uero ulcera explet per fe cum iride recétia uulnera ex aceto uetere ulcera uerbcnaca quiq; folium cum fale amp;nbsp;meile Radices perfolatp uulneribus ferro illitis recentibus iponuntur folia ueteribus cum axungia utrunq; amp;nbsp;fuo folio operitur. Damafoniu autem in ftruma folia ucrbafci ex aceto aut uino Perillereos ad omnia genera uel callofo^ putrefcntium ulcerum facit manantia nympheae heracliae radix fanat. Ite cyclamini radix uel per fe uel ex aceto uel cum melle.Eadem amp;nbsp;contra ftcatoinata efficax:fic amp;nbsp;ad ulcera manantia ifopum lté peucedanu amp;nbsp;ad recentia uulnera tanta uis eft ut fquama offibus extrahat proflat

ocr page 535

hoc amp;nbsp;anagalides cohibcntqiquas uoeät nomas amp;nbsp;reumatifmos. Vtiles amp;nbsp;recetibus plagis fed prçcipuc fenum corpori cum ceroto Apoftemara amp;nbsp;ulcerata trita folia ma dragorç recentia.Radix uulnera cum meile amp;nbsp;oleo. Cicuta cum filigine mixta mero aizum berpetas quoq; ac nomas ac putrcfcetia:ficut erigeron uermiofa recetia autem uulnera aftragali radix et uetcra quocp ulcera purgat bypociftis utraq; leótopodi feme tritum in aqua amp;nbsp;eu poléta illitum fpicula (agittarioz^ extrahit.Itc pignocomi feme Tytimallus carachites fucco cancrcnas pbagadenas putrefcentia uel dccocfta ramoru cum polenta amp;nbsp;oleo.Orchis radices hoc amplius amp;nbsp;cacoheta cum melle ficcç amp;nbsp;recc/ tes per fc uulnera onothera effcrctia feie ulcera fanat. Schythç uulnera fcythica curat Ad carcinomata argcmonia ex meile cfficacissia eR ulceribus perfonatis. Afphodci radix dccodta ut diximus trita cum polenta amp;nbsp;illita quibufcuqiapollinaris Aftraguli radix in puluercm trita humidis ulceribus prodefl. Item callitrix decefta in aqua pri' uatim uero his quae calciameto faéla fint uerbenaca nccnon amp;nbsp;lyfimachia contrita ac nymphéa arida infricata* Pollitrix inucteratis iifdem utilior Polignemon cunilae bubule fimile eft femine pulegii furculof a multis geniculis corymbo odorata acri amp;nbsp;dulci odore.Ferro factis uulncribus comanducata iponitur.Quito die foluitur feym phiton ad cicatricem celerrime perducit.Item fcyderitis hçc imponitur ex melle ucr^ bafci femine ac foliis ex uino decoctis ac tritis omnia infixa corpori extrahunt''. Item mandragorp foliis cum poleta cyclamini radicibus cu meile Trixaginis folia in oleo contritabis maximc adhibentur ulceribus quç ferput amp;nbsp;algia in mcllc trita uctoica ad carcinomata amp;nbsp;malandrias uetercs addito falc ucrrucas tollit Argcmonia ex aceto utbatraci radix qup amp;nbsp;ungues fcabrofos aufert linozoftidis utriufqi folia:uel fuccus illitus tytimalliomnes genera ucrrucaru omnium. Item pterigia uaros tollunt cica' trices cum elegantia ad colorem rcducit.

Adanum artbemifiam amp;lclifpbacum alligatas qui babamp;uiator negatquot; laffitu/ dinem fcntire muliebribus morbis medetur maxime in uniuerfum pponiae herbae femen nigrum cx aqua mulfa. Eadem amp;nbsp;in radicc uis mefes ciet panacis feme cum abfcyntbio mefes amp;nbsp;fudorcs fcordotis potu amp;nbsp;illitu Vetonica dragma in uini cyatis tribus bibitur contra omnia uitia uuluarum:autquacq i a partu fiunt menfes nimi/ os fiftit acbillea impofita amp;nbsp;decodum eius ifidetibus mamrnis iponitur hiofcyami fernen ex uiuo locis radix in cataplafmatc amp;nbsp;mämis amp;nbsp;celidonia. Secundas morales uel partus emortuos radices panacis appofitp extrabut. Ipfum panacis feme uuluas purgat:appofitumq;cum meile polemonia pota cx uino fecundas tollit.Nidore cor rigit uuluas Centaurii minoris fuccus potus:fotuq ; mefes ciet.Item maioris radix i uulup doloribus iifdc modis prodcfl.Derafa uero amp;appofita extrahit partus emor/ tuos plantago apponitur in lana in dolore uulup.In ftragulatu bibitur:fed prpcipua dieftamo uis eft. Menfes cit partus emortuos ucl tranfucrfos eicit. Bibitur cx aqua folio¥ obolo. Adeo ad hpc efficax ut ne in cubiculu quide prcgnantiu inferatur: nec potu tantum: fcd amp;nbsp;illitu amp;nbsp;fuffitu ualamp; proxime pfeudo didtamum: fed mefes cict cum mero decoctum denarii pondere pluribus tamen locis ariHolocbia prodeft.Na amp;nbsp;menfes amp;nbsp;fecundas ciet amp;nbsp;mortuos partus extrahit myrrha amp;nbsp;pipere additis pota aut fubdita uuluas quoq i procidctes inbibamp; potu ucl fuffitu maxic tenui firagulatu ab bis menfiumq ; difficultatem Agaricum tritum obolis tribus in uini uctcris cyato potum emendat perifleros appofita in adipe fuillo rcccnti anthyrimon cum rofaceo amp;nbsp;mclle.°Item appofita nympheptheffalç radix pota dolori medetur. In uino nigro pota profluuia inhibamp; e diucrfo ciet cyclamini radix pota amp;nbsp;appofita amp;nbsp;ucfïicç infi/ deti decocto medef.Secudas pota pellit cyfTantbemos uulua fanat Exypbii radix fu' penor menfes ciet dragma ex aceto pota, peucedanum Rrangulatus uuluae nidorc udum recreat menfes taluofqi prçcipue pfyllu dragma in cyatis tribus aqup. Semeq;

ocr page 536

mädragorp potu uuluas purgat méfes ciet fuccus appoituf amp;nbsp;emortuos ptus.Nimia rurfus pfluuia fiftit. Semé eu uio amp;nbsp;fulpbure alui 4gt;fluuia fiftit.Cótra ciet amp;nbsp;batra/ cbio potu uel cibo ardés alias ut diximus crudaifed coóla comédaë Gleamp;oleo amp;Cu/ mino. Daucum amp;nbsp;menfes amp;nbsp;fccunda$ potu facile pellit. Ladanum fuffitu corrigit uuluas dolori ea^ exulceratisq; iponitur Emortua fcamonium pellit potum uel ap' pofitum menfes ciet byppcricon utrunqi appofitum. Ante alia ucro ut byppocrati uidetur eritbimus euino femineuel radice corticis trahit amp;nbsp;fecudas fuccurrit amp;ftra' gulationibus ex aq pota. Ité radix e gerranio peculiariter fecundis inflamationibusqi uulua2/C conucniens purgat hippuris pota amp;nbsp;appofita uuluas poligonus pota mefes ciamp; amp;nbsp;alcincp radix plantaginis folia pellunt. Item agaricu ex aqua mulfa arthimifia uuluae medetur trita ex oleo irino :aut cum fico aut cum myrrha appofita.Eiufdern radix pota in tantum purgat ut partus enedtos extrahat mefes amp;nbsp;fecundas ciet raoru dccocfa infidentibus.Item folia pota dragma ad eadem omnia profunt:uelimpofita uentri una cu farina ordeacea. Acoron quoq ^ utile eft interioribus fcminau morbis amp;nbsp;coniza utraqi amp;nbsp;cremnos amp;nbsp;cantillides duae uuluis utilissimp torminibus amp;nbsp;fecu darum more in uino pote. Callitrix fotu locis medetur. Albugines in capite tolIit. Capillos inficit oleo trita Geranion in uino albo potum amp;nbsp;hypociflis in rubro pro' fluuium fiflunt.Ifopum fuffocationes laxat.Radix uerbenaeç pota ex aqua ad omia in partu:aut ex partu mala prpflantissima eft. Peucedano quidam mifccnt in uino fernen cuprçffi contritum. Nam fernen pfyllide feruefadtam in aqua cum itepucrit epiphoras omnes uteri lenit.Symphiton tritu in uino nigro euocat menfes.Partus accellcrat fcordotis pota dragma fuci in aqua mulfa cyatis.iiii.Dicftami folia prçclare danfex aqua.Confiât unius oboli pondere;uel fi mortui funtin utero infantes pro/ tinus reddi fine uexatione puerperç. Similitcr prodeft pfeudo dicftamu: led tardius Cyclaminos adalligata. Cyflanthemos pota.Ite uetonicae farina ex aqua mulfa. Ar/ fenogon amp;nbsp;theligonon herbp funt habetes uuas floribus oleae fimilefpallidioribus tamen femen albu papaueris modo.Theligoni potu femina concipi narrant. Arfe/ nego ab eo femine oleae nec alio diftat: huius potu mares generari fi credimus: alii utraq; ocymo fimilia tradunt.Arfenegoni aute fernen geminum effe tcftibus fimile. Mamma^ : uitiis aizum: quod digitillum appcllauimus unice medetur. Irigcron ex paffo mamas uberiores facit.Sonchum in farre coccum. Quae ucro maftos uocatur inita pilos mammarum e partu nafcentium aufert amp;nbsp;tincas in facie:aliaq: cutis uitia emédat.Gentiana nymphéa heraclea illita.Cyclamini radix maculas omnes. Cacalif grana mixta cerae liquidae extendunt cutcm in fhcie ruganti'uitia omnia.Acori ra/ dix emendat capillum. Lyfimachia flauum facit denigrat hypericon:quoddecorifto uocatur Item ophros herba denticulato oleri fimilis foliis duobus Nigritiam dat amp;nbsp;polemonia in oleo decocta pfylotrum. Nos equidem in mulieribus medicamentis tractamus. Verumetia in uiris in ufu eft. Efficacissimu autc habetur archezoftis. Ite tytimalli fucco uel in fole cum oleo illito crebro uel euulfis pilis. Quadrupedum fcabiem fanat ifopum ex oleo fotu. Anginas peculiariter fcyderitis:Verum amp;nbsp;reliq herbau genera reddamus.

ocr page 537

RESCIT PROFECTO APVD ME CERTE tra dtatu ipfo admiratio antiquitatis quantoq; maiot copia herbarum dicenda reflat: tanto magis adorare prifcorui inucniedo curam in trahendo benignitatem fubit. Nec dubie fuperata hoc modo ponamp; uideri etiam rcy nature ipfius munificentia fi humani operis eframp; inuëtio nunc uero coy fuiffe eam apparamp; aut certe diuinä etiam cû ho Inucncrit eandcmq iomnium parentem genuine hoc amp;nbsp;oftcndifTe nullo uitae miraculo maiore fi uey fateri uo' lumus Scythicam herba a meotis paludibus amp;nbsp;euphor/ biam a monte athlante ultracp herculis columnas amp;nbsp;ipfo rcy naturae defectu parte alia britannicam ex occani infulis extra terras pofitis Itc$ ptbiopidcm ab exuito fyderibus axe. Aft alias preterca aliunde ultro citroqi humanç faluti in toto orbe portari Immenfa Romany pacis maieflate.Non hommes modo diucrfis inter fc terris gentibusq; Veyetiam montes amp;nbsp;excedentia in nube iuga par' tusep eay amp;nbsp;herbas quoqiinuiccm oRentant. Actcrnu quaefo dcoy fit munus illud: adeo Romanos uclut alteram lucem dcdiffe uifibus uidentur.

Ed antiquoy curam diligentiamqi quis poffit fatis uencrari:cum conftamp; omf/ urn uenenorü ociffimum effe aconitum amp;nbsp;tadlis quoqi genitalibus foeminini fexus animalium codé die inferre mortem. Hoc fuit uencnum:quo itcremptafdormictes a Calphurnio beftia uxores. M .Cccilius obiccit hinc illa pcratrox oratio eius in digito cas mortuas ortum fabulae narraucre e fupinis ccrberi Canis extrahente ab inferis hercule. Idcoq; apud hcraclcam ponticam ubi m 6Aratur eius ad inferos adi/ tus gigni hoc quoq ; tamen in ufus humanp falutis ucrtere fcorpionu idlibus aduer fari experiendo Aconitum datum in uino calido.Eacft natura ut hominem occidat nifi inuenerit quod in homine perimat Cum eo folo colluctatur ueluti parte intus inuenta. Sola haec pugna eft cum uenenum in uifceribus rcperit miy$exitialia per feambo Cum funtduo ucncna in homiecomoriuntur ut homo fupcrfit Imo ucro etiam feray remedia antiqui prodiderunt dcmonflrando quomodo uenenata quoqi ipfa fanarentur. Torpcfcunt fcorpiones aconiti tactu Aupentq; pallentes amp;nbsp;uinci fe confitentur.Auxiliatur eis clleboy album tactu rcfoluente ccditq; aconitum duobus malis fuo amp;nbsp;omnium quae fi quis illa forte ab homine excogitari potuere credit in' grate deoy numera intclligit.Tanguntcarnes aconito :necantq; guftatucay patheras nifi hoc fieramp; repleturas illos fitus. Ob id quida pardilianchcs appellauere. At illas ftatim liberari morte ex crcmentoy hominis guAu demonerato: quod certe cafu re/ pertum quis dubitamp;.Et quotiens fiat etiam nue ut nonum nafci: quoniä feris ratio amp;nbsp;ufus inter fc tradi no poffit.

Ic ergo cafus biceft ille qui plurima inucit in uita.Deus hic habamp; nomen per quem intclligitur eadem amp;nbsp;parens rcy omnium amp;nbsp;magi Ara utraep Cóiectura pari:fiue ifta quottidic feras inuenire fiue fempcr fcire ludicemus.pudendumq ; rur fus omnia animalia:quç funt falutaria ipfis nolce praeter hominem.Sed amp;nbsp;maiores oculorü quoq i medicamentis aconitum mifceri fhlubcrrime promulgauere Aperta profeflionc malum quidé nullu effe fine aliquo bono. Fas ergo nobis erit qui nulla d/ximusuenena demon Arare quale fit aconitum uel deptphen di gratia Folia habamp; cyclammus-aut Cucumeris non plura.liii.ab radice leniter hyrfuta.Radiccm modi' cam caufam maro fimilem marino:quare quida Cammaron appellaucre: alii thelip' ponon ex qua diximus caufa.Radix incuruatur paululum fcorpionum modo:quare amp;nbsp;fcorpion alii uocaucre. Nee defuere qui myoeftonum appellare mallent:quoniam procul amp;clonginquo odore mures necat. Nafcitur in nudis cautibus quas aconas

ocr page 538

nominat: amp;nbsp;ideo aconitum aliqui dixere nullo iuxta ue puluere quidem nutri' ente aliqui banc rationem nominis attulere: alii quoniauis eadem in morte eflBl quae quotibus inferri acic decernenda ftattimqiadmota uelociter fcntiretur.

Tbiopis radix folia babamp; flamo fimilia magna amp;nbsp;multa amp;nbsp;byrfuta ab radice caulem quadrangulum fcabru fimilem ardtio inundis concauum feme eruo fimile candidu geminum radices numerofas longas plenas molles glutinofas guftu ficcae nigrcfcuntq iut Cornua uideri poffint prpterea in çtbiopia nafcuntur utin Ida mote troadis amp;nbsp;in meffenia colliguf autuno ficcant ' in foie aliquot diebus ne fitum fen/ tiant.Medenturquot;uuluis potç in uino albo Scyaticis pleureticis.Faucibus fcabris de' codltac potu dantur.Sed quae ex çtbiopia ucnit eximia eft;atq; illico prodeft.

Ratbon ferulacea eft cum duoru palm ornm altitudine origano fimilis flore bullis aurcis buius ufte nidor urinam ciet uuluasq; purgat tanto magis infidetibus caufa nominis non boc:fed quoniam diutissime non marccfcit

Loe fillp fimilitudinem babamp; maior amp;nbsp;pinguioribus foliis ex obliquo ftriata Caulis cius tener cft rubens medius non diffimilis antberico radice una ceu palo in terram dimica graui odore guftu amara laudatiffima ex india afFerturfed nafeitur amp;nbsp;in afia non tamen ea utuntur nifi ad uulncra recentibus foliis.Mirifice cni conglu' tinat uel fucco. Ob id eam in turbinibus caloru ferunt ut aizum maius. Quidam amp;nbsp;caulem ante maturitatem fcminis incidunt fucci gratia. Aliqui amp;nbsp;folia: inuenitur amp;nbsp;per fe lacbrymaadherens: Ergo pauimentandu ubi fata fit cenfent ut lacbryma non abforbcatur. Fuere qui traderent in ludea fuper bycrofolin.am metallicam eius na' turam: fed nota magis improba eft:neq;alia nigrior aut buinidior.Erit ergo optima pinguis ac nitida ruffi coloris friabilis ac iocineris modo coacta facile liqucfccs Im' probanda nigra amp;nbsp;dura barenofa qupep amp;nbsp;guftu mtclligit quot;nbsp;gummi adulterata amp;nbsp;aca' tia.Natura eius fpifTare denfare amp;nbsp;leuiter calefacere Vfus fimultus amp;nbsp;principalis al' uum folucrc: fed pene fola medicamentoi ; quae id prpftat Confirmât etiam ftoacbu adeo ut non infcftamp; ulla uis cotraria Bibitur dragma ad ftomacbi uero diOblutione in duobus cyatis aquç tcpidae uel frigidp Coclearis menfura bis teruein die ex iter uallis ut res exigit purgationis ctiam caufa plurimu tribus dragmis cfficatior fi pota ea fumatur cibus.Capillum fluente cdtinetcum uino auftero capite cotra pilupuc^o dolorem capitis fedat teporibus amp;nbsp;fronti impofita ex aceto amp;nbsp;rofaceo dilutiorqj ifufi oculorum uitia omnia fanari ea cbucnit priuatim prurigines amp;nbsp;fcabie genarum.Item mfignata ac liuida illita cu meile maxime pontico.Tonfillafgingiuas amp;nbsp;omnia oris ulcera fanguinis cxcrcationes fi modice fint dragma pondere ex aq fi miuus ex aceto pota Vulnerum quoqi fanguinem amp;nbsp;undccunqi fluentem fiftit per fe uel ex aceto. Alias etiam eft uulneribus utilissiinaad cicatricem perducens.Eadem infpargit cx' ulceratis genitalibus uirorum condilomatis rimisqi fedis. Alias ex uino ficca per fe ut exigat mitiganda curatio:aut coacrcenda: bemoroidum quoq? abundantiam leitcr fiftit.Diffintcrip infunditur amp;nbsp;fi difficilius coquantur cibi.Bibitura Coena modico intcruallo amp;nbsp;in regio morbo tribus obolis ex aqua dcuorantur pillulae cum mcllc decocfto:aut rcfina teribintina ad purganda interiora.Digitoz ;pterigia tollit oculoru medicamctis lauatur ut quod fit barenofiffimum fubfidataut torretur i tefta:pcnaqi fubinde uerfatur ut poffit pqualiter torreri.

Ltea folia babamp; fimilia uerbcnacç:quç amp;nbsp;ariftereon cognominatur Caules tres aut quattuor folio^ plenos florem rofp radices albas. Cum plurimum fex cu/ bitalcs obliquas. Nafeitur inpingui folo nec ficco.Vfus radicis ex uino uel ex aqua diffintericis aluo citata ruptis Conuulfisqi.

ocr page 539

Lipbon cauliculus cum molli capite non diffimilis betçacre guftatu ac letum mordensq; uchementer amp;nbsp;accendens. Aluum foluit in aqua mulla addito fale modico minima potio duayc dragmarum mcdia.iiii. maxima.vi.ea purgatioe: gbus datur e gallinaceo fere.

Lfinae quam quidam myofoton appellant.Nafcitur in lucis. Vnde etia alfinp dicfta ed. Incipit a mcdia byemearcfcit fftat c media Cum prorepit mufculoru aiircs imitatur foliis:fed aliam docebimus efle.quf luRius mifoti uocatur. Hçc eade erat quae alfinp nifi minor minuf$birfuta cframp;. Nafcitur in ortis amp;nbsp;maxime in pa' rietibus Cum teritquot; odorem Cucumeris reddit.Vfus eius ad collectiones iflamatio' nesq; emendat omnia quae alfinp: fed infirmius epiphoris peculiariter iponitur. Ite ucrendis ulceribusq; cum farina hordeacea.Succus eius naribus infunditur.

Ndrofaccs herba eft alba amara fine foliis foliculos in cyrrhis habens amp;ihis fernen nafcitur in maritimis iftriae maxime.Datur hydropicis dragmis duabus tufa aut décoda in aqua ucl uino uel aceto.Vehemeter eni urias ciet Datur amp;nbsp;podagris Illinitur quoqi Idem effedus eft amp;nbsp;feminis.

Ndrofcmon fine ut alii appellauere afciron non abfimile cft hippico de qua diximus cauliculis maioribus denfioribusq; amp;nbsp;magis rubentibus.Folia alba rutp fi' gura. Semen papaucris nigri Comç tritp fanguineo fucco manat odores tres i ufus Gignitur in uincis fcre mcdio autumno effoditquot; fufpenditurq; Vfus ad purgadum aluum tufe cum femine potacq; matutina uel a cpna duabus dragmis in aqua mulfa uel uino uel aqua pura totius potionis fcxtario trahit bilem prodcft amp;nbsp;fcyaticis ma' xime: fed poft rudis cappari radiccm femine refinae permixtam deuorare oportamp; dragmae pondere. Iterumqi quatridui iceruallo eadem facere a purgatione autc ipia robufliores umu bibere ifirmiores aqua.Impoitur amp;nbsp;podagris ÖC abuftis amp;nbsp;uulneri/ bus cohibens fanguine.

Mbrofia uagi nominis eft amp;nbsp;circa alias herbas fluduans una habamp; certa defa rarnofam tenuem trium fere palmoy tertia parte radice breuiore foliis rutç Cir ca unum caulc In ramulis fernen eft. Vuis dependetibus odore uinofa:qua de causa botris a quibusda uocatur:ab aliis arthemifia.Coronantquot; illacappadoces ufus eius ad ea qupdifcutit opus fit.

Ngonim quidam ononidam malum uocare rarnofam fimile focno greco nifi fruticofior hyrfutiorqiedet odore lucundo poft ucr fpinofa. Aeftur 61in mu' ria condita.Recens uero margines ulce^ erodit.Radix decoquitur in pofca dentium dolori.Eadem cum meile pota calculos pellit. Comitialibus datquot; i oxim elite decocta ad dimidias.

Nagiros quam aliqui acoton uocat fruticofa efl grauis odore flore olcris Seme in Corniculis no breuibus gignit fimile renibus quod durefcit per meffes.Fo' lia collecftionibus iponuntur difticulter$ parientibus adalligatur ita ut a partu ftati auferantur. Quod amp;nbsp;fi mortuus haereat amp;nbsp;fecunde mefesq; morentur. Dragma bi' buntur folia in paffo Sic amp;nbsp;fufpiriofis datur amp;nbsp;in uino uctere ad phalagioi ^morfus Radix difcuticdis coquedifqi adhibct.Semc Comanducatu uomitiones facit.

Nonymon a no inueniendo nomem Inuenit Affertur e fcythia celebrata hice fio no paruç auctoritatis mcdico.

Tem ariflogiton in uulneribus praeclara ex aqua tufa amp;nbsp;impofita pota uero mammis prpcordiis ue percuffis.Item fanguine excreantibus putauerunt amp;nbsp;bi bendam uulneratis .Fabulofa arbitror quae adiiciuntur. Recente ea fi uratur in ferru autaes ferruginari.

ocr page 540

Parimcn aliqui ompbacocarpon: alti pbilantropon ramofam hirfutam quinis fenifuc in orbem circa ramos foliis per interualla fernen rotundu durum concauum fubdulce.Nafcitur in frumctario agro aut ortis pratis ue afperitate etiam ucfliu teaci efficax contra ferpentes femine poto ex uino dragma amp;C contra pbalangias fanguinis abundantiam ex uulneribus reprimunt folia impofita fuccus auribus infunditur.

Rdlion aliqui potius ardtui ; uocant Gmilis efluerbafco foliis nifiquod birfu' tiora funt.Caule logo molli femine Cumini. Nafcitur in petrofis radice tenera alba dulciqi decoquitur in uino ad dcntium dolorem ita ut co tineatur.Decoctum bibitur propter Ifciada amp;nbsp;Hranguriam ex uino ambuftis iponitur amp;nbsp;pernionibus fbuentur Eadem cu radice femie trito in uib.

Splcnon funt qui bemionon uocant foliis trientalibus multis radice limofa.

Cauernofa ficut filicis cadida birfuta nec caule nec florenec femebabamp;.nafcit in petris parietibusq ; opacis amp;nbsp;bumidis.laudatiffimai Creta huius folioy ius iaceto decocto per dies.xxx.potu lienem abfumi aiunt amp;nbsp;illinitur Eadem aute fedat amp;nbsp;fin' gultus. Fpminis non danda:quoniam fterilitatcm facit.

Sclepias folia bederp babamp; ramos longos radices numerofas tenues odoratas floris uirus graue fernen fecure datur.Nafcitur in motibus Radices torminibus me dentur amp;nbsp;contra ferpentium iélus non fblum potum:fed etiam illitum.

Ster a quibufdam bubonion appellatur: quoniam inguinum prrfentaneu re' mediu eft. Cauliculus foliis oblongis duobus aut tribus in Cacumine capitula ftellp modo radiata bibitur amp;nbsp;aduerfus ferpentes fed ad Inguinu medicinam finiftra mau decerpi lubcnt amp;nbsp;iuxta cindtus alligari.Prodefl amp;nbsp;coxendicis dolori adalligata.

Scyron amp;nbsp;afcyroides fimilia funt iter fe amp;nbsp;bypperico:fed maiores babet ramos: quod afcyroides uocatur ferulaceos per omnia rubentes capitulis paruis luteis.Seme in cauliculis pufillu nigru refinofum. Comae tritae uelut cruentatae. Qua decaufa quidd bancandrofcmon uocauere.Vfus feminis ad fcyaticos potus duabus dragmis in bydromelitis fextario Aluum foluit bilem detrabit illinitur amp;nbsp;ambuflis.

Faca admodum tenuia folia babet pufillo altior leticula amp;nbsp;filiquas maiores fert in quibus terna aut quaterna femina funt nigriora madidiora amp;nbsp;minora leticula Na fcitur in aruis. Natura ei ad fpifhndum efficatior g Icti. Reliquos ufus eofSe babamp; ftomacbi aluiqi flueftioes fiflit feme decoctu'

Lcibion apud auctores non reperio qualis berba cframp;:fed radicem eius amp;nbsp;folia trita ad ferpentis morfum imponi amp;nbsp;bibi lubcnt folia quantum manus capiat trita cu meri uini cyatis tribus aut radice dragmaiyc triu podere cu uini cadé mefura.

Ledtbcrolopus quae apud nos crifla dicitur folia babamp; fimilia gallinaceae eri/ ftac plura caulem tenuem amp;nbsp;fernen nigrum in filiquis utilis tuffientibus codlacum faba fraefa meile addito amp;nbsp;caligini oculorum folidum fernen iniicitur in oculum: nec turbat: fed infe caligine cotrabit mutat colorc: fed ex nigra albicare icipit amp;nbsp;itue/ fcit ac per fe exit.

Lum quod nos uocamus. Grcci fympboton petrcum fimilc Cuniculç bubulç follis paruisquot;ramis tribus aut quattuor radice tbymi cacuminibus furculofum odoratum guflu dulce faliuam ciens longa radice rutila.Nafcitur in petris ideo pe/ treum cognominatum utiliffimum lateribus torminibus pectoribus pulmonibus fanguinem reiicientibus faucibus afperis. Bibitur radix trita amp;nbsp;in uino decocta amp;

ocr page 541

aliquando fuperlinitur. Quin et commanducata fitim fedat prçcipucq; pulmonem refrigerat.Luxatis quocp imponitur et contufis. Lcnit interranca Aluum fiftit codta in Cincres dctracftisq; foliculis trita cum piperis granis.viiii.et ex aqua pota.Vulne ribus fanadis tata praedantia ed ut carnes quoq; du coquut coglutiet addita. Vnde graeci nome ipofuere.

SsiUusquoqi fradlis medetur Alga ruffa et fcorpionum icftibus.

Ctea graui folioru odore caulibus aCperis geniculatis femine nigro ut hederae baccis mollibus: Nafcitur opacis amp;afperis amp;nbsp;aquofis.Dafacetabulo pleo ite. rioribus fpminai ^morbis.

Mpclofagria uocatur berba foliis duris Cineracei coloris:quale in fatis dixius uiticulis longis callofis rubentibus qualiter flos quem louis flamam appella/ mus In uiolis fert fernen punici mali acinis. Radix cius decocta in aqua cyatif ternis additis uini Coi cyatis duobus Aluum foluit lenitcr.Ideo hydropicis datur. Vulup uitia amp;nbsp;cutis in facie mulie^ emedat hifcyaticos quoqi uri hac herba. Proded tufacu follis amp;nbsp;illita cu fucco fuo.

Bfcynthii genera plura funt.Satonicum appellatur e galliae Ciuitate poticum a ponto ubi pecora pingucfcunt illo amp;nbsp;ob id fine felle reperiuntur. Neqi aliud praeftantius:multoq; Italico amarius: fed medulla pontici dulcis.De ufu eius Con' ucnit herbae facillimae atqi inter paucas utilissimç.Praeterea facris.p. Ro.celebratç peculiariter fiquidem latinarum feriis quadrigae certant in capitolio uicftorqi abfeyn' tbium bibit.Credo fanitatem in praemio dari honorifice arbitratis maioribus. Sto/ machum corroborat amp;nbsp;ob id fapor eius in uina traffertur ut diximus. Bibituramp;de/ eoeftum aqua ac poftca noóle ac diu refrigeratum fub cliuo decoclis fexdragmis foli/ orum cum ramis fuis in colefiis aquae fextariis tribuf.Oportamp; et faltem addi uetus fine ufu eft Bibitur amp;nbsp;madefacti dilutum.Ita enim appellatur hoc genus Diluti ra' tio ut quifquis fuerit modus aqua rigatur per triduum.Raro in ufu efl::ficut amp;nbsp;fuc' cus expreffi. Exprimitur autem cum primum fernen turgefcit madefactum aqua triduo recens aut ficcum.vii.diebus Dein codumin aeneo uafead tertias.x.eminis in aquae fextariis.xlv. Iterumquc percolatum herba lente coquitur ad craffitudinem mellis:qualiter amp;nbsp;minore Ccntaurio queritur fuccus Sed hic abfcynthii inutilis fto' macho capitiq;eft cum fit ille dccodus falubcrrirnus. Nanqueaflringit ftomachü bilemc p detrahit Vrinamqiciet.Aluum emollit amp;i dolore fanat. Ventris animalia pellit malachiam flomachi et inflamationes difcutit Cum fale amp;nbsp;nardo gallico aceto cxiguo addito faflidia abftergit concocfiones adiuuat cruditates detrahit cum ruta amp;nbsp;pipere amp;nbsp;fale Antiqui purgationis caufa dabant cum marinae aquc ucteris fexta/ rio feminis fex dragmis cum tribus falis amp;nbsp;mellis cyato cfficatius purgat duplicato fale. Diligenter autem teri debamp; propter difficultatem quidam amp;nbsp;in polenta dedere fupradicftum pondus additô pulegio. Alii pueris folia in fico ficca ut amaritudine falleret. Toracem purgat cum iridc fumptum in regio morbo crudum bibitur cum apio:aut adianto Aduerfus inflamationes calidum paulatim forbetur ex aqua Ioci/ neris caufas cum gallico nardo lienis cum aceto aut pulte aut fico fumitur. Aduer/ fatur fungus ex aceto Item uifco Cicutae ex uino amp;nbsp;muris aranei morfibus draconi marino fcorpionibus Oculorum claritati multum confert. Epiphoris e paffo ipoif. Sugillatis cum meile Aures lus decotti uapor fuffitu fanat aut fi manent fanic cum meile tritum Vrinam ac mefes cient tres.iiii.ue ramuli cum gallici nardi radice una cyatis aquae fex.Menfes priuatim cum meile fumptu amp;nbsp;m uellcre appofitu Angi^ fubuenit cum mclle amp;nbsp;nitro Epinicftidas ex aqua fanat Vulnera recentia priusq aq tangantur ipofitum. Praeterea capitis ulcera peculiariter ilibus imponitur cu cypria ccra aut cum fico fanat amp;nbsp;pruritus.Non eft dandum in fcbri.Naufeas maris arcamp; in

ocr page 542

nauigatioibus potu Inguinu turn orem i uentrali habitum Somnos allicit olfatum: aut infcio fub capite pofitum ueftibus infertum tineas arcamp;.Culices ex aceto perun' cftis abigit amp;nbsp;furno fi uratur Atramentu librarium ex diluto eius temperatu litteras a mufcis tuetur.Capillu denigrat abfcyntbii cinis ugueto rofaceo que permixtus.

St amp;nbsp;abfcyntbium marinum: quod quida feriphum uocant probatissimumi trapofyrim aegypti huius ramum Ifiaci proferre follcmne habent anguftius priore minusqiama?: ftomacho inimicum.Aluum mollit:pcllitq;animalia intcrraneorum Bibitur cum oleo amp;nbsp;(hle:autin farina trimeftris forbitioc dilutum Coquitur quatu manus capiat in aquae fextario ad dimidias.

Allothen alio nominc poru ni.gix grçci uocant herbam fruticofamangulofis caulibus nigris hyrfutis foliis uincientibus maioribus g porri amp;nbsp;nigrioribus graueolcntibus.Vis eius efficax aduerfus canis morfus ex fhle foliis tritis impofite. Item ad condilomata coctis cinere m folio olcris. Purgat amp;nbsp;fordida ulcera cu meile.

Otris fruticofa herba eflluteis ramulis.Semé circa totos nafcitur folia Cicorio fimilia.Inucnitur in torretum ripis medetur ortopnoicis hoc cappadoces Ambrofia uocant:alii Arthemifiam.

Rabilla fpidandi ui habamp; Cotonei mali mo: nec aplius de ea tradut auctores.

Rion marina herba fine medicatione ladlucp foliis fimilis rugof a ueluti con/ tracta fine caule ab ima radice exeuntibus foliis. Nafcitur in fcopulis maxime teffisq; terra comprçbenfis prçcipua ficcandi ei fpiffandiq; uis amp;nbsp;collectiones iflama^ tionesq; omnes inhibendi prçcipucq; podagrae amp;quicquid refrigerari opus fit.

Vpleuri fernen ad iCtus ferpentium dari reperio foueri plagas décoda ea herba adieCtis foliis mori aut origani.

Athananchen thedalam herbam qualis fit defcribi a nobis fuperuacuu eft eu fit ufus ad amatoria tantum. Illud non ab re eft dixlife ad detegendas magicas uanitates elcCta.Ad hunc ufum co niedura quoniä arefccs c6traheramp; fe ad fpetié un/ guium milui exanimati eadem ex caufh hecinos filcbitur a nobis.

Alfa duo2 ? gcne?c eft una fimilis haro nafcitur in arationibus colligitur ante q inarefeat ufus eoflem habamp; quos fharfi Bibitur quoq; radix huiufad exinaniendas aluos menfesq; mulic^c. Item caulis cû foliis in leguminibus decocti fan.it tenefmó Alterum genus eius quidam anchufam uocant: alii rincdiam folia laduc c longiora plumofa radicc rubra:quae ignes facros cum fblio polcnte fanat impofita.Iocincris autem ultia in uino albo pota.

Irceathrico fatiuo fimilis cft flore nigro pufillo paruo (emine milii nalcentis in quibufdam corniculis radice femipcdali triplici fcrinc aut quadruplici alba odorata guftus calidi.Nafcitur in apricis fixis diluitur in uino bibiturq; ad dolorem uulup amp;nbsp;uitia Macerari oportamp; in fextariis tribus quadrantem radicis tufç node amp;nbsp;die trahit eadem potio amp;nbsp;fecundas femine lac minuit in uino aut mulfa aqua potu.

Ircifion cauliculus eft tener duum cubito^ triangulo fimilis foliis fpinofis cir/ cundatus.Spinp molles funt folia bouis linguc fimilia minora fubcandida in Cacu mine capitula purpurçaquç Soluuntur in lanugines hanc herbam radicem ue cius adalligatam dolores uaricum fanare tradunt.

Rategonon fpicae tritici fimilc ef l multis calamis ex una radice emicantibus

ocr page 543

multorumcp geniculoru. Nafcitur in opacis femine miln uebemeter afparfb guRu. q, fi bibant ex uino ante cocnam tribus obolis in cyatis aquç totidem mulier ac uir ante conccptum.xl.diebus uirilis fexus partum futurum aiut.Eft amp;nbsp;alia crategonos quae tbelygonos uocatur.Differentia itelligitur lenitate^uftus.Sunt q florem Cra^ tegoni bibentes mulieres itra.xl.dies concipere tradunt.Éçdem fanant ulcera uetera nigra cum melle. Explent finus ulceru. Et atropha Carnofiora faciunt prurulenta expurgant panos difcutiunt podagras collection cs$omnes leniunt peculiariter ma marum. Tbeopbraflus arboris genus intelligi uoluit. Crategonon fiue crategonana Itali aquifoliam uocant.

Rocodilleon cameleonis berbç nigrç figuram babamp; radiccloga ^qualiter craffa odoris afperi. Nafcitur in fabuletis pota fanguinem per nares pellit copiofum crafTumqi Ita licnes cofumere dicitquot;.

Inoforcbimam aliqui orchin uocant foliis oleae mollibus ternisq femipede 15 gitudiuis in terra fbratis radice bulbofa oblonga duplici ordinc Superiore qup molliore eduntur amp;nbsp;bulbi cocti in uineis fere inuentp. Ex bis radicibus fi maiorem edant uiri mares generare dicuntur.Si minorem fbcminae Alte^ fexum in tbeffalia molliorem in laamp;e caprino uiri bibunt ad flimulandos coitus Duriorem uero ad f/ bibendos Aduerfatur alter alteri.

Rifblacanum in pineto lactucp fimile nafcitur Sanat neruos incifbs fi confefli imponatur amp;nbsp;alibi genus crifolacani traditur flore aureo Foliis oleris coctu ae/ ftur ut olus molle.haec herba adalligata morbum regium habentibus ita ut fpectari ab bis poffit fanare id malu traditur.

E crifolocao nec fatifdicinec plura repio.Naq;amp;hoc uitio laborau ere 4,xi utiep hcrbarii noftri quod ipfe notas ueluti uulgares ftrictim amp;nbsp;nominibus tantum indicauere tanq coagulo terrç Aluu fiftit Hranguria difloluit fi bibatquot; ex uino aut aq

Vliculi folia trita cum aceto ferpcntium ictibus amp;nbsp;fcorpionu medetur. Quida banc alio nomine flrumum appellant:alii grecç ftrygnon.Acinos habamp; nigros.Ex bis cyatus fucci cu mulfi duobus medet lubis.Ite capitis doloricu tofaceo ifufis ipa ftrumis illita fanat.

Eculiaris eft alpinis maxime fluminibus conferua appellata a coferuado fpogia aquau dulciu uerius q mufeus aut herba uillofae defitatis atq; fiftuloff. Curatu ea fcio fere omnibus offibus confractis prolapfum ex arbore alto putatorem Circun/ data uniuerfo corpori aqua fuam afpargentibus quotiens iarefceramp;: raroqi nec ibi de ficicntem herbam mutationis caufa refoluentibus coualuifle uix credibili celeritate.

Ocognidio color cocci magnitudo grano piperis maior uis ardens Itaq;i pane deuoratur uel abdurat gula tranfitu huic uis prpfentanea cotra Cicutam fiftit aluum

ipfacos folia habamp; lactuca bullasq fpinofas in dorfi medio caule duu cubitorii lifdem fpinis horridum genicula eius binis foliis amplectcntibus Concauo alarum linurin quo fubfiftit ros falfus In Cacumine capitula funt echinata fpinis. Nafcitur in aquofis Sanat rimas fedis. Ite fiftulas decocta i uino radicc ufq;dum fit craffitudo Cerae ut poflit in fiflula colliriu mitti.Ite uerrucas omniu gcnci^Quidam amp;nbsp;aliaru quas fupradiximus fuccu Illiniut his.

Rifopteris filici fimilis in arboribus nafcitur tenui folioru fubdulciu Incifura radice hirfuta. Vis ei caudica eft Ideo amp;nbsp;psylot^ ed radix tufa. Illinitur enim ufqidum fudores euocet.Iterumcp amp;nbsp;tertio ita ne fudor abluatur.

Rephonon fimilis herba e cauliculis tenuibus circudatis ntriq foliis pollicari

ocr page 544

amplitudine: qualia oxymyrfines: fed candidioribus m ollioribufque flore candido fambuci.Edunt cauliculos decocftos.Semine ucro eius pro pipere utuntur.

Lafine folia babamp; cafiac pilofa rotunda femipcdalibus ramulis quinis feisuea radice ftatim foliofis. Nafcitur in fegetibus acerba guftu amp;nbsp;ideo oculo^ flucftioibus efficax Foliis cu polenta tritis amp;nbsp;impofitis fubdito linteolo .Eadem cum femic lini codta forbicionis ufu diffinteria liberat.

Mpuros qua noflri calcifragam uocant. Nafcitur in montibus maritimis fere m faxo quç propius mari fuerit falfa eft potaq; bilem trabit ac pituitaf.Qup longius magisqi terrena amarior fentitquot; Trabit aqua. Sumitur autem in iure aliquo ut hydro melite uetuflate uires perdit.Recens urinas ciet decoctum in aqua uel tritum calca/ los frangit.Qui fidem promiffo buic quaerunt affirmant lapillos qui fuffcruefiant una rumpi.

Picacftbis ab aliis elleborine uocatur parua herba exiguis foliis locineris uitiis utilissima amp;nbsp;cotra uenena pota.

Pimedion caulis eft non magnus hederç foliis denis :atq; duodenis nuq flores radice tenui nigra graui odore. Ac in humidis nafcitur amp;nbsp;huic fpifhndi rcfri/ gerandiq ; natura:amp; fpminis cauenda folia in uino trita uirginu mamas cohibent.

Neaphylon longa folia noucna habamp; cauftiep nature Imponitur lana circudat ne urat latius.Continuo puftulas excita lumbos doloribus amp;nbsp;coxendicu utilissimu

Ilicis duo genera: nec flore habet nec feme ptcrigia uocant grçci Alii blachron cuius ex una radice complures exeunt filices bina etiam cubita excedetes longitudic non graues odore hanc marem exiftimant Altei^genus tylipteru graeci uocant: alii nymphcapterim.Efl autem fingularis atq; non fruticofa breuior molliorq; amp;nbsp;défior foliis ab radice caniculata utriulq; radice lues pinguefcunt.Folia utrifq; lateribus pi' nata Vndc nomen grpci impofuere.Radices utriq; logp in obliquu nigrae prpcipuc cum inaruere. Siccari autceas fole oportamp; nafcuntur ubiqi fed maxime frigido folo Effodi debent ucrgiliis occidentibus.Vfus radicis in trimatu tantum neq; ante:nec poftea pellunt iterraneo^ animalia ex his tincas cum meile. Cetera ex uino dulci tri/ duo potp. Vtracp ftomacho inutilissima.Aluum foluit primo bilem trahens: mox aquam melius tineas cum fcamonep pari radix eius pondere duum oholoy, ex aqua. Poft unius diei abftinentiam bibitur meile prçguftato contra reumatifmos Neutra danda mulieibus:quoni a grauidis abortum. Cpteris fterilitatem facit Farina carum ulceribus tetris infpargitur lumcntoru quoqj in Ceruicibus Folia Cunicem necant ferpentem non recipiunt.Ideo fubftcrni utile eft in locis fufpcdis. Vftç etiä fugant nidore Fecere medici huius quoq; hcrb; difcrimen.Optima maccdonica cft fecunda caffiopica.

Oemur bubulum appellatur herba neruis amp;nbsp;ipfa utilis reces iaceto ac fale trita

Alcmpfis aut ut alii galeobdolum uel galion caulem amp;nbsp;folia habamp; urtica leui/ ora amp;nbsp;quae grauem odorem trita reddant flore purpureo .Nafcitur circa fçpes ac femitas Vbiqi folia caulesq; duritias amp;nbsp;Carcinomata fanat ex aceto trita amp;nbsp;ipofita. Ite ftrumas panos parotidas difeutiunt ex ufu eft amp;nbsp;dccocftp fucco foucre putrefeentia quoqi amp;nbsp;Cancrenas fanat cu fale.

Laus antiquitus eugulacftum uocabatquot; cytifb amp;nbsp;lenticulae foliis fimile aucrla candidiora. Ramiin terra ferpunt quini feni admodu tenues a radice flofculi purpurei exeut Inucnitiuxta mare Coquitur in fbrbitione fimilaginis ad cxcitada

ocr page 545

ubertatem Iac2is:eamque qui bauferint balneis utt conuenit.

Laucionin Syria amp;nbsp;partbia nafcitur bumilis berba denfis foliis fere papaueris minoribus tame fordidioribusq; odoris tetri guftus amari cum aftriitione granum babamp; croci coloris.Hoc in olla ficftili circumlitum luto in clibais calefaciunt. Deide exempto fuccum exprimunt eiufdem nominis. Vfus é amp;nbsp;fucci amp;nbsp;folio^ fi terantur aduerfus epypboras quae uniuerfo impetu cadunt binc temperatur collyriu: quod mcdici dyaglaució uocat laótis quoq; ubertas intcrmiffa reftituif.Sumitquot; buiuf rei ca cxaqua.

Litifide qua aliqui peoniam:aut petrorabon uocat caulé babamp; duum palmos comitantibus duobus aut tribus fub rutilum Cute lauri folia qualia ifTacis pin' guiora rotundioraqi amp;nbsp;minora Semen in filiquis Aliud grano rubente aliud nigro. Duo autem genera funt Focmina exiftimatur: cuius radicibus ceu balanis Idgiorcs circiter ocfto aute fex inbprent.Mas plures babamp;: quoniam non una radice nixus cft palmi eft altitudine: candidaqiguftu adringit. Focminp folia myrrbam redolent amp;nbsp;déflora funt Nafcuntur in filuis tradunt nodtu effodiendas: quoniam pico martio impetu in oculos faciete iterdiu pcriculofum fit.Radix uero cum effodiaf pericula effe ne fedes procidat.Magna id uanitate ad oflcntationé rei fidtum arbitror.Vfusi bis diuerfus.Rubra grana rubentes menfes fiftunt.xv.fcre pota in uino nigro nigra grana uuluis medentur ex pafTo aut uino totide pota.Radix omnis uentris dolorcs fedat in uino aluumq ipurgat. Sanat cpiftotonum morbum regium renes uedicam Arteriam autéamp; ftomacbû decodta in uino aluumq; fiHit.Aeflur etiam contra malu mentis :fed in edendo.iiii.dragmae fatis funt grana auxiliantur amp;nbsp;fuppraeffionibus nocturnis in uino pota quo dicftum eft numero.Stomaticis uero amp;rofionibus amp;cc cam amp;nbsp;illinire prodefl. Suppurationes quocpdifcutiuntur. Recentes nigro femine rubetes uetcrefrubro.Vtrun$auxiliatur a ierpete percuflis amp;pueris contra calculos mcipiente flranguria.

Napbalium aliqui camczelon uocat: cuius foliis albis mollibusq; pro lometo utuntur Sane amp;nbsp;fimilia funt.Datur in uino auftero addiffinteriam uentris fo/ lutiones méfefq; mulie^ fiftit.Infundif aute tencfmo.Illinitquot; amp;nbsp;putrcfcetibus ulce^:

Allidragan uocantxcnocrates Icucacantbo fimilc paluflre amp;nbsp;fpmofam Caule ferulaceo alto cum fummo capite ibereat fimileouo in boc arefeete pilate uermiculos nafei tradit: quos pyxide conditos adalligari cum panc bracbio ab ea parte qua dens doleat mircq; illico dolore tolli.Valere no diutius anno amp;nbsp;ita fi terra no attigerit.

Olcus in Gtis nafcitur ficcis Aridas babamp; in Cacumine tenues culmo quale ordeum rcdibile bpc circa caput alligata ucl circa lacertu educi e corpore aridas banc quidam arididam uocat

Y foris itubo fimilis:fed mior e tatlu afpior uulneribus cotufa prpclarc medetquot;

Olodeon fine duritia ed bcrba ex aduerfo appellata a grpeis ficut fel dulce tenu is ufq; in capillameti fpetiem longitudine.1111.digito^ ceu gramen foliis angu ftis adringens gudu. Nafcitur in collibus terrenis.ufus eius ad cduulfa rupta i uino pota. Vulnera quoque conglutinat.Nam amp;nbsp;carnes coquuntur addita.

Ippofcdon nafcitur in fpinis ex quibus fiuntaeneae fullonip fine cauliculo fie flore capitulis tatum maibus amp;nbsp;foliis paruis multis berbacei colorisradiculas babes albas molles.Succus ea^ exprimitur pdate ad foluedam aluum tribus obolis maxie in Comitialibus^m orbis amp;nbsp;tremulis hydropicis contra uertigincs ortopnoeas para'

ocr page 546

lypfis incipientes.

Ippoglofh babSe figuram filucftris myrti concaua fpinofa amp;nbsp;in bis ceu liguas folio paruo excute de foliis capitis dolores corona ex bis impofita minuit.

Ippegon in fegetibus nafeitur foliis rutp Natura eius cade qup papaueris fucco

Ydeae berbp folia funt quae oximyrfine adhaerentis uelut pampini in quibus flos. Ipfa aluum menlesq; amp;nbsp;abundantiam (anguinis (iftit:spiflandi cobibendique naturam babamp;.

Iffopbiron uocant aliqui pafellion quoniam foliu quod edanifo fimile in pa' feoli pampinos torquetur. Capitula funt in fummo capite tenuia plena femis melatbii.Contra tuffim amp;nbsp;caetera pectoris uitia ex mcllcaut aqua mulfa.Ite locicris utiliffima.

Atyris folia babamp; multa lacftucp fimilia tenuiora germina multarin quibus fe' men tuniculis cotinctur ut capparis quae cu inaruere eximuntur grana piperis magnitudie candida dulcia facilia purgatu:baecuicena inaqua pura aut mulla pota' hydropicos fanant trahunt amp;nbsp;bilem qui uehementius purgari uolunt cum foliculis ipfis fumunt eam Stomachum Ipdut Itacp inuentu e ut cum pifce aut lure gallinacei (umerentur.

Entopetalon alii rapadian uocant folio braffiep caule~fcmipedali alerune femie acumine in filiquis Ciceris modo. Radix rapo fimilis grandis nigra Nafcitur in aruis Radix aduerfatur omnium ferpentiu generibus ex uino pota:nec alias res celeriter 4)ficit. Datur amp;nbsp;Ifchyaticis.

Ycapfos longioribus q lactuca cft foliis craffioribusq ; caule longo hirfutis ad gnatis multis cubitalibus flore paruo purpureo.Nafcitur incampeftribus Illi/ nitur cum farina ordeacea igni facro. Sudores i febribus mouamp; fucco aquaè calidae admixto.

Ythofparmo nibil c admirabilius inter omnes herbas.Aliqui exconticon uo' cant: alii dyfpiro: alii beracleos herba quincutialis fere foliis duplo maioribus q rutae ramulis furculofis craffitudine lunci. Gignit luxta folia fingulas ucluti bar/ bulas amp;nbsp;in ea^ Cacuminibus lapillos candore amp;nbsp;rotunditate margarita^:: magnitu/ dine Ciceris:duritia uero lapidca.Ipfae qup pediculis adhpreant Cauernulas habent amp;nbsp;intus feme Nafcitur amp;nbsp;in Italia:fed laudatissimum in Creta.Nec quicg inter her/ bas maiore quidem miraculo afpexi.Tantus eft decor uelut artificu arte alternis iter folia candicantibus margaritis tam exquifita difficultas lapidisVx herba nafcctis la^ cere atq; humi ferpcre auctores tradunt.Ego uulfam non haerentem uidi his lapillis dragmç podere potis in uino albo calculos frangi pelliqi conflat amp;nbsp;ftraguria difcuti. Neq; in alia herbai ^ fides eff uifu flatim ad quacunq imedicinam nata fit ut eius fpe' ties etia finc audlore uifrftat inofci poffit.

Apis uulgaris iuxta flumina fert mufeum ficcum cauum hic fricatur altero la/ pide addita hominis faliua illo lapidc tingit'impctigo.Qui tangit dicit phew gete cantherides lycos agrios emadiochi.

Y meum herba appellatur a gallis:qua fagittas in uenatu tingunt medicameto quod uenenum ccruarium uocant. Ëx hac in tres modios falis bathus additur quantum in unam fagittam addi folet. In offi dimittitur boum faucibus in morbis alligari: pofleaad prrfepe oportet doneepurgetur. Infanire eni fblent fi fudor ifeqt aqua frigida perfundi.

Euce mercuriali fimilis Numen ex caufa accepit per medium folium candida linea tranfeurrente: quare mefoleucon quidam uocat.Succus eius fidulas fanat Ipfa contrita carcinomata. Fortaffis eade fit qup 1eucas appellatur contra omia uenea

ocr page 547

manna efficax.Spetic cius auctores no tradunt:ncc aliud g filueftré latioribus foliis

ecefficatiore hac femic acriore.'

Eucograpbis qualis cframp; fcriptu non repperi: quod amp;nbsp;magis miror.-quoniam

utilis proditur fanguinem excreantibus tribus obolis cum Croco. Itc coeliacis

trita ex aqua amp;nbsp;appofita profluuio fpmina^ oculoru quoq i medicametis amp;nbsp;expledis ulceribus qup fiunt in teneris ptibus.

Edion folia babamp; iridis (atiuac Caule tripedalem amp;nbsp;in eo florem grande pur/

purcum rotundum femie miuto radicem femipedalcm In faxis opacis nafcitur

Radix dragmis duabus cum meile menfes femina^ fiRit eligmate per aliquot dies furnpto femen quoque in uino contra abundantiam foeminarum datur.

lofota flue miofotis leuis berba caulibus pluribus ab una radice ali quatenus

rubentibus concauis ab imo foliis anguflis oblongis dorfo acuto nigris per i'

terualla affidue gcmitatis amp;nbsp;tenuibus cauliculis ex aliis prodeuntibus flore ceruleo.f Radix digitali craffitudine multis capillamentis fimbriata. Vis ci Hiptica amp;nbsp;cxulce/

ratrix.Ideoqiçgylopas fanat.Tradunt pgyptii menfis quem coatyn uocant die.xxvii. fere in augufto menfe icurrente fi quis buius berbp fucco lungay mane priusg loqt no lippitu^ eo anno.

iagros berba ferulacea eff foliis fimilis rubie tripedanea femen olcofum :quod

amp; fit ab co Medetur oris ulceribus peruncftis boe fucco.

Erba quae uocatur Ninia tribus foliis longis intubaceis illlita Cicatrices ad co' lorcm reducit.

Atrix uocatur berba cuius radix euulfa uirus birci redolamp; bac in piccno a foe/

minis abigunt:quos mira perfuafionc faruos uocant Ergo fpés lympbantium

hoc modo animorum effe credimus quae tali medicamento Inuenitur.

Doncbitis iter focni e genera cauliculis denfis ab eadem radice geniculatis tri/ angulis nigris in geniculis folia parua babamp; longiora tamen q poligorium.Semen malis ordco fimile florem purpureum pufillum.Nafcitur in pratis.Decoctu cauli' culorum eius in uino auffero quantu manus capiat detium dolori medetur ita ut eo' tineatur ore

Tbomia in fyria nafcitur fimilis crucç perforatis crebro foliis flore croci: quare quidam anemones uocauerunt.Succus eius oculo^ medicamentis conuenit.Mor' deteni leuiter amp;nbsp;ex calefacit aftringitg ficcando purgat Cicatrices amp;nbsp;nubeculas amp;nbsp;gc quid obdat.Quidam tradunt lauari:at$ ita ficcata in padillos digeri.,,

Noma longa folia babamp; fere ad tres digitos in terra iacentia tria ad fimilitudi' nem ancufae icibs fine caule fine flore fine femine.Praegnans fi edit eam aut fuper' grediatur abortu facere dicitur.

Nopardo cu ederit afini crepitus reddere dicuntquot; Trabit urina amp;nbsp;mefes aluum

fiftit fuppurationes amp;nbsp;collecftioncs difcutit.

Spiriframulos fert nigros tenues lentos amp;nbsp;in bis folia nigra ceu lini femenq;

in ramulis nigrum initio Deinde colore mutato rubefeens finigmata mulie' nbus faciunt. Ex bis radicum decodlum potu fanat arquatos. Eedem priusg matu' tefeant femen concifae amp;nbsp;fole ficcatae Aluum fidunt. Pod maturitatem uero colle' lt;ftac amp;nbsp;in forbitionedecocdae reumatifmis uentris medentur: amp;nbsp;per fe tritp ex aqua cplcdi bibuntur.

Xis folia terna babamp; Dat ad domaebu didolutu Edunt amp;nbsp;qui bentbcrocclon

babent.

ocr page 548

Olyantbcmum qua quidä batracbion appellant caudica ui exulcerat Cicatrices amp;nbsp;ad colorem reducit eademque mutiligmcs concorporat.

Oliganum grçci uocant:qua nos fanguinariam no atttollitur a terra foliis rut; fimilis gramine. Succus eius infufus naribus (upprimit fanguinem.Et potus cum uino cuiu(libamp; partis profluuium excreationesq; cruentas inbibamp;:qui plura genera polygoni faciunt banc marem itelligi uolunt appellaricp multitudie feminis aut dé' fitate fruticis:alii polygonona frequentia geniculo¥:alii alatbada:alii carcbinotbron alii dema:multi myrtbopetalum. Nec non Inueniutur qui banc fpminä effe dicant: marem auté maiorem minufq; nigram amp;nbsp;geniculis denfiorem femine fub omnibus foliis turgefcentcm.Quocunq; boc modo fe babent uis eai^ fpiŒire cd ac refrigerare Semine aluum fbluunt largius fumpto urina ciét Reumatifmos cobibent qui fi no fuere non profunt ftomacbi fcruori folia imponuntur uefficae dolori illiniuntur amp;nbsp;ignibus facris.Succus amp;nbsp;auribus pruruletis iftillatur amp;nbsp;oculoru dolori per fe.Dabatquot; amp;nbsp;in febribus ante acceffiones duobus cyatis in tercianis quartanisue prçcipue.Ité colericis diffintericis amp;nbsp;in folutione ftomacbi. Tertium genus orion uocanti moti/ bus nafcens barundini tenerp fiinile uno caule défis geniculis amp;nbsp;infracftis foliis aute pice radicis fuperuacuae inefficacius g fupcriora peculiare ifciaticis.Quartum genus filueftre appellatur pene aridiori frutice radice lignofa dirpe cedri rubicundo ramis fpart ibinum palmoy nigris geniculo:^: tcrnis quaternis ue articulis buic quoq; fpiP fandi natura fapor mali cotonei decoquitur in aqua ad tertias:aut aridi faria ifpgitur amp;nbsp;oris ulceribus amp;nbsp;attritis partibus.Propter gingiua^ ucro uitia ipfa c6manducatur Noma fiditomnia quçq; fcrpunt aut difficile Cicatricem babét priuatim ucro fanat a niue facfta ulcera berbarii amp;nbsp;ad anginas utuntur illa: amp;nbsp;in capitis dolore coronam ex ea imponunt amp;nbsp;contra epiphoras collo circundant. In tertianis quidc finidra mau cuulfam adalligant Adeo contra profluuia fanguinis:nec ullam magis arida g poly/ gonum fcruant.

Ancratium aliqui filiam pufillam appellare malunt foliis albi lilii 16gioribus craffioribusq; radice bulbi magni colore ruffo Aluu foluit fucco cu farina crui fumpta ulcera purgat hydropicis fplenicis cum meile datur: alii decoquunt ea donec ea aqua dulcis fiat.Eaquc effufa radiccm terentes digerunt in pafhllos fole ficcaios: poftea utuntur ad capitis ulcera amp;nbsp;eptera quçrepugnanda funt. Ite ad tuffim quanta ttibus digitis apprçbendcrit in uino dantes amp;nbsp;ad lateris dolores aut peripleumoicis eligmadauce propter Ifcbiada in uib bibenda amp;nbsp;propter tormina mefesq; ciendos.

Eplis quam aliqui fichem:alii meconion:alii mcchona aphrode uocant ex una radice tenui fruticat foliis rutp paulo latioribus feminc fub foliis rotundo minus ca dido g papaucris.Inter uitcs fere colligitquot; melibus: ficcaturqicû fructu fuo abieótis in aqua excidant hoc pacfto aluus foluitur bilis ac pituita detrahitur. Media potio é acetabuli méfura in aquç mulfp eminis tribus amp;nbsp;cibis ifpargit''obfoniisq3ad mollic/ darn aluum.

Ericlemenon fruticat amp;nbsp;ipfa ex itcruallo duo folia habens fubcandida mollia.

In Cacumine autem feme inter folia durum:amp;quod difficile cuellatur. Nafcit in aruis ac Ippibus conuoluens fc aminiculis quibufcunq; Semen eius in umbra fic catum tonditur amp;nbsp;in paflillos digeritquot;. Inrefoluti dantur in uini albi cyatis tcrnis tri^ cenis diebus ad lienem:eumq ; urina cruentata aut per aluum abfumit:quoditelligit a.x.ftatim die urinam cicnte folia decocta q; amp;nbsp;quç ortopnoicis partum quoqiadiu' uant fecundasq; pellut pota fimilitudo.

Elliccnum in (egetibus diximus nafci fruticofam cauliculis foliis Ciceris feme in filiquis fert Corniculoy : mó aduncis ternis quaternis ue quale fit nouimus

ocr page 549

amatum ftomacbo utilem additur in antidota.

Olygalla palmo altitudinem petit caule fummo foliis Icnticulp guftu aftridto qup tota lacftis abundantiam facit.'

Otyrcton aut ut alii uocant parimon uel neuras large fruticat fpinis retorrida lanugine fpiffa foliis paruis rotundis ramulis logis mollibus Icntis tenuibus flore longo berbacei coloris feminis nulli ufus: fed guftu acuto amp;nbsp;odoratu Inueitur inaquofis collibus Radices babamp; duas aut tres binum cubito:yc in altitudine ncruo fas Candidas firmas.Circufodifautuno amp;nbsp;prpcifo fruticedat fuccu radix gumi fimile radix mira uulneribus fanadis tradit prçcipueqi neruis uel prçcifis illita.decoctu quo $ eius cu melle potuin diffolutiones ncruorum amp;nbsp;infirmitates amp;nbsp;incifuras luuat

Halangitis a quibufdam pbalagion uocatur ab aliis leucantbemon uelut in g' bufdam exemplaribus inuenio. Leucantba ramuli funt ei nung pauciores duobus i diuerfa tendentes.Flos candidus lilio rubro fimilis Semine nigro lato ad lenticulae dimidip figuram multo tenuiore radice berbacei coloris buius folio uel flore uel fei/ ne auxilianf cotra fcorpionu pbalangioyqi amp;nbsp;ferpentiu iélus.Ite contra tormina.

Hitcuma qlis fit defcribcrc fuperuacuu babeo cu fit ufus eius tatu ad amatoria

Hylon a graecis uocatur berba in faxofis montibus Foemina magis berbacei coloris caule tcnui radice parua Semine rotundo papaueri fimile baec fui fexus facit partus .Maris autem a femine tantum differens quod e incipiete oliua Vtrug bibig m uino.

Ellandrion nafcitur in paluflribus folio apii.Bibitur feme eius propter calcu' los amp;nbsp;uefficp incomoda.

Haleri tyrfum babamp; longum tenueceu calamu in fmmo flore iclinatum feme fimile fefamç amp;nbsp;boc calculos frangit potum ex ui6 uel aceto uel cum melle amp;nbsp;héle.Ide amp;nbsp;ueffiepuitia fanat.

Olyrifbn folia babamp; myrti radices multas bae tufae danfc uio Cotra ferpentes profunt amp;nbsp;quadrupedibus.

Rofpinaca herba uulgaris eft eximii aduerfus fcorpiones remedii. Eadem con trita addita muria amp;nbsp;olei emina.Angina eximie curari tradunt.Prpterea i quataflibamp; laffitudines recreari defeffos etiam cum obmutuerint fi fubiiciatur lingupfideuoretquot; uomitione fequi falutare.

Ecboma affertur ex bis quae fupra pontum funt regionibus radix cofto nigro fimilis minor amp;nbsp;ruffior paulo fine odore calefaciens guftu amp;aflringens.Eadc trita uini colorem reddit ad crocu inclinante. Illita collecftioncs inflamationes fedat uulnera fanat.Epiphoras oculo^ fedat ex paffo illita infignita cu melle amp;nbsp;alia liuetia ex aceto farina eius ifpargitur contra cacobetes amp;nbsp;fanguinem rciicientes dragmp po' dere in aqua diffentericis que amp;cpliacis fi febri carcat in uino.Sin aliter ex aq facilius teritur notie antecedente madcfatla. Datur amp;nbsp;dccotlum cius bibédum duplici me/ fura ad rupta contufacouulfis ex fublimideuolutis.Si petloris fintdolores additur pipcris aliquid amp;nbsp;myrrbae. Si diffolutio flomachi ex frigida aqua fumitur: fic amp;nbsp;in tuffi uetere a pruruletis excreationibus. Item epaticis fplcneticis Ifcbiaticis ad renu uitia fufpiria ortopneas arteriis cxfcabritias fanat ex paflo tribus obolis potis trita aut decotlum eius Licbenas quog ex aceto impofita purgat. Bibitur contra inflationes amp;nbsp;perfritliones febres frigidas fingultus tormia berpetas capitis grauitates melan' colicas uertigincs laffitudine dolores amp;nbsp;couullioes.

Irca ariminum nota e herba qua refeda uocant diicutit collectiones iflamatioes g g curât ca addunt bpe uerba refeda morbus refeda fcis nefcis ne gs bic pullus

ocr page 550

egerit .Radices nec caput nec pedes habeant baec ter dicunt totienscpdefpuunt.

Toecas in infulis tantum eiufdc nominis gignitur odorata berba Comalfopi amara guftu menfes ciamp; pota pedtoris dolores leuat.Antidotis quoque mifcetur

Olanum graeci erixo uocant ut tradit Cornelius Celfus.buic uis exprimendi rcfrigerandiqi.

Myrnion caule babamp; apii folia latioraq i maxime circa ftolones multos quoru a finu exiliunt pinguia ad terram infracta odore medicato cum quada acrimoia lucunda colorem lutcun laguefcentibus capitibus caulium orbiculatis ut apii femie rotundo nigro:qui arefcit icipiete aeflate.Radix quoqiodorata guftu acrius mordamp; fuccof i mollis.Cortex eius foris niger Intus palidus odor myrrbp babamp; qualitatem Vnde amp;nbsp;nomen.Nafcitur amp;nbsp;i faxofis collibus amp;nbsp;terrenis.Vfus eius calefacere exte/ nuare urinam amp;nbsp;menfes ciamp; folia amp;nbsp;radix amp;nbsp;femen aluum fiftit.Radix collcdliones amp;nbsp;fuppurationes non uetercs.Item duritias difcutit illita.prodeft amp;nbsp;contra pbalagia amp;nbsp;ferpentes admixto cacbri:aut polline:aut mellifopbylo in uino pota fed pariculati quoni a uniuerf auomitionc mouamp;:Qua decaufa aliquando cu ruta datur.Medetur tuffi c lt;ortopneae Semen uel radix.Item thoracis.aut lienis :aut renum:aut ueflicae uitiis.Radix autem ruptis conuulfis partus quoq iadiuuat amp;nbsp;fecundas pcUit.Datur et ifchiaticis cum chretamoin uino.Sudoreciamp; amp;nbsp;ruptus .Ideo iflamationc ftomachi difcutit .Vulnera ad cicatrice perducit exprimitur amp;nbsp;fuccus radicis utilis amp;nbsp;feminis amp;nbsp;thoracis prpcordio^q; desideriis. Calefacit enim amp;nbsp;c6coquitamp; purgat.Seme pecu liaritcr hydropicis datur potu:quibus et fuccus illinitur: et malagmate cortice arido amp;ad obfonia utuntur cum mulfo amp;nbsp;oleo amp;nbsp;garo maxime in clixis carnibus fimul. Concoctiones facit faporc fimillima piperi Eadem in colore ftomaebo efficax.

Elephion purtulacae eft fimilis amp;nbsp;caule amp;nbsp;foliis craffis amp;carnofis Nafcituri cultis amp;nbsp;maxime inter uites.Illinitur amp;nbsp;lentigini.At cum inaruit deteritur. Illinitur amp;nbsp;uitiligini ternis fere mefibus fenis horis noctis autdiei poftea farina ordcacea iUi/ nitur medef amp;nbsp;uulneribus amp;nbsp;fiftulis.

Richomanes adiantho fimile eft exilius modo nigrius$ foliis lenticulis défis amaris aduerfis inter fe. Decoctum eius Hrangurias fanat m uino albo potum addito Cumino ruftico Içfum cohibamp;. Capillos defluentes: aut fi effluxerint reparat Allopctiasqidenfat tritum amp;nbsp;in oleo illitum.Sternutametaquoqueguftatumouamp;.

Hoaritru folia Coriandri habamp; pinguiora paulo Caulem papaueris: nafcitur ubiqi prpeipue in Campcftribus:medentur ulceribus folia cum meile.,

Hicapfi duum generu eft anguflis foliis digitali longitudine amp;nbsp;latitudine in terram uerfis in Cacumine diuifis Cauliculo femipedali non fine ramis peltarum fpetie femine inclufo lenticulae effigie nifi q, ifringif. Vnde nome flos albicat na' fcitur in femitis amp;nbsp;fepibus.Semen afperi guftus bilem amp;nbsp;pituitam utrunq i extrahit modus fumedi acetabuli menfura.Prodeft: amp;nbsp;ifciaticis ifufum donec fanguinc extra hat menfes quoque ciet:fed partus necat.Alte^^thicapfin.Aliqui perficonaps uocat latis foliis radicibus magnis amp;nbsp;ipfum utile Ifciatico^ infufiont. Prodeft amp;nbsp;inguini bus utrunqi prpcipitur ut qui colligit dicat fummere fe contra iguina amp;c0traomnes colledtiones amp;nbsp;cotra uulnera.Vnaq; mau tollat.

Rachina herba qualis fit no traditur Credo amp;nbsp;falfum effe promiffum de icerto portentuofum e adalligata triduo abfumere licnes.

ocr page 551

Ragonis fiue tragion nafcitur in Creta tatum Infula in maritimis. lunipero fimilis amp;nbsp;femié amp;nbsp;folio amp;nbsp;ramis.Succus cius ladteus igumi fpiffatus ucl feme in potione. Spicula e corpore eiicit tunditur recens amp;nbsp;in uino Illinitur aut ficce faria cum meile.Eadem lacftis abundantiam facit mammisquc unice medetur.

Stamp;alia herba tragos quam aliqui fcorpion uocat femipedcalta fruticofa foliis pufillis racemis rubentibus grano tritici acuto acuminc amp;nbsp;ipfa in inaritimis nafeens bmus ramorum.x.aut.xii.Cacumina trita ex uino pota coeliacis dyfentericis fangui^ né exercitibus mcnfiuq;abudatipauxiliif.

Stamp; Tropogon:qucm alii comem uocant caule largo foliis croci radice longa dulci fup caule calice lato nigro nafcifiafpis fine ufu.

T de herbis quide memoria digna hadtenus aut accepimus: aut coperimus.In fine ea^admonere non ab re indicauimus alias aliis uiriu ptates efle longissimo tpc durat belated ut diximus.Caméléon niger.xl.annis Cetauriu no ultra.xii.Peuceda' num amp;nbsp;ariftolochi a ac uitis filueflris anno in umbra feruang. Et animaliu quidem caetero? ^nullum aliud radices a nobis dicftas attingit excepta fpondillc quae omnes pcrfequitur.Genus id fcrpentis eft. Nec illud quidem dubitatur omniu radicu uim effecftusq ; minui fi frudtus prius maturefeat. Ite fcminum ante radice propter fuccu incifam.Refoluitur aute omniu uis confuetudinc amp;nbsp;: dcfinunt prodeffe cum opus e quaequottidie in ufu fuere pq; g nocere. Omnes uero herbae uehcmctiores effectu uiribusqi funt infrigidis locis amp;nbsp;in aquilonis Item ficcis.Sunt amp;nbsp;gentium diffcretie non mediocres;ficut accepimus de tineis lubricisq; Incffe çgypti arabiae fyriae Cilt/ tiacq; populis e diuerfo genere phrygiae non omnino innafci minus id mirum q in confinio atticp boetip Thebanis inafeuntur cum abfint atheniefibus: qup coteplatio affert nos ad animalium ipforum naturas igenitafqi his uel certiores morboru omi/ um medicinas Rurfus enim rey : parens nullum animal ad hoc tantum ut pafeetetur aut alia fatiaramp; nafci uoluit. Quin artes falutares inferuit amp;nbsp;uifceribus: quippe cum furdis ctiam rebus iferuent.Tum uero illa animae auxilia prfftantissima ex aialibus alia effc uoluit contemplatione ante Cuncta mirabili.

ICTAE ERANT NATVRAE OMNIVM REgt; rum inter caelum:ac terras nalcentium.Reflabant qupq; ex ipfa tellure fodiuntur fi no herbay ac fruticum tractata remcdia aufferrent tranfuerfus ex ipfis animalibus quae' fanantquot; reperta maiore medicina.Quia ergo diximus her bas amp;nbsp;flo^ imagines ac pleraq; inuentu rara ac difficilia idem tacebimus quid in ipfo homine profit homini Cç' tera$ genera remedio^ inter nos uiuentia cum prrfertim nifi carenti doloribus morbifcp uita ipfa ppna fiat.Mime uero quin omnem infumemus operam licet faflidii péri culum urgeat quando ita decretum eft minore gratiae q utilitatum uitp refpedtum habcre.Quiimo externa quoque amp;nbsp;barbaros amp;nbsp;ritus idica' bimus Fidcs tantum auctores appcllamp;:qg amp;nbsp;ipfi confenfu prope ludicii ita eligere laborauimus potiufq; curp rerum q copiae iftituimus. Illud admonuiffc perq neccf/ farium eft dicias lam a nobis naturas animalium amp;nbsp;quçcuiufcuq; clTent iuenta: neq; enim minus profuere medicinas reperiendq: g pro funt prehendo nunc quç in ipfis auxilientur indicari.N eque illic in totun omiffa.Itaq; hçc effe quodam alia lUis tame

ocr page 552

connexa Incipiemus autem ab bomine ipfum fibi exqrentis imefa flati difficultate obuia.Sanguine quidc gladiator bibunt ut bibentibus procul fit Comitiales mor' bi quod fpedtarc facicntcs in eadem barena feras quoq; horror efl. At bcrculc illi cx bomine ipfo forberi cfficacissimu putant calidum fpiranteqi amp;nbsp;unam ipfain anima cx ofculo uulnci^cum quidcm admoueri ora mos fit humanis: alii medullas cruru querut amp;nbsp;ccrebi ^infmtium.Ncc pauci apud grpeos finguloy uifccrum mebrorumq; etiam fapores dixere omnia pcrfccuti ufqiad refegmina unguium quafi uero fanitas iiideri poffit feram ex homie ficri:morbusq; dignum in ipa medicine gratia bcrculc fruffratione fi non profit Afpici humana exta nefas habetur quanto magis mandi: quis iHa inuenitoHcnta/Tccum cnim res erit euerfo humani luris moHro^qj artifex qui-primus ca codidifli.Credo ne uita obliuifccretur .Quis inucnit fingula membra humana mandere/qua coiecftura inducftus/qua poteft medecina iffa origine babuiGc Quis bénéficia innoccntiora efficit q remedia/ Eflo barbari cxterniqi ritus inucnerit ctiam ne fuas graeci fecere has artes/Extant comcntationes Democriti ad alia noxii heminis amp;nbsp;ex capite offa plus prodeffe Ad alia amici amp;nbsp;hofpitis lam uero ui Intcr empti dente gigiuas in dolore fcarificari Apollonius cfficaciffimufcripfit.Molctus oculoru fuftufioncs felle hominis fanari artemon caluaria mterfedtimcq; .Crcmati propinauit.Efonte aquam nocftu.Comicialibus morbis.Ex cade fufpendio itercpti catapotias fccit contra Canis rabidi morfus Anccus atqetiam quadrupedes fanaucre contra inflationes boum pforatis cornibus iferentcs oŒi humana ubi bomo occifus e(ramp; aut crematus filiginem que pernodiaffö^ fuum morbis dando. Procula nobis noftrisq litteris abfint ifta. Nos auxilia dicemus no piacula ficubi lacftis puerpera^ ufus mederi ficubi faliua taélus ue corporis epteraq fimilia uitam quidc nd adeo ex^ petendam cenfemus ut quoquo modo pertrabeda fit quisqs es talis aeque morierc etiam q obfcenus uixeris aut nefandus. Qua4)pter hoc primum quisq in remediis animi fut habeat ut ex omnibus bonis quç homini tribuit natura nullum rnclius cc tempcfliua morte. Idque in ea optimum quod illam fibi quifq proflare poterit.

Xhomine remediorum primu maximae queftionis amp;nbsp;femper iccrta:c polleat ne aliquid uerba amp;nbsp;incitameta Carminum.Quod fi ucru eft homini acceptum fieri oportere educit. Sed uiriti fapientissimi cuiusque refpuit fides. In uniuerfum uero omibus horis credit uita nec fcntit. Quippc uidtimas ccdi finc prpcatione no uidct referre aut deos rite confuli prpterea alia funt uerba impetrantis Aha depulforis:Alia Cdmcntatoris. Vidimusque certis precationibus obfecraffe fummes magiftratus. Et ncquid uerboru prçtcreatur:aut praepoflcru dicatur defcriptio prpirc aliqucrur' fusque alium cuftodem dari qui attendat: alium uero prpponi qui faucri linguis lu/ beat. Tubicen canere ne quid aliud exaudiatquot; utraque mcmoria infigni Quotics ipfe dire obHrepctes nocucrint:quotiensue praecatio crraucrit.Sic repente ex extis adimi capita uel corda:autgeminari uicftima flante acciderit Ac durât imenfb exemplode tiorum patris filnq; quo fe dcuouere carmen. Extat Tutiae ucflalis incerta procatio: dua ufa aqua tulit in cribro anno urbis Romae.de.ix.Boario uero in foro graecum grçcamq;defodos cxeinplo aliarum gentium cum quibus turn res eframp; etiam noflra aetas uidit Eius facri prçcationcm qua folamp; prpire.xv.uirum collegii magifter.Si gs legat profesto uitn Carminum fateantur ca omnia approbantibus ocftingentis.xxx. anno? ^cucntibus. Vcflales noflras hodie credimus nondum egreffa urbe mancipia fugitiua retincrc in loco procationis cum fi fcmel recipiatquot; ea ratio amp;nbsp;deos prices ali^ quas exaudire:aut ullis moneri uerbis cofitendu fit.Detota Coicdlatione prifci qdc noftri perpetuo talia crcdidere.Difficillimuque cx his ctiam fulmina clici utfuo lo' co edocuimus.L.Pifo primo analium auctor eft Tullum boftilium regem ex Numf libris eodem quo illum facrificio louem caclo deuocare conatum: quoniam pa^ nte

ocr page 553

quaedam fcci(ramp; fulmine ieftum.Multi ucro magnarû return fata amp;nbsp;oftenta uerbis permutari Cum in tarpcio fodiétes delubro fundamcta caput bumanum InueiOent miffis ob idafclcgatis Hetrurip celebcrrimus uates Olenus Calenus praeclarum id fortunatumq ^ cernens iterrogationcm in fuam gentem transferre temptauit Scipioc prius determinata templi imagine i folo ante fe boc ergo dicitis Romani bic teplu louis optimi maximi futuis eft.Hic caput iuenimus conflantissima annalium affir matione tranfiturum fuiffe fatum in bctruriam ni praemoniti a filio uatis legati. Romani refpondident non plane bic fed rompinuentum caput dicimus.Iterum id accidiffe tradunt cum in fafligiu eiufdem delubri prpparatp quadtigac ficftilcs in for nace creuiflent.Et iterum fimili more tentum augurium. Nec fatis funt exempli ut appareant oflento^ uires amp;nbsp;in noRra poteflatc edetac prout quaeque accepta funt ita ualere In augu^ :certe difciplina conflat ncq; diras aucs:ncq; ulla aufp itia ptotinere ad eos quiquanq;rem ingrcdientcs obferuafTe ea ncgauerint:quo munere diuinpidul' gcntiac maius donum nullum efl.Quid no etia legum ipirum in .xii.tabulis uerba funt.Qui fruges excantaffamp;.Et alibi Qui malum carmeincantande Verrius flaccus auctores ponit quibus credat in oppugnationibus ante omnia folituma Romanis facerdotibus euocari deum:cuius in tutela id oppidum efTamp;ipromittiqi illi eundem aut an pliorem locum apud Romanos cultum ue. durat in pontificum difciplina id facrum.Conflatque ideo ocultatum: in cuius dei tutela Roma eframp; nc qui boflium fimili inodo agerent. Defigi quidc diris prpcationibus nemo no metuit bocptinamp; Utouoi^quae excrbuerit qsque calices cocleasq; protinus frangi: aut cifdcin cocleis perforari.bic Tbcocriti apud grpeos catulli apud nos:proxim eque uirgilii icantame/ torum amatoria Imitatio. Multi figlinarum opera rupi credut tali modo.No pauci autem ferpentes ipfos necauere amp;nbsp;bunc unum illis efle itelledlum Contra biq; mar/ forum cantu etiam in nocturna quiete lam parictcs icendiorum deprecationibus c0/ fcribuntur:neque efl facile di(ftu externa uerba atq; ineffabilia abrogant fide ualidiuf inlatineopinata Etqup ridicula uidcri cogit animus fempq ialiquid imcnfum expe' Claris ac dignum deo mouedo Imo uero quod numini imperamp;.Dixit bomerus ^)/ fluuium fanguinis uulncrato femine ulixe inbibuiflc Carmine. Tbeopbraftus ilci' aticos fanari.Cato prodidit luxatis membris carmcauxiliari.M. Varro podagris Cp' larem dictatore pofl unu ancipite uebiculi cafum ferunt femper ut primu c6fedinamp; Idquod plerofq; nue facere fcimus carmine ter repetito fecuritatem itincy : aucupari folitum licamp; hanc in partem fingulorum quoq; confcientiam coarguere. Cui cnim primum anni icipientis diem laetis procationibus in uicem fauflum comminamur Cur publicis luflris eti a nomina uiciimas ducentium profpere legimus! Cur amp;nbsp;fa' cinationibus ad orationes peculiares occurrimus alii gr^cam nemefim inuo cantes: Cuius ob id romp fimulacrum in capitolio efl: quis latinum nome non fit! Cur ad mentionem defundtoy: teflamur memoriam corum a nobis non folicitari!Cur ipa^ res numeros ad omnia ucbcmentiorcs credimus.Id$ in febribus dicy obferuatione intclligitur! Cur ad primitias pomorum bpe uetera effe dicimus alia noua optamus alias flernuentcs falutamus! Quod ctiam Tiberium Caelarem triftissimu ut cóflat hominem in ucbiculo cxegiffe tradunt.Et aliqua nomine quoq; falutare rcligiofius putant.Quin amp;nbsp;abfentcs tinnutu auriu profentire fermones de fe receptum eft Atta lus affirmat fl quis dicat Scorpioneuifb duo cohiberi nec uibrarc idtus:amp; quoniam fcorpio admonuit in aphryca ncmodcftinat aliquid nifi profatus aphrycam.ln cotc' ris uero gentibus deos ante obtcflatus ut uelint. Nam fi mefa adfit anulum ponere tranflatium uidimus.quoniam multas ctiam religiones pollere manifcftum e. Ali' uffaliua pofl aurem digito relata folicitudincm animi q^pitiat.Polliccfcu fiueamus promere etiam pucrbio lubcmur.In adorando dextram ad ofculum referimus: totu que corpus circumagimus:quod in Icuum fcciffc galliac religiofius credut:fulgetras

ocr page 554

popifmisadorare.Confenfus gcntiu e incendia inter epulas nomiata aqs fub mëfam profufis abominamur recedente aliquo ab epulis fimuluerri folum aut bibetc.Con' uiuain menCim uel repofitorium tolli iaufpicaciffimum ludicatur . Seruii Sulpicii principis Commétatio cfl quam ob rem menfa linqueda non fit.Nondu cni plures g ConuiuF numerabatur .Nam fternutamcto reuocari ferculum menfamue;poftea fi non gufletur aliquid inter diras babetur:aut omnino inane effe .Hçc iftitucrc illi qui omnibus negociis borisq; intereffe credebant deos.amp;ideo placatos etiam uitiis noftris liquerunt .Quin amp;nbsp;repente conticefccre conuiuium Annotatu eft non ndi impari prçfcntium numero fame is labor eft ad quemcunq ieorum ptinens .Cibus etiam e mau prolapfus reddebat ubiq; p menfas uetabantcp munditiay cauta deflare Et funt condita auguria quid loquenti cogitanti uc id acciderit.Inter cxecratiffima fi pontifici accidat ditis caufa epulanti in menfa utiq; id rcponi adoleriq; ad lare piatio eft.Medicamenta prius q adhibeantur in menfa forte depofita negat prodeffe.Vn' gues refecari nundinis Romanis tacenti atqidigito indicc multo?: pccuniprcligiofu cft. Capillum ucro contradli contra defluuia ac dolores capitis.xvii.atque.xxix.luna. Pagana lege in plerisq; Italiae praediis cauetur ne mulieres per Itincra ambulantes torqueant fufos: aut omnino dctcdlos ferant: quoniam aduerfetur id omnium fpei prpeipue frugum.M.Scruilius Nouianus princeps Ciuitatis contra mptu lippitu' dinis priusq eam ipfe nominaramp;. Alius ue ei prpdiceramp; duabus littcrisquot;graecis.p.a. chartam fcriptam circumligatam lino fubnecftebat collo. Mutianus ter conful eade obferuatione uiucntem mufeam in linteolo albo his remediis carere ipfos lippitudie predicates.Carmina qupda cxtatcotra gradics cotraq; morbo^ genera Contraqueabu fla:quaedam etiam ex parte: fed in prodedo obftat ingens uerecundia in tanta amo?: uarietate.Quapropter de his ut libitum cuique fuerit opinetur.

Ominum monftrificas naturas amp;nbsp;ueneficos afpedtus plenius diximus inpor tcntis gentium amp;nbsp;multas animalium proprietates:quae rcpcti fupcruacuu c.Quoru darn hominum tota corpora profunt ut ex his familiis quae funt tcrrori ferpcntibus tadlu ipfos Icuant percudos fudlu ue tumidos: quorum e genere funt pfilli marfiqi amp;nbsp;qui ophiogenes uocantur in lufula paro cx quadam familia legatus Éxagon noie a Confulibus romçin dolium ferpcntium conicdtus experimenti caufa circumulcé/ tibus linguis miraculum prpbuit.Signum cius familip eft fi modo adhuc durât ucr nis temporibus odor uirus atq;co?:fudor quoq; medebaf nó modo faliua. Nam in Infula Nili tentyrii nafcentes tato funt Crocodillis terrori ut uocem quoque eorum fugiant horum omniu genei? in fua repugnantia Interucntum quoq mederi codât ficutaggrauari uulnera introitu co?c qui nug fuerint ferpetium Canifuc dente laefi. Item gallina?:i cubitus pecorum fçtus abortus uitia tritum remand uirus ex accepto fernen malo ut uenefici fiant ucncna paffi.Remedia eft ablui prius manus eo2? aqq; illa cos quibus medearis infpargi. Rurfus a fcorpione aliquando pereuffi nung po' ftca a fcabronibus uefpis apibusue feriantur. Minus miretur hoc qui fciat uedem a tineis non attingi quae fucrit in funerc.Serpentes egre prpterg leua manu extrahi.

Ythagorç inuentis non temere falfcimpofitiuo?cnominum im parem uocaliu numei? clauditates oculi uc orbitatem:ac fimilcs cafus dextris affignarc partibus pa rem Icuis ferunt. Difficiles partus ftatim fblui cum quis tedium in quo fit grauida tranfmifcrint lapide ucl miftili.Ex his tria animalia in fingulis aedibus interfecerint hominem urfum aprum. Probabilis id facit hafta belitaris euulfa a corpore hornis fl terram non attigerit.Eofdem cni illata effetius habamp;.Sic amp;nbsp;fagittas e corpore edu^ edas fi terram non attingant fubicedas cubantibus amatorium effe Orpheus amp;nbsp;Ar chelans fcribunt.Quin amp;nbsp;Comitialem morbum fanari cibo e carne ferp occifç eodem

ocr page 555

ferro:quo homo interfectus fit. Quorundam partes medice funt: ficut diximus de pyrrbi regis pollice amp;nbsp;clide.Solcbat oûendi pelopis bafta:quam eburneam affirmai bant. Neuos in facie tondere religiofum babent ctiam nunc multi. Omnium uero in primis ieiunam faliuam contra ferpentes prpfidio cfTc docuimus.Scd amp;nbsp;alios effi/ caces eius ufus recognofcat uita.Dcfpuimus Comitiales morbos: boe eft cotagia re' gerimus Simili modo amp;nbsp;fafcinationes repercutimus fmiftrp dextrçq; clauditatis oc' curfum Vcniam quoqi a diis fpei alicuius audaciorcs petimus in finum fpucdo etia eadem ratione terna defpucre prpdicatione in omni medicina mos eft Atq; ita effe' Ctus adiuuare Incipientes furunculos ter prçfignare leiuna faliua. Mirum dicemus: fed experimento facile.Si que pçniteatidus eminus cominusue illati amp;nbsp;ftati expuat in mediam manum qua pcuffit:leuatur illico ipereuffo pocna boc fçpe delumbata q/ drupede approbatur Aatim a tali remedio correcto animalis cius igrenu Quidä uero aggrauant iCtus ante Conatum faliua fimili modo in manu ingcfta.Credamus ergo amp;nbsp;licbcnas Icprasquc iciuna illita affidue arceri. Item lippitudines matutina uelut quottidie inundione. Carcinomata malo terrp fubado Ceruicis dolores faliua leiw ni dextra manu ad dextrum pollicem relata amp;nbsp;leua ad finiftrum fi quod animal aure intrauerit amp;nbsp;infpuatur exire Inter amuleta cft editc quenq; urinpfpucre fimilitcr in calciamcntis dextri pedis anteg induatur. Item cum quis tranfeat locum: in quo ali' quod periculu adierit martyron fmyrneus q de fimplicibus effectibus fcripfit rupi fcolopcndras marinas fputo tradit.Item rubetas aliases ranas. Opbylius fcrpcntcs fi quis in byatum ea^ expuat falpe Torporem fcdari quocuqimebro iftupente fi quis i finum expuat: aut fi fuperior palpebra faliua tangatquot;. Nos bçc credatur rite extranei intetuentu:aut fi fpedtetur dormiens infans a nutrice terna expui:gg religione mu tatur amp;nbsp;fascinus Imperatoi^ quoq; no folum ifintium cuftos:qui deus inter facra ro/ mana a ucftalibus colitur amp;nbsp;Currus triumphantium fub bis pendens defendit me/ dicus inuidip iubamp;cpcofdem rccipcrc fimul medicina linguae ut fit exorata a tergo fortuna glorip carnifcx.Morfus bominis inter afpcrrima quoq ; numeratur Medetur fordes ex auribus: ac ne quis miretur amp;nbsp;fcorpionum icftibus ferpentiumq; ftati ipo' fite melius amp;nbsp;percuffi auribus profunt Ita amp;nbsp;re diuina fanari. Serpentium ucro icftu contufi dentis bumai farina.Capillus puero qui primu decifus eftpodagrpim/ petus dicitur Icuare circumligatus amp;nbsp;in tborum impubium politus.Viro^ quoque capillus Canis morfibus medetur ex aceto:amp; capitum uulneribus ex olco:aut uino. Si credimus ac rcuulfae cruci quartanis combuftus utique capillus carcinomati pu' eri qui primus ceciderit dens ut terra non attingat iclufus in armillam amp;nbsp;affiduc in bracbio habitus mulicbrum locoi^dolores prohibamp;.Pollex in pede prpligatus prox imo digito tumores inguinu fedat. In manu dextera duo mcdii lino leniter colligati diftillationes atque lippitudines arcent. Quin amp;nbsp;ciccftus capillus calculofo alligatus qui fupra pubem icuare ceteros dicitur ac locineris etiam dolores amp;nbsp;celeritate partus facere Addit id granus cfficatiorem ad hcc effe ferro exemptum.Partus accelerat hic mos ex quo quae coccperit fi cindlu fuo foluto f^mina cinxerit.Dein folucrit. Adie' (^a praccatione fe cinxiffe eandem amp;nbsp;folutui^ atque abiecit.Sanguine ipiius hominis ex quacunq; parte emiffo efficacissime anguinam illini tradunt orpheus amp;nbsp;archcla' US.Item ora Comitiali morbo lapforu exurgeri enim protinus. Quidam fi pollices pedum pungantur epqueguttae referantur in faciem:aut fi uirgo dextro pollice atti/ gat hac coniecftura cententes uirgincs carnes edendas Efchincs athenicnfis excreme/ torum Cinere anginis medebatur amp;tonfilis uuisquc amp;nbsp;carcinomatis hoc medicame tum uocabat botrion.Multa genera morboi ^primo coitu foluunt primoq; fpiarum menfe.Aut fi id non contingat longinqua fiunt maximeque Comitiales Quin amp;nbsp;a ferpente ac fcorpione percudos coitu Icuari produnt Verum foeminas ucnere ea Ifdi Oculorum uitia ficri negant:nec lippiri cosqui cu pcdcflauant aqua inde ter oculos

ocr page 556

tingat.Immatura morte raptoru mau Hrumas parotidas gutta tacftu fanari affirmat Quidam ueto cuiufcuncp defuncfti dumtaxat fui fexus leua mau aucrfi amp;nbsp;ligno fui' gure icfto rciedtis poft terga maibus demorderi aliquid amp;ad detcqui doleatadmo/ ueri remedio effc produt.Sunt qui prçcipiant dentem fuffiri dete bominis fui fexus amp;nbsp;eum qui Caninus nocetquot; infcpulto exemptum adalligari.Terram ex caluaria filo trum crfc palpebra:^: tradunt.Herba uero fi qua ibi genita comanducata detes cadere ulcera non ferpere ex offe hominis circumfcripta: alii e tribus puteis pari méfura aqs mifccnt amp;nbsp;prolibant nouo fidlili Reliquum dant in tertianis accefTu febriu bibédu Item in quartanis fragmétum claui e cruce inuolutu lana collo fubnerftunt aut fpar tum e cruce illiberatoq; condunt cauerna quam folnó attingat. Mago^ hcc Cometa funt ut Cotcm qua ferramenta fçpe exacuta fint fubicdbi ignari ceruicalibus de bene ficio deficientes euocare indicium ut ipfe dicat quid fibi datum fit amp;nbsp;ubi amp;nbsp;quo tpe aueftorem tarnen non nominate Fulmine utiqi pcuflb circumactu in uulnus hoinc loqui protinus conftat.Ignibus medetur aliqui liccum tclpdetractum alligates no uenis fcptcnisuc nodis ad fingulos nominantes uiduam aliquam atqi ita inguina adalligante liceo amp;nbsp;clauum aliudue quod quis calcauerit alligatu ipfos lubent gerere ne fit dolori uulnus.Verrucas a uolcnta.xx.luna in limitibus fupina ipfhm ituctes ultra caput manibus porrectis amp;nbsp;quicquid apprehendet co fricantes.Clauum corpo ris cum cadit ftella fi quis deftrigat uel cito fanari aiunt cardinibus hoftioruin aceto affufus.Lutum fronti illitum capitis dolorem fcdari.Item laqueum fufpedio fi cir cundatur temporibus fi quid e pifce hacfcrit faucibus demiffis in aquam frigidam pedibus cadere.Si uero ex aliis offibus ipofitis capiti ex eodem uafe officulis.Si pais habeat ex codé in utranq; aurem addito pane Quin amp;nbsp;fordes hornis in magnis fecere remediis.Qupftuorum gymnafia grccoru quippe ea ftrigimenta m olliunt calefaciut difcutiunt copient fudore amp;oleo medicinam facientibus uuluis iflamatis co tractis/ q; admouenturrfic amp;nbsp;inenfes cient fedis inflamationes amp;condilomata Icniunt.Itcm neruorum dolores luxata articuloru nodos cfficaciora ad eade ftrigmenta a balncis ideo mifccntur fuppuratoriis medicamentis.Nam illa qup fût echeromate permixta ceno articulos quoq; molliut calefaciut difcutiut efficacius: fed ad eptera minus ualét Excedit fidem impudcns cura qua fordes uirilitatis contra fcorpionum ictus fin' gularibus remediis celeberrimi auctores clamat.Rurfus in feminis:quas infantium aluo éditas in utero ipfb contra ftcrilitatcm fubdi cèlent. Meconium uocat imo ctia ipfos gymnafio^ rafere parietes.Et illçquoq; fordes excalefectoriam uim habere di/ cuntur panos difcutiunt ulceribus fenum puerorumq; amp;nbsp;defquainatis ambuftisuc illinitur.Eo minus omitti conuenit ab animo hominis pendentis medicinas abfti/ nere a Cibo nimio aut potu Alias uino tatum aut carne:alias balneis cum quid coru poftulamp; ualitudo in prrfentiffimis habeatur remediis.

Is remediis annumeratur exercitatio Intentio uocis. Vnguc fricari cu ratione cni fricatio fpiflht lenit mollit Multa adimit corpus augamp; modica In primis uero 4)dc abulatio geftatio amp;nbsp;ea pluribus modis Aegtatio ftoacho amp;nbsp;coxis utilissia ptyfi naulgatio logis morbis loco¥mutatio.Ite fomno fibi medere aut lecftulo aut rara uo mitioe.Supini cubitus oculis coducut.Attini tuffibus i latera aduerfum diftillatio nes Ariftotclcs amp;nbsp;Fabianus plurimu fomniari circa uernu amp;nbsp;autunu tradut magifqi fupino cubitu ac prono nihil Theophraftus celerius concoqui dextri lateris icuoitu difficilius a fupinis folum quoque rcmedioy maximum ab ipfo fibi praedar! poteft ficuti linteorum ftrigiliumq ; uehemctia perfundere caput aqua calida ante balneo^ uaporationem amp;poftea frigida faluberrimum intclligif.Item prçfumere amp;nbsp;cibos in terponere frigidam eiufdemq;potu fomnos antecedere Etfi libeatiterrumpere. No/ tandum nullum aliud animal praeter hominem calidos potus fequi Ideoq; non eOe

ocr page 557

naturales Mero ante fomnos colluere. Ora propter halitus frigida aqua matutinis ipari numero ad cauedos detiu dolores.

Tem pofca oculos contralippitudincfcerta experimeta funt ficuti totius corpis ualitudmi in uarietatc uidtus inobferuata Hippocrates tradit no prandentium celerius fencfcerc exta.Verum id remediis cecinit non epulis quippe multo utilissia eft temperantia in cibis.L.Lucullus banc de per fe prrfccftura feruo dederat. Vltioq; probrum minus in cibis triumpbali fede utebatur: ucl i capitolio epulati pudeda res feruo fuo facilius parere g fibi.

Ternutam eta ppnam amp;nbsp;graucdinem emendant amp;nbsp;fi quis muto nares ut tradut ofculo attingat fternutameta amp;nbsp;fingultum ob boc Varro fuadamp; palmam altera manu fcalpere plcriq; annulum e finiftra in longissimu dextrae digitum tranlFerre aut in aq fcruenti manus immergere.Tbeopbraftus fenes laboriofius fternuere dicit Venerem danauit Democritus ut in qua bomo alius cxiliramp; ex bomine Et bcrcule raritas cius utilor. Atblctp tame torpetes reftituuntur uenere uox reuocat cum e ca' dida declinat in fufeam. Medetur amp;nbsp;lumbo^ dolori oculo^ bcbctationi metecaptis ac mclancolicis Adfiderc grauidis ucl cum remedia alicui adbibcaf digitis pecftiati inter fe amplexis ueneficium eft.Idqicompertum tradunt Alcmena bcrculcm pari' ente pofuiffe potius circa unum ambo ue genua item poplites alternis genibus iponi Ideo bçc in Conciliis ducu poteffatu uc fieri uetuere maiores uelutomneadlu ipcdi' entia.Vetucre amp;nbsp;faccis uotisuc fimili modo intereffe. Capita autem opcriri afperftu magratuum non uenerationis caufa lufTcre: fed ut Varro auctor cQ ualitudinis quo firmiora confuctudinc ea fierent Cum quid oculo inciderit alterum comprimit ^pde Cum aqua dextrp auriculae finiftro pede exultari Capite in dextrum bumcrum dc/ uexo inuiccm e diuerfa aure.Si tuffis concitamp; faliuam in fronte ab alio afflari fi lacc/ at una uerticem morfu alternis fufpcndi. In ceruicis dolore poplites fricare aut ccr/ uicem 1 poplitum pedes in bumo deponi fi ncrui in bis cruribusuctedanfi lecftulo fi leua parte id accidat finiftrç plants pollicem dextra manu apprçbcdi Item ediucrfo extremitates corporis uellcribus perAringi contra borrores corporis Sanguinem ue narium in modicum lino ucl papyro principia genitalium femur medium ad cobi benda urinp profluuia. In ftomacbi folutionc pedes prçfïarc aut manus in feruentë aquam dimitti.lam fermoni parci multis decaufis falutareeft Triennio moecenatem mellifium accepimus filentium fibi impcrauiOe aconuulfione reddito fanguine. Nam cuerfos fcandentesqueac lacentes fi quid ingruat contraque idlus fpiritum cobibere fingularis prrfidii cH.Quod inuentum efteffe animalis docuimus clauum ferreum defigere in quo loco primû caput defixerit corruens morbo Comitialtabfo lutorium cius mali dicitur Contra renum aut lumborum uefficq; cruciatus i balne' arum fbliis pronos urinam reddere Mitigatorium babetur ac uulnera nodo bcrculis prpligare.Mirum quantum ocior medicina eft atque etiam quottidiano cincftus tali nodo uim quandam babere dicitur utilem.Quippe cum berculcs eu prodiderit nu mei/:quoqi quaternarium Demetrius condito uolumine:ex qua re quaterni cyati fex tarii ue non effet potandi. Contra lippitudines retro aures fricare prodeft amp;nbsp;lacbry rnofis oculis frontem.Auguriu e ex bomine ipfo non timédi mortem g diu oculoy: pupillç imagine reddant.

Agna amp;nbsp;urinp non ratio folum:fed etiam religio apud auctores inucif digefta in genera fpadonum quoq;ad fecunditates bénéficia Verum ex bis quç referre fas fît Impubium puerorum contra faliuas afpidum quas pytbiadas uocant:quonia uenena in oculos bominum cxpuant.Contra oculo^ albugines obfcuritatcs cicatri/ ces argema palpebras amp;nbsp;cum erui farina contra aduftiones Contra aurium pituitam uermiculos$ fi decoquafad dimidias partes cum porro capitato nouo fidlili Vapo' ratio quoq; ea mefes foemify ciamp; falpa fouamp; illa cum oculos infirmitatis caufa illini

ocr page 558

folamp; uûa eu oui albugine efficacius ftrucco cameli binis Boris bac amp;nbsp;atraméti liture, abluuntur. Virilis podagris medetur argumeto fullonu quos ideo tctarico moroo negant. Veteri mifcetur Cinis oftreo^ aduerfus eruptiones in corpore infantium amp;nbsp;omia ulcera manatia.Ea exefis abusis fedis uitiis rogadiifamp; fcorpionu idlibus illinit Obftetricum nobilitas non alio fucco efficacius curari pronuntiauitcorporu pruritu nitro addito Vlcera capitum prurigines nomas prçcipue genitaliu fui cuiq; autem quod fis fit dixifle maxime prodeft confcftim per fe Canis morfu becbinoruq; lpi/ nis inbctentibus amp;nbsp;in fpongia lanisue impofita:aut aduerfus rabidi Canis morius Cinere ex ea fubacto contra ferpentium icftus. Nam cotra fcolopendras miru prodit uertice tacto urinp fiue gutta liberari ptinus Ipfos.Auguria ualitudinis ex ea tradu' tur. Si mane candida deinde rufFa fit Illo modo coquere boc coxiffe fignificatur Mala figna rubrç pexima nigr p mala bulantis craflp in aqua quod fubfidit album cft fignificat circa articulos aut uiicera dolorem Iminere Eadem uiridis morbu uifceru pallida bilis Rubens Enguinis mala amp;nbsp;in qua ueluti furfures atq; nubeculp apparet. Diluta quoque alba uitiofa cft mortifera uero craffa graui odore amp;nbsp;in pueris tenuis ac diluta.Magi uetantcius caufa contra folem luniq; nudari:aut umbramcuiuffflab ipfa rcfpargi.Uefiodus iuxta obftantia rcddi fuadamp; ne deu alique nudatio offendat Oflanes cotra mala medicameta omia^ymifit auxiliari matutinis boris fui cuiqi iftil latam i pede.

Vae ex mulie^ corporibus traduntquot; ad portentoy miracula accedunt ut fileaus diuifb mebrati 1 (celera abortus mefiu piacula quoq;alia no obftetrices modo: uerum amp;nbsp;ipfe meretrices prodidere.Capilli fi cremetur ferpentes odore fugari. Eode odore uuluae morbo flrangulatas refpirare cinere eo quidc fi in tefta fint cremati uel cum fpuma argenti fcabritias oculoa^ad prurigines emedari. Ite uerrucas amp;ifantiu ulcera cum meile capitis quoqiuulnera amp;nbsp;omnibus ulceribus fimuladdito meile amp;nbsp;ture. Pcranos podagras cum adipe fuillo facrum ignem fanguinem fifti illico amp;nbsp;in formicationes corpo;^.De lacftis ufu conuenit effe dulcissimum mollissimuq; amp;nbsp;in longa febre cpliacisq; utilissimum:maxime eius quç lam ifantem rcmouerit amp;ima' lacbia Homaebi in febribus rofionibus efficaciffimu experiunt. Ite mamma^ colle/ cftionibus cum ture oculo ab icftu cru ore effufo amp;nbsp;in doloreautepiphoras immul' gcatur plurimû prodef l magisq; cû meile amp;nbsp;naricifi fucco ut turis pollinem fuperq; in omni ufu efficacius cfTe eius quç marem enixa fit.Multoqiefficaciffimu cius qup gcminos pepcrit mares.Et fi uino ipfa cibisqi acrioribus abftincat mixto praeterea ouorum candido liquore madidaq; lana frontibus impofitum fluctiones oculorum fufpendit.Nam fi rara faliua fua oculum ifparfcrit.prçcipuu m efl remedium amp;cotra morfum eundem bibitur iftillaturq; eum qui fimul matris filiaeq; lacte inunctus fit liberari oculorum moetu in totam uitam affirmant.Aurium quoque uitiis medetur m odice admixto oleo :aut fi ab ictu dolentanferino adipe tepefactum.Si odor graui' or fit ut plcrunqi fit longis uitiis diluto mellclana includitquot; Et contra morbu regiu i oculis rclictum inflillat cum clatcrio peculiariter ualamp; potum contra uenena quçdata funtcum marino lepore pefte mutata ut Arifloteles tradit amp;nbsp;contra infania quç ficta fit biofcyami potu podagris quoqi iubcnt illum eu Cicuta amp;nbsp;adipe anferino qualiter etiam uuluarum doloribus iinponif Aluumctia fiflit potum ut Rabirius fcribitamp; menfes ciamp;.Eius uero qup femina enixa fit ad uitiatatum fananda prçualamp;.Pulmo num quoq; icomoda lacte mulicris fanatur: cui admilccafipubis pueri urina amp;nbsp;mel atticum.Omnia finguloy : cocleay . mefura Marmora quoqiauriu ciici inueio ciufque marem peperit lacte guftato canes rabiofbs ficri negant.Mulieris quoq; leiunp fall' uam potante diiudicat oculis cruentatis amp;nbsp;fi contra epiphoras feruentes anguli ocu/ lo%c fubinde madeficenf Efficacius ficibo uinoque abAinuerit pridie ea. Inucnio amp;nbsp;fafcia mulieris alligato capite dolores minui poA haec nullus efl modus.

ocr page 559

Am primum abigi grandines turbinesq; cotra fulgura ipfas mcnfe eo nudatas fic auerti uiolentiam cpli i nauigando quide tempeflatcs etia fine meflruis.Ex ipfis uero menfibus mondrificis alia uti loco fuo indicauimus dira amp;nbsp;infanda uaticinatquot; equibus dixiffe non pudeat.Si in defedtu lunp folis ue congruat illam irremediabile Non minus amp;nbsp;in filétc luna coitus fuos maribus exitiales eße atq; peltiferos purpu/ ram quoq; ab bis eo tempore pollui. Tanto uim effe maiorem. Quoeuq; autem alio menftruo fi nudatç fegetem ambiant erucas ac uermiculos fcabronesq; ac noxia alia decidere Metrodorus Sepfius in cappadocia Inuentum prodit ob id multitudinem cantaridum illas ire per media arua receptis fuper clunes ueftibus. Alibi feruatur ut nudis pedibus eant capillo cindtuq, diffoluto cauendum ne id oriente fole faciat.Se mentia eni arefccre.Item nouella uitis eius tadlu inppetuum ledit: rutam amp;nbsp;hedera res medicatissimas illico mori ut ad noxam res medicatissima trafferaf.Multa dix' imus de bac uiolcntia.Sed prêter boc certu tacftis alueariis apes fugeredinaq; coquatquot; nigrefcere:aciem in cultris tonforum bebetari.Aes contactum graue uirus odoris ac cipere amp;cruginem magis fidecrefcente luna id accidat: equas fi fint grauidp taceas abortum pati:quin amp;nbsp;afpecftu guis omnino procul uifas fi purgatio illa poft uirgini tatem prima fit aut in uirgine ptatis fpontanca ut bituméinafccns fola bpc uis fponte fupcrarit amp;nbsp;filum uelut ueftis conta dtp difpergi edocuimus. Nec igne quidc uincitquot; fluo cuncta. Cinisq; etia ille fi quis afpergat cum lauandis ucftibus purpuras mutat Florem coloribus adimit Ne ipfis quidé feminis malo fuo immunibus abortu facit illitus:aut fi omnino prpgnans fupcrgrcdiafQuç lais amp;nbsp;depatis intra fc contrariap/ didere abortiuis carbone ac radice brafficae uel muricac:uel tamaricis in eo fanguinc extincfto.Item afinas non concipere tot annis quot grana ordei contacta ederint.Qup quealia nuncupaucre monftrifica:aut inter fe pugnantia Cum bçc foecunditate fieri iifdem modis:quibus illa fterilitatcm pronuntiauit melius eft non credere.Bitus di' racbinus bebetari afpectu fpccularem nitorem tradit iifdcm auerfa rurfus cotuetibus omnem$talem uim refolui fi mullum pifccm babcant fecum.

Viti uero incfTc remedia tanto malo aiunt podagras illini ftrumas amp;nbsp;parotidas panos facros ignes furuculos cpipboras tacftu eai^ muliei^ leniri lais amp;nbsp;falpae Canu rabioforum morfus amp;nbsp;tertianas quartanasq; febres meftruo in lana arietis nigri arge tco bracbiali iclufo Diotbimus tbebanus ueftis omnino ita infecftp portiuncula uel pelliceo bracbiali inferto Sotria obftctrix tertianis quartanisq: efficacissimu dixit pla tas egris fubterlini:multo$ efficacius ab ipfa muliere etiam ignoranti.Sic amp;nbsp;Comi/ tiales excitari Icatidas medicus quartanas coitu finiri icipietibus dumtaxat méftruis fpopondit. Inter omnes uero Conuenit fi aqua potufque formidetquot; a Canis morfu fuppofita tantum calici lana méftruo ticfta ftatim mptu eum difcuti uidelicamp; prpua lente lympbatia illa grpeoy cu rabiem Canum eius guftatu icipere dixerimus Cinere eo lumentorum omnium ulcera fanari certum eft addita Caminorum farina amp;nbsp;cera. Maculas autem eici amp;nbsp;tineas non nifi ciufdcm urina abfolui Cinerem per fe roficeo mixtum foeminay prpcipue capitis fedare dolores illitum fronti. Afperrimaq; uim profluuii eius ede primis annis uirginitate refoluta.Id quoqt conuenit quo nibil eq/ dem libentius crediderim tadlis omniu méftruo poftibus irritas ficri magoru artes Gencris uaniffimi ut extimare licet.Ponam enim uel permodeftiffimu e promiffis eorum. Ex bomie fi quidem recidua unguium e pedibus manibusqi cera permixta: ita ut dicatur tertianp uel quottidianç uel quartanp febri remedium quçri Ante folis ortum aliens lanuç affigi lubent ad remédia i bis morbis quäta uanitatc fi falfum eft quäta amp;nbsp;noxa fi trafferant morbos i Innocentiores. Ex bis omnium digitos recidua unguium ad Cauernas formicarum adigi uolunt:eamquequç prima ceperit traberc

ocr page 560

correpta fubnecŒi collo amp;nbsp;ita difcuti morbu. Hçc funt quç rctulißc fas fit:acplerifq? non nifi bonore dicftis reliqua deteftabilia ifanda ut fcflinamp; oratio ab bomic fugere In citeris claritatis animaliu aut operum fcquamur.

Lepbantis fanguis prpcipue maris fluitioncs omnes quos rcumatifmos uocat fidit.Ramentis cboris cum melleattico:Vtaiut nubeculp in ficte fcobe paronicbia tolluntur probofcidis tadlu Capitis dolor leuatur efficacius fi edernuat probes cydis tacflu capitis dolor Icuat quot;nbsp;Dextra parfprobofcidis cu lamina rubrica adalligataipetus libidinu dimulat fanguineis amp;nbsp;fcyntbeticis cis proded Iccurqi comitialibus morbis

Eonis adeps cum rofacco Cutem in ficie cudodit a uitiis candorcmqi (eruat amp;nbsp;fanat adufla:quibus arti deoru tumores.Ma goru uanitatcs perucftis adipe faciliore gratiam apud reges populos ue promittunt: prçcipuc tame eo pingui quod fit inter fupercilia ubi ede nullum poted fimilia dentis maximia dextra parte uilliqi e roftro inferi promidh funt.Fel aqua addita claritaté oculis inucftis acuit:amp;cuadipe eiufde Comitiales morbos difcutitleui gudu:amp; ut protinus qui fumpfcrecurfu id digerut Cor in cibo fumptum quartanis medetur adeps cum tofaceo quottidianis febribus peruneftos eo Bediae frigiunt.Refiftcrc ctiam infidiis uidentur.

Amcli cereb^ arefactum potumq; ex aceto Comitialibus morbis aiut mederi. Item fcl cum meile potum boc amp;nbsp;anginae Cauda arefacta folui aluum.Fimi Cinere crifpari capillum cum oleo .Etdyffintericis proded illitus Cinis potusqiquatu tribus digitis capiatquot; etiam Comitialibus morbis Vrma fullonibus utilissimam ee tradunt Itccp ulceribus manantibus. Barbaros eam feruare qnqucnio amp;nbsp;eminis potam ciere aluum Setas e cauda contortas amp;nbsp;finidro brachio alligatas quartanis mederi.

lenam magi ex omnibus animalibus in maxia admiratione prodituut utpote cui amp;nbsp;ipa magicas artes dederunt. Vimq;qua alliciat ad fe homines mente alienatos permutationes ex his annua uice diximus Cpteraq; moftrifica natur; eius.Nucpfc/ quemur qupeunq; imedicinis ^jdunt praecipue pantheris effe terrori traduntquot; ut nc Conent qdc refifterc amp;nbsp;aliqd decorio ea^ haberem no appeti.Miyq; diftu fi pelles utriufq: cotortp fufpedantquot; decidere pilos panthcr;.Cum fugiut uenantc declinatad dexteram ut prpgreffi hominis uefligia occupent. C^od fi fuccefferit alienari mente uelex equo homine decidere:Aut fi in leuam detorferit dcficietis argumetu ee ficile q; captura.Facilius autc capi fi contos fuos uenator flageHumq ; amp;nbsp;ipos equos Icptcis alligaucrit nodis. Mox aute folers ambagibus.Vanitas mago^ capi iubamp; gemino^ figno tranfeutc luna fingulosq i prope pilos feruari capitis dolore ligatam cutCpdee qu; fuerit i capite cius lippitudini fcl illitum fr6tibus:aut ne omnino lippiatquot;. Deco àam cum mellis attici cyatis tribus amp;croci uncia undlum.Sic amp;nbsp;caligines difcuti amp;nbsp;fuffufiones i claritate excitari.Melius iucterato medicameto.Afferuari autc in cypria pyxidc codé fanari angema fcabritias excrefcctia in oculis.Ite Cicatrices glaucomata. Ve^ locineris recentis iaffati ante cudefpumato mclle iundtis Dctes eius detiu do' loribus amp;nbsp;tacftu $dc e ucl alligatos humeris ordinc humero?^amp; lacerto^ doloribus. Eiufdc dctes de fimftra pte illigatos pecoris aut capri pelle Hoachi cruribus.Pulmo/ nes 1 cibo fumptos illatis uetriculis Cincrecuolco illitum.Neruis medullas edorfo cum oleo uetereae fclle febribus.Quartanis iccur dcguflatu Ante acceffioncs poda' gris fpin; Ciner ccum lingua amp;nbsp;dextro pede uituli marini addito fcllc taurino omia pariter codta atq; illita.Hicnc pellem ieode morbo prodee amp;nbsp;fel cum lapide afio tre' mulis hyfchiaticis exilientibus amp;nbsp;qbus cor palpitamp; aliqd ex corde madedum Ita ut reliqupptes Cinis cum cerebro hien;illiniatquot;.Pilos etia auferri haccompofitioe illlta

ocr page 561

aut p fe euulfbs felle priusq renafci no libeat. Sic amp;nbsp;palpebris inutiles tolli lumborû doloribus carnes e lumbis edendas illiniendafq; cum oleo ftcrilitatc muliei^ emcdari oculo:^gliceriza amp;nbsp;aneto fumpto i cibo ^pmifTo i triduum coceptu.cotra nocturnos pauores umbrario^^q; terrore unus ex magnis dctibus adalligatus 4)dc fufuretes eo' dem circumligari ante pedtus fuu cum adipe renium:autiocinerc:autpclleprfcipiut Mulieri pregnati a pedtore bicnp caro amp;nbsp;pili fepte amp;nbsp;genitale a ceruicc fi illigeng dor cadis pclIc collo fufpenfa contineri partus 4)mittunt''.V cnereflimulari genitalia ad fexus fuos in meile fumpta etia fi uiri mulic^ coitus odcrit.Quiimo totius domus cocerdiam codé genitali amp;nbsp;articulo fpinpcu adbprete corio afferuatis Coftare bicquc fpinlt;:articulum fiue nodum atblantu uocant.Eft aute primus in Comitiali quoque remcdiis habet cum adipe accenfb fcrpentes fugari dicut maxilla commuta i anefo amp;nbsp;in cibo fumpta horrores fedari.Eode fuffitis mulieribus mcHrua cuocari. Tantumqi eft uanitatis ut fi ad brachiu alliget' fupiori dextra pte roftri dés laculatiu idtus deer' raturos negent.Palato eiufdé arefadto amp;nbsp;cum alumié pgyptio calefadto ac ter in orep mutato fetores amp;nbsp;ulcera oris emédari.Eos ucro q linguam icalciamcto fub pede ha/ beant no latrari a Canibus Siniflra pte ccrcbri naribus illita morbos pnitiofos miti' gari fiuc hominu flue quadrupedu. Frontis coriu fascinationibus refiftere Ccruicis carnes fiue madanf: fiue bibanfarcfadtp lumboi ^doloribus medentquot; neruis a dorfo armisqifugados neruo? ^dolores pilos roflri admotos mulie^ labris amatorium eft Iccur potum torminibus amp;nbsp;calculis mederi uel ia cor i cibo potuuefumptuomibus doloribus corpoy auxiliari lien licnibus. Ométû ulcei^ iflamationibus cu olco me' dullas doloribus fpinç amp;nbsp;neruo? ^laffitudini reniu neruis pedtus i uio.Id cu ture foe cunditate reftituere adéptam ueneficio uuluam cu mali punici dulcis cortice i potu datam pdefTe mulie^: uulup Adipe e lumbis fuffiri difficulter pariétes amp;nbsp;flati parere e dorfo medulla adalligatu cotra uanas fpeties oppitulari. Spiatlicis genitale e mari/ bus fuffitu.Ité lippiétibus. Ruptis amp;nbsp;cotra iflatioés feruatos pedes tadhu leuos dex/ tris partibus dextros leuis. Simfty pcdé fuplatum parturiéti laetale é. Dextro illato £icile eniti Mébrana quç felc6tinuerat a cardiacis pota i uino uel i cibo fumpta cotra fuccurrere.Veffici i ui6 pota cotra Cotinetiam urinpQup aute i ueffica lucta fit uria additis oleo ac fefuno amp;nbsp;meile baufta^ideé çgrimoniç uetcri:Cofta2 ^prima amp;nbsp;odta/ uä fuffitu raptis falutaré eé.Ex fpina ucro pturiétibus offa Sanguinécu poléta fum ptum tormibus Eodé tadlis poftibus ubicuqimagorüiteftat artes no elici deos nec colloq fiue lucernis fiue uifu aq fiue pila fiue quo alio genere têtemur.Carnes fi edi' tur cotra rabidi Cais mofum efficaces eé Etianum iecur efficacius Carnes uel olla ho minis fl qup in uetriculo occifc luenianffuffitu podagricis auxiliari fi ungues luei' antquot; i bis morte alicuius capiétiu fignari.Excreméta fiue offa reddita cu occidit'cotra magicas ifidias pollere.Fimu qi Intcftinis iuétus fit arefadtu addyffintericos ualere potu illitu$cum adipe aprino oppitulari toto corpe Ipfis malu fi coriu fubftratum. Rurfus tali cinere dcccdlo cu fanguine muftellp pundlos omibus optata ucnirc.Ide fieri oculo decodlo Super omiaéquod extrema fillula itcftinicotra ducu ac potcRatu iniqtatcs Comoftrat amp;nbsp;ad fuccuffus petitions ludiciorumq? ac litium cuétus fi om nino aliquatum aliqs fecum habamp; eiufdé Cauerna finiftro brachio religati fi qs mu liere refpiciat amatorium eé ta prüfens ut illico fegt Eiufdé loci pilorû cinere ex oleo illitu luris q fint 4gt;brofçmollitiei no modo pudicos: fed amp;nbsp;fcueros mores induere.

Roxie fabulofus é crocodillus igenio quoq; ille cui uita in aq terraq; Cómunis Duo eni genera eoru Illius e dextra maxilla dentes adalligati dextro lacerto coitus fi credimus ftiulant.Canini eius détcs febres flatas arcét repleti.Sunt enim Cani ita ne diebus qnqabpgro cernat'q adalligaucrit Idé pollere uétri exéptoflapillos aduerfus fcbriu horrores ueientcs.Tradunt hac etiam quodeadé caufapgyptii perungut adipe

ocr page 562

Fgros fuos.Alter illi fimilis multum fer magnitudine in terra tatu odoratiffimifqi floribus uiuit.Ob id intcftina eius diligenter exquiratur lucundo nidore fradtam crocodilleam uocant.Oculo^ uitiis utiliffimaeft cü porri fucco luncfta amp;nbsp;co tra fuffu' fiones uel caligines.Illita quoqi ex oleo cyprino moleftias i facie nafcentes tollit. Ex aqua uero morbos omnes:quoru natura ferpit i facie nitorëqi reddit lentigine tollit ac uaros omnesqi maculas amp;nbsp;contra comitiales morbof.Bibitur ex aceto mulfo binis obolis appofita menfes ciamp; optima qup eft candida amp;nbsp;fricabilis minim eq; póderofa cum teratur inter digitos fementefeens lauatur ut cerufa adulteratur amilio autcum ollafed maxime fui captos oriza tatu pafcunt felle lundtis oculis ex melle cótra fuf fufiones nihil utilius prodicat Inteflinis amp;nbsp;reliquo corpe eius fuffiri uulua laboratis falutare tradunt.Itc uelleribus circudari uaporc eius infedfis. Corii utriufqi Cinis ex aceto illitus bis partibus qs fecari opus fit:aut nidor cremati fenfum omcm fcalpelli aufert. Sanguis utriufq^ claritate uifus lundtus amp;nbsp;cicatrices oculoy emédat. Corpus ipfum excepto capite pedibusq; elixum manditur Ifcbiaticis tuffim ueteré emédat prpcipucipueris.Ité luboru dolores habeatamp;adipéquo taeftus pilus defluit boe pun cftos a crocodillis tuefiffillatuqiioffibus Cor annexum in lana ouïs nigrçamp;cui nuf lus aries incurfauerit amp;nbsp;primo partu genita fit quartanas abigere dicitur.

Vngemus illis fimillia amp;nbsp;peregrina pque aialia:priusq;Cameleote peculiariuo lumie dignu exiffimatu democrito amp;nbsp;per fingula mebra de fe gratum no fié magna uoluptate noftra coditis ^jditisqi medatiis grpcfuaitatis.Similis e magnitudié prpdi/ Cto Crocodillo fpin^ tantu uitio ac rccuruatura amp;nbsp;caude aplitudie diftans nullu aial pauidius exiffimaf amp;nbsp;16 uerficoloris ce demutatiois. Vis eius maxia cotra accipitra genus.Detrahere cni fupuolantead fe tradif amp;nbsp;uoluntariu probere lacerandû citeris animalibus.Caput eius amp;nbsp;gutt fi robor eius lignis accendatquot; imbrium amp;nbsp;tonitruum curfus facere Democritus narrat.Ite lecur 1 tegulis uftum.Reliq ad ueneficia ptiné^ tia quf dicit:q falfa exiflimantes omittimus prpterg ubi irifu coarguetiu. Dextro oculo fi uiucti eruat albugies oculo^ cum lacfte Caprio tolli lingua adalligata picula puerperii eunde falutare eepturietibus. Sin uero domibus iferaf pernitiofissimum linguam fi uiueti exepta fit ad ludicioy euétus pollere:cor aduerfus qrtanas illigatur nigra lana primp tofure: pede e prioribus dexty hicnp pelle illigatu fmiftro brachio cotra latrocinia terroresqinocfturnofrepellere.Ite dextram maillam cotra fortitudics pauorefq; Siniffrum uero pede torreri i furno cum herba qup etiam Cameleo uocaf additoq iungueto in paflillos eos i ligneo uafe co ditos proflare fi credimus ne cernatquot; ab aliis quo abeat harmum dextrum ad uincedos aduerfarios ualerc utiq; fi abiecftos eiufdc neruos calcauerit.Siniftru mi^ qbus moftris cófecramp; qliter fomnia qup udis amp;nbsp;qbus uelis mittant putat referre.Omnia eadextro pede refoluificut finiffro latere letargos quos fecerit dexter fic capitis dolores infpfo uio: 1quo latus alterutrum ma/ ceratum fit lanari.Foeminis finiAri pedis Cineri mifceaflac fuillum podagricos fieri illitis pedibus.Felle glaucomata amp;nbsp;fuffufioes corrigippc credit tridui innndlioc.scr petes fugari liene inftillato Muffelas cotrahi 1 aqm inicdto Corpe uero illito detrahi pilos.Id prpftare narrant lecur cum uiua rubeta pulmoni illitum.Praeterea locinerc amatoria diffolui Melicolicos ante fanari fiex corio Cameleotis fuccus herbp hébété bibatquot; Inteffia amp;nbsp;fartis eo^ cu id animal nullo cibo bibat.Simia^ urina illita iimico^ lanup odium omnium homibus cociliare Cauda fluiaamp;aqy impetus fifti: ferpetes foporari. Eadé medicata cedro amp;nbsp;mirrha illigataqt gemino ramo palmo peuHam ag difcuti ut qupintus fint omnia appareant argutmi eo ramo percuffus eet Dcocritus quoniam ita loqcitates imodicas promifit inhiberi palamq; eft nirum alias fagacem amp;nbsp;ultae utilissimum nimio iuuandi mortales ftudio prolapfum.

ocr page 563

X cade fimilitudiê eft ftincus que gda terreftre crocodillu effe dixerut.Cädidior auté amp;nbsp;tenuiore cute prçcipua tamé differentia dignofcifa Crocodillo fquamai/; feta a Cauda ad caput uerfa maximus indicus deinde arabicus afferut falfi.Roftrum CIUS amp;nbsp;pedes î ui6 albo poti cupiditates ucneris accédât id utiq; fatyria amp;nbsp;cruce femié fingulis dragmis omium ac piperis duabus admixtis Ita paftilli fingulai^ dragmaru bibafp fe latci^ carncs obolis binis cu myrrba amp;nbsp;piperc pari modo potç Efficaciorcs ad idé crcdunf.Prodécótra fagittas ueneatas ut Apelles tradit antea poftcaq; fuptus In antidota quoqi nobilia addif.Sextius plusq dragmae podere i uini emina potum pernitié afferre tradit prçterea eiufdédecodti lus cu mclle fumptu uencré inbiberc.

St crocodillo qufdä affinitas amnis eiufdé gemini$uieftus cu bippotamo amp;nbsp;rc pertore trabédi fanguis ut diximus.Plurimo auté fuper saltica prrfeeftura buius corii Cinis cu aq illitus panos fanat.Adeps frigidas febres.lté fimus fuffitu.Dentesepte Icua dolores detium fcarificatis gingiuis pellis eius e finiltra parte frontis in angina adalligata uencre inbibamp;. Eiufdcm Cinis allopctias explamp; Tediculi dragma ex aq cotra ferpeté bibif.Saguine pidlores ututquot;.

Erigrinae funt lynces quae clarissipomium qdrupedu cernut.Vngucs carum omnes cum Corio exuri cfficaciffié in carpato infula tradunt. Hoc cinere puto propudia uiroy: eiufdcqiafperfu fpmina^ libidines ibiberi. lté pruritus corpo¥ : uria ftillicidia uefficç: Itacp earn protinus terra pedibus aggefta pedibus obruere traditur. Radé auté amp;nbsp;ungulai^ dolor moftratquot; in remedio.Hactenus de externismue reucrte mur ad noft^ orbem primumq ; Co munia animalium remedia atq; eximia dicemus

Rimumq i Comunia animaliu remedia atq; eximia dicemus ficuti c lacftis ufu utilissimum cuiq; maternu cocipcre nutricis cxitiofum é.Hi funt cni ifantes qui eo' loftratiappellantquot; défato ladle in cafei fpctié. Eft auté coloftra prima a partu fpongea défitas ladlis.Maxiéautéalit quodcuq; buanu mox caprinü udcfortaffis Ebulpioué ita nutritu dixere. Dulcissimu ab bominis camelinum cfficaciffimu ex afinis. Ma^ gnoruaialiu amp;nbsp;corpoy facilius redditquot;ftomacbo accomodatiffimu Caprinu: quonia fronde magisg berba ucfcuntquot;. Bubulum medicatius. Ouiliû dulcius amp;nbsp;magis ap' petibile Stomacho minus utile:quonia cd piguius.Omne autc aqtius uernûçftiuo amp;de noueilis probatiffimu uero quodi unguc bpramp;:nec detluit.Innocentius deco/ dum prpcipuccu calculis marinis.Aluus maxié foluitbubu!o minus iflatquodcuq; deeoeftum ufus ladtis ad omia idlu exulcerata. Maxic renes uefficä intcrranca fauces pulmones foris pruritu aut intus eruptioés cibi aut potus abftinétia. Na ut i acbaia bubulu biberct ptyfici fcyntetici cacobete diximus in ratioe bcrbai^.Sutqi iter excpla qui afininum bibédo liberati funt podagra cyragra ue Mcdici fpetié unam addidere ladlis generibus:quod fcyfton appellau ere. Id ht boc modo fichli nouo ferit amp;nbsp;ma/ xime caprinum ramisq; rccetibus ficulneis mifcetur additis totidé cyatis mulfi quot fint eminp ladlis cum feruamp; amp;nbsp;circutundatur.prpftatq; cyatus argenteus cum frigida aqua dcmiffus ita ne qd itundat ablatu Deinde igni rcfrigeratioe diuidif amp;nbsp;difccdit fe:^a ladte. Quida amp;nbsp;ipfum fcy lam multo potctissimu decoquunt ad ternas partes amp;nbsp;fub diuo refrigerant bibitur auté cfficaciffié eminis p iterualla diebus.v.amp; meli' us a potu illius gcftari.Datur Comitialibus melancolicis paraliticis i lepris elcpha' tiis articularibus morbis.Infundit quoqi lac obtra rofiones a medicamétis fadtas amp;nbsp;fi urat diffinteria decotlum cu inaris lapillis aut cum typfana hordeacea. Ite ad roiio nes itcffino^bubuluaut ouillu utilius. Recens quoq;diffintcricis ifundit' adcollu aut crudum lté uulup amp;nbsp;ppter ferpétiû icftus ptyficis cataridu auté falamadrp uencis priuatim bubulu bis qui colicubiberit:aut Cicuta:autdoricinum:autleporé marinu

ocr page 564

ficutafminum cotra gypfum amp;nbsp;Ccrufam amp;nbsp;fulpbur amp;nbsp;argents uiuü.Itéduracaluo febri.Gargarizatquot; quoq; faucibus exulceratis utililTime amp;nbsp;bibit ab imbecillitate uircs recolligctibus quos atropbos uocat. In febre etia qupeareat dolore capitis pueris ate cibu la^is afinini emina dari conucnit:aut ft in exitu cibi rofiones fentiramp;ätiqui in arcais babuerût.Sed boe no eft a caprino.Bubuli ferû ortopnoicis prodeft ate caetera addito nafturcio.Inungutur etia oculi in lacftis cminis fefami additis amidi draernis .iiii.tritis in lippitudie.Caprino lienes fanatur poft bidui incdia. Tertia die bfdera paftis capris per triduü poto finealio cibo ladis fuccus alias cótrarius capitis dolori' bns epaticis fplcnicis ncruo^ uitio febres babentibus uertigini prpterg purgatiois gratta tuffictibus lippis fuillu utiliffimu tenefino dyffinteriae necnó ptyficis boe amp;nbsp;mulieres quç diceret faluberrimu fuerut.

E generibus cafeo^ dixius:cu de uberibus fingulisq ; mcbris aialium dicercus.

Sextius eofdé effeeftus eqno quos bubulo tradit boe uocat bippacc ftohebo uti les q no iunt falfi idc recétes ucteres aluu fiflunt corpus q; minuunt Aomaebo utilio res amp;nbsp;m totum falfa corpus minuut alunt molles.Cafeus recenscum melle fugillata emédat Mollis aluum fiftit fedat tormia paftillis in uino decoótis auftero rurfufq; in patina toflis cum melle.Saprum uocat q cum fale amp;nbsp;forbis ficcisc uió tritus potusqi medetquot; cpliacis genitalibus.Carbunculis caprinus tritus amp;nbsp;impofitus:Idem accidis cum oxymellte.Item maculis in balneo illitus oleo interlinitur.

Xlacte fit butyru barbara^ gentiu laudatiffimus cibus amp;nbsp;q diuites a plebe diP cernat.Plurimu e bubulo amp;nbsp;inde nomen pinguiffimu ex ouibus fit amp;nbsp;ex caprino in uafe calefacto in in çftate lacte exprpfTo tatu crebro lactatu in longis uafis angufto fo ramine fpiritu accipietibus fub ipo ore alias prpligato additus paulum aqua aecrefeat quod maxime coacftu e fummo fluit.Addit exeptu addito fale oxygalla uocat.Reliq decoquunt in ollis:Ibi quod fupnatat butyrum e: oleofum natura:quo magis intus refpuit boc pronatius ludicat.Pluribuscopofitioibus mifcet iueteratu.Natura cius adrigere:mollirc:replere:purgare:oxigalla fit amp;nbsp;alio modo acido lacte addito i rcces quod dû aceffit utilissimum eft ftomaebo: effectus dicemus fuis locis.

Roxima in Comunibus adipis laus eft:fcd maxiefuillo Apudantiquos etiam religiofius erat certe nouç nuptç itrantes etianû folemnc habet: potes eo attingere. Inuetcrafduobus modis aut cu fale: aut fincerus tato utilior:quanto uctutior.

Xungi a autc grpei etiam appellaucre iam in uoluminibus fuis Neq; et occulta uiriu ratio:quoniaid aial berba^ caufa radicibus uefcaf.Itaq: etiaifio inumeri ufus: gobrem no de alia loquemur fue multo eticacior et fpmia amp;nbsp;quç nd pcperit multo ucro prçtantior in apris ct:Vfus igifaxungic ad emollienda excalefacicda difcutié da purgandaq iMedico?^alig admixto anferis adipe: tauro:ycq; feuo amp;nbsp;ifopo ad poda' gras uti lubct.Si uero pmanamp;dolor cuccra myrto refina pice fincera Axügia incdctquot; ambutis uel niuc pnioibus autc cum bordei cinerc amp;nbsp;galla pari modo prodet amp;nbsp;có' frigatis mcbris itine^qi latitudines amp;nbsp;fatigatioes Icuat. Ad tutim ueterem recens decogtur qdrantis podere in uini cyatis tribus addito mclle.Vetus etiaptyfis pillu' lis fumpta fanatquot;qupfic falc luctcrata et omnino cni no nifiad ea quppurganda fint aut qup no fint exulcerata falfa petitur.Quida quadrates axugip amp;nbsp;mulfi in uini cya' tis tribus decoquutcotra ptyfim:quartoq;die picc ligda i ouo fumi lubct circuligatis lateribus amp;nbsp;pedtoribus amp;nbsp;fcapuli coi^ g ptyfim fentiut.Tantaq; uis e ut genibus etia adalligata redeat in os faporeaq; expuere uidcantquot;efu qup no pcperit Aptitime ututquot; ad cutem mulieres contra fcabicuero qucuis admixto lumetoy: feuop parte tertia amp;nbsp;pice pariter fufferuefacftis. Sincera partus in abortu uergentes nutrit in utc^ collini

ocr page 565

modo fubdita.Cicitrices concolores facit cerufa admixta uel argenti fpuma.Atcum fulpbure unguiû fcabritias emcdat.Medet amp;nbsp;capillo flucti amp;nbsp;ulceribus in capite mu lictum cû gallç parte quarta amp;nbsp;ifumata pilis oculoi^ Dar amp;nbsp;ptyfics unciati cum uini ueteris emina dccodta:donec tres unciç c toto refidant.Aliq amp;nbsp;mellis cxiguüadiiciut Panos fanat illita cum calce.Ité furüculos duritiemq ; mammay:.Rupta amp;nbsp;cóuulfa amp;nbsp;fpafamta amp;nbsp;luxata fanat clauos amp;nbsp;rimas colliep uitia cum Elleboro albo parotidas ad-mixta falfamétaria faria e tefta quo genere proficit amp;nbsp;ad ftrumas pruritus amp;nbsp;papulas i baineis punctis tollit Alioqi etiam non modo podagricis prode admixto oleo uetere cotrito una farcopbago lapide amp;nbsp;Quiqucfolio tufo in uio uel cuin calce:ucl cu cincre facit amp;nbsp;peculiare emplaftru.lxxxv.podere fpumpargentep mixtis utiliffimum contra iflamatioes ulcei^adipe uerrino amp;nbsp;iungi putant Vtile qupep ferpant illinirc cu rcfina Antiq maxieaxibuf uebiculo? ^pugedis ad faciliore circuadiu rotatu utebiïude no' me Sicquoq i utile medicina eu illa ferrugié rota?: ad fedis uitia uirihtatis amp;nbsp;p fe axu' gia Et medici antiq maxié probabat reibus detradtä cxcptisq; ueis aq colefii fricabat crebro: decoquebat^ fidtili nouo fçpius turn demüafferuates Cóueit falfam magis mollire cxcalefacere difcuterc utilioréqi efTe uino lota Maffurius palma lupino adipi dediffe antiquos tradit Ideo nouas nuptas illo pungere polles folitas nc qd mali me dtcamcti ifcrregQu^ratio adipis cade in bis quç ruminat feui e aliis modis no mio' ris potentip. Perficitur omneexeptis ucnis aqua marina uel falfa lotum.Mox tamc pila tonfum afparfa maria crebro poftea coqtur donec abolcat.Omis odor mox affi/ duo fole ad cadore reducitquot; A renibus aute omne laudatiffimu cR. Si ucro uetus re/ uocetur ad cura liquefieri prius lubct. Mox frigida aq lauari fppius. Deinde liquc' faccre affufo uino godoratiffio. Eodeqimodo iterum ac fppius cogunt donec uirus cuanelcat.Multi priuat ific tauroy: leonum pantbera^t amp;nbsp;Caclo?cpiguia curari lubet ufus dicctquot; fuis locis.

Oinmunis amp;nbsp;ratio medullant ufus e.Ornes molliunt explet ficcantexcalcfaciut laudatiffiaceruina mox uitulina. Deide bircina amp;nbsp;capria.Curatur aute autunu recentes lotp ficcatpq; in umbra p cribru Dcinde liquatp per lintea exprimut ac repo/ nuntur in fidlili locis frigidis .Inter omia autem Comunia animaliu prpRantiffimu meffeétu fel. Eft eni uis cius excalefacere mordere femdere extrabere difcutcre.Mi/ noi ; aialiu fubtilius iteHigitquot;. Et ideo ad oculo^ cmcdicamcta utilius exiRiatur.Tau/ rino prpcipua potétia etia in pre pellibus colore aureo ducédis. Omne aute curatquot; reces praeligato ore lino crafTodemiGum in feruéteaqua fcmi bora:mox ficcatu fine foie: atq; in melleconditu.Damnat eqnu tatumitcr uenena Idco Hamini facro cquin tan' gere non licamp; cum Romae publicis facris equus etiam imoletur.

Vin amp;nbsp;fanguis eoru Riptica ui bét.Item equate prpterq uirginü eroditemargia ulcerat. Taurinus qdc recens inter uencä eft: excepta egyra Ibi enim facerdos terrae uaticinatur fanguine bibit prius q defendat i fpecus.Tantu poteft fcypbatia illa de q loqmur ut aliquado religioé uel loco fiat.Drufus Tribunus plcbis tradit Caprinu bibiffe cum pallore amp;Inuidia ueneni fibi dari ifimulare.Q.Cepioné inimicu uellet Hirco?c fanguini tata uis cft ut ferramentoru fubtilitas no aliter iduretquot; aut fcabritia polliatur uebemetiusq; g lina.Non igitur amp;nbsp;fanguis aialium comuui adiici poteft. Et ideo fuis qupqi dicetur cffecftibus. Digeremus eni i mala fingula ufus plurimuin cotra ferpetes.Exitio bis ede ceruos neo ignorât ut fi qup funt extracte caucrnis ma/ dant.Nec ucro ipfi (pirantefq; tantu aduerfant :fcd mébratl fugari eos quoqi nidore Cornu co?t fi uratur dicftu c ac dc fummo gutture uftis offibus cogregari dicuntur, pcllcs ciufdc animalis fubftratp fecuros prpftat ab eo mptu fomnos Coagulu exaceto potu ab icftu:amp; fi omnino tractu fit eo die no ferit Scrpcs:tcftcs quocpiuetcrati ei uel genitale eius maris falutaritcr datquot; in uio.Item ucrines q cétipclioés uocantur fugiut

ocr page 566

amp; omnino dente cerui babétes aut medulla puntlos fcuouc cerui ta da aut uituli. Sumis autem remediis profertur binuli coagulum in matris utero ut indicauimus Sanguie ceruino fi una uratur dracotion amp;nbsp;cunelago amp;nbsp;ancbufa Ictifci ligno cotrabi ferpentes tradunt diffipari deinde fi fangicdctrado adiciatur pirct^.Inucio apudaw dores grçcosanimal ceruo minus amp;nbsp;pilo dente fimile:quodopbion uocat'.Sardinia tantu ferre folitam boe intcrefTc arbitror Et ideo medicias ex eo omitto.

Pri quoqi Cerebru contra eos laudatur cum fanguie.Iecur eciam inueteratum potumcum ruta amp;uino.Item adeps cu meile refinaq;Similiq;modo uerrinu lecur exeptis duptaxat fibris quattuorobolo^ podere uel cercbru in uio potu. Caprarum cornu uel pilis accenfis fugari ferpetes dicunt.Cincreq;e cornu potum uel illitu cotra idus ualere.Itc ladis bauftus cu uua aminea uel urinç cu aceto fcillino. Cafeu capri num cu origano impoitum:uel feuum cum cera Milia praeterea remedio ex eo aiali demoftranfficut apparebit: quodegdem miror cum febri negetur carere Amplior potetia feris eiufdem generis quod numcrofiffimu effe diximus. Alia uero cx bircis Democritus etianum effedus augamp; cius qui fingularis natus fit fimo quoqi capra:^ in accto decodo amp;nbsp;illini idus ferpetium placamp; amp;nbsp;recctis Cinis in uino atq; in totum difficilius fe recolligctes a (erpcntiu idu in caprilibus optie cóualefcunt:at qui cffica cius uolunt mederi occiff caprp aluu dineda cum fimo itus repto illigat: alu carnem recentem. Edore pilos fuffiut eodcq; nidore fugat ferpetes ututquot; amp;nbsp;pelle eo^ recetc ad plagas carne amp;nbsp;fimo equi iagro pafli.

Oagulo leporis exaceto cotra fcorpione amp;nbsp;mure araneum Aiuntque no feriri leporis coagulo pundos:pcrcuffis a fcorpioe fimus caprç efficacius cum aceto decodus auxiliatquot; lardum uis qi decodi potu bis^qui buprpfli bauferint.Qui etiam fi quis afino i aure peufTum a fcorpione fe dicat tranfire malum protinus tradutuenca taqiomi a accefo eius pulmone fugere Eo fimo uituli fuffiri peuffus a fcorpioe pde.

Anis rabiofi morfu fida uulnera circucidut ad uiuas ufq; partes /Quida carné uituli admonet amp;nbsp;ius ex eode carnis decodp dant potui:autaxungia cum calce tritam birci iccurc ipofito ne tentari qdcaquç moetu affirmat.Laudant amp;nbsp;caprae fimum ex uino illitum:aut meile amp;nbsp;Cuculi amp;nbsp;hirundinis decodum amp;nbsp;potum.

D reliquos beftiai ^morfus caprinum cafeum ficcum cu origano imponunt amp;nbsp;bibi iubet. Ad hornis morfus carné bubulam décoda efficacius uituli fi no ategntu dié foluant.Veneficiis roflru lupi refiftere lueteratu aiunt ob idq; uilla^ portis prrfi gunt. Nos ide proflare amp;nbsp;pellis e ceruice folida manica exiflimaf. Quippe tanta uis effe animalis prêterea ut retulimus amp;nbsp;ueftigia eius calcata equis afferut torpore his g argentum uiuunt biberint lardu remedio eft. Afinino lade poto uenena reflringut peculiariter fi hiufeyamu potu fit:aut uifcum:aut cicuta:aut lepus marinuslautopo' carpatum:aut carice:autdoricinum:amp; fi coagulum alicui nocuerit.Nain id quoque uenenu e in prima ladis coagulatioe Multos eius amp;nbsp;alios ufus diceus.Sed memiffe oportebit recenti utédum:autnó multu poRea tepefado.Nullum cni celerius cuane fcit. Offa quoq iafini cofrada amp;nbsp;décoda contra leporis marini uenenu dantquot;. Omia eadé onagris efficatiora.De equiferis no fcripferût grçci:quoniâ tcrrpillf no gigne/ bant. Ve^tamé fortiora eadé omnia q in egs itelligi debeant lade equio uenena le' poris marini amp;nbsp;toxica expugnant'. Nec uros aut bifontcs grçci in cxperim étis habét qq Indie filuis re fertis:taméeadem cfficaciora Omnia ex bis credi par eft:fic quoque lade bubulo eunda uenena expugnari tradunt maxime fupradiàa Et fi ephemeri impadu fit aut fi cantarides dat puomitioneomia egeri fic amp;nbsp;caprino iure catarides Contra ea uero quae exulceratioc enecant uitulinû feu bubulu auxiliatur.Nam cotra

ocr page 567

fanguisfugas potas Butirum remedio eft cum aceto ferro calefacto Quod amp;nbsp;per fe proaeft cotra uenena Nam f i oleum no fit eius uice reprpfcntat.Multipedu morfus cum meile fanat.omnia fifami iure poto uenea fupradicfta expugnari putant priuati uero aconita amp;nbsp;cicutas Itéq; uitulîo feuo.Caprinus cafeus reces bis g uifcum biberit: lac uero cotra cantaridas remedio é amp;nbsp;cotra epymeri potu nimiauina Sanguis capri/ nus decoctus cum medulla cotra toxica uenca fumitbedmus cotra reliq.Coagulum bcdi cotra uifcum amp;nbsp;cameleoné album fanguinéq; amp;nbsp;taurinum cotraqué amp;nbsp;Icporis coagulum é ex aceto Cotra paftinacam uero amp;nbsp;omniu marino^ic^us uel morfus coa gulum Icporis uel bcdi uel agni dragmae podere ex uió leporis coagulu cotra uenca additur antidotis papilio quoqi lucerna^ luminibus aduolis inter molla medicamé ta nucrat bic cótrariu cft Iccur caprinu ficut fel ucncficiis cx muftela ruftico^ faólis

Inc deinde reuertemur ad genera morbos capilli dcfluuia urfinus adcps mixto ladano amp;nbsp;byantbo cotinamp; allopetiasq; emédat amp;nbsp;raritate fupcrcilioi ^ cum fungis lu' cerna^ ac fuliginequç eft in roftris earum prurigini cum uino prodeft.Ad banc amp;nbsp;Cornu ceruinu e uino: ut q3n6 tedium aliis cius capillis increfeat. Ite tel caprinu cu Creta ciinolia amp;nbsp;aceto fic ut paulum capilli capitis inarcfcat.Ite fel fcropbinu cu uria tauri Si uero uetus fit etia furfures adiec2o fulpbure emedat Cineres genitalis afini fpiffari capillum putat amp;nbsp;canitie uindicari fi rafis illiniatquot; pluboqi tritus cu oleo den^ fari amp;nbsp;afini pulli cu urina admifcentq; nardu faflidii gratia Allopetias felle taurio cu Fgyptio alumine tepefactas illiniut. Vlccra capitis manatia urina tauri efficaciter fa' nat. Itc bominis uetus cyclaminum adticiaf amp;nbsp;fulpbur Efficacius tame uitulinu fcl quocum aceto calefacto tolluntquot; amp;nbsp;lendes.Seuum uitulinum cum fale tritu capitis ulccribus utilissimu.Laudat' amp;nbsp;uulpium adeps:fcd prçcipue fel amp;nbsp;fimum cu finapi pari modo illitum Caprini cornu farina uel cinis magiscp bircini addito nitro amp;nbsp;ta' marici femie amp;nbsp;butyro olcoq; prius capite rafo mire continet ita tluete capillum ficut amp;nbsp;carnis.Cinere ex oleo illito fupercilia nigrefeut lacte caprino ledes tolli tradut ho cum mella allopetias expleri.Ite ungula?^ Cinis cum pice flucte capillum continet.

Eporinus Cinis cu oleo myrteo capitis dolores fedat. Itc aq pota qup de bouis aut afini potu rclicta fit.Et fi credimus uulpis mafculp genitale circumligatum.

Ornu ceruini Cinis illitus cx aceto : aut ex birino oculoy epiphoras easq; bubu lo feuo cu oleo cocto illiniut. Ccruini cornu Cinere fcabritias eode inungui mucrones ipfosefficaciorcs putat Lupi excremetis circumlini fuffufioes pdeft Cinerc eoi;; cum attico meile lungi obfcuritates.Ite felle urfino cpinictidas:adipe aprio cu rofa/ cco ungulpafininpcinis iunctus e fuo lacte Cicatrices oculo?: fanat amp;nbsp;albugics tollit Medulla bubula c dextro crure trita cu fuligine pilis amp;nbsp;palpebraru uitiis anguloruq; occurrit Calibis pari modo fuligo in boe ufu temperatquot; optime amp;nbsp;licbino papyraceo olcoq; fefamineo fuligine in nouo uafe pennis detcrfa efficaciffie tameeuulfos cober camp;ibi pilos felle tauri cum oui albugine colliria fiunt: aquaep diffoluta iunguntur per quatriduum Scuum uituli eu anferis adipe amp;nbsp;ocimi fucco genarum uitiis aptis/ simum eft.Eiufdem mcdullpcum pari podere cerç amp;nbsp;olei rofacci addito ouo duritie genaue illinitur calco molli caprino ipofito ex aq calida epipborp fedatquot;. Si tumor fit ex meile utrunep fero calido foucndu.Sicca lippitudo lumbulis fuum cxuffis ac con tritis amp;nbsp;impofitis tollitur.capras negant lippirc:quoni a easquafda bcrbas edut Item dorcadas amp;ob id fimuea^ccera circudatum noua luna dcuorare iubet:quoni a nodtu Fquequoq; cernat.Sanguine bircino fanari ulcerofos putat melatopafa grçcis dicftos caprp uero locincre in uib auftero decocto gdam in affati locicris fanie lungunt aut feile caprae carnesq? eas uefci amp;nbsp;du coquatur oculos uaporari bis prçcipuût. Id quoq;

ocr page 568

referrearbitratur fi rutili coloris fuerit. Volut amp;nbsp;oculos fuffiri locicre i ollis decocto meile Quidam 1affatu fel amp;nbsp;quidam caprinum plurimis modis affumut cu mcllc contra caligines cum ueratri candidi tcrtia parte Contra glaucomata cum uino cotra Cicatrices amp;nbsp;albugines amp;nbsp;caligines amp;nbsp;cirigenia amp;argenia Ad palpebras uero euulfo prius pilo cum fucco oleris ita ut ucftio inarefeat Cotra ruptas tuniculas cu ladte mu iieris.Adomia inueterrata Fel efficacius putant nec abdicat. Fimum ex meile illitu epiphoras Contra qs dolores medullam.Ite pulmo leporis fcdat caliginem.Fel cum paffo caut mclle:lupino quocpadipe ucl medulla fuu fricari oculos cotra lippitudine prpcipiunt.Nam uulpinam linguam babetes in armilla lippituros negant.

Vrium dolori amp;uitiis medef urina apri in uitro feruata.Fel apri: uel fuis: uel bubulum cum olco citreo amp;nbsp;roGeeo pquis portioibus prpcipue uero taurinum cum porri fucco tepidu:uel cum meile fi fuppuramp; contraqiodore graue perfaepe fadtum malo citrino in ea parte cum lacfte muliei^ efficaciter fanat.Quida etiam grauiter au' res fic perluedas putant: alii cu fenedta ferpentiu amp;nbsp;aceto includunt lanaanteg aqua calida collutas.Et fi maior fitgrauitas auriu fel cum myrrha amp;nbsp;ruta in mali corio cxca Icfhdto ifundunt lardum quoqi pingue.Item fimus afini reces cui rofacco inftillatur omnia tepefacta. Vtilior equi (puma uel equini fimi recetis Cims cum rofacco fepu cum adipe anferinobutyrum recens uria caprç uel tauri calefacto uapore amp;p lagcnc collum fubeunte.Admifcent amp;nbsp;aceti tertiam parte amp;nbsp;aliquid myrrhç uituli qui non' dum herbam guftauerit. Fimu etiam mixto feile eiufde amp;nbsp;cutem quam relinquunt angues excalefacftis prius auribus. Lana aute medicamina icludunf prodefl amp;nbsp;fcuu uituli cum anferis adipe amp;nbsp;ocimi fucco eiufdem medulla admixto Cumino infufa. Virus uerrinum ex fcropha exceptum priusg terram attigat contra dolores auribus fradtis glutinum e naturis uitulorum facftum amp;nbsp;in aqua liquatum aliif uitiis adeps uulpium Item fel caprinum cum tofaceo tepido aut porri fucco :aut fi rupta fintaliq ibi e lacfte mulieris Si grauitas audiendiFelbubulum cum urina caprae ucl birci In quocunque autem ufu putant hçc efficatiora in Cornu caprino per dics.xx.ifumata laudant amp;nbsp;coagulum leporis tertia denarii parte dimidiaq; Gero ppnu in aminco mo Parotidas urfinus adeps coprimit pari pondere cerae amp;nbsp;taurini feui:adduutquidam hippociflidc amp;nbsp;per fc butyrum illinitum fi prius foueantur foeni grpei decocfti fucco efficacius cum ftichao.Profunt amp;nbsp;uulpium tefles amp;nbsp;taurinus fanguis aridus tritus. Vrina caprp calefacta iftillata auribus fimum eiufdem cum axungia illitum.

Entes mobiles confirmât ccruini curnu cinis doloresque eorum mitigat fiue infricentur:fiue colluantur.Quidam efficaciorem ad omnes eofdem ufus crudi cor/ nu farinam arbitrantur dentifricia utroq; modo fiunt.Magnum remedium eft amp;lu porum capitis Cinercm.Certum efl in excrementis eorum plerunque Inueniri offa haec adalligata eundem habent effectum.Item leporina coagula per aurem infufa co tra dolores amp;nbsp;capitis eorum cinis dentifricium cfladiecftoq ; nardo mulcet grauem olentiam oris.Aliqui murinorum capitum Cinerem mifcuiffe malunt.Repetituri latere leporis os acui fimile hoc fcarificari dentes in dolore fuadent.Talus bubulus acccnfus cos qui lambant cum dolore admotus confirmât.Eiufdem cinis cu myrrha dentifricium efl Offaquoqueex ungulis fuum combufla eundem ufum praebent. Itcm offa ex acetabulis pernarum circa que coxendices uertuntur lifde fanaridemiffis in fauces lumentorum ucrminationes notuin eff: fed amp;nbsp;corruptos detes confirmari Afinino quoque lacfte pcrcuffu uexatos. Aut dentium eiufdem Cinere.Item liene equi cum oleo infufo per aurem.Eftautem hoc non hippomanes alioquin noxium omitto:fed in equorum genibus ac fupcr angulas.Prpterea in cordeequorum inueit os dentibus caninis maximis fimile: hoc facrificari dolore:autexopto dente mortui

ocr page 569

equi maxillis admoueri eius qui doleatdcmonftrat: equaru uirus a coitu in licbinis accenfum Anaxilaus prodidit equinorum capitum uafis repraefentari monftrifica. Similiter ex afinis.Nam hippomanes tatas in uencficio uires habamp; ut afFufum pris mixture cor effigie equae olympiac ad motus mares equos ad rabie coitus agat.Me' detur dentibus amp;nbsp;fabrile glutinum in aqua decoctum illitumqi amp;nbsp;mox paulo derra/ (ftum.Ita ut confeffim colluantur uino:in quo decodi funtcortices mali punici dul' cis.Efficax habetur amp;nbsp;caprino lacte collui dentes:uel felle taurino.Talorum caprp rc' ccntium Cinis dentifricio placamp; amp;omium fcrcjuillaticoy qdrupedu ne fppius cade dicantur.

Vtem in facie erugari amp;nbsp;tenerefeere amp;nbsp;candorem cuftodiri ladle afinino putant

Notumque é qualda quottidie.dcc.cuftodito numero fouere Popeia hoc uxor Neronis principis inflituit balneorum quoq; fic folio temperas afinorum gregibus ob hoc cam comitantibus. Impetus pituitae i fhcie butyro illito tolluntur efficacius cum ccrufa.Sincero uero ea uitia qup ferpunt infuper ipofita farina ordcacca. Vlcera membrana in facie partu bouis madida friuolum licamp; uideatur.Non tamcomitte/ dum propterdefideria mulierum Talum candidi luuenci.xl.diebus nodlibusque donec refbluatur in liquorem decoctum amp;nbsp;illitum linteolo candorem cutisq; eruga' tionem praeflare.Fimo taurino malas rubefcere aiunt non ut Crocodilicam melius illinitfed foueri frigidc amp;nbsp;ante amp;nbsp;poftea lubent reflas amp;nbsp;eque decolore faciut cutem \ fimus ultuli cum oleo amp;nbsp;gummi manu fubadlo emendat. Vlcera oris ac rimas fenu ultuli ucl bouis cum adipe anferis amp;nbsp;ocimi fucco .Efl amp;nbsp;alia mixtura feno uituli cum medulla cerui amp;nbsp;albae fpinp foliis una tritis.Idem prfflat amp;nbsp;medulla cum refina:uel fi uaccina fit. Ius e carne uaccina lichena oris prçflantissime uincit.Glutinum fadtu e genitalibus uitulorum liquatum aceto cum fulphure uiuo ramo ficulneo pmixtu ita ut in bis die reces illimatur.Item lepras ex melle amp;nbsp;aceto decoeftum: quas amp;nbsp;lecur birci calidum illinitum tollit ficut clephantiafim fei caprinum etiamnum lepras ac furfures tauri uel addito uitro urina afini circa canis ortum maculas in facie putrisq; per fefe aqua infra dium euitatisq; fblibus ac uentis pofldetradla Cutcm.Similis cf' fedlus taurino uitulinoue felle cum fcmine cuniale cinere e Cornu ceruino. Si cani/ cula ex oriente comburatur afinino fcuo cicatricibus a lichene leprisq; maxime color redditur.hirci fel lentigines tollit admixto cafeo amp;nbsp;uiuo fulphure fpongç Cinerc ut mdlis fit craflitudo.Aliqui inuetcrato feile uti maluerant mixtis calidis furfuribus podere oboli unius.iiii.q; mellis prius defricatis maculis efficax eiufde amp;nbsp;feuu me' lantio et fulphure amp;nbsp;Iridc.

Abrorum fciffuris cum adipe anfcrino ac medulla ceruina rcfinaqiamp;calcc In/ ucnio apud audlorcs his qui létiginé habebat negari magice facrihcioi/:ufum

Adlc caprino aut bubulo tonfillae amp;nbsp;arteriae exuiceratp lauari iubcntur garga, rizatur tcpidum ut eft expreffum aut calefadlum caprinum utilius cum malua de/ codlum amp;nbsp;fale exiguo lingua exulcerationi amp;nbsp;arteriarum prodefl.Ius omafi gargari/ zatur Tonfillis aute priuatim renes uulpium aridicum melle triti illitiqiAnginp fel caprinum ucl taurinum cum meile iecur mellis ex aqua.Oris grauitatem ulceraque butyru emendat Spina aliud ue quid faucibus adherens fellis extrifecus fimo pfrica tis aut reddi:aut dilabi tradut.

Trumas difcutit fel aprinum uel bubulum tepidum illitum.Nam coagulum leporis e uino in linteolo exulceratis dumtaxat imponitur. Difcutit amp;nbsp;ungulp afini ucl equi Cinis ex oleo aqua illitus amp;nbsp;urina calefadla amp;nbsp;bouis ungulae Cinis ex aqua fimus quoq; feruens ex aceto. Item feuu caprinu cum calce aut fimus cx aceto decodlus:teflesq ; uulpini profunt amp;nbsp;fapo galliarum hoc inuentu rutilandis capillis ex fcuo ac Cincre. Optimus fragino et caprino duobus modis fpifTus ac liquidus.

ocr page 570

Vtcrcpapud germanos maiore in ufu uiris q fpminis

Eruicum dolores butyro aut adipe urfino perfricentur rigores bubulo feuoque ftrumis prodcft.Cum oleo dolorem iflexibilem que epiflotonon uocatur Leuatur urina caprç auribusinfufaaut fimum cum bulbis illitum ungues cotufos fcl cuius' cuqianimalis circum ligatum ptcrigia digitoru. Fcl tauri aridu aqua calida didolutu Quidam adiiciunt sulpbur amp;nbsp;alumen pari pondere omnium.

Vffim-iecur lupinum ex ui6 tepido fanat Vrfmu fel admixto felle aut Cornu bubuli fummis partibus Cinis uel faliup quatriduo pota Commori tradut. Pulmo ceruinus cum galla fubarefacftus in fumo.Deinde tufus ex meile quottidiano clig' mate efficacior ad id binuli ceruorum generis fanguincm expuentes Ceruini cornu cinis coagulum leporis tertia parte denarii nardi cum terra famia amp;nbsp;uino myrteo pO' tum Sanat ciufdem fimi Cinis in uino uelperi potus nodlurnas tudes pili quoqle' poris fuffiti extrabunt ex pulmonibus difficiles excreationes prurulentas autcexul/ ccrationis pectoris pulmonisque amp;a pulmone grauem olentiam halitus butyrum efficacissime luuat cum pari modo mellis attici decoctum donec ruffefeat amp;nbsp;matu/ tinis fumptum ad menfuram lingulae.Quidam pro mellc laricis rcfina addere ma luerunt. Si Gnguis reiiciatur efficacem tradut bubulum fanguinem modice amp;nbsp;cum aceto fumptum Nam amp;nbsp;de taurino credere temerarium ed: fed glutinum taurinum tribus obolis cum aqua calida bibitur in uetere fanguinis excreatione

Tomaebum exulceratum lacftis afinini reficit.Item bubuli:Rofiones eius caro bubula admixto aceto amp;nbsp;uino codta Reumatifmos Cornu ceruini.Sanguinis excrc/ ationcs bedinus fanguisquot;reces ad cyatos ternos cu aceto acri pari modo ferués potus Coagulû tertia ptc ex aceto potu.

Ocineris dolores lupi iecuraridu ex mulfo afini lecur aridum cum pctrofelini partibus duobus ac nucibus tribus ac meile tritum amp;nbsp;in cibo fumptum.

Anguis hircinus cibo aptatus fufpiriofis ante omnia efficax cd. potus equife' ro?^fanguinis proxime lacftis afinini tepidi bulbis dccotti ita ut ferum ex eo bibatur addito in tres eminas cyato nadurtii albi pfufi aqua:deinde meile diluti.lecur quoqi uulpium aut pulmo in uino nigro:aut fel urfinu in aqua laxat meatus fpirandi.

Vmboru dolores amp;nbsp;quaccunque alia mollire opus fit urfinas adipe perfricari Conuenit Cinerc aprini aut fuilli fimi inueterati afpergi potioi uini Afferunt amp;nbsp;ma gi fua commenta primum omnium rabiem bircoy fi mulccatur barba mitigari.Ea^ dem prpcif ano abirc eos in alienu gregem buic admifccnt fimum caprinum amp;nbsp;fub/ dito linteolo undto caua manu quantum capi poffit feruens fuftineri iubent Ita ut fi Icua pars doleat.bçc medicina in dextra manu fiat aut contrario: fimum quoqudcü ufum acus çreac perunctis tolli iubent.Modus eflcurationifdonec uapor ad lubos fentiatur peruenire:poflca uero manu porro tufo illiniunt.Item lubos ipo fimo cum meile fuadentq; eodem dolore amp;nbsp;telles leporis deuorare ifcbiaticis fimum bubulu iponutexcalefadlu trifolii cinere feructi i renu dolore leporis crudos deuorari lubet aut certe coctos ita ne dcte cotingat uétris qdedolore tetari negat talu leporis babetes

lenem fedat fel apri uel fuis potum:uel ceruini corni Cinis in aceto. Efficacis/ sime autem inueteratus lien afini ita ut in triduo fentiatquot; utilitas afini cu pulli fimu quod primum edidit polea uocant Sirii dant in aceto mulfo.Datquot; amp;nbsp;equi lingua in ueterata ex uino praesentaneo medicamento ut didiciffe fe ex barbaris Celius bion

ocr page 571

tradidit amp;nbsp;lien bubulus fimil i modo recens autem affus uel elixus in cibo In ueffica quoque bouts.Alii capita.xx.tufa eu aceti fcxtarioiponufad lienis dolorcm.Eadem ex caufaemi lienem uituli quanti iudicatus fit lubent magi nulla pretii cunctatione: quoniam boc quoqireligiofe pertineat diuifumq; per longitudinem annectit unice utrinq; amp;iducnt c pati decidercad pedes:deidccollcctu arefacere in ubra cum boc fiat fimul refidere liene egri uitiatum libcrarique eum morbo dicitur prodeft amp;nbsp;pulmo uulpiumcinere ficcatus atque in aqua potus Itcm lien impofitus.

Luum fiflit ceruinus fanguis.Itcm cornu Cinis lecur aprinum ex uio potum citra falem recensqi Item aGum lutllum uel bircinu decoctu ad quintam Eminam i uio coagulu leporis i ufo Ciccris magnitudine aut fi fcbris fit ex aqua:aliqui amp;nbsp;galla adiiciunt.Alii per fe leporis fanguie contenti funtamp; lacte cocto cquini fimi Cinis inaqua potus taurini cornus uctcris e parte lam Cinis infparfus potioni aqup.San/ guis bircinus in carbone decoctus cornu caprinum cu fuo pilo decoctu fucco e poto. Coagulu equi amp;nbsp;(anguis caprinus uel medulla uel lecur Aluum foluit fel lupi cum claterio umbilico illigatum uel lactis equini potus. Item caprini cum fale amp;nbsp;meile. Caprae fel cum cyclaminis fucco amp;alumins modico Aliqui amp;nbsp;uitrum amp;nbsp;aquam ad' lecdle malunt.Fel tauri cum abfcyntbio tritum ac fubditum paftillo butyrum largi/ US fumptum cpliacis amp;nbsp;diffentericis medeC.lecur naccinum cornu ccruini Cinis tri bus digitis captus in potioneaquf coagulum leporis (ubactu in pane Si nero (an' guinem detrahunt in polenta Aprini ucl fuilli uel leporini fimi Cinis infparfus po tioni tcpidç uini uituli quoqi fuis uulgaritcr dati inter auxilia cpliacoru amp;nbsp;diffcnteri' eorum tradunt lactis alimni potus utilior addito meile nec minus Efficax fimi cinis ex uino utriq; uitio. Ite polea fupradictaequi coagulum quod aliqui bippacem uocant etiam fi fanguincm detrahant uel hmi Cinis dentiuque ciufde tufoy farina falutaris amp;nbsp;bubuli lactis decocti potus diflintericis addi mellis exiguum prgcipiunt Et fi tormina fint cornu ceruini cincrcm aut fel taurinu cumino mixtu amp;nbsp;cucurbitae carnes umbilico imponere. Cafcus recens uaccinus immittitur ad utruqi uitiu.Item buty^ cminis.iiii.cu rcfinptbcrcbyntip fextäte aut eu maluadccocta:aut tofaceo.Datquot; amp;nbsp;feuum ûitulinum aut bubulum.Îtc medulla amp;nbsp;coquuntquot; eu farina amp;nbsp;cera exiguoq; oleo ut forberi poffit medulla amp;nbsp;in pane fubigitur lac caprinum ad dimidias partes decoctu Si fint SC tormina additur protropu.Torminibus fatis effe remedii i Icporis coagulo poto e uino tepido ucl femel arbitrantquot;: aliqui cautiores ex fanguine caprio cum farina ordeacca amp;nbsp;rcfina uentrem illiniunt. Ad omnes epipboras uentris illini cafeum' molle fuadcnt.V etere aute in farina tritum cpliacis amp;nbsp;diffcntericis dari cyato cafei in cyatis tribus uini.Sanguis caprinus decoctus cu medulla dysentericis: ^cur affum caprae cpliacis fubuenit:magis qi etiam birci in uino auftero decoctum potuqi ucl ex oleo myrteo umbilico ipoGtum.Quida decoquunt a tribus fextariis aquae ad eminam addita ruta.Vtuntquot; amp;nbsp;liene ado caprp birciue amp;nbsp;fcuo birci in pane qui ciere decoctus fit caprç a renibus maxime ut per fe hauriantur protinusq ; modice frigida forberi lubent.Aliqui amp;nbsp;in aq decoctum feuum admixta polenta amp;nbsp;Cimino amp;nbsp;ane' to aceto qrHhniunt amp;nbsp;uentre cfliacis fimo cum mellc decocto.Vtuntquot; ad utrunque uitium amp;nbsp;coagulum bcdi uino myrteo magnitudie fabae poto amp;nbsp;fanguine ciufdcm in cibum formato quem fanguiniculum uocant.Infundunt dySentericis glutinum taurinu aq calida rcfolutuiflatiocs difcutit.Vitulinus fius in uio decoctus Coagulu ceruoiycdeoctu cu icte betaqiatq; ita Î cibo fuptu leporis pilo^ Cinis cu mellc decocto lactis caprini potus decoctus cum malua exiguo fale addito fi amp;nbsp;coagulum addatur maioribus emoluinetis fiet.Eadem uis eff etiam amp;nbsp;in feuo caprino in forbitioc aliq uti fi protinus hauriatquot; frigida aqua Item focminini hcdi cinis rupta intedina farcire mire traditur.Fimum Icporis cum mellc decoctum amp;nbsp;quottidie fabae magnitudine

ocr page 572

fumptum ita ut deploratos fanauerintdaudät amp;nbsp;caprini capitis eu fuis pilis decoeftu fiiccû tenefmos.i. crebra amp;nbsp;fanis uolutas egcredi tollitquot;poto ladtc afinino: Ite bubulo

Incarum genera pellit Ceruini cornus ciuis potufque in excrementis lupi dixi mus Inueniri ofla fi terram non attingetint cbolo incdenf adaligata bracbio. Polea quoque fupradidta magnopere prodcfl decocta in Gpa.Item fuilli fimi fari/ na addito Cumino in aqua rutae decocto cornu ccruini teneri cinis cocleis apbryca nis cum tefla fua tufis mixtus in uini potione.

Efficç calculorumqicrutiatibus auxiliat urina apri amp;nbsp;ipfa ucffica pro cibo fupta; Efficacius fi prius fumo maceratur utrunq; uefficam elixam madi oportamp; amp;nbsp;a mu' licre fpminç fuis. Inueniûtur amp;nbsp;iiocincribus eoru lapillirant duritip lapillis fimiles Candida ficut in uulgari fue:quibus contritis atq^ potis tn uino pelli calculos aiunt Ipfi apro tam grams fua urina cR ut nifi egefta fuge non fufficiat:ac uclut deuicftus opprimatur. Exuri illa tradunt eos.leporis renes inueterati in uino poti calculos pellunt.In perna fuum articulosede diximus:quoru decoctum lus facit.Vrinputile afini renes inueterati tritiq;in uino mero dati uefficamedentur.Calculos expellunt lienes equini ex uino aut mulfo poti diebus.xl.prodeft amp;nbsp;ugulpequinp Cinis i uino aut aqua.Item fimum caprarum i mulfo efficacius filueflru.Pili quoq ; caprini cinis ucrendorum carbunculis Cerebrum apri uel fuis iaguifq; Vitia uero qup ex eadem parte ferpunt Iccur eorum maxime cobuflum luniperi ligno cum charta armenica fanat fimi Cinis uel bubulum cum alluminepgyptio ac myrrba ad craffitudinem m ellis fubacftum Infuper beta ex uino cocfta impofita Caro quoque manantia uero ulcera feuum cum meile uituli in uino decodlum fel caprinum cum meile rubiquc fucco:uel fi fcrpat fimum etiacum mcllcprodeffe dicunt:aut cum aceto amp;pfebuty^

Eftium tumor cum feuo uituli addito nitro cohibetur uel fimo eiufdem ex ace to decocto urinae incontinentiam cohibet ucffica aprina fiaffi mandatur. Vn' gularum apri uel fuis Cints potioni infparfus uefficae focminae fuis coinbufta ac pota. Item hedinus pulmo Cerebrum leporis in uino eiufdem tcRiculi tofti uel eoa' gialum cum anferino adipe in polenta.Renes afini in mero triti potiquc magis uer rini genitali Cinere poto ex uino dulci Démontrât urinam facere in canis cubiculo ac uerba adiiccre nc ipfc urinam faciat ut Canis in fuo cubiculo.Rurfus ciet urinam ucffica fuis fi terram non attigerit impofita pubi.

Edis uitiis prpclarc prodeft fel urfinum cum adipe. Quidam adiiciuntfpuma argenti:fubadium prodeft amp;nbsp;butyrum cum adipe anferino ac tofaceo:modum ipfae res ftatuunt ut fint illitu faciles. Praeclare medetur amp;nbsp;fcl taurinum in linteolis concerptis rimasquc perducitad Cicatricem.Inflationibus in ea parte feuum uituli maxime ab inguinibus cum ruta citeris uitiis medetur Sanguis caprinus cu poleta Item fel caprinum cum codilomatis per fc. Item fel lupinum ex uino.Panos amp;nbsp;apo ftemata i quacun que parte fanguis urfinus difcutit.Itcm taurinus aridus tritus:prç/ cipuum tamen remedium traditurin calculo onagri:quem dicunt cum interficiatur reddere urinam liquidiorem in initio: fed in terra fpiflantcm fe hic adalligatus fcori omnes impetus difcutit: omnique fuppuratione liberat. Efl autem rarus inuentu: nec ex omni onagro: fed celebrari remcdio prodefl urina afinina cum melanthio amp;nbsp;ungulae equine cum olco amp;nbsp;aqua illitus fanguis cqui precipueadmiflarii amp;nbsp;fanguis

ocr page 573

bubulus Itcmque fcl:Caro quo$eofdcm effectus babamp; calida impofita amp;nbsp;ungulae emis ex aqua aut meile. Vrina caprarum bircorumque carnes in aqua decoólae: aut fimus ex bis cum melle decocftus.FeIucrrinum urina fuum in lanaimpofita femora atteri adurique equitatu notum eft. Vtilissimum eft ad omnes inde caufas fpuma equi ex ore inguinibusque illinire.Inguina amp;nbsp;exulcerum caufaintumefcunt Reme dio funtcqui fetae tres totidem modis alligatae intra ulcus.

Odigris medetur urfinusadeps:taurinumque fcuum pari pondere amp;nbsp;cera ad' dunt Quidam bippocifliden amp;nbsp;gallam:alii bircinum praeferunt fcuum cum fimo caprae U. croco finapi cum caulibus hederae tritis acappcnditio uel flore Cu' cumeris filucftris.Itcm bouis fimum cum aceti fece.Magnificant amp;nbsp;uituli qui non' dum berbam guftaucrint fimum:aut per fc fanguincm tauri uulpem dcccdlam ui' uam donec oda tantum reftent lupumue uiuum oleo ccrati non inccdtum Scuum bircinum cum bclfinae parte aequa finapis tertia fimi caprini cincrcm cum axungia Quin amp;nbsp;Ifciaticos uri fub pollicibus pedum eo fimo feruente utilissime tradunt ar' ticulorumque uitiis fel urfinum utilissimum cdc amp;nbsp;pedes leporis adalligatos. Po' dagras quidam mitigari pede leporis uiuentis abfciflo fi quis fecum affidue babeat perniones urfinus adeps rimasque pedum omnes farcit efficacius alumine addito. Scuum caprinum dentium equi farina.Aprinum uel fuillum fel cum adipe pulmo impofitus amp;nbsp;fi fubtriti fint: contufi ucoffenfatione: Si uero adufti frigorc leporini pili cinis. Biufdcm pulmo contufus diffeeftus: aut pulmoni cinis folc adufta feuo afinino aptissimecurantur. Item bubulo cum rofacco clauos amp;nbsp;rimas callique uitia fimus apri uel fuis recens illitus: ac tertio die folutum fanat. Talorum cinis pul/ mo aprinus aut fuillus aut ccruinus attritus calciamentorum urina afini cum luto fuo illita clauos fcuum bubulum cum turis polline perniones uero corium combu' ftum: melius fi ex ucterc calciamento inuras e calccatu ex oleo. Croii caprini Cinis uaricum dolores fedat. Fimi uitulini Cinis cum lilii bulbis decoctis addito meile modico.Itemque omnia inflamata amp;nbsp;fuppurationes minantia Eadem res amp;nbsp;poda^ gricis prodcft.articulariis morbis e maribus praecipue uitulis.Articulorum attritis fel aprorum uel fuum linteo calcfadto impofitum uituli qui nondum berbam gufta uerit fimus.Item caprinus cum meile amp;nbsp;aceto decodtus.Vngues fcabros fcuum ui' tuli emendat.Item caprinum admixta fandaraca.Verrucas uero aufert fimi uitulini Cinis ex aceto afini urina elutum.

Omitiali morbo teftes urfinos ediffe prodcft uel aprinos bibiffc prodcftex la' diccquino:aut cx aqua. Item urinam aprinam ex aceto mulfo efficacius quae inaruerit ex ueffica fua.Dantur amp;nbsp;fuum tcfticuli Inueterati tritique in fuis latte prç cedente uini abftincntia amp;nbsp;fequente continuis diebus Dantur amp;nbsp;leporis fale cuftodi' ti pulmones cum turis tertia parte in uino albo per dies.xxx. Item coagula eiufdem afini cerebrum ex aqua mulfa infumatum prius infulfi femuncia per dies :ucl ungu' larum eius cinis coclearibus binis toto menfe potus. Item tcftcs fale affcruati amp;nbsp;in' fparfi potioni in afinarum maxime latte: uel ex aqua membrana partus earum prae cipuc fi marem pcperintolcfhtta accedente morbo Comitialium rcfiftit.Sunt qui e mare nigroque cor edendum cum pane fub diuo prima aut fecunda luna prccipiant Alii carnem: aliqui fanguincm aceto dilutum per dies.xl.bibendum. Quidam uri' nam equae ferrariae ex officinis mifcent.Eadcmque proportione amp;nbsp;limpbaticis me dentur.Comitialibus datur amp;nbsp;lattis equini potus licbenaequc in aceto mulfo bibcn dum Dantur amp;nbsp;carnes caprinae in rogo bominis toftac ut nolunt magi.Scuum cay: cum fclle taurino pari pondere decoctum amp;nbsp;in foliculo fellis reconditum ita ne ter'

ocr page 574

ram attingat. Potum ucro fublime ex aqua. Morbum ipfum depraebendit caprini cornus: ucl Ceruini udi nidor.

Ideratis urina pulli afinini nardo ad mixto per coninndtionc prodeffe dicitur.

Egio morbo cornus Ceruini cinis fan guis afinini pulli ex uino. Item fimus afinini pulli:quod primu cdidit a partu datus fabp magnitudie euino mcdct intra diem tertium eadem amp;nbsp;ex equino pullo fimilifque ais eft.

Racftis offibus prrfentaneum remedium maxillarum apri cinis uel fuis. Item lardum elixu atque Circumligatu mira celeritate folidat coftis quide fradtis laudatur unice caprinus fimus ex uino uctere aperit extrahit pcrfanat.

Ebres arcamp; ccruorum caro ut diximus cafquidem quae certo dierum numero redeunt oculis lupi dextri falfus adalligatulque fi credimus magis amp;nbsp;genus febrium quodampbemerinum uocant boc liberari tradut Si quis e uena auris afinini guttas (anguinis in duabus eminis aquae bauferit.

Varta nis magi excrementa felis cum digito bubonis adalligari iubent amp;nbsp;ne re' cedant non remoneri fepteno Circuitu.Quis boc quçfo inuenire potuit/qupeft ifta mixtura?Curdigitis bubonis potiffimum cledtus eft/Modeftiores iccur felis decre/ fccnte luna occifp inueteratum fale ex uino bibendum ateacceffiones quartanp dixere Idem magi fimi bubuli Cinere confparfb puerorum urina illiniunt digitos pedum manufque leporis cor adalligant.Coagulum ante acceffionem propinant. Datur amp;nbsp;cafeus caprinus recens cum mellc diligenter fero expreffo.

Elancolicis fimus uituli in uino decoctus rcmedio eft.

Etargicos excitat afini lien naribus illitus exheeto caprini cornus nidor aut pi' lorum lecur aprinum.Itaqueamp;uetcrnofis datur ptyficis.Medentur iccur lupi ex uino Maerp fuis foeminacberbis paftae lardum carnes afininaccrure fumptpboc genere maxime in acbaia curant id malum fimi quoque aridi: fed pabulo uiridi pa' fto bouis fimum barundines bauflum prodeffe tradunt bubuli Cornus mucrone exuftum duorum coclearum menfura addito mellc pillulis dcuoratis caprae feuo in pulte alicatia amp;nbsp;ptyfim amp;nbsp;tuffim fanari: uel recenti cum mulfo tepefadto ita ut uncia in cyatum addatquot; ruta eque ramo permifecatur. Non pauci tradunt lupi caprae feuo cyato amp;nbsp;lacftis pari menfura deploratum ptyficum conualuiffe certus auctor affirmat Sunt amp;qui fuum fimi cinerem profuiffe fcripfcrunt in paffo amp;nbsp;ccrui pulmonem maxime subulonis ficcatum infumo tritumque in uino.

Ydropicis auxiliatur urina aut ucfficaapri paulatim data in potus efficacius quae inaruerit cum ueffica fua:fimi taurini maxime:fed amp;nbsp;bubuli de armenti/ nis loquor quem bulbiton uocant. Cinis coclearium trium in mulfi emina: bouis foeminae amp;nbsp;mulieribus amp;nbsp;ex altero uiris c.xii.in uino quod ueluti myfterium occul tauerunt magi. Fimum uituli mafculi illitum fimi uitulini Cinis cum femine fta/ pbilini aequa portione ex uino Sanguis caprinus cum medulla efficaciorem putant bircorum utique fi lentifco pafcantur.

Gni facro urfinus adeps illinitur maxime qui eft ad renes uitulinus fimus recens uel bubulus cafeus caprinus ficcus cum porro.Ramenta pellis ceruinac

ocr page 575

defecta punicc ex aceto trita.Ruborem cum prurigine equi fpama: aut ungulae Ci nis cum butyro papulis nigris caprinus cafeus ficcus ex mellc amp;nbsp;aceto in balneis olco remoto puHulis fuilli fimi cinis aqua illitus ucl cornus ceruini cinis luxatis recens fimus aprinus ucl fuillus. Item uitulinus ucrris fpuma recens cum aceto fimus ea' prinuscum meile bubula caro impofita tumorem fanat fimus fuillus fub tefla cale' facftus tritusquc cum oleo duritias corporum omnes tollit optime. Adeps e lupis il litus in bis quae rumpere opus cft plurimum proficit.Fimus bubulus in Cincre ea' lefidhusaut caprinus in uio uel aceto decoctus.In furunculis feuum bubulum cum fale: aut fi dolor eft intincftum oleo liqucfadtum fine (ale. Simil i modo caprinum. In ambudis proded urfinus adeps cum lilii radicibus. Aprinus aut fuillus fimus inueteratus fetarum ex bis amp;nbsp;penicellis tccftoriis cinis cum adipe tritus. Tali bubuli Cinis cum cera amp;nbsp;medulla ceruina.Fel tauri fimus leporis:fed caprarum fimus fine cicatrice fanari dicitur.Glutinum praeftantissimum fit ex auribus taurorum amp;nbsp;geni talibus:ncc quicqefficacius prodeflambudis.Sed adulteratur nibil equç quibus uis pellibus inueteratis calciam entisque etiam decoctis. Rbodiacum fidelissimum eoqj picftores amp;nbsp;medici utuntur Id quoqi quo candidius probatius nigrum amp;nbsp;lignofum damnatur.

Eruorum doloribus fimum caprinum decoctum in aceto cum mellc utilissi/ mum putant: uel putrefeente neruo fpafmata amp;nbsp;percuffu uiciata fimo aprino curant uere colledto amp;nbsp;arefacfto : fic amp;nbsp;quadrigas agentes tractos rotaue uulneratos : amp;nbsp;quoquo modo fanguinc contufb:uel fi recens illiniatur.Sunt qui id coxiffe in ace' to utilius putent: quin etiam impofito farinam earn ruptis conuulfisque amp;nbsp;euerfos ex aceto falutarem promittant.Reuerentiores cinerem cius ex aqua bibunt. Ferunt que Neronem principem bac potione recreari folitum cum fit quoque fetigario ap' probare uellet proximam fuillo fimo uim putant.

Anguinem fiflit coagulum Ceruinum ex aceto. Item leporis huius quidem amp;nbsp;pilorum Cinis Item cx fimo afinino Cinis amp;nbsp;pilorum quidcm cinis illitus efficacior uis e maribus aceto admixto amp;in lana ad omne profluuium impofito.Si' militer cx egno capite amp;nbsp;feminu aut fimi uitulo^ cinis illitus ex aceto Itc caprini cor' nus uel fimiex aceto birciniucro iocieris diffccfti faies efficacior amp;nbsp;cinis utriu(q;cx ui no potus: ucl naribus ex aceto illitus bircini quoqi utris uiuarii dutaxatcinis cu pari podere refinequo genere fiflitur fanguis amp;nbsp;uulnus glutinatur bcdinum quoque coa gulum cx aceto amp;nbsp;focminum eius combufforum cinis fimilitcr pellere traduntur.

Lccra fanat in tibiis cruribusque adeps urfinus admixta rubrica: quae ucro fer punt fel aprinum cum refina amp;nbsp;cerufa.Maxillarum apri ucl fuum Cinis fimu fuum illitum ficcum.Item caprinum ex aceto fufFeruefadtum.Caetera purgantur amp;nbsp;explentur butyro cornus ccruini cinerc ucl medulla ccrui fellc taurino:aut fimo apri no oleo aut bircino. Fimus recens fuum uel inucterati farina illinitur. Vulneribus ferro factis pbagadenis amp;nbsp;fidulis immittuntur fcl tauri cum fucco porri: aut ladc mulicrum ucl fanguis aridus cum cotiledone berba Carcinomata curat coagulum le poris cum pari pondere capparis afperfum uino cancrcnas urfinum fel penna illitu afim ungularum Cinis ca quç fcrpunt ulcera infperfus fanguis equi arrodit carnes ftiptica ui.Item equinum inucterati fauilla.Ea ucro quae phagadena uocant mulie rum genere corii bubuli cinis cum meile caro uituli recentia uulncra non patitur in^ tumefeere. Fimus bubulus cum mclle feminum uituli cinis Sordida ulcera amp;nbsp;quae cacobete uocant ladle mulieris fanant Recentes plagas ferro illatas glutinum tauri/ num liquefadlum tertio die folutas.Cafeus caprinus ficcus ex aceto ac mellc purgat

ocr page 576

ulcera.Quae uero ferpunt cobibamp; feuum cum ccra.Item addita pice ac fulphurc per curat. Similiter perficit ad cacobete bcdi feminum cinis e ladle mulieris amp;nbsp;aduerfus carbunculos fuis foeminae cerebrum toftum illitumque.

Cabiem bominis afininae mcdullp maxime abolent amp;nbsp;urinae eius cum fuo luto Illitae butyrum etiam quod in iumcntis proficit cum refina calida. Glutinum taurinu in aceto liquefa dium addita calce. Fel caprinum cum aluminis cinerc boas fimum bubulum unde amp;nbsp;nomen traxere. Canum fcabies fanatur bubulo fanguine recenti.Iterumque cum inarcfcat illito amp;nbsp;poftero die abluto cinere lixiuo.

Pinae amp;nbsp;fimilia corpori cxtrabuntur felis excrementis.Item caprae ex uino eoa gulo quoufque fed maxime leporis cum turis polline amp;nbsp;oleo :autcum mufcipari pondcre:aut cum propoli.

Icatrices'nigras feuum afininum reducit ad colorem fel uituli extenuat calefi/ dium mediciadiiciunt muriam amp;nbsp;mei amp;nbsp;crocumaereaque pixide condunt: aliqui amp;nbsp;florem pris mifcent.

Vlierum purgationes adiuuatfel taurinu lana fuccida impofitum.Olympias tbebana addit ifopum amp;nbsp;nitrum.Cornus ceruini cinis potus.Item uulua laborantes illitum quoque amp;nbsp;fel taurinum cum oppio appofitum obolis binis.Vulua amp;nbsp;pilo cer uino fuffire prodefl.

Radunt Ceruas cum fenferint fe grauidas lapillum deuorarein excrem entis rc pertum:aut in uulua.Nam amp;nbsp;ibi inuenitur cudodire partus adalligatum. Inucniun tur amp;nbsp;officula in corde amp;nbsp;in uulua pcrq utilia grauidis parturientibusque. Nam de pumice quaeuaccarum utero fimil i modo inuenitur ut diximus in natura boum lu pi adeps illitus uuluas mollit.Dolores carum lecur carnes lupi ediffc parituris pro/ ded: aut fi incipientibus parturire fit iuxta qui ederit adeo ut ctiam contra illatas no xias ualcat. Eundem uero fuper uentre perniciofum cd. Magnus amp;nbsp;leporis ufus mulieribus. Vuluas adiuuat pulmo aridus potus profluuia lecur cum famia terra potum ex aqua.Secundas coagulum Caucntur pridiana balnea illituin quoque cum Croco amp;nbsp;porri fucco amp;nbsp;ucllcrc appofitum Abortus mortuofos expellit.Si uuluae le porum in cibis fumantur mares concipi putat boc amp;nbsp;tefliculis eorum amp;nbsp;coagulum proficit. Conceptum leporis utero exemptum bis quae parere dcficrint reftibilem foecunditatem afferre: fed amp;nbsp;pro conceptu leporis faniem amp;nbsp;uiro magi propinant, vilii.grana fimi ut flent perpetuo mammae.Coaguloque ob id cum melle illiniunt fanguincm ubi euulfos pilos renafci nolunt.Inflationi uulup fimum aprinum füll' Ium uecum oleo illini prodefl.Efficacius fiflit farina aridi utafpcrgatur potioni:ucl fi grauidae aut puerperae torqueantur ladle fuis poto cum mulfo adiuuantur partus mulierum per fe uero potum deficientia ubera puerperarum replet.Eadcm circum lita fanguinae foeminae fuis minus crefeent fi dolent ladlis afinini potu mulcentur quod addito meile fumptum amp;nbsp;purgationes carum adiuuant. Sanat amp;nbsp;uuluarum exulcerationes eiufdem animalis feuum inuctcratum amp;nbsp;in ucllcrc appofitum duriti am uuluarum emollit: per fe uero recens ucl inueteratum ex aqua illitum pfilotri ui obtinct.Eiufdem animalis lien Inueteratum ex aqua illitum mammis abundantiam facit. Vuluas fuffitu corrigit.Vngulae afininae fuffitae partum maturant ut ucl ab' ortus euocetur: nec aliter adbibetur: quoniam uiuentem partum necant. Eiufdem animalis fimus fi recens imponatur profluuia fanguinis mire fedare dicitur: nec no ut Cinis eiufdem fimi: qui amp;nbsp;uuluae prodefl impofitus. Equi fpuma illita per dies

ocr page 577

.xl.prius g primumnafcantur pili reftringutur.Item cornus ccruini decocto.Melius fi recentia fint cornua lacteequino luuantur uuluae collutae. Quod fi ptus mortuus fentiatur liene ut educatur potus eicit.Item ungulas fuffitu aut fimus aridufuuluas procidentes butyrum ifufum fiflit. Induratam uuluam aperit fel bubulum rofacco admixto foris ucllerecum refina tberebyntinaimpofito.Aiunt amp;nbsp;fuffitu fimi e mare boue procedentes uuluas reprimi partus adiuuari. Coceptus uero uaccini lactis po/ tu fterilitatem ob partus uexationem fieri certum eft.Hanc emendari olympias tbe/ bana affirmat felle taurino amp;nbsp;adipe ferpentium amp;nbsp;erugine addito meile medicatis lo cis ante coitus.Vitulinum quoque fel fiin purgationibus fuerit fub coitu afparfum uuluae amp;nbsp;duritiam uentis cinollit amp;nbsp;profluuium minuit umbilico peruncto atque in totum uuluae prodefl.Modum ftatuunt fellis pondere dcnarii ob tertiam admix to amygdaleo oleo quantum effe fatis appareat boc in ucllere imponunt. Mafculini fel uituli cum mellis dimidio tritum feruatur ad uuluas. Carnem uituli fi cum ari' ftolocbia inadata edunt circa conceptum mares parituras promittunt. Medulla uitu 11 in uino ex aqua decocta cum feuo exulcerationibus uuluarum impofita prodeft. Item adeps uulpium excremetumque felium boc cum rcfina amp;nbsp;rofaceo iinpofitum caprino cornu fuffiri uuluam utiliffimum putant.Silueflrium caprarum fanguis cu palma marina pilos detrabit.Caetcrarum uero fel callum uuluarumemollit infper/ fum amp;nbsp;a purgatione conceptus facit e uuluis pilis triduo feruatur illitum profluuiu quis inmenfum urina caprae pota fifti obffetrices promittunt amp;nbsp;fi fimum illiniatur Membranacaprarum in aqua partu cdito inueterata potuque fumpta in uino fecun das pellit bedorum pilis fuffiri uuluas utile putant amp;nbsp;in profluuio fanguinis coagu lum bibi: aut biofcyami femine imponi. E boue filueftri nigro fi fanguine birci ue lumbi perungantur mulieri tedium ueneris fieri dicitoflanes. Idem amoris potu birci urinae admixto propter fartidium nardo.

Nfantibus nibil utilius butyro per fe amp;nbsp;cum meile priuatim amp;nbsp;in dentitione gingiuas amp;nbsp;adoris ulcera.Dens lupi adalligatus infantium pauores probibamp; dentitientique morbos quod amp;nbsp;pellis lupina praeeat. Dentes quidem eorum ma' ximi equis quoque adalligati infatigabilem curfum pracflare dicuntur.Leporum co agulo illito ubere fiftitur infantium aluus lecur afini admixta modice panace inftil/ latur in os comitialibus morbis amp;nbsp;aliis infantes tuetur boc.xl. dies fieri praecipiunt' amp;nbsp;pellis afinina iniecfta impauidos infantes facit. Dentes qui equis primumcadunt facilem dentitionem praedant infantibus adalligati efficacius fi terram non attinge rent.Licn bubulus in meile cditur amp;nbsp;illinitur ad lienis dolores Ad ulcera manantia cum meile lien uituli in meile decoctus tritusqi amp;nbsp;illitus ulcufcula oris. Cerebrum caprae inagi pcrannulum aureum traiecftum priusg laedetur infantibus inflillant contra Comitiales caetcrosqueinfantinm morbos. Caprinum fimum inquietos in' fantes adalligatum panno cobibct maxime puellas labte caprino uel cerebro leporu perundlp gingiuae faciles dentitiones faciunt. Somnos fieri lepore fumpto in cibis cato arbitratur.Vulgus amp;nbsp;gratiam corpori in.viiii.dies friuolo quidem loci cui tame aliqua debeat fubefle caufa i tanta perfuafione. Magi felle caprp facrificatp duntaxat illito oculis uel fub puluino pofito fomnum allici dicunt.Sudorem inbibamp; cornus caprini Cinis e myrteo oleo perunctis.

Oitus Himulat fel aprinum illitum .Item medullae fuum bauflp Seuum afini' num anferis mafculi adipe permixto illitum.Item ad coitu equi Virgilio quo' quedefcriptum uirus amp;nbsp;tcdiculi equini aridi ut potioni interferi poffint. Dexter ue afini tcftis in uino potus pro potionc:ucl adalligatus bracbiali eiufdea coitu fpuma collecta rofeo panno amp;nbsp;mclufa argento ut oftanes tradit. Salpae genitale in oleum

ocr page 578

Fcruens mergi iubamp; fepties co que perungi pertinentes partes oiacon cinerem ex eodem bibi:ucl tauri a Coitu urina lutoqueipfo illini pubem.E diuerfo muris fimo illito cobibctur uirorum ucnus.Ebrietatem arcamp; pulmo apriraut fuis affus a leiuno cibo eo die pra efumptus.Item bedinus.

Ira praeterea tradutur in cifdem animalibus.Veftigium equiexcufTum ungu' la ut folamp; plerunque fi quis collecftum reponat fingultus remedium effe recor/ dantibus quonam loco id repofuerint. lecur luporum equinae ungulae fimile effe erumpi equos qui uefligia luporum fub equitate fequantur.Tallis fuum difcordiam uim quandam ineffe in incendiis fi fimi aliquid egeratur e ftabulis facilius extrabi: nec recurrere ouef bouefque bircorum carnes uirus non recipere fi panem ordcaceu eo die quo interficiantur ederint lafferue dilutum biberint. Nullas ucro tcrredinem fentire lunadccrcfcente induratas fale:adeoquc nibil omiffum eft ut leporem furdu celerius pinguefcere repcriamus.

Nimalium uero medicina fi fanguis profluat iumentis fiullum fimum infun' dendum ex uino.Boum autem morbis feuum fulpbur uiuum allium filucftre ouum codtum trita in uino danda:aut uulpis adipem Carnemcaballinam difcocftam potu fuum morbis mederi.Omnium uero quadrupedum morbis capram folidam cum Corio amp;nbsp;ranam rubetam difcoblam Gallinaceos non attingi a uulpibus qui le' cur animalis eius aridum ederint:uel fi pellicula ex eo collo induta galli inerit Simi liter in felle muftelç boues in Cipro contra tormina bominum excrementis fibi me deri.Et fuper pedes boum fi prius cornua liquida iam pice perungantur lupos i agro non accedere fi capiti unius pedibus infractis cultroque adacto paulatim fanguis circa fines agri fpargitur.Atque ipfe defodiatur in eo loco ex quo coeperit trabi.Aut fi uomerem quo primus fulcus eo anno in agro dubius fit excuffum aratro focus la num: quo familia conucniet abfumat lupum nulli animali nociturum in eo agro g diu id fiat.Hinc deinde reuertemur ad animalia fui generis qupaut placida no funt: aut fera.

ocr page 579

ATVRAE REMEDIORVM ATQVE MVL/ titudo ftantium ac praeteritorum plura de ipä medendi arte cogunt dicere qg non ignarus firn nullis ante haec latino fermonc condita ancepsque ac lubricum effe reru omniumnouarum principium amp;nbsp;talium utique tam fte rilis gratiae tantaeque difficultatis in promedo:Sed quo niam occurrere uerifimile eft omnium qui haec nofcant cogitationi quonam modo exfoluerint in medicinae ufu quae iam parata atque pertinentia erant. Mirumque amp;nbsp;indignum protinus fubit nullam artium inconflantiore/ fuiffe ut etiam nunc facpius mutari contigerit Cum fit frudtuofior nulla diis primum Inuentores fuos affignauit amp;nbsp;caelos dicauit.Necno amp;nbsp;bodie multifariam ab oraculis medicina petitur: auxit deinde etiam famam Cri' mine idtum fulmine efculapium fabulata:Quoniam tyndaridam reuocauiframp;ad ui tam Nec tamen ceffauit narrare alios reuixide amp;nbsp;opera fua clara Troianis temporibus quibus fama certior uulnerum duntaxat remediis.Sequentia eius mirum diótu:ucl in nocfte denfiffima latuere ufque ad pelopponeffiacum bellum.Tûc earn reuocauit in lucem Hippocrates genitus in Infula cboo.In primis clara ac ualida amp;nbsp;aefculapio dicata.Is cum fuin amp;nbsp;mos liberatos morbis fcribere i templo eius dei:qui auxiliatus e(ramp; ut poftea fimilitudo proficeramp; exfcripfiffe ea traditur: at$ Varro apud nos ere/ dit in templo cremato bis inflituiffe medicinam banc quae clynice uocatur.Nec fuit poftea quaeftus modus:quoniam prodicus felymbrie natus edifcipulis eius iftituit quam uocant ladlralipticen auctoribus quoque medicoru ac medias in eis uectigal inuenit. Horum placita cbryfippus ingenti garrulitate mutauit: plurimumque amp;nbsp;cx Cbryfippo difcipulus eius Erafiftratus Ariftotelis filia genitus nic Antbioco re ge fanato Centum talentis donatus eft a rege ptolempo filio cius ut incipiamus amp;nbsp;premia artis offendere. Alia factio ab experimentis fe cognominans empyricem cp pit in Sicilia acbronte Agrigentino emped ociis cbryfippi auctoritate commendato Diffideruntquc bç fcbolae amp;nbsp;omnes eas damnauit beropbilus in muficos pedes ue/ narum pulfu difcrepto per aetatum gradus Deferta deinde amp;nbsp;baec fecta eft: quonia neceffe erat i cas litteras fcire mutata amp;nbsp;quam poftea Afclepiades ut rettulimus inue' nerat auditor eius Tbemifton fuit: fe que inter initia fcripfit.Illo mox recedente a ui ta ad fua placita mutauit:fed amp;nbsp;illa Antonius mufa eiufdcm auctoritate diui Augu/ fti quem contraria medicina graui periculo exemerat.Multos praeterea medicos ce/ Icberrimosquc ex bis caffios carpitanos arbutios rubrios ducena Quin qua gena.Ils. annua bis mercedes fuere apud principes quae ftcrtinius iputauit principibus quod feftcrtiis quinquagenis annuis contemptus cframp;. Seflertia enim fibi qupflu urbis fu idfe numeratis domibus oftendebat.Par amp;nbsp;fratri eius merces infufa efi a Claudio Cç fare cenfusquc g exbauftis opibus Neapoli exornata bercdis.lls.ccc.reliquere quan/ tum atbena idem Arruntius folus exortus cft;Deinde ucctius ualens adulterio mef falinae Claudii caefaris nobilitatus pariterque eloquentiae affectator. Is amp;nbsp;potentia nactus nouam inftituit fectam eademquc aetas Neronis principis principatu ad tbeffalum tranfiliuit delentem cuncta placita amp;nbsp;rabie quadam inomnes aeui medi/ cos perorantem quali prudentia ingenioque uel exiftimari ucl uno argumento ab' unde potefteum monumento fuo quod Appia uia latroniccm fcinfcripferit nullius biftrionum cquorunquetergari comitatu regreffus.In publico erat cu Crinas maffi'

ocr page 580

lienfis arte geminata ita ut cautior-religiofiorque ad fyderum motus ex ephemeride mathematica cibos dando horasqueobferuando auctoritate eum praeceffitmupcrep .lls.centum reliquit muris patriç mpnibuscp aliis pene no minore fumma extrueftis hi regebant fata cum repente Ciuitatem Carinis ex eadem maffilia inuafit. Dam/ natis non folum prioribus medicis uerum amp;nbsp;balneis: frigida aqua etiam hybernis algoribus lauari perfuafit.Merfit pgros in lacus.Videbamus fenes confulares ufquc in oftcntationcm rigentes.Qua de re extat etiam annei Senecae aftipulatio.Necdu' bium eft omnes iftos famam nouitate aliqua aucupantes animas ftatimnoftras ine/ gotiari.hinc illc circa cgros miferp fententiarum concertationes nullo idem ccnfcnte ne uideatur affcrtio alterius hinc illa infoelicis monumenti infcriptio turba fe medi/ eorum periffe' Mutatur ars quottidie quotiens interpolis amp;nbsp;ingeniorum graeciae flatu iinpellimur palamque cllut quisque inter iftos loquendo polleat.Imperatore illico ultae noftrae necisque fieri ceu ucro non milia gentium fine medicis degant. Nec tamen fine medicina ficut.P. R.fcxccntcfimum annum. Neque ipfe in accipi endis artibus lentus medicinae etiamauidus donec expertam damnauit.Etenim per cenfere infignia prifcorum in his Conuenit.

Affius emina ex antiquis audior eft primum medicis ueniffe Romam pclo/ ponenfem Archagatum lyfaniae filium.L.Emilio. M.lulio Confulibus ano urbis Quingentesimo trigesimo quito eiqueius Quiritum datum tabernam i compito adlilio emptam Ob id publice uulneratum cum fuinc credunt miroque gratu adué tu eius in Initio mox a fçuitia fecandi Vrendique tranfiffc nomen in Carnificem amp;nbsp;in tedium artis omnesque medicos: quod clariffimeintelligi potcft ex.M.Catone: cuius auctoritas triumphus atque cenfura amp;nbsp;quanto in unum conferunt tanto plus m ipfo cft.Quam ob rem uerba eius ipfa ponemus.Dicam de iftis graccis fuo loco. M.Fili quid athenis habeam exquifitum amp;nbsp;quod bonum fit eorum littcras infpiccre non perdifccre. Vnicam nequiffimum amp;nbsp;indocile genus eorum amp;nbsp;hoc puta uatem dixiffc quan documque ifta gens fuas litteras dabit. Omniacorrumpamp; tum etiam magis fi medicos fuos huc mittamp;iurarunt interfe barbaros necarcomnes mcdicina fcd hoc ipfum mercede faciunt ut fidcs his fit amp;nbsp;facile difperdant. Nos quoque dic' titant barbaros amp;nbsp;expurcitius nofquam alios oppochos appellatione foedant id hic cato fexcentcsimo quinto anno urbis noftrac ad id octo gesimoquinto fuo nequis illi publicc defuifïe tempora:aut priuatim uitac fpacia ad expediendum arbitretur Quid ergo damnatam ab co num Vtiliffimum credimus minime hcrclc . Subiicit enim qua medicina ufus eftamp; Coniugcm ufqucad longam fenedtam perduxerit his ipfis fcilicet quac nuncnos trademusiprofitcmurquc efle Comirfcntarium fibi quo medeatur filio fcruis familiaribus quae nos per genera ufus fui digcrcmus.No rem antiqui damnabantrfcd artem:maxime uero quçftum effe immani pretio uitae reeufabant Idco templum Efculapii etiam cum reciperetur Is deus extra urbem fecif fe.Iteruinque in Infula traduntur amp;nbsp;cum graccos Italia pellerent diu etiam poft Ca^ tonem excepiffe medicos.Augebo prouidentiam illorum.Solam hanc artium grp carum nonduin exercet Romana grauitas. In tanto fructu paucissimi Quiritum attigere amp;nbsp;ipfi ftatim ad graecos tranffugere Imo ucro alitcr auctoritas quam graece cam tractantibus ctiam apud imperitos expertesque linguae non eft hac minus credunt quae ad falutcm fuam pertinent fi intelligunt.

ocr page 581

Itaq; hercule in bac artium fola euenit ut cuicui medicum Ce profitenti flati credat cum fît periculu i nullo mendacio maius.Non tamen illud intuemur. Adeo blada eft fpcrandi pro fe cuiq; dulcedo.nulla prçterea lex quae puniat infcitiam capitalem . Nullum exemplum uindicftfdifcunt periculis noflris amp;nbsp;expérimenta per mortes üagunt.Medicoq; tätum hominem occidite fummaimpunitas cd.Quinimo tranfit in Comitium amp;intemperantia culpatur Vltroq;qui periere arguuntur. Sed dccurie pro more cenfuris principum examinantur inquifitio per parietes agitur amp;nbsp;qui de numéro ludicet a gadibus columnifq; berculis accerfitur: De cxilio uero no nifi dic xlv.elcdtis uiris datur tabella:ac de ludicc ipfo quales in confilio eunt flatim occifuri Merito dum nemini noflrum libamp; fcirc quid fa luti fuç opus fit alienis pedibus ambulamus alienis oculis agnofcimus aliena memoria falutamus aliéna uiuimus opera :perierutq; reru naturp prçtia amp;nbsp;uitp argumenta nihilaliud^p noflro habemus q dclitias.Non deferam Catonem tam ambitiofp artis inuidipa me obiedlum aut a fenatu illu qui ita ccnfcbat.Idq; no criminibus artis arreptis ut aliquis expccftauerit. Quid enim ucnenorum fertilius:aut unde teftamentoruplurcs infidie.Iam uero amp;nbsp;adulteria etiam i principum domibus ut eundem in liuia Drufi Cpfaris.Ite ualetis in qua diblum efl regina no fint artes iftç:fcd bominu.Non magis bçc urbi tinouit Cato ut cquidcm credo g reginas. Nec auaritiam quidem argua rapaccfqi nundinas pendentibus fatis amp;nbsp;dolorum indicaturam:aut mortis arram aut arcbana prpeepta fquamam in oculis emonenda potiufq extrahendam per quç effceftum efl ut nihil magis prodeffe uidercfg multitudo graflantium.Ncq; enim pudoris cmulis prçtia fummittunt Notu eft ab codé carmidc unum çgrum amp;nbsp;prouincialibus.Ils.ducetis reconductum alconti uulnerum medico.lls.c.damnato adcmifle Claudiu pricipc eidem q; in gallia exulanti amp;nbsp;deinde reflituto acquifitum non minus inter paucos anos amp;nbsp;bpe perfonis imputentquot; ne fccc quidcm aut infcitiam eius turba arguamus ipfo^qiintemperantiam morbis aqua^ calidarum diuerticulis imperiofim incdia amp;nbsp;ab iifdem deficientibus cibo fçpius die ingcfto.Mille prçtcrca appetcntiç modis culinarum prçccptis amp;nbsp;unguentorû mixturis quando nullas omifere uitp illecebras Inuebi peregrinas merces cclcbrariq; externa prçtia difplicuiffe maioribus crcdidcri quidem Non tamen boc Catone prouidiffecum damnaramp; artem tberiace uocatur excogitata compofitio luxuriç fu cx rebus externis cu tot remediadederit natura:quç fin gula fufFicerent.Mitridaticu.anthidotum cx rebus.liiii.componitur.Interi nullo pondere çquali:amp; quarundam reru fexagefima denarii unius parte ipartita deoru pcrfidia ifta monftrante:bcminu enim fubtilitas tanta eOc non potuit. Oftentatio artis amp;nbsp;portcntuofa fcientiç uendicatio manifefta c. Ac ne ipfi quidem illa nouerc cum plcrigi uulgo procinabari indica medicamcta in unu addidere infcitia nominis quodcfl nenenu docebimus inter pigmcntaVcrum amp;nbsp;bçc ad falutem finguloru pcrtinct.Illa autc que timuit Cato atqiprouiditinocctiora multo amp;nbsp;parua opinatu quç proceres artis eiufdem in femetipfis fatentur. Illa prodidere impcrii mores Illa quç fani patimurluctatus ceroinata ceu ualitudinis caufa iflituta balncç ardentes per fuafere in corporibus qui ut nemo non minus ualidus exiramp; obcdicntifTimi uero efferrentur.potus dcindc leiunoruac uomitioes amp;nbsp;rurfus per putationes ac piloru curatio inflituta refinis coru.Itemq; pccftines in foeminis quidem publicati. Ita eft profecto lues morum.nec aliundc maior q e mcdicina Vatem prorfus quottidie facit Catonem eius oraculum fatis ede ingenia gr^corum pcrfpiccre non perdifccrc bcc fuerunt diccnda pro fenatu illo: fcxccntifq;.p:R.annis aduerfus artem in qua conditione infidiofiflima auctoritatem peffimis boni faciunt fimul contra acomtas quorunda pcrfuafiones qui prodeffe nifi prçtiofa no putant. Ncq icnim dubitaucri aliquis faftidio futura que dicentur animalia.At neuirgilio fuit nomiare formicas mulla neccflitate amp;nbsp;gurguliones ac lucifugis co mefta cubilia blactis non humero

ocr page 582

inter prçlia deorum improbitatem mufcç deferiberc no naturegignere ifta cû gignit bominé proindecaufas quifq; amp;nbsp;effectus no res exiftimat.Ordicmur'autea cofeffis hoce lanis ouifqi obiter ut rebus precipuus bonos in primis perhibeatur. Quidam etiam fi alienis locis tamen obiter dici neceffe erit.Ncc deeffct materie popa li quicq aliud intueri liberet g fidé operis quippe inter prima proditis etiam ex cinere foeicis nidoq imedicinis.Ceu uero id certum cfTSC atque non fabulofum irridere eft uiria in remedia poft miliefimum annum reditura demonftrarc.

Anis auctoritate ueteres Romai etiam religiofam babuere peftes a nubétibus attingi iubentcs prêter q cultum amp;tutelam contra frigora.Succida plurima praeftant remedia ex oleo uinoqi aut aceto put quçq; mulceri m orderly opus fit et ad ftrigila laxari uel luxatis membris dolentibufq; neruis impofitç crebro fuffufç. Quidam amp;nbsp;falem admifcét luxatis:alii cum lana rutam tritam adipem q; iinponunt Itemcótufis tumentibus ue:alitus quocporis gratiores facere traditur confricatis dentibus atque gingiuis admixto meile prodeft amp;nbsp;freneticis. Suffitus fanguinem in naribus fiftit Cuolco rofacco amp;nbsp;alio indita inodo auribus obturatis fpillius. Quin amp;nbsp;ulceribus uetuftis imponitur cum meile Vulnera ex uino uclaceto uel aqua frigidaamp; oleo expreffa fanat arietis ucllcre lota frigidaq; ex oleo madefacta in muliebribus malis inflamationes uulnç fedant amp;fi procedant fuffitu reprimunt.Succida lana impofita fubditaq; mortuos partus euocat.Siftit etiam profluuiarum carum Et canis rabiofi morfibus inculcata poft diem.vii. foluitur. Rcdubiuas fanat cx aqua frtgi da. Eade nitro fulpbure oleo aceto piecq; liquida ferucntibus tincfta$q calidiffiira impofita bis die luboru dolores fedat.Sanguincq; fiftit ex ariete (uccida articulos extremitatu prpligans laudatiffima omnis e collo:natione uero gallica Tarentina attica milefia fuccidam Imponut amp;nbsp;dcfquamatis percudis liuidis cotufis collifis cótritis deicétis capitis amp;nbsp;aliis doloribus ftomacbi iflamationi ex aceto amp;nbsp;rofacco.Cinis cius illinitur attritis uulncratis abuftis öC in oculo:yc medicamêtis additur.Item in fiftulasaurefq; fuppuratas.Ad boe detofam cTalii cuulfam dccifis fumis partibus ficcät carpuntqi amp;nbsp;i ficftili crudo componût ac meile perfundut. Vtrûqi alii aftulis tcdç fubiecftis amp;nbsp;fubide itcr ftratis oleo afperfam accedut cinereq; i labellis aqua addita cofricät manu amp;nbsp;confidere patiutIdq; fçpius mutâtes aqua donec ligua aftrigat leitcr nec mordeat Tune cincrc reponût uis ci ftiptica eft efficaciffimcq; genas purgat.

Vin ipff fordes pecudu fudorq; foemorum alarum adbçrëtes lanis efypuueeat inumeros prope ufus babamp; in atticis ouibus genito palma fit pluribus modis:fcd probatiffimum lana ab bis partibus reccti cóccrpta.aut qbufeuq; fordibus fuccidis primum collectis lento igni in pneo fufFcrueficfis amp;nbsp;rcfrigcratis:pinguique quod fupernatat collectio i ficftili uafc.Iteuq; decocto priore materia :quç piguitudo utraqi frigida aqua lauatur amp;nbsp;i linteo ficcafac fole torrefdoneccadida fiat ac traluci datum 1 ftagea pyxide codifprobatio ut fordiu uirus oleat amp;nbsp;manu fricate ex aqua no liquet fed albefcat utccrufa oculis Vtiliffimucotra iflamationes genayeq; callum. Quidam 1tefta torrent ne piguedineamittat utilem talem cxiftimites erofis amp;nbsp;duris genis agulis fcabiofis amp;nbsp;lacbrymatibus ulcera no modo oculor^ fanat:fed oris etia amp;nbsp;gcni/ taliu cu anferino adipe.Medefamp; uulup iflamationibus amp;nbsp;fcdis ragadis amp;nbsp;codiloatis cu melliloto amp;nbsp;butyro. Reliquos ufus eius digeremus.Sordes quoqi caudali cocrete 1 pillulas ac ficcatp per fc tofpqi i farina amp;nbsp;illitae detibus mire profut etia labentibus gingiuifqi fi carcinoa ferpat.Ia uero pura ucllera:autpcr fe impofitacpcis doloribus aut accepto fulpbure amp;nbsp;Cinis eorum genitaliu uitiis tatumq; pollet ut medicametis etia fupponatur.Medetur ante omnia amp;nbsp;pccori ipfi fi faftidio no pifcaf:Caudacnim qardi{tuncprpligata cuulfa inde lana ftatim uefcunt tradutq; quod extra modu fit

ocr page 583

ecaudi prcm on.

Anae habent amp;nbsp;cum ouis focietatem fimilem fioti impofitp contra epiphoras

Non opus eft eas in hoc ufu radicula effe curatas:ncq;a1iud g candidu ex ouo infundi ac polline turis.Oua per (e infufo candido oculis epiphoras cohibeturcteCqi refrigerant: Quidam cum croco proferunt amp;nbsp;pro aqua mifcent collinis. Infantibus ucro contra lippitudines uix aliud remedio eft butyro admixto rccenti eadem cum olco trita ignes factos leniunt.Bctp foliis fuper illigatis.Candido ouo^ : in oculis amp;nbsp;pili reclinantur amoniaco trito admixtoqi amp;nbsp;uarices in facie cum pineis nucleis ac mclle rr.odico.Ipfp facies illitp fole no urugambufta aquis fi ftatimouo occupentur puftulas no fentiunt quidam admifcct farina hordeaceam amp;nbsp;falis paru ulceribus ex ambufto cu cadido ono^ toftu hordeum amp;nbsp;fuillo adipe mirc prodcft.Eadecuratioc ad fedis uitia utunturinfantibus quidem ctia fi quid ibi procidat.Ad pedum rimas ouorum candido decocto cum cerufpduoi ^denarioru pondere pan fpumç argenti myrrhp exiguo Deinde uino ad igncm fictum candido ouorum trito cum amilo. Aiunt amp;nbsp;uulncra candido glutinari calculofq; pelli lutea ouoru. cocta ut indurefeant admixto croco modice.Item mellc amp;nbsp;lacte mulieris illita dolores oculoru mitiganf uel cum tofaceo amp;nbsp;mulfb lana oculisimpofita uel contrito apii femine ac polenta in mulfo illita prodcft amp;nbsp;tuffientibus per fe luteum deuoraturn. Itaqia dentibus non attingatur.Thoracis diftillationibus fauciu fcabtitip priuatim contra hemoroidum morfu illinifforbcturq; crudu.prodcft amp;nbsp;rcibus uefficprofionibus cxulccratioibufq; amp;nbsp;cruenta cxcrcatibus.v.ouo^ lutea i uini herniacruda forbefdyfitcricis cum cinerc putamis fui amp;nbsp;papaueris fucco aut uio. Dantur amp;nbsp;coeliacis cu uup pan^ piguis pari podere amp;nbsp;mali corio p triduûçquisportioibus.Etalio modo lutea ouorum triû lardi ucteris amp;nbsp;mellis qdrantibus uini uetteris cyatis tribus trita ad craffitudincm mellis amp;cu opus fit aucllde nucis inagnitudie ex aqua pota.Item ex oleo fricta terna totis ouis pridie maceratis i aceto fic amp;nbsp;lieni. Ericii fanguinem autc rciicictibus cu tribus cyatis mixti. Vtutur iifde ad liuctia fiue uetuftiora fintcu bulbis ac mellc fiftut amp;nbsp;rnefes muliei^cocta amp;nbsp;e uio pota iflatiocs quoqiuulup cruda cum oleo ac uino illita utilia funt amp;nbsp;ceruicis doloribus cu anfcrio adipc amp;nbsp;rofaceo fcdis etiam uitiis durata igni ut calore quoqtyfint amp;nbsp;codiloiratis cu rofaceo.Ite abuflis durata i aqua mox in pruna putamibus cxuftis cu lutea ex rofaceo illinit Fiut amp;nbsp;tota lutea qupuocat ficifla cu triduo 1cubita tollut Stomachu didolutu cofirmat pulli ouc¥ cu gallp dimidio ita ne ante duas horas alius cibus fummatur dant amp;nbsp;dyfentericis pullos in ipfo ouo decoctos admixta uini aufteri hcmina amp;nbsp;parui modo olei polctpq; membrana puta' mis decocta fiuc crudo fiuc decocto labioi^ fiOuris meJet putamis cinis i uio potus Hguis cruptioibus coburi fine mebrana oportamp;Sic fit amp;dcntifriciu idem cinis ciamp; mulie^ : mefes cu myrrha illitos fiflit firmitas putaminu tata eft ut recta nec ui nec pondere ullo frägaünec niii paululu iflexa rotuditate. Tota oua adiuuat partu cum ruta amp;nbsp;ancto amp;nbsp;cumio potae uio fcabiecorpo^ ac pruritu oleo amp;nbsp;cedria mixtis tollut Vlcera quoq; in capite huida cyclamie admixta ad purulcta fanguis excreati6es ouu crudu cum porri fectiui fucco ipariq; mefura mellis grpci calefactu hauritquot;. Dantquot; amp;nbsp;tuffictibus cocta amp;nbsp;trita cum mellc amp;nbsp;cruda cum paffo oleicp pari m odo. Infundutquot; amp;uirilitatis uitiis per fingula cum tcrnis paffi amiliq; femucia a balneis aduerfus ictus fcrpetiu cocta tritaqiadiecto naflurcio illiniutquot;.Cibos quot modis iuuet notu eft cum trafmittat fauciu tumore calcfictuq ; obiter foucat. Nullus eft alius cibus q in cgritudic alat neq; oncramp; fimulq; uim potus amp;nbsp;cibi habeat.Maccratoriu in accto molliri diximus putamc.Talibufq; cum farina in pane fubactis coeliaci recreantur. Quidam ita refoluta in patinis torreri utilius putat.quo genere no aluos tantu.fed mefes focmiarum fiftutraut fi maior fit impetus cruda cum farina ex aqua hauriutquot; amp;nbsp;per fe lutea ex his decocto^ rurfu i aceto donec idurcfcat.Ite^q; cum trito pipere

ocr page 584

torrtfadcohibédas aluos Fit amp;nbsp;di(Tctericis remedium Cingulare ouo cffufo ifidilc nouu eiufdcqi oui mefura ut paria fintomnia meile mox aceto.Ite cofufisolco ere/ broq;pmixtis eo quo fucrint ea cxccllctiora boc prçfentius remediu erit. Alii cadem mefurap oleo amp;nbsp;aceto amp;nbsp;refina adiiciut rubente Vnuqi amp;nbsp;alio.modo temperat olet tatu mefura pari pmeiq; corticis duabus fexagefimis denarii una eius quod ruurn diximus mellis obolis.v.fimul decodtis.Ita ut cibus alius poft.iiii.looras fumatur Torminibus quoqi multi medcf.oua bina cualis pifcis.iiii una terredo uiniq; bemia calefaciedo.atq; ita potui dado. Et ne qd defit ouo^ gratiç. Candida ex bis admixtu calci uiuç coglutinat uitri fragméta. Vis uero tâta é ut lignûpfufum ouo u6 ardeat ac ne ueftis quidé cotadta adurat.

E gallmai^ auté ouïs tatu locuti fumuseu amp;nbsp;reliquarum alitum reflent magnç utilitates:ficut fuis diceus locis:prçterea é ouo^ genus in magna fanna galliai; omiffum a grpcis. Anguis eo numero é:Cóuolutis faliuis fauciu corporûq; fpumis artifici coplexu glomeratur i unu appellat druide fibyllis id dicutin fubliine laclari {agoq; oportere intercipi ne tellure attigat profugere raptorem equo ferpentes cnim ifequi donec arceatur amnis alicuiusunteruentuExpcrimetu eius effc ficotra aquas fluitamp; uel auro luncffu.Atqi ut cmagoy folertia ocultadis fraudibus fagax certa lua capiendu celent tag coftituerc operatione ea ferpetiu bumani fit arbitrii. Vidi egde id ouum mali orbiculati modici magnitudine crufta cartilaginis uelut acetabulis bracbio%cpolypi crebris ifigne druidis ad uicftorias litiu ac regu aditus mire laudatquot; tatp uanitatis ut babentem id i lite in finu equitem Romanu euocate Diuo clandio principe intereptu no ob aliud fciamus.Hic tame coplexus anguiu amp;nbsp;frugifera foru Concordia in caufa uidetur effe quarc extern gentes caduceum in pacis argumentis circundant effigie anguium fcccrut. Neg enim criftatos eße in caduceo mos eft.,

E anferum ouïs magnç utilitatis ipfoep anfere didturi boe uolumic debemus bonoré amp;nbsp;comagenoy. clariffimp rei Fit ex adipe anferum aliquid celeberrimi ufus Sed in boe Comagees fyriç parte cum cynamo caffia pipere albo berba quç comagic uocatur.Obrutis nine uafis odoris lucundi Vtiliffimumad pfridtiones cóuulfióes CÇCOS aut fubitos dolores. Sumpta qupqi a copiis curatur. Vnguentumq; pariter oC medicamctum eft.Fit amp;nbsp;in fyria alio modoadipe auium curato ut dicemus additis çris infcripto xilobalfàmo pbocnico tonfo.Item calamo fingulo^ podere adipis qui fit uino bis aut ter fuffcruefaeftus Fit autem byeme quoniam çlfate non glaciat nifi accepta cera.Multa prçterea remedia funt ex afere quod no miror eg g i coruis. Nag anfer coruufg ab çftatei autumnum morbo coflicftari dicuntur. De anfe^bonore que meruere gallop in capitolium afcenfu deprebenfo diximus.

Adem q; de caufa fupplicia anua canes pendunt inter çdc iuuétutis amp;nbsp;fumma uluis i furca fambucea barmo fixis.Sed plura de boc animali dici cogunt prifcorum mores catulos la diètes adeo puros exiftimabatad cibuin ut etii placadis numibus boftiarum uice utercf.His genito mane catulo res diuina fit amp;nbsp;in coenis deum etia nunc ponitur catulina çdilicialibus quidé epulis celebres fuiffe.plauti fabulo funt indicio Sanguine Canino c6tra toxica nibil praeftatius putant. Vomitiones quog boc animal moftrafTe bomini uidetur amp;nbsp;alios ufus ex eo mire laudatos referemus fuis locis.Nunc ad flatutum ordinem pergemius.

Aduerfus fcrpentium icftus efficacia babentquot; fimu pecudis recens luio decoctu illitumg Mures didedli amp;impofiti quoru natura no e(pernenda prcipueiafcenfu fydei A ut dixius cu lumie lup fibra^ nuéro crelceteatqidecrefcctc.Tradut magi locinere dato porcis ifico fequi dantem idanimalibomine quogfimiliter ualerc Sed refolui

ocr page 585

cyato olei poto. Mufldarum duo gcncraaltcru filucflre.didant magnitudie:gr^ci uocat icftides.harum fcl contra afpidas dicitur efficax extero uenenu hpc autc quç in domibus nodris oberrant:amp; catulos fuos ut audior cd Cicero quottidie tranffert mutatq; fedeferpentes perfcquitur ex ea inueterata fale denarii pondus cyatis tribus datur percudis:aut uctriculus coriadro fatus inucteratufq; amp;i uio potus amp;nbsp;catulus muftelç amp;nbsp;cfficacius qu^da pudcda didhu tata aucfto^ adeucratione comedantur ut preterire fas no fit.Si quide illa cocordia reru aut repugnatia medicie pignut' 'ueluti Cimicum animalis foetidiffimi amp;nbsp;didlu quoquefaftidiendi dicitur Natura contra Serpentium morfus. Prçcipue Afpidum ualere dicitur.Item contra ucncna omnia argumento quo dicunt gallinas quo dic id ederintnon interfici ab Afpide Carnes quoqi eo¥ percudis plurimum prodeffe ex bis quç tradut bumaniffimum ed linire morfibus cum fanguine tedudis.Igitur fuffitu eoru abigere fanguifugas adbçrctes baudafep ab animalibus reftinguere in potu datos.qq amp;nbsp;oculos quida bis inungunt cotritis fale amp;nbsp;ladtc mulie^ aurcfqi cu mcllc amp;nbsp;roGeeo admixto ecs qui agreffes fît amp;i malua nafeitur crematos Cincre permixto tofaceo Infundut auribus Cçteraque de bis tradut Vomitionu amp;nbsp;quartanas remediaalioxfqi morboruqq ouo aut Cçra aut faba inclufos cenfeät deuorados falfa nec refereda arbitrer letlrgi tatu medicina cum argumeto adbibent:quoni a uicat afpidu fomnifica uis fcptenos in cyato aque dites puerilibus inis quaternos exdriguriae fidule q; ipofuere adeo nibil illa reru om niu parés fine ingctibus caufis genuit quin adalligatos leuo brachio binos lana fubrcdla oadoribus nodlurnis rcfiftere febribus prodiderunt diurnis i rofeo panno • rurfufq; his aduerfantur fcolopendres fuffituq; necant afpides percudos torpore amp;nbsp;fomno necantomniu ferpctiu minime mfanabilcs fed amp;nbsp;uenenu earu fi fanguine attigit aut reces uulnus ftatim interimit fi inveteratu ulcus tardius de cetero potum quatalibamp; copia non nocamp;.Non enim eft tabifica uis.Itaq; occif imorfu earu aialia cibis innoxia funt.Cunctanter ex his remedia i proferédo nifi. M.Varrone feirem Ixxxiii.uitae ino pdidifTc afpidu ictus efficaciffimecurari hauda a percudis ipCord urina.Bafilifci quem etii ferpentes ipfi fugtut alias olfatu necitem qui hominem fi afpiciatur tantu dicitur iterim ere.Sanguine magi miris laudibus celcbrit coeuntem picis modo amp;nbsp;colore dilutum cinabari clariorem fieri aiunt attribuutcp amp;nbsp;fuccediis petitioni i a potedatibus amp;nbsp;a diis etii precu morboru remedia beneficio^ magnam uimquidam id fanguine faturni appellant.

Raco no habamp; uenena.Caput cius limini lanuaru fubdituppitiatis adoratioe diis fortunati domu facere promittit.Oculis cius iucteratis amp;nbsp;cu mclle tritis ifictos no expauefecre ad nocturnas imagines etii pauidos cordis pinguei pelle dorcadum neruis ccruinis adalligatum in laccrto coferreiudicio# uictorii. Primum fpodilium aditus potatu mulcere dentes illigatos pellibus Caprearum Ceruinis neruis mites pedare dominos potcdatef$ exorabiles fed fuper omnia ed compofitio:qua luictos faciut magou mendacia cauda draconis capite pilis Iconis e fronte amp;nbsp;medulla ciuCle equi uictoris fpua canifq; uguibus adalligatis ceruio Corio ncruifq; cerui alternatis amp;nbsp;dorcadis:qucarguidcnon minus refert a contra ferpentes:remedia demodrade: quoniam amp;nbsp;hfcmorboru bénéficia funt.Draconum adipe venenata fugiunt. Item lunctur p ichneumonu fugiut amp;nbsp;urucis tritis in aceto peructos.

Iperp caput ipofitum uel alterius qq percuderit fine fine proded.Itcm fi quis eam ipGm i uapore baculo fudineat aiunt cum futura prccinerc.Itcm fi quis exude eiufdc Cincrc illiniat rcucrti autc ad percudum ferpente neceditate naturç Nigidius aucdor ed Caput qdam fidccant Scythae inter aures eximut lapiUuiquem aiut ab ea deuorari tcrrita.Alii ipfo capite toto utuEFiunt cx uipcra padilli qui thcriaci uocat

ocr page 586

a greets terms digitis exemptis iterraneifq; amp;nbsp;liuore fpinç adhçretc reliquo corpore i patina ex aqua amp;nbsp;ancto drfeoefto fpmifq; exemptis amp;nbsp;addita fimihgiciatq; ita i ûbra ficcatis paft:illis:quibus ad multa mcdicamia utufSignificaduuidcturc uipera tatu boe fieri quidä purgate ut fupri didlu é adipe cü olci fextario dccoquutad dimidias ex co CU opus fit ternis ftillis additius in oleu perunguntur ut omnes bcftip fugiant ecbcron:prçtcrca collât cótra oniu icftus quis ifanabiles ipfaru (erpetu exta importa auxiliari Eofq;qui aliquädo iccur uipcrç baufcrint coeftû nóg poftea feriri a ferpente.

Eque anguis uenenatus eft niftper mêfem luna iftigatus-Sçpe pdcft uiuus comprpbenfus amp;i qua cotufus fi foucafita morfus:quin amp;nbsp;incffe ci remedia multa credunt quot;nbsp;ut digeremus:amp; ideo efculapio dicatur.Dem ocritus guide môflra quodam ex bis cófingit ut poffint auiu fermoncs intdligi angue Efculapius epidauro infula romam adueeftus cft uulgoq; pafcitur amp;Î domibus:ac nifi icendiis femina exureret Non effet fpecûditati eo^c refiAcre i orbe terrau pulcbcrrimû anguiu genus é quod amp;nbsp;î aqua uiuit bydri uoeâtur nullis ferpctiu inferiores ucneno:bo2^lecur feruatum aduerfus pereufTos ab bis auxiliu cft.

Corpion tritus ftellionû ueneno aduerfatur. Fitcnim ex ftcllionibus malum mcdicamctu.Nacu imortuus cftuino facie co^ qui bibcrit Ictigincs obducit Ob boe iunguento negat eu infidiätcs pellicû formçremcdiu e oui luteum ö C mei ac nitru.Fcl Acllionum tritum in aqua muftclas cogregare dicitur.

Nter omnia uencnata falamadip fcclus maximu cft.Cçtcra n.fmgulos feriunt nee plurcs pariter intcrimut utomittä qued perire cofcictia dicutur bominc peufTo neq; aplius admiti ad terras. Salamandra plurcs necare pariter Improuidos poteft. Nam fi arbori irrepferit omnia poma inficitueneno amp;nbsp;cos qui ederint necat frigida i nibil aconito diftans. Quiniino fi contacto ab ca ligno uel pedis crufta pafe icoqf idem ueneficiû cft.Si i puteum cadat.Quippe eu faliua eius quacuq; parte corporis uclin pede uno rcfparfa ois m toto corpore defluat pilus. Tamen talis ac tanta uis ucneni a quibufda animaliu utfuibus maditur dominate.eadem illa re^ diffidctia Venenum cius cxtingui primu omnium ab bis quçuefeatur illa uerifimile cft.Ex bis ucro quç produtur cantandum potu aut lacerta i cibo fumpta. Cetera aduerfatia diximus dicemufq; fuis Iccis ex ipfis quç magi tradut cotra icedia:quonii ignes fola animalium cxtigu.it.Si foret ucra iam eff^ experta Roma. Sextius uener e accendi cibo ca^ fi dctracftis iterrancis amp;nbsp;pedibus amp;nbsp;capite i meile fcructur negatqi reftingui ignem ab bis.

Volucribus iauxilio cotra ferpetes primi uulturcs anotatur:quo quo minus uirium cfTe nigrispcna^ ex bis nidore fi urantquot; fugari cas dicut. Item cor cius alitis babetes tutos effe ab impetu no folum ferpetium:fed etiam ferarum latronu amp;nbsp;regii ira carnibus gallinaceorum ita ut tepebunt auulfpappofitis uenena ferpctiu domat. Item cerebro i uino poto partbi galinp malunt cerebrum plagis imponere.Ius quoqi cxbis potum prgclarc medetur amp;i multis alus ufibus mirabile.pantberp leones no attingunt perunctos eo prccipuc fi amp;nbsp;allium fuerit incoctum aluum foluit ualidius e uctere gallinaceo prodcft amp;nbsp;cotra login quas febres amp;nbsp;torpctibus mcbris trcmulifqi amp;nbsp;articulariis morbis amp;nbsp;capitis doloribus ep.pboris iflamati6ibus Eiftidiis icipicte tcncfimo locmcri renibus ueffieç. Contra cruditates fufpiria Itaq; etiam ficicdi cius extant prpeepta efficacius coqui cum olere mario aut tibio:aut cappari aut apio:aut bcrba incrcurialiiaut polipodio:aut ancto.Vtiliffimc autem icogiistribus aqu^ad tres beminas cum fupradicftis bcrbis amp;nbsp;refrigeratu fub diuo dari tempcfbiuis atece/ dete uomitioe.No prçtcribo miraculum qq ad medicina no ptines Siauro liquef' ccti gallify mebra mifccfr cofumunt id i fc amp;nbsp;ita boc ucnenum auri e.At galliaceis

ocr page 587

ipfis circulo erametis addito i collo non canut.Auxiliaturcontra ferpetes amp;nbsp;colubazi: caro reces cócerpta amp;nbsp;birudinu bubonis pedes J^aufli eu pulpagie berba.Nccomitta ï boe alite quo$exemplu magiep uanitatis Quippc prêter rcliq portetuofa mcdacia Cor bubonis impofitu mamç mulieris dormietis finiûrç tradunt efficere ut omnia fecreta pronuntiamp;:prptereai pugna teretes idc fortiores fieriæiufdc ouo ad capillum remedia democrat. Quis ante quçfo ouû bubonis uidcrç potuit eu ipfaaué uidifTe prodigiu fit. Quis utiq; experiri amp;nbsp;prçcipuc in capillo Saguinéquidc pulli bubonis ctia çris pari promittut capiHû buius generis propeuidcri poffuntquç tradut amp;nbsp;de ucfpertilioc quod fi ter circûlatus domui uiuus per fencHram inuerfo capite ifigatquot; Anuilctu effe priuatïqi ouilibus circulate totiens amp;nbsp;pedibus fufpefum fuper limine fanguinc quoqieius cu Carduo contra ferpctiu idtus inter prpcipua laudant.

HAIangiu efl italiç ignotu amp;nbsp;pluriu gcncru.Vnu fimilc formiepfed multo maius ruffo capite.R cliq parte corporis nigra albis itcrcurfantibus guttis.Acerbior huius q uefpp idlus.Viuit maximccirca furnos amp;nbsp;molas.In rcmcdio c Si qs eiufde generis altei^ peudo oflcdat amp;nbsp;ad boc feruatur mortui. Inueniutur amp;nbsp;cortices cou q cotriti amp;nbsp;poti medetur amp;nbsp;muftclç catuli ut fupra accp pbalangion grçci uocantfed diftingutlupinomic. Tcrtiu genus eft eodc pbalagio nomiearancus lanuginofus grandiffimo capitciquo diOctlo iucniri dicuntur intus uermiculi duo adalligaticp mulieribus Ccruina pelle ate fblis ortu proflare no cocipiät ut Cecilius i Cómctariis rcliquit.Vis ca anua cfl qua folam exomni tc cito dixiOc fis fit quoniam aliquarum foccunditas plena liberis tali ucnia indigi uocatur amp;nbsp;rbacino nigro fimilis ore minimo fub albo pedibus breuiffimis tang inyfeclis dolora morfu eius qualis a feorpioe uria fimilis araneis tcftis. Ide erat aficrtyon nifi diftigucrcf uirgulis albis bulus morfu genua labcfadtat.peior c utreq; ccrulcus lanugie nigra caliginc cociias amp;nbsp;uomitus araneofos etia num deterior a crabocpcnis tatu difteres:bic amp;ad inacic perducit.Mumction formieç fimilis capite aluo nigra guttis albis diflingucntibus uefpaixdolore torquet.Tctragati duo genera babet peior mcdiu caput diftiguente linea alba amp;nbsp;tranfuerfum altera bic oris tumorem facit ac cinereus poflcriori parte candicas lentior minimeaute noxius eodem colore quo telas mufcis in parietibus latiffime pandit.Cotta omniu motfus rcmcdiu cgaUiaccu cercb^ cu piperis exiguo potu 1pofca. Item formier quiq; pedû potç pccudû fimi cinis ex accto illitus amp;nbsp;ipfi aranci qcuqii olco putrefaëli.Muris aranci morfus fanat coaguloagnio i uino poto ungulç arietiç cinere cû mcllc Muflelac Catulo^ ut in fcrpetibus diclû é.Si iumeta momorderit mus recens cum Qlc imponituraut fcl ucfpcrtilionis ex accto amp;ipfc mus araneus co tra fe remedio é diuulfus amp;nbsp;ipofitus. Na fi pregnante momorderit: protinus diffilit optimu fi is imponatur qui rnomordcrtt:fcd amp;nbsp;alios ad bunc ufum fcruantiolco aut luto circumlitos. Eft amp;nbsp;cotr.i morfum eius rcmcdio terra exorbita ferutcnim nótrafiri ab eo crbita torpore quoda naturp.

Corpionibus cotrarius maxic luice ftcllio traditur ut uifu quoq pauorem bis affert amp;nbsp;torpore frigidi fudoris.itaq; i olco putrcGciût cum amp;nbsp;ita uulnera perungut. Quida olco illo fpuma argctea dccoqutadcmplaftri genus atqiilh illiniut bûc grçci coloten uocat amp;nbsp;afcalobotc amp;nbsp;galcotc qui in Italia nó nafcitur: Eft cnim bic plcnus létiginc ftridoris accrbi amp;nbsp;ucfcitur. Quçomnia noftris ftcllioibus aliéna {üt:4)den: amp;nbsp;gallinaru fimi illitus cinis. Draconis iccur laccrta diuulfa. Mus diuulfus fcorpio ipfc fuç plagaeimpofitus:aut afTus in cibo fumptus aut potus in meri cyatis tribus propriu é feorpionû q, manus palma nó fcriût:ncc nifi pilos attigere lapillus qualis cuq; ab ea parte qua i terra erat impofitus plage Icuat dolorem. Item tefta ficut erat impofita liberate dicitur Non debet rcfpicere qui imponut etia cauere ncfolafpiciat

ocr page 588

4

uermefq; terreni tritiimpofiti profunt. Multa ex bis amp;nbsp;alia remedia furit propter qupin meile feruatquot;.

Oc^ua apibus contraria uefpis crabombuq; amp;nbsp;fanguifugis pici quoq; martii roflru fecu habentes non fcriuturab bis.Aduerfanfamp; locuftai ^minimc fine pennis quas attellebos uocit. Eft amp;nbsp;formica^ genus uenenatu non nouere in Italia ib11fugas Cicero appellat falfugas Bçtica bis cor uefpertilionibus cotrariu onibufqi formicis amp;nbsp;falamadris catharidas diximus refiftere.

Ed in bis magna qupftio quoniaipfç uencna funt pot pueffiepeum cruciatu prpcipuo.Coimuegte Romanu amicicia Nerois pricipis not uCum is licbea correptus cflA uocatus ex çgvpto medicus Ob bac ualitudic cius a Cçfare cû catan/ du potu prçpararc uoluifTBc iteremit.Vcrû illitaspdefle no dubiu c eu fucco tammi/ nie ölt;feuo ouïs uel caprç lpfu; catbaridum uenenum i qua parte fit no coftat iter auctores.Alii in pedibus amp;nbsp;i capitc exiftimat efTc.Alii negat. Conueit tame pennas eai^ auxiliari i quacuqi parte fit ucnenu ipfe nafeutur ex ucrmiculo in fpogia maxie Cynorbi quç fit i caule amp;nbsp;foecudiffimei fraxio.Cetere qupialba rofa minus efficaces potctiffime iter ones uarip luteis lineis quas in pénis trafuerfas habet multu pigues inertiores minutp latç pilof^ inutiliffimpVcru unius coloris macrç condufm calice ficftili no picato amp;nbsp;linteo colligato coniedta rofa matura amp;nbsp;fufpedutur fupcr acetum cu Gle ferues donec per lintcolu uaporcntur:po(dca reponutquot; uis eai/.adurere corpus cruflas obducere.Eadcqi pytrocapis in picea nafcctibus eadem buprpfli fimiliterque préparâtquot; Efficaciffime omnes ad lepras lichcnafq; dicutur.Menfes ciere amp;nbsp;urinam Ideo amp;nbsp;hippocrates hydropicis dabat catharidas obiedtpfuntCatoi uticefi ccu ucenu uédidi(Tamp; i aucftioc rcgia:quonia libras.Ix.addixerat.

Tfeuuautc fcruco camellinu tuc uenifTe libras.xxx.obiter dic2ué efficacioris ad omnia ufus qeanfcrinus adeps .Diximus amp;nbsp;mellis uccnati genera e contra ututur mclle i quo apes fint mortuç Item potu remedium i uino e uitioi^ qup cibo pifciu gignutur.

1^ canis rabidi morfu tuetur a pauorc aqua canini capitis cinis illitus uidneri Oportamp;autc igne comburiomnia eode modo ut fcmel dicamus in uafe ficftili nouo argilla circulito atqiita i furnu indito.Idéamp; i potionc proficit. Quidam ob id cd edum dedere.Aliqui amp;nbsp;uerinc c cadaucre canio adalligauere meftrua uc canis in pano fubdidcrc caliceo aut itus ipfius caudp pilos combuflos iferuere uulneri. Cor caninu habete fugiunt canes no latrat ucro ligua Caniai calciameto fubdita pollici aut cauda muflelp quçabfcifla fit habentes. Lfl limus faliuç fub ligua rabiofi Canis qui datus i potu hydrophobas heri no patif. Multo time utilidimelecur cius qui i rabie momorderit Datur fi ficri poflit crudum madedum Si minus quoquomodo coctum aut lus e cocftis carnibus.Eft uermiculusiliguacanu quiuocatquot; agrpcis lytta quo exempto Ifantibus catulis:nec rabidi fiunt:nec Faflidium fentiunt. Idc ter igni circumlatus datur morfis a rabiofb ne rabidi fiant amp;nbsp;cerebello gallinaceo occurritur fed id deuoratu ano tarum co prodcfl. Aiunt amp;nbsp;crifla galli cótrita efficaciter imponi amp;nbsp;anferis adipc cum meile.Saliuntquot; amp;nbsp;carnes co^:qui rabidi fuerit ad cade rcmedia m cibo dadp :quin amp;nbsp;necatur catuli flatim i aqua amp;nbsp;fedtum cius qui momorderit ut iccur crudum dcuorctur.Ex his prod cld amp;nbsp;fimum gallinaceum duntaxat ruffumex aceto impofitu amp;nbsp;mures aranei caudç cinis.Ita ut ipfc cui abfciffa fit uiuus dimittatquot; glebula ex hirundinum nido illita cx aceto uel pulli hirundinis combufli. Mébraa fiue fenedus anguium ucrnationc exuta cum cancro mafculo ex uino trita. Nain etiam per fc rcpofita i arcis armarnfq; tincas necant mali tanta uis urina quoqi calcata rabiofi Canis noceat maxime ulcus habentibus. Remedium efimuin caballinum afperfum aceto amp;nbsp;calcfadlum i fico impofitum.Minus hoc miretur q cogitet lapidc a Cane morfum ufq; i proucrbium difcordip uenifTc q i uriam canis fuam ingemerit

ocr page 589

torpore luboi ^fcntire dicitquot;.

Accrta qua ifcpba alu calcidicc uocat in uio pota morfus fuos fanat. Vcéficus ex muftcla filucftri Eicftis cótrariu é Tus gaHiacci uctcris large bauftü peculiari ter cotra acoita addtpa^ fatis oportamp;.Gallinau fimu dutaxat cadidu i ifopo dccoóto aut mulfo ueena fungoid bolcto¥$rcftrigit.Item iflamationes Aragulatiócs quod miremur cu fialiud aimai guflaucrit id fimu tormibus amp;nbsp;iflamatiombus afficiatur.

Anguis anferinus cotra lepores marinos ualamp; cu olei çqua portione. Ite cotra mcdicamcta malaomnia aderuatquot; cu lemma rubrica amp;nbsp;fpinp albp fucco paflillorum dracmis.v.i cyatis aquç ternis bibat.Ite muftelçcatulus ut fupradiximus prçparatus Coagulum quoq;agninû aduerfus omnia mala medicamenta pollamp;.Itcm (anguis anatu poticai/: Iraq; fpiffitur fcruatur uino$diluitquot;.Quida focminpanatis cfficaciorc putat iimili modo cotra uencna omnia ciconia^: uentriculus ualamp;.Coagulu pecoris IUS ex carne arietu priuatim aduerfus cantharidas Item lac ouinu calidu prpterg bis qui buprçflim:aut aconitu biberint. Colûbai^ filuedriu fimüpriuatim cotra argenti uiui potum.Contra toxica muflela uulgaris Inucterata bints dracmis pota.

Llopctias replamp;fimi pccudu Cinis cu olco cyprio amp;nbsp;melle. Item ungularum uel mulç cxolco mirtco.Prçtcrea ut uarro noder tradit murinû fimu quod lintcnius cerdas appellat amp;nbsp;mufearu capita recentia prius folio ficulneo afpcratas Alii fäguine mufca¥ : ututur. Alii.x.dicbus cinere ea^ illiniuntcu Cinere cbartbp uel nuculta ut fit tertia c mufcis:Alii ladle mulici^ cu braffica cineréq; mufea^ Subiiciunt quidam mcl tatu. Nullu animal minus docile cxidimatur minoris ue intellcdlus quo mira/ bilius olympiç Gero certamine nubes ea^imolato tauro oleo quem milodc uocant extra tcrritoriu id abire. Allopetias cinis murium capitibus caudifq; amp;nbsp;totius muris emendat prpcipuc fi uencficio acciderit bfc Iniuria.ltcm herinacei cinis cum meile aut conii cobullu cu picc liquida.Caput quidc cius udum per fc etiam Cicatricibus pilos reddit.Allopetias autc in eacuratioc prpparari oportamp; nouaculaamp; finapi qda ex accto uti maluerut.Qup de hcriaccis dicutur on?nia tato magis ualebut i hidricp laccrtp quoeput diximus combudç cum radice rccetis harudinis qup amp;nbsp;una cremari poffit minutati findcda e ita myrteo olco permixto cincrc capillo?^dcfluuia c6tincnt efficacius uirides laccrtf omnia cade prodant ctia utiliusadmixto falc amp;nbsp;adipc urfio amp;c:pa tofa.qda denas uirides.xi.fextaricruolci uctcris difcoquunt coteti fcmeli mefe ungere pclliu uipcrinarii cinis allopetias cclcrrimeexplK.Itcm gallinarum fimum reces lUitu corui ouu in preo uafc pmixtum il!ituq; derafo capiti nigritia capiti afferre led doncc inarefcat olcu in ore habeducne amp;nbsp;detes fimul nigrcfcat. Idcoq;i umbra ficicdu neq; ate triduuabluedu.Alii fanguine amp;nbsp;cerebro eius ututur cu uino nigro. Alii cxcoquutipfu amp;nbsp;nocftu cotubiaiplubcu uas codut.Aliqui allopetias catharida trita iHintunt cum pice liquida nitro prçparata cute.Caudica uis earu caucndunq; ne exulcerent alte poftea.Ad ulcera alta fidta capita rr urium amp;nbsp;fimum cum elleboro amp;nbsp;pipere illini lubct letes tollutur adipe Canio uclaguibus i cibo fumptis aguilla^ modo:aut eotu ucratione qua exnut pota prungies fclle ouillo cu creta cymolia illito capiti doncc inarefcat.Capitis doloribus remcdio funtCoclea^qupnudp lueniutur nodum peradic ablato capite ex bis lapidea duritia exempta. Edautc calculi latitu' dineque alligatur amp;nbsp;minutp froti illiniuutur tritp.Ite erifpu olfa c capite uulturisad alligata aut cerebru cum olco cedrino peruncto capite amp;nbsp;intus naribus illitis cornicis cerebrum codlu i cibo fumptu ucl nodlup Idcm prodat galliaccus fi iclufus abdicat dicac node pari inpdia cius qui dolcat cuulfis collo plumis ucl circuligatifq; cridis. Mudelç cinis illitus furculis ex nido milui puluino fubieélus murina pcllis creata ex accto illita cinere limacis inter duas orbitas Inuentç odiculu per aurem cù chore

ocr page 590

traicçftu uel î pellicula canina adalligatu:quod rcmediu pluribus femperq; prodeft Fraólo capiti aranei tçla ex oleo amp;nbsp;aceto ipofita no nifi uulnere fanato abfcedit:hoc amp;nbsp;uulneribus fidit fangumem fi ftillat.Cerebro uero profluere anferis fanguis aut anatis i fufus fidit.Adeps earude alitu cu rofacco cocftus matutino paftp:barudinis caput prçcifum maxime luna plena lineo pano adalligat capitis doloribus liceo aut cera alba fronti illiniunt amp;nbsp;pilos caninos pano adalligat.Cornicis cerebrum in cibo fumptu palpebras gignere dicitur Ifbpucu mirrba calidu pennicillo illitum.Idem precare mufearû fimi murini cinereçquis portionibus ut efficiatur dimidiu podus denarii promittitur additis duobus fextis denarii extimi ut omnia ifopo illiniantur Item murini Catuli triti in uio uctere ad craffitudine acopi pilos i bis incomodos cuulfos rcnafci no patitur.Fel bcrinacci ouorum dellionis liquor Salamandrç cinis lacertp uiridis in uino albo (ole coctu ad craffitudine mellis in preo uafe.barudinis pullorum cinis cu lacfte tytimalli fpumaqi coclearum.

Laucomata dicunt magi cerebro catulp.vii. dierum cmedari fpecilo demiffo in dexteram partem fi dexter oculus curetur i finiflra fi finifter aut felle rccenti axionis Noctua?:cid genus:quibus pluma auri modo micat. Suffufionem oculoru caino felle malebat qbiene curari Apollonius putancus cu mcllc.Item albugines muriu capitucaudaruq; cinere ex mclleiudtis claritate uifus reditui dicur Multoqimagis gliris aut muris filuedris cinere aut aquilp cerebro ucl felle cum attico mclle.Cinis amp;nbsp;adeps foricis combudi tritus lacbrimofis oculis plurimum confert.Stibi quid fit dicemus in metallis Mulleiç cinis fuffufionibus. Item lacerto birudinisue cercb^ coedp tritp fronti illitc epiphoras fedat fiuc per fe:fiue cnm pollie fiue cum turc.Sic amp;nbsp;folatis.1.foie correptis profunt binas quoq; cremare amp;nbsp;cinere earu cum meile cretico inungere caligines utiliffimu e uel lumctoru oculis mebrana afpidis qua exuit uere cu adipe ciufde claritate iundtis facit.Vipera uiua in fidfili nouo comburere addito focniculi fucco cyatum unum amp;nbsp;turis mamma una atq; ita fuffufiones oculorum amp;nbsp;caligines iungere utiliffimum ed medicametu .d ecbeon uocatur Fit amp;nbsp;collirium c mpera i olla putrefacta uermiculis q; enatis cu croco tritis exuritur i olla cu fale que ligucdo oculorum claritate c6fequunt'amp; domacbi totius corporis tepcdiuitates bic amp;nbsp;Ql amp;pecori datur falubritatis caufa amp;iantidotum cotra ferpetes additur Quidam uiperis ututur i cibis primu omniu occifpAatim fale i os addi lubct donec liquefcat mox.illi.digitO2 Amefura utriq; prçcifa exemptifqi interrancis difcoquunt i aqua aut oleo fale amp;nbsp;aneto amp;nbsp;aut dati uefcuntquot;autpan e colligunt ut ffpius utatur.Vis prêter dicta pediculos e toto corpore expellit pruritufq^ ptia fummpcutis effectu odedit amp;nbsp;per fe capitis uipini cinis utiliffimeoculos per fe iungit.Itcmcp adeps uiperinus.De felle no audaciter fuaferi quç prçcipiunt:quoniâ ut fuo loco docuimus no aliud ed ferpétium ucénum.Anguium adeps erugini mixtus ruptas oculo^ partes fanat amp;nbsp;inebrana fiue fenectus eo^ ucrnatione co^^exuda fi affricctur claritateoculoru facit Boç quoqi fel prodicatquot; ad albugines fuffufioncs caligines Adeps fimiliter ad claris tatem.Aquilpqua diximus pullos ad cotuedum folem cxpcriri felle mixto cu mcllc attico funguntur nubecula amp;nbsp;calligationes fuffiifionefqioculoi^.Eadem uis e amp;nbsp;in uulturino felle cu porri fucco öC melle exiguo.Item in gallinacei felle ad argema amp;nbsp;albugines ex aqua diluto.Item ad fuffufiones oculorum maximecadidi galiinacei. Fimuquoqi gallinaceoy dutaxat rub^lufciofis illu modrat laudat amp;gallinç fel:fcd prçcipueadtpé cotra pudulas i pupillis:nec.s.Cius rei gratia faginat Adiuuat miri' fice eruptas oculo^ tuniculas admixtis fcbidbo amp;cmatide lapidibus.Fimuquoque ca^ dutaxat cadidumioleo uetcri corticifq; pyxidibusadcruatad pupillaru albugies quaimctionc fignificadu edpauones fimu fuu reforbcre tradi iuidctcs bominum utilitatibus Accipitcr decoctus in rofacco cfficaciffimus ad inunctiones omnium

ocr page 591

uitiorû putatur.Item fimi cius cinis cu attico mellc laudatur amp;nbsp;milui iecur.Fimum colubaru ex aceto adçgylopa fimiliter amp;nbsp;ad albugies amp;nbsp;cicatrices.Fel aferinu.Saguis anatu cdtufis oculis ita ut poftea Ifopo amp;nbsp;meile lungatur Fel perdicu cu mellis çquo podere p fc uero ad claritate.Dyafcorides amp;nbsp;byppocrates putat auctoritate adiicictes 9 in argetea pyxide afferuari iubet.oua pdicu i uafe preo decocta cu melle ulceribus oculo2 4 amp;nbsp;glaucomatis medétur Columba^ : palubiu turtu^ perdicu fanguis oculis cruore fuffufis eximic prodefl In colubis mafculp efficaciorem putat. Vena aute fub ala ad buc ufum inciditquot;quonia fuo calore utilior eft.fuperimponi oportamp; fpleniu ex m elle decoctu lanacp fuccida ex oleo aut uino earundé auium fanguis metalopas fanat amp;nbsp;iecur ouium in capris diximus efficacius uulup decocto quoqs cius oculos abluere fuadet amp;nbsp;medulla dolores bumorefq; illinire. Bubois oculoy ^ cinis collirio mixtus claritate oculis facere promittitur.Turturis fimus albugines extenuat.Item cocleai ^cinis fimus cenchridis accipit? ^generis :hanc grpci faciut ad argema ex meile omnibus quç fuprafcripta funt faäf.Mel utiliffimu oculis i quo fint apes îmortuç. Ciconiç pullu qui ederit negatquot;annis continuis lippiturus.Item qui draconis caput habcat:huius adipe amp;nbsp;meile cu oleo uetcre icipietcs caligies difcuti tradat hirudinu pullos plena luna excreat rcftitutacp eo^ acie capita coburutur:hoc cinere cum meile utunt ' ad claritate amp;nbsp;dolores ac lippitudics amp;nbsp;ictus. lacertas quoqi pluribus modis ad oculoru remedia affumunt. Alii uiridem includunt nouo fictili amp;nbsp;lapillos qui uocatur Zenchiaqui amp;nbsp;inguinu tumoribus ad alligari folet.Nouc fignis fignat per dies nono emittunt lacerta lapillos feruant ad oculoi ^dolores.Alii terra fubflernunt lacerte uiridi exepeatp amp;nbsp;una i uitreo uafe annulos includunt:e ferro folido uel auro cu tecepiffe uifum lacerta apparuerit per uitru cmiffa ea anulis cotra lippitudine ututquot; Alii capitis cinere poftibi ad fcabritias qui da uiride logo collo ifabulofis nafcentem coburunt amp;nbsp;icipiete epiphora lugunt.Item glaucomata muflelp etia oculis punctu erutis aiunt uifum reuerti.Eadeqsqup i lacertis amp;nbsp;anulis faciunt ferpentis oculorum dextru adalligatu contra epiphoras prodeffcfi ferpes uiua dimittatquot; lachrymantibus fine fine oculis.Cinis Rellionis capitis cu ftibi eximie medetquot; aranei mufcarii tçla amp;nbsp;prçcipue fpelucaipfa impofita per frotead duo tepora i fplenio aquilp.Ita ut a puero ipube amp;nbsp;capiatquot;amp;iponatquot;.Nec is triduo fe oftedat ei cui medeatquot;:neuealitcr nudis pc dibus terra attigat:his diebus mirabiliter epiphoras mederi dicutquot; dicitquot; albugoes quo q;tollere in unctione araeus cädiduslogiffimis ac tenuiffimis pedibus co tritus ioleo ueteri.Is etia cuius craffiffimu textumei cotignanonibus adalligat ' pano epiphoras fanare traditquot;.Scarabei uiridis natura cotuentiu uifum exaruit.Iraqi gemau fculptores cotuitu eo aequiefcuttaures purgat fel pecudis cu meile canini lactis inftiHatio fedat dolore. Grauitate adeps cum abfcynthio amp;nbsp;oleo uetere.Itcm adeps aferinus quidam dicut fuccu cçpç amp;nbsp;allii pari modo.

Tuntur amp;nbsp;per fe ouis formicali.Nag; amp;nbsp;huic animali e medicina Coftatqi urfos egros boc cibo fanari.Anfe^qi amp;nbsp;omniu auiu adeps préparâtquot; exeptifqi ueis omibus patina noua fictili operta in fole fubdita aqua feructi liquatus ficcatufq; lineis faccis amp;nbsp;in fictili nouo reponitquot; loco frigido minus putrefcit addito meile. Muriu Cinis cu mellc iHillatus autcu tofaceo decoctus auriu dolores fedat. Si aliquod animalin aure intrauerit prçcipuu remediu eft muriu fel aceto dilutu .Si aqua itraucrit adeps anferinus cu cepp fucco.Gliris detracta pelle iteftinifqg exemptis difeoquitquot; meile in uafe nouo.Sed medici malunt e nardo decoqui ufqiad tertias atqnta afleruari.Deide cu opus fit flrigili tepefacta infundere. Conftatqi deplorata auriu uitiaeo rcmcdio fanari.aut fi terreni uermes cu adipe anferis decoamp;i ifundat.Item ex arboribus rubi cuoleo triti exulceratis amp;nbsp;ruptis auribus pr^clarc medentquot; lacerte inueterite inos pendentiumaddito fale contufas amp;nbsp;ab ictu Ipfas aures fanant. Efficaciffime autem

ocr page 592

ferrugineas maculas habétes licis etiap cauda diflmcftç Millipoda:ab aliis cctipoda aut multipeda dicfti animal efl e uermibu^ terrç pilofum pedibus multis aceruatim repens taCtuq; contrabens feonifcon grpci uocat:Alu tolon efficaciter Gnant aurium dolores in cortice punici mali decoctu amp;nbsp;porri fucco.Addunt amp;nbsp;rofaccu amp;ialtera aurem infundunt.Illam aute quç no artuatur fgpam grçci uocat.alii fcolopendram minoré perniciofamqi.Coclcpq; funti ufu cibi cü myrrba:aut turis polline appofitp. Item minutç lacertç fracturis auriû lUiniutur eu meile fencótus ferpctiu feruetc ufta inftiHatur rofacco admixta. Cotra omia quidé uicia efficax:fed c6tra graueolentiam prçcipuc:amp; fl prurulentip funt ex aceto melius cum felle caprino uel bubulo:aut relludinis marinç.Vetuflior anno eade mcbrana non prodeftmec imbr e perfufa amp;nbsp;ut aliqui putant aranei fanies eu rofaceo:aut per fe in lana uel cum croco auribus prodefl. Grillus cum fua terra effolTus amp;nbsp;illitus magnam auctoritatem huic animali perbibet Nigidius maiore magi:quoniam retro ambulamp; terramep terebret llridat noctibus Venenatur cu formica circuligata capillo in caucrna eius coniccta e flatu prius puluereme fele condat.Ita formiez complexu extrahitur uetris gallinaceorum mebrana qufabiic folamp; amp;nbsp;inuetcrata amp;nbsp;in uino trita auribus purulentis amp;nbsp;quodam pinguitudo calida infunditur.Gallinai; adeps Biacta fi caput euellatur hanc tritam una cu tofaceo auribus mire pro defle dicunt: fed lana qua incluferint poft paulum extrahendam.Celerrime enim id pinguc tranfire inammal fieriq;uermiculum:Alii binas ternas ue in oleo decoctas efficaciffimeauribus mederi fcribunt bC tritas in linteolo iponi contufis.hoc quoq;animal inter pudenda eftted propter admiratioc nature prifcoi^cp curam totum in hoc loco explicädum plura earum genera fecerunt Moles quas i oleo decoctas ueirucis efficaciter illum experti funt. Alterum genus milocon appellauerunt circa molas fere nafeens his capite detracto attritas. Lepras fanaffe mufea picten in exemplis reliquerunt. Tertium genus eft amp;nbsp;odoris tedio inuifum exacuta clune cu oleo pifeleo fanare ulcera Alias infanabilia ftruinas panos diebus.xxii.impofitas percuffacontufa amp;nbsp;cacohetç fcabiem furunculofc ^ detractis pcdibus amp;nbsp;pennis. Nos hpcetiä audire faftidimus At hercule dyodorus öci morbo regio amp;nbsp;ortopnoicis reftitiflc tradit cum rcfinaamp; meile tantum potis.habamp;ars ea pro medicamento danti quicquid uelit humaniffimi.Eorum cinerem crematorum referuandum ad hos ufus in Cornea pyxide cenluere:aut tritas cliftcribus i fudédas ortopnoicis:aut reuaticis infixa corpori utiqi illitas extrahere conftat-Mcl utilidimu auribus quoqieft:inquo apes emortup funt.

Arotidas comprimit Columbinum ftercus uel per fe:uel cum faria hordeacea aut cruenacea noctupqicerebrumiucl lecur cum oleo infufumauriculç:aut parotidp. Multipeda cum refina tcrtia parte illita. Grilli fiue illiti huc adalligati. At reliqua morbo?/: genera medicias uc cxaimalibus aut ciufdé geens fequcti dicemus uoluine.

ocr page 593

AGICAS VANITATES SAEPIVSgdc antecedetis operis parte ubicunque caufç locufque pofcebant coargu imus:deteximusque etiamnum in paucis. Tarnen cligna • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;res é:de qua plura dicantquot;:uel eo ipfo quo fraudulétiflima

artium plurimûin toto terrain orbe plurimifquc faeculis ualuit.Audloritaté ei maximam fuiffc nemo miretquot; qndo quidéfbla artiu tres alias imperiofiffimas bumanç métis complexa in unam fe redegit. Natam primu e medicina nemo dubitauitiac fpetre falutari irrcpfiffe uclut altiorem fancftioreq; medicinam ita bladiffimis defyderatiflimifque promiffis addidifTc uires religionis:ad quas maxie alligat bumanum genus.Atqiut bocquoq; fuggefferit mifcuiffe artes mathematicas nullo non auldo futura de fe fe fciendi.Atque ea e celo ueriffime peti credetc.Ita pofTeflis bominum fenfibus triplici uinculo in tritum faftigii adoleuit:ut bodie etiam i magna parte gentium praeualeat amp;nbsp;in oriente regum regibus imperamp; fine dubio illic orta in perfide a Zoroaftre ut inter auctores conucnit Sed utrum unus bic tantum fuerit: an poftea amp;nbsp;alius ;non fatis conflat Eudoxius:qui inter fapientiç feeftas clariflimam: utiliffimamq; earn intelligi uoluit Zoroaflrem hunc fex millibus anno^ ante platois mortem fuiffe prodiditSic et Ariflo teles bcrinippus:qui de tota ea arte diligétiffime fcribit et uicies centum milia uerfuum a Zoroaftre codita indicibus quoqiuoluminu eius pofitis cxplanauit prpceptorem :a quo illituta diceramp; tradidit Aganacen: Ipfum uero quiq; milibus anno¥ ante Troianu bellû fuiffe.Mi^ boc in primis durafle coru artem:eaq; tam longo çuo commétariis iterccdétibus. Prçterea ncc claris:nec côtinuis fucceffionibus cufloditam Quo uis eni quifque auditu faltem cognitos babamp;:q foli cognominanfapulorum amp;Zaratu medos :babyIonios que marmaridum:amp;arabum bippotû aflyrium Zarmornida:quo%c nulla extant monimenta. Maxie tamé mi^ cil inbello troiano tantû de arte ea filentiu fuiffe bomero: tantuque operis ex eadem in ulyxis erroribus:adeo:ut totû opus no aliude cófletSi quidem protbea:amp; lyrcnu cantus apud eum non aliter itelligi uolunt.Circe utique:amp;ifero;^ euocatione folum boc agi.Ncc poflea quifg dixit quona modo ueniframp;. Tbelmefum religiofiffimam urbem quondam tranfiffamp;que ad tbeffalas matres quai^ cognomen diu obtinuit in noflro orbe aliens gentis.Troianis itaque teporibus cbironis medicinis contenta:amp; folo marte fulminante.Miror equidem acbillis populis famam eius itantu adbpfiffe ut Menander quoque littera^ fubtilitatis i emufo gcnitus tberfalam cognominaramp; fabulam:complexam ambages focminau detrabcntium lunam. Orphea putarem e propinquo primu intuliffe ad uicinas ufque fupcrflitiones ac medicinp proueólum fi no expers cius tota tbrace magices fuiffc primus quod cxtat ut equidem inuenio commentatus efl de ea oflanes. Xerxem quoque inuenio amp;nbsp;perfarum bello quod grpcip intulit comitatus ac uelut femina artis portento fp ei fparfit obiter infidlo qua cunque c6meauerat mundo. Diligentiores paulo ante hunc ponunt Zoroaflre aliu proconefium quod certu efl hic maxie oflanes ad rabiein no auiditate modo fcientip eius grpcoi ^populos egit:gq animaduerta fumma littcraru claritate gloriamquc ex ea Icicntiaantiqtus amp;pene femp petita.Certe Pythagoras Empedocles Democritus Plato ad hancdifcendam nauigaucrant exiliis ueriufg peregrinationibus fufceptis hanc reuerfi prpdicauere:hanc in archanis habuere Dem ocritus amp;nbsp;Apollo Bechecop ticen amp;nbsp;Dardanum amp;Phpnice illuflrauerut uolumibus Dardani i fepulchrum eius pofitis fuis ucro ex difciplina coi ^ edidlis qup recepta ab ullis hominu atque trafiffe

ocr page 594

per memoriam çquc ac nibil in uita mirandum.In tantum fides iftis fis que omne deed adeo ut bi qui estera uirorum probant bçc opera eius effe inficientquot; .Sed fruftra bunc enim maximeaÆxine animis cam dulcedinem conflat plcrun$ miraculi. Et boc pariter utrafqi artes cffloruiffc medicinam dico magiccmq i eadem ptatc ill.i Hip pocratebanc dcmocrito illuftrantibus circa pcloponefiacu genere bellum quod geflu efla.ccc.urbis noflrp ano. Eft amp;nbsp;alia magices facio amifo amp;nbsp;lane amp;nbsp;lotapata ludeus pedes fed multis milibus annoz ^pofl. /oroaflrc tanto recetior eft cypria nonleuem et Alexandri magni temporibus auctoritatem addidit pro fcffione.Sccudus oflancs comitatu exornatus planeq : quod nemo dubitamp; orbem terrarum peragrauit. Extant itaque amp;apud italas gentes ucHigia eius in.xii.tabulis noflris aliifque argumentis qup priori uoluminc expofui.dclvii. Demum anno urbis.CNeo.Cornelio lentulo Publio licinio craffo confulibus fenatus confultum fictum eftne bomo imolarctquot; palamqiin tempus filuit ut ficra prodigiofa celebratio gallias utique poffedit. Et quidcm ad noftramimcm oriam, Naque tybcrii caefaris principatus fuftulit.Drui/ das eorum amp;nbsp;boc genus uatum mcdicoruquc .Ipfe quid ego boc commémoré farte Oceanu quoqi tranfgrefh amp;nbsp;ad naturae inanc proueeta britannia bodicquc ea attoita celebrat tantis cerimoniis ut dediffe pcrfis uideri poffit adeo ifla toto mundo c6fé/ fere qq difcordi amp;nbsp;fibi ignoto non fatiscxtimari potcfl quantum romanis debeatur qui fuflulcre montra in quibus bominem occidere religiofiffimum erat.Madi etia faluberrimum ut narrauit oftbanes.

Peties eius plurcs funt. Nanque amp;nbsp;aqua amp;nbsp;fperis amp;nbsp;aere amp;nbsp;flellis ac lucernis ac peluibus fecuribus amp;nbsp;multis aliis modis diuina promittit prpterea umbrarum in/ feroruque coHoquiarquç omia ptate noflra princeps. Nero uana falfaquecompcrit. (^ippe no cytbarp tragicique catus libido illi maior fuit. Fortuna rerum bumana^ fumma gediente in profundis animi uitiis primuque iperare diis cocupntmecqcq generofius uoluit.Nemo uq ulli artiu ualidius fiuit-Adbpe no opes illi defuere no uircs no difcctis ingeniu .Aliaque no patiente inundo immenfum amp;nbsp;indubitatum cxemplu cR falfp artis:quam dereliquit Nero utinaque inferos potius amp;nbsp;quofeuque de fufpitionibus fuis deos confuluiframp; q lupanaribus atque pro ftitutis manda{ramp; inquifitioes eas nulla profecto facra barbari licamp; tcricp ritus non mitiora qcogitatoc cius fuiffent Seuius fic nos repleuit umbris.Sunt quodam magis perfugia ueluti lentigine babentibus no oblequi numina aut cerni. Non obftitit boc in illo nibil mébris dcfuit. Nam dies eligere certos libe^ erat:pecudes uero quibus no nifi ater color cframp; facile. Nam bomincimolare etiam gratiffimu. Magus ad eu Mittidates ueneratarmenia cum de fe triupbum afferens amp;idco prouintiis graiis nauigarc uo/ lucrat:quoni a expuere in maria aliifque mortaliu neccffitatibus.Violare natura eam fis no putant.Magos fecu adduxerat magicis etiam cenis cu initiaucrat. No tamc cu regnu ci daramp; banc ab eo arte accipere uoluit:Proinde ita perfuafum fit iteflabilc irritam inane effe babendam babenté tamen quafdam ueritatis umbras.Sed in bis ucneficas artes pollcre:non magicas :Querat aliquis:quç fint mentiti ueteres magi cum adolefcentibus nouis uifus Appion gramaticp prodiderit cynoccpbalia berba: quç in acgypto uocarcamp;ofipitis diuinam contra omnia uencficia;fcd fi to ta erueretur ftatim eum qui eruiframp; mori:feque cuocaffe umbras ad perçunefandum bomerum qua na patriaquibus parentibus genitus effamp;mon tarnen aufus profiteri: quid fibi rcfpondifTc diccramp;

Eculiare uanitatis fit argumentum:q, animalium cunctorum talpas maxime mirantur:tot modis a.return natura damnatas ad cçcitatem perpetua tenebris num alus defoffas : fcpultisque fimilcs. Nullis pque credunt extis nullum rcligio num capacius nindicant animal Sunt quicor cius recens palpitans dcuorentdiuina

ocr page 595

tionis amp;nbsp;rey. efficien da;: cuentus promittant dente talpp uiup exempto fanari detiu dolores adalligato affirmant.Cetera exeo animali placita eoru fuis reddemns locis: ncc quicq probabilius inuenietquot; q muris aranei morfibus aducrfari cas:quoniam amp;nbsp;terram ut diximus dcprpdim aduerfantquot; .Cptero dentium doloribus ut ude narrant medentT.Canum qui rabie perferunt capitu cremato?^.Cinis fine carnibus iflillatus ex oleo cyprio per aure cuius e parte doleant .Caninus dens finiRcr maximus circu facrificato qui doleat:aut draconis os e fpina .Item benbydridis .Eflautem ferpens mafculus amp;nbsp;albus buius maximo dente circufcarificant:autin fuperiore dolore duos fuperiores adalligante diuerfo inferiores.buius adipe perunguntquot; qui crocodillum captant dentes fcarificant amp;nbsp;offibus laccrtp e fronte luna plena exemptis ita ne terram attingant colluunt caninis dentibus decoctis in uino ad dimidias partes .Cinis co^: pueros tarde dentientes adiuuatcum meile Fit eodem modo amp;nbsp;dentificium canis dentibus e murino fimo indif uel lecur lacerta?^ aridum.Anguinu cor fi mordeatur uufefficax babef. Sunt inter cos qui murem bis in menfe lubeant mandi dolorefq; ita caueri. Vermes terreni decocti i oleo ifufiq; auricula eius a parte doleant prodant leuamentum.Eorundem Cinis exefis dentibus coniceftus ex facili cadere cos cogit integros dolentes illitus luuat.Comburi autem oportet in tcfti:profiint amp;nbsp;cu mori radicc i aceto fcyllitrio decocto ita ut colluantur dentes.Is quoqiuermiculus qiberba ueneris labro appellata lucnifcanis dentiu inditus mirc prodcfl:Nam erucp braßicp eius contactu cadunt e malua.Cimices infunduntquot; auribus cu rofacco :Arcnulç quç inueniunfm cornibus codeay cauis dentium inditp flatim liberant dolore coclea^: inanium.Cinis cu mirrba prodefl gingiuis.Serpentis cum fale in olla cxufle.Cinis cum rofacco in contrariam aurem infufo anguinc euernationis membrana cu oleo tedçq; rcfina calcfacfta amp;nbsp;auri alterutri infula.Adiitiunt aliqui tus amp;rofaccu.Eadem cauis indita ut fine molcftia cadant proflat. Vanum effe arbitror circa canis ortum anguis candidus membrana exiric:quoni a neutru i Italia uifum cft :multoq; minus credibile in tcpidis regionibus lam fero cxui:banc autem uel iucterate cu cera celerric dentes euellerc tradunt.amp; dens anguium adalligatus dolores minuit .Sunt qui amp;nbsp;araneum animal ipfum finiflra manu captum tritucpin rofacco amp;nbsp;in aurem i fufum cuius a parte dolcat prodeffe arbitrentquot; :0fficulis gallinau in pariete feruatis fiftulas fcruantadlu dente uel gingiua fcarificata proiecftoqi officulo fUtim dclorcm abirc tradunt.Item fimoCorui lana adalligato uel pafferum cum oleo calefacto amp;nbsp;proxic auriculf Infufo pruritum quidcm itollcrabilcm facit amp;nbsp;idco tollerabilius e palleris pullo:yc Grmcntis:crcmato¥ ex aceto infricarc

Ris faporem emendari affirmant murino cinere cum meile fi fricentquot; dentes Admifccnt quidam maratbi radices Pinna uulturis fi fcalpanf dentes accidu alitu faciunt:boc idébiftricis pinna feciffc ad firmitate pcrtinamp;dmguç ulcera amp;nbsp;labro^: hirundines i inulfo decoeftç fanat. Adeps anferis aut galling rimas efipbu eu galla Arancor^ tçlç candidç amp;nbsp;quç itra bulbos paruç texunffi feruentia os itus exufTerint ladle canino flatim fanabuntquot;

Aculas in facie.Ifopu cum melle corfico :quod afperrimum babamp; extenuat.Ite fcobem cutis in facie cum rofacco impofitum ucllere.Quidam amp;nbsp;butirum addunt Si ucro uel Ictigincs fint fel caninu prius acu compundlas.Adliuentia amp;nbsp;fuggillata pulmones arietum pecudumq; i tenues confcdli membranas calidi impofiti:ucl columbinun fimum:cutcificic cufloditadeps anferis uel galling licbenas amp;nbsp;murio firno cx aceto illiniuntamp;:cincrc bcrinacei ex oleo.In bac curatione prius uitro ex aceto facie foueri prpcipiunt.Tollit ex facie uitia coclca^ quf late amp;nbsp;minute paflim iueniuntquot; cu mellc cinis.Omniu quidcm ccclcay cinis fpiflat amp;nbsp;calefacit fyncdlica

ocr page 596

Ul amp;nbsp;ideo admifccnCcauflicis pfbrifq; amp;nbsp;lentiginibus illinitquot; .Inuenio amp;nbsp;formicas l)crculaneas appellatis quibus tritis adiccfto (ale exiguo alia uitia fanatur.Buprpftis animal eft rarum initalia fimillimum farabeo longipedi fallit inter berbas boucm maximc.Vnde amp;nbsp;nomen inuenitdeuoratu$ tacfto felle ita inflamat ut rumpat boc cum bircino feuo illita licbenas ex facie tollit fynecftica ui ut fupradicftueft. Vulturi/ nus fanguis cum cainclconis albç: quam berbam efle diximus radice cedria tritus contedlusq; braffica lepras fanat. Ite pedes loeufhrum cum feuo bircino triti uaros. Adeps gallinaceus cum caepa fubadtus. Vtilissimum amp;nbsp;in fhcie melin quo fint apes imortucpraccipuc tame purgat ficie atqi erugat Cigni adeps.Stigmata deletquot; columbino fimo Ex aceto graucdinem Inuenio finiri.

Iquis nares mulinas ofculetur uua amp;nbsp;faucium dolor mitigatur Fimo agnoru priusq berbam guflauerit in umbra arefacta una fucco coclep acu traffoffp amp;nbsp;lUir cut coclea ipfa i fumo fufpedatquot; birundinum cincre cum meile fic amp;nbsp;tonfillis fuccurritquot; Tonfillas amp;nbsp;fauces lactis ouilli gargarizatio adiuuat.Multipeda trita fimu colubi/ num cum paffo gargarizatu ctiam cum fico arida ac uitro impofitu extra afperitate fauclu amp;nbsp;diffillatiocs leniunt.Cocieae coqui debent in ladle demptoq; tantu terreno conteri amp;nbsp;in paffo dari potui.Sunt qui afiipalleicas pallcicas efficaciflimas putant nufia ea:; grillus infricatus .Aut fi qs manibus qbus eu cotriucrit tonfillas attigat Anguinis feile anferino cum elaterio amp;nbsp;meile citiffime fuccurritquot;,Cerebro nodlue cinere birundinis ex aqua calida poto:buius medicina audior Ouidius poeta .Sed efficaciorcs ad omnia qupex birundinibus monflrantquot; pulli filueflrium ex figura nidoi ; eas deprpbendit.Multis tamen efTicacifTimi riparia^: pulli ita uocant i ripa:^ cauls nidificantes.Sunt multi qui cuiufcunq; birundinis pullum edendum cenfent ne toto anno id metuatur malum Strangulatos cum fanguinc comburunt luafe amp;nbsp;in cinerc cum pane aut potu dant.Quidam amp;nbsp;muffelp cineres pari modo admif/ cent .Sic amp;nbsp;ad flrumç remedia .Dant amp;nbsp;comitialibus quottidic potu .In falequoq; feruatç birundines ad anguina una dragma bibunf.Cui malo amp;nbsp;nidus cay mederi dicitur potus. Millepedeó illini anginis efFica ciflimu putant. Alii xxi.tritas i aqup mulfa emina dari per barundincm quoniam dentibus tradlis nibil profit .Tradunt amp;nbsp;murem cum uerbenaca cxcodlum fi bibatur is liquor efic remedio amp;nbsp;corrigiam caninam ter collo circundatam fimum columbinu uino amp;nbsp;oleo permixtu .Ceruicis neruis amp;nbsp;epiflotono.Ex milui nido furculus uiticis adalligatus auxiliari dicitquot;

Truis exulceratis muffclç faguis ipfa decocta i uinomó tame feeftis admonet Aiunt amp;nbsp;i cibo fumptaidc efficere uel cinerem eius farm entis combuffe mifcctur axungia lacertus uiridis adalligatus oportamp; poft.XXX-dies alium adalligari oportet quidam cor eius 1 argenteo uafculo feruant ad fcminai; ffrumes amp;nbsp;ueteres cocleccd tcffa fua tufçilliniuntquot;maximequç frutetis adbprent .Item cinis afpiduin cum feuo taurino imponitquot; Anguinus adeps mixtus oleo.Itein anguium cinis ex oleo illitus cu cera ediflc quocp eos medios abfciffis utrinqiextremis partibus aduerfus ftrumas prodeffc uclcincrem bibiffe i nouo ficftili.Ita cremato:; multo efficatius inter duas orbitas occifbrum amp;nbsp;grillum illinirc ucl cu fua terra defloffum fuadent.Item fimum columbarum per fefe uelcum farina ordeacea uclaucnacea ex aceto .Talpe cincre ex meile illinire.Alii lecur eiufdem cotritum inter manus illiniut amp;nbsp;triduo no abluunt Dextrum quoqipedem eius remedio efTe ffrumis affirirat :alii procidatcaput amp;cu terra amp;nbsp;a talpis excitata ad ufum digcrut ipaffillos pixide ftagnea amp;nbsp;utut ad omnia qupitumefeunt amp;quçapoflemata uocitqucqii ccruice funtuefci fuilla tuncuetant. Tiuri uocantquot; fcirabei terreflres ricino fimiles.Nome cornicula debere alii pediculos terre uocant .Ab bis quoqi terram egeffam flmiunt flrumis amp;fimilibus uitiis amp;

ocr page 597

podagris triduo non abluunt.Prodcflhçc medicina in annum oia qup bis afcWibut quae nos i grillis retulimus.Quidam amp;nbsp;a formicis terra cgefta fic utut.Alii uermes terrenos totidem quot fint ftrume adalligant pariterqicum bis arefcunt.Alii uipera circa canis ortum circuncidunt.Deindemcdiam comburunt cinercq; eum dat bibcdu ter feptenis diebus quantum praenditur ternis digitis fie flrumis medetur .Aliqui uero circumligantes lino quo ligata infra caput uipera pependerit donee exaniaret amp;nbsp;millepedis utuntur addita rcfinç terebyntbinae parte quarta:quo medicamcto cia apoHomata curari lubent.

Vineri doloribus mufiellac cinis cum cera medetur ne fint alp byrfutç foricai^ oua puris ifricata praeflat.It e mangonibus amp;nbsp;ut lanugo tardior fit pubefcentiu fanguis e tefliculis agnorum cum caRrantur qui cuulfis pilis illitus amp;nbsp;contra uirus proficit.

Raecordia uocamus uno nomine exta in homine quorum in dolore cuiufcuqi partis fi catulus lacftens admoneatur apprimaturq; bis partibus tranfirc in eu dicitur morbus Jdq; exenterato perfufoque uino deprehendi uifcere illo quod dolu/ erit hominis:{ed obrui talis rcligio e his quoqiquos mellilotos uocamus ftomachi dolorem fedant.Applicati fppius tranfirc morbos egritudine coru intelligifpleruq; amp;nbsp;morte.

Vlmonum uitiis medentur amp;nbsp;mures maxime aphrycani detracta cute in oleo

amp; file decocti atqi in cibo fumpti.Eadem res amp;nbsp;purulentis uel eruetis cxcrcati^ oibus m edetur prpcipuc uero coclearum cibus ftomacho in aqua cas fuffcrucfierii tanto corpore earum oportet mox in prima torreri nihil ac addito atq; ita e uino garo que fumi prçcipue aphrycanas.Nuper hoc compertum plurimis prodeffe.Id quoqi obferuant ut numero iinpari fumantur.Virus tamen carum grauitatem alitus facit Profunt amp;nbsp;fanguincm excreantibus dcinpta tefti trite i aqua potu.Laudatiffimcaute funtaphrycanac.Ex his folitanp aftipalcicac ficulp modiceqnoma magnitudo duras facit amp;nbsp;fine fucco Balearicae quas cauaticas uocant:quoniam in fpcluncis nafcuntur laudate amp;nbsp;ex infulis amp;nbsp;prpcipuc caprearum.Nullae autem cibis gratae neque ueteres neq;recentes fluuiatiles amp;nbsp;albp uireis habent:nec no filucHres Homacho utiles aluu foluunt.Itcm omnes minutaeContra marinpftomacho utiliores.EfFicacidif tame in dolore ftomachi laudatiores traduntur uiuae cum aceto dcuoratp.Prptcrca fût quç aceratae uocantur rate multifariamq; nafccntcside quarum ufu fuis dicemus locis.

Allinaccorum uentris membrana inuetcrata amp;infpar{apotioni diAillationes pecftoris amp;nbsp;humidam tuffim uel reces toftiIcnit.Coclcp tritae cu aquç tcpidç cyatis tribus fi forbeantur tuffim fedant diflillationes fedat amp;nbsp;canina cutis cuilibct digito circundata lure perdicum ftomachus recreatur.locincrum doloribus medef muf tcla filucflris in cibo fumpta ucl locincra cius. Item uipcra porcelli modo inarata Sufpiriofis multipeda ita ut ter feptenae in attico melle diluantur amp;nbsp;per harundiné bibantur:Omncenim uas nigrcfcit contactu. Quidam torrent fextarium in patina donec candidae fiant tune mcl immifccnt. Alii centipedam uocant amp;nbsp;ex aqua calida dari lubent.Cocleac in cibis bis quos liquit animus:aut quorum alienatur mesaut quibus uertigines fiunt ex paffi cyatis tribus fingulp contritp cum fua tefla amp;nbsp;cale' factae in potu datç diebus plurimum nouem.Aliqui fingiilas primo die dedere fe/ quenti binas.tcrtio ternas iquzrto duas:quinto unam fic amp;fufpiriaemendant amp;nbsp;uo' micas.Eft animal locuflae fiinile fine pinnis quod trixallis gr^ce uocatur.Latinum nomen non babet.Aliquiarbitrantur nec pauci auctores hocefrequod grilli uocatur Exhis.XX.terreri lubentac alias bibi multo contra orthopnoeas fanguineexpucti' bus cocleaequi in locis proprotropum infundat uel marina aqua ita decoquat amp;nbsp;in cibo fumat aut fi tritae cum tcRis fuis fumantur cum protropi.Sie amp;nbsp;tuffimedétur

ocr page 598

ac uomicas priuatim Gnant meile in quo apes fint emortuç. Sanguine reiiciétibus pulmo uulturinus uitiginis lignis combuftus adiccfto flore mail punici ex ptc di/ midia .Itcin cotoncorum liliorumq; bifHem potionibus potus maneatq; ucfperi c uino fi febres abfint.Sin minus ex aqua i qua cotonea dccoóla fint.Pecudis lien re' cens magicis prçceptis fuper dolentem lienem extenditur diccnte eo qui medeatur lienis remedium facerc.Pofl lubcnt in pariete dormitorii cius tccftoriouc includi amp;nbsp;obfignari anulo ter nouics carmenq; dici caninus fi uiucnti eximatur amp;nbsp;in cibo fu' matur liberat eo uitio-Quidam recentem fupcrligant. Alii duum dierum catuli ex aceto dantignoranti bcrinacei liencm. Item coclearum cinercm cum femine Iini amp;nbsp;urticae addito mclle donec perfanamp; liberat amp;nbsp;lacerta uiridis uiua in olla ate cubiculi! dormitorium cius ^ui medetur fufpcnfa utegrcdiens reuertenfqj attigat manu:cinis c capite bubonis cum ungento mei in quo apes fint mortuaearaneus amp;nbsp;maxime g lycnos uocatur.Vppupae cor lateris doloribus laudatur.Coclearum cinis in typfana decoctarum amp;nbsp;per fc illiniuntur:Canis rabiofi caluariac cinis potioni infpargitur lü borum dolori ftellio tranfmarinis capite ablato amp;nbsp;inteflinis decoctis in uino cum papaueris nigri dcnarii pondere dimidió eo fucco bibitur lacertf uiridcs decifis pe/ dibus amp;nbsp;capite in cibo fumuntur.Coclcac tres contritae cum teflis fuis atq; in uino decoctae eu piperis granis.xv.Aquila e pedes euellût in auerfa fuffraginc ita ut dexter dextrae partis doloribus adalligetur finiflcr leuac.Multipeda quoqi q nifco appella/ uimus medetur denarii pondere ex uino cyatis duobus pota.Verme terrenu catillo ligneo ante fiffo amp;nbsp;ferro luncto impofito.Aqua excepta perfunderet defodere ude cfloderis magi lubent mox aqua bibere catillo mireid prodede fcyaticis affirmâtes

Iffintericos recreat foemina pecudum decocta cu lini fcmincaqua potacafeus ouillus uetus feuum ouinum decoctum in uino auffero boc amp;nbsp;ilio medetur amp;nbsp;tuffi ucteri.Diffintericis ftellio tranfmarinus ablatis inteffinis amp;nbsp;capite pedibufqiad cute decoctus acqi amp;nbsp;cibo fumptum coeleac duae cum ouo utra$ cum putamine cotritp atque in uafe nouo addito falc amp;nbsp;paffi cyatis duobus:aut palmarum fucco amp;aqua cyatis tribus fuffcruefictis amp;nbsp;in potu datis profunt amp;nbsp;combuftae ut cinis ea^ bibaf in uino fine momento.Cocieç nudae de quibus diximus in apbryca maxie lueniut utiliffimae diffintericis quinc combuftae:amp; ex eo cinere dantur coclearia bina i uino myrtite:autquolibamp; auffero cum pari modo calide.Quidam omnibus apbrycais ita utuntnr alii totidem apbrycanas uellatas infundunt potius. Et fi minor fluctio sit addunt acatiam fabae magnitudine.Senectus anguium diffintericis amp;nbsp;tenesmis in ftagneo uafe decoquitur cum rofaceo uel fi i alio cu ffagno illinitur lus c gallinaceo iifdcm medetur.Sed ueteris gallinacei uebementius falfum ius aluum ciamp;.

Embra gallinaru to fla ac data in oleo ac fale coeliacoru dolores mulcet. Abfti/ neri autem frugibus ante amp;nbsp;gallina amp;nbsp;bomiem oportamp;.

Imus columbinus totus potusq; caro palumbi in aceto decocta diffintericis ac coeliacis medetur.Turdus inadatus cum myrti baccis diffintericis. Itcm merulae mcl in quo fint apes immortuaedecoctum grauiffimum uitium apuleos uocatur buic refiti aiuunt difccrpti ucfpertilionis fanguie etiam illito ucntre fubucire fiftit aluum coclea ficut diximus in fufpiriofis temperata.Item cinis carum quae uiuac crematp fint potus ex uino auflero.Gallinaceorum~iecur affum aut uentriculi mem/ brana qupabiici fblamp; inucterata admixto papaueris fucco .Aliirecente torrent ex uio bibendam lus perdicum amp;nbsp;per fe ucntriculus contritus ex uino.Ite palumbus ferus cum polea decoctus licn pecudis toflus amp;nbsp;in-uino tritus. Fimum columbinum cu mclle illitu.Offifragi uenter arefactus amp;nbsp;potus bis g cibos no conficiut utiliffimus

ocr page 599

uel fi manu tantum teneant capientes cibum .Quidam adalligant ex bac caufa. Sed continuare non debent matiem enim facit.Siftit amp;nbsp;anatum mafcularum fhnguis i' flationes difcutit coclearum cibus tormina lien ouium toRus atq; euino potus.Pa lumbus ferus ex polea decoctus a typfodis ex uino cinis ibidis fine pennis cremata potus quod praeterea traditur in torminibus mirum eftanate appofita uentri trafire morbum anatemqiem ori. Tormina amp;nbsp;meile curantur in quo fint apes immortuae decocto.Colli uitium efficaciffime fanatur aue gallerica afh in cibo fumpta. Quida in uafe nouo cum plumis exuri iubent contcriq; 1 cinerem bibiqiex aqua coclearibus ternis per quatriduu.Quidam cor eius adalligari foemini.Alii recens tepenfq; adhuc deuorari.Confularis afpernatum domus efl in qua alter e fratribus collo liberatus e aue bac in cibo fumpta amp;nbsp;corde eius armilla aurea iclufo alter fhcrificio quoda facfto crudis laterculis ad formam camini atq; ut fherum peracftum erat obflrucfto facello Vnum eflcffifrago inteffinum mirabili natura omnia deuorata conficienti:buius ptem extremam adalligatam prodeffe collo conflat.

Vnt occulti interran eorum morbi de quibus mirum proditur.Si catuli priufq tiideant applicentur triduo ftomaebo maxie amp;nbsp;pectori amp;nbsp;ex oreçgri fuccu Tadtis ac/ cipiant tranfirc uim m orbi poflreo exanimari diflcctifq; pala fieri egri caulas mori et bumari debere eos obrutos terra.Magi quidé uefpertilionis fhnguine contacto ue/ trc in totum annum caueri tradunt:aut in dolore fi quis aquam per pedes fluentem baurire fuflineat .Murino fimo contra calculos illinire uentrem prodefl birinacei carnem iucundam effe aiuunt fi capite percudo uno ictu interficiatur priufg i fe uri nam red datbpc caro ad bunc modii occifa ftillicidia uefficae emendat.Item fuffitus ex eodem quod fi urinam in fe reddiderit cos qui arnem edcrint ffrangurip morbu contrahere dicitur.lubcnt amp;nbsp;uermes terrenos bibi ex uino aut paffo adeominuedos calculos uel cocleas decoctas ut in fufpiriofis.Eafdcm exemptas tedis tritisq; in uini cyatis tribus bibi fequcnti dic duas tertia dic unam dillicidia urinpemcndant.Tef' tarum uero inauium cinerc ad calculos pellendos.Item hydri lecur bibi uel cinerem fcorpionum aut pane fumi:ucl fi quis cum locuda addit lapillos qui i gallinaccoru uefficaaut in palumbium uentriculo inueniatur conteri amp;nbsp;potioni infpargi. Itemi membranam e uentriculo gallinacei aridam uel fi recens fit toflam. Fimum quoq; palumbinum in faba fummi contra calculos amp;nbsp;alias difficultates uefficae fimiliter plumarum cinerem palumbium ferorum ex accto amp;nbsp;intedinorum ex bis cincre co/ clearibus tribus e nido hirundinum grillum dilutum aqua calida offifragi uentrem arefactum turturis fimum in mulfb decoctum uel ipfius dccoctp lus turdos queq; cdiffe cum baccis myrti prodefl urinae cicadas toflas in patellis millipeda amonifco bibiffe ptodcfl amp;nbsp;in uefficae doloribus decoctum agninorum pedum aluum amp;nbsp;gab linaceorum decoctorum lus amp;nbsp;atria mollit ciamp; amp;nbsp;hirudinum fimum adiccto meile fubditum:fed his uitiis efficacillia funt Efippu quidam adiiciunt pompolium amp;ro faceu.Canini capitis cinis fenecta fcrpetis ex aceto firagades fitcinis fimi caini cadidi cum tofaceo aiuntqiinuentum Efculapii elle amp;nbsp;codé ucrrucas cfficaciffié tolli murini fimi cinis adeps cigni adeps bouis procedentis alui fuccus coclearum punctis euo' catis irrita depellit:Attritis medetur cinis muris filuarici cum meile fel herinacei cu uefpertilionis amp;nbsp;anferinus cum cerebro amp;nbsp;alumineamp;cfippo.Fimum columbinu cu meile condilomati priuatim araneus dempto capite pedibusq; infricatquot; ne acria pe/ ruratadeps anferinus cum cera punicacerufatofaceo adeps cignibiamp; bemoroidas fanare dicutur lfcbiaticis cocleas crudas tritas cum uino amineo OC piperc potupdee dicuntur lacertam uiridem in cibo ablatis pedibus interrancis capite fic amp;nbsp;ftellioncm adiectis buic papaueris nigri obolis tribus.Ruptis conuulfis fel ouiun cum lacte mulicrum uerendoru formicationibus ucrrucifq ; medetur arietini pulmois inaffati

ocr page 600

Panics cieter1s uitus ucllerum eius uel fórdidorum cinis ex aqua. Seuum ex ometo pccudis prpcipuc a renibus admixto cinere punicis ex laie lana fuccida ex aq frigida. Carnes pccudis co mbudae ex aqua mulfa ungularum cinis dentis caballini contuli amp;nbsp;farina infperfa.

Eilbus uero farina ex offibus canini capitis fine carne tufis fi décidât teftium alter fpumam coclearum illitam î remedio effe tradunt.Tctris ibi ulceribus amp;nbsp;manantibus auxiliantur canini capitis recentes cineres .Cocleae paruae latf contritae ex aceto fenedtus anguium ex aceto uel cinis eius.Mei in quo apes fint mortup cu rcfina coclcp nudç quas in apbryca gigni dixius tritae cu turis pollie amp;nbsp;ouoru albo, xxx.die refoluunt.Aliqui pro turc bulbum admifccnt hydro coeliacis Hellioes mire prodeffe dicuntur capitc in terrancis ademptis.Rcliquum corpus inamatum in cibo Id facpius datur ficutad urinp icontincntiam.Caninum adipem cum alumie fciffo fabae magnitudine coclcasapbrycanas cum fua carne amp;nbsp;tefta crematas poto cinere anferum trium linguas manatas in cibo huius rei audior eft Anaxilaus panos aperit feuum pecudum cum fale to flo murinum fimu admixto turis polline amp;nbsp;fandaraca impofita difcutit lacertae cinis amp;nbsp;ipfa diuifa impofita. Item multipeda contrita ad/ mixta refina tcrcbyntina ex parte tcrcia quidam amp;nbsp;finopidem admifcent. Coclcp eo' tufae amp;nbsp;per fc cinis inanium coclearum cerae mixtus aifcuflbri auim habent. Fimu columbarum per fcfe uel cum farina ordeacca aut aucnacca illitu.Cantharides mixtp calce panos fcalpclli uicc auferunt. Inguinum tumorem coclep minutae cum mcllc illitae leniunt uarices ne nafcaf lacertp fanguie pucris crura iciunis a leiuno illimuf

Odagras lenit cfppum cum ladle mulicris amp;cerufa fimun pecudum quod ligdu reddut pulmones pecudu fel arietis cum fcuo muris didcdti ipofitis. Sanguis muflclaecum plantagine illitus amp;nbsp;uiuacco mbuftp cinis ex aceto amp;nbsp;rofacco fi pena illiniatur:aut fi ceraamp;rofaceumadmifceatur fel caninum ita ne manu attigatur fed penna illiniatur.Fimum gallinarum ucrmium terrenorum cinis cum meile ita ut tertio die foluantur.Alii ex aqua illinire malunt:alii ipfos aceto menfuracum mellis cyatis tribus pedibus ante tofaceo pcrundlis.Coclep latp potp tollere dicuntur pedu amp;nbsp;articulorum dolores.Bibuntur autem binae in uino tritf çedemq; illinintur cu hexincs herbp fucco.Quidam ex aceto contriuiffe contenti fant falc .Quidam cum uipcra cremata in olla noua fppius fumpta aiunt podagra libcrari utile effe amp;nbsp;adipe uiperino pedes pcrungi amp;nbsp;de miluo affirmant fi inueterato tritoqiquantum tres di' giti capiant bibatur ex aqua:aut fi pedes fanguincin cum urtica uel pennis eoru cu primo nafeentur tritis cum urtica quin amp;nbsp;fimus eorum articularibus doloribus illif Item cinis muflelae aut coclearum aut cum amilo uel draganto incuHos articulos a/ ranci tclpcomodiffimecurant.Sunt qui cinere carum uti malunt ficut fimi colubi cincre cum polenta amp;nbsp;uino albo.Articulis luxatis prçfentaneum cft fenum pccudis cum cinerc amp;nbsp;capillo mulicrum pernionibus quoqiimponitur fenum pecudum cu alumie capitis cinis aut fimi murini quod fi putrida fint ulcera ad cicatrice perducut uel grillorum crematorum famlla ex oleo.Item muris filuatici cum mcllc ucrmiu quoqi terrenorum cum oleo neterc amp;nbsp;cocleae qup nude inueniuntur Vlcera omnia pedum fanat cinis carum quç uiuçcombuHç fint.Fimi gallinacei cinis cxulceratioes columbi fimi ex oleo attritus calciamcntorum ucteris foleac cinis anguinus pulmo amp;nbsp;arietis fanant detis caballini contritis farina priuat i fubleuat lacertae uiridis faguis fubtritus amp;nbsp;hominum amp;nbsp;iumentorum pedes fublitus fanat. Clauos pedum urina muli mulaeue cum luto fuo illita fimum ouiuiecur lacertae uiridis uel faguis floco imponitur.Vermes tcrreni cx oleo Hcllionis caput in uiticis pari modo tritum ex o' leo fimum columbinum decotlum cx aceto.Verrucarum omnium generum urina canis recens cum fuo fucco illita fimi canini cinis cum cera fimum ouium Gnguis

ocr page 601

recens murinus illitus ucl ipfe mus diuulfus herinacei fel caput uel languis lacertç uel cinis totius membrana fenedtutis anguium fimum gallinaceum cu oleo ac nitro cantharides cum uua taminia intrita exedunt .Sed ita erofas aliis quç ad perfananda ulcera demonflrauimus curari oportamp;.

Vnc reuertemur ad ea qup totis corporibus medenda funt.Fel canis nigri maf culi amuletum effe magi dicunt domus totius fuffitae eo purificatae ue cotra mala omnia medicamenta.Item fanguine canis refpcrfis parietibus genitaliqicius fub li/ minc ianupdefoflb.Minus mirentur hi qui fciunt foediffimuin animalium gtum magnificent .Ricinuquoniam uni nullus fit exitus faginae:ncc finisalia q morte diutius in fime uiuentibus fcptenis ita diebus duraffe tradunt.At in fotietatc pau' cioribus dchifcere hunc ex aure finifbraomnes dolores fedare adalligatum funditiu in augurio uitalium habent.Nam fi egerint ciqi relpondeat qui intulerit ac pedibus ftanti interrogantiq; de morbo fpem uitae certam effe moriturum nihil refpondere Adiiciuntut cucllatur ex Aure Lacua Canis:cuinon fit alius :quam niger color Nigidius fugere tota die Canes conlpecftum eius qui exire id animal cuellerit fcriptum relinquit.Rurfus magi tradunt lymphatos ficguinis talpae afperfu refci/ pifcre.Eos ucro qui a no duris diis fiunifq; agitentur draconis lingua amp;nbsp;oculis amp;nbsp;fcllc inteflinisq; in uino amp;nbsp;oleo decodis ac fub diuo nodu refrigeratis pcrundioni' bus rcmcdio effe tradit Nicander amphyfibena ferpente mortua adalligata ucl pelle tatum cius arbori qup cedatur adalligata non algere cedentes. Itaq; fola ferpentium frigori fe committit.Prima omniuin procedens amp;nbsp;ante cuculi cantu.Aliud ecuculo miraculum quo quis loco primum audiat alitem illam fi dexter pes circumfcribat ac uefligium id effodiatur non gigni publices ubicunq fpargatur. Paralyfim cauc/ tibus pinguia glirium dccodarum amp;nbsp;fbricum utiliffima tradunt effe millipedas ut in anguina diximus potas ptyfim fentientibus lacertam uiridcm decodam in uini fextariis tribus ad cyatum unum fingulis coclearibus fumptis per dies donec cbua^ lefcant.Coclcarum cincrem potum in uino.

Omitialibus morbis efippum cum myrrhç momento amp;nbsp;uini cyatis duobus dilutum magnitudine nucis auellanac a balneo potum.TcRiculos arietinos lucte' ratos tritosq; dimidio denarii pondere in aqua :ucl ladis afinini emina interdicitur uini potus quims dicbus ate amp;nbsp;poRea magnifice laudatur amp;nbsp;fanguis pecudu potus Item fcl cum meile praecipue agninum catulus ladens fumptus abfciffo capite pe' dibusqiex uino amp;nbsp;myrrha.Lien mulae potus in oxymelite cyatis tribus ftcllionis tranfmarini cinis potus in aceto Tunicula Rellionis g eodem modo utanguis exuit pota.Quidam amp;nbsp;ipfum harundine exenterratum lueteratumq ; bibendum dederat Alii in cibo in ligncis uerubus laffatum.Operçpretium c fcire quomodo proripiatquot; cum exuitur membrana hyberna alias deuoranti eam:quoni a nulluaial frauduletius inuidere homini tradunt.Idem ftellionum nomen ei traduntImmaledidu traflatu obferuant cubile eius aeftatibus.Eft autem in locis hoftiorum feneflrarumq ; aut cameris fepulcris ue ibi ucre incipiente fixis harundinibus teflas opponunt quaffas quarum auguftiis ctiam gaudamp; eo facilius exuens circundatu corpore:fcd dcrcli do non poteft remeare. Nihil ei in remedio in comitialibus morbis profertur.Prodefl amp;nbsp;cerebrum mufielp inueteratum potumque amp;nbsp;iecur eius tefticuli quoqiaut uetriclus inueteratus cum coriandro ut diximus.Item cinis Silucflris uero tota in cibo lupta Eadem omnia ex uipera prodicantur lacerta uiridis cum condimentis qupfaflidium abftergant ablatis p^ibus amp;nbsp;capite coclearum cinis addito fcmine lini amp;nbsp;urticae cu meile undu fanant.Magis placamp; draconis cauda in pelle dorcadis alligata ceruinis neruis ucl lapilli e uentre oarundinum pullorum fmiftro lacerto. Annexi dicuntur

ocr page 602

enim excudo pullo lapillum dare.Quod fi pullus his detur in cibo gprimu pepcrit cum quis primum tcntatus fit liberatur eo malo poftea medetur birundinu fanguis cum ture:uel cor recens dcuoratum.Quin amp;nbsp;nido earum lapillus impofitus recreare dicitur confeftim adalligatus in perpetuum tueri prodicatur amp;nbsp;iccur milui deuoratu amp;nbsp;fenedtus ferpetlum.Iccur uulturis tritum cum fuo fanguine ter fcptcnis dicbus potum cor pulli uulturini adalligatum:fed amp;nbsp;ipfum uulturcm in cibo dari lubent amp;nbsp;quidem fatiatum bumano cadauere.Quidam pedtus eius bibendum cenentamp;in cerino calice aut tedes gallinacei ex aqua amp;nbsp;lacte antecedente.v. dierum abdincntia uini ob id inuctcratos fuere amp;nbsp;qui.xxi.mufcas ruflas amp;nbsp;quidé mortuas i potudarrét ïfirmioribus pauciores.

Orbo refluunt regio fordes aurium:aut mammarum pecudis denarii pondere cum myrrhe momento amp;nbsp;uini cyatis duobus. Canini capitis cinis in rr ulfo. Multipeda in uini emina.Vermes terreni in aceto cum mulfo amp;nbsp;myrrha.Gallinafi fit lutcis pedibus prius aqua purificatis.Deinde collutis uino quod, bibatur cerebi^ perdicis aut aquilae luini cyatis tribus.Canis plumarum aut interraneorum palubis m inulfo ad coclearia tria pafferum cinis (armentis crematorum coclearibus duobus in aqua mulfa.Auis idtcrus uocatur a colore quçTi (pectetur fanari id malum tradut amp;nbsp;aucm mori hanc puto latme uocari galgulum.

Rencticis prodeffe uidctur pulmo pecudum calidus circa caput alliga' tus.Nam muris cerebrum dari potui ex aqua aut cinere muflelaeucl etiain inuctc/ ratas carnes birinacei quis poffit furenti etiam fi certa fit inedicina .Bubonis quidé oculorum cinerem inter ea quibus prodigiofe uitam ludificantur acceperim prfci' pueque febrium medicinam placidis eorum renuntiat. Nanque in.xii.fignadigef/ fere ca fble tranfmcante iterumq iluna quod totum ad dicandum paucis exeplaribus docebo.Siquidem crematis tritisqicum oleo perungi lubcntcgros cum gemios tri' fcat fol crifbs amp;nbsp;auribus amp;nbsp;unguibus gallinaceorum fi luna radiis barbifq; coru .Si uirginem alteruter hordei granis Si figittarium uefpertilionis alis.Si leonem luna tamaricis fronde ut dicuntfatiuae.Si aquarium e buxo carbonibus tritis.Ex iftis co feffa aut certe uerifimilia ponemus ficutletargumolfatariis excitari.Interca fortaffis muflellae tcfticulis inueterati aut locinere ufto.His quoqipulmonem pecudis ca' lidum circa caput adalligari putant utilcrn

N quartanis mcdicina clinicc propemodum nihil pollamp;:quaobrcm plura eoi/: rcmcdia ponemus primumquc ea quç adalligari lubcnt pulucrem in quo fi accipi/ ter uolutaucrit lino rutilo in linteolo canis nigri dentem longiffimum pfeudofpé uocant Vefpam quç fingularis uolitat.Hanc finiflra apprphenfun fubnedunt alii uero quain quis eo anno uiderit prima.Viperae caput abfciffum in linteolo uel cor uiuentis exemptum Muris roftrellum auriculafqi fummas rofeo panno ipfumquc dimittunt lacertae uluae dextrum oculum effofTum mox cum capite fuo decifoin pellicula caprina.Scarabcus qui pillulas uoluit propter hunc aegypti magna pars fcarabeos inter numina colit curiofa appionis interpretatione qua colligit folis ope?^ fimilitudinem huic animal effe ad excusandos gentis fuç ritus.Sed amp;nbsp;alium alligat magicui funt cornicula inflexa finiRra manucolleda.Tcrtiu qui uocaf fullo albis guttis diffedum.Vtraq; lacerto adalligantcaetera finiffro cor anguium finiflra mau exeiTiptum uiuentis fcorpionis caudae.iiii.articulos cum aculeo panno nigro ita ut nec fecrpionem dimiffummec eum qui alligauerit uideatcger triduo poft tertium circuituin id condat Erucam in linteolo ter lino circundant totidem nodis ad figlos dicente quare faciat qui medebitur limacem in pellicula uel.iiii.limacum capita pre' cifh harundine. Multipeda lana inuoluta uermiculosex quibus tabani fiunt anteq

ocr page 603

pennis germinent.Alios e fpinofis frutetis lanuginofos quidam ex illis quaternos inclufos iuglandis nucis putamine.Adalligant cocleas qup nudae mucniuntur ftcl liocm iclulu capfulis fubiiciunt capiti amp;nbsp;fub decefTu febris:emittunt. Deuorari aut iubent cor mergi marini fine ferro exemptum inueteratuq;conteri amp;nbsp;in calida aqbili cum mclle.Alii fimum dragma una i lacftis caprini uel ouili uel paffo cyatis tribus ante acceffiones.Sunt qui totas cenfeant dcuorandas Afpidis cutem pondere fexta parte denarii cum pipcris pari modo partborum gentes in remedio quartans bibunt cbrifippus pbilofbpbus tradit pbrygamon adalligatu remedio elle quartanis.Quod e{ramp;aniinal neq; ille defcripfit nec nos inuenimus qui nouiffet demonfträdu tame fuit a tam graui auClore didtum ficiuusg cura efficacior effet ad inquirendû cornicis carnes ede amp;nbsp;nidum illinirc in longiffimis in orbis putant utiliffimum.

T in tertianis fiat poteflas experiédi:quoniam miferia copia fpei deicola an ne aranei quem lycon uocant tela cum ipfo fplene toto refinae ceraeque impofita u' triufqi temporibus amp;nbsp;fronti profit:aut ipfe calamo adalligatus qualiter amp;nbsp;aliis febri' bus prodcfferraditur.Itcm lacerta uiridis adalligata uiua i eo uafe quod capiat. Quo genere amp;nbsp;recidiuas frequenter abigi affirmant. Hydropicis ifopum ex uino ad' dita myrrba modice potui datur nucis auellanae magnitudine.Aliqui addunt amp;nbsp;afe tinum adipem exuiuo myrteo Sordes ab uberibus ouium eundem effecftu babet Item carnes inueteratae herinacei fumptae uomitus quoqi canum illitus uentri aq trahere promittitquot;.

Gni fhero medetur ifopum cum pyligio amp;nbsp;rofaceo hircini fanguis uermes ter reni ex aceto illiti grillus contritus in manibus.quo genere preffat ut qui id fecerit anteg incipiat uitrum toto ano eo carcat.Oportamp;autem cum ferro cu terra cauerne fuac tolli Adeps anferis uipcrae caput aridum ac feruatum amp;nbsp;combuRum:deinde ex aceto impofitum Senedtus ferpentium ex aqua illita a balneo cum bitumine amp;nbsp;feuo agnino.

Arbunculus fimo columbino deletur per fe illito uel cum lini femine amp;nbsp;aceto mulfb.Item apibis quçm meile fint immortuae impofitis polcntaq;impoira infperfh fi inuerendis cetaerisq; ibi ulceribus occurrit amp;nbsp;meile efippum cum plubi fquamis.Item fimupecudum icipicntibus carbunculis.

Vbera amp;nbsp;queeunep molliri opus fit efficaciffimum anferino adipe curantur ide praeflat amp;nbsp;gruum adeps furunculus medcri dicitur amp;nbsp;araneus priufg nomincf ipo' fitus amp;nbsp;tcrtio die folutus Mus araneus pendens cnccatus fic ut terram nec poftea attingat ter circulatus furunculo totiens expuente medente amp;nbsp;cui medebitur amp;nbsp;gal linaceo fimo quod eff ruffum maxime recens illirum ex aceto ucntriculus Ciconiae ex uino decoctus mufeae impari numero infricatae digito medico fordes expccudu auriculis fenum ouium uctus cum ciere capilli mulierum fcuum arictis cum cinere punicis amp;nbsp;falis pari pondere.

Mbuflis capitis canini cinis.Itcm-glirium oleo fimum ouium cum cera com' mixtuin amp;nbsp;cinis coclearum quoqj fic ut nec cicatrix quidem appereat. Item adeps uiperinus fimi columbini cinis ex oleo illitus.

Eruorum nodis capitis uiperini cinis ex oleo Cyprio terreni uermes cu meile illiti amp;nbsp;dolores tollit.Item apis inortua adalligata.Adeps uulturinus cuuentre are' factus contritusq; cum adipe fuillo inuetcratus cinis e capitebubonisimulfo potus cum 11111 radice fi magis credimus in contractione neruoru.Caro palumbina i cibis

ocr page 604

prodet amp;nbsp;inueterata birinacei pars.Item muficlac cinis ferpentium fencdlus i pelle taurina adalligata fpafmos fieri prohibet .Opifbbotomos milui iccur aridu tribus obolis in aqup mulfae cyatis tribus potu.Rediuiuas amp;nbsp;quç in digito nafeut niterigia tollunt Canini capitis cinis aut ulua dccocfta in oleo fupcr illito butiro ouillo eu mel Ic.Itcm foliculus cuiu{libamp;animalis fcllis unguinum efcabritiam Cantharides eu pice tertio die Iblutpautlocuftp cum feuo hircino pecudum fcuum Aliqui milcent uifcum ita ut tertio dic foluant.

Anguincm fiflit e naribus fcuum ex omento pecudum illitum.Item coagulu ex aqua maxime agninum fubditum ucl infufum etiam fi alia non profint adeps a' ferinus cum butiro pari pondere paftillis ingcflis cinis coclearum terrenarum :fed ipfac extradlac tcdlis e naribus (anguincm fluentem fidunt. Cocleae contritac froti illitae aranei telae fuppofitae.Gallinacei cerebellum uel (anguis profluuia e cerebro Item columbinus ob id (cruatus concrctusqi.Si uero ex uulncrc immodice fluat fi' mi caballini cum putaminibus ouorum cinis crematus amp;nbsp;impofitus mirc fidit amp;nbsp;ulceribus medetur ifopum cum ordci cincre amp;nbsp;eruginc aequis partibus quot;ad carcino' mata ac (crpentia quoq iualet.Erodit ulcerum margines carnesq; excrefeentes ad p/ qualitatem redigit amp;nbsp;explet quoq; ad cicatricem perducit.Magna uis amp;nbsp;in cincre pe/ cudum fimi ad carcinomata addito uitro aut cinerc ex offibus foemmum agninoru prfcipuc in his ulceribus quç cicatricein non trahunt.Magna amp;nbsp;pulmonibus prae cipuc arietum excrefeentes carnes in ulceribus ad aequalitatem efFicaciffie perducut Fimo quoqiipfb ouium fub teda calcfadto- amp;nbsp;fubiedto tumor uulncrum fedatur. Fidulae purgantur fananturq;.Item epinidlidas. Summa uero uis in canini capitis cincre cxcrefccntia omnia fpodii uicc crodit amp;nbsp;pcrfanat.Itcm murino fimo eroduntquot; Item mudelac fimi cinere duritias in adulto ulcerum amp;nbsp;carcinomata perfequitur. Multipeda.Item trita admixta refina thcrcbyntina amp;nbsp;finopidc .Eadem utilifhi fut in bis ulceribus quç ucrmibus periclitantur,

Vin amp;nbsp;uermium ipforum genera mirandos ufus habent.CofTcs qui in ligno nafcuntur fanant ulcera omnia.Nomas uero combudi cum pari pondere anefi amp;ex oleo illiti. Vulnera recentia coglutinant terreni adeo ut ncruos quoqiabfcidbs illitis (blidari inter (eptimum dicm pcrfuafum fit.Itaq;in meile feruandos cenfent. Cinis eorum marginesquot;ulccrum duriorcs abfumit cum pice liquida ucl finipulo amp;nbsp;meile Quidam arcEictis in fole ad uulncra ex aceto utuntur Nec foluunt nifi biduo inter/ miffo.Eadem ratio terrenaru coclearum eft:qup tonfae amp;nbsp;impofitae recentia uulncra conglutinant amp;nbsp;nomas fidunt.Herpes quoqi animal a grpcis uocaturquo prpcipue fanantur ea quaecunqifcrpunt.Cocleac quoqi profunt cum tedis fuis tonfae. Cum myrrha quidem amp;nbsp;turc etiam praecifos ncruos fanare dicuntur. Draconis quoque adeps ficcatus i fole magnopere prodefl.Itcm gallinacei cerebrum recentibus pia gis file uipermo icibo fumpto tradunt amp;nbsp;ulcera tractabiliora fieri amp;nbsp;celerius fanari Antonius quidem medicus cum incidi(ramp; ulcera uiperas edendas dabat mira$celc' ritate pfanabat.Trixalidu cinis margies ulceru duros aufert cil meile Ite fimicolubi nicuarfenico amp;nbsp;mclle amp;nbsp;quç ero dedalut.Bubois cerebro cu adipe aferio mire uulcra dicufglutiari qup uocaf cacohetp. Cinis fpminu arictis cu lacfte mulicbri diligeter prius elutus liteolus fanat ullula auis cocta i oleo cui liqto mifccf butiy ouillu amp;nbsp;ind

Tulccrum labra duriora apes i mclle emortuae molliunt amp;nbsp;clephantiafim fan guis amp;nbsp;cinis mudelae uberum uulncra atque lubices pellibusouium recentibus im/ pofitis oblitcrantur articulorum fracturis cinis femina pecudis peculiariter medet efficatius cum cera idem medicamentum fit ex maxillis fimul uflis cornuqi ccruino

ocr page 605

amp; cera mollita roGceo offibus fractis caninum cirebrum linteolo illito fuperpofitu lanis fubide fuffundatr ucrc.xiin.diebus folibat ncc tardius cinis filucftris inuriscu mcllc aut cum uermibus terrenis qui etiam oŒi cxtrabit cicatrices ad colorem redu cit pecudum pulmo praecipue ex ariete feuum ex uitro lacertae uiridis cinis uerna' tio anguium ex uino decocto .Fimum columbinum ex meile.Item uitiligies albas, ex uino uitiligincm amp;nbsp;cantharides cum rutae foliorum duabus partibus in fole do/ nec formicamp; cutis tollerandp funt poftea fouere olcoq; perungere necenarium iteru que illinire idq; pluribus facere cauentes exulcerationem alteram.Ad cafdem uitili' gincs amp;nbsp;mufeas illini iubent cum radice lappatoria.Gallinarum fimum candidum fcruatum inoleo uetcre cornea pyxide.Veipcrtilionum fanguinem fcl birinacei ex aqua.Scabicm ucro bubonis cerebrum cum afonitro:fed ate omnia fanguis caninus Sedant pruritum coelcp minutac latae contritae illitae barundines amp;nbsp;tela queque alia exbenda funt corpori euocat mus diflcdlus impofitus prçcipue uero lacerta didcbta amp;nbsp;uel caputcius tantum contufum cum (ale impofitum coclepex bis quç gregatim folia feriantur contufae impofitp$ cum teftis amp;nbsp;bçq;maduntur exépte tcftis led eu leporis coagulo efficaciffimc.Offa anguium eundem cum coagulo cuiufcunq; qua drupedis itra tertiu die approbant effeCtum.

Audantur amp;nbsp;cantbarides tritae cum farina hordeacea i mulieribus malis.Me' branp a partu ouium proficiunt ficut in capris rettulimus. Fimum quoqipecudum cofdem ufus babamp; locuHarum fuffitu flrauguriae maxime mulierum luuanf.Gal' linaccorum telles fubinde fi a conceptu edat mulier mares in utero fieri dicunt' ptus conceptos byllricum cinis potus continet maturat caninum lac depotnm cuocat membrana e fccudis fi terram non attingcrit lumbis pcrturicntium ladlis fimum murinum aqua pluuiali dilutum mammas mulicru a partu tumentes rcficit.Cinis beriaceorum cum oleo perunctorum cuHodit partus contra abortus facilius cnitut qm adipem anferinum cum aquae cyatis duobus forbucre aut exuticulo muftclino per genitale effluentes aquas.Vermes terreni illiti in ceruices amp;nbsp;(capulas ne nerui dolcant praedant grauidis fecundas pcllut in pado poti.Iidcm per fefe impofiti ma marumTufpirationes concoquunt Aperiunt extrahuntq;:amp;ad cicatricem perducut lacdeuocant cum mulfo.lnueniuntur amp;nbsp;in gramine uermiculi qui adalligati collo continent partum.Detrahuntur autem una lub partu alias eniti no patiuntquot; caucdu etiam ne in terra ponantur conceptus quoq; caufa dantur in potu quini aut fepteni. Coclep i cibo fuptp accellcrant.Item conceptum impofitac cum croco.Eçdc examilo amp;nbsp;tragacantha illitp profluuia fidunt profunt amp;nbsp;purgationibus in cibo fumptae amp;nbsp;uuluaauerfa corrigutcum medulla ceruina ita ut uini cocleae denarii pondus addat amp;nbsp;cipcri inflationes quoque uuluarum difcutiunt exemptae tcdis tritaeq; cu rofaceo Ad hpc adipalcicae maxime eliguntur.Alio modo apbrycane binp tritae cum fpno grpeo quod tribus digitis capiatur additis mellis coclearibus.iiii.illmiuf aluo prius Vino fupcrundlo.Sunt amp;nbsp;minutplongaeq; candide padim cocleae oberrantes.Ha e arefactae fole in tegulis tonfacq; in firina mifcentur lomento pquis portionibus can doremq; amp;nbsp;liuorcm corpori afferunt fcabcndi defideria tollunt minutae amp;nbsp;latae cum polenta.Viperam mulicr fi tranfccnderit abortum facit.Item ampbifibena mortua duntaxat. Nam uiuam habentes ipyxidc impune tranfeunt etiam fi mortua fit atep aderuata partus faciles prodat uel mortua mirum fi non afferuatam tranfccdcrit gra uida inoxiu ficri fi protius trafcedat riguis iucterari fuffitus medrua adiuuataguiu te' necft;us adalligata lubis faciliores ptus facit protius a puerperio remoueda dat amp;nbsp;i uio bibedacu ture aliter lupta abortu facit.Ba culus quo anguiranaexcuda fit parturictcs adiuuat.Trixallidum cinis illitus cum meile purgationes.Item araneus qui filu de ducit ex alto capi debet mau caua tritusq; admoueri.Quod fi redeuntem prpuiderit

ocr page 606

inbibamp; idem purgationes lapis etbites i aquilp repertus nido cuftodit partus contra omnes a bortuum mfidias pena uulturina fubicdla pedibus adiuuat parturientes. Ouum corui grauidis cauendum conftatquoniam tranfgrclTus abortus per os k/t Fimum accipitris in mulfb potum uidctur foccundas facere uuluarum duricias col lectiones adeps anferinus at ciconip mollit. Mammas a partu cuftoditadepsanicris cum rofacco amp;nbsp;araneo pbryges amp;lycaones manus puerperio uexatis inuencrutotidu adipem utilcm effe amp;nbsp;bis qup uulua ftrangulentur amp;nbsp;bladtas illiniunt.Ouoru pdi/ cis putaminum cinis cadime mixtus amp;nbsp;cerae flantes mammas feruant putant amp;nbsp;ter circundatas ouo perdicis non inclinari amp;nbsp;fi forbcantur foecunditatem facere lacftis quo$ copiam cum anferino adipe perundtis mammis dolores minuere. Moles ue teri rumpere fcabiem uuluarum fedare fi cum cinere trito illiniatur. Vefpcrtilionu fanguis pfylotri uim babamp; fed alis puerperarum illitus fatis non proficit nifi erugo uel cicutae fernen poftea inducatur.Sic enim aut in totum tolluntur pili aut no ex' cedunt lanuginem.Idem amp;nbsp;cerebro eorum perfici putant.Eli autem duplex rubes itaqi amp;nbsp;candidum.Aliqui Enguincm amp;nbsp;lecur eius admifcent. Quidam in tribus eininis olei difcoquunt uiperam exemptis offibus pfylotri uicc ututur euulfi prius pilis quos renafci nolunt.Fel berinaceipfylotrum eft utiqi mixto cerebro ucfpcrtili/ oms amp;nbsp;ladte caprino.Itc per fc cinis cum ladte canis primi partus euulfis pilisquos rcnafci nolunt uel nondum natis pcrundtis partibus aliis non fufficiunt.Idccucirc traditur fanguine ricini cuulfi cani.Ite byrudinino faguie uel fcllc.

Vis formicarum fupercilia denigrari cum mufeis tritis tradunt. Si uero oculi nigri nafcentium placeant foricem praegnanti edendum capilli ne canefcant uer^ miu terrenoru cinere praeflari admixto oleo putat infantibus q ladle concreto uexat prpfidium effagnitium coagulum ex aqua potum:aut f i potum uinum coagulato ladle acciderit difcutitur coagulo ex aceto dato .Ad dentioncm cerebrum pecoris u^ tiliffimum efl.Offibus in canino fimo inuentis aduflio infantium quç uocatur fyrt alis adalligatis emendatur.Ramex infantium laccrtp uiridis admotae dormiétibus morfu polEa barundini illigatae fufpendunturin fumo traduntq; eum pariter ex' pirante fanari infintem.Coclearum faliua illita infantium oculis palpebras corrigit gignitq;ramicofis coclearum cinis cum ture exoui albo fucco illitus perdics.^xx. medetnr inucniuntur in corniculis coclearu barcnacei duritiae.Hae dentione facile pracflant adalligatae. Coclearum inanium cinis admixtus cerae procidentium iterra neorum partes extremas probibamp;.Oportamp; autem cineri mifceri famem pudlis eiiia cerebrum uiperae illigatum pelliculae dcntioncs adiuuat. Idem ualcnt dcgradilii dentes ferpcntium.Fimum corui lana adalligatum infantium tuffi medetur. Vix e fcrio compledli quaedam non omittenda tamen quia funt prodita ramici infantium lacerta mcdcri lubcnt marem hanc praendi id intelligi fi cauda unam cauernam ba/ bcat.Id agendum aut per aurum amp;nbsp;argentum amp;nbsp;oflrum mordeat uitium tunc ind/ licc illigaturin fumo ponitur.Vrina infantiu cohibetur muribus clixis incibo datis Scarabeorum cornua grandia denticulata adalligatainbis amuleti naturam obtinet Bouis capiti lapillum incffe tradunt quem ab eo fi necem timeat inopinatis praccifo capitc exeptus adalligatusq i mire prodee dentitioni .Ite cerebrum ciufdem ad eundé ufum adalligari lubcnt amp;nbsp;limacis lapillum fiue officulum inucnitur in dorfo .Mag nifice luuat amp;nbsp;ouis ecrebrum gigiuisillitum ficutaures adeps anferinus cum ocimi fucco impofitus sunt uermiculi in fpinofis herbis afpcri lanugiofi bos adalligatos protinus medcri tradunt infantibus fi quid ex cibo baereat.Somnosalicit efippum cum myrrbae momento i uini cyatis duobus dilutum uel cu adipe anferino amp;nbsp;ui6 myrtice .Auis cuculus Icporina pelle adalligatus Ardiolae roflrum in pelle afinina fronti adalligatum putant amp;per feroftrum eiufdem effertus effe uino collutum c

ocr page 607

diuerfo fonmos arcamp; uefpcrtilionis caput aridum adalligatum in urina uiriamp;hœrM necata uenerem cius qui fecit inbibamp;. Nam iter amatoria cfTe magi dicunt.Inhibet amp;nbsp;fimum coclep columbinum cum oleo amp;nbsp;umo potum pulmonis uulterini dexterp partes ucnerem concitant aliter uiridis adalligatae gruis pelle.Item fi lutea ex ouis columbarum admixta adeps fuillus pondere denarii ex meile forbcantur pafferes m cibo uel oua eorum.Gallinacei dexter tcffis arictina adalligatus pelle ibicum cinis cu adipe anfcris amp;nbsp;hircino pcrundis fi conceptus partus contineri. Contra inhiberi ue nere pugnatoris galli tcfliculis anfcrib adipe illitis adalligatiscp pelle arietina tradut Item cuiufcunqi galli gallinacei fi cum fanguinc fubiiciatur cogunt concipere initas Seta amp;nbsp;cauda mulae fi luncftis euellantur inter fe colligatae in coitu qui in urina cala, fuam ingcffcrit dicitur ad uenerem pigrior fieri. Mirum amp;nbsp;de ftellionis cinere fi ue rum cH liniam ento inuolutum in finiftra manu uenerem flimularc.Si transferatur in dextram inbiberc.Item uefpertilionis fanguinem collegium flocco fuppofitüq; capiti mulierum libidinem monere aut anfcris linguam in cibo uel potione fumpta ptyrias mactati corporis pota amp;nbsp;mcbiana fenedlutis anguiu triduo pthoirie mactati corporis pota membrana fenedtus anguium triduo nccat.Scrum exemptum calco potum cum exiguo fale.Cafcos fi cerebrum muftelae addatur coagulo necant corru, pi uctuflate aut muribus attingi.Eiufdem uauftelac cinis fi detur in offi gallinaceis pullis amp;nbsp;columbinis tutos effeamuftclis.Iumetorum urinae tormina ucfpcrtilioe adalligata finiuntur.Verminatio circumlata equis palumbi mirum dicftu palumbus emidus moritur iumentumq; liberatur confeftim.Ebriofis oua noctuae per triduu data in uino tedium cius addunt.Ebrietatem arcamp; pecudumaffus pulmo prpfuptus hirundinis roftri cinis cum myrrba tritus amp;nbsp;uino quod bibitur infpcrfus fccuros praeftabita temulentia inuenit hoc orus adyrioru rex.Prpter hpc funt notabilia aialiu ad hoc uolumen pertinentium Gromphenam aucm in Sardinia narrant grui fimile ignotam lam etiam fardis ut cxiftimo.In eadem prouintia eftophion ccrui tantum pilo fimilis nec alibi nafcens.Iidcm auctores nominaucre fyrulugum quod nec qlc eframp; animabnec ubi nafceretur tradiderunt.Fuiffe quide non dubito amp;nbsp;cu medicine ex eo funt demonflratae.M.Cicero tradit animalia binturos uocariqui uitcs i capa/ nia rodant.

Eliqua mirabilia ex his quç diximus non latrari a cane membranam ex fccudis canis habentem aut leporis fimum uel pilos tenentem. In culicum genere muli ones non amplius qua uno dic uiucrc eosq; qui arborei pici roftru habeant amp;nbsp;mella eximant ab apibus non attingi porcos Sequi eos a quibus cerebrum corui acceperit i offa puluerem in quo femula uolutaucrit corpori infpcrfum mitigareardores amoris Sorices fugari fi unus caftratu. emittatur anguina pelle amp;nbsp;fale amp;nbsp;farrc cum Scrpillo contritis una coniccftifq; in uino in fauces boum uua maturefcente toto anno cos ua' lere.uel fi hirundinu pulli tres tribus offis den tur Puluereeucftigio anguiu co llcdto fparCis apes in alueariarcucrti Arictis dextro tefte praeligato oues tantum gigni.No laffarc in ullo labore qui ncruos ex alis amp;nbsp;crûribus gruis habeant.Mulas non cal^ citrare cum uinum bibcrint.Vngulas tantum mularum repertas ncq i ullam aliam materiam quçnon perrodaturaueneno ftygis aquae cum id dudu Alexandro ma' gno antipater mitteret memoria dignum elt magna ariflotelis infamia excogitatum Nunc ad aquatilia praeuertemur.

ocr page 608

QVATILIVM SEQVVNTVR IN MEDICE bénéficia opihce natura i illis quidem ceffantc amp;nbsp;p undas fludtusqi ac reciprocos aeftus amniumqi rapidos curfus improbas exbaerente uircs nufquam potentia maiore fi uerum fateri uolumus.Quippe boe elementum caeteris omnibus impcrat. Terras deuorant aquae Hamas necant Scandunt in fublime amp;nbsp;celum quoque fibi uendicant ac nubium obtentu uitalem fpiritu ftrangulanttquç caufa fulmen elidit ipfo fecum difcordante mundo.Quid effe mirabiliuspoteft aquis in caelo flantibus.At illç ceu pay; fint in tantum pcruenire altitudinem rapiunt eo fecum pifcium examina.Saepe etia fubuebunt lapides portâtes aliéna pódera cçdc cadétes omnium terrae nafcentium caufa fiut.Prorfus mirabili natura fi quis uclit reputare unde fruges gignanturarbores fruticesqiuiuantin caelum migrare aquas animaqi etiam bcrbis uitalcm inde deferre uidta confeffione omnes quoq i terrae uires aqru bénéficia.Quapropter ante omnia ipfarum potentiae exempla ponemus. Cundlas enim quis mortalium enumerare queat.

Micant benigne paffimq iin pluribus terris alibi frigidae. Alibi calidae.Alibi inuneftç ficut Tarbellis aquitania gente amp;nbsp;in pyrrcneis montibus tenuiquot; internal!o difcrctac.Alibi tepidae gelidçqi. Alibi auxilia morborum profitentes amp;nbsp;e cunótis aia libus bominum tantum earn erumpentes augent numerum deorum nominibus uariis urbesqicondunt ficut puteolos in campania Statiellas i liguria Sextias innar/ bonenfi prouintia.Nufqua tamen largius g in baiano finu nec pluribus auxiliandi generibus.Aliae fulpburis aliae aluminis aliae falis aliac uitri aliae bituminis. Non nulle etiam acida falfa ue mixtura uapore ipfo aliquae profunt tantaq; eis cfl uis ut balnea calefaciant ac frigidam etiam in folis feruore cogant qup in baiano poffidiae uocantnr nomine accepto aclaudii caelaris liberto.Obfonia quoq; percoquunt uapo rant amp;nbsp;in mari ipfo quae licinii craffi fuere mcdios$ inter flucftusexiflit aliquid ua' litudini falutare.Iam gcneratim ncruis profunt pedibus ue aut coxendicibus. Aliac luxatis fractis ue inaniunt aluos fanant uulncra capiti auribus priuatim medentur. Oculis uero Ciceroniana dignum uilla cft ab auerno lacu puteolos tendentibus i/ pofita littori celebrata porticu Ac ncinorc quam uocabat. Marcus.Cicero academi' am ab exemplo atbenarum ibi compofitis uoluminibus eiufdem nominis in qua amp;nbsp;monumenta fibi inflaurauerat ceu uero non amp;nbsp;in toto terrarum orbe fcciffe huius in parte prima exiguo poft obitum ipfius antiflio uctere poffidentc eruperunt fon' tes calidi perquam falubres oculis celebrati Carmine laureae Tulliiqui fiunt eliber' tis eius ut protinus nofcatur etiam miniflrorum bauflus cx illa maicflate ingcnii ponam enim ipfum Carme ubiqi amp;nbsp;no ibi tatu legi.

Quod tua romanac uindex clariffimelingua

Silua loco mclius furgerc luffa uirct, Atq;academic celebrata nomie uilla

Nunc repat cultus fub potiorcuctus Hic ctiam apparent lympbçno ate reptp Languidaquac infufb lumina roreleuant Nimirum locus ipfe fui Ciceronis honori Hoc tradit hoc fontes cu patefecit ope Vt quoniam totum legif fine finc per orbe Sunt plures oculis qup medeantur aquae.In eadem campaniae regione finuefTanae aquç Acrilitatcm foeminarum amp;nbsp;uirorum ucfaniam abolere produntur. In enaria

ocr page 609

ifuh calculons medetur amp;nbsp;quçuocatur acidula ab taneo ficidio.iiii.m.p.bçc frigida Item mftabianoquç dimidia uocatur amp;nbsp;in ucnafrano ex fóte acidulo ldcinq; conti' git in uelino lacu potantibus. Item i fyriae fonte luxta Taurum montem auctor cil M.Varro amp;nbsp;in pbrygio flumine gallo callimacus.Sed ibii potando ncccffarius mo dus ne lymphatos agat.Quod amp;nbsp;i aetbiopia accidcrc bis qui e fonte rubro biberint Tbcfias fcribit.Iuxta roma albulae aque.Vulneribus medetur gclidac baedcdcutil' lae i fabinio gelidiffime fuctu qupda corpa inuadunt ut prope morfus uidcri poflit Aptiffimaclloacbo ncruis uniucrfo corpori Tbcfpiaru fons conceptus mulieribus reprpfentat.Item i arcadia flumc elatum cudodit autem efflatum linus fons in eade arcadia abortus fieri non patitur c diuerfo in pyrrba flumen .quod afrondifium uo' catur Heriles facit lacu oppio uitiligincs tolli Varro audior e titiumquedam pratura fundum marmorei figni faciem babuideppteriduitium.Cidnus cilitipamnis po' dagrias medet ficutapparamp; i epiflola CaUii parmenfis ad.M.Antonium:contra a' quarum culpa introezcne omnium pedes uitia fcntiunt. Tongri ciuitas gallip fonte babamp; infigncm pluribus bullis flillante ferruginei faporis:quod ipfum no nifi in fine potus intelligif.Purgat bic corpora tertianas febres difcutit calculorumq i uitia Eadem aqua igne turbida fit:admoto ad poftrcmurubefcit:leucogci fontes iter pu' tcolos amp;nbsp;ncapolim oculis amp;nbsp;uulneribus medenf Ciccro in admirandis pofuit rcatis tantu paludibus ungulas lumentorum indurari.Eudicus in elliaeutice fontes duos tradit efeCeronem ex quo bibetesoues nigras fieri.Mcllena ex quo albas ex utrocp autem uarias.TbeopbraHus turis crateri candore facere Sibarim nigritiam bobus ac pecoribus quin amp;nbsp;bomines fentire differetiam ea.Nam amp;nbsp;qui fibarim bibant nigri' ores ce duriorcsq; amp;nbsp;crifpo capillo. Qui ecrati candidiores mollioresquc ac porrecta coma.Ite in macedonia qui uclint fibi candida nafciad balmoncm ducerc quç nigra aut fufea ad axium.Idem omnia fufca nafci quibufda in locis dicit amp;nbsp;fruges quoque ficut in meflapis acui Icucis arcadip quodam fonte mures terreftres uiuere amp;nbsp;c0ucr/ fari.Eritris alius amnis pilos gignit in corporibus in boetia.Atropboniu deu luxta flumen cricinum duodus fontibus.Alter mcoria alter obliuione aftert inde noibus inuctis inCicilia apud oppidum uifcum riuus fluit unus ex quo bibetiu fubtiliores fieri fcnfus. Varro tradit in ea infula fonte eHe quo bebetes fiant.Zame in apbryca ex quo canoras uoces minum tcdio uenire bis qui ex clitorio lacu bibcrint. At Eu' doxus amp;nbsp;Tbeopopus inebriari fontibus bis quos diximus afferunt.Mucianus adrip fonte liberi patris Hatutis diebus feptenis eius diei uinum fluere fi auferantur e con' fpcclu tepli fapore inaquam trafeute.Polyclitus cxplercolei uicéciliciç fonte boe idé tbcopbraflus facerc traditinptbiopia eiufdem nominis fonte lycos.Infidiç fontem potentem edecuius aqua ut lucerna ardeat .Idem amp;nbsp;batanis traditur Tbeopopus Î icotiis lacu eé qui uulneribus medetur.luba in trogoditis lacum infanum malefica Ul appellatu ter die fieri amarum falfumq;ac deinde dulcé:totiens amp;nbsp;nodu fcatétem albis (erpentibus uiccnum cubitoru.Idé in arabia fontem cxilire tanta ui ut nulla mo ra podus ipadum rcfpuat. Tbeopbrallus maxip fontem in pbrygia ad celenarum Oppidum fixa egerere no procul ab eo duo fontes funt Cilonamp;gil6 ab effeu grpco;% nominuin dióli. Cizice fons cupidinis uocat :ex quo potates amore deponere mu' tianus crcdit.Canone é fons calidus citra fummumferuorem qui uio addito triduo calorem potiois cuHodit in uafis. Sunt amp;nbsp;quii aóliaci in gcrmania fontes calidi tras rbcnum.quo2 A bauflus triduo feruamp;.Circa margiês ucro pumicé faciûtaquç.Quod fi fide carere ex bis aliqua arbitrai difcat in nulla parte naturç maiora cffe miracula q g inter initia operis abunde multa rettulimus.Ecbefias tradit fyderim uocari ftagnu in nidisin quo nibil innatamp;. fed omnia mcrgang.Coelius apud nos inauerno ctii folia fub lydere uarro aues quae cuolaucrintemori.Econtra in aflicclacu a pufcidifo omnia fluitant nibil immergitur.Item in ficilia fonte pbytbia ut Appion tradit amp;

ocr page 610

in medorum lacu putcoq; faturni ncptunni fons lynciç tranfirc folamp; in loca uicina portendens aliquid.Mirucpqui cum pifcibus trälit refponfa ab bis putant incolae cibo quem rapiunt annuentes .Si ucro euentuin neget caudis abigut.Amnis oleas in bitbyni a brietium alluit boe eft templo amp;nbsp;deo nome cuius ingurgite periuri nc/ gantipat i uclut flama urente.In cantabria fontes tamaritip in auguriis babéf.Tres funt octonis pedibus diftantes in unuin alueum coeunt uafto finguli amnes ficcat duodecies diebus aliquando uities citra fufpitiocm ulla aquç.Cum fit illis uicinus fons finc mtcrmiffione largus.Miru cftn6 profluere cos afpicere nolentibus ficut proxime lartio licinio ligato poft praturam poft.vii. dics accidit.In ludeariuus fab/ batis omibus ficcatur e diuerlb miracula alia Dyraptcfias in armenia fcribit ee fonte ex quo nigros pifccs dlico morte afferre in cibis:quod amp;nbsp;circa danubiiexortuaudiui donec ucmatur ad fotem alueo appofitum ubi finitquot; id genus pifcium.Ideoq; ibi ca put eius amnis intelligit fama bocidem amp;nbsp;in lydia in ftagno nympharum tradit in acbaia ad pbeneum aqua profluit e faxis ftix appellata quç illico necat utdiximus fed clTc pifccs puos iea tradit Tbcopbrftatus Iptales ip6s quod no i alio genere morti feroru fontium necare aquas.Theopompus amp;i thracia apudehycos dicit lycos i le^ ontinis tertio die quam quis bibcrit. Varro ad focrate fontem cuius fit latitudo.iiii. pedum fole oriente eum exudare ferueti fimilem;auesq ;qup guftaucrit luxta mor/ tuas lacerc.Naqs amp;nbsp;bpe infidiofi c6ditio eft quod quodam etiam blandiutur afpedlu ut ad nouacrim arcadif.Omnino enim nulla deterret qualitate hac putant nimio fri gore effe noxiam utpote cupflucs ipfa lapidcfcat.Aliter circa tbeffalica tempe uifus qui omibus terrori eft tradutq; cti a aes ac fery erodi illa aq phui t ut idicauimus breui fpatio miruqi filiqua filucftris ampledti radicibus fontem eum dicif femper eundo florens purpura amp;nbsp;quodam fui generis berba i labris fontis uiramp;. In macedoia non procul ab curipidis poetae fcpulcbro duo riui confluut:altcr faluberrimi potus:alter mortiferi.In perpenis fons eft qui quacuqi rigat lapidcam facit terram. Item calidae aquç in euboea eadem prona qua cadit riuus faxa i altitudinem crefeut. In coloffis flumc eft 1quo lateres coniedti lapidei extrahuntquot;.In fcyretico metallo arbores qup/ cunq; fluminc alluuntquot; faxep fiut cum ramis diftillates quoqi guttp lapidep durefeut iantris corriciis Deo nanuoze i maccdonia pendetes in ipfis cameris.At icorinthio cum cecidere in quibufdam fpeluncis utroqi modo columnascp faciut utin phaufia ch eronefi rbodo i antro magno ctia difcolori afpedu amp;nbsp;hactenus cotcti fimus excplis

Veritquot;inter mcdicos cuius generis aqup fint utiliffimp ftagnantes pigrasque merito damnant utiliores quç profluunt exiftimatcs.Curfu enim percuffuq; ipocx' tenuari atq; proficere coq ; miror Ciftcrnaru ab aligbus maxie probari. Sedbi ratione afferunt quoniam leuiffia fit imbrum quç fubirc potuerit ac pendere in aere ideo amp;nbsp;niues proferunt niuibusq? etiam glatiem uelutad ifinitum coacta fubtilitatc leuiora cnim bpe effe amp;nbsp;glatiem multo leuiorem aqua.Horum fententiam refellere intcreft ultae In primis enim leuitas illi deprehendi aliter q fenfu uix poteft.Nullo pene mo mento ponderis aquis iter fediftantibus nec Icuitatis in pluuia aquaarguinentum c fubiffeeam in cplum cum etiam lapides fubirc appareat cadentesqi ificiafhalitu terrç quo fit ut pluuiçaquçfordium leâcplurimum Êentiatur citiffimeqi idco calefiataq pluuia ne niuem quidem glaciéqi fubtiliffimum clementi eius uidcri mirorappoh ta grandinum argumento c quibus peftilcntiflimum potum effe conueit .Nec uero pauci inter eas econtrario ex gelu ac nimbus in falubcrrimos potus predicant:quo' niam cxacftum fit indequodtenuiffimum fucrit.Minui certc liquoremomncm co gelatione deprpbenditur amp;nbsp;tore nimio fcabicm fieri pruina uredinem cognatis amp;nbsp;niuis caufis pluuias quidem aquas celerrimeputrefcere conuenit minimeqidurarcl nauigatione.Epigin es autem aquam quç fcpties putrefacta purgata fitphibamp;aplius

ocr page 611

no putrefcere.Nam cifternas ctia medici cófitctur inutiles aluo duritie facientis etia limi non alus lefTe plus autaialium qup faciût tcdiu confitentes:ncc ftatim amniu utiliffimas effe ficuti nee torrentium cc utiles lacufq; plurimos falubres.Quçna igif amp;nbsp;cuius generis aptiffimealiç alibi id partbo:^ reges ex coafpbe amp;nbsp;culeo tatu bibunt Hç quamuis in longinquo comitantur illosfcd bo^ placere potum no qa fintanes apparamp;:quoniam neqi e tygri neq; eupbrate neq; c multis alus bibunt.

Imus aqua^ uitium eft. Si tamc idem ainnis anguillis fcateat falubritatis idi' cium babetur ficut frigoris tineas i fonte gigni. Ante omia damnaturamarp amp;qup forbentquot; ftatim implent quod euenit i trogodena.Nam uitiofas atque falmadicas in dcfcrtis rubrum mare petentes addita polenta utiles intra duas horas faciunt ip' farum ueCcuntur polenta. Damnantur in primis quae fonte cenumfaciunt quae/ que malum colorem bibentibus. Refert amp;nbsp;fi uafa atra inficiunt aut fi legumina tarde percoquunt filiquate leuiter terram relinquunt decodtpque craffis obducunt uafa crudis. Edetiamnum uitium non foetide modo.Verum omnino quicquam recipientis lucundum fit illud licamp; gratumqi amp;nbsp;ut fppe ad uiciniam lacftis accedes ag falubrcacri quafimillimam ce oportamp;.Vnus in toto orbe tiadit fons aquç lucundae olcntis in meffopotamia ca burra fabulç rationem afferunt:quoniam ea uinopcrfufa fit.De cçtero aquarum falubriu odor ue nullus cc dcbamp;. Quidam datera ludicat de falubritate frudrate diligentia quando perra^ ed ut leuior fit aliqua.Certior fubtili/ tas inter pares m elioré effe qupcalcfiat rcfrigcreturqi celerius quin amp;nbsp;baudam uafis ne manus pcndeant dcpofitisq; in unum tepcfccre affirmant. Ex quo nam ergo ge^ nerc maxime pbabilis c6tingamp;.Puteis nimi:^ ut in oppidis condarc uidcodèd bis qbus amp;nbsp;exercitationis ratio crebro baudu contingamp; amp;nbsp;alia tenuitas colate terra' Sa' lubritati bçc fatis funt frigori amp;nbsp;opacitasnecefraria amp;nbsp;quçcçlû uidcät fuper omnia obferuatio una.Eadé amp;nbsp;ad pennitaté pertinét ut illa uadat cxili ucna nóe lateribus Nam ut tacftu gclida fit ctia arte contigit fi ctiam expraeda i altum aut c fublimi de' leóta uerberatum corripiat aera in natando quidé fpiritu cotinétibus frigidior fcntit cadem.Neronis pricipis inucntum cd decoquere aquam ultroqidcmidam in niueis refrigerare.Item uoluptas frigoris cótingit fine uitiis niuis. Omnem utiqi deeoefta utilioré cc coueit.Ité calefacda magis refrigerari fubtilidió lucto.

Itiof p aquae remedium cd fi decoquatquot; ad dimidias partes.Aqua frigida igeda fidiffanguis aedus in balneis arcetur fi quis ore teneat quç funt baudu frigidiffimc nó perinde amp;nbsp;tacdu ede alternate boe bono multi familiari exemplo. Colligunt ch' ridia aqy : omium in toto orbe frigoris falubritatis palma prpconio urbis martia ed. Item reliqua deum munera urbi tributa uocabatquot; bpe quondam aufcia.Fons aute ipc pyconia.Orif in ultimis montibus pelligno^ trafit marfos amp;nbsp;fucinum lacu Roma non dubie petens. Mox in fpecu menfa in tyburtina fefe apcrit perduedam primus eam in urbem ducere aufpicatus ed Ancus martius unus e regibus Podea quintus. Martius rex prçtura.Rurfusq; rcdituit.M.Agrippa.Idem amp;nbsp;uirginé adduxitab oc/ taui lapidis diucrticulo duo milia.p prçnedina uiaJuxta ed berculancus riuus que refugiens uirginis nomen obtinuit.Ho^amniu cópationc differentia fupra deprç/ bcndif cum quantum uirgo tadu prodat tätum prçdamp; Martia baudu gg utriusqi lam pridem urbi pcriit uoluptas ambitione auaritiaq; in uillas ac fuburbana detor' quentibus publicam falutcm.

On ab re fit querendiaquas'iunxide caulas reperiûtquot; in conuallibus maxime amp;nbsp;quodam connexitatis cardine aut montium radicibus.Multi fcptctrionales ubique partes aquofas cxidimaucrc.qua in re uarictatem naturae apparuiffe Conueniamp;In

ocr page 612

byrcmis montibusa meridiano latere non pluit.Idco filuigeri ab aquilonis tantum funt parte. At olympus offa parnafus amp;nbsp;apcnninus alpes undiqiucftiunf amnibus que perfunduntur. Aliqui ab auftro ficamp;m,creta alibi montes.Nibilergo mbis p petupobferuationis ludicabif. Aquarum funt notp unicus aut barundo autberbade qua didtum eft.Multumqi alicui loco pedtore incubans rana.Salix enim erratica amp;nbsp;alnus aut inxtex autbarundo aut bedera fpontepueniunt amp;nbsp;coriuatioe aquç pluuiç in locu bumilioré e fuperioribus defluetis augurio fallaci. Certior multo nebulofa cxalationc ante ortum folis longius intuentibus quod ex cdito quidam fpeculantur proni terram merito attigete.Eft amp;nbsp;peculiaris exifiimatio partis nota tantum quam feruentiffimo acftu fcquuf dieiqi boris ardentiffimis qualis exquoqiloco repenUus fplendcat:Nam fi terra fitiente bumidior eft illc indubitata fpes^gt;mittit''. Sed tanta oculoi^itentione opus eft ut indolefcant quod fugietcs ad alia experimeta decurrut loco in altitudine pedum.v.defoffo aliisqi e figulino opere crudis:aut perundla pelui aerea cooperta lucernaqi ardente cocamerata frodibus deinde terra.Si figulinu buidu ruptum ueautfi mere fudor uel lucerna fine defectu oleireftincfta auteti auellusla' nç madidum repcriat no dubie aquas^imittut.Quidam amp;nbsp;igni prius excoquutlocu tantum cÆicatiorc uafo^ argumento. Terra uero ipa^jmittit candidantibus maculis aut tota glauci coloris.In nigra eni fcaturigines no fere funt perennes figuralis creta femper adimit fpeties necamplius fodiuntputeu coria terrç obferuantes ut a nigra defeendatordo lupradictus Aqua femp dulcis i argillofa terra frigidior intoih naqj amp;nbsp;boc probag. Dulces eni Icuiffimasq; facit amp;nbsp;colando c6tinamp;fordes Sabulu exiles limofasqi promittit.Glarea incertas uenas:fcd boni faporis.Sabulu mafculum amp;ba rena carbuculofa certas flabilesq; amp;nbsp;falubres.Rubra faxa optimas fpcique certiflimp Radices montium faxol p amp;nbsp;filcx bocamplius rigetes.Oportamp; aute fodietibus bu' midiores affidue refpodere glebas faciliusqi ferramenta defcendcre deprçffis puteis Sulphurata uel aluminofa occurretia putearios necant.Experimetu buius periculi e demiffa ardens lucerna fi extiguit .Tuc fecundum puteum dextra ac finiltra fodiuf fftuaria qupgrauiorem illum balitum recipiant.Fit amp;nbsp;fine bis uitiis altitudine ipû grauioraerq emendat affiduo linteo^ lacdu euentillando cum ad quam uentum eft Fine barena totus furgit ne ucre obftruaf.Quidam uenf aqup ucre flati incipientc frigidiores funt quarum no in altum origo eft bybernis enim coflat imbribus qup/ dam Canis ortu ficuti macedonia i pella utrunq iante oppidum icipientc cllatc fri' gida cfl paluflris.Dcidc maximoçflu in altioribus oppidis rigamp; boc amp;nbsp;i cbio eucit fimili ratione portus amp;nbsp;oppidi atbenis çnea crinos nimbofa çflate frigidior eft qui puteus in louis orto at ille ficcitatibus rigamp;.

Aximcautem putei circa autumnum in ipfa filate deficiuntomësq; quatriduo eo fubfidunt.Iam uero multi byeme tota ut circa olympû naturç primuaqs rcdcuti/ bus .In flCllia quidem circa maffanam amp;nbsp;mêlas byeme in totum inarefcût fontes fP täte exundat amnesq; faciuntappollonip i ponto fos luxta mare çflate tantu fupfluit amp;nbsp;maxime cais ortu partias fi frigidior fit filas quçda terrç imbribus fucciores fiunt uelut in Narnienfi agro quod admirandis fuis inferuit.M.Cicero ficcitatc lutu fieri prodens imbre puluerem omnis aqua byeme dulciorefl çflate autem minus autu' noq iminimc minus per ficcitates.Neq; pqualis amnium plerunqiguflus eft magna aluei differentia quippe tales funt aquç qualis terra per quam fluuntquales ue ber/ barum quas lauant fucci.Ergo iidcm amnes parte aliqua reperiufinfalubrcs.Mutat Gporem amp;nbsp;ifluentes riui ut boriflbcnem uicftiqi dilluuntur, Aliqui uero in imbre mutant ter.Accidit amp;ibofpboro ut falfi deciderent nccarcntqi frumenta totiens amp;nbsp;nili rigua pluuiç amara fecere magna peflilétia fgypti.Nafcüf fontes decifis plerug filuis quos arboy alimenta confumebat ficut in berino obfidente gallos cafrandro

ocr page 613

cum uatli gratia filuas cecidiffent pleruqi ucro damnofi torrëtcs corruantur detracta collibus filua cótinerc nimbos ac digcrcrc confucta amp;nbsp;coli moucriq; terram callumq; fummpcutis folui aqua^ intcreft. Proditur certe i creta expugnato oppido quod uo' cabaf arcadia echine fontes amnesqi qui in eo fitu multi erant.RurIus poft.vi.anos emerliflc utique qup cepiffent partes coli°

Errp quoque motus profundunt forbentq; aquas ficut cirea foenu arcadip gn' quies accidiffe conflat ficut amp;nbsp;in Corifco monte amnis erupit poflg coeptus e coli illa mutatione miraculi caufa nullum euides apparamp;calidas fidtas frigidas alias no mutato fapore amp;nbsp;in caria ubi neptunni teplu cftamnis qui fuerat ante dulcis muta/ to fapore i Qlem.Efl amp;nbsp;illa mitaculi plena aretufa Syracufis fimu redolere p olympia ucricp fimilc:quoniam alpbcus in ea ifula fub mari permeet.Rhodio^ fons in ebe/ ronelfo nouo anno purgameta cgerit muraf amp;nbsp;aquarum colores fic babylonif lacus fflatc rubras habet dicbus.xi.amp; boriflbenes pilatis teporibus ccruleus fertquot;:qg omu aquarum tcnuiffimus idcoqiinnatas byppani i quo amp;nbsp;illud mirabilc auflris flatibus (upcriorem byppani ficri.Sed tenuitatis argumenlu amp;nbsp;aliud cflquodnullu halitum no modo nebulam emittit:qui uolunt diligetcs circa hçc uidcri dicutaqs grauiorcs poft bruma ficri.

Acteru a fonte duci fidlilibus tubis utiliffimum ell craffitudine binu cubito^ comiffuris pyxdiacis ita ut fupioritret calce uiua cx oleo leuigatis libramctu aqup in pedes fitilici minimu erit Si cuniculo ueniamp;ibinos adlus lumiaccdcbebutcctenos gfurgere i fublime opus fuerit plumbo ucniatfubit altitudine exortus fui fi longi' ore tradu ueniamp; lubeat crebro defeendatq; ne libramentaq; ne pereat fiflula denu pc dum longitudinis efle legitimum cfl amp;nbsp;fi quinarip crût fexagenae pondo pondere Si odlonarip centena uiccna.Ac deindc ad has portiones dcnarii appellatione cuius lamine latitudo anteg curucfdigitorum.x.cfl dimidioq; cius quinaria i omi afraclu collis quinarii fieri ubi dometur impetus neccflarium e. Itc caitella prout res exigamp; Homerum calido: ^ fontium mentionem no fecifle dcmiror cumaliogn lauanca' lida frpquenter induceramp; uidelicamp; quia mcdicina tunc non erat. Hpc qup nue aqru profugio utitur .Eli autem utilis fulphurata neruis aluminata paralyticis aut fimili modo fo lutis.Bituminata aut nitrofa qualis cutilia cfl bibendo.Aqup purgatioibus pleriqucin gloriam ducunt plurimis horis perpeti calore earu quod cfl imiciflimu Nanq; paulo diutius qua balncis uti oportSCac poftea frigida dulcedic nec fine oleo difccdcntis quod uulgus alienum arbitratur. Iccirco no alibi corporibus magis ob' noxiis quippe amp;nbsp;uaflitatc odoris capita replentur amp;nbsp;frigore ifcftantquot; fuditia reliqua corpo^ pte merfa.Similis error gda g plurimo potu gloriaf.Vidiq; la turgidos bi' bendo in tantum ut anuli itegeretur cute cu rcdi no poflamp; haufla multitudo aquae Nec hoc ergo fieri coucit fine crebro falis guflu.Vtuf amp;nbsp;cpno fontiumipoy utiliter fed ita ft illitum fole iarefeat nec ucro ornés quç funt calidç medicatas efle credendu ficut in fcgcfla Sicilif larida troade magnefia mcllolypparia nee decolor fpés aeris argent! ue ut multi cxiftimaucrc medicaminum argumétum cfl quido nihileorum in patauinis fontibus ne odoris quidem differetia aliq dcprphcdit mcdendi modus Idem amp;nbsp;i marinis crit que calefiut adneruo^ dolores Ferruminata ad fradluras offa que contufi.Item corpora ficcanda qua decaufa frigido mari ututur.Prpterca cfl alius ulus multiplex pricipalis ucro nauigandi ptifi aftcclis ut diximus aut fanguinc cx' creantibus ficut proximcanneum gaUionem fccifl e pofl c6fulatum meminimus. Ncqtenim pgyptus propter fe pctitur:fed propter longiqtatc nauigandi quin amp;uo/ mitiones iplp mftabili uolutatioécómotp pluribus morbis capitis oculoru pedoris uc medenturmmnibusq ; propter quf elleborum bibitur.Aquam ucro maris per fc

ocr page 614

efficatiorem difcuticndis cauendilq; tumoribus putant medici fi ilh decoquatur hordeacea farina ad parotidas emplaftris etiam maxîe albis amp;maligiTiatis mifccnty' deft amp;nbsp;infufa crebro icftu bibitur quamuis non fine iniuria ftomaebi ad purganda corpora bilcm qiatra aut fan guinem concretum reddendum alterutra parte. Quida amp;nbsp;in quartanis dedere earn bibendam amp;nbsp;in tenefinis articularibusq i morbis afTeruata ibac uetuftate uirus deponente aliqui decodlain.Omnes ex alto hauftam nullaque dulcium mixtura corruptam in quo ufu prçcedere uomitum nolunt.Tunc quoque acetum aut uinum ex aqua mifccnt qui purain dedere raphanos fupmandi ex mulfo aceto lubent ut ad uomitiones reucccntclyfteribus quoq imarinam infundunt tepe' facftam.Teftium quidem tumorem fouendo nil aliud proferunt.Item pernionum uitio ante ulcera.Simili modo pruritibus pforis amp;nbsp;lichenum curationi lendesq; amp;nbsp;tetra capitis aialia hac curantquot; amp;nbsp;liuentia rcducit eadem ad colorem in quibus curati/ onibus poft marina aceto calido foucre plurimum prodeft.(Qui amp;adiótus uencatos falutaris itelligitur ut amp;nbsp;phalangiorum amp;nbsp;fcorpionum amp;nbsp;ptiade amp;nbsp;afpide refperfis Calida antei his affumiturSuftitur eadem cum aceto capitis doloribus. Torinina quoq; amp;nbsp;coieras calida infufa clyfteribus fedant.Difficilius perfrigefcut marina cale' fadta inammas rigentes prpcordia matiemqi corporis pifcinp maris corrigunt auriu grauitatem capitis dolores cum aceto fcruentium uapor.Rubiginem ferro marinae celerrime exernnt:pecorum quoq; fcabiem fanant lanasq;emolliuut.Ncc ignoro bp: mediterraneis fuperuaena uideri pofle ue^ amp;nbsp;bpc curapnidit inueta ratione quas fibi quifqiaquam maris faccramp; illud in ea ratione mirumep fi plus gfextarius falis in.iiii. aquf fcxtariis mergatur uinci aquam falemq; non liquari.Cptcro fextarius cum.iiii. aquf fcxtariis falfiffimi inaris uim amp;nbsp;naturam implamp;.Moderatiffimuinautcputant fupradicftam aquf menfuram octonis cyatis falis temperari:quoniam ifta amp;nbsp;ncruos calefaciat amp;nbsp;corpus no exafpcrat.Inueteratquot; quoduocatquot; tbalaffomeli pquis portioi' bus maris mellis imbribus ex alto amp;nbsp;ad hunc ufum fi(ftili$uafe amp;nbsp;picato condunt Prodcft ad purgationes,maxime fine ftomaebi uexatione amp;nbsp;fapore grato amp;nbsp;odore hydromcli quoq;amp; ex imbre puro cum meile temperabatquot; quodam quod daret ap/ petentibus uinum cgris ueluti innocentiore potu damnatum lam multis anis nfdc uitiis quibus uinum neceifdem utilitatibus:quia fppe nauigantes defectu aquç dub CIS laborant bpc quoque fubfidia dcmoftrabimus.Expäfa circa nauim ucllcra made/ feut accepto alitu maris/quibus dulcis humor exprimitquot;.Iidem demifTç reticulis in mari concauç cera pilç uel uafh inania obturata dulcemitra fccolligutbuorcm.Nam tn terra marina aq argilla percolata dulcefcit.Luxataqi corpora hominum amp;nbsp;qdrupe dû natando in cuiuflibamp; generis aquam facillimei artus redeunt. Eftamp;in metu percgrinatiu ut temptent ualitudinem aqupignotp.Hoc cauent a balneis egreffi flati frigidam fufpectam bauriedo mufeus qui i aqua fuerit podagra illitus prodcft. Ite oleo admixto talorum dolori tumoriqi . Spuma aquç affrictu uerrucas tollit nec no hareria littoris maris prpcipue tcnuis amp;nbsp;fole candens i medicia eft.Siccadis corpibus hydropico2 Acoopertis aut rhcmatifmos fcntientiu.Etquot;bacftcnus de aquis nunc dea' quatilibus .Ordiemur autem in religs a pricipalibus co^ quç fût fal ac fpogia.

Al omnis aut fit aut gignitquot;. Vtruqi pluribus modis:fed caufa gemina coacl:o humore uel ficcato.Siccat i lacu terretino pftiuis folibus totuqi ftagnu ifhleabit.Mo dicum alioquin altitudic genua no excedens.Ittem in ficilia in lacum qui Cocantus uocatquot; amp;nbsp;alio luxta gelam bo^ ; extremitates tantum inarefcut ficuti i phrygia cappa' dotia afpendi ubi largius cogtquot; amp;nbsp;ufqiad mediu lacum.Aliud etiam ineo mirabile quod tantudem nodtu fubuenitquantum die auferas'Omnis eft fal minutus atqino gleba aliud genus ex aquis maris (ponte gignitur.Spuma in extremis littoribus ac fcopulis relicfta.Hiccnim rore denfatur amp;nbsp;cftacriorqui in fcopulis inuenitur.Sunt

ocr page 615

ttianû naturalesdiflcrentiap tres.Namqiin badtris duo lacus uaffi. Alter ad feytbas ucrfus. Alter amp;dacos Gleexcftuat Geutad cytbium in cypro amp;nbsp;circa memphim cx' trahunt e lacu;deindefble ficcantSic amp;nbsp;fumma fluminum defantquot; in fale in amne reliquo ucluti fub gelu flucte utapudcafpias portas qup Calis flumina appellantur. Item circa mardos amp;nbsp;arm enios.Prpterca amp;nbsp;apudbadros amnis oebus exopppofitis motibus defert falis rameta. Sunt et i apbryca lacus ct quide turbidi falem ferentes. Ferunt quidem ct calidi fontes ficut pcgafci. Et badenus babcnt fe genera ex aquis fpote proucnietia:funtamp; montes natiui falis ut Indis. Oromenus i quo lapidiciai/; modo ceedifrcnafcens. Maiusqi regium ucdigal ex eo eftg ex auro atq; margaritis Effoditur e terra amp;nbsp;palam eft buore defito in cappadotia.Ibi quidem ccdif fpecula/ rium lapidum modo pondus magnum glcbis quas micas uulgus appellat. Carris arabip oppido muros domofqiinaffis falis faciut aq fcrruminitcs.

Nueit amp;nbsp;iuxta pcltufiu ptbolom^us rex cum caflra faceramp;:quo exeplo poftea inter cgvptum amp;arabiam etiam (qualentibus locis ceptus eft lueniri detradis barcis qualiter et per apbryep fitientibus adbammonis oraculum quidé crefeens cu luna nodibus.Nam quiremaet tradus nobilitatquot; ammoniaco et ip6qa fub arenis bis i/ ucmat'appellato.Similis eft colore alumini quod fcbifton uocant logis glcbis neqi perlucidis ingratus faporc:fcd medicinip utilis probafq maximc pcrfpicuus rcdis fciffuris infigne de quo proditur quodleuiffimus intra fpecus fuos in luce uniuer' fam prolatus uix crcdibile pondere ingrauefeat. Caufa euidens cuniculo^ fpiritu madido ad id fic adiuuante mollietcs ut adiuuentaqufadulteratquot; ficulo quccociicu appcllauimus:nec no cypriu mire fimili.In bifpania quoqi citeriore cgeleafte ceditquot; glebis pene tranflucetibus. Cui la pridem palma plerif$ medicis.Inter oinnia falis genera perbibetquot;.Omnis locus i quo repitquot; fal flerilis cft nibilqi gignit amp;nbsp;i totu fpote nafeens.

Ntcr bpe funt fidicu uaria genera uulgaris plurimisqi in falinis mari affufo non fineaquç dulcis riguis:fcdimbre maxic iuuatc:ac fupcromia fole multo no aliter inarcfccns.Apbryca circa uticam conflituit aceruos falis ad collium fpctic qui ubi fole lunaqi idurucre nullo buorc liqucfcut.Vix ctiam ferro leduntquot;. Fit ta' mc amp;nbsp;in creta fine riguis in falinas mare ifundentibus amp;nbsp;circa aegyptum ipfo mare influente in folum ut credo nilo fuccofum.Fit amp;c puteis in falinas ingcftus prima dcnfatio babylonif in bitumen liquidum co gitquot; oleo fimilc:quo amp;nbsp;in luccrnis ututquot; boe detrado fubeft fal amp;nbsp;in cappadotia puteis ac fote quei falinas igerut. In caonia excoquunt aqua c fonte rcfrigcradoq; falem ficiût inartem nec cadidum.Calliç ger manipq; ardctibus lignis aq falfam ifundût bifpaiç quadâ fui parte e puteis hauriant muriam appellantes amp;nbsp;illi qdem amp;nbsp;lignum referre arbitratur. Quercus optia amp;nbsp;qup per fe Cincre fincero ui falis reddat alibi corilus laudatur ita ifufo liquore falfo carbo in falem ucrtitur.Quicunqi ligno coficitquot; fal nigcr efd.Apud tbeopbraflum iucnio ubros barudinis amp;nbsp;lunci cincre decoquere aqua folitos doneccxiguu fupecamp;buoris Quin amp;nbsp;c muria falfamentoi^ rccoqf.Ite^qiconfumpto liquore ad naturam fua redit Vulgo omnis iucundiffimus Marino? ^ maxime laudatquot; cyprius afalamie de ftagnis Taretinis ac pbrygiis qui tatcus uocatquot;.Hi duo oculis utiles .E cappadocia qui in la' terculis affertquot;cutis nitore dicitur facere magis tamen extenditis quem fitum appel' lauimus.Itaq; apertum uentrem eo cum mellantro illiniunt.Salfiffimus fal qui fic/ ciffimus fuauiffimus omnium Taretinus atq; cadidiffimus amp;nbsp;de caetero fragilis qui maximccandidus.Pluuia dulceffit omis fuauiore tamen faciut rores:fed copiofum aquilonis flatus auftro no nafcitur.Flos falis no fitnifi aquilonibus i igne nec cre' pitat nec cxilit Tragefeus neque acantius ab oppido appellatus nec ullus cft fpuma aut ramento aut tenuis Agrigentinus ignitum patiens ex aqua exilit.

ocr page 616

Vnt amp;nbsp;colorum diffcrcntiç rubamp; mempbi. RufFus eft circa oxumcenturpis purpureus circa gclam icadem ficilia tati fplcndoris imaginé recipiat. In cappadoua croceus effoditur tranflucidus amp;nbsp;odoratiffimus Ad medicinç ulus antiq tarétinum maxime laudabant.Ad bpc qufcunqiemarinis ex genere eo prçcipue fpumcülumc/ torum uero amp;nbsp;boum oculis tragafeu amp;nbsp;bcticum adobfonium amp;nbsp;cibum utilior gsqs facile liqucfcit.Item humidior minorem cnim amaritudinem babent ut atticus amp;nbsp;Euboicus feruandis carnibus aptior acer amp;nbsp;ficcus ut megaricus.Conditquot; ctia odori' bus additis amp;nbsp;pulmentarii uicc implet excitans auiditatem inuitäsqii omibus cibis itaqiut fit peculiaris ex eo intellectus inter innumera codimcnta ita eft in madendo quçfitus garo .Quin amp;nbsp;pecudes armcntaqi amp;nbsp;lumcta maxime falc follicitaf ad paftu multo largiores ladle multoqi gratiore etiam icafeo datp.Ergo bercule uita bumaior fine fale noquit degere adcoqinccedarium elementum eft ut trdfierit itellectus ad uoluptatcs.Animi quoq i nimia fales appellantquot; 6nisqi uitç lepos amp;nbsp;fumma hilaritas laboruqi requies no alio magis uocabulo conftat.Honoribus etiam militipqi iterpo' nitur:falariis inde dictis magna apud antiquos auctoritate ficut apparamp; ex nomie falaric uif:quoniam illa falcm in fabinos portari cofueuerat. Ancus martiusrex falis modios in cogiario dedit populis amp;nbsp;fhlinas primus inftituit.Varro ctiapulmctarii uice ufos uetcrcs auctor clf amp;nbsp;falcm cum pane bçfitafTe utpucrbio apparo maxime tarnen in facris itelligitur auctoritas quado nulla cóficiütquot;fine mola falfa.

Alina^ finceritas fumma fecit difFeretiam fuam quado fauilla falisquç leuiffia e ex eo amp;nbsp;candidiffima appellatquot; amp;nbsp;flos falis i totu diucrfa res bumidiorisq naturp amp;nbsp;crocei coloris aut ruffi ueluti rubigo falis odore quocpigrato ceu gari diflcnties a fale no modo a (puma.Aegyptus lucnit uideturqi nilo efferri amp;nbsp;fontibus cu quibufdam innatant.Optimum ex eo quod olci quandam pinguedine reddit.Eftetiai fale pi' gultudo quod miremur. Adulteratquot; autem tiguiturqi rubrica:aut plerunqi tefta trita qui fucus aqua dcprpbéditur dilluete factitium colorem cu ucrus ille no nifi oleo re' foluatur amp;nbsp;unguétarii propter colore eo maximc utatquot;. Canitia in uafis fumma eft. Media uero pars bumidior ut diximus floris natura afpcra excalcfactoria ftomacbo 'inutilis fudorem ciamp; aluu (bluit i uino amp;nbsp;aqua acopicis amp;nbsp;zineticis utilis dctrabitet cx palpebris pilos efficaciffime feces cocutiutur ut color croci redeat. Praeterea bacc etiamnum appellatur i falinis falfugo ab aliis falfilago tota Iigda marinaaq falfiorc ui diffans.

Idi aliud etiainnu liquoris cxquifiti genus:quod garo uocauere iteftinis pifciu cfterifqiabiiciéda effent falc maceratis ut fit illa putrefcétium fames.Hoc olim efficiebatur cx pifce qué grpci garon uocabant capite eius ufto fuffitu extrabi fecudas móftrantes nuc c fcombro pifce laudatifïimum in finibus cartbaginis fpatbarip cp' teris fotio¥ ld appellatquot; fingulis milibus nummum permutantibus cógios fere bios nee liquor ullus pene prêter ûguenta maiore i pretio ee ccpitnobilitatus etiagetibus fcombros ex mauritania beticpqi amp;nbsp;cartcia ex occano intrantibus capiut.Ad nibil ali/ ud Utile e laudatur amp;nbsp;clazomcnc garo pompeiiq; amp;nbsp;Icptis ficut muria antipolis aut turia.Iam uero amp;nbsp;dalmataeius uitium eft amp;nbsp;alex imperfecta nec colata fex.Cppitta men amp;nbsp;priuatim cx inutili pifciculo minimo$apiuam noftri apbyen grpei uocant quoniam is pifciculus e pluuia nafcitur. Foronilienfes pifces ex quo faciut lupum appellant tranfit deinde in luxuriam creueruntqi genera ad infinitum ficuti garum i colorem mulfi ueteris adeoque dilutam fuauitatcm ut bibi poffitialiud uero adea flimoniarum fuperftitionem ctiam facris in dcis dicatu:quod fite pifcibus fquama car entibus.Sic alex pcrucnit ad oftrcas ecbinus urticas maris mulloi^locinera innu' merifq; generibus ad faporégulçcçpit fal tabefccrc.Hpcobitcr idicatafintd efydcriis

ocr page 617

uitç amp;nbsp;ipfa tarnen non nulli ufus in m edendo.Namq; amp;nbsp;alece feabies pecoris fanatquot; infufa per cuten mcifam amp;nbsp;contra Canis morfus draconis ue marini prodcfl. In lin tcolis autem c6ceptis imponitquot; amp;nbsp;garo ambufta recétia fanantquot;fi quis infundat ac no nominamp; ga?^. Contra canum quoq; morfus prodeft maxié$ crocodylli amp;nbsp;ulceribus quç ferpüt aut fordibus quoq; oris amp;nbsp;aurium ulceribus aut doloribus mirifice^jdeft Muria quoqi fiuc illa fallugo fpidat mordetextenuat ficcat diffintericis etiam utilis eft etiam fi nomaiteflina corripit.Ifcbyaticis coeliacis uetcribus ifunditquot; fotu quoqi apud mediterraneos aquae marinae uiccm praeeat.

Aiis natura eft per fe igne amp;nbsp;inimica ignibus fugiens eos onia erodens.Corpa uero aftrigcs ficcans alligans.Defuncta autem a putrefecdo ita uendicas ut duret ea per fpcula.In mededo uero mordes adurens repugnans extenuans diffolucs.Stoma/ cbo tantum lutilis pipterg ad excitadam auiditatem aduerfus ferpetium morfus cu orig.iomellelfopo cotra ceraften cu origao amp;nbsp;cera aut pice aut meile.Auxiliatur cotra fcolopcdras ex aceto potus.Aduerfus fcorpionum ictus cum çqua pte lini feminis ex aceto uel oleo illitus.Aduerfus ferabones uero uel ucfpas fimiliter ex aceto adetero/ ebranas capitisqup ulcera amp;nbsp;puftulas papulafue amp;nbsp;incipientes uerrucas cum feuo uitulino.Ite oculorum rem edus ad excrescentes ibi carnes totius q; corporis pterigia Sed in oculis peculiariter.Ob id colliriis cmplaftrisq; additur.Ad bpe maxime^pbatquot; Cateus aut Caunites.Ex ictu uero fufFufis cruore oculis fugallitisue cum myrrbae pari pondere ac melle aut ifopo ex aqua calida:autq; foueantur Elfugine. Ad baec bifpanienfis cligitquot;contra$ fufFufiones oculoi; cum lade in coticulis teritur priuati fugillatioibus 1linteolo inuoluitquot; crebroq, ex aqua (eructi impofitus. Vlceribus oris manantibus in linteolo gingiuai ^ tumori ifricatus amp;nbsp;cotra fcabritic linguae fradus cóminutusqiaiut dentes no erodi neq; putrefcere fiqs quottidie mane leiunus falc contineat fub lingua donec liqucfcat. Lepras idem amp;nbsp;furuculos amp;nbsp;lycbenas pforas emendat cum paffa uua exempto eius ligno amp;feuo bubulo amp;nbsp;origano ac fermento ucl pane maxime Tbebarcus. Ad bpc amp;nbsp;pruritus eligitur tófilis amp;nbsp;uuis cum mellc prodeft quicunq iad anginas boe amplius cum oleo amp;nbsp;aceto. Eodem tempore extra fauces illitus cum pice liquida emollit amp;nbsp;aluum in uino mixtus innoxip amp;nbsp;tincaru genera pcllit in uino potus.Aeftus balnearum coualefcentes ut tollcrari poditligup fubditus prcftat.Neruo2 ^dolore maxié circa bucros et renes i faccis aq fcruéti crebro madefadus leuat colu tormiaq; coxa:; dolores potus amp;nbsp;înfdé faccis ipofitus cades Podagras cum farina ex melle amp;nbsp;oleo tritus ibi maxime ufurpanda obferuatione q totis corpibus nibil cc utilius fale amp;nbsp;fole dixit.Itc cornea uidemus corpora pifcatc^ Scd boe prpcipuum dicatquot; in podagris tollit amp;nbsp;clauos pedum. Item perniones am buftis ex oleo imponitquot; aut commanducatur poftulafqi reprimit.Ignibus uero facris ulceribusqiqup ferpunt ex aceto aut ifopo carcinomatis cum uua taminia pbagadeis ulce; ucl tritus cum farina ordci fupcrimpofita linteolo madente uino morbo re glo laborantes donec fudent ad igncm.Contra pruritus quos fcntiut ex oleo et aceto ifricatus luuat amp;nbsp;fatigatos ex oleo multi amp;nbsp;bydropicos fale curaucre feruoresq; fe/ brium cum oleo perunxere amp;nbsp;tuffim uctere lidtu eius difcuffere clyftcribus infuderc ifcbiaticis ulceribus excrcfcentibus amp;nbsp;putrcfccntibus.impofucre crocodilloru mor' fibus ex aceto in linteolis ita ut batluarcntur ate icftum ulcera.Bibitur amp;nbsp;contra opi' um ex aceto mulfo luxatis imponitur cum farina amp;nbsp;meile. Itcm ex tubcratronibus dcntiu doloricu aceto fotus amp;nbsp;illituscu rcfina^jdeft.Ad omnia fpuma falis lucudior utiliorqi fed quicunque fal acopis additquot; ad excalefadtioncs.Itcm Zincgmaticis ad extendendam cutem leuandamqi.Pecoi;. quoque fcabiem ctbou illitus tollit datus ligedus et oculis lumetoi; ifpuitur. Et bfc de fale didta fint.

ocr page 618

On eft differenda amp;nbsp;uitri natura non multum a fale divans amp;nbsp;co diligentius dicendam quia palam eft amp;nbsp;medicos qui de eo fcripfcrût ignoraffe natura nee quéq Tbeopl)raAo diligentius tradidiffc exiguum fit apud medos canefcetibus ficcitatc couallibus quoduocantalmiraga. Minus etiam in tbracia luxta pbillippos fordidu terra :quodappellant agrium nam quercu cremata nunq multu fadlitatum eft etiam pridem in totum emiffum.Aqup uero uitrofe pluribus reperiutur fed fine uiribus denfandi optimum copiofum$in clitis macedoniç quod uocant calcftricumcadidu puyiq; proximum fall lacus eft uitrofus exiliéte e medio dulci fonticulo ibifituitru circa canis ortum noucnis diebus totidcmqi cedat ac rurfum innatat amp;nbsp;deidc ceffat quo apparamp; foli naturam effe qup gignat quoniam compertu cft nec foles proficere quicg cum ce(ramp; necimbres.Mirum e illud fcatebra fonticuli femper emicate lacu nec augere nec effluere.His autem dicbus quibus gignif fi fuere imbres falfius uiti/O faciunt.Aquilones deterius quia ualidius commonet limum amp;nbsp;boc quidem nafcit in pgypto autem conficitur multo abundantius fed deterius.Nam fufeum lapidofu queeft.Fitpene eodem modo quo fal nifi quod falinis mare ifunditquot; nihilum aute uitrariis accedente nilo ficcatur excedente madamp; fucco uitri.xl.diebus c6tinuis non ut in maccdonia ftatis.Si aute imbres affuerit minus a flumieaddut ftatimq iut de/ fari cft captum rapitur ne refoluatur in uitrariis. Sic quoq i olei natura itcrucnitad fcabiem animalium utilis.Ipfum autccoditu in aceruis durant. Mi^ in lacu afanio amp;nbsp;gbufdam circa calcida fontibus fummas aquas dul ces ce potari iteriores uitrofas In Ultro optimum quod tcnuidimum amp;nbsp;ideo fpuma melior.Ad aliqua tame fordi/ du tanq ad inficiendas purpuras tidlurasq ; 6ncs.Magnus uitro ufus qui dicetquot; luo loco uitrarip cgrcgia pgypti.Nam circa naucratim amp;nbsp;memphim tatu folebant ec circa mcmphim deteriores.Nam amp;nbsp;lapidefcit ibi in aceruis multiqifunt cuniculi ea de caufa faxci.Faciut ex his uafa nec non amp;nbsp;frequenti liquatu cum fulphure coquetes in carbonibus ad ea qupinuetcrari uolut illo uitro ututquot;.Sut ibi uitrariçiqbus ruflu exit a colore terrp fpumauitri quç maxime laudatquot;.Antiqui negabat fieri nifi cu ros cccidiframp; prpgnantibus uitrariis fed nondum parietibus.Itaq; non fieri incitatisamp;fi cadet.Alii acernorum fermento gigni exiftimauere.

Roximaptas medicoi ^aphronitium tradit in Afia colligi in fpclucis moribus diftillans.Specus eos colligas uocant deinde ficcant fole. Optimum putantquot; lydiu probatio ut fit minime ponderofum amp;nbsp;maxime friabile colore pene purpureo hoc i paftillis afferfçgyptiu i uafis picatis ne liquefcat.Vafa quog ea foie larefcctia pficiut

Itripbatio ut fit tenuiffimu amp;nbsp;g maxié fpogiofu fiftulofuqrAdultérâtquot; ifg^p to calce dcprçhéditur guftu fineer enim refoluitur adulteratu pungit calce afperfum reddit odorem uchementer uritur i tefta opertum ne cxultamp; alias igni no exilit uity nihilqi gignit aut alit cum in falinis herbç gignatquot; amp;nbsp;in mari tot animalia tatu algae fed maiore efie acrimoniam uitri apparamp; no hoc tätum argumento fed in illo quod nitrarip calciamenta protinus cofumut alias falubrcs oculorumgclaritati utiles ui trariis no lippiunt ulcera illata co cel errime fanantquot; ibi faefta tarde ciamp; amp;nbsp;fudoré cum oleo perunctis corpusq; emollit in pane falis uice utuntur. Califtreo ad raphanos Fgyptio teneriores eos facit:fed obfonia alba amp;nbsp;deteriora oleta uiridiora in medicina autem calefacit extenuat mordamp; fpiffat ficcat exulcerat utile his qupcuocanda fit aut difcuticnda amp;nbsp;leuius mordenda atq; extenuanda ficut in papulis puftulifqi . Quidam in hoc ufu accenfum uino auftcro reftringunt atq; ita trito in balneis ututquot; fine oleo fudorcs nimios inhibamp; cum iridearidi iniecftooleo uiridi extenuat amp;nbsp;cicatrices ocu' lorum amp;fcabritias genarum cum fico illitum aut decoctum i paffo ad dimidias ptes

ocr page 619

Item cotta argents oculorum ungues decoctum cum paffo in mali punici calicc^ Adiuuat ultrum claritatem uifus cum melle iuCT:um:prodeft dentium dolori ex uîo fi cum pipere colluantquot;.Item cum porro decoctum nigrefcétcs detes crematum de tifricio ad colore reducit capitis animalia amp;nbsp;lendes necat cum famia terra illinitu ex oleo auribus purulentibus uino liquatum infunditur. Sordes eiufde partis erodit cx aceto. Sonitus amp;nbsp;tinnitus difcutit ficcum additum. Vitiligines albafcum crc ta cymolia ex pquo pondere ex aceto in folc illitum emendat furunculos admixtum refinp extrabit aut cum uua alba pada nucleis cius-fimul tritis teftium inflamationi occurrit.Ite eruptionibus pituite i toto corpore cum axungia co ntraq; canis morfus addita amp;nbsp;refina initiis cum aceto illinitur.Sic amp;nbsp;ferpcntiun morfibus pbagadcnisct ulceribus qup fcrpunt aut putrefeunt cum calce cx aceto .Hydropicis cum fico tufu datur illiniturqidifcutit amp;nbsp;tormina fi decoctum bibatur pondere draeme cum ruta uel ancto uel cumino.Reficit laffitudincs cum oleo amp;nbsp;aceto perunctorum amp;nbsp;contra algores borrorcs qi^jdcft manibus pedibuscp cofricatus cum olco.Coprimit amp;nbsp;pru' ritus fuffufum felle maxime cum aceto infudatum.Succurrit amp;nbsp;ucncnis fungorum cx pofca potum aut fl buprçflis ex pafla fint cx aqua uomitioncsqi euocat bis qui finguincm tauri biberint cum lafere datur.In facie quoque exulcerationes fanat cu mellc amp;nbsp;lacte bubulo.Ambuftis toftum donec nigrcfcat tritumq; illiniut. Infuditquot; urccis amp;: renum dolori aut rigori corpo^ ncruo^qidoloribus paralyfi in lingua cum pane imponitur fufpiriofis i ptifana fumitur tuffim ueterem fanat flore mixto gal' bano rcfinp tberebyntinae pari pondere omnium. Ita ut fabe magnitudo deuoretur coquitur dilutum.Poftea cum picc liquida fbrbendum in anguina datur flos cius cu oleo cyprio amp;nbsp;articulo?/: doloribus in folc lucundus c.Rcgium quoq; morbum ex' tenuat.In potione uini inflationes difcutit.Saguinis profluuium fiffit e naribus ex fcructi aqua uapore naribus rapto.Pruriginemalumincpermixto tollit.Alaru uirus exaq quottidiano fotu ulcera cx pituita nata cera permixtu quo genere ncruis quoq; prodeft.Coeliacis infunditur pcrungiante acceffiones frigidas uitro amp;nbsp;oleo multi prpcepcrc.Sic amp;nbsp;aducrfus lepras Icntigmcsq; podagras in balneis uti folia uitri^^fut atropbis epiflotonicis tctanicis.Sal amp;nbsp;uity fulpburi cococftu i lapide ucrtif.

Pongiaruin genera diximus innaturis aquatilium marino^.Quidam ita diffi/ guut alias cx bis mares tenui fiflula fpiffioresq; pcrforbcntes amp;nbsp;quç figuf in dcliciis aliquado amp;nbsp;purpura alias fpminas maioribus fiflulis ac perpetuis.Maribus duriores quas appellant tragos tenuiffimis fiftulis ac perpetuis pque dcnfiffimiscandidp cu^ ra fiunt amp;nbsp;molliflimis recentes per pftatem tincftc falis fpuma.Adlunam amp;nbsp;pruinas ftemutquot; iuerfae:boc cft qua parte adbpferc ut cadorem bibat. Animal efle docuimus cruore inbçréte. Aliqui narrant amp;nbsp;auditu regi eas contrabi$ad fonum exprimentes abundantiam bumoris nec auclli petris poffcldco abfcindi ac faniem emittere.Qui amp;cas quçab aquilone funt genitae prçfcrût cçtcris nec ufqua diutius durare fpiritu mcdici affirmat fic amp;pdec corporibus ga fuu noftro mifccat amp;nbsp;ideo magis rccetes magisq;buidas:fcd minus in calidaaq minus undas:autuncftis corporibus ipofitas amp;nbsp;fpiflhs minus adbçrcfccrc.Molliffimum genus earum peniculis oculo^ tumores leuant.Sedante cx mulfo impofiti.Item abflcrgcndp lippitudini utiliflimpad quae tenuiffios molliffimosq;ce oportamp;.Imponuntquot; amp;nbsp;fpbgip ipfpcpipboris ex pofca amp;nbsp;aceto calido ad capitis dolores de cctero recentes difcutiunt mitigat molliunt. Veteres coglutinantuulnera. Vulfus ea^ adabflcrgcnda fouenda aperienda a fotu dum aliud imponatur ulcera quoq; bumilia amp;nbsp;fcnilia impofitp ficcant.Fradurp amp;nbsp;uulncra fp6/ gus utiliffimp fouentquot;.Sanguis rapitur in fccando ut curatio pcrfpici poflit amp;nbsp;ipfae uulne^ inflamationibus iponunt .Nue ficcp nuc ex aceto ifparfp nuc uino nue ex aq frigida.Ex aqua ucro cclcdi impofitp feda rccctia no patiunt itumcfccre. Imponutquot;

ocr page 620

amp;: itegris partibus fed flucftione oculta laboritibusquç difcutiéda fit amp;nbsp;bis quae apo' ftemata uocant perunctis Ite articulariis uel aceto falfo madideuel ex pofca fi fuerit impetus ex aqua cadem callo e falfa.Aut contra fcorpionum ictus ex aceto i uulnc^ curatione amp;nbsp;fuccidp lanp uicem implent:nuc ex uino amp;nbsp;oleo ex cadem differentia quod lanfemolliunt fpongip cobcrcent rapiuntq; uitia ulcc^. Circumligantquot; amp;nbsp;by/ dropicis uel ex aqua tcpida pofcaue utcuq, blandiri opus eft opiriue aut ficcarc cuté iponunf amp;nbsp;bis morbis quos uaporari oporteat feructi aq pfufa exprfGhq; iter duas tabulas fic amp;nbsp;Homaeboimpofitp.Profunt amp;nbsp;in febri cotra nimios ardores.Sedfple/ ncticis ex pofca ignibus facris ex aceto cfficaciores quam aliud imponioportamp; fic ut fanas quoq3 partes fpatiofe operiant.Sanguinispfluuium fiftutcx accto aut frigida Iluorem ab ictu rccétem ex aq calida falfa fppius mutata tolluntqi teflium dolorem tumoremq; ex pofca.Ad canum morfus utiliter cocifpimponutquot; ex accto aut frigida aut melle fubinde amp;nbsp;bumectandfapbrycanç cinis cum porri fectiui fucco fanguinc reiiciétibus bauflu fhlis amp;nbsp;frigida pdeft.ldcm cinis uel cu oleo uclaccto fróti illitus tertianas tollit priuatim apbrycanç ex pofca tumorem difcutiut. Omium auté cinis cum picc cremata^ fanguincm fiftut uulncru.Aliqui raras tantum ad boe cum picc urunt amp;nbsp;oculo¥ caufi comburuntquot; in cruda olla figulini operis plurimû proficiente co cinere co tra fcabritias gena?/: excrefcetesq; carncs amp;nbsp;quicquid opus fit ibi diftigucrc fpidirc explere utilius i co ufu lauatc Cinerem proflant amp;nbsp;ftriligium uicein lintco^ que affectis corporibus amp;nbsp;cótra folem apteptegut capita.Medici ifcitia ad duo noia cas redegere apbrycanas qua?^ firmius fitrobur.Rbodiacasq;adfouendumolliorcs Nuc autem molliffimc circa muros antipbeli urbis rcpcriuntquot;.Trogus auctorécirca lyciam pcnicillos molliffimos nafci in alto undc alatc fint fpógip. Polybius fupcrç/ gros fufpenfos qetiorcs facere noctes.Nunc prçuertemur ad marina aialia amp;nbsp;aqtilia.

ENTv7M EST ADSVMMAMNATVRE EX emplo^cp per return ordinem et ipfum fua fpotc occurrit immenfum potétip occultf documentum utprfus ncqi aliud ultra queri debeat:nee par aut fimile poffitinuciri ipfa fc uincente natura amp;nbsp;qdem numerofis modis.Quid enim uiolcntius mari uétisue turbinibus acpcellis quo maiori bominum ingcnio nulla fui parte adiuta g uelis remisqi.Addatur bis amp;nbsp;reciproci aeftus lenarrabilis uis. Vcrfumqi totum mare in flumen.

Amen omnia bpc pariterq;codcipcllcntia unus ac puus admodum pifciculus echinus appellatus i fc tenamp; uétos licamp; feuiat procellfi/ perat furori tatasq; uires cÓpcfcit amp;nbsp;cogit flare nauigiaquod no uîcula ulla noaeborç podere irrcuocabili lactarc infrcnatimpetus amp;domat mudi rabic nullo fuo labore nÓ rcnitcdo aut alio modo g adbprédo bpc tantillo eft fatis contra tot ipctus ut uetet irc naulgia.Sed armatp clafTes imponut fibi turrium propugnacula ut in mari quoqi pugnetquot; uelut e mûris. Heu uanitas buäna eu roftra illa acre ferro g; ad icftus armata fcmipedalis ibibere poffit ac tenere deuiefta pifciculus fertquot; Actiaco marc tenuiOc prptoriam nauim Antonii properatis circuire amp;nbsp;exhortari Tuos donec trafiramp; in alia Idcoq; cçfariana claffis ipetu maiorcptius uenit. Tenuit amp;nbsp;noftra incoria.C.pricipis aftura antium renauigatis ut res eft etiam aufpicalls.Siquidem nouiffimein urbc tu reuerfus ille Imperator fuis tçlis c6fofrus é:nec lóga fuit illitus mor p admiratio flati caufa intellecta cû e tota claffe quinqueremis fola no profecerit amp;nbsp;cxiliétibusptinus

ocr page 621

qui id qucrercntcirca nauim inuencre adbçrétem gubernaculo oftenderuntq; Cato indignanti boe fuiffe quodTe rcuocaramp; quadringétorumqiremigum obfequio cotra fe intercederequo Rabat peculiariter miratum quomodo adbprens tenui{ramp; nec ide pelleramp; in nauigium receptus qui tunc poRea quam uiderc eu limaci magne fimile effe dicunt.Nos plurimum opiniones pofuimus in natura aquatilium cum de eo diceremus:nec dubitamus idem ualcreomia genera cu celebri amp;c6fecrato etiacxeplo apud gni diam uenerem.Conchas quoqi ciufaem potétiç credi ncccflc fit Enoeris quide latinis remoram appellauerc eam mirumq iquç e grpcis.Alii lubricos partus atq; procidetes cotineri ad maturitate adalligato eo ut diximus prodiderut. Alii fale aderuatum adalligatumq;grauidis partum foluere.Ob id alio nomine odmolutcm appclIaucrc.Quocuq; modo ita fe habeant quis ab hoc tenendi nauigia exemplo de illa potentia naturç atq; effectu in rcmcdiis fpote nafccntiurn rerum dubitamp;:quod nunc amp;nbsp;fine exemplo per fe fatis efföc.

X eodem mari turpedo etiam ,pcul e longinquo uel ft hauRa uirgaue attigat quauis prçualidos lacertos torpefeere qualibamp; ad curfu ucloccs alligari pedes pditquot; quod fi neceffe fateri habemus hoc exemplo ec uim aliquam iqup odore tatu amp;nbsp;qda aura fui corporis afficiat mébra quid non de remedtoruomni u momctis fperadu é

On funt minus mira qupc lepore marino traduntur Venenum eft aliis i potu aut in cibo datus aliis etiam uis.Siquidcm grauide fi omnino afpcxcrint feminam ex eo genere duntaxat ftatim naufeante redudatione ftomachi uitium fatcgacdcide abortum faciut. Rcmedio cft mas ob id iduratus fale ut in brachialibus habeat.Ea' dem res in mari amp;nbsp;tadtu quidem nocamp;.Vefcifeo unu tatu aialiû ut no intereatmu/ lus pifcis amp;nbsp;tcncrefcit tantum amp;nbsp;ingratior uiliorq; fit homines qbus in paftu c pifcc olent.Hoc primo argumrto ucneficium id deprehenditur. Cptero moriunf totidc diebus quod uixcrit lepusinccrtiq; tcporis ucneficum id ede aucRoreft licinius ma' cer.In india affirmant non capi uiucntem inuicemq; ibi hominem illi pro uencno cc ac uelut digito oinnino in man tacXim mori ede tarnen multo ampliorem ficut re' liqua animalia.luba in his uoluminibus qup fcripfitad. C. Cpfarcm augufti filium dearabia tradit uitulos ternas eminas capere amp;hos fcxcentorum pedum longitudis amp;nbsp;trecentorum.lx.latitudinis in flumcn arabiac itraffe pinguiq; eius mercatores ne' gotiato amp;nbsp;omnium pifcium adipc.Camelos pcrungi ineo fitu utafilos ab his fu/ gent odore.

Ihi uidentur mira amp;nbsp;quçouidius prodidit pifeiu igenia in eo uolumine quod halieuticum cofcribitur.Scarum inclufum naffis no frotc erumpere nec ifcftis uiminibus caput infercre .Sed aucrfum caudae idhibus crebris 1a(Tare fores atque rctrorfum ita erumpere quem ludlatum eius fi forte alius Scarus cxtrinfccus ui' dcatapprphenfa mordicus cauda adiuuare nifus erumpetis.Lupum pifccm rete cir' cundatum arenas arare cauda atq; ita conditum tranfirc rete.Murenam maculas ap/ petere ipas cofcictta teretis aclubrici tergt tu multiplici flexu laxare doneccuadat.Po' lypu hamos appetere brachiisq; coplcCli no morfu nec prius dimittereqefca circuro/ ferit aut harudine leuatum extra aquam.Scit amp;nbsp;mugil ineffe in efcahamu infidiasqi non ignorat auiditas tamen tanta cft ut cauda uerberando excutiat cibos minus in prouidendo lupus folcrtip habamp;:fcd magnum roburin ppnitcndo.Nam ut hpferit i hao tumultuofo dilcurfu laxat uulera donec excidat ifidiç.Murençaplius gdeuorat hamum admonent dentibus lina atq; ita erodunt.Phitias id tradit.Idcm infixa hao inuertere fequoniain fit in dorfo cultellata ci fpina eaq; lina prçfccare Licinius ma' eer murenas tantum feminini fexus effe tradit amp;nbsp;concipere ferpentibus ut diximus ob id fibilo a pifcatoribus tang ferpctibus euocari amp;nbsp;capi pinguelcere ladlatu fuftac

ocr page 622

non interimi easdem ferula protinus animam habere in cauda certum cfleaque ita celerrime exaniari a capitis iclu difficulter.Nouacula pilee quç adapta funt fer^ ciet duriffimum ede pifcium confiât qui orchis uocef rotundus amp;nbsp;fine fquamis totusq; capite cóRat.Miluago quotiens cernatur extra aquam uolitans tcmpeflatcs mutari Trebius niger audior cfbXiphiam id eft gladium roftro mucronato elle ab hoc na' ues perfodas mergi in occano ad locum mauritaniç qui coda uocetur non procula 11X0 flumine.Id lolligines euolare cx aqua tradit tara multitudine ut nauigia demer' gant.

Manu uefcuntur pifees in plurimis quidem Cçfaris uillis feq; uetercs prodi/ dere in ftagnis non in pifcinis admirari in hclore Sicilip caftcllo non procul. Siracufis.Itcm in labra indilouis forte anguillas ^hçiaures additas gerunt.Simi' litcr i Chio luxta fenu dclub^.In mefTopotamipquoqi fonte chabura de quo dixius pifcc.Nam in lycia miris in fonte apollinis que curium appellant™ ter fiftula uocati ucniût ad augurium.Diripere cos carnes abiedas Içtum eft cofultatibus caudis abi' gere di^ hicrapoli fyriç i lacu uencris cdituorum uocibus paret uocati exornatiquot; auro ucniunt adulantes fcalpuntur ora hiantia maibus inferendis praedant .In ftabiano campanif ad hcrculis petram Melauuri in mari panem abiedum rapiunt .Ibide ad nullum cibum in quo hamus fit accedut .Nec illa in nouidimis mira amaros effe pifccs.Ad pclem ifulamamp;adhelazomenas cotra fcopulum ficilipaclcptimaphrycae amp;nbsp;Euboeam amp;nbsp;Durachiu rurfus ita falfos ut poffint falfaméta cxiftiari circa Zepha/ laniam paron amp;nbsp;ampelon amp;nbsp;delipetras in portu eiufdc infule dulces:quam differctia pabulo coftare non cft dubium.Apion pifcium maximum effe tradit porcum que lacedemonii fcagorifcu uocat grummirc cum capiatur effe uero illa natura accidétia quod magis miremur ede locis quibufdam appofito occurrit exemplo ;fiquidem falfamcnta omnium generum i Italia bcneueti recentia codât.

Ifccs marinos in ufu fuidc protinus condita Romaaudiorcft Caffius emina cuius uerba deea re fubiiciam.Numa conftituit utpifccs qui fquamof i non edetne pollucerent patrionia ad couentus amp;cóuiuia publica amp;nbsp;priuatacpnacqiadpuluinaria facilius comparentquot; ni qui ad polludu emeret pretio minus peeret ca$ prpmercaref

Vantum apud nos indicis margaritis pretium eft:dc quibus fuo loco fatis di/ ximus tantum apud indos coralliis.Namq; ifta pcrfuafione getium coftat .Gignitquot; qdem amp;nbsp;in rubro mari fed nigrius .Itcm in periico .Vocaf lacc laudatiffimum in gallico finu circa orchades infulas amp;ificulo circa plia ac drepanum .Nafcif amp;nbsp;apud grauifcas amp;ante neapolim campanip maximeq;rubcns:fcd molle amp;nbsp;ideo uiliflimu crithris forma cft ei fruticis color uiridis.Baccp cius candidae fub aqua ac molles ex' emptp cofeflim durantur amp;nbsp;rubcfcunt:qua corona fatiua fpetie atq; magnitudic aiut tradlu protinus lapidefccre fi uiuat.Itaqi occupari cuelliq; retibus aut acri ferrameto prpcidi hacdc caufa chiralium uocitatum interpretatur .ProbatifTimum g maxime rubamp; amp;nbsp;g ramofidimum ncc feabrofum aut lapideum ucl rurfus inane aut cocauû Audloritas baccarû cius no minus indoi ; uiris quoq iprptiofa cft g feminis noftris uniones indici:Arufpiccs eoi^uatesq; in primis rcligiofum id geftaméa mollicdis periculis arbitrâtquot;.Itaque decore ac religione gaudet priufg hoc notcfccramp; galli gia/ dios fcuta galeas adornabat .Eo nunc tanta penuria cft uendibili merce ut perquam raro cernatur in fuo orbc.Surculi infanti adalligati tutelam habere credunt Contraq; torminum ac ueffiep amp;nbsp;calculorum mala in puluerem igne rcdadli potigicum aqua auxiliatur.Simili modo ex uino poti aut fi fcbris fit ex aqua fomnu afferut ignibus diu repugnant:fed eodem medicamine fçpius poto tradunt licncm quoqi abfumi fanguinem rciicicntibus excreantibusuc medetur.Cinis eorum medetur ori miicct

ocr page 623

oculorum mcdicamctis rfpimt cni ac refrigerat ulceru caua cxplamp;.Cicatrices exteuat quodad repugnantiam rerum attinamp;:quam grçci antipatbian uocant.

IbiIcft ucnenatius ufq quam m mari paftinaca utpotc cum radio cius arbores necari dixerimus.Hanc tarnen perfequif galcos.Idcm amp;nbsp;alios quidc pifces fed pa ftinacas prçcipue ficut in terra ferpentes muftela. Tanta eft auiditas ipius ueneni. Pereuffis ucro ab ca medentur amp;nbsp;bi quidem:fcd amp;nbsp;mulus ac laffer fpediabilis nature potctia.In bis quoqiqbus amp;nbsp;in tcrris uicftus c.

Ic amp;nbsp;fibris quos caftores uocat.Tcftcs eo^ amputari ab ipfis eu capiuntquot; negat Sextius diligctiffimus mcdicinp qnimo paruos effe fubftrudtofq; amp;nbsp;adhpretes fpinp necadimi finc uita animalis poffe.Adulterari autem renibus eiufdcm qui fit grades cum ueri tedes parui adinodum repcriantur.Prptcrca nec ucfficas quidem cc cu fint geminp quod nullum animalium in bis foliculis lueniri liquorem amp;nbsp;afTeruari fale. Itaq; inter probationes falfi cc foliculos geminos ex uno nexu dependentes quod ipfum corrumpi fraude coniicietium gummi cum fanguinc autammoniaci quo/ niaammoniaci coloris effe debeat circundati liquore ucluti mcllis ccrofi odore gra' uis guftu amaro amp;nbsp;acris friabiles efficaciffimi c ponto galatbipmox apbricç .Stcr/ nutamenta olfhtu mouct.Somnum cociliant cum rofaceo amp;nbsp;peucidano peruncto capite amp;nbsp;per fe poti in aq ob id freneticis utiles.Idc Ictargicos odoris fuffitu excitat uuluarum exanimationes uel fubditu amp;nbsp;mefes fecudas ciet duabus dragmiscx aq cu pullcgio ex aqua potis.Medentur amp;nbsp;ucrtigini opiftotomis tremulis fpafmaticis ncruoi ^ ultiis Ifcbiaticis ftomaticis paralyticis perunctis omibus uel triti ad eradi/ tudinem mellis cum fcminc uiticis cx aceto aut rofaceo.Sic amp;cótra comitiales fupti Poti ucro c6tra inflationes tormina ucnena diffcrctia tatum cotra genera cft mixture quippc aducrfus feorpiones ex uio bibuf.Aduerfus pbalangia amp;nbsp;araneas cx mulfo ita ut uomitioncs reddatur aut retineantquot; cum ruta aducrfus calcbidas cum myrtice Aduerfus ccraftcn amp;nbsp;prpfteras cum panacea aut ruta,Aducrfus epteros ferpetes cum uino dari binas dragmas fatis eft coy : qupadiiciatur fingulas Auxiliatur priuaticotra uifcum ex aceto aducrfus aconitum ex lac^e aut aqua aducrfus elleborum album ex aqua mulfa utroque medentur amp;nbsp;dentibus infufi cum oleo tritis i aurem a cuius ptc dolcat aurium doloribus melius ficum meconio. Claritatem uifus faciutcu meile attico inuncftis cobibct fingultus cx aceto.Vrina quoqi fibri rcfiftit ucncnis amp;nbsp;ob id 1ätidota additquot;.Afferuaf ante optic i fua ueffica ut alig cxiftimat.

Eminus fimiliter uieftus in aquis tcrra$ teftitudinum.EfFcdtusq ; par in bono/ re babcndo ucl propter excellens in ufu prptiu figureq; proprictate.Sunt ergo teftu/ dinum genera Terreftres marinplutariç amp;quçin dulci aq uiuunt bas quidäc grpeis emidas appellat Tcrreftriuin carnes.Suffitioibus proprie magicisq; artibus refutädis amp;nbsp;cotra ucnena falutares^^dunt plurimpin apbryca.Hç ibi äputato capite pedibusq; pro antidoto dari dicuf amp;nbsp;iure in cibo fumpto amp;nbsp;ftrumas difcutere lienes tollere.Ire comitiales morbos languis claritatem uifus facit.SufFufionesqi oculorum amp;nbsp;contra fcrpctiu omium amp;araneo¥ amp;nbsp;fimiliu ac ranarum uencna auxiliatur fanguic fcruato 1 farina pillulis faólis amp;nbsp;cum opus fit in uio datis felle teftudinum cum attico mclle glaucomata lungipdeft fcorpionum plagae inftillari tegumenti Cinis uino amp;nbsp;oleo fubaólus pedum rimas ulccraqi fanat.Squamç a fumma parte dcrafe amp;nbsp;in potu datp uencrc cobibcnt.Eo magis boe mirum quonia totius tegumenti farina accendere traditur libidinem.Vrina cai^ aliter g iueffica diffedlaru inucniri poffe non arbitror amp;nbsp;interca cffc bocquoqiqup portento fe magis demonftrat aducrfus afpidis idtus fingularc cfficatior tame ut aiut cimicibus admixtis oua durata illiniutur ftrumis amp;

ocr page 624

ulceribus frigore autambuflionc fadlis.Sorbetur tn ftomaebi doloribus.

Arinarum carnes admixtae rana^ carnibus cotra falamandras prçclare auxiliat Nequecd tefludine aliud falamandrae aduerfius fanguine .Allopctia:yc inanitas amp;nbsp;prurigo omnia$ capitis ulcera curatur.Inarcfccre eum oportamp; Icntcqi ablui.Inftillatquot; amp;nbsp;dolori auriu cum ladle mulie^.Aduerfus morbos comitiales manditur cu pollie frumenti .Mifccf autc (anguinis eminis tribus aceti emina uino addito bis amp;nbsp;cum ordeacca farina aceto quoqiadmixto ut fit quod deuoretur fibp magnitudine amp;nbsp;baec fingula amp;nbsp;matutina amp;nbsp;uefpera dantur.Dein poftaliquot dies uefpera comitialibus îftillatur ore dcdudlis bis qui modice corripiatur .Spafmo cum caftoreo clyftere ifu/ ditur quod f i dentes ter anno colluantquot; teftudinum fanguie immunes a dolore fiut amp;anbclitus difcutit quasqi orthopnoeas uocantad basi polcta datur.Fel teftudinu claritatem oculoy facit Cicatrices extenuat.Tonfillas fedat amp;nbsp;angina amp;nbsp;omnia oris ultia priuatim nomas.Item ardentium tcftium naribus illitum comitiales erigit at' tollitq;.ldcm cu uernatione anguiu aceto admixto unice prurulentis auribuspdeft Quidam bubulum fcl admifccnt decodlarumq; carniu teftudinis fucco addita aeque ucrnatione anguium;fed uino teftudinem excoquunt.Oculorum quoq iuitiaomfa Fcl inuentum cum mellc emendat fuffufiones etiam marinac .Fcl cum fluuiatilis fanguine amp;nbsp;ladte mulierum capillus inficitur .Fcl amp;nbsp;cotra falamandras uel fuccum decodlç bibidc fatis.

Eftudinum eft tertium genus in ceno amp;nbsp;paludibus uiuetium latitudo bis in

• dorfo pcdloris fimilis nec conexo curuata calice nigrata uifu. Ex bac quoq; ta' mcnhliqua cótingunt auxilia.Trcs niqiin fuccefa farm enta cóiccftp amp;nbsp;diuidctibus Cc tegumentis rapiütur tam cuulfp carncs earum coquutur in aqup congio fale modice adicdlo Ita dccodlaru ad tertias partes fuccus paralyfin amp;nbsp;articularios morbos fenti/ ctibus bibitur.Detrabit fcl idé pituitas fanguinq uitiatum .Siftitur ab co remedio aluus aquç frigidp potu.

X quarto genere teftudinum qupfunt in amnibus diuulfa^ pinguia cum aizo berba tufa admixto ungueto amp;nbsp;femine lilii ate acceffiones perugafegri prêter caput.Mox conuoluti calidam ag bibantquartanis libcrari dicuf banc tcftudinc.xv luna capi oportere ut plus piguiu rcpcriatur .Verum çgru.xvi.luna pcrugi.Ex code genere teftudinum languis iftillatus crebro capitis dolores fcdat.Item ftrumas fût qui teftudinum fanguiné cultro aereo fupina^ capitibus prpcifis excipi nouo fidlili lubeant-igné facru cuiufeuq; generis fanguine illitum.Itc capitis ulcera manantia et ucrrucas .Itcpmittunt tcftudinu omium fimo panos difcuti amp;nbsp;licamp; ïcrcdibile didu fit alig tradut tarde ire nauigia teftudinis pedem dcxtru ucbctia.

Ine deinde in morbos digeremus aqtilia non quia ignoramus gratioré uni/ ucrfitatcm animaliu maiorisq; miraculi:fcd utilius cft uitp cotributa babcre remedia Cu aliudpfit.Allud alibi fhcilius lucniatur.Venenatum mcl diximus ubi nafcerctquot; Auxilio cft pifcis aurata in cibo uel fi ex mellc finccro faftidium cruditasuc quae fit grauidima accidat.Teftudinem circucifis pcdibus capitc cauda decocta antidotum effe audior eft pelops fcincum quiappellcs qui edct fcincus diximus.Saepius uero quantuin beneficium in mcftruismuliei^.Cótra ca oia auxiliatquot; ut diximus Mullus item cotra paftinacam amp;nbsp;fcorpioncs terreftres marinos amp;nbsp;dracones pbalangia illitus fumptusue i cibo eiufdcm recentis e capitc cinis contra omnia ucncna priuati cótra fungos.Mala medicamenta inferri negant poffe aut certe nocere ftclla marina uul' pino (anguine illita amp;nbsp;affixa linum fuperiori aut clauo preo ianup. Draconis inarini feorpionumque idlus carnibus carum impofitis. Itcm aranearum morfus fanatur In fumma contra omnia uenena uel potu uel idluucl morfu noxia fuccus earum

ocr page 625

c iure decoctarum cfficaciffimus habetur .Sunt amp;nbsp;feruatis pifcibus medicina falfh' mentorumq; cibuspdeft a ferpente pereuffis amp;nbsp;cótra bcftiarum ictus mero fubinde hauto ita ut ad uefperä cibus uomiti6 e reddatquot; peculiariter a calcidc cerate aut quas fppas uocant aut helope dypfade percuffis contra fcorpiocs largius fumi:fcd no euo' mi falfamenta prodetita ut fitis tolleretquot; amp;nbsp;imponere eadem plagis conuenit contra crocodillo2 ^quidem mbrfus non aliud prpfentius habetur priuatim contra proteris morfum fardapdet.Imponutur falfamenta amp;cótra morfum canis rabiofi uel fi no fint ferro utç plagf corporaq; clyteribus exinanita hoc per fe fufficit amp;nbsp;cótra dracone marinum ex accto imponuntquot;.Idem amp;nbsp;cibo effectus.Draco quidc marinus ad fpinp fuç qua ferit uenenum ipc tmpofitus uel cerebro toto,pdcft.

Anarum marinarum ex uino aut aceto decoctau fuccus cótra uenena bibitur et cótra ranp rubete uenenum amp;nbsp;contra falamandras e fluuiatibus fi carnes edantquot; lusue decodlarum forbeatur.Profunt amp;nbsp;cótra leporem marinum amp;nbsp;cótra ferpentes fupra/ dictas amp;nbsp;cótra fcorpioncs ex uino.Democritus quidc traditquod fi qs extrahat ranp Viuenti ligua nulla alia corporis pte adhérente ipfaquc dcmifla in aquam imponat fupra cordis palpitationem mulicris dormientis quçcuq; intcrogaueris uera refpó' furain.Addunt etianum alia magi qup fi uera funt multo utiliores uitp cxiftimatur ranpg leges.Naq; harundine tranffixa natura per os fi furculus i mctruis dcfrigatquot; a marito adulterorum tedium fieri carnibus earum uel hamo additis prçcipuc pur' puras certum et allici.lecur ranpgeminum ce dicunt abiciqi formicis oportere cam parte qua appetant cótra omnia uenena eße pro antidoto funt quç in uepribus tätu uiuunt.Ob id rubetarum nomine ut diximus quas grçci phrynos uoeät grauiffime cunctarum geminis ueluti cornibus plcnc ueneficioz^.Miradc bis ccrtatim tradunt auctores .Illatis in populum filentium fieri .Officulo quodfit in dextro latere in aqua feruentem deiecfto refrigerari uas ne poflca fcrucrc nifi exempto id lucniri ab' lecfta rana formicis carnibusqi erofis fingula in oleum addi amp;nbsp;ee i finiftro latere quo dciccfto fcrucrc uidcanturapocinon uocari .Canum impetus eo cohibcri Amorem cocitari amp;nbsp;lurgia addito in potione uencre adalligatu Hirnulare rurfus a dextro latere refrigerari fcrùcntia hoc amp;nbsp;quartanas fanari adalligato in pellicula agnina rcccti alias que febres amorem inhibcri ea.Item his ramis lien cótra uenena quae fiant ex ipfis auxiliatur lecur ctiam cfficatius.

St colubus 1 aquauiuens huius adipem amp;nbsp;fel habentes qui crocodillos uenctquot; mirc adiuuari dicutut nihil cótra belua audete cfficatius etianu fi herba pota mogito mifccat.

Aneri fluuiatiles triti potiq; recetes ex aqua feu cinere afferuato contra uenena omnia profunt priuatim cótra fcorpionum iclus cum ladtc afinino uel fi nó fit caprino uel quocuqiaddi amp;nbsp;uinum oportamp;.Necat cos triti cuin ocymo admoti:eade uis cótra uenenatorum omnium morfus priuatim fciale amp;nbsp;angues amp;nbsp;contra lepore marinum amp;nbsp;ranam rubetam .Cinis eoi ^ feruatus prodeft pauoripdcffpériclita tibus ex canis rabiof i morfibus.Quidam adiiciunt gentianam amp;dant in uino aut fi lapa' uor occupauerit paftillos uiuo fubacftos dcuorandos ita prpcipiunt.x.ucro cancris cum ocimi manipulo adalligatis.Omnes qui ibi funt fcorpioncs ad cum locum cu^ turos magi dicunt amp;nbsp;cum ocimo.ipfos cincrcmue eorum peuffis imponut.Minus in omnibus bis marini profunt Trafillus audioreft nihilçque aHcruari fcrpcntibus q cancros pereuffos fues hoc pabulo fibi mederi cum fol fit in cancro torqueri ferpé tes idlibns fcorpionum carnes fluuiatilium coclcarû rcfiftuntcrudç uel codlp.Qui/ dam ob id falfas afferuat imponunt amp;nbsp;ipfis plagis.

ocr page 626

Oracini pifces nilo quidem peculiares funtfed nos bpeomnibustcrris demo Arabimus.Carnes eoi^aduerfus fcorpiocs ualct ipofitc itcr uenena funt pifciu porci marini fpinpin dorfo cruciatu inagno laeforum rcmedio cA limus ex reliquo pifcium coruin corpore.Canis rabidi morfu potumcxpaucfcctibus facie perungunt adipe uituli marini efficacius fi medulla bienc amp;nbsp;olcum e lentifco amp;nbsp;cera mifccatur. Murenp morfus iparum capitis cincre fanâtquot;

T pAinaca cotra fuum idtum remedio c.Cinere fuo ex aceto illito:uel alterius cibi caufa extrahi dcbamp; e dorfo eius quicquid croco fimilc cA caputqi totum amp;nbsp;hanc autem amp;nbsp;omnia tcAacea modice collui in cibis quia fiporis gratia parit c lepore ma' rino ucncficium refringunt poti hyppocampi .Cotra dorichinum cchini maxime pro funt amp;nbsp;his qui fuccum carphati biberint prpcipue lure fumpto.

Tcancri marini dccocfti ius contra dorichinum efficax habetur peculiariter ue' ro cotra leporis marini ucnena amp;nbsp;ofrea aduerfaf.Idem nec potef uideri fitis didtu effe de his cum palma mcnfai^ diuitum tribuatur illis.Gaudentdulcibusags amp;nbsp;ubi plurimi influunt amnes .Ideo pcllagia parua amp;nbsp;rara funt.Gignutur tamen amp;in pe/ trofis carcntibusq; aquarum dulcium aducntu ficutcirca grimum amp;nbsp;marina .Gran' defeunt fyderis quidem ratione maxime ut in natura aquatilium diximus:fed priuati circa inicia pfatis multo lacfte prpgnantia atq; ibi fol penetret i uada bpe uidefcaufa quare minora in alio loco repcriutur opacitas cohibamp; incremctum amp;nbsp;trifitia miüs appetut cibos uariant coloribus ruÆi bifpanip fufea in illyrico nigra amp;carne amp;nbsp;tefa Circeis prçcipua uero babéturin quacüqi gete fpida nee faliua fua lubrica craffitudic potius fpccftanda quam latitudine necin luto capta ncqi in harenofis fed fblido ua/ do fpondilo brcui atqi non carnofo ncc fibris luciófa:ac tota i aluo.Adduntpitiorcs notam abiete purpureo crine fibras coque argumeto generofa interpretatur caHibic pharatra appellantes.Gaudent amp;nbsp;pcrcgrinatióc traferriqii ignotas aqs.Sic brudufi' ana in aucrno compafa amp;nbsp;fuum rctinerc fuccum amp;nbsp;alucrino adoptare creduntur.

Aec funt diefta de corpore dicemus de nationibus ne fraudentquot; gloria fua littora fed dicemus aliéna lingua qupq; partiffima huius ccfura in nofropuo fuit. Sût ergo mutiani uerba quç fubiiciam Cizicena maiora lucrinis dulciora britannicis fuauiora cdullis acriora echifis pleniora lycenfibus ficciora coriphatcnis teneriora bifricis câ' didiora Circcn fibus.Sed bis dulciora neque teneriora ulla efe compcrtuin cf .In indico mari alexandri return auctores pedalia inucniri prodidere necnon inter nos nepotis cuiufdam nomen clatora tridacria appellauit tatç amplitudinis intclligi cu' piens ut ter mordenda client.Dos eorum mcdica bac i loco dicef.Stomacbu unice reficiunt fafidiis medentur addiditqi luxuriam frigus obrutis niue fummamotiu amp;nbsp;maris ima mifccns emolliuntaluum Icniter eademq; decocta cum mulfo tenefio qui fit exulceratione liberant uefficarum ulcera quoque repurgant .In conchis fuis codta uti claufa uencrint inirc difillatioibuspfunt telle ofrcarum cinis uuam fedat amp;nbsp;tonfillas admixto melle.Eodem modo parotidas panos mammarumqueduritias capitum ulcera ex aqua cutemque mulicrum cxtcndit Infpargitur et ambufis amp;nbsp;dcntifritio placet .Pruritibus quoque et eruptionibus pituitac ex aceto medetur Crudp fi tundantur frumas fanant ct perniones pedum.Purpurçquoqi contra ue' ncna pro funt.

T alga maris tberiacem efe Nicander tradit plura ei genera uti dixiinus logo folio ct latiore rubente alia uel crifpo laudatifima quç in creta infula iuxta terra in petris nafcif tingendis etiam lanis ita colorem alligans ut elui pofca non pofit c uio lubetca dari.Allopctias rcplct hyppocapinus cinis uitro ctadipe fuillo mixtus

ocr page 627

aut Gncerus ex accto.Präparat autem (^piarum crudp farina medicamentis cutem ct muris marini cinis cum oleo.Item ecbini cu carnibus fuis cremati cinis fcl fcorpio nis marini .Ranarum quoqi trium fi uiuç in olla cocremet' 'cinis cum mellc melius cum picc liquida.Capillum denigrant fanguifugpqup in uino nigro diebus.xl.c6' putruere.Aiu in aceti fextariis duobus fanguifugarum fextarium in uafc plumbeo lubct putrefecre totidem diebus.Mox illini in foleSornatius tanta ui banc tradidit ut nifi oleum ore contineant qui tingunt dentes quocp eorum denigrari dicat capitis ulccribus muricum uel purpura^: teltecinis cum mclle utilitcr illinitur .Cocbilioru ucl fi non urantur farina ex aqua doloribus Cauftoreum cum peucedano amp;nbsp;rofaceo omium pifcium fluuiatilium marinorumque adipcs liquefacti oleo admixto meile oculorum claritati plurimum coferut.Item cafloreu cu mellc.

Allionum fcl cicatrices Gnatet carnes oculorum fuperuatuas confumit.Nulli boc pifcium copiofius utcxiflimauit menander quoque incomediis.Idcm pifcis amp;nbsp;uranofeopos uocaf ab oculo que in capite babct amp;nbsp;coracini fcl excitat uifu amp;nbsp;marini (corpionis ruffi cum oleo uctereaut mellc attico incipientes fuffufioncs difcutit iungi ter oportamp; itermiflis diebus cadc ratio albugines oculo?;, tollit. Mulorucibo acicm oculorum bcbctari tradunt.Lepus marinus ipfcquidcm ucnenatus cd fcdci/ nis cius in palpebris pilos inutiles cuulfos cobibamp;.Ad bunc ufum utiliffimi mini' mi.Itcm petunculi falli triti cu ccdua ranis quas dipbitas et calamitas uocat .Saguis carum cum lacbryma uitis fi cuulfo pilo palpebris illiniatur.

Culorum tumorem ruboremq; fppic cortex cum lacte mulieris illitus fcdat amp;nbsp;per fc fcabritias cmcndat.Inucrtunt itaque.genas amp;nbsp;medicamentum auferunt poft paulum rofaceoqueinungut amp;nbsp;panc impolito mitigant eodem cortice incicalopcs curantur in farinam trito amp;nbsp;ex accto illito extrabit amp;nbsp;fquamas cius cinis cicatrices o' culorum cum mclle fanat ptcrigia amp;nbsp;cum fale amp;nbsp;cadmia fingulis dracmis emendat amp;nbsp;albugines oculorum lumentorum.Aiunt amp;nbsp;cfficulo cius genas fi teratur fanari. Ecbini cx accto cpmictidas.tollut eundem comburi cuin pedibus uiperinis ranifque

Ctbiocolla appellatur pifcis cui glutinofum eft Corium idem nom en glutino eius bocepinictidas tollit.Quidam ex uentre ndex corio fieri dicunt.Idtbiocolla ut glutinum taurinum laudatur pontica candicans amp;nbsp;carens ucnis fquamisque amp;nbsp;quç celerrime liqucfcit.Madcfccre autem dcbamp; cocifa i aqua aut accto node acdic.Mox todi marinis lapidibus ut facilius liqucfc.it utilem cam amp;nbsp;capitis doloribus affirmât amp;nbsp;rccanicis ranç dexter oculus dextro fmiftcr Icuo fufpefus ccollo natiui coloris pa' no lippitudines fanat.Quod fi per coitum ranc eruantquot;.Albugine quoqiadalligati fimilitcr in putamine oui reliquae carnes impofiip fugiUationem rapiunt.Cicri etia oculos adallligatos collonnederi lippitudini dicunt.

St parua rana in barundinetis amp;nbsp;bcrbis maxime uiuens muta ac finc uoce ui/ ridis fi forte bauriatur uentresboun diffcndens buius corporis bumorem derafum penicillis claratatem oculis inundlis narrant aferre ipfas carnes doloribus oculorum lupponunt. Ranas.xv.coiccfasjn fidtilimouo uincis cohngunt quidam fuccumque ca?cqui ita effluxerit admifccnt lacbrymas quae ex alba uite emanant atq, ita palpc' bras emendat inutilibus pillis exemptis acu iflillantcs bunefuceu iueftigiacuullby; Meges pfilotrum palpebrarum faciebat in aceto enecans putrefcctes amp;nbsp;ad boc ute/ batur permultis uariisq; per aquationes autuni nafccntibus.Idc proflare laguifugai^ cinis cx aceto illitus putatur comburi eas oportamp; i nouo uafc ide cbeni iecur ficcatu

ocr page 628

pondere.xnu.cum oleo cedrino perundlis pilis.viiii.menfrbus auribus utiliffimu um.Batre pifcis fel rcccsfcdi uetere uino.Idcm bacbi quem quidam uocat mizcn idem calhonum cum rofacco infufum uel caftorcu cum papaueris fucco.

Ocant amp;nbsp;in mari pediculos eosq; tritos iflillari ex aceto auribus iubcnt amp;nbsp;per fe conchilium infedta lana magnopere prodeft.Quidam aceto amp;nbsp;uitro madefaciutSut qui praecipue contra omnia auris uitia laudent gari excellentis fuccum cyato mellis dimidio amplius aceti cyatum in calice nouo lenta prima decoquere fubindc fpuma pennis deterfa amp;poftgdcficrit fpumare tepidu infundere fi tumcantaures corradri fucco prius mitigandas iidem prpcipiunt.Ranarum adeps illillatus ffatim dolores tollit.Cancrorum fluuiatilium fuccus cum firina ordeacea aurium uulneribus cffica' ciffime prodeR parotidas muricu tefte cinere cum mcllc uel concbiliorum ex mulfo curant.

Entium dolores fedantur offibus draconis marini fcarificatis gingiuis cerebro

Caniculae in oleo decotto afleruatoq; amp;nbsp;ut ex eo dentes femel anno colluatur padinacae quoque radio fcarificare gingiuas amp;in dolore utiliffimum conteritur is amp;nbsp;cum elleboro albo illitus dentes finc uexatioeextrabit.Salfamcntoru ctia fiftili uafe combuflorum cinis addita farina marmoris.Ite remedia eft amp;nbsp;cytbiauctere luta in nouo uafe.Ocindc trita profunt doloribus pq; prodeffe dicunt onaiu fallamcto^ fpinpcombuflp tritpq; amp;nbsp;illitp.Decoquuntur amp;nbsp;ranp fingulp in accti eminis ut detes ita colluantur contineaturq; in ore fuccus amp;nbsp;fi faffidiu obvaret fufpcndebat pedibus pofferioribus Ea faluffius dionyfius utex ore uirus deflueret in acetum fcruens.Idqi e pluribus ranis fortioribus ftomacbis cx lurc mandendas dabat .Maxillares ita Q nari dentes prpcipuc putant Mobiles uero fupraditto aceto fdabiliri.Ad b^cquidam ranarum corporum binay prpcifis pedibus in uini emina macerant amp;nbsp;ita collui detes labantes lubent .Aliqui totas adalligant maxillis alii denas in fcxtariis tribus accti decoxere ad tcrtias partes ut mobiles dentium ffabilircntnccnon.xxxvi.ranai; corda in olci uctcris fextario fub prea tefla decoxere utinfunderet per aure doletis maxillae Alii lecur ranaedccocftum amp;nbsp;tritum cu mclle ipofuere dentibus omnia fuprafcripta ex marina rana ii cariofi amp;nbsp;fptidi fint.Centum arcfieri in furno p nollem prycipiunt Poflea tatundem falis addi atque fricari,

Cbydris a grpeis uocatur coluber in aquis uiucs buius.iiii.dcntibus fuperiori' bus in dolore fupcriorum gingiuas fcarificant infcrio^ inferioribus.Aliqui canino tatum carum cotcnti funt. Vtutur amp;nbsp;cancro?^cincrc.Nam muricum cinis dctifritiu efllicbenas amp;nbsp;lepras tollit.Adeps ultuli marini murenaiyc cinis cum mellis obolis tcrnis.Iccur paflinacc in oleo dccodtu hippocampi aut dclphini cinis cx aqua illitus exulcerationem fcqui debamp;curatio quç perducit ad cicatricem.Quidam delphini ic' cur in fidlili torrent donec pinguitudo fimilitudinc olei fluat Hac perungunt mu' ricum uel concbiliorum tcffe cinis maculas in facie mulieiu purgat cu mcllc illitus cutemq; erugat extendat feptcnis dicbus illitus ita ut ocftauo cidido ouorum foueat Muricu gcncris fût quç uocat grcci collutia alii coripbia turbinata çque fed minora multo cfticaciora etiam oris alitum cuffodientia.Icftbiocolla erugat cutem extendit que in aqua decocta boris.iiii.dcincolluta amp;nbsp;fubaóla ad liquorem ufquc mellis amp;ita prçparata in uafc nouo conditquot; amp;nbsp;in ufu.iiii.dracmis cius binis fulpburis amp;ancbufp totidcm.viii fpumçargentcp adduntur afperfaqucaq tcruf una fic illita facics poft. iiii.boras abluitur.

edentur et Ictigini cçtcrisq; uitiis cx offibus fçpiarû Cinis idc carnes excrefeetes tollit et buida ulcera tollit rana cocfta i cminis.v.aquc marinç.Fxcoqui autem debet donec lentitudo mellis.Fit et i mari balcyoncu appellatum e nidis ut aliq cxiflimat

ocr page 629

halcyonum amp;nbsp;, certum amp;nbsp;aliis Cordibus craCTcfcctibus.Alii e limo uel quadam maris lanuginc.Quattuor cius genera cincrcm fpiCTum odoris afpcri.Alterum molle Icni' us odore fere algp.Tertium candidioris ucrmiculi.Quarum pumicofius fpongipue putri fimile pene purpureum quod optimum boc amp;milcfium uocatur quodcandid dius autem hoc minus probabile cd.Vis eorum ut exulcerent purgent ufus todis amp;nbsp;fine oleo mire lepras licbcnas lentiginis tollunt cum lupino amp;nbsp;fulpburis duo' bus obolis halcyone utuntur amp;nbsp;ad oculorum cicatrices .Andreas ad lepras cancri cinere cum oleo ufus c. Attalus thymi rccctis adipe ad oris ulcera Menarum muria amp;nbsp;capitis cinis cu m elle fanat druas pyngri pifcis eius g rana i mari appellatquot; officulo dc cauda ita ut non uulncramp; prodcllld taciendu quotidic donec percuretur .Eadc uis amp;paflinacç radio amp;nbsp;lepori marino impofito ita utcclcriter rcmoucatur .Echini teftis contufis amp;cx aceto illitis.Itcm fcolopcndrç marinçc melle .Cancri fluuiatilcs contriti uel combudi ex mcllc mirifice^ifunt amp;{çpiç oda cum axungia uetere cotu/ G amp;nbsp;illita fic ad parotidas utuntur amp;nbsp;fcauri pifcis marini locincribus quin amp;nbsp;tcftis calidis amp;nbsp;falfamcnta tufis cum axungiaucterc.Muricumquccincrc ex oleo ad paro' tidas drumasq; rigor ccruicis mollitur pifcium marinorum qui pcdiculi uocantur. Dracmapota.Cattorco poto cum pipcrc ex mulfo mixto. Ranis dcccdtis ex oleo amp;nbsp;falc ut forbeatur fuccus.Sic opiftbotbon medentur amp;nbsp;tetano.Spadicis uero pipcrc adiecfto anginas menarum falfarum e capitibus cinis ex meile illitus abolamp;.Rana:yc decoctarum arcamp; fuccus hic amp;nbsp;contra Tonfillas prodcd .Cancri fluuiatilcs triti finguli in eminam aquae anginis medentur gargarizati.aut e uinoaut calida aqua potiue medentur garum coclearibus fubditum uocem filuri recentes falfi uc in cibo fumpti adiuuant uomitioncs muli inuctcrati tritiq; in potione concitant.Sufpirio' fis cadoreo cum ammoniaci exigua potione ex aceto mulfo iciunis utilidima pota eadem potio fpafmos domacbi fedat cum aceto mulfo calido.Tuffim fanare dicutquot; pifciu modo e lure dccoCtp in patinis ranp (ufpenfhe autc pedibus cu didillaucrit in patinas faliua carum exenterari lubcnturabicdtis intcrrancis condiri ed rana parua arborem (candens amp;nbsp;ex ea uociferans in huius os fi quis expuat ipfamquc dimittat tuffi libcrari dicuntur prccipiunt amp;nbsp;coclcp crudç Carnem tritam bibere ex aqua cali/ da in tudi fic cruenta.locincris doloribus fcorpio marinus in uino necatus ut inde bibatur .Conebp longp carnes ex mulfo potpcum aqua pari modo aut fi febres fint cx aqua mulfa lateris dolores Ipniunt hippocampi todi fumpti thctpqrfimilis odreç in cibo fumpta.Ifcbiaticorum muria filuri clydere infula.Dantur autc conchy terris obolis dilute in uino dics.xv.aluum emollit.Silurus c iure amp;nbsp;torpedo i cibo amp;nbsp;olus marinum fiinile fatiuo domacho Inimicum aluum facillime purgat:fed propter a' crimoniam cum pingui carne coquitur et omnium pifcium lus idem amp;nbsp;urinas ciet e uino maxic.Ius optimum c fcorpionibus amp;nbsp;uilidc amp;nbsp;fixatilibus nee uirus rccipié/ tibus coqui debentcum ancto Apio coriandro porro additis oleo amp;nbsp;(aie purgati cibia uctcra priuatimq; cruditates pituitas bilemq; trahunt purgat amp;nbsp;imaces quoru natura tota in hoc loco dicetur.Aceruatur muricu modo uiuunt in algofis .Gratiffi' mi autumno amp;nbsp;nifi multa dulcis aqua mifcetur mari.Ob id in aegypto laudatidiini procedente hyemeamaritudinem trahunt colorcmq , rubrum .Horum lus traditur aluum amp;nbsp;ucfficam cxinanirc intcrranca dedrigerc omnia adaperire .Renes purgare Sanguinem adipemq ; minuere.Itaqi utilidimi lunt hydropicis mulierum purgatio' nibus morbo rcgio articulario inflamationibus.Ité follis pituitçq; pulmonis locineri fplenis uitiis renatifmis.Fauces ratum uexantuoccq;obtüdunt.Vlccra quç feipant aut fint purgäda fanant.Itc carcinomata cremati ut murices amp;nbsp;morfus Canu homi' numq; cum mclle lepras lentigines cinis corum potus emendat caligines gingiuarü amp;nbsp;dentium uitia eruptiones pituite amp;nbsp;contra dorichinum aut opachar tuin antidoti uicem obtinent .Dégénérant in duas fpctics in mitilos qui falcm utriusq; recipiunt

ocr page 630

cue rotuditatc diffcrunt minores aliquanto atq; birtç tenuioribus teftis carne dulci' ores mituli quoq; ut murices cinere cauiheä ui habet et ad lepras lentigines maculas huantquot; quoq; plumbi modo ad genaas craffitudines amp;nbsp;oculoi^ albugines caligincsq; Atq; in aliis partibus fordida ulcera capitifq; puftulaf.Carnes ucro co2^ ad cals mor' fus imponuntquot;At pelorides emolliunt aluum.Itcm caftorca ex aqua mulladracmis binis:öC qui uebementius uoluntuti addunt cucumis fatiui radices ficcas dracmam amp;nbsp;afronitriduas.Thctae torminibus amp;nbsp;inflationibus occurrunt .Inucniuntquot; haec in foliis marinis fungentia fungoru generis ucrius g pifciueadc amp;nbsp;tencfinu diffoluut renumq; uitia .Nafcitquot; amp;nbsp;in mari abfcynthiu quod alig fcriphum uoedt circa tapofiri maxime fgypti exilius tcrrcftri aluum (bluit amp;nbsp;noxiis aialibus itefba liberat.Soluut amp;nbsp;fcpip in cibo.Datur cum oleo amp;nbsp;fale amp;nbsp;farina codtum.Menp falfp cum felle taurio illitpuinblico aluum foluunt.Ius pifcium in patina coccorum cum lacftucis tcnefinu difcutit.Cancri fluuiatiles triti ex aqua poti aluum fiftunt amp;nbsp;urinam cicnt in uino. Aluum ademptis brachiis calculos pellunt tribus obolis cum myrrha triti lingulis eorum dracmis ileos amp;nbsp;inflationes cafloreo cum dauci femine amp;nbsp;petrofclini quitum ternis digitis fumatur ex mulfi calidi cyatis.iiii.Tormina ucro eu aneto ex uio mixto crichini in cibo fumpti fiflunt aluum.Diffintcricis medentquot; ranp cum falla dccodUe ita ut paftilli fiat:uel cor carum cum meile tritum ut tradit Niceratus morbo regio falfamentum cum pipere ita ut reliqua carne ablfincaf.Licni medetur folca pifcisi politus.Item torpedo.Ite fcombrus uiuus dcidc remittif in mari.Scorpio marinus necatus in uino ucfficc uitia amp;nbsp;calculos fanat.Lapis g inucnif in fcorpionis marini cauda pondere oboli potus cchidridis iccur.Blcdiorum ciniscum ruta.Inucniunf et in branchia piicis capitc ceu lapilli hi poti ex aq calculofis prpclarc medentur. Aiunt que amp;nbsp;urticam marinam in uino poti4gt;dc{lc .Ite pulmonem marinum decoctumi aqua .Oua fçpiç urinam monet renumque pituitas extrahunt rupta cduulh .Cancri fluuiatiles triti in afinino maxime ladte fanant .Echini ucro cum fpinis fius contusi amp;nbsp;e uino poti calculos modis fingulis emina bibitur doncc^ifit amp;nbsp;alias in cibis hoc proficiunt .Purgatur ueffica amp;nbsp;pectinum cibo ex his mares alii donafeas uocit.Alii fcminas onichas urini mares monent dulciores f^minp funt amp;nbsp;unicolores .Saepiae oua urini monet et renes purgat entcrocflicis amp;nbsp;lepus marinus illinitur cum meile Iccuraquaticf colubro.Item hydri tritu potumque calculofisiidcfl Ifchyaticos liberit laKamcnta ftluro ifuia clyRcri cuacuata prius aluo fcdis attritus cinis ecapitc mugilu mulorumqne coburuntquot; autc i tittili uafc illini cum meile debet.Ite capitis mena^ emis ad ragadas amp;adcódtlomata utilis ficut pclamidu fhlfa^ capitu cinis uelcibioiA cum meile torpedo appofitapcidctis itcrranei morbu cohcrcamp;.Cancroru fluuiatiliu cinis ex oleo amp;nbsp;cera rimas in eadem parte cmendat.Idc amp;nbsp;marini cancri polline paos falfamenta coracina fanant difcutiunt iterranea et fquampcobuffac.Scorpio in uino deeoeftus ita ut foucantur ex illo .At echinorum tcAç contufç amp;nbsp;ex aqua illitf icipic' tibus panis refiRunt.Muricu uel purpura^ cinis utroque modo fine difcutcre opus lit incipictes fine concoctos emittere.Quidam ita componunt medicamentum cerp amp;nbsp;turis dracmas.XX. fpumpargenti.xlcineris muricum.x.olci ucteris eminam^ifut per Ic falfamenta decocta.Cancri fluuiatiles tritiucrendornm pnffulas Cinis e capitc menarum.Item carnes decodlp amp;nbsp;impofitp fimiliter parce falfe capite cinis mellead' dito pelamidum capitis cinis aut fquatinp cutis combufla .Hpceffq diximus lignu poliri .Quonii e mari fabriles ufus' cxcutpfunt amp;nbsp;izinaridcsillitac.it c muricum ucl purpura^ tefip cinis cum meile efficacius cremata^ cum carnibus fuis Carbunculos ucrendorum priuatim falfamenta cotta cum meile rcflrigunt.Tcn:em fi defccndcrit coclcai/; fpuma illini uolut Vrinae incontinentiam hippocampi to ffi amp;in cibo fupti laepius emendant .Ophydion pifciculus congio fimilis cnm lilii radicc pifciculiq; minuti ex ucntre eius qui deuoraucrit excpti crcmati ita ut cinis co2 ^bibatquot; ex aqua.

ocr page 631

lubent amp;nbsp;cocleas apbrycanas cum fua carne comburi.Cineremq; ex uino figuinodari Podagris articularibusq ; morbis utile eft oleum in quo décocha fint amp;nbsp;ranaru iteftia amp;nbsp;rubetç cinis cum adipeuetere.Quidam amp;nbsp;hordei cinereadiiciut trium return çquo pondère lubét ut lepore marino recenti podagra fricari fibrinis quoqipellibus calcia' ri maxime pontici fibri .Ite uituli marini:cuius adeps prodeft iifdcminccnd amp;nbsp;brio de quo diximus ladtucç fimilc rugofioribus foliis finccaule.Natura eft ftiptica ipo' fitum lenit impetus podagrç.Item alga de qua fupradiólu eft obferuaf in ea ne arida imponatur .Perniones emendat pulmo marinus cancri marini cinis ex olco .Ite flu' uiatilis tritusq; cinere amp;nbsp;ex oleo fubadti amp;nbsp;filuri adeps in articulis morbos Impetus fedant ranp subindc recetes impofitp.Quidam difTcdtas lubet imponi corpus augamp; ius ultulorum amp;nbsp;concharum corr.itiales ut diximus coagulum uituli marini bibunt cum ladtc cquino afinçue:aut cum punici (ucco.Quida ex aceto mulfo nec no aliqui per fc pillulas deuorat .CaPorcum i aceto mulfi cyatis tribus iciunis datur hiuerog impius corripiunt clyftcri infufum mirifice prodeft.Caftorei draemp ducenedebebut mellis amp;nbsp;olei fextariis amp;nbsp;aqua tantudem .Ad praeiens ucro correptis olfatu fubucnit Cum aceto datur amp;nbsp;muftclp marinç iccur.Itc muris ucl tcftudinum fanguis.

Ebrium circuitus tollit iccur delphini guftatum ante acceffiones hippocampi necatquot; in rofaceo ut perungatquot; cgri in frigidis febribus amp;nbsp;ipi adalligatquot; cgris.Item cx afcllo pifce lapilli qui luna plena lueniuntur in capite adalligantur in linteolo pagri fluuiatilis longiffimus dés capillo adalligatquot;ita ut.v.diebuseu q aUigaucrit no cernat eger ranp in triuio decobtpoleo abiedlis carnibus perunctos liberant quartanis .Sut qui ftrangulatas i oleo ipfas cla adalligent olcoqi eo perungat.Cor carum adalligatu frigora febrium minuit amp;nbsp;oleum in quo intcfttna dccobla fint maxime aute quarta' nis liberant ablatis unguibus rançatqueadalligatç amp;nbsp;rubete lecur cius ucl cor adalli' gefin panno Icucepho cancri fluuiatiles triti in oleo amp;nbsp;aqua pcrundtis antcacceffi/ ones in febribus addunt.Aliqui 8 piper addunt.Alii dccobtos ad quartanas luino In balneo egris fic bibere fuadere i quartanis.Aliq ucro finiftrum oculum deuorari. Magi oculis carum ante folis ortum adalligatis cgro ut cçcas dimittant i aq tertianas abigi pmittunt .Eofdem oculos cum carnibus lulciniae in pelle ccruina adalligatos pracitarc uigiham fomno fugato tradunt letargum uergentibus coagulo balenp aut uituli marini ad olfatum utuntur.Alit languinem tcftudinum letargicis illiniunt. Tertianis mcdcri dicitur amp;nbsp;Ipondilus parce adalligatus.Quartanis cocleae fluuiatilcs in cibo recentes.Quidam ob id afTcruant fale ut cient tritas in potu .Strumbi iaceto putrcfadli letargicos excitant odorcpfunt amp;nbsp;cardiacis cachctis quorum corpus matie conficitur amp;nbsp;ca utilia funt cutn ruu ac mcllc hydropicis medetur .Adipis delphini cyatus liquatus amp;nbsp;cum uino potus grauitati fopoiis occurritquot; tacftis naribus ugueto aut odoribus ucl quoquo modo obturatis .Strumbi quoqi carnes tritap amp;nbsp;in mulfi tribus eminis pari modo aquçaut ft tebres lit ex aqua mulfa data^ificiut .lté fuccus cancroy: fluuiatilium cu mcllc.Rana quoq;aqtica in uino uctcre amp;nbsp;firrc dccobla ac pro cibo fumpta ita ut bibatquot; ex codem uafc:uel tcftudo dccifis pcdibus capitc cauda amp;nbsp;intcftinis cxemptis reliq carne ita codita ut citra taftidium fumi poflit.Cancri flu' uiatiles ex lurc fumptt amp;nbsp;ptyficis prodcffe dicuntquot; adufta fanantur cancri marini ucl fluuiatilis cincrc ea qup ferucnti aq cornbufta fint.Hçc curatio etiam pilos rcftituit. Cum cancro^ fluuiatilium cincrc putant utendum cum ccra amp;nbsp;adipc urfino prodcft amp;nbsp;fibrinarum pellium cinis .Ignem facrum rcftrigunt ranarum uiucntium ucntres impofitis pedibus poftcrioribus pronas adalligari lubent ut crebrioreanhclitupfint Vtuntur amp;nbsp;filuro^ falfamcnto capitum cincre ex aceto pruritum fcabicmquc non hominum modo:fed amp;nbsp;quadrupedum efficaciffimcfcdat.Itc iccur paftinacpdecoclu inolco.Ncruos ucl prfcifos purpuray callum quo fc opcriut tufu glutinatIctargicos

ocr page 632

tetanicos coagulû uituli adiuuat in uino potu oboli poderc.Ité icftbiocolla tremulos iuuat cadoreum fi ex oleo perungantur.Mulos in cibo inutiles ncruis inucnio fieri faguinci pifciucibo putat fieri filhti polypo tofo illitocpdecoq amp;bçc tradunt muria ipfa cx fefe eittereamp; ideo no debere addi i coquedo.Secari barudic fcrroqicmincte ii' tiuqi traberc natura definete ad faguinc fiflcdu amp;nbsp;rana?^illiniut cinere ucl fanguinc inarefacftum.Quidam ex ea rana:qua grpci calamitcm uocant:quoniam inter baru' dines frutites uiuat minima omiu amp;nbsp;uiridiffima cinerc fieri lubent .Aliq amp;nbsp;naicctiu ranarum in aqua quibus adhuc cauda dl in calice nouo combufbrum cincrem fi p nares fluatificiedu .Diuerfus birudinum quas fanguifugas uocantad extrabendu fanguinem ufus eff.Q_uippe eadem ratio earum qup cucurbitarum medicinalium ad corpora Icuanda (anguine fpiramcnta laxanda iudicantur:fcd uitium quod adide femel defiderium faciunt circa eadem tempora ani femper eiufdem medicinp multi podagris quoque admittendas cenfucre.Dccidunt fatiatp amp;nbsp;pondere ipfo fanguinis detradtp aut Glc afperfp.Aliquando tamen relinquuntaffixa capita qupeaufa uulnera infanabilia ficit amp;nbsp;multos interimit ficut medalinum e confularibus patriitiis cuad genu admififfamp;.Inueniunt uirus remedio uerfo maxime ru% ita formidantur ergo Suggere ora forficibus prccidut:ac uelut fifonibus defluit fanguis paulatimq; capita monentium fc contrahunt nec relinquuntur.Naturç earum aducrfinf cimicibus amp;nbsp;fuffitu necat eos .Fibrinarum pellium cum pice liquida cinis combuUarum nariuin pro fluuia fiRit fucco porri mollitus extrahit tela corpori inferentia ficpiay, tefta ex aqua fallamentorum carnes cancri fluuiatiles triti. Siluri fluuiatilcs qui amp;nbsp;alibi g in nilo nafcuntur carnes impofit^ recétes fiue falft eiufdem cinis extrahit adeps amp;cinis fpinp amp;nbsp;uicem fpondii prçbamp; ulcera que ferpuntamp; qup cx his crcfcunt.Capitis me' naru cinis ucl filuri cocrcamp; .Carcinomata parcarum capita falfaru efficacius fi cincri ea^ mifccag fal amp;nbsp;cunila capitata olcoq; fubigit .Cancri marini cinis ufti cum plubo carcinomata compefcit.Ad hoc amp;nbsp;fluuiatilis fufticitcu meile Imeaq; lanugine.Aliq malunt alumen melqimifccrc cincri phagadenp filuro inueterato amp;cum fandaraca trito cacohetp amp;nbsp;nomç amp;nbsp;putrcfcctiacibio uctere fanatur. Vermes mnati rana^ fcHe tollunt fiffulpapcriunfficcaturq; falfametis cum linteolo immiffis fumptaq; altera die callu oinne auferut amp;nbsp;putrcfcctia ulce^ qupq; ferpuntemphftri modo fubaCla amp;nbsp;illita amp;alpex purgat ulcera in linteolis coccrptis.Item echino^ tcflecinis carbuculos coracinorum falfamenta illita difcutiunt.Ite mulorum falfamcti cims.Quida capite tatum ututur cum mclle uel coracinorum carne .Muricum cinis cum oleo tumores tollit.Cicatrices fel fcorpionis marini ucrrucas tollitglaniiccur illitum capitis meai^ cinis eu allio tritus ad thynna crudis utuntur.F cl fcorpionis marini ruffi Zinaridcs tiitp illitae allex dcferucfacfta.Vnguium (cabritias cinis e capite menarum extenuat. Mulieribus ladtis copiam facit.Glaucis eius e lure fumptus amp;nbsp;Zinarades cu ptyla' na fumptp ucl cum funiculo decocftp.Mammas ipfhs muricum uelpurpup tcftaru cinis cum mellc efficaciter fanat.Cancri fluuiatilcs illiti ucl marini pilos in inamma muricu carnes tollut.Squatinp illitp crefeere mamas no patiut.Delphini adipc liuia' meta accefa cxcitat uulup ftragulatu opprçŒis .Ite fcombri in accto putrefacti parca^: ucl menais capitis cinis falc admixto amp;nbsp;cunicula olcoqi uulup medef.Suffitioe quo que fecundas cxtrahit.Itcm uituli marini adeps iftillafiguinaribusitcr mortuarum uulup ultia coagulo ciufdcm in ucllere ipofito .Pulmo marinus adalligatus egregie profluuia purgat .Ecbini uiucntes tufi amp;nbsp;in uino dulci poti .Siflunt amp;nbsp;cancri flu uiatilcs triti in uino potiquc .ltcm fuffitu filuri praecipue aphryci faciliores par' tus fieri dicuntur .Cancri cx aqua poti profluuia filtere cxifopo purgare amp;nbsp;fi partus flrangulct' 'fimiliter poti-auxiliatur.Eofdc recentes ucl aridos bibunt ad partus con' tinedos hyppocratcs ad purgationcfmortuofq; partus utif illis cum quinis lappati radice rutçqi amp;nbsp;fuliginc tritis amp;imulfo datis potu.Itcm in lurc cocfti cum lappato et

ocr page 633

apio mcflruas purgationes expediût laótisqi ubertate faciût .Idci febri qup fit cum capitis doloribus amp;oculo¥ palpitatione mulieribus i uino auxero datipdcnc dicuf l.afloreum ex mulfo potum purgationibus^^dcft côtraq; uuluä.Olfatum cum aceto amp;nbsp;picc aut fubditu paftillis ad fecundas etiam uti code4,dcflcum panace 1.1111.cyatis umi amp;nbsp;a frigore laborantibus ternis obolis.Sed fi cadoreum fibrum uc fupergrcdiatquot; grauida abortum facere dicitquot; amp;nbsp;periclitari partus fi fupcrfcratur.Mirum amp;quod de torpedineinuenio:fi capiatur cum luna in libra fuerit triduo$afferuef fub diuo fa' ciles partus facere.Poftea quotiens iferatur adiuuari amp;paftinacç radius adalligatus umblico exiftimat' 'fi uiueti ablatus fit ipfaqi in mari dimiflalnuenio apud quofda oflrcaceum uocari:quod alig onoeben uocat.Hoc fuffitu uulup pocnis mire refixe/ re odorem ec caftorci meliusq;cum eo udum proficere. Vetera quoq; ulcera amp;caco/ betp ciufdcm cinere fanari.Nam carbunculos amp;nbsp;carcinomata i mulieris partu prüfen tiffimo remedio fanari tradutcacro femina cum falis flore cotufo poft plenam luna amp;nbsp;ex aqua illitum pfylotrum eft thymi amp;nbsp;fanguis fcl iecur:fiue recentia fiue feruata lecur etia tritum mixtoqicedro pluinbea pyxide aderuatu ita pueros nccauit Mago Salpe obftctrix.Eade uis eft pulmonis marini leporis fanguine amp;nbsp;felle ucl fi in oleo lepus bic necetur.Cicri fcolopedrp marini cinis cu oleo .Vrtica marina trita ex aceto fcyllitico torpedinis cerebrum cum alumine illitum.xvi.luna rançparuç qua ioculo^ curatione dcfcripfimus fanics c fticaciffime pfylotrum eft fi recens illiniatquot; amp;nbsp;ipfa a^ refadta amp;nbsp;tufa mox deeoefta tribus eminis ad tertias uel 1 oleo decoóla çrcis uafis cadc inenfura.Alii ex.xv.ranis coficiut pfylotrü ficutioculis diximus fanguifugp quoq; toftp i uafe fiétili ex aceto illitp eudé contra pilos habet effectu hic fuffitus urétiu eas nccat cimices inneófa caftorco quoque melle pro pfylotro ufi pluribus dicbus repcriunf.In omnia autem pfylotro ucllcndi prius funt pili.Infantium gigiuis dé' titionibusque plurimu eófert delphini cum melledétiu cinis amp;nbsp;fi ipó dente gigiuae tagantur adalligatus idem pauores repétinos tollit.Idem effectus amp;nbsp;caniculaedetis ulcera ucro quoniam auribus aut ulla pte corporis fiant.Cancro?^ fluuiatiliu fuccus cum farina hordeacea finat amp;ad reliquos morbos i oleo triti perudlis ^ifunt .Pthy riafim infantium fp:gia frigida cerebro humefadlo rana iucrlhadalligata cfFicacinie fanat quam aridam inucniri affirmant.Mulus i uino necatus uel pifcis rubcllio uel anguillp dup.ltcm uua marina in uino putrefacta his qui inde biberint tcdium uint afferat. \'cnerem inhibamp; amp;nbsp;cinis hyppotami frotis e finiftra parte pcllc anguina ai' ligata.Fel torpedinis uiup genitalibus illitum.Cocitant coclearum fluuiatiliu carnes fale afferuatç amp;nbsp;in potu ex uino datp.Ericbini in cibo fumpti iccur ranpthophecis amp;i cahmitis in pellicula gruis alligatum uel dés crocodiU i maxillaris annexus brachio ucl hyppocampus uel ncrui rubetp dextro lacerto adalligati amorem finit.In pecoris recenti corio rubeta illigata .Equo^ fcabiem ranp dccoétç inaqua extenuant donec illiniri podit.Aiunt itaq; curatos non repeti poftcadalpp negant caneslatrarc quibus m offa rana uiua data fit.Inter aquatilia dici debamp; calomochnus latinpadacca appelé hta.Nafcitquot; circa barundines tenues e fpuma aqup dulcis ac marinfubi fe mifcent ui babet caufticam .Ideo puftulis amp;nbsp;contra pfricfionum uitia:tollit amp;nbsp;mulie?: letigies in facic amp;nbsp;calami fimul dicidebent.Phragmatis radix recens tufa luxatis medetur et fpinpdoloribus ex aceto illita.Cypri ucro g amp;nbsp;donax uocaf cortex allopctiis medetquot; uftus amp;nbsp;ulceribus uctcratis folia extrahcdisqup infixa funt corpori amp;nbsp;igni facro pa^ niculp flos fi aures intrauerit exfurdat:sppiçatramcto tanta uis c ut in lucerna addito ptbiopas uidcri ablato priorc lumincanaxilaus tradat .Rubeta decocta aq potu data fuu morbis medet ucl cuiufcucp ranf.Cinis pulmoe marino fi cofricef lignu ardere uidctur adeo facula ita ut praeluceat.

Eracftis aquatilium dotibus no alenum uidcf indicare per tot maria tam uafta

ocr page 634

amp; tot milibus paffuum tcrrp ifuCi extnq; circundata menfura pene ipGus mudique intclhgunt animalia.cxlnn.omnium generum ede caq; nominati complcótiiquod in tcrreltribus uolucribusq; fieri no quit.Neqieni ois indiç ptbiopiaeq; aut Scythiae defertorumq; nouimus feras aut uolucrcs cum hominum ipforum multo plures fint diHercntiç quas inucnire potuimus .Accédât amp;nbsp;his taprobane infulçqi aliç occai fibulofç narra tçpfeefto conueniet non poffe omnia genera in conteplatione uniucifa uocari at hercule in tanto mari occano quaeq; nafeuntquot; certa funt notioraquc quod mircmur.Quppfudo natura mcrfit uta beluis ordiamur arbores phyfithrcs balenç pillrices tritones ncreydes elephanti homines qui marini uocantur rote orcc arietes mufculi amp;alii pifcium forma arietes delphini cclcbrcsq; homero uituli luxuriç uero tcftudines amp;nbsp;medices fibri quo^ genera luftradc nung mari accepimus.Mcrgi tatu lam marina diccntes.Iam caniculp drimones cornutp gladii ferrç c6munesque terrp mari anni hippotamicrocodilli amp;nbsp;ainnc tritum commari thumidc filuri coracini pee peculiaris autem maris amp;nbsp;accipicnfer amp;nbsp;aurata afcllus acarnca phycalophia anguilla araneus bocatia bratus bratatus beloncquos aculeatos uocamus balanos.Coruusci' charus .Rubo^ : genera peffimus chaltis globio chulbris afclloru generis miorcs led colla fiueparianus fiue faxtanus a patria bptica lacertorum minima ab bis money eße abiuin ita uocatur cócifa pelanus que poft.xl.dicfa ponto in meotim rcucrtit Codila öc bçc pelamis pifilacum in pontum c mcotidc exiit hoc nomen habamp; cantarus ga lionimus fiuc uranus copus cincdis olipirium lutci coindc:quam nos urticam uoca' mus.Cacrorü genera hoemeftuacecheme Icucschemc potoriduin generis uarictate diftrites amp;nbsp;rotunditate chemegliciaridis qup funt maiorcs g pelloridcf Dilechia fiue corophia.Concharum genera inter quae ex inargaritis fere cocleae:quorum generis pcnthadaclylice.Itcm clicembalis mclicenabalis çtbinophon dicuntquot; quibus cantat Lxtra bpe funt rotundi in oleario ufu coclepcacumis cinopscammarus cinos dextia' draco quidam aliud uolunt cfle dracunculum.Eft autem garriculp fimilis aculeos in biachns habamp; amp;nbsp;caudam fpcdlantis.Sic amp;nbsp;fcorpio Ipdit duin manu tollit amp;nbsp;richinif ecbenar ecbinus elephanti locutarum gencris nigri pedibus quaternis bifulcis.Prf terea brachia duo binis articulis fingulifq; forficulis denticulatis fabri fiuc Zaes ge/ neiicus glanis Conger girres Galcos giros bippus hippuros hirundo balipleuinon hippocampus bcpcrcotinos.Sunt lacertorum genera loligo uolitris locuti lucernae Icpris lanurus lepus leones:quorum brachia cancris fimilia .Reliqua pars locuftac mulus merula inter faxatilia laudata.Mugilus melamirus mcnametis murena mi' finilulus mufeus murix Oculata opidion olff ocftia ortinon hoc e pclamidu generis maximus neq; ipic rcdit in mcoti fimilis tritoni uetuRate mclior orbis orcagorifcus phager phitis.Saxatiliumqipelamis.Earum gcncris maxima appoplcdtum uocatur dirius tritopborcus piciarius paller paftinaca .Polyporum genera pecftincs maximi amp;nbsp;nigcrrimi plfatc.Laudati(Iimi autem mitileus phindaricla ialonis altimatia i ilula Alexandrie in pgypto petuculi purpurp pegrides fpinaquinoceres Rhine qup fca?^ uocainus.Ruinbus Ilcbaris principalis bodie folca carger fcylafarcla ita uocaUpeiriis logi ex occano uenies Sobens Qlpa lorus Icorpena fcorpios coictcs cianeas ciadeus (coiopendra inirus cppta Rrumbus folcm fiuc auios fiuc donax fiue onix fiuc dabty/ lus tpondalis Maridis Hella fpongip turdus iter Exatiles nobilis thymus tranis que alii xiphiam uocant tafla torpedo tecbea tritonium ppllamidum gcneris magni ex quo Icrena tibia fiunt uencricunaxipbian bis abiicimus ab ouidio pofita nomia quf apud nemincm alium reperiuntur fed fortaffis in ponto nafcuntur ubi iduolumen luprçmis fuis temporibus incobauit boucm per gii; in fcopulis uiuentem orpbim nubentemq; acrium pulum pibtas Mormiras aureiq; coloris ebryfon .Prpterca pa^ tergum amp;nbsp;placentem cauda lap¥cporas latgcncros prpter bpc inlignia pifciu tradit Canem ex fe ipfa concipere glaucum nug pltateapparere pampion g iemp comitctquot;

ocr page 635

1

nauigio^ curfus.Eronium qui nidifici in aquis helopem quoque dicit ede noftris incognitum undis ex quo apparamp; falli eos qui eundem accipienCcrcm exiflimauerut Helopi palmam faporis inter pifces multi dcderc.Suntprptercaanullo audhorc no' minati (udis latine appellatus a grpcis fpurem roftro fimilis nominis magnitudine inter ampliffimos rarus:fed non degener.Appellantur amp;nbsp;pernç concharum gcneris circa pontias infulas fracquentiffime dant uelut fuillo crure longo in harena defixa hiantescp g lippitudo efl pedaUnon minus fpatio cibum uenantur dentes circuitu marginum habent pedlinatim fpidatos intus fpondilus grandis caro eft amp;nbsp;hyenain pifccm uidi in pnaria infula captum exeunt prpter hpc purgamenta aliqua relatu indigna amp;nbsp;algis potius annumeranda quam animalibus.

ETALLA NVNC IPSAE QVE OPES ET rcru prptia diccnf tellurem intus exquirente cura multiplici modo quippe alibi diuitiis foditur querente uita aurum argentum aes electrum alibi delitiis geminas amp;nbsp;parictu digitorumque pigmenta alibi temeritati fer^auro etiam gratius inter bella cpdesg pfcquimur omnes eius fibras Videmusqifup excauatam mirâtes dehifcere.Aliquado autem intermiscere illam.Ceu uero no hoc amp;nbsp;idignatioe faerp parentis exprimi poffit .Imus in uifccra cius amp;nbsp;m ।fedes inaniuin opes quprimus tag pay benigna fcrtiliqi qua cacatur amp;nbsp;inter haec minimum remediorum gratia feratamur.Quid enim cuiq; fodiendi caufa medicina ed qg amp;nbsp;hacc fumma fui parte tribuit ut frugi fit in archa falcisq; in omnibus gupeunq ; profunt .Illa nos premunt illa nos ad inferos agunt:quç occultauit atq; dcmerfit illa gup non nafcuntur ut re' pente mens ad inanc cuolans rcputamp;.Quis deinde futurus fit finis fcculis omnibus exhauriendi eam quoufq; penetraturaauaritiaq innoccs g beata imo uero amp;nbsp;delicata c(ramp; uita fi nihil aliunde quain fupra terras concupi(~ccramp; breuitcrq; nifiquod fecum eft eruitur auy amp;nbsp;chryfocolla luxta ut prptiofior uidcatur nomen ex auro cuftodicns. Pay enim erat nature unam inucniffc uitp peftem nifi i prptio effe auri etiam fanics. Quprebat argctum auaritia boni confuluit intcrim inueniffc minimum rubcntisq; terrpcxcogitauit ufum.Opdiga ingenia quot modis auximus practia rey .Accedit ars pidturpamp;auy argentumqi cçlado carius fecimus .Didicit homo natura jpuocaic auxere amp;nbsp;artem ultloy irritamenta.In poculis libidines cclebraucyt ac per obfccni tates bibere.Abieda funtindc hçc amp;nbsp;fordere ceperunt amp;nbsp;auri argentiqi nimium fuit Murrhina amp;nbsp;chridallina ex cadcin tellure effodimus quibus prptiu faceramp; ipa fragi/ litas hocargumentum opum.hpc uera luxurip gloria exidiata cd habere quod pedet ftatim perire totum nec hoc fuit fatis turba gemmay potamus.Ex Zmaragdis texius caliccs ac temulentip caufa tenere indiam luuat.

Vuat amp;nbsp;auy acceffioneVtinamqipoframp; e uita in totum abdicari Auri facra fa' mes ut celeberrimi aucftores dixere procilum conuitiis ab optiinis quibusq; amp;nbsp;ad p' nitiem uitp reptum.Quantum feliciore puo cum res ipfae permutabantur inter sese ficut amp;nbsp;in troianis temporibus factitatum homero credi conuenit.Ita enim ut opior comertia uidtus gratia inuenta alios coriis bou.Alios ferro captiuisq; rebus eptitaffe traditgq amp;nbsp;ipfe miratus auy extimationes rey ita fccit ut centum boum arma aurea permutade glaucum diccramp;.Diomcdis armis.vnii boum ex q cofuetudine multa

ocr page 636

legum antiqua:^ pecore coflat ctiam romç peffimum fcelus uitp fecit qui id primus induit digitis ncc boc quis fccerit traditquot;.Nam dcx^metheo omnia fabulofa arbitror gq 1111 quoque ferreum annuluin dederit antiquitas uinculumquc id nongeflamen inteHigi uoluerit.Midp quidem annulum quo circumacto babentem nemo cerne ramp; quis non etiam fibulofiorc fatcatquot;. Manus amp;^irfus finiffrae maxima auctoritate conciliaucrc auro nonquidem Romaenequoru in more ferret erat bellicp uirtutis infigne.De regibus Romanis non facile dixerim .Nullu babamp; romuli in capitolio ftatua ncc prêter numae fcruiiqi Tullii alip ncc.L.quidem bruti. Hocin tarquiniis maxime miror quorum egregia fuit origo .Vndc bicannulorum ufus ucnit gqua ctiam nunc lacedemonac ferreo utunf.Sed a prifco tarquinio omnium primo filiu cum prçtcxtç annis occidifTöC boflcm bulla aurea donatum coftat.Vndc mos bullp durauit ut eorum qui equo incruiHcnt filii infignc id baberent epteri lorum amp;ideo mirorTarquinu eius flatuam fine annulo efle gq amp;nbsp;dc nominc ipfb ambigi uideo. Grpci a digitis appcllauerc apud nos prifci uguinuuocabat.Pcftcaamp; grpci amp;nbsp;noflri Symbolum longo certo tempore nec fenatum quidem Romanum babuiffe aureos mantfeftum eff.Siquidem bis tantu qui legati ad exteras gentes ituri effent annuli publice dabantur.Credo quoniam ita exterorum bonoratilfimi intelligebantur neq; aliis uti mos fuit:q qui ex cacaufa publice accepincnt:uulgoq ; fic triumphabat amp;'cu corona ex auro betrufea fuftincretur a tergo annulus tamen in digitoferrcus erat aeq fortuna triumpbates amp;nbsp;fcrui corona fuflinctes.Sic triuinpbauitdciugurta.C.Mari US aureumq; tcrtium cofulatum fuinpfiffe tradif.Hi quoqi g ob legatione acceperat aureos in publico tantu utebantur bis itra domos ucro ferreis .Qu° argumento ctia nunc fponfpannulus ferreus mittitquot; ifqt fine gemma amp;quidcm ncc iliacis tcporibuf ullos fuiffe annulos uideo nufg certe.Homerus dicit cum amp;nbsp;codicillos miffitatos e/ pillolay : gratia indicé amp;nbsp;coditas arcis ueftes ac uafa aurea argenteaq; amp;nbsp;cas colligatas nodi non annuli nota Sortiri quoqicótrapuocationcm duces no annulis tradit.Fa/ bricarc cti a deum fibulas amp;nbsp;alia muliebris cultus ficut i aures i primordio fadtitafTe fine mentioncanuloi ^dicutur amp;nbsp;quisquis primus iftituit cudlanter Icuis manibus latetibusqi iduitcu fi bonos fecurus fuiiramp; dextera fuerit oiletadus quod fi ipcdimc^ tum potuit in ca aliquod itellegi etiam fertoris ufus argumentum eff maius inlcua fuiffe qua fcutum capiatur.Eft quidcm apud eudem bomci^uirorum crinibus aui; implcxum.Ideo nefcio an prior ufus a fpminisacccpcrit.Rompquidem no fuitau^^ nib admodum exiguum longo temporecerte cum a gallis capta urbe ut pax emeretquot; non plufq pddo.m.potuere nec ignoro duo.M. pondo auri reperifTc fuo amp;p6pciu Tertio toniulatu capitolini louis lolio a camillo ibi condita amp;nbsp;idco a plerifq; cxiffia/ ri duo.M.pddo collata fed quod acceffit ex galloru prçda fuit dctradlumqueab bis i parte captp urbis delubris Gallos autem cum auro pugnare folitos torquatos idicio citapparamp;q; gallorum templorumq; tantundem necamplius fuiffe:quod quidemi augurio intcllccftum cft cum capitolinus duplum rcddidifTgC illud quoque obiter iudicari coucnit.Quoniam dcannulis fermonem rcpetiuimus pdituucuflodipcius comprpbenfum fracta in ore annuli gemma flatim cxfpirafTc amp;nbsp;indicum ita extidtu Ergo ut maxime.M.M.pondo cumcapta elf romaanno.ccclxiiii. fuere cu la capitu liberorum cenfa effent centum.L.quingenti.Ixxxiii .Eadem poft anos.cccvii.quod ex capitolinac çdis incendio'cpterisq; omibus delubris.C.marius filius prpncflc de/ dctulerat.xiii.pondo:quç fub eo titulo i triupbo tranflulit amp;argcti.vi .Item ex rcliq omi uidloria pridic traflulcratauri pondo.xv.Argenti pondo.cxv.milia.Frpquctior autem ulus anuloruin non ante.CN .Flauium annii filium dcpraebcnditur bic nanq ipublicatis diebus fallis quos populus a paucis principum quottidie petebat tantam gratiam plcbis adeptus cft.Aiioquin libertino patrc genitus amp;nbsp;ipfae appii cpci fcriba cuius bortatu exceperat cos dies c6fultando affiducfigaciingcnio^jmu!/

ocr page 637

giueratque ut aedilis curuUis crearetur cum quinto Antio praencflino qui paucis ante annis hoftis fuifte proteritis .C.pctellio amp;domitioquorum patres confulcs fuerant additum flauio ut fimul.tri.pl.c(ramp; quo faefto tanta fenatus indignatione exartit ut annulos ab eo abicdos füllte i antiqffimis reperiatur analibus fallit pleros que qui turn amp;nbsp;equeftrem ordinem id feciffe arbitranfamp;enimadieétum bocquoqi fedet falera pofita propter nomen equitum adicótum cft annulos quoq; depofitos a nobilitate in annales relatum eft no ab fenatu uniuerfo amp;nbsp;boc aótum.p.fempronio L.fulpitio confulibus.Flauius nouit çdem cócordip fi populo conciliaffet ordines amp;cum ld pecunia publica non dccernerefex multatitia feneratoribus condemnatis pdiculam pream fecit in grpcoftafi quç tune fupra comitum erat inciditq in tabula prea aedem.ccc.1111.annis poft capitolinam dedicatam ita quadrigentis.xlviii.a codita urbe geftumeft.Poft primum anulo^ueftigium cxtat^pmifcui ufus.Altcrü fecudo punico bello neqienim aliter potuiHcnt trimodia illa annulorum cartbagincm ab bannibale mitti.Inter fcipionem quoq;amp;drulu ex annulo in aueftore uenali iimici' tip eppere.Vnde origo focialis belli amp;nbsp;exitia rc^^Nec turn quidem omnes fenatores babue^^t utpotc cum memoria anorum. Multi pratura quoqi funcfti in ferreo con' senuerit ficutcalpurnium amp;nbsp;maniliû qui legatus.C.Marii fuerat i lugurtino bello Fenellella tradit amp;nbsp;multi .L.fufidium illum ad quem fcaurus de uita (ua fcribit .In quintiorum familia aurum ne fpminas quidem babere mos fuerat nullosq ; omino maior pars gentium bominumqiqui etia fub imperio noftro degut bodieq; babeat: non fignamp; oriens autpgyptus etiam nunc litteris co tenta folis multis boc modis ut cetera omnia luxuria uariauit gemmas addendo cxquifiti fulgorisxenfuque opimo digitos onerando ficut dicemus in gemmarum uoluminc.Mox amp;nbsp;effigies celando uarias ut alibi ars alibi materia eflbc in prptio.Alias deide gemas uiolari nefas puta' uit.At ne quis fignandi caufam in anulis effe itelligeramp; folidas induit qualHa uero ncc ab parte qua digito occultantur auro clufit aurunq milibus lapilloi^ uilius fccit. Contra uero multi nullas admittuntgémas auro$iplo fignat utclaudii cpfaris pri' cipatu repertum:nec non amp;nbsp;feruitia ferru auro cingunt.Alia per fefe mero auro de' corant:cuius licentiae origo nomine ipfo in farno tbrace iftitutum declarat fingulis primo digitis gererc mos fucrat qui funt minimis proximi ficut in nump amp;nbsp;leruii TuUii Ihtuis uidemus poftea pollici induere proximo ctia deorum fimulacbris dein iuuit amp;nbsp;minimo dare gaUiç britanniç$ mccio dicung ufç bic nunc folus excipitur. Caetcri omnes onerentquot; atque etiam priuatim articuli minoribus ,Alii funt qui très minimo congerant.Alii uero amp;nbsp;buic unum tantumquo fignanda fignent.Coditus que ille ut res rara amp;nbsp;ad iniuriç ufus indigna uelut e facrario ^imitur amp;:unu i minio digito babuiffe prptiofioris eft in recodito fupcUccftilis oftentatio eft.Iam alii pondera eorum oltentant alus plures quam unum gcftare labor eft.Alii braiteas inferut in Icuiore matcria amp;nbsp;propter cafum gemma% totam follicitudinem putant .Alii fub gemmis ucnena eludunt ficut demoftbenes fummus grpcie orator annulcsq; mor^ tis gratia habent .Deniqiut plurimum opu fcclera anuli fiunt.Quç fuit illa prifeo:^ uita.Qualis innocentia in qua nibil fignabatur at nuc cibi quoq; ac potus umdicif annulo a rapina boc ^yfeccre mancipio^ legiones amp;nbsp;i domo turba externa adta feruo rum quoq; caula nomenculator adbibendus.Alitcr apud antiquos finguli marfipo' res lucipores uc dominoi ^gctiles omne uicftum in pmifcuo babebant nec ulla domi cuftodia a domefticis opus erat.Nunc rapiendp comparat epulf paritcrq; qui rapiat eas drclaues quoqi ipfas fignaffe non cft fatis grauatis fomno aut morictibus anuli detrahuntur maiorq; uitp circa hoc ratio iftrumctum effe cçpit icertum a quo tepore uidcmur tainé pofTe in externis auctoritatem eius rei itelligerc circa policrate.Samii tyrannum cui dilectus ille annulus in mare abiectus capto relatus cft pifce ipfo cir' citcr.ccxxx.anno urbis noftrp interfecto .Celebratior quidem ufus cu ignore cepiffe

ocr page 638

débet argumento cHconfuctudo uulgi ad fponfiones etiamnum annulo cxiliente ab ro tempore quo nondum eratara uclocior ut plane affirmare pofTumus num os ante apud nos cepiffe mox annulos.De nummis paulo poft dicetquot;.Annuli didixere alterum ordinem a plebe ut fimul ceperat ede celebres ficut tunica ab annulis fenatu gg amp;nbsp;boc fero uulgoque purpura latiore tunica ufos inucnimus etiam prpeones fi' cut patrem lucii elyftilonis prpeonis ob id cognominati:fed annuli plane to tu ordini mediumq ; plebi amp;nbsp;patribus inferucre ac quod antea militares equi nomen-dcderant boc nunc pecunip indices tribuunt nec pridem id facftum.Diuo enim augufto dc/ curias ordinante maior pars ludicu in ferreo anulo fuit.biq; non equites sed ludiccs uocabantur.Equitum nomen fubfiftebati turmis cquoi^publicorum.Iudicuquoqi non nifi.nii.decuriç fuere primo uixq; milia figula i decuriis fuerit nondû ^^uintiis ad boc munus admiffis feruatiimqiibodicrnum dicm c ne gfc nouis ciuibus i bis idicaramp;.

Ecurip quoq; pluribus difcretp nominibus fuere tribuno^ cris amp;nbsp;felecftorum amp;nbsp;ludicum prêter bos etiamnum nongenti uncabantquot; ex omibus feledti ad cuftodiedas fuffragioruciitas in comitiis amp;nbsp;diuilus bic quoq;ordo erat fuperba ufurpatione no' minum cum alius fe nogetum alius fcledtu alius tribunu'appcllaramp; Tybcriidemu principatus nono ano i unitatem ueit cquettcr ordoanulorumq;aucftoritati coftituta cft forma.C.afinio ppllione .C.antiftio uetere cofulibus anno urbifcoditp.dcclxxv. quod mirétquot; futili pene de caufa cu.C.Sulpitius galba luuenile famam apud pricipe popinarum ppnis aucupatur.Quçftus cfl^ in fenatu uulgo cius culppiftitorcsdefe/ rcndi annulis.Hac de caufa coftitutum necui lus idc{ramp; nifi cui igenuo patri auoqi paterna feftcrtia.cccc. cenfus fuiffet lege lulia tbeatrali in.xiiii. ordinibus fededi pQ/ ilea gregatim infigne id appcti cpptu propter bpe difcrimia.Caius princeps decuria Quintam adiecit tantumque cft faftis nadius ut qup fub diuo Augufto implcri no potuerant decuripnuc capiat eum ordinem paffimqiad ornameta ca ctiam feruitutc libcrati trafiliant quod non antea unq erat fastum:quoniam in ferreo annulo egtes ludices qiintelligeb.itur adeoq; pinifcuum eûe cçpit ut apud claudium cacfarem in cenfura cius unus ex equitibus flauius produs.cccc.ex ea caufa reos poftularamp; ita dii feparatur ordo ab ingenuis comunicatus cft: cum feruis iudicuin autem appellatione kparare eu ordine primi omniu inftitucre graccbi difcordia popularitatis incotumc lia fenatus mox ea debellata auctoritas nominis uario feditionum euentu circa publica nos fubftitit amp;nbsp;aliquamdiu tcrtip uircs publicanis fucrc.M. Cicero demu ilabiliuit cquelty nomen in confulatu fuo catilinianis rebus ex eo fe ordincpfcctu efle celebrans amp;nbsp;eius uircs peculiari popularitate quacrens.Ab illo tempore plane boc tertium corpus in re.p.tactum cft cppitadiicifcnatui popoloq;.Ro.cqucfteror/ do qua de caufa amp;nbsp;nunc poft populum fcribitur quia nouiffime ceptum cft adiici. Quinctiam equitum nome ipfum fçpc uariatumcft in bis quoq; qui ad equitatum trahebatur celeres fub Romulo regibusq; appellati funt.Deinde flexumetcs poftea trofuli cum oppidum in Tulcis citra uulfinios boc nomie pas.viiii.mil. fine nullo adiumcto peditum cepiffent eius uocabuli idqi durauit ultra.C,graccbu lunius certc qui ab amicitia eius graccbianus é appellatus fcriptum reliquit bis uerbis.Quod ad çqueftrem ordinem ptinct antea trofulos uocabant nue equites uocant .Ideoq; quia non intelligunt trofulos nomen quid ualcat multosquc pudamp; trofillos uocari .Sût adhuc aliqup non omittcndp in auro diffcrentiç.Auxiliares quippe amp;nbsp;externos tor quibus aureis donauerc.At ciues non nifi argenteis prpterq; armillas ciuibus dedere quas non habentexterni.Idcm quo magis miremur coronas ex auro dedere.Ex ciui/ bus qui primum donatus fit canon inueni amp;nbsp;cquidequis primum donauerita.l. pifonc traditur:aulus poftumius dictator apud lacum regillum caflris latinorum

ocr page 639

expugnatis ei cuius maxima opera capta efTent banc coronam ex praela dedit. Item .1 lentulus coful SeruilioCotnelio merede famnitum oppido capto fed bmc.v.libra?^ corona pifo frugi filium ex priuata pecunia donauit eamqi coronam tcflamento rei p.lcgauit.

Eoru uero bonori in Geris nibil aliud excogitatu cfl quam ut auratis cornibus boHip maiores dumtaxat imolaretur:fed i milicia quoqi i tritum a doleuit bpe luxuria ut.M.Bruti in pbilippicis campis epinolç reperiantur frementes fibulas tribuitias ex auro geri.At bercules idem tu brute mulierum pedibus aurum gcflari tacuifti et nos fceleris coarguimus illum qui primusquot; auro dignitatem per annulos fecit ba/ beat i lacertis iri gdé amp;nbsp;uiri quodedardanis uenit.Itaqi amp;nbsp;dardanu uocabatur uiriole celticpdicuntquot; uirip celtibericp babcantfpminpi armillis digitisq; totis collo auribus piris difcurrant catbenp circa latera in fecreto margaritarum faculi e collo dominaru aureo pendeant ut in fomno quoqiunionum cofcietia adfit.Etiam ne pedibus iduitquot; Atque inter Holam plcbemqibunc medium foeminarum equeftrem ordinem facit boneflius uiri pcdagogis id damus diues puero^ forma conuertit.Iam uero amp;nbsp;arpo crate Hatuasq; acgyptiorum nummu in digitis uiri quoq; portare incipiunt.Fuit fz: aliaclaudii pricipatu differentia infblens bis quibus admilfione liberti eius dedicet imaginem principis ex auro in rinulo gercndi magna criminu occafione.Quac oia falutaris exortus ucfpafiani imperatoris abolcuit pqualiter publicando principe.De annulis aureis eorum qi ufu badtenus didlum fit proximum fcelus fecit qui primus denariu ex auro fignauit quod amp;nbsp;ipfum latamp; auctore incerto populus.Ro.ne argeto gde fignato ante pyrrbum regcdeuiclus ufus cft librales undeetianunclibella dicit amp;dup0dus appendebatur adis:quare pris grauis poena didta amp;adbucexpcnfa in ra/ tionibus dicuntur.Ite impendia amp;nbsp;depcndia.quin amp;nbsp;militum Hipendia boc e ftipis ponderandis penfatores libripendes dicuntquot;.Qua cofuctudine in bis emptionibus quf mancipi funtetiam nunc libra interponitur.Seruius rex primus fignauitfs ritea rudi ufos Rememus tradit.Signatum cft nota pecudum unde amp;nbsp;pecunia appellata maximus ccnfus cétum decem anuum fuit illo rege amp;nbsp;ideo bpe prima claffis argentu fignatum cft anno urbis quingetcfimo ocftogefimo.v. Quinto Fabio confule.v.rinis ante bellum primum punicum amp;nbsp;placuit denariusp.x.libris pris Quinarius^)gnqi feftcrtiu 4gt;dupondio ac femiffc librç autc pondus eris iminutum bello punico prio cum impenfis res.p.non fufficeramp; conftitutumqiut ades fcxtario pondere ferircntquot; Itaquinq i partes facftp quinta parte fracta lucri diflblutum qup eft aes alienum nota aeris fuit ex altera parte lanus geminus ex altera rofti^ nauis itriente uero amp;nbsp;qdrante erat aes quadrans antea truncis uocatus a tribus unciis poftea bannibalc urgente.q Fabio maximo dictatore affes unciales fa(fti placuitq;denarium.xvi.affibuspmutari quinarium ocftonis feftertium quaternis .Ita res p. dimidium lucrata cft in militari tamen ftipendio femper denarius pro.x.affibus elatus notp argenti fuere bigç atque quadrigp amp;nbsp;indc lugati quadrigati$didti.Mox Icgc papyria Umuntiarii ades facli liuius drufus in tribunatu plebis odtauam partem acris argento mifcuit:qui nunc uicftoriatus appellatur l%c clodia pereudus cft.Antea enim bic minimus ex Illyrico adueeftus mercis loco babebatquot;. Eft auté fignatus uibloria amp;nbsp;ide nomen aurcus nü^ poft annum .Ixii.percuffus cft q argenteus ita ut fcrupulum ualcramp; (cftertius uice mus quodefficit in libras ratione leftertii qui tune crant feftertios nongentos.Poft bpc placuit.x.xl.fignari exauri libris paulatimq; principes iminucre podus.lmmi' nuide uero ad.xlv.fed a nummo prima eft origo auaritiç excogitata fenore quçftuoG atq; fegnitia bçc paulatim exarfit rabie quadam.Non iri auaritia fed fameauri utpote cu feptimelius.C.Graccbi familiaris auro repéfum caput cius excifum ad opimum

ocr page 640

tulerit pluboque in os addito parricidio fuo rempublicam etiam circumfcrpfcrit. Nec lam quiritum aliquo:(ed uniuerfo nomine.Ro.infannrex mitridates Aquilio dulci capto aurum in os infudit haec parat babedi cupido pudamp; intuenteomnia ifta qup fubinde noua grpeo fermone excogitantquot; expreflo argcteis uafis auro aut inchdo Quibns dclitiis ucncunt tam inaurata g aurea cum fciamus intcrdixiflc caftris fuis fpartbacum nequis aurum baberamp; aut argetum tato plus fuitanimi tugitiuis nris Meffala orator prodidit Antonium triumuirum aureis ufum uafis in omnibus ob/ fccnis dcfideriis pudendo etiam crimine Clcopatrp.Summa apud exteros licentiae fuerat poculo aureo puluino fubdito philippum regem dormire folitu Agnonem ceium alexandr i magni prpfccftum aurcis clauis fuftigcrc erepidas.Antonius fopbus cotumelia naturae uilitatem auro fecit dignu profcriptione. Sed fpartbaci equidem miror.p.R.uicftis gentibus i tributo femp argetum impcritaffe no au: ^.Sicut Car' thaginicuHanibaleuitfo argeti podo annua in.l.annos nibil auri nec poteft uideri penuria mundi ideueniffe.Iam midas amp;nbsp;croefus infinitum poffcderant.Iam Cyrus deuidta afia pondo.xxiiii.prpter uafi aurea au^qi facftum amp;nbsp;in eo folia platanu uitcqi q uicftoria argcti gngeta-m.talento^ reportauit amp;craterem femiramidis cuius p6dus xv.milia talentorum colligebat.Talentum autem fgyptium podo.Ixxx.pater Varro tradit.lam regnaucrat in colcbis falaees amp;nbsp;fubopcs qui terram uirginem naefus plu/ rimum argcti auriq; cmiflc dicitur fuanorum gete amp;nbsp;alioquin uellcribus aureis ielyto regno:fcd et illius auree amp;nbsp;argétcç camerp trabes narrantquot; amp;nbsp;columnpatq; paraftaticp uic2:o fofcftri cgypt i rege tam fupcrbo ut pditur anmsquibufq; forte reges fingulos e fubiecftis lungcrc ad cur? ^ folitus:ficq; triumphare amp;nbsp;nos fecimus qup pofteri fa' bulofa arbitrenf.Cffar qui poftea dictator fuit primus in pdilitate muneri patris fu/ nebri omni apparatu barenp argeteo ufus c ferasque etiam argcteis uafis inceffiucre tum primum noxiis quod ctiam i municipiis cmulig Caius Antonius ludos fccna argetea fecit.Item.L.murena amp;.C.priceps in circo pccina duxit in quo fuere argenti pondo.cxxiiii. Claudius fucceflor eius cum de Britannia triumpbaramp; iter coronas aureas unam.vi.podo babuitquam c6tuliflamp; bifpania citcrior Altera.viiii.qua gallia Comata ficut titulus idicauit huius deide fucceflor nero popeii theat^ oppcruitauro i unum dicm:quo thiridati regi armcnipoffenders amp;nbsp;quota pars fuit aurep domus ambientis urbem auri in aerario.p.R. fuere .Sexto lulio.L.aurclio Cons.vii.anms ate bellupunicum tcrtiu podo.xvi m.ocftigeta.x.Argcti.xxii.m.amp;dxx.Dinumerato lls.lxxxv.cccc.Ite fexto lulio.L.martio Cons. hoc e belli fotialis iitio.Us.xx.m.octi/ geta.xxviiii.Cauis Cffar primo introitu in ciuili bello fuo prario ^jtulit latc^ aureole xv.m.argctco^.xxxv.m.amp;i nuero.lls.cccc.nec fuit aliis tpibus res.p.locupletioritu lit amp;nbsp;cmihus paulus perfco rege uidto e macedonica prpda.l.cc.m.aquo tepore.p:R tributum pendere defut laquearia qup nue amp;nbsp;in priuatis domibus auro teguntfpoft Carthaginem euerfam primo iaurata funtincapitolioccnfura.L.mummii inde traf/ ire incarneras in parietes quoq; qui lam amp;nbsp;ipfi tag uafa inaurantur cum fuaçtas uaria de catulo cxiflimaucrit quod tegulas creas capitolii iauraflD primus.

Nuentores auri ficut metalloid fere omnium.vu.uclumine diximus ptpcipui gratiam huic materip fuiflc arbitror non colore qui in argento clariorcd magisqidici fimilis amp;nbsp;ideo militaribus fignis familiarior:quo minus longius fulgamp;.lvianifcfto errore eo^ q coloré fidey placuidciauro arbitriïcû i gemis alnsq; rebus no fit pipci' puus nec podere aut facilitate materiç prolatu cd cactcris metallis eu cedat per utyq; plumbo:fcd quia rerum um nihil igne deperit tuto etiam incendiis rogisq;gnimo quo facpius arfit ^jficit ad bonitatem aurique experimentum ignis ed ut fili colore rubeat ignefcatqucipfum obrizum uocant. Primum autem bonitatis argumentum ed difficillime accendi:praeterea miru prunae uiolcntidimae igni idomitum palea

ocr page 641

citiffimeardefcere atep ut purgetquot; cum plumbo coqui.Altera caufa pretii maiorquod minimum ufus dctcrit cum argcto aere plumbolineç ducantquot; manusq; fordefeät de' cidiia materiamee aliud laxius dilataturaut numerofius diuiditquot; utpote cuius untiac in feptuagenas amp;nbsp;quiquagenas pluresq; bracteas quatcrnum utroqi digito^ fpargaf Cbariffim^ ex bis prpneftinp uocantur ctiam nunc retinétes nomen fortune laura' to ïfidcliffime fimulacbro proxima bractea quçftoria appellatur.Hifpania Arigiles uocat auri paruulas maffas quod fuperomnia folum in mafTa auramento capitur. Cum Cetera in metallis reperta igni pficiantur boe ftatim aurum ed conlumatamq; materiam protinus babamp; cum ita îucnitur.Hçc enim inucntio eius naturalis eft alia quam dicemus coadla.Sup cptcra non rubigo ulla non erugo no aliud ex ipfb quod confumat bonitatem minuat uc pondus.lam falisamp;accti fuccos contra domitores rc^; conftantia fuperque omnia tueturac texit urinae modo uel fine lana.

Vnica aurea triumpbafTc Tarquinium prifcum uerrius tradit .Nos uidimus Agrippina claudii principis fedente co ad naualis prplii fpcótaculum affidentem ei idutam paludamento aureo textili fine alia matcria.Attalicis uero lam pride itexitquot; inucntum regum afip marmori amp;nbsp;bis quç candefieri non poffuntoui cadido illini' tur ligno glutini ratloe compofita leucopo^ uocat.Quid fit boe aut quemadmodu fiat fuo loco docebimus amp;aes inaurari argéto uiuo aut certc bidrargico legitimum erat de quibus dicemus lUoy naturam reddetes excogitata fraus eft.Nanqips cruciatquot; in primis accefumq; reftringutquot; file accto alumine poftea exbarenat an fatis recodtu fit Iplcndorc dcprçbédcte.lteruq; cxbalatur igni ut poflit c^omitum mixtis punice alumine argéto uiuoiductas accipere bracteas .Alumen in purgado uim babamp; qle cc diximus plubo.

V^^ luenitur in noftro orbe ut omittamus indicum atqi a formicis aut gripbis apud fcytbas erutu apud nos tribus modis fluminu ramétis ut itago bilpaif pado italipbebro tbracip padtalo afip.Gage idip.Nec ulluabfblutiusauru eut curfu ipfo trituqpppolitu alio modo puteoiyc fcrobibus cffoditquot;aut in ruina motium quare utraq, ratio dicet.Au^ qui quçiuntâte omnia fegulum tollant ita uocatur indicium alueus bic cft barcnpqi lauatquot; atqi ex co quod rcfcdit coiccftura capitur. Aliquando in fumma tellureptinus rara felicitate ut nup i dalmatia pricipatu Ncronis fingulis di/ ebus etiam quinquagenas libras fundens Cumina luetum eft fummo ccfpite cala' tatium uocant fi amp;nbsp;auro ea tellus fubeft.Cptcrum montes bifpaniarum aridi ftcrilcs que amp;in quibus nibil aliud gignat buic bono coguntur fcrtilcsqicfTc.Quod puteif foditur canalitium uocat.Alit canalicnfc marmoris glonçinbprés no illo modo quo in oriente fapbiro aut tbcbaico alusq; igcmmis fintillat:fcd micat amplexu maróris bi uena^ canalcs amp;nbsp;latera puteorum amp;nbsp;hue amp;illucinde nomme inucnto tcllusque ligncts columnis fufpenditur quod effoffumeft tunditur lauatquot; uritquot; mollitquot; in fari/ nam apilafcudc uocat argetu quod extra fornacis fudorc c camio iadatquot;fpurcitia in 01 metallo uocatquot; fcoriabpc iaurou tditquot; itpi/^q; cogtquot; catmi fiut ex tafcoio bçc é terra alba fimilis atgillç.Neq;cni alia flatu igneq; amp;nbsp;ardente materia to ierat:tertia ratio opera uicit gigantum .Cuniculis per magna fpatia idis cauantur motes ad lucernai^ luina Eadem méfura uigilia^ eft multisqimenfibus no cernitur dies :acrugias ingénus uocant fiduntq; rimpfubito amp;nbsp;opprimunt operantes ut lam minus temerarium ui' dcatquot; c pfundo maris petere margaritas tanto nocentiorcs fecimus terras.Reliquat itaq; fornices crebri motibus fuftinendis occurfant inutroqigenere filices bos ignict aceto rumpunt.Sppius uero quoniam in cuniculis uapor amp;nbsp;fumus ftragulant ccdut fraduris .cl.libras ferri terram agetibus.Egeruntq; bumeris nodibus ac diebus per tenebras proximis tradentes lucem nouiffimi cernunt fi longior uidetur filex latus fegt foffam ambit quiete tamen in filicc Eciliore cxiftimatur opera eft nique teres ex

ocr page 642

quothm argillf genere glare; mixty cadida uocintype inexpugnabilis cuneis earn ferreis aggrediatur amp;nbsp;iifdem malleis mbilqi durius putant nifi quod iter omiaauri fames duriffima eft patio opere ceruices fornicum ab ultimo ccdut.Dantquc fignu rimaeainq; folus intelligitin cacuinine motis puigil bic uocat amp;nbsp;ut uocari iubamp; o/ peras pariter ipfae deuolant mons fradus cadit a fefe logo fragore qui c6cipi buana mente non poffit cq; amp;nbsp;flatu incredibili fpedat uidores ruinam naturç.Nec tamen adhuc auru eft nec fcire ce cum fodere tataq; ad picula amp;nbsp;iccndia fuit fatis cauff fpera/ requodcuperct.Alius fupe labor ac ucl maior ipcdi flumina ad lauadam banc ruina lugis motium duxere obiter a cctefimo pleruq; lapide corrugos uocata corriuatione credo.Nimiru amp;nbsp;bic labor c prpcepi(Te libramentum oportamp; ut fluaris g ifluat.Iraqi altiffimis partibus ducif cbuallis amp;nbsp;iterualla fubftrutlis canalibus luguf.Alibi ru/ pes iui; cedutur fedemq; trabibus cauatis prpbere cogutur.Ifq; g cedit funibus pcdamp; utpcul ituctibus fpccime nefariu gdc fed alitum fiat pedetes maiore cx pte librat amp;nbsp;lineas itineri producunt.Itaqi infiftentis ucfhgiis bominis locus no eft manes tra/ buf ad bomines uitium importamp;.Id genus terrpuiriu uocant.Ergo per filicescaucu les ucducutur amp;nbsp;uriu euitat ad capita dcicdus in fupciliis motium pifcin; cauantquot; ducenos pedes in qfq i partes amp;nbsp;in altitudine denos eiffaria in bis gna pedu qdratoz^ trinum fere rclmquutquot; ut repleto flagno excudis obtuiamctis cypat torres tanta ui ut fixapuoluat.Alius tue in plano labor fortalfe in q ^^fluit cauatur agangas uocat amp;nbsp;deruuntur gradati ulicc frutex ed roris marini fimilis afp auz^qi retines latera clu' dunftabulis ac prorupta fufpedutur Canale ita^^flucs terra in mare bisdecaufis la promouit bifpania in priore genere qupexbauriutur imefo labore neoccupet pute' os in boc rigantur*Auy auriga qupfitu non cogtur fed datim fuum cd .Inueniutur ita maflp nec in puteis ctiam denas excedetes libras pallatas alii palacranas uocat.Idé quod minutum e balucem uocant.Vlex ficcatus uritur amp;nbsp;cinis cius lauatquot; fudradto cefpite berbofo ut fidat au:y^uiccna milia podo ad bunc modii annis fingulis aduria arqi gallitiam amp;nbsp;lufitaniam praedare.Quidam prodiderunt ita ut plurimum aduria gignat.Neq; in alia parte terrarum tot ffculis bpe fertilitas italip paci uetere interdido patrum ut diximus.Alioqui nulla foccudior metallo^ quoqierat tellus.Extat quoq; Icx ceforia uidi muIiarum auri fodi ue in ucrcelefi agro qua caucbatur ne plus.v.bo/ minum in opere aurum faciendi publicani baberet Aurum facicdi cd etiam nue una ratio cx auri pigmento quod in fyria pidoribus foditur in fumma tellure auri colo' re Icd fragili lapidum fpecularium modo inuitaucratqi fpecies.C.pricipc auididimu auri.Quamobrem luffitcxcog magnum pondus amp;nbsp;plane fecit aurum excelles amp;nbsp;ita parui ponderis utdctrimctum fcntiramp;.Illud propter auaritiam expertus.Q^obrem auri pigmenti libr;.xiiii permutaretur nec podea tetatum ab illo c.

Mni auro inedargetum uario podere alibi nona alibi odaua in uno tatu gallip metallo quod uocant albucrarcfe.xxxvi. portio iuenit.Et idco citeris pree ubicuque gnta argcti portio e cicely: uocatur.Serobes bç repcriutur in Cannaliéfi fit amp;nbsp;cura e Iccdy: argéto addito quod fi quintam portionem excedit icudibus no refiditceledro audoritas bomero tede g menclai regiam auro argéto elecdro eborc fulgere tradit. Mineruptéplu babamp; lindos infula rbodioi/:in quo belena faera uit calice eledro ad/ lecit bidoriam mammp fuae mcfura.Elecdri natura e ad lucernarum lumina clarius argeto fplcdere quod cd natiuum amp;nbsp;uenena deprçbédit.Nanq;difcurrut i calicibus arcubus cplcdibus fimilcs cum igneo dridorc amp;nbsp;gemia ratione prpdicut

Vrea datua prima omnium nulla inanitate amp;antcg cx acre aliquo alio modo fieramp; quam uocant bolofpiraton in tcplo anetidis pofita dicif quod litu ra% nome fignificauimus numine getibus illis facratiffimo direpta cd antonii parebitis rebus

ocr page 643

fitûq; narratquot; unius uetcrao^ Bonoiçbofpitali diui augufli cocna cu interrogaretur eet ne ucrum eum q prius uiolaframp; hoc numen oculis mcbrisque captum expiraffe Refpoditenim tum maximeauguftum de crurc eius coenare feq; illum tßc totumqi fibi ccfuni ex ea rapina effe bominum primus amp;auream ftatuam amp;nbsp;folidam Gorgias leontinus delphis in templo fibi pofuit.lxx.m.circiter olympiade. Tatus eratdoccdç artis oratoriÇ qupflus.

ViA in pluribus modis pollamp; in remediis uulneratisqi amp;nbsp;infantibus applicatur ut minus noceant qupiferant ucncficia e amp;nbsp;ipfi fuplata uis malefica gallinaru quoq;amp; pecuriarioru fcturis remedium. Dicitur cnim abluere in latum amp;nbsp;fi fpargas eos quibus mederi uelis.Torretquot; amp;nbsp;cu falis gemino podere triplici miffis:amp; rurfum cum duabus falis portionibus amp;nbsp;lapidis quem fiftim uocant .Ita uirus tradit rebus una crematis in ficftili uafc ipfum purum amp;nbsp;icorruptum.Reliquus cinis feruatus in fidlili ex aqua illitus lichcnas in facie fanat lomento cum conuenit ablui fiftulas etiam fanat qup uoedtur hcmoroides.Quod fi trito fpumaadiiciatur putria ulcera et tetri odoris emendat.Ex meile uero decodlumcum melanthio amp;nbsp;illitum umbilico linitum foluitaluum.Auro uerrucas curari.M. Varro audior eft.

Hryfbcolla humor cfli puteis quos diximus per uenamauri deflues craffefecte limo rigoribus hybernis ufqiin duriciam pumicis laudationem eandem in aurariis metallis amp;nbsp;proximam in argentariis fieri copertum efl.Inuenitur amp;nbsp;in plumbariis. Vilior etiam auaritia eff.In omnibus aute his metallis fit amp;nbsp;cura multu ifra natura' lem illam immiffis in ucnam aquis Icnitur hyeme tota ufque lunium mefem dcin ficcatis iunio amp;nbsp;lulio ut plane itelligatquot; nihil aliud chryfocolla q ucna putris.Natiui duritia maxime diftat nuam uocat amp;nbsp;tamen illa herba quam lotham appellat tigitquot; Natura cft qup lino lanaeue ad fuccun bibedum toditurin pila. Dein tenui cribro fecernitur:poft:ca molliturhc dcinde tenuis fic cribrat quicquid non tranfeat repetif in pila. Deinde mollitur puluis femp i cathinos digeritur amp;ex aceto macerat utois duritia foluatur ac rurfus tbdif.Dcin lauatur in cochis ficcaturqi.Tunc tigitquot; alumie fciffo amp;nbsp;herba fupradidta pingiturq; anteg pigatur refertq bibula docilisque fit .Na nifi rapuit colorem adduntur amp;nbsp;(cythanum amp;nbsp;que turbidum ita uocat medicameta forbere cogctiacum tinxere pidlorcs Oropithon uocat eiusq duo genera faciuteludla qup feruatur in lomento amp;nbsp;liquidam globulis fudore refolutis hpc utraq: genera in cypro fiunt laudatiffima in armenia. Secunda in maccdonia largiffimain hifpania Summa commendationis cd in colore herba fegetis late uirentis g fimillirrie reddat uifumqilam cd Neroni pricipi fpedlaculis harenam cyrci chryfocolla derni cum ipse concolori pano aurigaturus cfTamp;introdudla opificum turba tribus eam generibus didingunt.Afpcram qup taxatur in libris.vii.mediam qup denariis quinis attritam quam herbaceam uocant quae.xiii.fubliniunt autem hanerofam prius g inducant atramcto piguiffimu amp;nbsp;paretonio hpc fut tenacia eius amp;nbsp;colori blada parctoniu quo nia c natura amp;nbsp;propter liuore tenaciffimu atrameto fpargitquot; ne paretonii cador Chry' focoll^ palloreafferat lutea putata lutea herba didlam qua ipfam ceruleo fubtritam pro chryfocolla iducant uilifho genere atq; fallacidimo ufus chryfocollp in medicina amp;nbsp;ed ad purgada uulnera cum cera amp;nbsp;oleo.Eadem per fe ficca amp;nbsp;arida contrahit datquot; in agina orthopnea ne mifccda cum melle cocitant uomitiones mifcetur et colliriis ad cicatrices oculorum ac uiridibus empladris ad dolores mitigandos amp;nbsp;Cicatrices trahédas. Hanc Chryfbcollam medici acceffim appellant quae non cd orobitis Chryfocollam et aurifices fibi ucndicant glutinando auro et inde omnis appellata fimilitcr uirétes dicunt.Temperatquot; autem ea cypria cruginc et pueriipubis urina ad' dito uitro.Teritquot; cyprio aere et in cypriis mortariis Santernam uocant noflri ita fer' ruminat auy quod argentofum uocant.Signu c fiaddita fauturna nitefeit e diuerfo

ocr page 644

Ierofum cotrabit Ce hebctatq; amp;nbsp;difficulter ferruminat'.At id glutinu fit auro et feptia pte argéti ad fupradióta additis unaqi tritis cótcxtifq; pars eft reliqua circa bpe ut uni uerfa nature contingat admiratio.Auri glutinum cA talc:argilla ferro cardinia aeris maflis alumen laminis rcfina plumbo amp;nbsp;marmori fed plumbum nigy : albo lungit ipfumq ; album fibi oleum.Item ftagnum pramentis ftagnoargetum pineis optime lignis aes ferruq; tudig:fed et pgyptip papyro paleis au^ Calx aq accedit amp;nbsp;tbracius lapis.Idemq ? oleo rcftinguitur ignis cum aceto maxime amp;nbsp;uifco amp;nbsp;ouo terra minie flagrat.Carboni maior uis exufto iteruqi flagranti.

B bis argeti metalla dicantur qup feques infania eft.Non nifi in puteis repetit nullaqi fui fpetic nafcitur nullis ut in auro lucetibus fcintillis terra eft alibi ruffa alia cineracea excoqui non poteft nifi cum plumbo nigro aut cum uena plumbi:gallcnea uocant quç luxta argcti ucnas plcrunq, rcpitur amp;nbsp;eodcm opcre ignium defccdit pars in plubum fed argctum fuperne natat ut oleum aqs rcpitur i omnibus pcnepuiciis fed i bifpania pulcbcrrimu.Id quoqi in fterili folo:atqi ctiam i mótibus amp;nbsp;ubicuque una uena iuenta eft no procul iuenitquot; alia.Hoc gdemiomni fere materia erucdi me/ talli grpci uidctur dixiffe.Mirum adbuc per bifpanias ab bannibale olim incobatos puteos durare fua ab luentoribus nomina babentcs:cx gbus bebulo appellatquot; bodie qui.ccc.m.pódo bannibali fubminiftrauit i dics ad quigetos. M.paflus lam cauato mote p quod fpatiu aquitani ftatcs diebus noctibus qi cge^t aquas lucerna^ méfura inanemque faciunt.Argcti uena in fummo reperta crudaria appellatur finis antiqui 'fodiendi folcbat effe aluméinuétum ultra nibil quprebatur-Nuper luenta pris uena ifra alumen uena alba finem fpecici fhcit.Odor ex argenti fodinis iimicus omnibus aialtbus (cd maximccanibus.Aurum argctumqiquo mollius co pulcbrius lineas ex argento nigras fieri producique miramur.

St amp;nbsp;lapis bis ucnis:cuius uomica liquoris pterni argetum uiuum appellatur uencnum oium rerum cft perrupit per uafa permanas tabe dira.Oia ei inatant prêter au2;:ld unum ad (ctrabit .Imo optime purgat esteras cius fordes expucns crebro la/ cftatu fidtilibus 1uafis ita iniedtis :fcd ut ipfu ab auro difccdat i pelles fubadtas effun ditur p quas fudoris uicc deflues pu^ relinquit au^ Ergo amp;nbsp;cum rara laurcf fublitu bradleis pcrtiaciffimc rctinamp;. Vc^ pallore detcgit fimplices aut pretenues bracteas Qua ppter id furtum quacretes oui liquore cadido ufum eu adultcraucrc .Mox amp;nbsp;bydrargiro de quo fuo dicemus loco.Et alias argctu uiuG no largu luctu c.

N iifdc argeti metallis lucnitur ut proprie dicamus fpumplapis cadidp nitetis que non tarnen trillucentis ftimiappcllant:alii ftibia.alii alabaftrum alig labafim. Duo cius genera mas ac fcmina magisgipbat feminam borridior emas fcabriorque amp;nbsp;minus póderofus minusq; radians amp;nbsp;barcnofior.Foemina côtra nitamp; friabilis fis/ furiscp no globis debifcés.Vis cius aftrigcrc ac refrigerare pricipalis autc circa oculos Niqndeo ctiä placiopbtalmuappcllaucrc quoniai callibuf cpitopbris muliei^ dilatet amp;nbsp;fluitiones inbibcat oculorum cxulccrationesq; farina cius ac turis gumi admixto fiftit fanguinem cerebro^^flu entern.Efficacior amp;nbsp;cotra recentia uulncra ctiam cotra ueteres canum morfus infparfa farina amp;nbsp;cotra abuRa igni cum adipc amp;nbsp;fpumaar/ genti ccrufaq;amp; cera.Vrif autem offis bibuli fimo circumlitum in clybanis deinde rcftinguitur mulici^ ladle terifq; in mortariis admixta aqua pluuia.Ac fubindetur/ bida tranfFundifi aereum uas amp;nbsp;mundatur uitro.Fex eius itcUigitquot; plumbofiffima quaeque fubfidit in mortario abigiturquc. Dein uas in quo turbida tranfFufa funt optum linteo p nodlem relinquit amp;nbsp;poftcro dic quicquid innatat effundit fpongiaqi tollitquot;.Quod ibi fubfcdit flos intelligitur ac linteo intcrpofito in folc ficcatquot; non ut

ocr page 645

pcrarefcat.Iterumq ; in mortario teritquot; amp;nbsp;in papillos diuiditur.Ante omniaautc urédi modus neccflarius amp;nbsp;ne plumbum fut.Quida no fimo utuntur coquetes fed adipe Alii tritum m aqua triplici linteo ficcat teccqi abiiciunt.Idcq ; quod defluxerit traflu dunt quicquid fubfidamp; idcolligetcs emplaftrisq; collyriisq ; mifcent.

Coriam in argeto uocant grpci belcifma uis eius adrigere amp;nbsp;refrigerare corpora Additur emplaftris ut molabdeda de qua dicemus in plumbo cicatricibus maxime glutinandis amp;nbsp;cotra tenefmos diffinteriasqiifufa clyllcribus cum myrteo oleo addut amp;nbsp;in medicamenta qup uocant lipparas ad excrefcctia ulcerum aut ex attritu facfta aut in capite manatia.

It in iifdem metallis amp;nbsp;quç uocatur fpumaargeti.Genera eius tria optimaquä cbryfitim uocant.Sccunda qua agiritim.Tertia quam molibditin amp;nbsp;omnes bi colores in iifdem tabulis inueniuntur.Probatiflima cft attica proxima bifpanicnfis cbryfitis ex ipfa uena fit.Aigiritis cx agcto.Molibditis plun;bi ipfius fufura quç fit puteolis amp;nbsp;inde babamp; nomen.Omnis auté fit exeoefta lua materia ex fupiori catino defluens i iferiorc ex eo fublata ueruculis fcrrcis atq; î ipfa flama couoluta ueruculo ut fit modici temporis.Elf autem ut ex nomine ipfb itclligi potclf fcruefcctis amp;nbsp;fi' efur p materip fpuma dillat a fcoria quo poteft fpuma a fecc dilfarc.Altep purgatis fe materip. Alterum purgatp uitium eft.Quidam duo genera faciut fpumequa uocant fceleri trida amp;nbsp;perunenem.Tertium molibdena in plumbo dicedum. Spuma ut sit utilis itep coquitquot; cofracftis tabulis ad magnitudinem anulorum ita accenfa folibus ad feparados carbones cincremqiabluitur aceto aut in uino fimulq; reftinguitquot; quod fl fit argiritis ut candor ei detquot; magnitudine fabp cofra cfta in fidtili coq lubctur exaq addito in linteolis tritico amp;nbsp;hordeo nouis donec ea purgctur.Poftca fcxdicbus tept in mortariis ter die abluentes aqua frigida amp;nbsp;cum delinat calida addito fale foflili in libram fpump obolo nouiffime die codunt iplubeo uafealiicum fabacadida amp;nbsp;ptyp sana coquunt ficcantq; in fole .Alii lana cadida cum faba donec lanam no denigramp; Tunc falcm foffilemadiiciut.Subide aqua mutata ficcant diebus.xl.calidiffimis ae' ftatis necnon in uetre fuillo in aq coquutexemptamq i uitro fricat:amp; ut fupra terut in mortariis cum fale.Sut q no coquat fed cum fale terat amp;nbsp;adicda abluant ufus ad collyria amp;nbsp;litum muliep cicatricu foeditates tolledas maculasqi ablucdum capillum. Vis autem ficcare molli re refrigerare temperare purgare explere ulcera tumores lc' nirc talibusq; emplaftris fupradidlis igncs facros tollit cu ruta myrtoq; amp;aceto .Itc q; pniones cum myrto amp;nbsp;cera amp;nbsp;abdomiuc.

Nuenitur inargctariis metallis nimium quoq; amp;nbsp;nunc inter pigmeta magnp audloritatis amp;nbsp;quodam apud.Ro.exeo ut no folum maximi:fed ctiam facri nucrif auctores quibus uerius crcdi neceffe fit.Iouis ipfius fimulacri ficiem diebus fcftis minio illini folitam triumpbatumq i corpora ficcamillum triumpbaffe bac religioc ctiam addi i unguenta nuccoena triumphalis amp;nbsp;a ceforibus in primis loucm mmi' adum locari.Cuius rei quidcm caufam miror gq amp;nbsp;hodie id expeti c6ftat aethiopu populis totosqi eo tingi ^ceres hunc ibi deoru fimulacris colorem effe.Quapropter diligetius pfequemur omnia de eo.Theophraftus.xc.annos ate trafibulum atbeni' cnfiu magiftp quod tempus cxit in urbis noftrae ducetefimu qdragefimu nonum annum traditinuetu miniu a gaUia atheniefe iitio fperate poffe au^ excoqui harena rubente i metallis argeti hanc tuiffe origine cius.Repiri autem lam tuc i bifpaiafcd durum amp;nbsp;harenofum.Ite apud colchos in rupe quadam inacceffa ex aqua laculantes decuterent incife adultc¥:optimum uero fupra ephefum cilbianis agris harena cocci colorem habete hac teri dcide lauari farina i: quod fubfidat iteru lauari differentia

ocr page 646

artis ecquod amp;nbsp;alii minium faciutprima lotura apud alios id ccdilutius fcquétis autem loturpoptimu.Audtoritatcm colori fui(Te no miror.lam enim troianis tem poribus rubrica in honore erat Homero tefte qui nauis ca comendat .Alias circa pi efturas pigmentaq; ramis milton uoeät grpci minium quidam cinabarim unde natus error indico nomine.Sic enim appellant illi faniem draconis elyfi draconu morietiu podere pmixto utriusq; aialis fanguinc ut diximus neq; alius eft color qui i pidluris , propric fanguincm reddat .Illa cinabaris antidotis medicamentis utiliffima cft .At berculc m cdici qua cinabarim uocaht utuntur boc minio:quod uencnum cc paulo mox docebimus.Cinabari ucteres etiamnum quae uocat monocromata pingebant pinxerunt epbefio minio quod rclidlum cRga curatio magni operis erat .Praeterea utruqinimis acre cxiftimatur.Idcoq; tranfire ad rubricam amp;nbsp;finopidc de quibus fuis locis dicam .Cinabaris adulteratur fanguinc caprino ut forbis tritis prptium fincerc numi.L.Iuba miniu nafci amp;nbsp;i carmania tradit Timagines in actbiopia fcd neutro ex loco inucbitur ad nos nec fcre aliunde g ex bifpania .Celeberrimum cx faponenfi regionei Bctica Miniario metallo ucdfigalibus.p.Ro.nullius rei magis diligctiori cuflodia.Non licamp;id ibi pficerc cxcogq;.Roma perfertquot; ucna fignata addcna milia fere pondo anua.Rompaute lauat ' in uededo prptio ftatuto Icge ne modu cxcederamp; pondo.Ixx.i libras fed adulteratur multis modis unde prpda foti etati.Naq;eftalteru genus 1omnibus fere argétariis.Itéq; plûbariis metallis quod fit exufto lapide uenis pmixto no ex illo cuius uomica argctu uiuu appellauius is cni amp;nbsp;ipfe i argetu excogtquot; fed ex aliis fimul repris.Steriles ctiam plubi depraebeduntur folo colore ncc nifi in fornacibus rubefcctes exufliq; tunduf in farina.Eft fccudarium mimiu perg paucis notum multum ifra naturales illas barenas.Hoc ergo adulteratquot; i officinis fotioruin Itcfyrico quonamo fyricu fiat fuo loco docebius.Sublimi fyrico miniu autc copedii ratio democrat amp;nbsp;alio modo fingctium furto opportunû eft plenos fubindeabluc' tium penicillos fidit autem in aq coftatq; furitibus amp;nbsp;fincero cocfti nitor cfTc debamp; fccudarii autcm fplcndor in parietibus fcntire imagine gg bpc rubigo quidam me/ talli eft:fi faponcnfibus autc miniariis fupuenp barena fcirc argcto excoquiturauri modo probatur auro cadete adulteratum nigrcfcit in finccy retint colorem inucnio amp;nbsp;calce adulterari ac fiinili ratioc ferri cadetis lamia fi no fit au^ dcprcbcdi illico folis atq; lunae cotactus iimicus rcincdium ut parictc ficcato cera punica cu oleo Iiqucfcti candens fetis inducatur.Itc^qi admotis galea carbonibus iurafufqiad fudorepoftea cadelis fubigatur acdcindc liteis puris ficut amp;nbsp;marmora nitcfcut qui miniu iofficis poliunt facie laxis ucdicis illigant ne in refpirando perniciale pulucre trabat amp;nbsp;tamé ut per lilas fpeeftent miniü in uoluminum enim fcriptura ufurpatquot; clarioresg litte' ras uel in auro ucl in marmore amp;nbsp;i fcpulcbris facit.

X fecundario iuenit uita amp;nbsp;bidrargy^ m uicé argcti uiui paulo ante dilatu .Fit autc duobus modis prcis mortariis piftillisqi trito minio cx aceto aut patinis fidhili/ bus ipofitu ferrea coeba calice cooptu argilla fup illata.Deindc fub patinis accenfum follibus cdtinuis igni atq; ita calicis fudorc deterfo q fit argcti colorc et aquç liquore Idem guttis diuidi facilis amp;nbsp;lubrico buorc cofluerc .Quod uencnum effe coucniat. Omnia qup de minio i mcdicinp ufu tradut temeraria arbitror prçtcrq fortaffe quod illitum capiti ucntri ue fanguinc Gflitdum ne quid pcnctramp; in uifccra acuulnus at' tingat.Aliter utedum no equidem ccfei bydrargyro argctum iauratquot; folum.Nueppe cu inera fimili modo duci debcat:fcd cade fraus qupiomni uitac ptc igeniofiffima é uiliorem cxcogitauit materiam ut docuimus auri argctiq; métionécomitatur lapis quern coticulam appellant quondam no folitus iueniri nifi i flumine macebo ut au' dor é Tbeopbraftus.Nunc uero paffim craclius illidium uocat.funt autcm modici quaternas babetes unctas longitudinis binafq: latitudinis no excedetes quod a foie

ocr page 647

fluit.In bis meliusg quod a terri bis coticulis periti cum e ucna lima rapuerunt ex perimentumptinus ducunt gtum auri fit ineagtum argcti uel aeris ftripulari diffe' retia mirabili ratione non fallente argctig dup diffcrctiae batillis ferreis candentibus ramento ipofito quodcandidu pmanamp;.Probatur^pxia bonitas ruffo nulla nigro:fcd experimenta quog fraus interucnit feruatis in uiro^ urina batillis ificitur ita rametu obiter dum urif cadoreq; mentitur.Eft aliquod expimcntum pollici amp;ibalitu bo' minis fi fudamp; protinus nubemq; difcutiat.

Aminas duci fpecula fieri no nifi ex optio pede creditum fuerat.Id quoquam fraude corrupitur:fed natura mira imagines reddcdi quod rcpcuflo acre atq;i oculis regefto fieri conuenit.Eade nifi in fpeculi ufu pollita craflitudine paulumq; ppulG dilatatur in immcfum magnitudo imaginu tatu itercft repereuffum illum excipiat an refpuat quin etiam pocula ita figurantur exculptis intus crebris ceu fpeculis ut uel uno intuetc popolus totidem imaginum fiat .Excogitantur amp;nbsp;mbftrifica ut in templo Zinirne dicata.Id euenit figura materiae plurimumq; refert concaua fint amp;nbsp;poculi modo an parmae reciduae inedia deprefla an elata an reucrfa an obliq fupina an fefla qualitate excipietia figura torquete uenictcs umbras.Ncqi eniin eff aliud illa imago g digefta claritate materiae accipientis umbram.Atque ut omnia de fpeculis peragatur boc i loco optima apud maiores fiebant Brudufina ihgno ut pre mixtis prplata funt Argetea primus fccit praxiteles magni popcii aetate.Nup crcdi coeptum certiorem imaginé reddi auro appofito auerfis.Tingit aegyptus argentum ut iuafis anubcm fuum fufpeCT:amp; pingitquc non cplat argentum unde tranfit materia amp;ad triupbales ftatuas mi^q; crcfcitprptiu fulgoris excpcati.Id aute fit boc modo mifcct argéto tertiae pris cypri tenuiffimi qued coronarium nocat amp;nbsp;fulpburis uiui quatum argcti.Coflatur ita in fcftili circulito Argilla modus coquédi donec fe ipfa opercula oppcriant.Nigrcfcit ut oui indurati luteo ut tamen aceto amp;nbsp;creta deteratur .Mifcuit dcnario triumuir atonius fery mifcentpri filfp monctp .Alii podcrafubftrabutcum fit luHum.lxxxiiii.e libris fignari.Igitur ars Eidto denario pbare tam locunda e Icgc plebe ut mario gratidiano uicatim totas Hatuas dicauerit .Mt^q; m bac artium fola uitia difcuntur lt;% falfum denarii fpedtaf exemplar pluribusq; ucris denariis adulte/ rinus emitquot;.

On erat apud antiquos numerus ultra cetum miba.Itaq; boccfl bodic multi' plicatum utdeties ectena milia aut fppius dicaf fornus boc fecit nummusque percurfus amp;nbsp;fic quoq; aes alienum ctiamnum appellatur poftcadiuites cognomiati dumo notum fit eum qui primus boc cognomen acceperit decoxiffe creditoribus fuis ex eadem gcteM,Craifus negabat locupletem cHe nifiqui redditu annuo legi/ bus tueri pollet in agris fuis .Is fcitertium.xx.m.po{rcdit.(lt;uiritium poft fcyllam ditiffimus nee fuitfatis nifi totum partborum efuriffe^au24 atq;in mcmoriaquidem optime occupauitluuat enim infccftari iexplcbilcm iftam babédi cupidinc multos poftca cognouimus feruitute liberatos opulentiores paritcrqi tres claudii principatu pallantem califtum amp;nbsp;narciflum atq; ut biomittantur taq adbuc re^: potiantur.C. afinio Gallo.C.martio céiurino.cons,ad.vi.kl.Ecbr.C.Cccilius Claudius Ifodoruf teftamento fuo edixit quauis multa ciuili bello perdidisse tarnen relinquere feruoy; nirm.cetu.xvj.iuga boû.111.m.dc .Reliqui pecoris .cclvii.m.innumerato.lls.fexceta milia gbus funerare fe iuffit feftertiis.xvi.m.Cogcianf excederes nume^opes quota tamen portio erunt ptolemeiqucm uarro tradit pompcio res gcrcte circa ludeam oc/ tona milia equitum lua pecunia tollcrauiffe centum.x.couiuas totidem aureis prae toriis iuitatem uafa cum ferculis mutantem faginaffe.Quota ucro illi ipfi:Ncq ; eni de regibus loquor portio fuerit pitbius betbyni qui platanum aurea uitemquc no-bilcm illam dario regi donauit xcrxis copias boc cft.dccdxxxviii.m.bominu accepit

ocr page 648

epulo ftipcdiu.v.mefiu frumctuq* pollicitus ut e.v.liberis fenceftutis fuçi diledtu u' nus (alte cóccdereamp;Huncquoq;ip(ü aliqs c6paramp;crocfo reguquç maluametiaeidi uita cupc:quodaut c fcruis cotigcrit auti regibus gde quod lucncrit fine populus. Ro.ftipé fpargcre cppit Spurio poflumio.Q.Martio cbfulibus tata abudatia pccuip crat ut ea c6ferramp;.L.fcipioicx q is ludos fccitmaquod agrippe meneuio feftates pris 1 funus co tulit honoris id ncceditatisqtyptcr pauptaté agrippe no largitiois ec dixcri

Afa ex argétea mira î coftatia bûani igenii uariat nullu genusofficinç diupbädo Nue formiana nue clodiana nue gratiana.Eteni tabernas mêfis adoptamus nue ana' glipba afpitateq; excifo circa linear picturas quçrimus.Iâ uero amp;nbsp;mêlas repofitoriis (ponimus ad fuftinéda obfonia iterradius aliud g plurimu lima pdidcrit .Vaß cog/ naria ex argcto caluus orator fieri qu^rifat nos carrucas ex argeto cçlare lucnius nriqi ptate pópcia coiux Neronis pricipis fbleas delicatioribus lumctis fuis ex auro quoqi iduere Iibras.xxxii.Apbrycanus fcqués bcredi rcligt.Idcqicude pçnis triupbaramp;.ini m.cccc.lxxx.p.traflulit boc argéti tota cartbago babuit illa tcrra:yc einula quod nunc 1mcfai^ é apparatu.Podca uidta numitia qdé amp;nbsp;deleta idcapbrycanus i triupbo mi' litibus.xvii.pódo dcdit O uiros illo iperatcrc dignos gbus boe fatis fuit frater eius allobrogicus primus oiu.vi.m.p.mille babuit ut liuius drufus i tribunatu plebis, x.Na pptcr.v.pódo notatu aecioribus triupbaléfcné la fabulofu uidcf.Itc catu cliu Cu legati gctulo2^ i cofulatu pradctc i fiélilibusadidct méfalibus uafh argctea nó ac/ ccpidc neg; aliud babuiffc argcti ad fupprçmu uitp dicq duo pocula quç.L.paulus focer ei ob uirtutc dcuicfto pfe rege donafTamp;.Inueimus legatos cartbagincfiu dixiOc nullos bommuiter fefe benignius uiuere q romaos co argcto apud oef cpnitafle ipós At bcrculc Pulinu popciu cqtis. Ro.arelatéfis filiu patcrnaqi gcte appcllatu.xii.po' do ^rgéti babuiflcapud exercitu fortiffimis gctibus oppofitu Scius leeftos uero lam pride totosoperiri argcto amp;nbsp;triclinia quoqqbus argetu addidifle prius tradit earuil' lius pollio equcs.ro.no ut opiramp; aut delica fpé ficcröC fed puicana cade amp;aurcos fecit nee multo poft argéteos dcliacos imitati funt.QuÇoia cxpiauit bcllu ciuile fcyllanu paulo cnim ate bp ficftp funt lances quçcétcnis libris argcti qs tune fupra.ccl.nucro RompfuifTe coftat Multosqob cas profcriptos dolo cócupifcétiu crubefcant finales g bellum ciuilc illud talibus uitiis iputaucrc Noflra ptas fortior fuitclaudii pricipatu Scruus cius drufilanus noie rotudus difpcfator bifpaicciterioris qnqgenariam lancé babuit cui fabricadf officia prius cxpdificata fuerat amp;nbsp;coites eius^oamp;tigctas.lviii.libraf Qu^fo ubi utg multi cas cóferui eius iferrét aut gbus conatibus Cornelius nepos tra dit ate fcyllpuidtoriä duo tritu triclinia Romp fuitle argétea repofitoriis argétum addi fua meoria epptu fencftclla tradit g obiit nouifTio tiberii cçQris pricipatu tcftudica tu i ufum ucifTe ate fe auté paulo lignea rotunda folida nee multo maiora g mefas fu' iffc:figdé puero qdrata amp;nbsp;cópacfta a cerp ac citro capid e mox additu argétum i rigulof lineasq; p comiffuras tympana uero (e luuenc appellata tum arterias amp;nbsp;laces gs atig inagides appcllauerunt nec copia argcti trita fuerat uitp fed ualidius pene iani prctii idcp lapridé ut ignofcamus nobis gnis milibus fcftcrtiis i libras éptos.C. Gracebus babuit.1.uero craffus orator duos cypbos métoris artificis manu colatos.Ils.cétû co feffus taméé nug fe bis uti ppter ucrccundiri aufum ficut cundé fcftertiis (ex i figu-las libras uaQ éptalia babuidc afia primum dcuicfta luxuriri mifit i italiri.Sigdcm.L. fciplo trriftulit i triumpbo argéti celati pod era.m.ccccl,amp; uafo^ aureos podera.m. d.rino coditç urbis.dlxv.Eadem afia domata multo etiri grauius afflixit mores iutilior que uióloria illa bcreditas Attalo rege mortuo Fuit turn enl bçc emédi rompiaudii' onibus regis uerccudia exépta é urbis rino.de.xxii.mediis .Ivii.anis erudita ciuitatc amare etiam no folum admirari opulétiri extcrnri iméfb amp;nbsp;acbaip uidtorip moinéto ad impcllédos mores qup amp;nbsp;ipfa in bocintcruallo ano urbis.dcviii.partbica Cigna amp;

ocr page 649

tabulas picatis luexit ne quid decket pariterq; luxuria nata cft amp;nbsp;carthago fublata ita cogructibus fatis ut amp;nbsp;liberamp; aplcdti uitia amp;nbsp;liccramp; petere ex dignatione bine aliqui uctei^ ut.C.Marius poflrudloria Cymbrica cataris potade libcri pris excplo traditquot; Ille arator arpinas amp;nbsp;manipularis imperator.

Rgeti ufu t ftatuas primu diui augudi iadulatione tepo^ trafiflc falfo exiftiatquot; Ia eni triupbo magni p6peii reperius trallata pbamacis q primus regnauit i poto ar' gentea flatua.Itc Mitridatis eius patris amp;nbsp;currus aureos argcteosqi. Argetu fuccedit aligdo amp;nbsp;auro luxus femia^ plebis copedes fibi ex eo facietiu qfiduere aureas ueftef mos triftior uetamp;. \7idius amp;nbsp;ipi aurcliu fufeu motuequeflri ordic ob ifignecalunia cu celebritate adeeftarétquot; adulelcetium fcbolç ex argeto anulos habentem amp;nbsp;qd bpe attinamp; colligere cum capuli militueborc etia faftidito cplctquot; argeto uagip catillis bal tea laininis crepitent.Ia ucro a pcdagogis i trafitu uirilitatis cuftodiif. Argeto fçiniç lauctquot; amp;nbsp;nifi argetea folia faflidiant eadcqi materia amp;nbsp;cibis amp;4gt;bris feruiat uidcret bçc fabritius amp;nbsp;ftratus argeto mulici^ balneas ita ut uedigio locus fitcu uiris lauatium Fabritius q bellicofus impator plufg patera amp;nbsp;falinu cx argeto babcre uitabat.Iubcret bincdona fortium ficri autiboc fragi.Heu mores fabricios pudamp; uiy au?^ cplado iclaruiffe ncminc argeto multos.Maxime tamc laudatus e metor de quo fupradixi' mus.1111.paria ab eo oino facfta funt.Ac lam nullu extare dicitquot; cpbcfip diançtcplum iacamp; capitolini incedii.Varro amp;nbsp;preum fignu babui(re fcripfit 4)xima ab eo admirar tione agregas amp;nbsp;Bptbus amp;nbsp;Mios fuere.Extat bodieomnium opa in infula rbodi02^ Bçtbi apud lidia mineruä i tcplo agregantis i tcplo liberi pris i ipfa rbodo baccas ce^ taurosqi cplatas cypbus mios i eadepde amp;nbsp;fileus amp;nbsp;cupido facrpgétis enatis i cypbis magnam famam poft bos celebratus é antipater q fatyy in pbiala generatu fomno collocauiGc ucrius g cçlaHc dictus eft.Stratonicus mox ciricenus tauricus .Itc arifto amp;nbsp;tbonicus mitilene laudatquot;. Et boe badtenus amp;nbsp;circa magniDopcii çtaté praxitelcf poffidonius epbcfius lidistratices q prplia armatosqi cplauit Zopbyrus q ariopagi/ tas amp;nbsp;ludicium borcftis 1 duobus cypbis podo.xii.extiatis.Fuit dcidc pytbcas cuius du^ ucip.xx. ucnie^t. Vlyxes amp;diomcdes cranti pbialp éblamate palladiu furripic' tes fecit idé cocos magirifia appellatos puulis potoriis fed ex gbus ncc excplaria gdé liceramp; exprimere ta oportuna iiuripfubtilitas erat babuit amp;nbsp;tbeucer cruftarius fama fiibitoq; bçc ars ita cxolcuit ut fola lam uctuftate céfeantquot; ufq; attritis colaturis ne fi/ gura difccrni poffit auctoritas coftat argétu medicatis ags ificitquot; atq; etiam afflatu falfp iicut mediterraneis bifpinip in argetiamp;auri metallis. Nafeutquot; ctiamnum pigmenta fic amp;nbsp;ceruleu fit ppric limus e:optimu ex eo quod atticu uocat prptiu i.p.libras.xxii proximu marmoricu fub dimidio attici prptio'Tertium genus e prefTum quod aln Tyricum uocant ex ifula tyro.Iam quod ex acbaia quo utuntquot; ad picture ubras prçtiu in libri.lls.viiii.dypodius uero c tractis quod lucidu uocant e gallia ucnies boc autc amp;nbsp;attico alluminafi abacbos no nif i mirmorofo quoniam marmor i eo refiftit ama ritudini calcis effoditamp;.xx.ab urbe lapide in motibus poft uritquot; preQu appcllatibuf gadulterant fed effe fallu aduftuqiamaritudine apparamp; quoni a refolutu 1 puluerc e.

Ilf primi iftituere pigere polygnotus amp;nbsp;mico attico duntaxat boc fecuta aetas ad lumina ufa e.Ad ubras aute turico amp;nbsp;lydio.Lydium fardibus emebatquot; quod nunc omittut.Ceruleu baren.ie buius tria genera antigus aegyptiuquod maxie^jbatquot; fcy' tbicu boc diluitquot; ficile cu teritquot; 1.1111.colorcs mutatquot; candidiorc nigrioreuc craffiore tcnuiorcuc profertquot; buic atiamnuc cyprium acceffit bis puteolanu amp;nbsp;bifpanicfc ba/ rena ibi cofici ccpta.Tingitquot; autc omne amp;nbsp;1 fua coqtquot; bcrba bibitqi fuccu.Reliq cofe' ctura eadequpcbryfocolla ex ccruleo fit quod uocatquot; lomctu pficitquot; id lauado teredo uc boc c candidius cerulco pretia eius.xxiii. i libra ccrulci.xviii.ufus 1 creta calcis id

ocr page 650

paties nup acceffit amp;nbsp;neftorianu ab actore appellatu.Fit ex çgyptu leuirTia ptc prptiu dus.xi.hbrç.Idé amp;nbsp;putcolani ufus prçtcrq ad feneftras uocatCiló nópridé apporta/ ri amp;nbsp;idicu cFptu é CUIUS prctiû 1 pictura i.xvn.hbra ratio i picturaad mcifuras boceft übras diuidcda fub lumine.Eli amp;nbsp;utiliffimugenus lométi quod dat attritiu uocant gnis affibus extimatü ccrulei finccri expimétu in carbone ut flagramp; fraus uiola arida decocta î aq fuceoepp liteu expreflb icreta cretria uis cius i medicina ut purgamp; ulcera. Itaq; amp;nbsp;emplaftris adiiciut.Ité caufticis.Terit auté difficilliei mededo lenitquot; mordamp; aHrigitq; amp;nbsp;explet ulcera uritquot; i fictilibus utpfitpretia rc^ quç ufq pofuius no igno' ramus alia i aliis locis céamp;oïbus peneinis mutari put nauigatoe cofliterit aut ut qs que mercatus fit ut aliqs prpualés i anceps anonam flagellamp; nó obliti.Dctrimétum tota bplladia Ncrois pricipatu accultu apudcófulé poi taméneceffariu fuit qupple/ ^qicrat Romfut exprimcrctquot;auctoritas rerum.

ROXIMA DICANTVR AERIS METALLA cui amp;nbsp;1ufupximûeprctiu imoucro ate argetu ac pene etia itc au¥coritbio quoqi ftipis auctoritas utdixius bic pra militu tribui çrarii amp;çrariû ab prati ab çre dicti docu/ IUS g diu populus.Ro.pre fignato titum ufus eetamp;alia uetuflas pqle urbi auctoritate eius declararamp; a rege numa collegio tertio prario^ fabro iflructo uena quo dictu cft mo effoditquot; igniqipficif.

It amp;nbsp;e lapide erofo que uocat cadinii celebritas i a' fia amp;nbsp;quoda i capaia nue i bergoatiu agro extrea pte italiae feictq; nup etia i Germaia puicia reptu fit ex alio lapide qué calcete uocit i cypro ubi pris îuétio mox uilitas prpcipua repto laliis terris prpfUtiore maxiéauricïdgo quod ob prpeipua boitate admiratione diu obtinuit. Nec repiflogo la tpéeffpta tcHurepximu boitate fuit Saluflianu amp;nbsp;eburonualpio tractu no logi amp;nbsp;ipfupui fucceffitet liuianu in gallia ut^qia metalloid dominis appellatu.Illud ab aico diuiauguftibocacoiuge uelocis defectus liuianu quoqi certe admodu exiguu lucif.Suma gloria nuncima' rianu couerQ quod ^cordubefe dicit' bcc a liuiio cadinii maxime forbamp; amp;nbsp;auricalci boitate imitatquot; i feflertiis dypodiariifq; cyprio fuo affibus cotéto amp;nbsp;bacteus nobilitas 1pre naturalis fe babet .Reliq genera cu artificio coffatqup fuis locis reddef fumma claritate ateoia idicata ps cofufu auro argcto qiquoda mifccbatquot; et tame ars prctiofior erat nueicertu e peior bpc fit an materia mi^qi eu ad îfinitûopey pretia creucrint au ctoritas artis exricta é. Qupftus eni ci ut oia exerceri cppta c qup glorip folebatio etia dcoi; afcripta opicupeeres gctiu claritate et bac uia quprcrét adcoqi fundédi exoleuit fundi pris pretiofi ro ut lam diu ne fortuna qdé in pre uis artis babeatdc ilhautc itiq gloria coryntbiu maxic laudafbic cafus mifcuit coryntbio cu capetquot; iccfa mireqi circa ld multoy affectatio fuit gppe cum tradat' no alia de ca Verre quecicero damnaucrat profcriptu cum eo ab intonio quoniam corintbiis fe ei cefuy inauigaffet at mibi ma' lor ps eov fimulare ci fcietiam uidetquot; ad fegregandos fc a cpteris magis g intelligere aliqd fubtilius et boc paucis docebo.Coryntbus capta é olympiadis cétefip qnqgefip fcxtp anno.111.noflrp urbis fexccntefimo octauo crante fpculo fictores nobiles de' fcif(ct quouifti oia figna corintbiaappellat:qproptcr ad coarguédos eos ponemus artificü ptates ni urbis noftrp annos ex fupradicta copatoe.Olympiadû colligere fa' eile erit.Sunt ergo uafa tantum corintbia qupifh clcgantiorc mo defculpctia trällert mó 1 lucernas aut truillas uitrcas nullo mundiciai^defpectueius tria genera candidu argéteo nitore g pxié accedes in quo illa mixtura prpluit. Altcy: in quo auri fulua na

ocr page 651

tura.Tertium in quo squalis oium topics fuit prêter bçc é cuius ro no potefl reddigg bois manu fedat fortuna tcperamctum i fimulacbro aptet fignisq; illud fuo colore praetiofum adiocincris imaginé uergens quod idco cpatizon appellant procul a Corinthio longe tamen ante egmeticum atq; deliacum quae diu obtinere principatu Antiquiffima pris gloria deliaco fuit mercatus in delo concelebrate toto orbe amp;nbsp;ideo cura officinis tricliniorum pedibus fulcriscp ibi prima nobilitas pris pcrucnit.Dcidc ad deu fimulacbra effigiemq ihominum amp;nbsp;alioa^ animalium proxima laus egmeti' co fuit infula amp;nbsp;ipfa eft nec gignens fed officina?^ temperatura nobilitata.Bos preuf inde captus in foro boario eft.Romç hoc eft exemplar eginetici aeris deliaci autem luppiter in capitolio in louis tonatis aede.Illoq; acre myroco ulus eft hoc polyclites squales atq; codifcipuli.Emulatio autem in materia fuit priuati.

Gina candclabro$c fuperficiem duntaxat elaborauit ficut tarentum (capos i his ergo luncfta commendatio officinarum efl.Ncc pudamp; tribunorum militariu falariif emere cum ipfum nomen a candelarum nomine iinpofitum appareat.Accefio can/ delabri talis fuit theonis iuflum prçconis clcfippus fulgo gibbere.Dionyfius gibber Prçtcrca amp;nbsp;alios foedos afpedtu fabricatus eft.bmetc id gcgama.Ils.l.codemq; oftc/ tante conuiuio emptu ludibrii caufç nudatus atep impudentia libidinis receptus in totum mox prpdtues in tcflamentum numinum uice illud candelabi^coluit amp;nbsp;hac corinthiis fabulam adiccit uindicatus tamen moribus nobili fcpulchro per quod fterna fupra terras gegamp dedecoris memoria duraramp;.Sed cum effe nulla corinthia candelabra conftamp; nomen id prçcipue in his celcbratur:quoniam Mumii uidloria corinthum quidem diruit fed cum pluribus Achaipopidis fit pra difparfit prifci ii' mina etiam ac ualuasitemplis ex pre fadlitaucre luenio amp;nbsp;a.CN,Ocftauio g de pfco rege naualc triumphum cgit facfta porticum duplice ad circu flaminu que corithia fit appellata a capitulis çrcis colunarum.Vcflp quoq; aede ipfam (yracufana fupficie tegi phcuiffe Syracufana fupcrficiae funt i pantheo capita columnaru a. M.agrippa impofita .Quin etiam priuata opulentia eo modo ufurpata ed.Camillo inter crimia obiicit:fpurius caruillius quçftor quod çrata ho dia habcramp; in domo .Nam triclinia prata ab abachosque amp;nbsp;monopolia confulem manilium afia dcuicfta primum inue/ xiffe triumpho fuo quem duxit anno urbis-d.lxvii.lucius pifo audior cfl antias qui' dem hprcdem.1.crani oratoris multa ctiam triclinia aerata uendidiffe.Ex aere fadli/ taucrc amp;nbsp;cortinas tripodum nomine ac delphicas:quoniam ludis maxime appollif dclphici dicabantur placuere amp;nbsp;lychin pcnfiles in delubris arborum mala terentium modo lucentes qualis cft in templo apollinis palatini quod Alexader magnus the' barum expugnatione captum lucymae dicaucrat eidem deo.Tranfit deinde ars ubiqi uulgo ad effigies dco;%.

Omae fimulachrum ex acre factum ccreri primureperio ex peculio fpurii caffii quem regnum affectarem pater ipfius intcrcmerat:tranfiit a diis ad homimum fla' tuas atq; imagines multis modis antiqui tingebant cas bitumine quo magis miru effe placuiffe auro integere hoc nefcio an Romanorum fuerit inuentum certe etiam Romae non habamp; uetuftatem effigies hominum non folebant exprimi nifi aliqua induftri cauta perpetuitatem merentium amp;nbsp;primo facrorum Certaminum uictoria Maximcque olympiac ubi omnium qui uiciffent fatuas dicari mos erat eoru uero qui ter ibi fupera(Tcnt ex membris ipforum fimilitudinecxprpfTa quas iconas uoeät Athcnienfcs ncfcio an primiomnium harmodio amp;nbsp;Arriftogitoni tyrannidis pu' blicac pofuerunt Hatuas hoc actum eft eodem anno quo amp;nbsp;reges Romae pulfi ex' coepta deinde res eft a toto orbe terrarum humaniffima ambitione etiam omnium )municipioru amp;nbsp;fort fatuae omametu effe coepere prorogarique memoria hominû

ocr page 652

amp; honores legi amp;bafibus infcribi ne in fepulcbris tantu legerentur. Mox forum ct m domibus priuatis fadtu atq; in atriis domos colentiu inftituit fic colere patronos

Ogataeeffigies antiquitus flatuas dicabantquot; placuere amp;nbsp;nudae tenctes baftam ab epheborum gymnafus exemplaribus:quas achiUeas uocant. Graeca res cR nihil uelare.at contra romana ac militaris thoracas addere Crfar quidem dictator loricata fibi dicare in foro fuo pafTus eff. Nam lupercorum habitu tam nouiciae funtquam quae nuper prodiere pennulis indutae.Mancinus eo habitu fibi ftatuitquo deditus cit Notatum ab aucftoribus amp;.l.acftium poetam i cam oenarum aede maxima forma Fatuam fibi pofui(ramp; cum brcuis admodum fuiffct. Equedres ucro Aatuae modo Romanam celebrationem habent orto fine dubio a graecis exemplo.Sed illi celatas tantum dicabant in facris uicftores:pofica ucro amp;nbsp;qui bigis uel quadrigis uiciflent Vnde amp;nbsp;roflris currus nati in his qui triumphauiffcnt feru hoc amp;nbsp;non nifiadiuo Auguflo feiuges ficut elephanti no uctus amp;nbsp;bigarum celebratio his qui pratura fu/ dti curru uedti edent per circuin antiquiorcolumnarum ficut.C.Menio qui deuice' rat prilcos latinos qbus ex foedere tertias praedae res populus.Ro.pracltabatcofdc que in confulatu in fuggeflu roflra deuidlis antiatibus fixerat anno urbis.ccccxvi. Item.C.duillio qui primus naualcm triumphum egit de pçnis quae etiam nunc in foro.Item publio minutio perfecto annonae extra portam trigeminam untiaria ftipe collatam nefcio an primo honore talis a populo antea enim a fcnatu erat prpclara res nifi friuolis coepinamp; initiis.Nanquc amp;nbsp;atrii neuii ftatua fuit ante curiam cuius ba/ fis conflagrauit Curia incenia publii ' claudit funere fuit amp;nbsp;hermodori ephefii in co' mitio Icgum quas decemuiri Icribebant interpretis publicc dicata .Alia caufa amp;nbsp;alia auctoritas in Ôratii coclitis datua quae durat hodiequecum bodes a ponte fublitio foins arcuiffamp;.Equidc amp;nbsp;fibyHç luxta rodra funt non miror tres funt licamp; una qua fextus pacuulus taurus cdilis plus inflituit duae quas.M.mcdala primas putare bas amp;nbsp;attii nanii pofitas aetate tarquinii prifci nifi regum antecedentium cent i capitolio

X his Romuli cfl fine tunica ficut amp;nbsp;camilli in rodris amp;nbsp;ante aedem cadorum fuit.M.Tremellii equedres togata qui (anites bis deuiceratcaptacp anagnia populu pcndio libcrau erat.Inter atigdimas funt amp;nbsp;tullii coclii bofcii fpurii naucii.C.fiilcini in rodris a Fidenatibus in legatione interfectorum hacca rc.p.tribui (olebat iniuria cacfis ficut alias in publio lunio amp;. T.coruncano qui abtenta illyriorum rcgina in' terfedti crant non omittcndu uidctur quodanotaucre anales tripedaneas bis datuas in foro datutas haccuidclicamp; menfura honorata tunc erat no praeteribo .CN.octa/ uium ob unum uerbum quo regem antiocum dilaturum fc refponfum dicentem. Virga quam tenebat forte circumfcripfit amp;nbsp;priufg egrederetur circulo illum refposu dire coegit.In qua legatione interfecto Senatus datuam poni luffitq honoratidimo loco qui cd in rodris.Inucnitur amp;nbsp;datua décréta Thera tiac Caiç fiue fuffctiç uirgini uedali ut poneret ubi ucllamp;.Quod adiectum non minus honoris habamp; g quod fç minae cd décréta meritum eiusipfis ponam annalium ucrbis quod campum tybe rinû gratificata'c(ramp;amp; ca populo.Inucnio amp;nbsp;pythagorac amp;alcibiadi in cornibufco' mitii pofitas cum bcllo fummitti apollo pythius iufriframp; fi fortidimo graiac gentis amp;nbsp;altcri fapientiffimo fimulachra celcbri loco dicari ea cd amp;nbsp;credo ne fcylla dictator ibi curiam faccramp; mirumgied illos patres .Socrati cunctis ab eodem deo fapicntia praelato pytbagoram practuliffc aut tot aliis uirtute alcibiade nequag utriqi themi' iloclcm columnarum ratio erat tolli fupcrcactcros mortales quod ct arcus fignificant nouitio inuento prius rame honos coepit a grpcis.Nulliquc arbitror plurcs datuas

ocr page 653

dicatas g pbilari amp;nbsp;demetrio atbenis fiquidcm.ccclx ftituere quas mox laceraucrc. Nondum anno hunc numerum dteru excedente.Statuerunt Romae etiam inoibuf uicis.C.Mario Gratidiano ut diximus quas cafdem fubuertere fcyllc introitu pedep tres fine dubio Romae fuere in aucfhoritate longo tempore amp;nbsp;equeftriu tamc origo pg uetus cft cu foeminis cti abonore comunicato clodiae flatuacqueftris eft pofita ceu parum cflBc toga eam cingi cum lucretiae ac bruto qui expulerant reges propter quos cloclia inter obfides fuerat non dccreuere banc prima cû coelitis publice dicata crediderim.Ante enim fibi ac fibyllae Tarquinium amp;nbsp;reges ipfos pofuilTe uerifimile eft nifi cloeliae pofitam quoq; pifo traderamp; ab bi s pofitam qui una obfides fuerant redditis a porfenna in bonorcm eius e diucrfo annius fecialis equeflrcm flatud cotra louis flatoris aedem in ueftibulo fuperbi domus ualeriac fuiffc publicii confulis fi' liae camque folam rcfugiffe Tyberimque tranfnatalfe cactctis obfidibus qui porfenç mittebantquot; interemptis Tarquini infidiis.L.pifo prodidit.Idcaudorcfl.M.emilio C.pompilio fecundoconss acenfbribus p.Cornelio fcipione.M.popilio ftatuas circa forum eorum qui magiflratus gefferant fublatas omnes prpter eas quae populi aut fenatus fententia flatutae effent.Eam uero quam apud aedem telluris fl.ituiffamp; fibi Spurius caffius qui regnum afFedhiuerat ctiam conflatam a cenforibus nimiru in ea quaq; re ambitionem prouidebant ilIi uiri.Extant catonis incenfurauociferati/ ones mulieribus romanis in prouintiis flatuas poni nec tamen potuit inbibcrc quo mius romçquoqi poneretquot; ficuti Corneliaç graecbo^ matri quae fuit apbrycani pri/ oris filia fédéré binc pofita foleifq; fine amento infignis in metalli publica porticu. Qup ftatua nunc cd in odauiac operibus publice autem ab exteris pofita eft Romae Cçlio tribuno pl.lege piata in flemüftaliû lucanûqui turinos bis îfcnauerat amp;nbsp;ob id cçliùm turini Aatua amp;nbsp;corona aurea donarunt.Iidem poftca fabriciudonauerc ftatua liberati obfidione paffimq ; gentes in clientela fua receptae amp;nbsp;adeo difcrimcn omne füblatum ut Hannibalis etiam flatuç tribus locis uexanfi ca urbe itra cuius muros folus boflium cmifit bafti.

Viffe autern flatuariam artem familiarem italiae quoque amp;nbsp;uetußam indicant hercules ab Euandro facratus ut produnt in foro boario qui triumphalis uocatquot; atq; per triumphos ucftitur babitu triumphali. Praeterea ianus geminus a Numa rege dicatus qui pacis bellique argumento colitur digitis ita figuratis ut.ccc.lxv. dierum nota per fignificationem anni temporis amp;nbsp;acui fc deum iudicamp;.Signa quoque tu' fcanica per terras difpcrfa quac in bctruria factitata non eft dubium deorum tantum putarem ca fuiffe ni Metrodorus fçptius cui cognomen.Ro.nominis odio inditum eft uulfinios pulfitos propter.M.M.ftatuarum obiiccramp;.Mirumque mibi uidetquot; cum flatuarum i italia tam uetus origo fit ligca potius aut ficftiliadeoru fimulacbra in delubris dicata ufque ad deuicftam afiam. Vnde amp;nbsp;luxuria fimilitudines expri/ mcndi quae prima fucrit origo in ea quam plafticcm grçci uocant dici conucnietius crit.Etenim peior quem flatuiria fuitifcd bpead infinitum effloruit multorum uo' luminum opere fi quis plura perfequi uelit.Oia eni quis poffitin.M.fcauripdilitate tria milia fignorum in fcpna tantum fuere temporario Theatro.Mummius deuidla achaia repleuit urbem non relicturus filiac dotem .Cur enim non cum excufhtione conaretur:multa amp;nbsp;luculli inuexcre.Rbodi ctiam nunc.lxxiii. milia fignorum effe Matianus ter conful prodidit nec pauciora atbenis amp;nbsp;olympiac delphis fuperede creduntur.Quis lAa mortalium pro fcqui poffit aut quis ufus nofcendi intclligatur Infignia tamen amp;nbsp;maxime aliqua de caufa notata. Voluptuarium fitattigiffe artifi' cesque celebratos nominauiffe.Singulorum quoque inexplicabilem multitudine cum lyfippus.m.d.opera feciffe tradatur ante omnia ut artis claritatem poffent dare

ocr page 654

uel fin gula numerum apparuifTedefuncto co cum Tbefauy cfrrcginamp; heres.Solitu cnim ex mint pretio cuiufquc figni denarios fcponcre aureos fingulos.Encdtaque fupra humanam fidem ars eft fuccefTu Mox amp;nbsp;in audacia.In argumetum fucceffus unum cxempluin afferam:ncc deorum nee bominu fimilitudinis cxpracffac. Aetas noftra uidit in capitolio priulg id nouiffimeconflagraret a uitellianis inccnfum in cclla lunonis canem exacte uulnus fuum lambentem: cuius eximium miraculum amp;nbsp;indifcreta ucri fimilitudo.Non co folum intclligitur quod ibi dicata fucrat. Vei/: amp;nbsp;fitisdatione na fumma nulla par uidebatur capite tutelarios caucre pro ca iftitutu publici fuit audaciae. Innumera funt exempla. Moles quippe excogitatas uidemus ftatuarum quas collofcas uocant turribus pares Talis efl in capitolio apollo traflatus a.M.Lucullo ex apollonia pontiVrbe .xx x. cubitorum quingentis talentis factus talis in campo martio luppiter a claudio Caelare dicatus qui dcuoratur pompeiani tbcatri in cinitate. Talis amp;nbsp;Tarcnti factus a lyfippo .xl. cubitorum. Mirum in co quod manu ut ferunt ea mobilis ratione labrameti eft ut nullis coucllatur procellis Id quidem prouidiffe amp;nbsp;artifcx dicitur modico Interuallo Vnde maximc opus erat flatum frangi oppofita columna. Itaque propter magnitudinem difficultatemque moliendi non attigit cum Fabius uerrucofus cum berculem qui cft in capitolio idc tranfferret. Ante omnes autcin in adinirationc fuit folis colofus rbodi quem fecerat cbales lindius lyfippi fupradicti difcipulus.Ixx. cubitorum altitudinis. Fuit boc fimulacrum poH.lvi.annum terrpmotu proflratum fed laccns quoque miraculo est pauci pollicem eius aplectuntur.Maiorcs funt digitig pleraeque flatuae uadi fpc' cus biant defractis membris fpectantur intus magnp molis saxa:quorum pondere ftabiliucrat illud contituens duodecim annis tradut effectum.ccc.talentis qup con' tulerat ex apparatu rcgis dcmctrii relicto more tedio obfeffa rbodo .Sunt alii centu numero in eadem urbe colofi centum minores :fed ubicunque finguli fuiffent no' bilitaturi locum prpterq; bos deorum.v.quos fccit Brixafis factitauitcolofofamp;italia uidcmus certe tufcanicum Apollinem in bibliotcca tcmpli Augutil.pedum a pollice dubium çrc mirabiliorem ac pulchritudine.Fccit amp;nbsp;fpurius caruilius iouem qui in capitolio uictis famnitibus facrata lege pugnantibus e pectoralibus eorum o' creisque amp;nbsp;galcis amplitudo tanta cll utconfpiciatur a latere louis rcliquiisquclunp fuam ftatuam fccit:quae cftante pedes fimulachri eius.Habent in eodem capitolio admirationem amp;nbsp;capita duo quae publius lentulus conful dictauit.Alteru a charete fupradicto fictum.Alterum fccit Detius comparatione in tantum uictus ut artifi/ cium minimc probabile uideatur. Verum omnem amplitudinem eius generis ta' tuarum uicit aetate notra Zcnodorus mcrcurio ficto in ciuitate galliaeaucrnis per annos.x.p6do.cccc.magno practio.Is potg fatis artem ibi approbaucrat Romam accitus eria Nerone ubi dctinatum illius principis colofum fecit •c.x. pedum lon/ gitudinequi dicatus folis uencrationi et damnatis fcclcribus illius principis. Mi' rabantur in officina non modo ex argilla fimilitudinem infignem Verum amp;nbsp;de paruis admodum furculis quod primum operis intaurati fiunt ea ftatua indicauit inter fc fundendi aeris fcicntiam cum amp;nbsp;ucro largiri aurum argentumque paratus e(ramp; Zcnodorus fcicntia findendi cclandique nulli ueterum poflponeretur istatua aucrnorum cum ficcramp;prouinciac rubio arato praefidente duo pocula calamidis manu celata quae caflio fyllano auuculo cius/praeceptorifuo .Germanicus Cacfar adamata donaucrat cmulatus ct ut uix ulla differentia cframp; artis quanto maior i Zc' nodoro praefUntia fuit tanto magis dcpraebenditur aeris obliteratio.

ocr page 655

Ignis quç uocant Corinthia plcrunq ; in tantum capiuntur ut fecum circufcrant ficut bortenfius orator fpigcre Vcrri reo ablata propter qua Cicero illo iudtcio in altercatione neganti fe cnygmata intelligerc Refpondit debcre:quoniam fpigcm domi baberamp; circuntulit amp;nbsp;Nero princeps amazoncm de qua dicemus amp;nbsp;paulo ate C.Ceflius confularis fignum quod fecum etiam in pr^lio habuit Alexandri quoque niagni tabernaculum fuftinere traduntur folidp ftatuae:cx quibus duae ante martis ultoris fdem dicatp funt totidem ante regiam minoribus fimulacris fignifqj inucra prope artificum multitudo nobilitata cft.Ante omnes tamen phidias Athenicnfis loue olympif facfto ex ebore qde amp;nbsp;auro:fed ex pre figna fecit.Floruit aut olympiade odlogefima tertia circitcr.ccc.noflrp urbis ano.quo eodem tempore pmuli eius fuere Alcamenes Critias Nefloclcs Hcclcas amp;nbsp;deinde Olympiade odlogcfima fcptin a Agelladas Gallo chorigias lacon myro pythagoras (copas pcrclius.Ex his polycletus difcipulos habuit argium Afopodo^ Alcxin Ariflide phynonedinone athenodoi^ derneam clitorium mirum litium nonagefima quinta olympiade floruere nancides dinomodes Canacus Patroclus Centcfima fecunda Polydes Cephiibdotus Lemares bippotodorus.Centefima quarta praxitelcs Euphranor centcfima fcptima Hetioter byrnacus centcfima quarta.x.lyfippus fuitcum amp;nbsp;Alexader magnus. Item lyfias amp;nbsp;Throfius frater cius thcnis Eufromides Soflratus Ion.In hoc mirabile quod nullo dodtore nobilis fuit ipfc difcipulum habuit Zcufiadem Centcfima.xxi. Enticlidcs eutricatcs laippus chepis ficrotus thimarcus piromacas. Ceflauit deide ars ac rurfus olympiade centcfima.Ivi.reuixit cum fuere longe quide ifra prçdic2:os:probati tame äthcus califtratus pilidcs athencus calixcmus pithocles pithas Timoles ita diftidtus celeberrimorum çtatibus infignes raptim tranfeurram reliqua multitudine pafTim difparfh.Vencre autem amp;nbsp;in certamen laudatiffimig diuerfis aetatibus gcituquoniä fecerantamazonas quçcum in templo ephefiç dianç dicarcf placuit eligi phatiffima ipforum artificum qui praefentes erant ludicio cum apparuit eam effe quamomnes fecundam quifqia fua iudicaffent:hoc polyclcti proxima ab ea phydie Tertio crefille Quarta cydonis Quinta pradimonis.Prpterca phidias loucm olympiumquc nemo fmulatur.Fecit ex ebore amp;çq; mineruam atbcnis qupeflin parthenonia flans.ex pre uero prpteramazonem fupradicftam mineruam tam cximip pulcbritudis ut formae cognomen acceperit.Fccit amp;nbsp;cliducum amp;nbsp;aliam mineruam qua rompadpdé fortune pmilius Paulus dcdicauit.Itcm duo figna:qup Catullus in cadende palliata amp;nbsp;altcrû collofbn nudum primufq; arte tcrreuticcn apcruiüc atep demoftrafre mcrito ludicatquot; polycletus fytionius agcladis difcipulus Dyadumenü fccit molliter luuené.c.talctis nobilitatum.Item amp;nbsp;doropborum uirilitcr puei/C fccit amp;nbsp;qup canona artifices uocant liniamcnta artis excis petentes lege quadamfolufqi hominum artem ipfam fcciffc artis opere ludicatur.Fccit diflringentcm fe amp;nbsp;nudum talo incedenté:duofq; pueros Item nudos ludentes qui uocantur aftragalizontcs amp;nbsp;funt in Titi imperatoris atrio quo opere nullum abfolutius pleriq; ludicant.Item mercurium qui fuit lyfimachiae Herculem qui romp aceta arma fuflinentc. Artemona qut pleropboretos appellatus eft hic confirmaffe hanc fcientiam iudicatur amp;nbsp;Ibrrcuticcn fic crudiffe ut Phidias aperuiffamp;iproprium cius eft ut uno crure infiReret figna excogitare ca ut ait Varro amp;nbsp;penead unum exemplum Mironcm elcuthcris natu amp;nbsp;ipfum ageladis difcipulu buccula maxime nobilitauit celebratis ucrfibus laudata quado alieno pleriqiigcnio magis q fuo commendantur.Fecit amp;nbsp;canc amp;nbsp;difcobolon amp;nbsp;pcrfca amp;nbsp;prifcas amp;nbsp;fatyi^ admirantcm tibias amp;nbsp;mineruam delphicos pentathlos pancratiaflas berculem etiam qui efl apud circum maximum in pdc pompeii magni tccifTc amp;nbsp;Cycade monumetu aclocuftp carminibus fuis crina fignificat. Feeït amp;nbsp;Apollinem:quem a Triumuiro Antonio fubhtum rcflituit cpbefiis Diuus Auguflus admonitus in quiete: Prius bic multiplicafle ueritatcm uidctur numcrofior in arte g polycletus amp;nbsp;in fymnetia

ocr page 656

diligentior amp;nbsp;ipétimc corpora tenus curiofus inimi fenfus non exprcffiffe.Gpillü quoep amp;nbsp;pubem non emendatius fccifTe q rudis antiquitas inftitui(ramp;. Vicit cum Pythagoras ex Italia reginus pancrati bafta delphis pofita.Eundem uicit amp;nbsp;leontius cum fccit amp;nbsp;ftadia Aromon aftilon qui olympiç oftcnditur amp;nbsp;lybim pueru tenëtem tabellas eodem loco amp;nbsp;mala ferentem nudum. Siracufis autem claudicantem cuius ulccris dolorem fcntire etiam fpecftantes uidcntur.Item apollinem ferpentemq; cius cofici fagittis cytharedum qui dyrceus appellatus eft:quoniacu Thebçab Alexadro caperentur auruma fugiete conditum finu eius celatum cGamp;zhic primus neruos amp;nbsp;uenas exprçffiticapillumq; diligentius,Fuit amp;nbsp;alius Pythagoras famius initio pidtor CUIUS figna ad çdé fortuç butuicç dcç.vii.nuda Vnde amp;nbsp;laudata funt bic fupradiólo facie quoqiidifcreta fimilis fuiflc traditur. Rcgmi autem difcipulus amp;nbsp;filius Cororis fuiffe Softratius lyfippus Sitionum dux ncgat Tullius fuißc difcipulum fed primo aerarium fabrum audiendi rationem ccpiffc picfturis Eupompi refponfb eum cim interrogatum quem fequeretur antecedentium demonftrata hominum multitudic dixifTe naturam ipfam imitanda elle non artifice.Plurima ex omnibus figna fccit:amp; ut diximus foecundiffimçartis.întcr quç diftrin gentem fefe quc.M. Agrippa ante thermas fuas dicauit mire grata Tyberio principi non quiuit teperare fibi in eoigg imperiofus fui iter initia principatus traftulit in cubtculû alio figno fuftituto.Cum quidem.p.ro.tanta contumacia fuit in theatri clamoribus ut reponi apoxucmenon flagitauerit que princeps qq adamatu repofuerit Nobilitatur Lyfippus amp;nbsp;temulcta tibicina amp;nbsp;canibus ac uenationc.In prinus uero quadriga cum fble rhodioru. Fecit Alexandi ^magnu multis operibus a pucritia eius orfus:qua ftatuam inaurari iuffit Nero priceps delectatus admodu.IUa deidecu pretio perline gratia artis detractuc aui/: prctiofiorcp talis exiftiatur ctia cicatricibus operis atq; cofciduris in quibus auru hçlerat remanctibus Idc fecit cpheftione Alcxadri magni amicu:qucqda polycleto afcribunt. Cum is centum prope annis ante fucrit. Itcm Alexandri uenationc quae delphis facrata cft athenis Satyrum lurina Alexandri in qua amicoi^cius iinagies fummaomniu fiinilitudic exprçffit. Hanc Metellus macedonia fubacta tranftulit Romam fecit amp;nbsp;quadrigas multoic gene? ^ftatuariparti plurimu traditur contuliffe capillum exprimcdo capita minora facicda qantiqui corpora graciliora ficcioraquc per qup proceritas fignoi ; maior uiderctur.Non habamp; latinu nome fymetriaquam diligentiffimecuftodit noua intacta ratione quadratas uctev ftaturas permutando uulgoq; dicebat ab illis fictos quales effent homines a fc quales uidcrentquot;ede huius proprie uidenfce argutipope^ cuftoditçi minimis quoq i rebus filios amp;nbsp;difcipulos' reliquit laudatos artifices laipum amp;nbsp;bcdan:fed ante omnes Eucratcm:gg is colantia patris potius imitatus q elegatiam auftero maluit genereqiocundo placere. Itaque optime exprpffit hercule delpbts amp;nbsp;Alcxandix tcfpin uenatorem amp;nbsp;tbcfpiadu prpliu equedre limulaci ^ftroponi ad oraculum quadrigas Medep complures equum cum fitcinis canes ucnantiu:huius porro dilcipulus fuit Thificratcs amp;nbsp;ipc Sicionius:fed Lyfippi fecte proprior ut uixdifccmat cdplura figna ficut fcn ex thebaus Demetrius rex peuceftes Alexandri magni feruator dignus tata gloria artifices qui compofitis uoluminibus condidere hpc miris laudibus celebrat thclephanem phoceum ignotu alias quoniam in theffalia ubi habitaucrit latuerunt opera cius. Alioquin fumagiis eorum aequatur Polycleto Mironi Pythagorae laudant cius Laridam amp;nbsp;fpinarum penthatlum amp;nbsp;Apollinem. Alii non hanc ignobilitatis fuidc caufam:fcd quod fc regum Xcrxis atq; Darii officinis dcdcrit cxiftimant Praxiteles quoqimarorc fçlicior ideo clarior fuit. Fecit tamen ex acre pulcherrima opera profcrpinae raptum. Idem Catagudim amp;nbsp;ebrietatem amp;nbsp;libcrum patrem nobilemq; una fatyrum:qucm graeci peribeton cognoiant:amp; figna ctiam que ante foclicitatis çdem fuere Veneremq; quç cum ipfa çde incendio conflagrata eft Claudii pricipatu marmorcç illis ue per terras

ocr page 657

inclyte patét.Item ftepuOam fpellum ccnonoporam Harmodium Hariftegitonem Tyrannicidas quos a Xerxe perfarum rege captos uióta perfide atbcnicfibus remifit magnus Alexander fecit Apollinem amp;nbsp;puberem furrepenti lacerte cominus fagitta infidiantcm que faurodtonon uocit.Spechnf amp;nbsp;duo figna eius diucrfos amp;nbsp;affectus exprimentia Flentis matronae amp;nbsp;meretricis gaudentis banc putant pbirnem fuiffc dcprçbendûtq; in ea amore artificis amp;nbsp;mercede in uultu meretricis:babamp; fimulacx: amp;nbsp;benignitas eius Calamidis enim quadrigp aurigam fuum impofuit:ne melior in cquo¥ effigie in bomine defccifle credcretur.Ipfe calamis amp;nbsp;alias quadrigas bigafq; fccit equis temper finepmulo exprçffis.Sed ne uideatur in hominum effigie Ifcrior Alcmena nullus efl nobilior Alcimencs pbidip difcipulus amp;nbsp;marorea fccit amp;nbsp;aereu pentathlon qui uocatur Encrinomenos At polyclett difcipulus arifttdes quadrigas amp;nbsp;bigas:amp; Iphicrates Iccna laudatur fcortum haec lyrç cantu familiare Arimodio amp;nbsp;Ariftogitoni Confilia eoruin de tyrannicidio ufqiad mortem excruciata amp;nbsp;tyrannis non prodidit:quam ob rem athenienfes honorem ci habere uolentcsme tame feortû celebraffe uiderctur animal nominis eius feccrc.At$ ut intelli geretur caufa honoris in opere linguam addi ab artifice uetucrunt. Briaxis Efculapium amp;nbsp;felcucum fccit. Bedas adorantem.Baton Apollinem amp;nbsp;lunonem qui funt romp in templo cocordiç Crefilas uulneratum deficientem in quo poffitintelligi quanta reftat alp amp;nbsp;olympiu per idem dignum cognomine.Mipq; in hac artc eft quod nobiles uiros nobiliores fccit.Cepbyfidorus mincruam mirabilem in portu atbeniélium amp;nbsp;aram ad téplurn Iouis feruatoris in codem portu cui pauca comparantur. Canacus Apollinem nudu qui pbilcfius cognominatur in didiineo cgmccftico aere temperatum Ccruumq i una ita ueftigiis fufpendit ut linum lubter pedes trahatur alterno morfu calce digitifqi retinentibus folum ita ucrtebrato dente utriufquc in partibus amp;nbsp;a rcpulfu per uices refiliat.Idem amp;nbsp;Zclctizótas pueros fecit:cbcreas Alcxad^ magnü amp;nbsp;philippu prem CIUS fccit Defilas dorophoió amp;nbsp;amazonem uulncratam. Dem ctrius lifimachcn qup facerdos.Ixiui.minerup fuit anis.Idem amp;nbsp;mincruam qup mufuca appellatur quonta dracones in gorgone eius ad léfus cytbarae tinnitu refonät Idem equitem Serinonë qui primus de equitatu (criplit. Dcdalus amp;nbsp;ipfe inter fidiores laudatus pueros fuos deftringentcs fe fecit. Dynomenes prothcfylau amp;phytodcmu ludlatcrc cufranoris Alexander paris eft in quo laudatur quod omnia hmul intelligatur Iudex dearum amator helcnp-amp; tamen Acbillis intcrfcdlor:huius cft Mincruaromp quae dicitur Catuliana infra capitolium a.Q.lutatio Catullo dicara amp;nbsp;fimulacrum bonieuentus dextera pateram ac finiftra fpicam ac papaucr tenens.Item lato na puerpera apollinc amp;nbsp;diana infantes fuftincns in pde cócordip fecit amp;nbsp;quadrigas bigafqi amp;nbsp;cliticu eximia forma amp;nbsp;uirtutem egregiam utrafq; coloftrcas mulierem admirantcm amp;nbsp;adorantem Item Alexandrum amp;nbsp;Phylippum in quadrigis eutbites eurotam fccit in qua artem ipam ne ligdior c plurimi dixere Eigip minerua pyrrhufq; rex laudatur amp;nbsp;celetizotcs pueri amp;nbsp;caltor amp;nbsp;pollux ante aedem louis tonantis agefiae in pario colonia bcrculcs Ifidori Butircs linus mirronis difcipulus fuitqui fecit dignum prpeeptore puerum fufflantem languidos ignes amp;nbsp;argo nautas leocris Aquilam fcnticntem quid rapiat in ganimedcm amp;nbsp;cui fuerat parentemq ; unguibus etiam per ueftem pueru autolicu pancratio uidtorem propter quem Xenophon fympofium fcripfit. louemqi illum tonantem in Capitolio ante cundta laudabilem. Item apolliem dyadematu lucidus langonem puerum fubdoleac futate ucrnilitaris lucius amp;nbsp;ipfe puerum fuffitorcm Mcnccini ultulus genu prpmitur replicata ceruice. Ipeq; mcncchinus fcripfit de fua' arte Naucidcs mercurio amp;nbsp;difcobolo amp;nbsp;imolatcm arictem cenfefnaucerus ludlatorc anhelantem fecit Niccratus efculapium amp;nbsp;hygma:qup funt in concordi p teplo romp pyrrbomatbi quadriga ab alcibiade regitur.Polycbcs hermaphroditum nobile fccit. Pyrrhus bygiam amp;nbsp;mierua:pbocnis lyfippi difcipulus cpbydrhyfam Stipax cyprius

ocr page 658

imo celebratur figno Splacbnor eperidis olympii uernula bic fuit exta torrens igne oris pleni fpiritu accedens Salomon apollodorum fudit fidiorem amp;nbsp;ipfum:fed iter enndtos diligentiffimum artis amp;nbsp;inimteufui ludiccm crebro perfedta figna fragente Dum fatiari cupiditate artis non quit ideoq;ifanum cognoiatum boe in co exprçflit nec bomincm ex acre fecit:fed iracundiam amp;nbsp;Achille nobile.Item epiftaté cxcrcétcm athletas ftrongilon amazone quam ab excellentia cru^ cuenemon appellant. Ob id in comitatu.Neronis principis circumlatam:ltcm fecit puei ^quem amando brutus philippenfis cognomie fuo iHuftrauit.Theodorus qui laberintum fecit fami ipfe fe ex pre fudit prpter fimilitudinc fama magna fubtilitate celebratus.Dextra lima tenuit tranflatam prçnefte tantae paruitatis ut totam eam curruq; amp;nbsp;aurigam integeramp; alis fiul fadla mufea xenocrates Tificratis difcipulus ut alia cruticatis uicit utrofqi copia fignou amp;nbsp;de fua arte compofuituolumma plures artifices fecere attali ut cumenis aduerfus gallos premia.Ligonus pyromachus flratonicus antigonus qui uolumfa condidit de fua arte boeti.qq argento melior ifans eximie anferem ftihngulat: Atqj ex omnibus quç rettuli dariffimaqufq; lam funt dicata in urbe a uefpafianopricipe in templo pacis alnfqi cius operibus uiolcntis ncronis in urbe conucdla amp;ifellariis domus aureç difpofita.prçtcrca funtsqualitate celebratiartifices fed nullis ope^ fuo^ prccipui arilion qui amp;nbsp;argcniû calare (olitus eft Callides cthefias cantarus fitionius Dionrfiodorus critiae diCipulus Deliadcs cuforion cunicus amp;nbsp;ecatheus argenti cplatorcs Icftolcs prodorus pythodicus polignonis.Idem pidtores nobiliffimi. Item cx celatoribus Stratomeus Scyminus Critiae difcipulus.

Vne pereëfebo cos qui ciufdc generis opera fcccrut ut apollodorus adrobolus Afclepiodorus aleuuas phylofophus Appellas amp;nbsp;adorantes toemmas Antignotus pcrloximenum tyrannicidafqi fupradidlos Ariftodanus ludlatorcs gigafqicu auriga phylopofanus Seleucum regem habamp; in gratiam fuam:huius quoq i Dorophorus Cephifodoti duo fuere priores amp;nbsp;mercurius liberum patrem infantia nutriens fccit amp;nbsp;concionantc manu elata perfona i inccrto eft.Sequens phylofophus fecit colithes quicum phydia loué olympium fecerat pbylofophus. Item cleon amp;ccucranusamp; gallides amp;nbsp;ccphis calcoftcncs amp;nbsp;cumcodos amp;nbsp;athletas dyaipus parlayomcno daypon amp;nbsp;damccritus amp;nbsp;demo phylofophus cpignos omnia fere prpdidla imitatus prçceffit in tibicine amp;nbsp;matri interfectae infantem miferabilitcr blandientem cubolidis digitis computans Micon athletis fpcdlatur Menogenes quadrigis:nec minus Niccratus omnia quç rpteri aggrcHus reprçfentauit alcibiadé lampadamque accefam Eiufdem aratcn facrificantem Tificratis bigam pifton mulierem impofuit.Idemq; fccit inartc amp;nbsp;mercuriuin qui funt in concordi p templo Romp Perillum nemo laudat Spuiorc phalaride tyrano cui taurum fccit mugitus homfe pollicitus igni fubdito c primus expertus cruaciatum eum luftiore fcpuitia.In hoc a fimulacris deum hominumque qui dcuocauerant bumaniffimam artem.Ideo tot conditores eius laborauerant ut ex ea tormenta ficrcnt.Itaque una de caufa feruantur opera eius ut quilquis illa uidcrit odiat manus Stennis Cererem louem mineruam fecit qui funt Romç inconcordip templo.Idem flentes matronas amp;nbsp;adorantes facrificantcs.Simon Cane amp;nbsp;fagittariu fecit Stratonicus cçlator ille phylofophus uterq; athletas aut amp;nbsp;armatos amp;nbsp;uenatores facrificantefque Bathon Euchir Glaucides Heliodorus Hicanus Lcpbon Lyfon leon monodorus miageus Polycrates Polofidus Pyrocritus Prothegenes. Idemque piólura clariffimi ut dicemus patroclcs pollis Posidonius qui amp;nbsp;Argentum cçlauit nobiliter nationecphefius pcriclenus phylonfimcnus Thimotheus Theomneftus Thimarchides Tbimon Tifias Trafon.

ocr page 659

Xomnibus autem maximecognoie infignis cft Callimachus fcmp caluniator fui nee finc habentis Diligctia ob id Cacothcxitechnus appellatus meórabilis exemplo adhibendi curç modum:huius funt faltantes lacenp emendatum opus:fed in quo gratiam omnem diligentia abftulerit hunc quidem amp;nbsp;picftorem fuiffe tradût non pre captusmec arte una tantum Zenonis ftatua Cypria expeditione no uedidit Cato:Sed quia phylofophi erat ut obiter hoc quoq; nofcatur tam inane exemplumi mentione ftatuarum eft amp;nbsp;una non prptereunda qnang auctores incerti luxta roRra Herculis tunicati folo habitu Romp torua facie fentienti$ fuprçma tunica. In hac très funt tituli. Vnus qui.L.Luculli imperatoris de manubiis qui Publium luculli filium ex fenatufconiulto dicaffe Tertius Titium feptimum Sabinum acdilé curule ex priuato in Publium rcflituiŒc tot certaminû tantpq; dignationis fimulacy: id fuit.

Vnc reuertemur ad diffcrctias pris amp;nbsp;mixturas In cyprio coroariu c amp;nbsp;regulare utrunq iduótile.Coronarium extenuatur in laminas taurorumq; telle tinótum fpem auri in coronis hyftrionum praebamp; Idemquein untias additis auri fcrupulis lènis prctenui piropi bradtea ignefcit. Reguläre amp;nbsp;in-aliis fit metallis.Itcmquc caldarium differentiaqi caldarium funditur tantum malleis fragile.quibus regulare obiequitur Ab aliis ductile appellatum quale omne cyprium eft. Sed amp;nbsp;in cptcris metallis cura diflit a caldario. Omne enim purgatis diligentius igni uitiis excodtifq; regulare eft. In rcliquis generibus palma campano fimilc in multis partibus Italiae prouinciiiqi Sed odtonas plumbi libras addunt amp;nbsp;bene recoquunt propter inopiam ligni quantu ea res differently afferat.In gallia inaximefcntitur.Ibi inter lapides cadetadto fundit Exurente cnim codtura nigrum atq; fragile coficitur. Praeterea femcl rccoquut quod fppius feciflc bonitati plurimum confert id quod notalfe non ab re clt.

Es omne frigore magno melius funditur fcquens flatuaria teperaTeft eadcqi Tabulariis hoc modo mada profluatur in primis mox in proflatum additur. Tertia portio pris colledtanei:hoc cit ex ufu coemptirpeculiarcq; in eo condimctum attritu domiti amp;nbsp;confuetudinc nitoris ueluti manfucfadti mifcentur amp;nbsp;plurima argentarii pondo duodena:ac fex libry centenis proflati.Appellat etia nue amp;nbsp;formalis tcpatura pris tcncrrimi:quoniam nigri plumbi.x.portio additur amp;nbsp;argentarii.xx.maximcq; ita colorem bibit:qucm grycanicon uocant. Nouiffima eff quae uocatur ollaria uate nomen hoc dante tcrnis aut quaternis libris plubi argentarii in centenas yris additis Cyprio fi addatur plumbum colos purpurae fit in ftatuarium praetextis yra exterfa rubiginem celerius tradunt (entire:quam neglecta nifi oleo perungantur feruari ea optime in liquida picc tradunt. Vfus pris ad perpetuitatem monumeto^ lapridcm tranflatus eff tabulis yrcis in quibus publicy conflitutiones inciduntur.

Etalla acris multis modis ingruunt medicinam utpotc cum ulcera omnia ibi ociffime fanantur:inaxime tamen prodclf Cadinia.Fit fine dubio hycamp;in Argenti fornacibus candidior ac minus ponderofafed nequaq comparanda yrarip.Plura aut genera funt:nanq ; ut ipfe lapis ex quo fit çs cadinia uocaf fufuris neceflarius lutilis mcdiciny fic rurfus in fornacibus cxiflit.aliamq i nominis fui origincm recipit. Fit autem egefti Flamis atque flatu tenuiffima parte matcriac amp;nbsp;Camcris lateribus uc fornacium pro quantitate leuitatis applicata ten uiffima c in ipo fornacium ore qua flama erudtafappellata capnitis exuila amp;nbsp;nimia Icuitatc fimilis fauilly Interior optia Camcris dependens amp;nbsp;ab eo argumento botriois cognoiata pondcrofior hoc priore

ocr page 660

lenior feruturis. Duo eius colores. Deterior cinereus puniccus melior friabilis oculorumq ; medicamentis utilidima. Tertia cft in lateribus fornaciumquF propter graiutat c ad cameras pcrucnire non potuit.bçc dicif placitis amp;nbsp;in ipfh ab argumeto cruda ueriufg pumex intus uaras ad pforas utilior ad cicatrices trahendas nuut cx ea duo alia genera omchitis extra pene cerulca intus onicis maculis fimul oftracitis tota nigra amp;nbsp;cçterarum fordidiffima uulneribus maxime utilis.Omnis autem cadiea in Cypri fornacibus optima. Iterum a medicis coquitur carbone puro atque ubi in Cinerem redigitur cxtinguitur uino aminco quae adempladra praeparatur. Quae ucro ad pforas aceto.Quidam mollis ficftilibus tufam urunt amp;nbsp;lauant in mortariis: podea ficcant Nymphodorus lapidem ipum quem grauifTimum fpiffimumq ; urit pruna exudumchio uino redinguittunditcp mox linteo cribrat:atqucin mortario tcrit.fylox aqua pluuia macerat Iterumque terit:quod fubfedit donec ccrufae fimile fiat nulla dctiumoffenC acade lolii adio.Scd q puriffimum lapidem eligit cadiniae , effecftus ficcare fanare fidere finitiones ptcrigia amp;nbsp;fordes oculorum purgare fcabrme extenuare.amp; quicquid in plumbi effectu dicemus amp;nbsp;aes ipfum ad omnia cadé uritquot; praeterquam albugines oculorum amp;nbsp;cicatrices.Vlccra quoque oculorum cum ladle fanat.Itemq; Acgyptii collyrii modo terunt in coticulis.racit amp;nbsp;uomitioncs e mellc fumptum.Vritur autem Cyprium in ficftilibus crudis cum fulphuris pari pondere uafc circumlito fpiramcnto in caminis donec uafa ipfh pcoquantur. Quidam amp;nbsp;falé addunt.Aliqui alumen pro fulpbure:alii nihil:fcd aceto tantum perfundunt. Vdu teritur mortario tbebaico aqua pluuia lauatur.Iterumque adiecfta largiore teritur:amp; dum confidat relinquitur boc fppius donec ad fpctie minimi redeat. Tunc ficcatum in fole in aerea pixide feruatur.

T fcoria eris fimili modo lauatur minor efFcdlus q aes ipfum.Sed amp;nbsp;aeris flos medicinae utilis ed. Fit acre fufo amp;nbsp;in aliam fornacem tranfiato. Ibi flatu crebriore excutiuntur uelut milii fquamp quas uocant lepidas.Cadunt autem cum panes pris aqua refrigeratur rubentque fimilitcr fquama pris:qua uocant lepida amp;nbsp;fic adulteratquot; flos ut fquama ueniat decudh in clauis.ln quos panes prei ferruminantur. In Cypri maxte officinis omnia:differentia hpc cd g, fquama excutitur ictibus ided paribus Flos cadit fponte. Squamae cd alterum genus lubtilius cx fummaidcd lanugine decuffumiquod uocant domonia. Atque bacc omnia mcdici quod pace coy dixiffc liccat ignorant pars maiora nominibus in tantum conficiendis his medicaminibus abfunt:quod proprium ede medicinae (olebat. Nunequotiens inciderc in libellos coinponcre cx his uolentcs aliqua:hoc cdimpedio miferorum cxpcriri commetaria credunt fcplafic omnia fraudibus corrumpctia.Iam quide facta cmpladra amp;nbsp;collyria mercatur labefque mcrcium aut fraus feplafic Sic exteritur amp;nbsp;fquama autem amp;nbsp;flos uruntur in patinis futilibus autaercis:dcinde lauantur ut lupra ad cofdem ufus amp;nbsp;amplius narium carnofa iiitia. Itcrnque fedis amp;nbsp;grauitatis aurium per fidulam i eas flatu impulfo uuis oris Farina admota tollit amp;nbsp;tonfillas cum mellc. Fit ex candido pre fquama longe cypria incfficacior. Nccnon Vrina pueri prius macerant Clauos panclgi.Quidam excudam fquama terut amp;nbsp;aqua pluuiali lauant.Dant amp;nbsp;hydropicis duabus dracmis in hcmina mulfi SC illiniunt cum polline.

Ruginis quoq; magnus ufus:fcd pluribus fit ea modis. Naqj amp;nbsp;lapidi ex quo coquitur cs deraditur cx pre candido perforato atq; in cadis fupcr acetum acre fufpefo preo obturatum operculo multo probatiore g fi hoc idem fquamis fiat. Quidä uafa ipfa candidi pris fictilibus condunt in aceto raduntque.x.dic.Alii uinaceis cotegunt

ocr page 661

totidcmque poft dies tradunt. Alii delimatam çris feobem aceto fpargunt uerlhntq; fpatis fçpius die donee abfumatur.Eandemque feobem.Alu terere in mortariis çreis ex aceto malunt.Ociffimcuero contingit Coriariorum reci(amentis in acetu additis Adulterant marmore trito maxic rbodinaut erugie mali punici:aut gumi. Pr^cipue autem fallit atramento futorio adultcrata.Cctcra enim dente deprehendunt ftridctia infrendendo:Experimentum in batillo ferreo.Nam quae fincera funt fuum colore retinent. Quae mixta atramento rubcfcunt. Depracbenditur amp;nbsp;papyro Galla prius macerato.Nigrefcit enim ftatim erugini illita.Deprebcnditur amp;nbsp;uifu maligne uires fcd buc finceram.fiue adulteram aptiffimu cft eius ficcata patina noua uri amp;nbsp;ucrfari donec fauilla fiat:poftea tcritur amp;nbsp;reconditur. Aliqui in crudis fictilibus urut donec figulum percoquatur. Nonnulli amp;nbsp;tus mafculum admifcent. Lauatur erugo ficut cadinia. Vis eius collyriis oculorum aptiffima amp;nbsp;delacbrymationibus mordendo proficiens. Sed ablui neceffirium penicillis calidis donec rodere definat bieratium uocatur collyrium:quod ita maxime conftat. Temperatur idammoniaci unciis.iiii. Eruginis Cypriae duabus atramenti futorit:quod calcantum uoc.it totidem myfiois una Croci fex amp;nbsp;baec omnia trita aceto tbafio colligunfin pillulas excelletis remedii contra glaucomatum uitia amp;nbsp;fuffufionum contra caligincs amp;nbsp;albugies amp;nbsp;genarum ultia.Cruda autem erugo contra aulncra:bis cnim cmplaftris mifcctur.Oris etiam gingiuarumque exulcerationem mirificc emendat amp;nbsp;labioi ^ulcera cum olco:quod fi Cera addatur purgat amp;nbsp;ad cicatricem perducit.Erugo amp;nbsp;callum fiftularum erodit: uitiorumque circa fedem fiuepcr fe:fiuccum ammoniaco illita:ucl collyrii modoi fidulas adacta.Eadem cum refinç:tbcrcbyntbinç tertia parte fubacfta lepras tollit.

St amp;nbsp;alterum genus eruginis qua uocant fcoleam in cyprio çrc boc trito aluine amp;nbsp;fale aut uitro pari pondere cum aceto albo gaccrrimo. Non fit boe nifi aeftuossis diebus circa canis ortum.Tcritur autem donec fiat uiride contrabatq; fc ucrmiculou fpecie.Vnde amp;nbsp;nomen.Quod uitium ut emendeturduç partes g fuere aceti mifcct urina pueri impuberis.Idem autem in medicamentis in fancftrina effecit qua dixius aurum ferruminari ufus utriufquc qui erugis fcolca fit amp;nbsp;per fc rafa ab çrario lapide de quo nunc dicemus calcbitim uocant lapidem ex quo amp;nbsp;ipum çs coquiEDiAatq; a Cadinia quod illa fupcr terram ex fubdialibus ex petris ccditur:bacc ex obrutis.Idc quo calebitis friat fe ftatim mollis natura ut uideatur lar.ugo concreta.

St amp;nbsp;alia diftincftio quod calebitis tria genera contint pris amp;nbsp;myfios amp;nbsp;foreos de quibus fingulis fuis dicemus locis:babamp; autem aeris uenas oblongas probatur Mellei coloris gracili ucnarum difcurfu friabilis amp;nbsp;lapidofus. Putant amp;nbsp;recentem utiliorem effe quoniam inueterata fpiffior fiat. Vis eius ad excrcfcetia in ulceribus Sanguinem firierc:gingiuas:uuam:tonfillas firina copefeere uulup uitiis in uellcre impoi cu fucco uero porri amp;nbsp;uerendoi ^additquot; cmplaftris.Maceratur autem in fidlili ex aceto circumlito fimo dicbus quadraginta amp;nbsp;colorem Croci trabit.Tunc admixto Cadiniac pari pondere Medicamentum cfficit foricum didtum. Quod fi duas ptes calcbitidis tcrtiae cadmiac tempentquot;acrius boc ide fiamp;. Acrius ctia nunc ucbemctius Geftum fi aceto q uino temperetur.Tofta uero efficacior fit ad eadem omnia.

Sorium aegyptium maxime laudatur multum fuperato cyprio bifpanicfique amp;apbryco:quang oculorum quoque curationi quidam utilius cyprium putent.Sed in quacunque nationeoptimum:cui maxima uirus olfatu trituqi piguitcr nigrcfccs

ocr page 662

et fpongiofum.ftomicbo res cotrana in tatam ut quibufda olGtu modo uomitioes moucat.amp; Aegyptum quidem talc alterius natione contritum fplcndcfcit.

Tmyfi amp;nbsp;cft lapidofius:prodcft autem amp;nbsp;dentium dolori fi contineatur atq; colluatur amp;nbsp;oris ulceribus grauius quaeque ferpunt. Vritur carbonibus amp;nbsp;calebitis Myfi aliqui tradiderunt fieri exufto lapide in fcrobibus flore eius luteo mifcenti fe ligni pineae fauillae.Reuera autem e fupradicÆo fit lapide cocretu natura difcretuq; ut optimum in cypriorum officinis cuius notae fiunt aureae fcyntillae amp;nbsp;cum teratquot; barenofa natura fiuc terra calcbitidi. Similis bacc autem mifeent qui aurum purgat Vtilitas autem eius infufi cum rofaceo auribus purulentis amp;nbsp;lana impofita capitis ulceribus extenuat amp;nbsp;etiam fcabritias oculorum inucteratas:praecipue utilc tofillis amp;nbsp;contra anginas amp;nbsp;fuppurata. Ratio ut fexdecim dracmçin bemina aceti coquantquot; addito meile donec lentcfcat.Sic amp;nbsp;ad fupradidta utile cH quotiens opus fit molliri uim eius mel afpargatur. Erodit amp;nbsp;callum fiftulau ex aceto fotum amp;nbsp;collyriis additquot; Abfumit amp;nbsp;excrefcentcs carnes peculiariter Virilitatis uitiis utile amp;nbsp;foeminarum profluuium fiflit.

Raeci cognationem aeris fecerunt nomine amp;nbsp;atramento futorio. Appellant enim calcantbu. Nec ullius aeque mira natura cft. Fit amp;nbsp;in bifpaniç puteis Wagnis ue habentibus id genus aquae.Decoquitquot;ca admixta dulci pari menfura amp;nbsp;in pifcias ligneas funditur immobilibus fuper bas tranflris pendetibus refles lapillis extent amp;nbsp;quibus adbacrefeens limus uitreis acinis imagine quandam uup rcddit.Exemptu ita ficcatur diebus triginta.Color eft cerulcus perg fpcdabil i nitore.Vitrumquc effe creditur diluendo.Fit amp;nbsp;atramentum tingendis coriis.Fit amp;nbsp;pluribus modis genere terrae eo in fcrobc cauato:quo2 ^e lateribus diflillantes byberno gelu flirias flalagmia uocant. Neque eft purius aliud fi ex eo candidum colorem fentietcm uiola leucoto appellant. Fit amp;nbsp;in faxorum catinis pluuia aqua corriuato limo gelante. Fit amp;nbsp;falis modo flagrantiffimo foie admiflas dulces aquas cogctc.Ideo duplici quidé difFerétia foffile aut fac^itium appellant hoc pallidius Et quantum Colore tantum bonitate deterius. Probant maxime Cyprium in medicinp ufum fumitur ad dcpclleda uctris animalia dracmae pondere cum meile purgant amp;nbsp;caput dilutum ac naribus iftillatu Item flomacbum cum meile aut in aqua mulla fumptum. Medetur amp;nbsp;oculorum Scabritiei dolori ue amp;caligini amp;nbsp;Oris ulceribus. Siflit amp;nbsp;fanguinem narium. Item bemoroidum. Extrabit offa fracta cum Semine lufquiami. Sufpendit Epiphoras pcnnicillo fronti impofitum efficax amp;nbsp;in cmplaftris ad purgada ulcera amp;nbsp;excrefeetia ulcerum.Tollit amp;nbsp;uuas uel fi decocto tangantur cum lini quoque femine fuppoitur emplaftris ad dolores tollendos quod ex eo candicat in eo ufu praefertur uiolaceis fi grauitati aurium per fiflulas infpiretur Vulnera amp;nbsp;per fe illitum fhnat:fed tingit Cicatrices.Nuper inuentum urforum in harena amp;nbsp;leonum Ora afpargere illo:tataq; uis aflringcndi ut non queat mordere.

I

Tiam in aerariis repcriuntur quae uocant pompholigen amp;nbsp;fpodion. Diffcrctia quod pompholix lotura afperatur.Spodion filota efl Aliqui quod fit Candidum leuiffimumquc Pompholigcn dixere amp;nbsp;ede pris ac cadmip fauilla fpondio nigriore quae derafa parietibus fornacium mittit fcyntillas aliquando e carbonibus hpc aceto odorem acris praeflat amp;nbsp;fi tangatur lingua (aporem horridum Conucnit oculorum medicamentis.Quibufcunquc uitiis occurrerit amp;nbsp;ad omnia quç fpondios.hoc fblu

ocr page 663

dÆtquod huius elatior uis eft. Additur amp;nbsp;in emplaOris quibus lenis refrigeratio quaeritur amp;nbsp;ficcatio utilior ad omnia quae uino lota funt Spondics cypria optima. Fit autem Iiquefcetibus Cadmia amp;nbsp;prario lapide leuissio flatu euolatq; e fornacibus amp;nbsp;tedtis adbaerefeit a fuligine diftans candore quod mius candidum ex ea imaturac fornacis argumetum eft:boc quidam Pompboligcn uocat. Quod uero rubicudius ex bis inueitur acriorem uim Dabamp;. Exulcerat adeo ut cum lauatur fi oculos attigat excaccamp;.En amp;nbsp;mellei coloris fpondios:in qua plurimu pris intelligififcd quodcuqi genus lauando fit utilius purgatur ante penna.Dein craffior lotura Digitis fcabritie eximit,Media uis eius cft quae uino lauatur. Eli amp;nbsp;aliqua in genere uini differentia Lcni enim lota collyriis Oculorum nimis utilis putatur. Eademque eft efficacior Vlccribus quae manant:uel oris quae madent amp;nbsp;omnibus medicamétis quç paratquot; bi contra gangrenas.Fit amp;nbsp;in argenti fornacibus Spondion quem uocant lauriotim Vtiliffima autem oculis confirmatur quae fit in aulariis. Nee in alia parte magis eft Vitae ingenia mirari quippe ne quaerenda effent metalla uiliffimis rebus utilitates eadem excogitauit.

Ntifpodion uocant cinerem Fici ucl caprifici uel myrti folioy cum tenerrimis ramorum partibus uel Oleadri uel Citonii mali uel letifci. Item ex moris imaturis ideft candidis in Sole arefa diis.Vel c Buxi Coma. Vel Pfeudo Cypri:aut Rubi ut Tbcrcbyntbi uel-oenantis.Taurini quoque glutinis aut linteorum cinere. Similiter pollere muentu efl.Vruntomnia crudo fidtili in fornacibus donec figulia pcoquatquot;

N aerariis officinis amp;nbsp;Smegma fit iam liquato pre ac percodlo additis etianum Carbonibus paulatimquc accents ac repente uebemetioti flatu expuitur acris palea quaedam folum quo excipiatur Aratum effc debamp; maxilli.

B ea difccrnitur quam in iifdem officinis diffrigem uocant Graeci ab eo quod bis torreatquot;.Cuius origo tripicx.Ficri.n.traditur ex lapide amp;nbsp;pyrite cremato in camis donec excoquatur in Rubricam. Fit amp;nbsp;in Cypro ex luto cuiufdam Specus arefacio prius mox paulatim circundatis farm entis Tertio fit modo in fornacibus aeris fece fubfidente differentif. Siquidcm aes ipfum in Catino defluit Scoria extra fornaces flos fupematat diffrigcs remanent. Quidam tradunt in fornacibus globos lapidis qui coquantur ferruminari circa buncacs ferucre. Ipfum uero non percoqui nifi trandatum in alia fornace amp;nbsp;cire nudum. Quidam materiae id quod ex codlo fupfit difriga uocat. Ratio eius i medicfa fimilis fupradicftis ficcare amp;nbsp;excrefectia cofumere amp;nbsp;propurgare probatur lingua ut eam ficcamp; tadlu ftatim fhporc acris reddat Vnum etiam nunc aeris miraculu non omittemus.Scruilia familia illuftrisin faflis trictem aereum pafcit auro amp;nbsp;argento confumentem utrunquc. Origo autein amp;nbsp;natura eius incomperta mihi eA uerba ipfa de ea re meOalac fenis ponam. Scruiliorum familia babamp; trientem faci/::cui fumma cum cura magnificetiaq; facta quot anis faciutque ferunt alias creuiffe:alias decreuiffe uidcri:amp; ex co aut diminutioncmaut honorem

Roximo indicari debent metalla ferri:optimo peffimoque uitac inflrumento Siquidcm hoc Tellurem fcindiinus Arbufta ponimus. Vites fqualorc decifo annis omnibus cogimus Iuucncfccrc:hoccxtruimus tccfta ccdimus faxa.Omnefep ad alios

ocr page 664

ufus ferro utimur. Sed eodem ad Bella Cfdes Latrocinia non communis (blumfed etiam mrffil iuolucrique.Nunc tormentis excufTo:nunc lacertis:nunc uero penito gfceleratiflimam bumani ingenii fraude arbitror. Siquide ut ocius mors proueiramp; ad hominem alitem illam fecimus pennafque ferro adiccimus:quamob rem culpa eius non naturae fiat accepta. Aliquot experimentis probatum eftpoffe innocens effe Ferrum In foedere q? expulfis regibus populo Romano dedit Porfenna noiati compraehenfum inuemmus ne ferro nifi in agricultura uteretur amp;nbsp;cu ftilo fcriberc in tutu uetufliffimi audtores prodiderunt. Magni Pompeii in tertio cofulatu extat edicftum in tumultu necis Clodianae prohibentis ne ullum taelum e{ramp; in urbe amp;nbsp;ume ulta ipQ non dcfinit honorem in initio habere ferroquoq; Ariflonidas artifex cum exprimere ucllamp; Athamantis furorem Learcho filio praecipitato refidentis in poenitentia ferrum amp;nbsp;aes mifcuit ut rubigie eius per nitorc çris relucete exprimeretquot; uerecundiae rubor:hoc fignum cxtat hodierno die.Eft in eade urbe ferreus hercules quem fecit Alcon laborum dei patia indultus. Videmus amp;nbsp;Romae fcyphos e ferro dicatos in templo martis ultoris.Obflitit eadem naturae benignitas cxigetis a ferto ipfo poenas rubigine eademquc prouidctia nihil in rebus mortalibus faciete quod enamp; ifefliffimum mortalitati.Ferri metalla ubique propemodu reperiuntquot;. Quippe etiam infula Italiae illa gignente minima difficultate agnofeuntur ipfo colore terrae manifeflo. Sed ratio eadem excoquendis ucnis tantum in Cappadocia quaeftio eft aqua an terra fiat acceptum:quoniam perfufa certo fluuio terra ncquealiter ferrumc fornacibus rcddit. Differentia fcrri numerofa. Prima in genera terrae Caeli ueialias meile tantum plumboque uicinus fumminiftrat.Alias fragile amp;nbsp;erofum rotarugut ufibus amp;nbsp;clarius maxime figendum:cui prior ratio Conucnit. Aliud breuitatc fob placamp;clauifque caligariis. Aliud rubiginem celerius fentit Strióluraequc uocatur Haeomnes quod in aliis metallis adringen da acic uocabulo impofito:amp; fornaciu maxima differentia cû. Nucleufquc quidem ferrum excoquitur in bis ad indurädü aciem aliquo modo funtad denfandas incudes malleorum ueroftra. Summa auté differentia in aqua eft cui fubindc candens immcrgitur:haec aqua alibi pcior.Alibi utilior. Nobilitauit loca gloria ferri ficuti birbilium in hifpania amp;nbsp;turias cornum in Italia cum ferraria metalla in bis locis no fint. Ex omnibus autem generibus palma ferico ferro eft.Seres hoc cum ueftibus fuis pellibufqi mittunt.Secunda uero ptbico nequealia genera ferri ex mira acie temperantur.Caeteris enim admifcetur mollior complexus in noftro orbe aliubi ucna bonitatem hanc praeftat ut in noricis.Aliubi facftura ut Sulmonaeaqua uti diximus. Quippe cum in exacuendo Olearcs Cotes aquariaeque aeque diffcrant amp;nbsp;oleo delicatior fiat acies. Mirumque cum excoquatur ucna aquae modo liquari ferrum poftca in fpongias frangi tenuiora ferramenta oleo reftingui mos eline aqiia in fragilitate durentur.A ferro (anguis huanus fe ulcifcitquot; Contagium nanque co cclcrius fubinde rubiginem trahit.De magnete lapide fuo loco dicemus concordiaque quam cu ferro habamp;.Sola bpe materia uirus ab eo lapide accipit.retinamp;qi longo tempore aliud appraehendes fer^ ut anulo?: catbena fpedet intcrdum:quod impitum uulgus appellat ferrum uiuum uulneraqueex taliafpiora fiant.lapis hic amp;nbsp;in cantabria nafcitur. Non illc magnes uerus caute continua:fcd fparfa bullatione.Ita appellant. Nefeio an ultro fundendo perinde utilis:nondum enim expertus eft quifquam ferru utique inficit cade ut magnete lapidc timocratcs Architecftus.Alexandri Arfinorcs tcmplu cocamerare incboauerat ut in ea fimulac?b e ferro pendere in acre uideretur.Intercedit mors amp;nbsp;ipfius amp;nbsp;Ptolemaei rcgis qui id forori fuie inherit fieri Metallorum omniu ucna ferri largidima.Cantabri, maritia parte quam occanus alluit irions praealtus incredibile diCtu totus ex ca materiae eft ut in ambitu occani diximus.

ocr page 665

Errum accenfum igni nifi duretur icftibus corrumpiturtrübens non eft babilc tondendo:nequeantequam albefcere incipiataceto°amp; alumine illitum Fit çri fimile a rubigine uindicafcerufa amp;nbsp;gvpfo amp;nbsp;liquida pice:boc eft ferro temperatura a grçcis antipathia dióta dcrunt quidem amp;nbsp;religione quadam id fieri amp;nbsp;extare ferrea catbeni apud euphratem amnem in urbe:quae Zeuma appellatur qua Alexander magnus ibi lunxerit ponte:cuius annulos qui refedti rubigie ifeftari carentibus ea prioribus.

Edicina ex Ferro eft amp;nbsp;alia quam fecandi. Nanque circumfcribi circulo:ter ue circumlato mucrone amp;nbsp;adultis amp;nbsp;infantibus prodeft contra noxia medicamenta amp;nbsp;, praefixo limine a fepulcbro clauis euulfis aduerfus nocturnas lymphatioestpugiqi 1eniter muerone quo percufTus homo fit contra dolores laterum pedtos , ue fubitos qui punctionem afferanttquçdam uftione fananamp;priuat iuero canis rabidi morfus Quippe etiam praeualente morbo expauentefque potum ufta plaga liberat.Calefit ctiam ferro candente potus in multis uitiis priuatimque dyfentericis.

St amp;nbsp;rubigo ipfa in remedus:amp; fic Thelephum proditur fanafle Achilles:fiue id aerea fiue ferrea cufpide fecit.Ita certe pingitur ex ea decutiens gladio.Sed rubigo ferro deraditur humido ferro clauis ueteribus Vis eius ligare ficcare ftrigere emedat allopetias illita. Vtuntur amp;nbsp;ad fcabritias gemmarum puftulafque totius corporis cu Cera amp;nbsp;oleo myrteo. Ad ignes uero facros ex aceto. Item ad fcabritiem paronichia digitorum amp;nbsp;pterigia in linteolis.Siftit amp;nbsp;foemiarum profluuia impofita uelleribus plagts quoqi recetibus uino diluta amp;nbsp;cum myrrha fubacta amp;nbsp;Condilomatis ex aceto prodeft:podagras quoque illita fanat.

Quama quoque ferri in ufu eft ex acie aut mucroibus maxie{imili:fed acriore ui g rubigo. Quam ob rem contra Epiphoras oculorum affumitur fanguinemque fiftit cum Vulnera maxime ferro fiant. Siftit amp;nbsp;foeminarum profluuia. Imponitur amp;nbsp;contra lienum uitia hemoroidas compefcit ulccrumque ferpentia amp;nbsp;genis prode farinae modo afperfa paulifper prçcipua tamen commendatio eius in hygi eplaftro ad purganda uulnera fiftulafque amp;nbsp;omne callum erodendum amp;nbsp;rafis offibus carnes recreandas.Componitur hoc modo pari obolis amp;nbsp;chimoliae cretae dracmae fex pris tufi dracmae.11. Squamp ferri totidem Cerae fex olei fextarius his additur:cum funt repurganda uulnera aut replenda ceratum.

Equitur natura Plumbi.Cuius duo genera.Nigy atque candidum pretiofum hoc candidum a Graecis appellatum Cafhtirum fabulofeque narratum in Infulas atlantici maris peti uitilibufque nauigiis circumfutis corio aduehi. Nunc certum e in lyfima gigni amp;nbsp;in gallatip fumma tellure harenofa amp;nbsp;coloris nigri pondere tantu ca depraehenditur.Interueniunt amp;nbsp;minuti calculi maxime torrentibus ficcatisdauat eas harenas metallici amp;nbsp;quod fubfedit coquut in fornacibus.Inueiiitur amp;nbsp;in aurariis metallis:quae alucia uocant aqua immiffa eluente calculos nigros palatim candore uariatos:quibus eadein grauitas quae auro:amp; ideo in calathis:quibus aw/:colligitur Remanent cum eo poftca caminis feparantur conflatiqi in album plumburcfoluuf Non fit in gallatia nigrum cum uicina cantabria nigro tantum abundamp;:nec ex albo Argentum cum fiat ex nigro lungi inter fe plumbum nigrum fine albo non poteft

ocr page 666

nec hoc ei fine oleo:ac ne album quidem fecu fine nigro.Album babuit auctoritate amp;nbsp;Italicis temporibus tefte Homero Caffiterium ab eo dictum plumbi nigri origo duplex eft:aut enim fua proucnit uena nec quicquam aliud ex fe parit:aut cu argeto na(citur:mixtifque uenis coflatquot;. Eius qui primus fuit in fornacibus liquor Stagnu appellatur. Qui fecundus argentum. Qui remanfit in fornacibus galleria eft portio tertia additç uenae:bçc rurfus coflata dat nig^ plumbu deductis ptibus no duabus.

Tagnum illitum çreis uafis faporcm gratiorem facit amp;nbsp;compefcit uirus erugis mirumq ; pondus non augamp;.Spécula quoqi ex eo laudatiOima ut diximus Brudufii temperabantur donee argenteis uti coepere amp;nbsp;ancillae. Nunc adulteratur Stagnum addita Aeris tertia portione candidi in Plumbum album. Fit amp;nbsp;alio modo mixtis albi plumbi nigrique libris:boc nunc aliqui argentarium appellat. Idem amp;nbsp;tertiariu uocant in quo duae funt nigriportioncs amp;nbsp;tertia albi:praetium eius in libris trigita boc fibulac folidantur.Improbiores ad tertiatu additis pquis partibus albi argetariu uocant:amp; ea qui uolunt incoquunt praetia:buius faciunt in primo.cxxx.libris albo per fe fincero. Pretia funt.cx.nigro.xvii.Albi natura plus aridi babamp;;contraq; nigri tota bumida eft.Ideo album nulli rci fine mixtura utile eft:neque Argentum ex eo plumbatur:quoniam prius liquefcit argentum confirmantque fi minus albo nigcr q fatis fit milceatur erodi ab eo argentum.Album incoquiturpreis operibus gallia^ Inuento ut uix difcerni queat ab argento eaque incocftilia uocant. Denies amp;nbsp;argentu coquere fimili modo coepere equorum maximeornamentis iumentorumq; iugoru alefia oppido Reliqua gloria biturigum fuit Coepere deide amp;nbsp;ededa fua amp;nbsp;petorita exornare fimil i modo qup inanis luxuria ad aurea quoq; non modo argetea uebicula pcruenit quaeque in Cypbis cerni prodigium erat: Haec in ucbiculis atteri cultus uocatur.Plumbi autem experimétum in charta eft ut liquefactum pondere uideat non colore rupiffe.India neque aes:neque plumbu babamp; gemifq; fuis ac margaritis boc permutat nigro plumbo ad fiftulas laminafque utimur laboriofius in Hifpania eruto totafque per gallias.Sed in britannia fummo terrp corio adeo large ut lex ultro dicatur ne plus certo modo fiat. Nigri generibus haec funt nomina Ione tantum CapraricnfeOleaftrcnfe.Nec differentia ulla fcorip modo excocta diligenter:mirum in bis folis metallis quod derelicta fertilius rcuiuifcunt:boc uidetur facere relaxatis fpiramentis infufis ad fatietatem aereque ut foeminas quafdam foccudiores abortus facere.Nuper id compertum in Bptica fantarefi metallo:quod locari folitum per.ee. annos poftquam oblitteratum erat.xxiii.locatum eft.Simili modo Antonianum in eadem prouintia pari locatione pcruenitad pondo.cccc.Vectigalis. Mirum aqua addita non liquefcere uafi e plubo cadc:fin aqua addatquot;calculufue preus qdras puri.

N medicina per fe plumbi ufus eft Cicatrices reprimere adalligatifqi lumboru amp;nbsp;renum parti laminis frigidiore natura inbiberi impetus ueneris uifaque in quiete ueneria fponte natura erumpentia ufque in genus morbi bis laminis Caluus orator cobibuiffc fe traditur.Virefque corporis ftudiorum labori euftodiffe Nero:quoniam ita diis placuit princeps lamina pectorita impofita fub ea cantica exclamans alendis uocibus demonftrauit rationé.Coquifad medicinp ufus patinis fictilibus fubftrato fulpbure minuto lammis impofitis tenuibus opertifque fulpbure amp;nbsp;fcrro mixtis cu coquitur munienda in co opere foramina fpiritus Conuenit alloqui plumbi fornacu balitus noxius fentitur amp;nbsp;peftilens amp;nbsp;canibus ociHiine. Omnium uero metalloru mufcis amp;nbsp;culicibus. Quam ob rem no funt ea tedia.In metallis quidam in coquédo feobem plumbi luna quaefita fulpburi mifcent. Alii cerufam potius q fulpbur Fit

ocr page 667

et lotura plumbi ufus in medicina cum fc ipfo teritur in n-brtariis plumbeis addita aqua caelcfti donee crafTcfcatzpoflea fupernatäs aqua tollif fp6giis:quod craffiffimu fmt.Siccatum diuiditur in paftillis.Qui clam lunatu plumbum fic terunt. Quidam etiam plumbaginem admifccnt:alii ucro acetum:alii Vinum:alii adipem:alii rofam Quidam in lapideo mortario amp;Tbebaico maxime plumbeo piftillo terere malunt candidiufque ita fit medicamentum. Id autem quod udum eft Plumbum lauatur amp;nbsp;iftius uis amp;nbsp;Catbinif poteü aftringere fixere contrahere cicatrices :ufus eorum amp;nbsp;in oculorum medicamentis maxime contra procidentia eorum amp;nbsp;inanitate amp;nbsp;ulce^: excrefcefeentia rimafquc (edis aut bemoroidas amp;nbsp;condilomata:ad bfc maxime lotura plumbi facit. Cinis autem udi ad ferpentia ulcera aut fordida eadem quoquechartis ratio proueeftus. Vritur autem in patinis per lamias minutas cum fulphure uerfitû rudibus ferreis aut fcrrulaceis donee liquor mutetur in cinerem. Deinde refrigeratu teritur in farinam. Alii lineatam fcobem in fidlili Cado coquunt in Caminis donec percoquatur figulinu.Alii qui cerufam mifeent pari mcnfura:aut hordeum:tcruntq; ut in crudo diamp;um ed amp;nbsp;praeferunt fic tritum plumbum fpondio cyprio.

Coria quoque plumbi in ufu edoptima quaeque maximead luteum colorem accedi finc Plumbi reliquiis:aut Sulphuris fpecic:aut Terra carens. Lauatur haec in mortariis minutim fracta donec aqua luteum colorem trahat:amp; traffunditur in uas purum:idqucfaepius ufque dum fubfidat quod utiliffimum ed. Effectus habamp; cofdem quos Plumbum:(ed acriores. Mirari fuccurrit experientiam uitac:ne fecc quidem rerum excrementorumque foeditate intentata tot modis fit amp;nbsp;fpondium ex plumbo eodem:qui ex cyprio Acre diximus Lauatur in lintcis raris aqua Caelefti feparaturque terrenum tranffufione cribratum teritur Quidam puluerem cu pennis digerere malunt ac terere in Vino odorato.

Stamp;Molybdina:quam alibi Gallenam uocauimus plumbi amp;nbsp;Argenti ucna Communis Melior haec quanto magis aurei coloris:quantoque minus plumbofh friabilis amp;nbsp;modice grauis cocta cum oleo iocieris colorem trahit. Adhfrcfcitamp; auri argentique fornacibus.Hanc metallicam uocant laudatiffima qup in Zephyrio fiat probantur minime terrenae minimcque-lapidofae. Coquuntur lauanturque fcoriac modo ufus in lippara ad lenienda ac refrigeranda ulcera amp;nbsp;emplaftris qupno illigatquot; fcd illita ad Cicatricem perducunt in teneris Corporibus molliffimifque partibus Compofitio eiufdem cft in libris tribus amp;nbsp;cerae libra una olei tribus heminis quod in fenili corpore cu eufracibus additur Temperatur amp;nbsp;cum fpuma Argenti amp;nbsp;(coria plumbi ad dyfenteriam amp;nbsp;tenefmum fouenda calida.

Simithium quoquc:hoc eff Ccru(am plumbariae dant officinacdaudatifTimu in rhodo. Fit autem ramentis plumbi tenuiffimis fuper uas accti afperrimi ipofitis atque ita didillantibus quod ex eo cecidit in ipfum acetu arefactu molitur amp;nbsp;cribratquot; Iterumque aceto mixto in paftillos diuiditur amp;nbsp;in (ble ficcatur aeflate fit alio modo addito in urceos aceti plumbo obturatos per dies decem dcrafoqi ceu (itu ac rurfus deiecfto donec deficiat materia:quod dcrafum ed teritur amp;nbsp;cribratur amp;nbsp;coquitur in patinis mi(ccturquerudiculis donec ruffcfcat amp;nbsp;fimilc fandaracae fiat.Deinde lauat dulci aqua donec nubeculae omnes alluantur.Siccatqi fimilitcr poftea amp;nbsp;in padillos diuiditur.Vis eius eadem quae fupradidlis:leui(rima tamen ex omnibus prfterqua ad candorem focminarum.Ed autem lactalis potus ficut fpuma Argenti:poftea fi ccrufa ipfa ruffefeit coquatur.

ocr page 668

Andaracac quoque propemodum dióta natura eft. Inuenitquot; ante amp;nbsp;in aurariis amp;nbsp;in argentariis metallis mclior:quo magis ruffa quaeque magis uirus redolens ac pura friabilifque ualamp; purgare fiftcre excalcfacere prodeft.Summa eius dos ftiptica Ëxplamp; allopetias ex aceto~illita.Additur oculorum medicamentis Fauces purgat cu meile fumpta.Vocem lympidam amp;nbsp;canoram Gcit.Sufpiriofis tuffietibus medetur loeunde cum rcfina Tberebyntbina in cibo fumpta.Suffita quoque cum Cedro ipb nidore cifdem medetur.

TArfenicum ex eadem eft materia:quod optimu coloris amp;nbsp;in auro excellctius quod uero pallidius aut fandaracae fimilius eft deterius iudicatquot;. Eft amp;nbsp;tertiu genus quo mifcetur aureus color fandaracae naturae utraque eft fquamofa.Illud uero ficcu purumque gracili uenarum difcurfu fiffile Vis eadem quae fupra:fcd acrior itaque amp;nbsp;caufticis additur amp;nbsp;pfilotris Tollit amp;nbsp;pterigia digitorum. Carnefque Narium amp;nbsp;Condilomata amp;nbsp;quicquid excrefeit. Torretur ut ualidius profit in noua tefta donee mutamp; Colorem.

ocr page 669

ETALLOPATOQVIBV SOPES CONSTANT ac nafccntium in eis natura propcmodum indicata dl ita conncxis rebus ut immenla mcdicmac filua amp;nbsp;officina?: tcncbrc amp;nbsp;morofa celandi fingendiq;ac tingcndi fubtili tas fimul dicerentur.Reliant terraeipfius lapidisqi gene rauel numcrofiores erarip plurimis fingulaa grçcis pre cipue uolumibus tradlata.Nos i bis breuitatc fcquemur utileminftituti boe modo nibil neceffarium aut naturale omittentes.

R imumq; dicemus quçde picture arte reftit quoda nobili cum expeteretur a regibus populifq::amp; alios nobilitatem quos eilet dignata polleris tradere. Nunc uero in totum marmoribus poftulatum quidem amp;nbsp;aurum nec tantum ut parietes toti operianturmerum amp;nbsp;interrafo marmore uermiculatisq; ad dligies rerum amp;nbsp;animalium cruftis iam non placentiaabaci nccfpatia montis in cubiculo dilatantia cçpimus amp;nbsp;lapidem pingere bocclaudii principatu inuentum Ncronis uero maculas quç nd ce î cruftis.fcd i ferendo unitate uariare ut ornatus cct Numidicus ut purpura diltigueretur finnadicus qualiter illos nafci optalTent delicip montium ac fubfidia dehcientium.Ncc celfat luxuria idagere ut g plurimu incediis perdat.

Maginum quidem pidturag maxime fimiles in acuum propagabantquot; figure quod in totum exolcuit.Aerei ponuntur clypei:argentcp facies lurdo figuraru difcrimine. Statuarum capita permutatur uulgatis lampridem falibus etiacarminu adeo materiam malunt confpici omnes g fc nofci amp;nbsp;itcr bçc pinacl)otecas uetcribus tabulis confumit:alien.if que effigies colunt. Ipfi bonorcm non nifi in praetio du' centes ut frangat beres torisqj detrabat laqueus.Itaq; nullius effigiae muctp imagics pecuniae non fuas relinquunt .Idem paleftras atblctarum imaginibus ceromata iua Exornant cpicuri uultus per cubicula geflant ac circumferunt lecum.Natali cis.xx. luna facrificant :feriafq;omni menfc cuftodiunt quas icadas uocant bi maxime qui lene uiuent's quidem nofci uolunt ita efl protedfo artis defidia perdidit ci.Quonia animorum imagines non funt.Negliguntur etiam corporum alitcrapud maioresi atriis bac erant quae fpcdlarcntur non ligna externorum artificu necpra aut marbre expraeffis cera uultus lingulis difponebantur armariis ut effent imagines quç comi tarentur gentilia funera fcmpcrq;defiincfto aliquo totus aderat familiae eius q nug fuerat populus.Stemata uero lineis difcurrcbantadimagies pidlas tabulia codicibus implebantur amp;nbsp;monumentis rerum in magiflratu geftarum .Aliac foris amp;nbsp;circa li mina anibrum gcntium imagines feruant affixis boftium fpolits.quç nec emptori refigere liceramp; trinmpbabant$ etiam dominis mutatis amp;nbsp;ipfe domus :amp;erat baec itimulatio ingens exprobantibus tccftis quottidie imbellem dominum intrarc in alienum triumpbum.Extat medalae oratoris indignatio quç probibuit inferi geti luae blcminorum alienam imagincm:fimilis caufa meffalae feni expraeffit illa aha uolumina qup de familiis condidit cum fcipionis apbrycani tranfinamp; atriu uidiflct queadoptione tranfmentaria Eluitonis.boc enim fuerat cognomen apbrycanoru dedecore irrumpente fcipionum nominis amp;nbsp;pace ineffilarum dixiflc liceat amp;inctiri clarorum imagines erat aliquis uirtutuin amormultogiboneftius q mereri ne quis fuas cxpetcramp;.Non eff praetereundum amp;nbsp;nouitium inucntum.Siquidcm non ex auro argentoue aut certe ex pre in bibliotccis dicantur lUis quorum immortales aie

ocr page 670

in locis iifdcm loquuntur. Quinctiim quç non funt finguntur pariuntq; défidena no traditos uultus ficut in bomero cuenit quo magis ut equidem arbitror nullum cU f:licitatis fpecimen q Temper omnes fcire cupere qualis fuerit aliqs afinii pollicis boc romae inuentuquoniam primus bibliotecam dicando ingenia bominum rem publice fecit an priores ceperit alexadrip amp;nbsp;pcrgami qui bibliotecas magno certamie inflituere non facile dixerim imaginu amore flagrate quonda teftes funt amp;nbsp;atticus ille ciceronis edito de bis uoluminc amp;. M. Varro benigniffic inueto inferto uolu/ minibus Tuorum foecunditati Teptingentorum illuftriu;Tcd amp;nbsp;aliquo modo imagi' nibus no palfus intercidere figuras aut uctuflatem pui cotra bomines ualcre luctioe qui ctiam alus inuidioT i quando immortalitatem non Tolu dedit. Verum etiam in omnes terras miiit ut prçTetes ce ubiqi credi posent.

T boc quidem alienis ille prpftitit.Suorum uero clypeos in Gero uel publico priuatim dicare primus iilitui t ut reperto. Appius.Claudius qui conTul cum Terui lio tuit anno urbis.cclxx.pcTuit enim in bellouepde maiores Tuos placuitq;in cxcplTo Tpecftari amp;nbsp;titulos bonorum Icgi Decorares utiq; fi liberorum turba paruis imagibus ceu nidum alique Tobolis pariter oilcdat quales clypeos neo no gaudés faueTq;aTpicit Poll cum .M.Emilius in conTulatu collega, (i^.lutatii non in baTilica modo emilia. Verum amp;nbsp;domi Tuae poTuit. Id queq; martio exemplo.Scutis enim qualibus apud troiam pugnatum eft continebatur imagics unde amp;nbsp;nomen babuere clypcoi^no ut peruerTa grammaticorum Tubtilitas uoluita cluendo origo plenam uirtutis faciem rcddi in Tcuto cuiufq i qui fuerit uTus illo poeni ex auro facditaucre amp;nbsp;clypeos amp;nbsp;una gincs fecumq; in cadris ucxerc.Certe captis eis talem afdrubalis inuenit.Qj.M.Sci/ pionum in bifpania ultor clypeus fupra fores capitolinp aedis utqiad icediu primu fuit. Maiorum quidc noerorum tanta fecuritas in ea re annotatur ut. L. Nlaniho fuluio conluleanno urbis.dixxv. M.Aufidius tutelae capitolii redemptor docuerit patres argenteos elle clypeos quippe acrcis per aliquot ïam luitra affignabantur.

E picturae iniciis incerta ncc inftituti operis queftio eft. Aegyptii Tex milibus annorumapudipfos inuentam prius qin grçcia tranTiramp; affirmant uana prfdicati6e ut palam é.Grçciautc alu apud (itione. Aln apud coryntbios repertam omnes ubra bominis linteis circumducta.Itaq; primam talem fecunda Tingulis coloribus amp;nbsp;mo' njcormaton diCtnn. Itaq; prius g opcriofior inuenta erat duratqi talis etiam nunc inuentam dicunt a pbylocle pgyptio uel eleante coryntbio primi exercuere ardices coryntbius amp;nbsp;tbelephancs Titionius Tine ullo ctiam nue bi colore la tamc Tpargetes lineas intus ideo amp;nbsp;quos pingere amp;nbsp;afcriberc inftitutum primus inuenit eos colores ut ferunt ita elcpbatus coryntbius bunc eode nofe aliu fuifle quem tradit cornelius nepos fecutum i italiam damaratum tarquinii prdci regis. Ro.patrem fugientem a coryntbio tyrani iniurias cypTcli ut mox docebimus. lam enim abfoluta erat pistura ctia i italia extant certe bodieq; antiquiores pidturp urbe.Ardep in pdibus Tacris qbus equidc miror ta logo çuo durâtes inorbitatc teéti ueluti recctes.Similiter lauinii ubi atblanta amp;nbsp;bclena commus piélp Tunt nudae ab codem artifice utraqi cxceUciifrima forma:fed altera ut uirgo ne ruinis quidem templi cocuflç. Caius priceps eas tollere conatus eff libidine accenfus Ti tcCfurii natura pcrmifinamp; durant amp;cerçantiqo res:amp; ipfe fitebiturq;quiTqs eas diligenter cxiftimauent nullam artiu cclcrius conTuatam cum italicis teporibus no fuiHe ea appareat.

Pud romanos quoq ; bonos mature buit arti contigit Tiquidcm cognomina cx

ocr page 671

Cl pictorum traxerunt. Fabii dariffimae gentis princepsq;cius cognorriinis ipfede fallitis pinxit anno urbis conditf.ccccl.quae pidlura durauitad nollram memoriam mcdia aede claudi i principatu exufla proxie celebrata eft i foro aerii bcrculis pacuuii poete pidtura.Ennu forore genitus bic fuit clariorcmq; ea artem Romae fecit gloria fcenp poftea noncftfpcdlata boneftis manibus mfi forte quis Turpiliumcquité.Ro noflrae ptatis e uenetia uellamp; referre pulchris cius operibus Hodieq; ucronae extan' tibus:lcua is manu pinxit:quod de nullo atea incmoratur paruis gloriabaf tabellis cxtinélus nuper in longa fcnccfta.S. Tcdius ab eo praetorius etiam pro confulatu prouinciae Narboncnfis fundlus fed ea res in rifu etiam contumelia erat.Fuitamp;pri/ cipium uluorum non omittendum de pidlura celebre concilium. Q.pcdius nepos Q_pcdii cofularis triupbalifq; amp;nbsp;accfaredidlatorecobcrcdis auguro dati cu nata mu' tus edet .In eo medala orator.ex cuius familia pueri a uia erat pitluradoccdu ccfuit Idqjetiain diuus auguflus coprobauit puer magni profedtus in ea artccbiit.Digna' tio autem prpcipua romae increuit ut exidimo.Valerio maximo confulc cum mef' fala princeps tabulam picftam prplii quo cartbagincnfcs amp;nbsp;bieronem ficilia uiccrat propofuitin latere curiae boftiliaeanno ab urbe condita.ccccxc. Fccit boc quidem amp;nbsp;L.Sctpio tabulamq; uitlonç fupafiaticac in capitolio pofuitidq; egrc tuliffe fratrem apbrycanum tradunt baud immcrito quando filius cius illo prplio captus fuerat no diffiinilcm offinfionem amp;aemiliani lubiit.L.boftilius mancinus:qui primus car' tbaginem irruperat fitum cius oppugnationesq; depictas proponendo in foro amp;nbsp;ipte abftmens populo fpeccante lingula enarrando qua comitate proxime comitiis cofulatum adeptus efl. Habuit amp;nbsp;cpna ludis claudii pulcbri magnam admiratione pidturp cum ad tegularum fimilitudinem corui decepti imagine aduolarct. Tabulis autem externis auctoritatem tomae publice fccit primus omnium. L. Mummius cui cognomen acaici uictoria dedit.Nam cum in prçda uendenda rex attalus diftra' xHlbc amp;.vi.libris eminamp;arilbdis tabulam libcrum patrem continete prçtiû miratus fufpicatusqiin ea aliquid uirtutis:quod ipfe ncfciret reuocauit tabuLiattalo multum querente amp;nbsp;in cereris delubro pofuit q primum arbitror picturam externam romae publicatam.Deinde uidco amp;nbsp;in foro politas uulgo.Hinc enim ille crafli oratoris le' pos egentis fub uetcribus contextis cdpellatus iltaret. Dic ergo crafle quale n efores talem inquit offendens in tabulam pictam infacetiffimegaliuin exercentem lingua In foro fuit etiam amp;nbsp;illa palloris fenis cum baculo detbeleboum legatus iterrogatus qti eu extiarct rcfpodit fibi donari nolle tale uiuu uei^q;. Sed prpcipua auctoritatem fecit publice tabulis Cacfar dictator aiace amp;nbsp;medea ante ucneris genitricis aedem dicatis pofl eum.M.agrippa uir ruflicitati propior q delitijs. Extat certeeius oratio magnifica fnaximo ciutum digna de tabulis omibus fignisq; publicandis quod fieri fatius fuiframp; qiuilla^ exilia pcIli.Ve^ eade illa toruitas tabulas duas aiacis amp;nbsp;ucne ris mercata eff a ciziccis.xii.p. in tbermarum quoqicalidifrima parte marmoribus incluferat paruas tabellas paulo ante cum refrigeraretur lublatas.Super omes diuus auguflus in foro fuo in celeberrima parte pofuit tabulas duas quç belli faciem pitla babent amp;nbsp;triumpbum.Idemcaflorcs ad uictoriam pofuit quas dicemus fubartiticu mentione in templo caefaris patris idem in curia quoep qua in comitio cóEcrabat duas tabulas impraeffit parieti. Nemeam Cedentem fupra leonem palmigeram ipla allante cum baculo fene.Cuius fupra caput tabula bigae dependet quam uicias fcrip fit fe imiftfTe tali enim ufus clf uerbo alterius tabula: admiratio eff puberem filium feni patri fimilem effe falua aetatis differentia fuperuolante aquila complexa draco' nein pbylocares boc fuum opus efle tellatuseftimmefam uel unam fi tantum bac tabulam qs exiflimet potentiam artis cum propter pbylocarem ignobiliffios aliqs quin glautione filiumque eius ariffippum fenatus amp;nbsp;populus romanus tot fpculis fpccflct pofuit amp;nbsp;tibcrius caefar minime micomis imperator in teploipius augufli

ocr page 672

quas mox indicabimus.

Adtenus ditlu fit dcdignitate artis morictis quibus coloribus finguli primi pinxidfent diximus.Cum de bis pigmentis traderemus in metallis qui mox ' neogramatea genera piôturç uocaucrint:qui deinde amp;nbsp;quo amp;nbsp;quibus teporibus ue' nerint dicemus in mentione artificum quonii indicare naturas colorum prier caufi mlhtuti operis eft. Tandem fe ars ipfi diflinxit amp;nbsp;luenit lumeatq; umbras diffcretia colou alterna uia fefe excitate. Poflea deideadiccftus cA fpledor alius bic g lumcgde inter bpc amp;nbsp;umbram effet appellarut tonon.Cominuras uero colorum amp;nbsp;trifitus ar' mögen.

Vnt autem colores aufteri aut floridi utruq; natura aut mixtura euenit.Floridi funt quos dominus fingedi praeffat. Miniumarmcniu cynabaris cbrifocolla indicum purpuriffum caeteri aufteri.Ex omibus alii nafeuntur alii fiunt.Nafeuntquot; finopis rubrica paretonium melinu feretria auripigmentumcactcri finguntquot; primu que quos in metallis diximus.Prçterca e uilioribus oebrea cerufa uda Edaraca fadix fvricum atrametum. Sinopis inucnta eft primum in pontomomen a finopc urbe. N:i(citur amp;nbsp;in aegypto in balearibus apbryca fed optima in lemno amp;nbsp;in cappadocia effora amp;nbsp;in fpelucis:quc faxis adb^refeit cxcellit glebis fuus colos extra maculofus Hac ufi funt ueteres ad fplendore.Sinopis fpctics très. Rubra amp;nbsp;mius rubra atque iter bas media protium optime.vii.ufus ad pcnnicillum aut fi lignu colorare libeat amp;nbsp;ufqi ex apbryca uenit ocftoni affes ciccrculum appellant.Quç magis cacteris rubct utiliorabacis.Idem praetiumeius quç praeffior uocatur amp;cfl maxic fufea ufus eius ad biffes abacorum in medicina uero blandus emplaftrisq; amp;nbsp;malgmatis fuie ficca compohtione (lue liquida ficilis contra ulcéra in bubre fita uelut oris fcdis.Fçmify profluuia fiQit ifufa tota denarii pondère cadëadufta ficcat fcabritias oculorum cum uino maxime.Rubricam genus in ea noluere intclligi quidam fccundp aucfloritatis palmam enim lemme dabant. Minio proxima bpc eflantiquis multum celebratacu infulajn qua nafcitur:nec nifi fignata ucnundabatur. Vnde amp;nbsp;frigiden appcllaucrc bac nimiu fubliniutadultcratq; in medicina prpclara res babetur. Epipboras eni ocu Io2x initig.it amp;nbsp;dolores circumlita aegylopias manarc$bibamp;. Sanguicm reiicictibus cx accto datur bibcnda.Bibitur amp;nbsp;contra lienum renumq; uitia amp;nbsp;purgationes fcmi', narum.Item amp;nbsp;contra ucnena amp;nbsp;fcrpcntiu idlus tcrredrium marinoruq;oibus ideo antidotis familiaris. Ex reliquis rubricaegcneribus fibris utiliffid çgyptia amp;nbsp;aphry' cana quoniam maxime forbentur pidluris .Nafcitur autem in ferrariis mctallisexca fit oebra exufla rubrica in ollis nouis luto circumlitis. Quo magis arfit in caminis bcc melior omnis autem rubrica ficcat idcoq; amp;nbsp;emplaftris conuenit amp;nbsp;igni ctia facro Sinopidis pontic c felibra filis lucidp libris.x.amp; melini grpcenfis duabus mixtis tri' tifq; una per dies.xii. leucopboruin fit boceft glutinum auri cu iducitur ligno pare tbonio nomen loci babet cx çgypto fpuma maris fefe dicunt folidatam cum limo amp;nbsp;ideo conebp minutpinucniuntur.Fit amp;nbsp;in creta infula atq; cyrcis. Adulteratur rom^ creta cymolia cofpifhtaidccocftaq; prptium optimo in pondo.cxi.e cididis coloribus pinguiffimis amp;nbsp;tcnaciffimu propter liuorem melium candidum amp;nbsp;ipfum cft opti/ mu in melo infula.In farno quoq; nafcitur fed co non utuntur picftorcsppter nitTiia pinguitudiem. Accubantes effodiunt intra faxa uenas ferutantes. In medicina cude ufum babet quae ferraria creta. Prçterca linguain tadlu ficcat pilos detrabit mitigat praetium in libra feftcrtii finguli tritus ctcolos candidis cerufp:cuius rationem in in plumbi metallis diximus.Fit et terra per fe in tbcdotc fundo inucnta.Zinirne q ueteres ad nauium piaturas utebantur.Nuncomnis ex plubo amp;nbsp;aceto fit ut diximus cafu reperta in incendio pyrrba et cerufa i orcis cremata. Hac primus ufus cfl nitias fupradictus optima nunc Afiatica babetur:quae et purpurea appellatur.Prptiu eius libra.vi.ht et romae cremato file marmorofo et perfufo aceto fine ufla non fiutûbrç

ocr page 673

Ecrctria terre Cup habet nomen.Hac Nicomacus amp;nbsp;parctaftus uG refrigerat moHitqi explet uulncra fi coquatur ad Geeanda utilis prpcipua amp;nbsp;capitis doloribus amp;nbsp;ad de' prehendendam puram fubede enim eam intclhgint fi ex aq illita non arefcat Sanda racam amp;nbsp;ochrcam.Iuba traditiinfula rubri maris topazo nafci amp;nbsp;ide nue puelgt;utur ad nos. Sandaraca quomodo fieret diximus. Fit adulterina amp;nbsp;ex ccrufa in fornace codta colos ede debet flameus. Praetium i libras fexquini haec fi torreatur aequa pte rubrica admixta fandicem facit gq animaduerto uirgilium cxiAimadc herbam id cc illo uerfu.Sponte fua fan dix pafccntes ueftictagnos:prçtium in libris dimidiu cius quod fandaracac.Nec funt alii colores maioris ponderis inter fiélicios.Eft amp;nbsp;fyricu quo minium fublimi diximus. Fit autem finopide amp;nbsp;fandicc mixtis.Atramentum quoqi inter facticios eritqq cd amp;nbsp;terra geminae originis. Aut enim falfuginis mo emanataut terra ipCa fulphurei coloris adhoc probatur inuenti Cuntpicftoresquifc/ pulchris carbones infectos infundcrcnt.Infortuna haec omnia ac nouitia. Fit enim lt;3C fuligine pluribus modis rcfina ucl pice cxuftis-propter quod cti a officinas cdifi/ caucre fumuin eum non omittentes laudatiffimu eodem modo fit e tcdis adulteratquot; fornacum balncarumq i fuligine quo ad uolumina fcribenda ututquot;. Sunt qiu amp;nbsp;uini fecem ficcatam excoquant affirmentq; fi ex bono uino fex fuerit indici fpcticm id a' trametum prpbcre poligonus amp;nbsp;Micon celeberrimi pidores athcnis e uinaceis fece etrigmon appellant. Appelles cometus cd ex ebore combufto facere quod elepha/ tium uocint.Apportatur amp;nbsp;indicum ex india inexploratae adhuc inuentiois mihi Fit etiam apud infedores ex flore nigro qui adhcrefcit aereis cortinis. Fit amp;nbsp;in ligno e tedis combufto tritisq;in mortario carbonibus.Mirain hocfppiarum natura fed ex his non fit. Omne autem atramentum fole perficitur librarium amp;nbsp;tedoriu glutino admixto:quod aceto liquefadum egre cluitur e rcliquis coloribus:quos a dominis dari diximus propter magnitudinem ante omnes cit purpuriffum e creta argentaria cum purpuris pariter tingitur bibitque cum colorem celerius lanis.Praecipuum cil primum Eruenti acuo rudibus medicamentis inebriatum proximum egefto eo ad' dita inius creta idc amp;nbsp;quoties id fadu efl Icuatur bonitas pro numero dilutior fanie Quare puteolanum potius laudatur qua tyrium aut getulicum ucl lacoicum. Vnde prptiofiffimac purpurae caufaeft quod id genus maxime inficitur rubiaqicogit for' bere. Viliffimum a Canufio prptium a fingulis denariis in libras ad.xxx.pingentes findice fublita mox ouo inducentes purpuriffum fulgorem mimii ficiunt. Si pur' pura facere malut cerulcu fubliniunt mox purpurilTuin ouo inducunt ad hocmaxfe audoritas indico ex india uenit harundinum Ipumacadhacrefccntclimocu fecernatquot; in diluendo mixturain purpurae ccrulciq; mirabilem reddit. Alterum genus cft in purpurariis officinis innatans cortinis amp;nbsp;effpurpure fpuma.Qui uero adulterant i' dicum tingunt flcrcore columbino aut cretam filemifiam:autannulariam ultro in' ficiunt probatur carbone Reddit enim quod incertum eft flama excelletis purpurae amp;dum fumat odorem maris.Ob id quidam fcopulis id colligi putant prçtiû indice XX.den.in libra.In medicina indicum rigores amp;nbsp;impetus fcdat ficcatqueoris ulcera. Armenia mittit quod eius nomineappellatur.Lapis cfthic quoqichrifocollp modo infccftus optimusq; quod maxime uiridc comunicato colore cum ccruleo. Solebant librae eius tricenis nummis taxari inuenta per hifpanicas harenas efl fimilem cura recipiens itaq; ad denarios fenos uilitas rcdiit. Diflat ccruleo candore modico qui teneriorem efficit colorem ufum in mcdicina ad pilos tantum alendos habamp; maxie que in palpebris. Sutetia nue duo noui colores ^utiliffimi uiridc quodamp;appianu uocatur amp;nbsp;quod chryfocollam latum mentitur. Ceu parum multa didta fint men' datia eius .Fit amp;nbsp;creta uiridis exiffiata fcflcrtiis in libra. Anulare quod uocat cadidu eflquo muliebres picturae illuinantur. Fit amp;nbsp;iplu ex creta adinixtis et rcgiis gémis et uulgi annulis indc et annulare diétum ex omibus coloribus cretuläamare nudaq;

ocr page 674

illini recufant.

Vrpuriffum indicum cerulcum melinum auripigmentum Appianum ccrufa Cerp tinguntur iifdcm coloribus ad eas picfturas quç illiniuntur alicnis parietibus generc:lcd claffibus familiaribus.lam uero amp;nbsp;onerariis nauibus:quoniam amp;nbsp;pcricu' la pingimus ne quis miretur amp;nbsp;rogos pingi luuat qua pugnaturos ad mortem aut certe caedem fpetiofe ucbi qua contemplatione tot colorum tanta uarietate fubiit antiquitatem mirari. Quattuor coloribus folis immortalia opera illa facere ex albis melio ex filaciis Attico ex rubris finopide pontica ex nigris atram ero appelles etbi/ on Mdancbius Nicomacus clariffimi pieftores cum tabulç eorum fingulpoppidoru ucnircnt opibus nunc amp;nbsp;purpuris in parietes migrantibus amp;nbsp;india conferente Flu' minum fuorum limum amp;nbsp;draconum amp;nbsp;elephantorum fanie nulla nobilis pictura eft.Omnia ergo meliora tunc fuere cum minor copia ita cft:quonum ut fupra dixi' mus rerum non animi pretiis excubatur amp;nbsp;noRr eaetatis infamam in pitftura non omittam. Nero princeps luffcrat collofum ptngi.cxx. pedum linteo incognitum ad boc tempus.Ea pidtura cum parata effet in marianis ortis accent fulmine cû epri ortO2 Aparte conflagrauit libertus eius cû daret antbii munus gladiatorum publicas porticus occupault picftura:aut condat gladiatorii miniflrorûq; omnium ucris ima' ginibus redditishic inultis lam feculis lummis annuis in pidtura pingiante gladia' to ria munera atq; in publico exponi coepta a.C.Terctio lucano is auo fuo a quo ad' optatus fuerat:xxx.paria i foro per triduum dedit;tabulamq ;piélam i neóre dianp pofuit.

Vnc celebres in ea arte g maxima breuitatc percurram. Neque enim inftituti opcris eilampla executio.Itaq;quofdam uclut i tranfcurfu amp;nbsp;in alioru métioé obiter nominaffc fatis crit exceptis operum claritatibus qup ipfa conueniet attingi fluc extant fiue intercidere.Non conflat fibi in bac parte grpeorum diligetia multas olympiadas pofl celebrando piblores quam flatuarios acftore ut bas primumolym' piade nonageffima cum pbydiam ipfum initio pidlorcm fuibc tradatur clypeum que atbcnis ab eo pieftum.Praeterea in confelTo fit.Ocftogcbma tertia fuifTe paneum fratrem eius qui clipeum intus pinxit mineruae elide quam fecerat celotcs pbydiac difcipulus amp;nbsp;in faciendo lone olympio adiutor. Quid quod inconfcffo perinde cft Bularci pidloris tabula:in quaerat inagnetum prplium cucandaule rege lydip bera' didarum nouiffimo qui amp;nbsp;myrfilis uocatus ed repefa auro tanta iam dignatio pic1:u rc erat.Id circa cratem romuli acciderit ncccfTecfl.Duo enim de.xx.olympiade itcriit Candaules amp;nbsp;ut quidam tradunt eodem anno quo Romulus nifi fallor manifella lam tunc claritate artis adeo abfolutiorequod fi precipi ncceffc cfl fimul appareat multo uetufliora principio effe cos qui monocramatis pinxerunt quorum actas no traditur aliquanto ergo ante fuiGe bygicmoncm dymon cramandam qui priinus in pidtura marem foeminamq; difcreuitc uinarum atbcnienfem figuras omnes imitari aufum:quiq; inuenta cius excoluerit cimoncm cleoneum bic catragrapba inucnit Hic cfl obliquas iinagines amp;nbsp;uarie formare uulgus rcfpicientcs fufpicicntesqucucl defpicientes articulis membra diftinxit ucnas prçtulit prêter quç in uefle rugas amp;nbsp;finus inucnit Paneus quidem frater pbydiac etiam prçltum antbcnicnfiû aduerfus perfas apud maratbona facium pinxit.Adeo lam colorum ufus increbuerat ut ineo praelio iconicos duces pinxiffe tradatur atbcnieniiumMitridatc Calimacu cynegi^ Barbarorum datim Mctrafcrnem.

Vinimo certamen picture etiam florente ea inflitutum efl coryntbi ac delphis primusq; omniu ccrtauit cum Thimagora Calcidcnfe fupcratus ab eo pithis:quod amp;nbsp;ipfius Thimagorp carinie uctuflo apparié cronicoru errore non dubio.Alii quoqi

ocr page 675

poft bos dari fuere ante nonageffimam olympiadcm ficut polignotus Tbafius:qui primus mulicrcs lucida ucflc pinxit. Capita carum mitris uerficoloribus operuit: plurimuq; picfturp primus contulit.Siquidem inflituit os adaperire dentes uultum ab antiquo rigore uariare:buius eft tabula in porticu pompcii:quF ante curiam cius tuerat:in qua dubitatur afeendentem cum clypco pinxcrit an defeendentem bic del' pbis eadem pinxit.Hic amp;nbsp;atbenis porticum quç : poccilla uocatur gratuito cum pté cius mico mercede pigeramp;.Vnde maior auctoritas figdeapbyctioes quodepublicu grçciac cofiliu bofpitia ci gratuita dccreucrc.Fuit amp;nbsp;alius micon q minoris cognomie diftiguttur.cuius filia Thimarete amp;nbsp;ipfa pinxit.Nonagefima autcmquot;olympiade fue rc Aglaophon ccpbifodorus filius Euenor pater partafii amp;nbsp;praeceptor maximi pictoris de quo fuis annis dicemus. Omnes hi illuftres non tame in quibus bprere expofitio debeat feffinans ad lumina artis.in quibus primus refulfit adilodorus a' thenicnlis nonagefimatertia olympiade hic primus (pctics exprimere inflituit pri/ musq; gloriam pennicillo lurc contulit. Eius faccrdos cft adorans amp;nbsp;axis fulmine accenfus qui pergami fpectatur hodiemeq ; ante eum tabula ullius ollcnditur quae teneat oculos.Ab hoc artis fores apertas Zcuxis hcracleotes intrauit olympiadis.xcv anno quarto audicntemq; lam aliquid pennicillum.Dc hoccnim adhuc loquimur ad magnam gloriam perduxit a quibusdam faifo.lxx.nona olympiade conflat fuiffe demophylum himerum amp;nbsp;Neleam tafium:quoniam utriufq; eorum difcipulus fu' erit ambigitur in eum Apollodorus fuprafcriptus uerfus fecit artem ipfis ablatam Zeuxum ferre fecum.opes queq; tantas acquifiuit ut in oftentationceoru olympiac aureis litteris in palliorum telTeris infertum nomen fuumoftentaramp;.Ponca donare opera fua iftituitquod nullo pretio fatis dignc permutare polle diceramp; ficuti alcme nam agrigcntinis panatoelao fccit amp;nbsp;penolopcm in qua pinxiffc mores uidctur amp;nbsp;athleanadco in illo fibicomplacuit ut uerfum fubfcribcret celebrem ex quo inuifui^ aliqucm facilius g imitaturum Magnificus cil amp;nbsp;luppitcr cius in throno allätibus dus amp;nbsp;hercules intans dracones ftrangulans Alcmena matre coram pauente amp;nbsp;am' phitrione deprehenditur. Tarnen ceu grandiori capitibus articulisq;.Alioqui tatus diligentia utagrigcntinis ficturis tabulam quam in templo lunonis lacini;publice dicaramp; infpcxcrit uirgincs carum nudas amp;.v.clcgerit ut quod inquocuq; laudatissi' mum cdb^ pidura redderet pinxitamp; monocramatos ex albo.

Quales cius amp;pmuli fuere thimanthes Androgides Eupompus parrhafius defccndilTc hiccum Zcuxide in certamen traditur amp;nbsp;cum illcdctulidct unas pictas tanto fucceffii ut in fccnim aucs dcuolaffcnt.Ipfe dctuliflct lintcum pidtum ita ut ucritatc reprpfcntata Zeuxis alitum inditio tumens flagitaret tandem remoto litco oflcndi pidluram atque intellccfto erroreconcederet palmam ingenuo pudorc:quo/ niam ipfç aucs fcfclliframp;. Parrhafius autem fc artifice fertur amp;nbsp;poftea Zcuxispixiflc puerum uuas ferentem ad quas cum aduolarcnt aucs cadc ingenuitate proceffit ira' tus operi amp;nbsp;dixit uuas melius pinxideq puerum.Nam amp;nbsp;fi hoc confumaffem aucs timcrc debuerant.Fccit amp;nbsp;figulina opera quç fola in ambrachia rclicfta furit cum idc mufas fuluius nobilior romi tranfFcrramp; Zeuxidis manu romae hclcnaéiphylippi porticibus amp;nbsp;in concordi; delubro marfias religatus.

Arrhafius amp;nbsp;ipfc ephcfi natus multa conflituitprimus Simmetriam piefturç dedit primus argutias uultus elegantiam capilli ucnuftatc mores confessione arti' ficum in lincis extremis palmim adeptus hec eff i ffidlurafumma fublimitas coipi cnim pingerc amp;nbsp;mcdia rerum efl quidcm magni opcris.Sed in quo multi gloriam tulerint.Extrema corporum facere amp;nbsp;dcfincntis pidturac modum includere rarum in fucceffu artis inucnitur. Ambirc cnim dcbamp;lc extremitas ipfa amp;nbsp;fic definerc ut

ocr page 676

promittit alia Ce podc:often datq; etiam quç occultat bac ci gloria co:e(ïcre Antigous amp;nbsp;Xenocrates:qui de picatura fcripfcre prçdicantcs quoq; no folii cóhtctes alia multa Grapidis ueiUgia extant in tabulis ac membrais:ex quibus proficeredicût artifices. Minor tarnen uidcffibicoparatus in mediis corporibus exprimédis:pixit eudemon Atbenicnfium argumcto quoq; ingeiofo debebat nanep uarium iracundum iniuftu inconftantem eundé exorabilem clemctem mifericordc gloriofum excplCum bumilc ferocein fugacemq; amp;nbsp;omnia pariter oftendere.Idem pinxit ptbefiam qui Romae in Capitolio fuit amp;nbsp;nauarcium thoracatum amp;nbsp;in una tabula quçeft rbodi Meleagrum berculem perfea bçc ibi ter fulmie abufla ncqi oblitcrata:boc ipfo miraculum augamp;. Pinxit amp;nbsp;Archigallum quam pidtur aamauit Tibcrius princeps. Atq; ut auctor cft depulo.11b.lx.extimatü cubiculo fuo inclufit:pinxit amp;nbsp;creflam nutricé infantemque in manibus eius amp;nbsp;phylifeû amp;nbsp;libe^ patre aftante uirtutc amp;nbsp;pueros duos:in quibus fpedatur fccuritas amp;nbsp;çtatis fimplicitas.Item facerdotem aftatem puero cum acerra amp;nbsp;corona.Suntamp;dup piClurçcius nobiliGimç hoplitites certaie ita decurres ut fuadere uideatur.Alter arma depones ut anhelare fcntiafdaudatur amp;nbsp;çncas caftorq;acpollux in eidem tabula.Item Thelcphus Achilles Agamemnon Vlixes foccundus artifex fed quo nemo infolctius ufus fit gloria artis.Nanq; amp;nbsp;cognoia ufurpauit abrodictu feappellando aliifq; ucrbis principem artis amp;nbsp;cam ab fe columata fuper oia appollis fc radicc ortum amp;nbsp;hercule qui eft lyndi talc a fc pidlum quale fçpc in quictc uidiframp; Ergo magnis fuffragiis fuperatus a Thimatc cft Sami in Aiace armorumq; ludicio hcrois nomine fc molcfte ferre diccbat:quod itei^ ab indigno uicftus c{Tamp;:pinxit amp;nbsp;minoribus tabellis libidines co genere petulantibus locis fe rcficics. Nam Thimati plurimu affuit ingcnii.Eius cni cftephigeia oratoi^ laudibus celebrata ftantc ad aras peritura cum moclls opinxiGA omnesprpeipue patru amp;nbsp;triflicipomne imaginem confumpfi(Tamp; patris ipfius uultum uelauit:qucm dignc non poterat oftedcrc.Sunt amp;nbsp;alia ingcni i eius exemplaria ueluti cyclops dormicns in paruula tabella:cum amp;nbsp;fic magnitudiem exprimere cupics.Pinxit luxta fatyros tyrfo pollice cius mctictes:atq; in unius huius operibus intclligitur plus femperq pingitur:amp;cum fit ars fumma Ingeniu tamen ultra artem cft.Èmxit amp;nbsp;Heroa abfolutilfimi arte ipfam complexus uircs pingcndi.Quod opus nunc romp in tcplo pacis cft.Euxindas haeçtate docuit Ariflidem prpclai^ artifice Eupompus pampbilû apcllis prçccptorcm cfleupompbi uicftor certamine gymnico palmam tenens. Ipfius auctoritas tanta fuit ut diuiferit picturas in gcncra:qupante eum duo fuere. Hcliadicum amp;nbsp;afiaticum:quod afiatico appellabant propter hunc qui erat Sicionius diuifo heliadico tria facta funt. lonicu Sicioicum Atticum Pamphili cognatio amp;nbsp;prpliu ad pbilonté ac uictoria atheniefiu Item Vlixcs in ratc. Ipfc macedo natione:fed primus in pictura omnibus litteris eruditus prpcipuc arithmeticae amp;nbsp;geometria finc quibus ncgauit artem pfici poffe. Docuit neminem talento minoris annius.d.qua mercede amp;nbsp;Apcllcs amp;nbsp;Mclathius dedcre:amp; huius auctoritate effectum eft: Sycione primu dcinde amp;nbsp;in tota Graccia ut pucri ingcnui omnia antigraphiccm hoc eft: picturam in buxo docerentur:rccipetq; ea ars in primu gradu liberalium femper quidem honos ci fuit ut ingcnui ea exercet mox ut boncffi perpetuo interdicto ne feruitia docerentur.Ideo neq; in hanc neque in torentice ullius qui feruicrit opera celebrantur Clari amp;.cvii.olympiade cxtitere Etion ac Tberimacus actionis funt nobilis picturae liber pater. Item Tragoedia amp;nbsp;Comoedia Semiramis ex ancilla regnum adipifcens anus lapadas praeferes amp;nbsp;noua nupta ucrecundia notabilis.

E^ amp;omnes prius genitos futurofqipoftea fuperauit Apcllcs cous olympiade c.xii.picturp plura folus prope qcptcriomnes contulit. Voluininibus etiam editis quç doctrinam eam continent.Prpcipua cnim in arte ucnuftas fuit.Cum cade aetate

ocr page 677

miximi pictores edent'quorum operi cum admirareturomnibus colomitis deede illam fuim ucnerem diccbat:quim grçci ebarita uocant Caetera omnia attigiffc.Scd boe foli fibi neminc paré amp;nbsp;aliigloria ufutpauit. Cum Protbegcnis opus immcnfi laboris accurp Cupra modum axic miraretur.Dixit ent oia fibi cum illo paria effeaut 1111 meliorated uno fc proflare quia manu de tabula fciramp; tollere meórabili prçcepto nocere fçpe nimia diligétia.Fuit autcin non mioris fimplicitatis g artis inampbiodi de pofitione cedebat Afclepiodoro de mcfuris.i.quäto quidaquoq; diftare debcramp; Scitum eft iter protegenem amp;nbsp;eu quod accidit.Ille rbodi uiuebat:quo cum Apelles annauigaffetauidus cognofcendi opera cius fima tantu fibi cogniti cotinuo officina pctiit.Aberat ipéifcd tabula aplp magitudis i macbia aptata piCturç una cuftodiebat anus:bçc foris ede protcgené refpódit. Interrogauit a quo qupfitum diccramp;. Ab boe inquit.Apelles arreptoq; pennicillo 1 nca ex colore duxit fuming tenuitatis per tabula amp;nbsp;reuerfo protegeni qup gefta erant anus idicauit. Ferunt artifice protinus co replata fubtilitatc dixide Apelle uciOc no cadere in aliû tam abfolutum opus. Ipfumq; alio colore tenuiore linea penicillo luxiffe.Abcutemq; prçcepide fi rediilóé iHeodédcróC diceramp;q; bue ede que quereramp;. Atq; ita eucit. Rciiertitur Apelles:fed uici crubelccs tertio colore lineas (ecuit nullum reliques amplius fubtilitati locum.At protegencs uicftû fe confeffus in portum deuolauit bofpitcm querens:placuitq; ficcam tabulam polleris tradi omnium quidé fed artificiu prpcipuo miraculo cofumpt a earn priore incédio.Cçfaris domus in palatio audio ate a nobis fpcŒitam fpatiofiore aplitudic nibil aliudcotinctem q lineas uifum effugictcs.Inter egregia multorum opera inani fimilcamp;eo ipCo allicictcm:omniq; opere nobiliorem.Apelli tuit:alioquin perpetua cofuctudo nug tam occupatu dic agedt ut no linea duccdi excrcamp; artem:quod ab co m prouerbiu pcrueit.Idcm perfecta opera proponebat in pergula tralcutibus atque ipfc poli tabulam latens uitia quç notarentur aiifcultabat. V ulgum diligcntiorcm iudiccmg fe proferens.Feruntq; reprpbenfum a futorequod icrepidis pauciores itus feciffec anfas.Eodein podero die fuper uocem cmedatione priftinac admonitionis cauillante circa crus indignatum profpexiffe denuntiante ne fupra crepidam futor ludicaramp;quod amp;nbsp;ipfum in prouerbiu ucit.Fuit enim amp;nbsp;Comitas illi propter quod gratior Alexandro magno frequeter in officina uctitati. Nam ut diximus ab alio fc pingi uetucrat cdidio fed in officina iperite multa diflercte filetiu Comiter fuadebat ridcri eu dicens a pueris qui colores tererent. Tantu erat audloritate uiris in regem iracudum:qg Alexander bonorc amp;nbsp;clariGimo prpbuit exemplo.Nanq; cum dilccli fibi ex palatiis fuis prçcipuc nomic capafpé nuda pingi ob admirationem forinç ab Apelle iuffinamp;:eumq;dum paramp; captu amore fcnfiCe ci dono dedit amp;nbsp;magnusaio maior imperii fui nec minor boc fidlo q uidloria aliqua quippe feuicit:ncctborum tantum fuum:fed ctiam afFedtum donauit artifici ne dilcdle quidem rcfpcdlu motus cum modo rcgis ea fuiAB c modo pidloris cGamp;. Sunt qui uenerem a Nacliomcnc illo pidam exemplari putant.Apelles amp;nbsp;in pmulis bcnignus protegeni dignatione primus rbodi inflituit fordebat luis ut plei^q; domcflica percudlantiq; quiti liceri opera efferta paruum nefcio quid dixcrat.At ille quiquageis taletis popofcit famaq; difpcrfit fefe emere ut propofuit ucnderamp; ea res concitauit rbodiosad intelligendu artificcm:nec nifi augentibus prçtium ceffit Imagines adeo fimilttudincfq;idi(crctc pinxit ut incredibile didtu Appion grammaticus fcriptum reliquerit queda a facie borniem addi uiuantem quos metopofeopos uocat:ex bis dixiGe aut futur p mortis annos aut prçteritç.Non fuerat ei gratia in comitatu Alexandri cum ptolempo quo regnante Alexandriam intempcditis expulfus fub ornato fraude çmulorum plano regio inuitatus ad coenam indignantiq; Ptolemeo amp;nbsp;uocatores fuos oflcndcramp; aut diccramp; a quo eorum inuitatus elfec arrepto carbone cxtincfto e foculo imaginem in pariete dcliniauit Agnofeente multum plani Rege ex incobato protinus pinxit amp;

ocr page 678

Antigoni regis imaginem altero lumine orba prius excogitata ratione uitia codendi obliqui nanep fecit ut quod deerat corpori picture decile potius uideretur Lamumq; cim parte a ficie oftendit q tota poterat offendere. Sunt inter opera eius expiratiuin imaginestquç aut nobilifhma (int no eft facile dictu ucnere excutem c mari Diuus Augutlus dicauit in delubro patris Cçfaris:quç Anadfomene uocafuerfibus grpeis tali opere dum laudatur uicto:fed illuftrato:cuius inferiore parte corrupta q reficcramp; non potuit repcriri. Verum ipi iniuria cedit inglorii artificis.Confenuit~bpc tabula caric.aliamq i pro ea fuftituit Nero pricipatu fuo dorothe manu Apelles icobauerat amp;nbsp;alti uenere cobi fupcraturus etiam illa fui priorem iuidit mors peracta parte nec qui fuccederamp; operi ad prpfcripta Imiaméta iuentus eft.Pinxit amp;nbsp;Alexandi^magnu tulmetenctem in templo cpbefip dianp.xx.talentis auri digit ieminere uidentur amp;nbsp;fulme extra tabula effe 1egetes meminerint.Omnia ea.iiii.coloribus immane prptiu eius tabula in numo aureo mefuri accepit nb numero pixit amp;nbsp;migrabizi facerdotcs dianpcpbefip pompam eliticu quo ad bellu feftinantem galeam pofccti armigerum porrigerem Alexandrum amp;pbilippu quoties pixerit enumerare fuperuacuum ed. Miratur eius abronem fami menandrum rege Cariprbodii.Item anteu Alexandria Gorgodene tragoedum Romp Caldorem amp;nbsp;Polluccm cum uictoriaamp; Alexandro n.agno.Item Belt imaginé rclfrictis ad terga maibus Alexandro in curru triûpbitc Quis utrafque tabulas Diuus Auguftus in fori fui celeberrimis partibus dicauerat fimplicitate moderata Diuus Claudius plura exidimauit utrifq; cxciGAlcxidri facie Diui Augudiimagies dedere.Eiufdem arbitrantur manu ede amp;nbsp;in Antoniç téplo hcrculem aucrfum ut quod cil difficillimum faciem eius offendat ucrius pictura q proinittit:pixit amp;nbsp;heroa nudum caqi pictura naturi ipfam prouocauit. Ed amp;nbsp;equus cius flue fuit pictus in ccrtaie:quod ludiciu ad mutas quadrupedes prouocauit ab bolbus nanq; ambitu prpualcrc imulos fentics fingulorum picturas inductis cquis oftcdit Apellis tantum equo adimere.Idq; amp;nbsp;poflea femper huius experimetu artis lUis oftetaretur. Fecit ei ncoptholcmu:ex equo aduerfus pcrfas archelaum cu uxore amp;fiha antigonum thoracatum cum equo inccdétem pcritiorcs artis prpfei^t oibus cius operibus eudem regem ledctein in equo dianam facrificantium uirgium choro mixti.quibus uiciOfe Homeri uerfus uidefiptum dcfcribctis.Pixit amp;qucpigi non poliunt tonitrua fulgura fulgetra:quae Bronten Aftrapen ccraunocitan appellant Inueta eius amp;cpteris profuere in arte unum imitari nemo potuit quod abfoluta opi atrameto illinicbat ita tenui ut ipfum repeuifu claritates oculo2^cxcitaramp;cuft:odiretqi apuluerc amp;nbsp;fordibus ad manum itucti demuappareramp;. Sed amp;nbsp;tum ratione magna ne claritas colorum aciem offenders ueluti per lapidem fpecularcm intuentibus c longiquo.Eadé res nimis floridis coloribus ituctibus aufteritatc occulte daramp;.

Equalis cius fuit Ariflidcs thebanus Is omnium primu annu pinxit amp;nbsp;fcnfus hominis cyprf{Tit:qupuocant grpci ethe. Idem pturbatiois durior paulo i coloribus huius picftura oppido capto ad matris morictis ex uulncre mammam arrepes ifins intclligiturcp fentire inatrem amp;nbsp;timere no emortuo ladfc fanguiem lambat. Quam tabulam Alexander magnus triftulerat pellam in patriam fuam. Idem pixit prpliu cum perfis centum homines tabula ea complexus ;pac2ufq; in fingulos minas denas a tyranno elatientium mnafone. Pinxit amp;nbsp;currentes quadrigas quot;amp;nbsp;fupplicante pene cum uoce amp;nbsp;ucnatores cum captura amp;nbsp;leonticen picftori amp;nbsp;Anapauomenc propter fratris amorem.Item liberum amp;nbsp;Ariadnem fpeciatos Romçiçde Cereris tragoedu puerum inapollinis pde:cuius tabulf gratia interiit pidoris infcitia:cui tergendam cam mandaucrat.M.Iunius prptor fub die ludorum apollinarium fpecftata eft amp;nbsp;in fdc fidci in capitolio fcnis cum lyra puerum docentis pinxit amp;çg¥ ^ne fine laudatu qua in arte tantu ualuit ut Attalus rex uni tabulam eius.c.talctucmidc tradatur.

ocr page 679

Imulutdicftu cft amp;nbsp;protegcnes floruit patrii ficamnis gentisobtfublctia fuma paupertas initio artifq; fumma intétio:amp;idco mior fertilitas:quis cum docuerit nó putat collare. Quidam amp;nbsp;naucs pixiffc ufq; ad quiquagcGimüannu argumentu eße quod cum Atbcnis celeberrimo loco mineruç delubri propyleen pingeramp; ubi fecit nobilem parbalum amp;nbsp;amoniadam:qua quidam nauficam uocant adieccrit paruulas naucs logas i bis qup picftores perergia appcllat:ut apparcramp; a quibus initiis ad arte oftctatiois opera fua perueiffent palma babet tabularum eius Tafilus qui efl Romae dicatus in teplo pacis cum pingeramp;eum traditur madidis lupinis uixine:quoniam (imul famem fuftineramp; amp;nbsp;fitim ne (cnfus nimia dulcedie obftruerent:buic picfturp quater colore iduxit contra fubfidia iniurip amp;nbsp;uctudatis amp;nbsp;decedete fupcriore iferior fuccedèramp;.Ed in ca canis mire tactus ut quem paritcr cafus pixerit nó ludicabat fe in co exprimere fpumam anbclatis cum in rcliqua parte omni quod difficillimu crat fibiipfc fati(Fcciiïamp;. Difplicebat autem ars ipfa ncc minui poterat ut uidcbafnimia ac lógius a ueritatc difccdere fpumaq; illa pigi no ex ore nafci anxio aimi cruciatu eu in pidura ucrum effe nó uerilimilc uellamp; abllcrfcrat impius mutaueratqi pcnnicillu nullo modo fibi approbas.Poftremoiratus arti:quod intclligitur fpogia ea impcgit inuifo loco tabulp ex illa rcpofuit ablatos colores qualiter cura optaucrat.Fecitquc in pidtura fortuna naturam boc exemplo cius fimilis amp;nbsp;nealcc fucceffusin fpuma equi (imilitcr (pongia impadta fccutus dicitur cum pingcramp; popizonta retinet pane cu ita Protegcnes monltrauit amp;nbsp;fortuna propter bunc byaliium ne crcmaramp; tabulam Deinetrius rex cum ab ca parte fola poflex rbodum capere non inccndit:parcctemq; picfturp fugit occafio uidlorip.Erat tunc protegcnes in fuburbano luo ortulo boc cil Demetrii caftris:neq;iterpellatus prçliis Îcobata opera intcrmilit omnio mfi accitus a rcgc.Intcrrogatufq; qua fiducia extra muros ageróérrefpondit (cire fe cû rbodiis illi bellum effe no cum artibus.Difpofuit rex ut tutela cius Ihtiocs gaudes quod poffamp; manus feruare:quibus lam pcpccrat amp;nbsp;ne fppius aduocaramp; ultro ad cum ueit boftis relicftifq; uiclorip fup uotis inter arma amp;nbsp;murorum idus fpc^tauit artifice. Scquitqi tabulam illius temporis bpe fama quod eam protegcnes fub gladio pixerit. Satyrus bic cft quem anapauemenon uocat nc quid defit temporis eius fccuritati tenentem tibias.Fccit amp;nbsp;cydipcn amp;nbsp;Icpolemon Zillis cum tragoediarum fcriptorc mcditantcm ct atbletam amp;nbsp;Antigonum regem matrem Anftotelis pbilofopbi qui ci fuadebat ut Alexandri magni opera pigcramp; propter ptcrnitatc rerum.Impetus animi amp;nbsp;quodam artis libido.Jn bpc potius cum tulere.Nouiflimc pinxit Alexandrum ac paria fccit etiam figna ex acre ut diximus.

Adem ptate Afclepiodorus:qucin fcymmetria mirabat' apelles:buic mnafon tyrannus pro.xii.bis dcdit in lingulos minas triccnas. Idcmqi Ibeomnefto in fingulos beroas uicenas.

Js anumcrari dcbamp; amp;nbsp;Nicomacus Atiffitccbni filius ac difcipulus pixit raptu profcrpinc quç tabula fuit capitolio mincup delubro fupra çdiculam imctalis amp;nbsp;in codem capitolio:quam Plancus tinpcrator polucrat uitloriam quadrigam in fablimc rapiens Vlyxi primus addidit pileum.Pinxit amp;apolliem dianam deumq; matrem in leone fedentcm.Itcm nobilc baccbas adrcptantibus fatyris fylamq; quae nunceft Romçin templo pacismcc fuit alius in ca artc uclocior. Tradunt nanque conductum fe pingcnduab Aridrato fyciniorum tyrano q? is faciebat cplcfli poetae monumentum prpfinito die intra quem perageretur.Nec multo ante ucifTe tyrano in poenam accenfo paucifque diebus abfolutHe amp;nbsp;celeritate amp;nbsp;arte mira.

Ifcipulos l^abuit amp;Tbiriftidcm fratrem amp;nbsp;Ariftodeni filium ct Pbiloxcnum terrctrium:cuius tabula nulli eft poft ferenda CalTandro regi picta cótinuit Alexädri

ocr page 680

prçlium cum Dario.Idem pinxit amp;nbsp;hcfiuiäin qua tres fileni comcflanfloic celeritate prpccptoris cófecutus brcuiorcs ctia nuc quafda picturp compcdiarias inucnit.

Nnumerantur his amp;nbsp;nicopbanes elegas amp;nbsp;concinnus ita ut uetuflateci pauci comparentur Conturnus et amp;nbsp;grauitas artis multum a Zeuxide amp;nbsp;Apelle. Abed apellis difcipulus perfeus ad quem de bac arte fcripfit.buius fuerat ptatis Aridides Thebani difcipulus.Fuerunt amp;nbsp;phyliniceros amp;nbsp;Ariflon:cuius ed fatyrus cu fcypbo coronatus difcipuli eius antborides amp;nbsp;eupbranor de quibus mox dicemus. Nanque fubtexi parem minoris piôtuiç celebres in penniculo;cqbus fuit pineus arte paucis pod ferendus propofito nefcio an dcftruxerit fe:quoniam humilia quidem fccutus Immilitatis tame fummäadeptus eft gloria.Tonftrinas futrinafqi pixit amp;nbsp;afellos amp;nbsp;obfonia amp;nbsp;fimilia.Ob hoc cognominatur riparographos in his côfumatç uoluptatis quippecepturos ca e pidturis uenirc g maxime multorumcdiuerfo mcniana ingt V arro omnia operiebat Serapionis tabula fub ueteribus hic fcc nas optie pixit. Scd hominé pingere no potuit:contra Dionylius nihil aliud q homines pinxit. Ob id antropograpbos cognoiatus:parua amp;nbsp;calides tccit.Itcm calatcs comicis tabellis utraq anchipl)ylus.Nanq; amp;nbsp;hefionam nobilem pixit amp;nbsp;Alexandrum amp;nbsp;philippum cum minerua qui funt inochola in obtauic porticibus amp;nbsp;in philippis libc:y: prem alcxadi^ puerum hippolytum tauro cmiflum expauefcentem. In pompeia uero cadmum amp;nbsp;Huropcn.Idem locofis nomine egrillum diridiculi habitus pinxit.Vndc hoc genus picftore grilli uocantur. Ipfc in aegyptoquot;natus didicit acftefidemo dccamp; non fileri amp;nbsp;ardeatis templi pictorem prçfertim ciuitate donatum Ibi amp;nbsp;carminecquod eft in ipfa picdura in bis ucrfibus.

Dignis digna loco picturis condecorauit Reginae lunonis fuppremac coniugis templum Marcus plauitus Marcus cletcfia lata

Pracnefte oriundus quem nunc amp;nbsp;poft femper

Ob artem hanc Ardea laudat:ca qup funt fcripta atiquis litteris latis no defraudido

T ludio Diui Augufti çtate qui primus inftituit amoeiffima parietü pieftura uillas amp;nbsp;portus ac topiaria opera lucos nemora colles pifcinas euripos amnes littora qualia quis optarat uaria cibi ob ambulatium fpccics aut nauigatium tcrraiuillafque adeutiu afellis aut uchiculis.Iam pifcates aucupatcfqaut uenatcs autetia uidemiates Sunt in eius exemplaribus nobiles plauftri acceffu uillp fub colliu fpofioc mulieres lauates trepideq; ferunt pluric.Prçterea faciles argutie Eicillis alis.Idé fubfidialibus maritimas urbes pigere iftituit bladiGimo afpettu minimoque impcdio:fed nulla gloria artificum eft nifi qui tabulas pinxere co uenerabilior antiquitatis prudentia apparamp;.Noneni parietes excolebat domis tantu nec domos uno in loco mafurafqi cx incediis rapi non poffent.Cafa protegenes contentus erat in ortulo fuo. Nulla in Apellis tccftoriis picftura erat.Nondum libebat parictcs totos pingere.Omniu eoru ars urbibus excubabat pidtorquc res comunis in terra rara erat.

Vit amp;nbsp;Arellius Romp celeber paulo ante diuum Auguftum in flagitio ifigni corrupinamp; amp;nbsp;artem femper alicuius toeminpamore flagrans amp;nbsp;ob id deas pingens fed dilcdlatum imagine.Itaqi in pidtura eius fcorta numerabantur.

Vit amp;nbsp;nupcr grauis fcucrus Idemq; floribus humilis rci pidlor Fabius:huius erat minerua fpebfantem fpedtans quacunq; afpicerctur paucis horis diei pingebat Id quoq cum grauitate quod femper togatus qg in machinis career cius artis domus aurea fuit:amp; ideo non extant exemplaria. Magnopere poft cum fuere in auctoritate

ocr page 681

Cornelius pinus atticus prifcus qui honoris amp;nbsp;uirtutis çdcs imperatori Vcfpafiano auguro reftitucnti pinxerunt:fcd prilcus antiquis lÏmilior.

On eft omittenda in pidlurç mentione celebris circa lepidum fabula. Siquidc intriumuiratu dicebat quodam loco deductus a magiflratibus in nemorofum loeu minaciterq; poftero die expoftulauit fomnium ademptum fibi uolucrum concentu At 1111draconem in longiffima membrana depidlum circudcdere luco. Eoq; terrore tunc aucs filuidc narrantur:amp; poftea pofle compefci ccris pingere ac pictura inurere quis primus excogitauit no cofiat.Quida Ariflidis inuetum putat poftea cofumatu a Praxitele.

Ed aliquanto uctuftiores encaufti picturp extitere ut Polignoti amp;nbsp;Nicanoris amp;nbsp;arcefilai pario^ lafippus quoq; eginae picturp infcripfit enatem•quodq,fecto non fcci(ramp; nifi encaulbca inuenta Pamphilus quoq i apcllis preceptor no pinxifle folum cncaufto:fed etiam docuiHe traditur paufiam fytionum primüin hoc genere nobilem Brictis hic tilius fuit. Eidemq ; primo difcipulus pinxit amp;nbsp;ipfc pcnnicillo parietes thebis cum reficerentur quondam a polignoto picti multuq; comparatione fuperatus cxtimabatur:quoiam non fuo genere certaframp;. Idem amp;nbsp;lacunaria priniis pingere mflituit:ncc cameras ante cum taliter adornare mos fuit paruas pingebat tabellas maximeq; pueros hocpmuli cum interpretabantur:quoniam tarda picturae ratio cnW illa:quamobrem daturus artis amp;nbsp;celeritatis famam abfoluit una die tabella qupuocata cft cmcrifios puero pidto Amauit in luuenta gliccren municipem fuam inuétricé coronarum certadoq; imitatione eius ad numerofidimam flo?: uarictatem perduxit artem illam.Poflrcmo pixit ipfim fedenté cum Corona que e nobiliffimis tabula appellata cflStcphae plocos.Ab alus ftephane plocis:quoni a gliccra coronas ucnditado fuflcntaucrat paupertatem huius tabulpcxcplar quodapographon uocat L.lucullus duobus talentis emit athcnis.Paufias autem fccit amp;nbsp;grades tabulas heut fpccftatur 111 porticibus Pompeii boum imolationcm eam pidturam primus inueit quam poftea imitati funt multi :çquauit autem nemo omnia cum logitudinc bouis oltendere ucllamp; Aducrfum cum pinxit no trafuerfum. Vndc amp;nbsp;abunde intclligitquot; amplitudo:deinde cum omnes qup uoluntcminctia uidcri candicatia faciat colorcq; condant nigro hic totum bouc atri coloris fecit umbrpq; corpus cxipd dcdit.Magna prorfus in equo egit ita excudente amp;nbsp;cofringctc folida omnia fytionc amp;nbsp;hic uit aegit diuq fuit illa patria pidturac. Tabulas inde e publico oes propter aes alienu ciuitatis abdutlas Scauri aedilitas Rorram tranftulit.

Oft cum cminuit longe ante omnes cuphranor Ifthmius Olympiade.ciii.Idc qui inter fidiores diclus eft a nobis fecit amp;nbsp;collofos amp;nbsp;marmora amp;nbsp;fcyphos fcalpGt docilis amp;laboriofus ante omnes amp;nbsp;in quocunq; genere excellens ac fibi acqualis:hic primus uidetur amp;nbsp;exprpffinc dignitates heroum amp;nbsp;ufurpaffe fymmctriam:fcd fuit in uniuerfitatc corporum exilior capitibus articulifq; grandior. Volumina qiioquc compofuit de fymmctria amp;nbsp;coloribus. Opera cius funt equeftre proclium.xii.dici. Thefeus in quo dixit cundci n apud parrhafium ro(a padum ede fuum ucro carne nobilis cius cil tabula cphcfi Vlyxcs fimulata uefania boucm cum equo iungcns amp;nbsp;Palamedes dux fifces glandium condens.Eodem tempore fuere Ciclius amp;nbsp;Ciclias: cuius tabula de argonautis.lib.cxlnit.Hortcnfius orator mercatus cfl:ciq;çdcm fccit in Tufculano fuo.

Vphranoris autem difcipulus Antidonis huius ed clyppco dimicans Atheis amp;1udlator tibicemq; inter pauca laudatus Ipfe diligcntior q nuincrofior amp;nbsp;in coloribus fcucrior maximcinclaruitdifcipulo Nitia athcnienfc qui diligcntiffime mulieres pinxit lumen amp;nbsp;umbras cuftodit.Atq ; ut cmincrct c tabulis pidturp maxie

ocr page 682

cunuit opera cius NemeaaJucefta ex afia romaaSylhno qua in curia diximus pofitä , Item liber pater in çJe cocordiç byacitbus quem Cçfar Auguflus delectatus co fccu deportauit Alexandria capta amp;nbsp;ob id Tybcrius CçQr in tcplo eius dicauit bac tabula dianac. Epbefi uero eft megalici fhcerdotis epbefiae amp;nbsp;dianac fcpulcbrum Athenis Necro mantia Homeri:banc uendere Attalo regi uoluit ralentis.Ix.potiufqi paterae fuçdonault abundans opibus.Fccit amp;nbsp;grandes picturas in quibus funt calipfo amp;nbsp;lo amp;nbsp;Andromeda.

Lexander quoep m pompcii porticibus procellente calipfo fedens buic fidem afcribunt quadrupede profprimc canes exprçffit:bic eft Niceas de quo dicebat Praxiteles iterrogatus quem maxie opera fua probaramp; in marmoribus qbus Nitias manum admoui{Tamp; tatum circumlitioni eius tribuebat non fatis difcernitur.Aliud eodem nomiead buceudem quidam faciut Olympiade.cxii.nitiocomparabatur:amp; aliquado profertur atbenion maronites glautiois corithii difcipulus auftcrior colore amp;nbsp;in auflcritate lucudior ut in ipa pictura eruditior eluceat.Pinxit in tcplo clcufinp pbylarcum amp;nbsp;Atbcnis frcquctia:quam uocauere lingenicon.Itcm acbillcm uirginis babitu occultatum Vlyxe deprobédéte amp;nbsp;in una tabula ut fignaqufcp maxic iclaruit Agafonem cum equo qui nifi in luuenta obii{ramp; nemo ci compararetur.

St nomen amp;nbsp;beraclidi macedoni initio naucs pinxit:captoqi perfeo rege atbeas commigrauit.Vbi eodem tempore erat mctrodorus pictor:idcmq; pbylofopbus in utraqi fcicntia magnç auctoritatis. Itaque cum.L.paulus deuicto perfeo petiiffamp;ab atbenicfibus ut fibi g probatiffimum pbylofopbum mitterent ad crudiedos liberos Item pictorem ad triumpbum excolcdum.Atbenicfcs Metrodorum elegei^tpfeffi eundem in utroq;defyderio prfftantiffimum:quod ita paulus quocpiudicauit.

Himoniacus bizantinus C^faris dictatoris ptate Aiacem ei pinxit amp;nbsp;in eadem ,b eo in Veneris geitricis pde pofitas .Ixxx.taletis ucnudatas.Talentum aut atticum libras fex taxat.M. Varro tbimoiacbi laudiï.Orcftcs epbigcnia Tindaris lecitbton agilitatis exercitator cognato nobilium palpati quos dicturus pinxit alterum liante alterum fedentem praecipue tamen arfci fauillc in gorgone uila cll.

Aufip filius amp;nbsp;difcipulus Ariftolaus e feueriffimis pictoribus fuit:cuius funt Epaminundas Pericles Medea uirtus Tbeleus imago attic^plcbis boum imolatio Sunt quibus amp;nbsp;mecbopanes eiufdc paufic difcipulus placeat diligetia qua itelligant foli artifices alias durus in coloribus amp;nbsp;fimultus.Nam Socrates lureomnibus placamp; Tbalcfq;funtciuscu Efculapio filipamp;cgia amp;nbsp;lepana cilalfus amp;nbsp;piger qui appellat oenos fpartum torquens:quod afcllus rodit.

Actcnus indicatis genere in utroq; proceribus non filcbuntur amp;nbsp;primis proxi Aridoclides qui pinxit pdem apollinis delpbis Antipbilus puero igncm conflante laudatur ac pulcbrc alias domo fplendcfccnte ipfiufq; pueri ore.Item lai ficio in quo properantomnium mulierum penfa ptolemço uenantc:(ed no uiliffimo Satiro cu pelle pantberiam:quem apofcopenonta appellant Arcftopbanacalum uulneratuin ab apro cum fotia doloris aflipbalc numerofaq; tabula in qua funt Priamus Helena credulitas Vlyxes Dcipboebus Dolus ancbrobius pixit fcyllum ancoras prçcidctein perficp elaffi Artemondanaen mirantibus cam prpdoibus regina ftratoicem Hercule dciamiram Nobiliffimas aut quç funt in Octauiç operibus bcrculem ab octa mote Doridos exufla mortalitate confcnfu deorumin^c^lum euntem Laomedontis circa Herculem amp;nbsp;Neptunnum biftori aAlcimacus Dyoxippu qui Pancratio Olympiç citra pueris lacftum quod uocant aconticum uicit tenus ftemmata Efilocus Apellis

ocr page 683

difcipulus petulanti pictura innotuit loue liberum parturiente depictio nutrito amp;nbsp;muliebriter ingemifccntc inter obftetritia dearum clamorem Tcltidcmus cecalie expugnatione amp;nbsp;laodomia clefidcs reginae ftratonices iniuria. Nullo enim honore exceptus ab ea pinxit uoluntatem cum pifcatore quem regina amare ferrrio crat.Eag tabulam in portu epbefi propofuitJpfc uelis raptus cft Regina tolli uetuit utriufy fimilitudine mire exprpfla Cratcnius Comoedus atbcis in Popeio pinxit citbyzides bigam regis uidtori aEudorus fcpna fpedat.Idem amp;nbsp;ex pre figna fecit Ipis neptuno amp;nbsp;uidloria babron amicitiam amp;nbsp;concordiam pinxit amp;nbsp;deorum fimulacra leontifcus aratum uidorem cum tropheo pfaltriam leonfapbo niceratus uenerem itcr gratias amp;nbsp;cupidincs:bcrculem triltem infanip poenitentiam Nealces uenerem igcniofus amp;nbsp;folers in arte.Siquidem cum prplium nauale pgyptiorum amp;nbsp;perfarum pinxit fidtu quod in nilo fuit aquam maris fimilem facftum uolebat intelligi. Argumentoque declarault quod arte non po terat.Alcllum enim bibctem in littorc pixit amp;nbsp;crocodillu infidiatem ei.Oenias fyngenicon pbyliftus officiam pictoris ignem conflate puero pbalerion fyllam Simoides agatarcum amp;nbsp;Nemetinem Scimus luuenc requiefccntc officinam fullois quiquatriis celebratem. Idemq ; ucmclin egregiam Theodorus amp;nbsp;emungentem.Item ab orefte matrem amp;nbsp;Egillum iterfici:bellumqi Iliacu pluribus tabulisquod ell Rompin phylippi porticibus amp;nbsp;Caffandram quç eft in concordiae delubro Leontinus epicurum cogitatein Dcmctriu rege Orcftis infama Tbomiran Cytharedum.Taurilcus Difcobolum Clitcmncftram Panifeum Pollucem regnum repetentem amp;nbsp;capanea.Non omittetur inter hos ifignc exemplum.Nam Origonus tritor colorum Nealce pidtoris in tritum iplc profecit ut cclebrcm ctiam difcipulum reliquerit pafiam fratrem egimete fidloris.Illud uero perg ray ac memoria dignum amp;nbsp;fuprpma opera artificum imperfcdafque tabulas ficut Hyrimariftidis tindaridas Nicomachi Medeam amp;nbsp;quam diximus uenerem Apellis in maiore admiratioc efle g perfeCta quippe in his liniamenta reliqua ipfpq; cogitationes artificum fpedtantur atq; in lenocinio commendationis dolor eft manus cum id ageramp; extincftc.

Vnt etiam nunc non ignobiles quida in tralcurfu tamc dicendo Auriftoides Anaxander Aridobolus Surus Archetilas Thyfigratis filius Corbius Nicomachi dilcipulus Carmanides amp;nbsp;Eutranoris Dionyfiodorus Colophonius Diogenes qui cum Demetrio rege uixit Entimedes Eraclidcs Macedo Milon folus Pilomachi Statuarii difcipulus Nafiteus Sytionius Mafitrcnus Ariflonide filius amp;nbsp;difcipulus neffus abrois filius polcmon Alexridrius Thcodorus Samius amp;nbsp;Stadius nicoftemis difcipuli Xenon Neodis difcipulus Sitionius.

Inxcrc amp;nbsp;mulieres Timaretc Miconis filia Dianam in tabula qup cphcfi cfl in antiquiffimis pidlurp.Irenp cratini pidtoris filia amp;nbsp;difcipula puella quç eft eleufine Calipfo fenem amp;nbsp;praeterea gladiatorem Theodorum Aliftcnem faltatorcm: Arifta nearchi filia amp;nbsp;difcipula Efculapium.Lala Cizicena perpétua uirgo Martia Varroos inuenta Romp amp;nbsp;pcnnicillo pinxit amp;cc(iro in ebore imagines mulierum maxime ac neapolitanum in grandi tabula fuam quoque imagicm ad fpeculum. Nee ullius in pictura uelocis manus fuit.Artis uero tantum ut multu inaniate prptii ateccderamp; celeberrimos i eadem ptate picftorcs Sopolim amp;nbsp;Dionyfiü:quo¥ tabulp piacothecas iplét:pixit amp;nbsp;qupdri olympias:dc q hoe lolu meórat difcipulu eius fuiffe Autobolu.

Ncaufto pigcndi duo fuiffe atigtus genera cera amp;nbsp;ebore Thefiroides miriculo donce clafTes pingi coepere hoc tertium accepit refolutis igni Ceris pcnnicillo utcdi quç pidtura nauibus nec foie nec fale uétifq; corrûpitur.Pigunt amp;nbsp;ueftes in aegypto inter pauca mirabili genere candida ucla.Poftg attriuere illinicntes no coloribus fed

ocr page 684

colorem forbentibus medicamentis boe eu fecere non apparamp; in uelis fed in cortina pingi.In feruentes aquas merfa poft momentum extraheretur picfta.Mirumq ; cum fit unus in Cortina colos.Ex illo alius :atc| ialius fit in ucfte accipietis medicaminis qualitate mutatus:nee poftca ablui poteft.Ita cortina non dubie confufura colores fi piceos accipcramp; digerit ex uino pinxitq; dum coquitquot; amp;nbsp;aduftf ueflcs firmiores fiût g fi non urerentur.

E pidtura fatis fuperqi contexuiffe bis amp;nbsp;plafticcm conueiat ciufdé opere terra fingere amp;nbsp;argilla fimilitudîcs Dibuzades fytioius figulus prius iucnitcoritbi filiç opcra:qup capta amore luueis illo abeute pergere umbra ex facie eius ad lucerna in pariete lineis circumfcripfit:quibus pater eius impracffa argilla typum fecit amp;cu ceris ficftilibus iduratum igni propofuit:eumq; feruatu in nympheo donec coritbu Mummius euerteramp; tradut.Suntqui in farno primus omniu plafticem inucniffe rbetum amp;nbsp;Theodorum tradut multo ite bachiadas coritho pulfos. Dein aratu uero cx eadem urbe profugu:qui in hetruria Tarquinium regem populi Romani genuit comitatos fidiores Euciropum Eugramum ab his Italiae traditam plafticc. Bucadis inuctum eft rubricam addcre:aut ex rubrica creta fingere primufq; perfoas tegularu extremis umbricibus impofuitq; itcr initia proftipa uocauit.Poftea idem edtipa fecit hinc amp;nbsp;faftigia teploru orta propter huc plaftices appellata.Hornis autem imaginé gvpfb e facie ipa primusomniu exprpfbt:ceraq; in eam formam gypfi ifufhemedare inflituit Lyfiftratus fytionius frater I„yfippi:dc quo diximus hic amp;nbsp;fimilitudincm reddere iftituit.Ante eum g pulcherrimas facere fpodcbat ldem amp;dc fignis cffigie cxpriincre lueit.Creuitcp res tn tritum ut nulla figna ftatup ue finc argilla fierct:quo apparamp; atiquiorc hac fuiffe fcicttri:qfudcdi pris plafte laudatissi fuere Damophylus amp;nbsp;Corgafus.Idcmq ipidborcs qui pdem Cereris romp ad circu maximu utroqi genere artis (uc excoluerat ucrfibus ifcriptis grçcc:gbus fignificarutadextra opa damophili effe a parte leua Gorgas ate hac çdem Tufcana omia in cdibus fuiffc audior eft Varro amp;nbsp;ex bac cum reficeretur cruftas parietum cxcifis tabulis imagiatis iclufas effe.Item figna ex faftigiis difpcrfa fccit amp;nbsp;Calchofthenes cruda opera Athenis. Qui locus ab officina cius ceramicos appellatur.M.Varro tradit fibi cognitum Romae Pofimiu nomic:a quo fa dia pometia uafa.Itc pifccs quos afpedluaueris difcernercuix potfes Idem magnificat Archefilau.L.Luculli £imiliarc:cuius plauftica pluris ueirc folita artificibus ipfis q aliorum opera.Ab hoc fadlam ucnere geitricemin foro Cçfaris:amp; prius q abfolueretur feftiatione dedicddi pofitam ibidem a Lucullo.lib.lx.fignum foelicitatis locatu cui mors utriufq;iuiderit. Odlauio equiti romano crateris facere noleti excplar e gypfo fidium taleto.Laudat amp;nbsp;Praxitelequi plafticc matre Celaturf amp;nbsp;ftatuarip fculpturpqi dixit.amp; cum cGbl in omnibus hts fummus nihil unqua fecit anteq finxit. Prçterea elaboratam artem hic italic amp;nbsp;maxime hetruriç amp;uulgum hic accitum a fragcllis cum locari Tarquinius prifcus louis effigie in capitolio dicanda fidlilc cam fuifre:amp; idco mirari folerc fidtiles in faftigio tepli cius quadrige de qbus fçpe diximus.Ab hoc eodem fidium Hcrculé:qui hodieqi matcriç nomen in urbe rctinet:heç enim turn effigies deorum erit lautiffimçmec pçitamp; nos illo^ qui tales eos coluere.Aurum enim Argentum ne dus quidem conficiebant.

Vrant etiam nunc in pluribufq; locis talia fimulacra Faftigia quidem teploru etiam in urbe crebra amp;nbsp;municipiis mira celatura amp;nbsp;artcipuiq; formitate feriora Auro certe Innocctiora in facris quide lam iter has opes no myrrhinis hodie chriftallifue: fed fidlilibus prolibatquot; fimpuniis ienerrabili terrae bcniguitatc fi quis fingula extiamp; ctiam aut omittantur in frugum uint pomorum herbalt fruticu medicamentorum metallorum generibus Bénéficia eius quoque adhuc diximus uclaffiduitate fatiant Figulinarum opera imbricibus doliis ad uina excogitatis ad aquas tabulis ad balcas

ocr page 685

mammatis ad tcdla co dhilibus laterculis fundamentifq; aut quç rota fiunt per quae Numa rex.vii.collegia Figulo? ^ iftituit quin amp;nbsp;defunctos fefe multi fidtilibus dcliis condi malucre:ficut.M.Varro pytbagodio modo in myrti amp;nbsp;oleo atq; nigrç populi foliis maior pars bominu terreis utitur uafis.Samia etiam nunc in efculctis laudantquot; Retinamp; bac nobilitate amp;nbsp;Aretium in italia amp;nbsp;Calicu tantu Surretum bafta polcntia in bifpania Sagudtuin In afia pergamu habet amp;nbsp;trallis opera fua:amp; utinam in Italia quoni a amp;nbsp;fic getes nobilitatur amp;nbsp;bçc quoqi per maria terras ultro citroque portantur mfignibus rotp officinis erytbbris bodieq; in teplo moftratur dupamphora propter tenuitate cofecratç difcipuli magiftriq; certamie iter tenuiore humum circunduccramp; Communis laus maxima Adrianis firmitas.Nonnullis circa bçc quoque fcueritatis exemplis.Quintû Coponium lueimus abitus damnatu quia uini ampbora dedidi dono ci:cuius fuffragilatio erat atq;ut fluxu aliqua quoq; auctoritas cotingat figulis tirpatinuiquit Feneftella appellabatur fumma gratia lauria:una erat murena:^altera luporum:tercia mixti pifcis iclinatis lam.s.moribus ut tame cos proferre gratiç etia phylofbphis poffimus. Siquidc in Ariftotclis heredum auctionc.lxx.patias ucidc tradit. Nam nos cuin una in pfopi Tragoedia?^ hyftriois in natura Auiu diceremus feftertiis.c.ftetifTe non dubito idignatos legétes.At Hercules uitcllius in pricipatu fuo.ee.lib.codidit patinicui Eicicdp fornax in capis cx^dificata erat:quonia eo pueit luxuria ut etiam fictilia pluris cofitctur q murrhina:proptcr hanc Mutianus altero confulatu fuo in cotioecxprobrauit patinarum paludes Vitellio memoria non illa foediore cuius uencno afpernatur reo.Caflius leuerus accufator obiiciebat intcriifle. cxxx.couiuas nobilitatur his quoqioppida ut Regium amp;nbsp;CumpSamia tcfta matris deum facerdotes qui galli uocatur uirilitate amputant.Nec aliter citra pernitie fi.M Celio credamus qui liguam fuam amputadam obiecit graui probro tang amp;nbsp;ipfc lam tunc autem eidem uitcllio maledicere:quid non excogitauit ars fractis etiam teftis utendo fie ut firmius durent calce addita qup uocat fignina:quo e genere pauimcta excogitauit.

Erum amp;nbsp;ipfius terre funt alia commenta peffimam eius parte medicq; puluere appellatam in putcolafe collibus opponi maris fluctibus merfamque protinus fieri lapidcunuiexpugnabilc undis amp;nbsp;fortiore quottidie unq; fi cumano mifccafccmeto Eadecft terrp natura amp;nbsp;incyzicena regionc:fcd ibi no puluis. Veru ipfa terra qlibamp; magnitudic cxcifi amp;nbsp;demerfa in mare lapidea extrahitur:hoc idem circa CaGandrea produnt fieri amp;nbsp;in fonte gnidco dulci intra.viii.mêles terram lapidcfccre. Ab oropo quideaulida ufqiquicquid terrç attigitur mari mutafin faxa. Non multûa puluere puteolano diftat c ntlo harena tcnuiliima fui parte non ad fuftincda maria fluctufqi frangendos:fcd ad debellanda corpora paleftrç ftudiis inde certe Patrobio Neronis principis liberto aduehebatur:quin amp;nbsp;Leo nato amp;nbsp;cratcro amp;nbsp;Meleagro Alexandri magni ducibus fabulum hoc portari cum reliquis militaribus commertiis reperio plura de hacpte no fum dicturus.No Hercules magis g de terrae ufu in ceromatis, quibus exercendo luuentus noftra corpora uircs animorum perdidit.

Vid ni amp;in apbryca hifpaniaq; terra funt parietes:quos appellant fornaccos: quoniam fornacum modo circundati utrinq i duabus tabulis infarciuntur ucrius q Ifruuntur Eius durat incorrupti imbribus uentis ignibus omnicp cemeto firmiores (pectat etiam nunc fpeculas Hannibalis hifpania tricenaCq; turres lugis montium impofitas:hinc amp;nbsp;cefpitum natura caftrorum ualli accomodata contra fluminum impetus aggeribus illini quidem crates parietum luto amp;nbsp;lateribus crudis cxtrui quis ignorat lateres non funt e fibulo neq; barcnofo;multoq; miuscalculofo duccdi folo fed c cretofo amp;nbsp;albicante:aut ex rubrica amp;nbsp;fabulo mafculo certe finguntur optip nere.

ocr page 686

Nam fblflicio rimofi fiunt:quos çdificiis non idoneos probant:quidam terra ipam eorum priufq fingantur macerari oportamp;.Gcncraq;eorum triadydion quo utimur longum fexquipede latum pedç. Alterum tctradoron. Tertium pentadoron.Graeci enim antiqui doron palmu uocabant amp;nbsp;ideo doromocbera quia manu daretur.Ergo a.1111.amp;.V.palmis prout funt nominantur.Eadem cft amp;nbsp;latitudo minore in priuatis operibus maiore in publicis utunf.In gratia putat. Inafia amp;nbsp;in ulterioribus bifpaiç ciuitatibus Maffilia amp;nbsp;Calentim fiut lateres qui ficcatino mcrguturin aqua. Sunt cim c terta pumicofa cu fubigi poteft utiliffima grçci prpterq ubi e filice fieri poterat ftrueftu parietes lateritios prptulcre.Sunt cnim çtemi fi ad perpcdiculu fiat. Ideo amp;nbsp;publica opera amp;nbsp;regias domos fic extraxere murum athcnis qui ad motem bymetu 1peccat fic patris çdcs louis amp;nbsp;bcrculis:guis lapideas columnas amp;nbsp;cptflilia circu daret domu regiä Attali tralibus.Ite fardibus crefi:qua gcrufia fcccrc Alicarnafi manufcoli quç etiam nûc duratdacedemoiç quidc cxcifum lateritiis parietibus opus tcólorium propter excçllctiam picfturp ligneis formis iclufum Roma deportauerein aedilitate ad Comitiu exornadum Murena amp;nbsp;Varro quod opus cum per fe mi^ c{ramp; traflatu taine magis mirabatur.In Italia quoq; lateritius murus accti eumenamecft Romae non Fiut talia fdificia quia fcfquipcdalis paries no plus q una cotignationem tolerat Cautuqiefl ne comuis craffior fiatmcc intcrgcrmorum ratio patitur.

Acc funt didla dc lateribus In terre autem reliquis generibus fecudum regioes uel maxie natura mira eft fulpburis:quo plurima domatur. Nafcitur in ifulis coliis inter Sicilia amp;nbsp;Italiam:quas arderc dixtmus:fcd nobiliflimu in mela infula. In italia quoqiiucitur in Neapolitano Campanoqiagro collibus:qui uoedtur Icucogci lybiae cuniculis effoffum perficitur-igni.Genera,iiii.uiuu quod grcci apyron uocat nafcif folidum:boc cftglcba ea folo ex oibus generibus medici ututur. Cetera eim liquore conflat amp;nbsp;coficiutur oleo icocta Vnum effoditur traflucamp;qi amp;nbsp;uiramp;.Alterum genus appellat glebam fullonum tatum in officis familiare.Tertio quoq ; genere unus tatu ed ufus ad fufficicdas lanasiquoniam cadore tantu mollitieq^ cofert. Egula uocatur boc genus.C^iirtum cautem ad licbinia maxic coficicda. Cetero tanta uis ut morbos comitiales deprpbedat nidore impofitum igni:lufit eo amp;nbsp;Anaxilaus candes in calice nouo primacp fubdita circufcrcs cxardelces amp;nbsp;pallore diro uelut defuncto?/: effundete conuiuiis.Natura cius cxcalefacit amp;nbsp;coquitfed amp;nbsp;difcutit collcctioes corpou.Ob boc talibus cmplaflris inalagmatibufcpmifcetur.Rcnibus quoq;amp; lumbis in dolore cu adipe mire prodefl impofitum.Aufert amp;nbsp;licbenas c facie cum tberebyntbi refina amp;nbsp;lepras.Arpaxita uocatur a celeritate ucllcndi. Vclli enim fubinde-debamp;. Prodeft amp;nbsp;fufpiriofis linitum prurulcta quoq;cx tuffietibus amp;nbsp;contra fcorpiois ictus uitiligics uinum nitro mixtu atqiex aceto tritum amp;nbsp;illitu tollit.Item lendes in palpebris aceto fandiacato admixtum babamp;ctiam religionibus locum ad expiadas fuffitu domos. Scntitur uis cius amp;in aquis fcruetibus.Neq; alia res facilius acccnditur quo app.iramp; igniuin uim magnam ctiam incffc fulmina fulgura quoque fulpburis odore babet ac lux co2 ^ipfa fulpburca cft.

Tbituminis uicina natura cft.Alibi limus:alibi terra cfl. Limus e ludeae lacu ut diximus emergens terra in Syria circa Sydoncm oppidu maritimu fpilTant bçc utraqi amp;nbsp;indéfitatem coeunt.Eft uero liquidum bitume ficut Zazintiu amp;nbsp;quod a babyloncinuebitur ibi quidcm amp;nbsp;cadidum gignit liquidu efl amp;nbsp;Appollomaticü que omnia grpci pifTafpbalton appellant ex arguméto picis amp;nbsp;bitumis. Gignitur amp;nbsp;pinguts liquoris in Sicilia agrigétio fonte ificiés riuu.Incolp id barûdinu paniculis colligunt citidime fic adbçrcfccs.Vtunturq; co ad lucernato lumina olei uice. Item ad fcabiem iumentorum.Suntqui amp;nbsp;napbtam de qua in fecundo diximus uoluine bituminis generibus afcribant. ^^rum eius ardes natura amp;nbsp;ignium cognata procul

ocr page 687

abeft ab omni ufu.Bituminis probatio ut q maxime fplcndcatficquc ponderofum atq; grauedeue autem modicc:quoniam adulteratur pice Vifque bituminis difcutit fiftitattrahit glutiat.Scrpctcs nidore fugat accefu. Ad fuffufiocs oculo^ amp;nbsp;albugies babyloniu emeax traditur.Item ad lepras lichcnas piterqi corpoi^illinifamp; podagris Omnia aute cius genera icomodos oculoi ^pilos replicat:denttu doloribus medetur fimul cum uitro illitum tuffi uetcri amp;nbsp;abelitui cum uino potum diffintericis etiam datur eode modo fiflitq; aluum cum aceto ucro potu difcutit cocretum fanguiem amp;nbsp;detrahit. Mitigat lumboiy: dolores. Item articulo^ eu farina hordeacea ipofitu fiftit uulnera colligit glutiat neruos.Vtutur etia ad quartanas bitumis dracma amp;nbsp;diofim pari podere cum myrtio oleo fubacfti comitiales morbos udum deprçbêdit uuluaru flragulatiocs olfitu difcutit cum Vino amp;nbsp;calloreo procidentia fedis fuffitu reprimit purgatiocs focmiai^ in uino potum eicit.In reliquo ufu çramétis illinitur firmatque ea cotra ignes diximus amp;nbsp;tigui folitas ex eo flatuafq; illinicp Calcis quoq; ufu prçbuit ita ferruminatis babylonis muris placamp; in ferrariis fabrorum officinis tingendo ferro clauorumque capitibus amp;nbsp;multis aliis ufibus.

Ec minor haud adeo diffimilis cft Aluminis operatquod intclligitur falfugo terrp.Plura amp;nbsp;cius genera in cypro candidu amp;nbsp;nigu exigua coloris difFcretia cum fit magnitquofam ificiedis claro colore lanis cadidum liquiduq; utiliffimu eft Cotraqi fufcis amp;nbsp;oblcuris nig?^amp; au^ nigro purgatquot;.Fir autem omne ex aqua limoq; hoc eit terre exundantis natura corriuatu hyemeçfhuis fblibus maturatur. Quod fuit ex eo pr^cox cadidum fit.Gignitur aut in hifpaia cgypto Armeia Macedoi a poto aphryca infulis Sardinia Melo lippara Arongile laudatiffimu in cgypto proximum'in melo huius quoq;duç fpeties liquidum fpiffumq;.Liquidi probatio ut fit lipidu liqduqi fincoffenfis fricadi quoda igniculo caloris hoc prothmon uocant An ftt adulteratu dcprphcditur fucco punici mali.Since^ cni mixtura fugit.Altei^ genus eff pallidi amp;nbsp;fcabri:amp; quod ificitur galla.Idcoq; hoc uoedt paphron.vis liquidi alumis aflringcrc indurare rodere.Mclle admixto fanat oris ulcera papulas pruritufqi hpc curatio fit in balneis duabus mellis partibus tertia aluminis uirus alai^ fudorefqi fcdat. Sumitur pillulis contra lienis uitia pellenduq i pruritum per urina fanguinc emedat amp;nbsp;fcabic uitro ac melathio admixtis cum cera. Alumis unu genus cifton appellant Gracet in capillamcta quodam cancfcctia dehifccs.Vnde quidam triglitini potius appellaucrc hoc fit ex lapide ex quo amp;calcitin uocatur. Sudor quidam eius lapidis in fpumam coagulatus hoc genus aluis minus fiftit humore iutilc corporis amp;nbsp;auribus magnope prodefl infufum uel illitum ucl oris ulceribus dentibufq; li faliua cum eo contineatquot; amp;nbsp;oculorum medicamctis inferitur ueredifqi apte utriufcp fexus. Coquitquot; in patinis donec liquare dcfinat incrtioris cft alterum genus quod ftrocilem uocant.Dupeius fpeties.Fungofum atq;omnium ore delui facile quod in totum damnatur. Melius punicofum amp;nbsp;foraminu fiftulis fpogip fimilem:rotundumq ; natura cadidoqtypius cum quidam pinguedine finc harenis friabilc nec inficiens nigritiarhoc coquif per fe carbonibus puris donec cinis fiat.Optimum quod ex omnibus melinum uocant ab infula ut diximus.Nulli uis maior ncqiaffringendimeqidenigrddimeqj iduradi nullumqi fpiffius oculoycfcabritias extenuat combuQu utilius epiphoris inhibedis Sic amp;nbsp;ad pruritus corporis fanguincm quoq; fiflit in totum foris illitu aufert pilos ex aceto illitum rcnafccntemq imollit lanuginem fummam omnium generum uis in aflringendo.Vnde nomégrçcis ob id oculorum uitiis aptiffima funt.Sanguinis fluctiones inhibamp; cum adipe fie amp;nbsp;infantium ulcera putrefccntia ulcey compefeit cum adipe amp;nbsp;hydropicorum eruptiones ficcat amp;nbsp;aurium uitia cum fucco puici mali amp;nbsp;unguium fcabritias Cicatricumque duritias amp;nbsp;ptcrigia ac perniones phagadcnas ulcerum ex aceto aut cum galla pari podere cremata lepras cum fucco olearum:cum

ocr page 688

falis uero duabus partibus uitia quç ferpunt lendes amp;nbsp;alia capilloy animalia pmixtu aquç.Sic amp;nbsp;amburis prodeft amp;nbsp;furfuribus corporum cum fcropicis infunditur amp;nbsp;dilfintericis Vuam quocp in ore coprimit ac tonfillas ad oia qup in cpteris generibus diximus efficacius intelligitur. Ex melo aduceftum. Nam ad reliquos ufus uitac in Coriis lanifq; perficiendis gti fit momenti fignificatum efl Ab bis per fe omnia ad medicinam pertinentia terrae genera tractabimus.

Amiç funt duae quae collirium amp;nbsp;after appellantur prioris laus ut recens fit ac lenis lingucqi glutiofa. Altera globofior candida utraq; uritur ac lauatur. Sunt qui proferant priorem. Profunt fanguiem expuctibus cmplaftris quoque ficcadi caufa coponutur oculorum quoqi medicamentis mifcctur. Eretria totidedifferetias babamp; Naq; eftalba amp;nbsp;cinerea qup preferuntdn medicia probantur mollicie:amp; quod fiaerc perducitur uiolaceum reddit colorem uis amp;nbsp;ratio cius in medendo inter pigmenta dilt;ta eft lauatur omnis terra. In hoc ante loco diccmus pcrfufa aqua ficcataq, foilbus ex aqua:iterumq; trita ac rcpofita donee fidat amp;nbsp;digcri poffit in paftillos. Coquitquot; in calicibus crebro concurs.Eft in medicamibus amp;nbsp;cbratcra candicas.Effectus ciufdc qui famiç ufus ad mulierum maximecutem.Item amp;nbsp;filimifa lactei coloris bac amp;aq dilui.Cçterum eodem lacte diluta tectoriorum albaria intcrpollant pbiutis fcrc trite fiinilliina eft grandioribus tantum glebis amp;nbsp;glutiofatcui effectus idem qui cymolie infirmior tamen bitumini fimillima appellitis.Experimentum cius fi Cerae modo accepto oleo liqucfcat amp;nbsp;fi nigricas colos macat tofte ufus ad molliedu difcutieduq; Ad boc incdicamctis additur prçcipuequot;in caliblcphatis amp;nbsp;inficiendis capillis.

Retç plura-genera Ex bis cymoliae duo ad medicos pertinentia Candidum amp;nbsp;purpuriffum inclinans uis utriq; ad difcuticdos tumores amp;nbsp;fiftcdas fluitiones aceto affumpto panos quoque amp;nbsp;parotidas cobibamp; amp;nbsp;licencm illita puftulafquc Si uero aphronitium amp;nbsp;cyprium admifceatur amp;nbsp;acetum pedu tumores fanat ita ut mirabilis bpe curatio fiat amp;nbsp;poft.vi.boras aqua falfa abluatur Tertiû tumoribus Cypro amp;nbsp;cera additis prodcft::amp; refrigerandi quoqicrctp natura eft fudorcfqi imodicos fiftit illita atep ita papulas cobibamp; ex uio affumpta in balneis laudatur maxie Tbeflalica nafcif amp;nbsp;in lycia circa bubone.Eft amp;nbsp;alius cymolip ufus in uedibus. Nam farda quç affert de Sardinia candidis tantu adumitur inutilis uerficoloribus amp;eft utilidima omniu cymolic generum prpciofior Vmbrica amp;quam uocant faxum:proprictas faxi quod crefcit in macerando:atq; pondere cmitur Illa menfurp Vmbricamon nifi poliendis ueftibus aflumitur.Ncq ; enim pigebit banc quocp partem attigere cum lex metalla extet fullonibus dicfta qua.L.Flaminius amp;.L.Emi!ius cenfores dedere ad populum ferendam.Adeo omnia maioribus curp fuere.Ergo ordo biccft primu abluifueftis fard.1:dcide fulpburc fuffitur:mox deCquamatquot;cymolia quç eft coloris uerifiicatus enim deprçbenditur.Nigrefcitq; ucrus autem amp;nbsp;prctiofus:colores emollit cymolia amp;nbsp;quodam nitore cxbylar.it contribulato fulpburc candidis ueftibus faxo utiliusac fulpburc inimicum coloribus Grpcia pro cymolia tympaico utitur gypfb. Alia creta argentaria appellatur nitorem argento reddens eft amp;nbsp;uiliffima:qua circum producere ad uiétoriç notam pedeCq; uenalium trans mare aduceftorum denotare inftituerunt maiores TaicmqiPublium Locluum Inimicp fcpnpcoditorc amp;nbsp;aftrologip cofobrinu cius Manilium Antbiocum Item Grammatices Stabenu eroic cade nauc aduceftos uidere proaui.

Ed quid bos referat aliquis litterarum bonore commendatos tilcm in catafla uidcre Cbrifoganum fi illc.Q^Catulli intcrfccftorcm.L.Luculli Demetrium Pompeii Petaugemq; Demetrii:qq amp;nbsp;ipC i Pompeii crédita eft Hilarcum Antonii menam amp;nbsp;menacratem fexti Pompeu aliofq; deinceps quos enumerare lain non eft

ocr page 689

fanguinequiritu amp;nbsp;profcriptionu licentia ditatos hoc eft ifignc Venaliciis gregibus obprobrium inColentis fortune:quos adeo potiri rerum uiaimus ut pretoria quoq; ornamenta dcccrni feriatu iubente agrippinp amp;nbsp;Claudii Caefaris libertis uidcrimus tantuq; non eu laureatis fafcibus remitti.Vnde non illo cretatis pedibus aduexiffent

Rpterea funt genera terrç proprietatis fuae:de quibus lam diximus:fed amp;nbsp;boc loco reddenda naturp ex Galata infula amp;nbsp;circa clupeam Apbrycae Scorpiones necat. Balearis amp;nbsp;bufitana ferpentes.

APIDVM NATVRA RESTAT HOC EST prpcipua morum infama etiam utgemmpeum fuccinis atqicbryftallinis murinifq; fileantur.Omnia nanq; quae ufqiad boc Volumétradlauimus boium aliqua ex caufa geita uideri poffunt motes natura fibi fecerat ad qfdam Compages telluris uifccribus denfandis fimul ad ipetus fluminum frangendos flucftu(q;domandos:ac minime quietas partes coercendas duriffima fui materia cedimus bos trabimufque nulla alia:qua delitiarum caufaiquos tranfccndifle qucq imi24 fuit.In portento prope babuere maiores alpis ab Hanibile exuperatas amp;nbsp;pofleaacymbris Nunc ipfc ceduntur in mille genera marmorum promontoria aperiunf mari amp;nbsp;re^ natura agitur in planum euebimus ea quç feparandis gctibus pro terminis eoihtuta erant.Naucfq i marmorum caufa fiunt ac per fludtus fcuiflimam rerum nature parte bue illucq; portantur luga maiore etiam nunc ueEniaq cum ad frigidos potus uas petitur in nubila caeloq; proxime rupes cauantur ut bibatur glacies. Secum quifque cogitamp; quppretia borum audiat:quas uebi trabiq; moles uidcatadquam multoru neces fit neceffe 1fla facere uerius pati mortalis quos abufus quafuead uoluptates alias nifi ut inter maculas lapidum iaceant:ceu uero non tenebris nocftium dimidia parte uitae cuiufque gaudia baec auferentibus.

Ngcns ifta reputantem fubit etiam antiquitatis rubor Extant cenforiae leges glandia in coenis giyref$ amp;nbsp;aliaducftu minora apis poni uctantes.Marmora inucbi amp;nbsp;maria in buius rei caufa tranfiri quç uetaramp; lex nulla lata efl. Dicat fortaOis aliqs Num eniinuebebatur Id quidc blfo.ccclx. columnas.M. Scauri aedilitate ad fepnä theatri temporarii amp;nbsp;uix uno menfe futuri in ufu uiderint portari filentio legü.Scd publicis nimirum indulgentes uoluptatibus qua enim magis uia inrepunt uitia g publica:quouealio modo m priuatos ufus illa uenere ebora Aurum gémç:atquid omnimodis relinquimus Verum cfto incluferint publicis uoluptatibus etiam ne tacucrût maximas earum Atqi adeo duo de quadrageriu pedum lucullci marmoris in atrio Scauri collocari.Nec clam illud occulteqi fictu cft fatifdari fibi damni infecti coegit redemptor cloacarum cum in palatium extraherentur Nec uero in tam malo exemplo:nec uero caucri utilius fuerat g tacere tantas moles in priuata domum trabi prêter fidhilia deo?/: fimulacra.

Ec poteft uideri Scaurus rudi amp;nbsp;buius mali iprouidc-ciuitatiobrcpifrc quoda uti rudimeto.lam enim.L.Craffum oratorem illu qui primus peregrini marmoris habuit columnas in eode atrio bimctias tamen nec plurcs.vi.aut logiores'xii.pcdu M.Brutus in lurgiis ob id uenerem palatinam appcllaucrat.Nimirum ifta omiferc

ocr page 690

moribus uictis frudraq; intcrJicfta quae uctucrant cernentes nullas potius q irritas ede leges maluerunt bçc amp;nbsp;quç fequentur meliores nos efle probabunt. Quis enim tantarum bodie columnarum atrium babamp;iSed prius q de marmoribus dicamus in bis proferenda bominum ludicamus prptu.Ante igitur cos artifices pccnfebimus.

Armore fcalpendo primi omnium inclaruere dipcnus amp;nbsp;Scyllus gciti in creta infula etiam nunc medis imperantibus prius q Cyrus in perfis regnare icipcramp;:boG cA : Olympiade circiter.l.bi Sytionc fe côtulcre:quç diu fuit officia?: omniü mctallu patria.Deorum fimulacra publiée locaucrunt fytionuquç priufq abfolueregartificcs iniuriam quçfli abierunt in actbolos.Protinus fytionios fames inuafitac flerilitas mocrorq; dtrus Rcmediu petctibus Apollo Pitbius Refpódit fi dipenus amp;nbsp;Sylus deorum fimulacra pcrfccinent:quod magis mercedibus obfequiifq; impetratum eft. Fuere aut fimulacra ea apollis dianç Herculis mineruo:quod e colo poftea tadueft.

Vm bl egentiam fuerat t ebio ifula Malas fca1ptor:dcin filius cius mlcftiades acdeide nepos arcbemos:cuius filii butalis amp;nbsp;antbemus clariffimi in ca fcictia fuere buconati poctae aetateiqucccrtü cft.lx. Olympiade fuiÜc. Q^ fi quis boru fimilias retro agat ad proauum ufqueiueniamp; artis eius origicm cuin olympiadum origine ccpiffe byponaeftt notabilis feditas uultus crat:quaobrc imagicm cius lafciuia ioco?c bt propofucre ridctiu circulis:quo byponax idignatus amaritudie carminudeftruxit cos in tatum ut credatur aliquos co?: ad laqueos c6puliffe:quod falfum efl.Cóplura cim fimulacra in finitimis infulis poRca fccerc:ficutin dclo:qbus fubiccerut carme non cóuitiis tatum céleri chion:fcd amp;nbsp;operibus arcbenii filiorum. Oftedunt amp;Iafii dianam maibus corum fadtam In ipfo cbio narrata eftoperis eorum dianp facies in fublimi pofita.Cuius uultum intrates triftem labcutcs bylaratum putat. Rome co?: figna funt in palatinaçdeapollis in fiRigio amp;nbsp;oibus fcre quç fecit diuus Auguftus Patris quoq; corum dcli fucre opera amp;nbsp;in libcdo Infula dipcm quidcabracbia argos cleonc operibus refertç fucrut. Omnes autc tatum cadido marmore ufi funt c paro infula:quc lapidé cepere litbniccm appcllare:quoiam ad lucernas in cuiculis cederet utaucftor cfl Varro multis poftea cadidioribus repertis nuper etiam in luncnfium lipidicis:fcd in partborum mirabile proditur gleba lapidis unius cuneis diuidctiu fbluu imaginem Silcni intus cxtitifle.

On omittendum banc artem tanto uctuftiorem fuifTe q pidluram ac flatuarii quarum utraq; cum pbydia cocpit.lxxxiii. Olympiade poll anos circitcr.cccxxxii.amp; ipfum Phydiam tradut fcalpfiffc inarmora Venereque eius efle Rompin Octauiac operibus eximiepulebritudis Alcbamancm atbcienfem quod certum eft docuit in primis nobilé:cuius opera funt atbeis cóplura in çdibus facris Prçclaraquc Veneris extra muros:quçappellatur apboditc cuccpues:buic fummam manu ipfc pbydias impofuidc dicitur ipfius difcipulus fuit Agoracritus parius amp;nbsp;ptatc gratus.Itaque e fuis operibus plcriq inomini cius donaffe ferf. Ccrtaiicre autem iter fe ibo difcipuli ucnere facicda uidli ufq; alcamenes non opcrc:fed ciuitatis fuffragiis cotra pegrinu fuo fluentis.Quare Agoracritus ea Icgc fignum fuum ucdidiflc traditur ne Atbeis effec amp;nbsp;appellate nemcfim.Id pofitumeft rbanunte pago atticac:quod.M. Varro omnibus fignis prptulit.Efl amp;nbsp;in matris magnp delubro eadem ciuitatc Agoracriti opus pbydiam clariflimum effe per omnes gentes qup louis Olympii fama itelligut nemo dubit.it.Sed ut merito laudari fciant etii qui opera cius no uidcrutpferemus argumenta parui amp;nbsp;ingenii tantu.Neq; ad boe louis Olympii pulcbritudic utemur non Mincrup atbcnis £iCT:pamplitudine cum fit ca cubitorum.xxvi. Eborc baec amp;nbsp;Auro condat.Scd in fcuto cius in quo amazonum prplia cclauit intumcfccntc abitu,

ocr page 691

parmae eiufdcm concaua parte deorum amp;nbsp;gigantum dimicationem. Tn folcis ucro lapbita^ amp;nbsp;cct.iuro¥ adeo mométa oïs artis ilh fuere.In baft autem quod celatum cfl padoras gcncfim appellauit.lbi du funt.XX.numero nofeentes uiéloria mirabili amp;nbsp;prçcipuo pretio.Miramur amp;nbsp;ferpentem amp;nbsp;fub ipfa cufpidc aerea fpingc. Ha^c licamp; fint obiter didta de artifice nug fatis laudato fimul ut nofcatur illa magnificctia çffle fuiffe amp;nbsp;in paruis.

Raxitclis çtatem inter flatuatios diximus. Cui marmoris gloria fuperauit etia fcmamp;.Opera eius funt Atbcis in Ceramico. Sed ante oia amp;nbsp;no folu Praxiteles Vci ^ amp;nbsp;in toto orbe terray Venus:qua ut uidcrêt multi nauigauerütGnidum duas fecerat fimul$ uedebat.Altera uelatä fpetic quä ob id prftulerüt:quo¥ conditio erat Cum etiä eodc pretio dctuliframp; feue^ id ac pudicu arbitrates Reliqua gnidiï cme^t Imméfa differctia fimç:uoluit etiä poftea a gnidiis mercari Rex Nicomedes totû çs ciuitatis alienû:quod eratigés diffolutu^ repromittes oia ppcti maluere.nee imerito Illo eim figno Praxiteles nobilitauerat gnidu.Aedicula eius tota aperitur ut cofpici poffitundicp effigies deae fauétc ipQ ut creditur fida. Nee minor ex quacuqi parte admiratio cA.Ferut amore captu quédam cum detuliGBl noctu fimulacro cobacfiffe eiufq; cupiditatis indicé effe macula. Sunt in gnido amp;alia figna marmorea illuflriu artificum Liber pater Briaxidis amp;nbsp;alter fcope amp;nbsp;Minerua nee maius aliud Veneris Praxitelis eft fpccimég quod iter bçc fola memoratur. Eiufdé cH cupido obicctus a Cicerone Vcrri ille propter que res piç uifebantur nunc in Octauip fcbolis pofitus. Eiufdcm amp;nbsp;aliter nudus in pario Coloia propótidis par ueneri-gnidc nobilitate amp;nbsp;iniuria.Adamauit eim Alcbcdas rbodius atqi in co quoqifimile amoris ucftigium reliquit.Romp Praxitelis opera funt Flora triptolemus Ceres in ortis feruilianis ac boni eucntus amp;nbsp;bone fortunç fimulacra in Capitolio.Item menadas amp;quas tiladas uoeät amp;nbsp;carfatidas amp;nbsp;filenus in afinii polliois monumctis amp;nbsp;apollo amp;nbsp;Neptunnus Praxitelis filius ccpbifodc amp;nbsp;artis loeres fuit. Cuius laudatum eft pergami fimplega nobile digitis corpori neruis g marmori imprpffis Romccius opera funt.Latona in palatu delubro.Venus in afinii polliois monumctis amp;nbsp;itra odtauip porticus i lunois aede Efculapius ac diana.

Cope laus cum bis certantis fecit ucncrc amp;nbsp;pbçtonté qui Samotrace fandtissis cerimoniis colûtur.Ité Apolline palatinû Veftam fedetem laudata in fcruiliais ortis duafque eamiteras circa eam:quorum pares in afinii monumentis funt:ubi amp;nbsp;Canephoros ciufde.Sed maxima idignatioc delubro.CN.Domitii in circo Flamio Neptunnus ipfc amp;nbsp;Tbctis atque Acbillcs Ncrcydis lupra delphinos amp;nbsp;cete in ipfo campo fedétcs.Item tritoes chorufq; phorci amp;nbsp;pifPriccs.Alia marina eiufdcm omnia magnu precia?/:opus etiam fi totius uitp fuilTamp;.Nunc ucro prêter fupradióta quacq; nofcimus.Mars etiä nüc eft fedes colofeus eiufdc in tcplo Bruti calaicia apud Circu eundé.Prçtcrca ucnus in codé loco nuda praxitcliä illä atecedés amp;nbsp;quçcunqi aliû locu nobilitatquot;. Rom^quidé magnitudo ope2 A cti a oblitterata magnis officioi^ negotioy: aceruis omina cótemplatioé tali abducüt:quoiam ociofo2A amp;nbsp;in magno loei filcntio talis admiratio efl:qua de caufa ignoratquot;artifex cius quoq; ucncristquä Vcfpafianus Imperator in operibus pacis fuçdicauit atiquo:yc digni fama par hplitatio cfl i téplo apollinis fofiam in Icbc liberis morictes Scopas an Praxiteles fecerit. Ité lanus pater ï fuo téplo dicatus ab Auguflo ex pgypto aduccftus utrius maus fit laquidé amp;nbsp;Auto occulratur.Similiter in curia Odtauip queritur decupidic fulmétcnétc. Id dcmum affirmatur Alcibiadem cflc principem forma in ca çtatc.Multi in eadem fchola fine auctoribus placét Satyri.iiii.ex quibus unum liberum patrem palla uclatum hucris profertur.Alter liberum fimiliter Tertius ploratu infantis cohibamp; Quartus Cratere alterius fitim fcdat:duçq;aurF uclificantes fua ueftc.Ncc minor qupftio cftin feptis olympum amp;nbsp;pcnachironcm cum Achille quç fecerint prrferti cu capitali fatifdatione

ocr page 692

fima iudicamp; dignos.

Copas habuit imulos eadem aetate Briaxim amp;nbsp;Thimoteum amp;nbsp;Leocharem:dc quibus fimuldiccdum cfhquoni a pantcrcclauerc maufolcu hoc eft Icpulchtu ab uxore Artcmifia faólu maufcolo Carip regulo qui obiit Olympiadis cctefimpano fecudo.Opus idé inter.vii.miracula quod hi maxie artifices fecere patamp; ab auftro amp;nbsp;fcptctrioncfcxagenos ternos pedes breuius a frontibus toto circuitu pedes.cccc.xi. attollitur in altitudie.xxv. cubitis cigitur colûnis.xxxvi.pteron uocaucre circuitum. Ab oriétc celauit Scopas:a feptétrioc Briax:a mcridic Thimotcus:ab occau lochares Priufqiq perageret regia Artemifia quç mariti memoria id opus extrui iufferat obiit Non tamcrecefferut nifi abfoluto iam id gloriç ipfo^ artifq; monumétum indicates hodieqi certat manus:acceffit amp;nbsp;quitus artifex. Nanep fupra pteron piraidis altitudi pquauit iferioré.xxiiii. gradibus in metç cacumé fe cótrabcs.In fummo eft quadriga marmorea:qua fecit phitis:hfc adietta.c.pedu altitudie totu opus includit.

Himotei manu diana Rompeft in palatio apollinis delubro:cui figno caput repofuit Aulamus Euander in magna admiratioé eft amp;nbsp;hercules mcftrati amp;eucate ephefi in téplo dianç poftçdem in cuius contemplationem admonet editui parcere oculis tata marmoris radiacio eft. No poftferutur amp;nbsp;charites in propilco atheicnfiu quas Socrates fccit:alius illc q pidlor ide ut quida alii putat. Nam mirois illius qui in aere laudatur anus ebria eft Zinyme in primis iclyta Pollio Afinius ut fuit acris nehemctiç:fic quoqi fpccftari monumenta fua uoluit.In his funt centauri nymphas geretes arcl)efite thefpiades eleomeis occanus amp;nbsp;lupiter Entochiermerotes tauri fol non celatoris illius:fed tralliani lupiter hofpitalis.

Apli Praxitelis discipuli Zetus amp;nbsp;Amphion amp;nbsp;dyrce amp;nbsp;taurus uinculumq; ex eode lapide a rhodo aduetta opera apoHis amp;nbsp;taurifci parctum hi certaine de fc fecere menccratem uideri profHided efle naturale archemidorum. Eode loco liber pater cuthycratis laudatur.Ad Odtauic ucro porticu apollo philifti rhodiodi i delubro fuo Item latona amp;nbsp;diana amp;nbsp;mufp.ix.amp; alter apollo nudus eu qui cythara in eode templo tcnamp; Thimarichides fecit.Intra ocftauif ucro potricus in çde lunonis ipfam deam Dionyfius amp;nbsp;Pollidcs aliam uencrem eode loco phylifcus. Caetera figna Prafitelcs marchidis filius loucqui eft in pdc proxia Feccrût pana amp;nbsp;olympu lucdates. Eodem loco Eliodorus:quod eft altcru in terris Simplcgma nobilé Venerem lauätem fefe. Dedalu aftätcm:policarmus ex honore apparamp; in magna auctoritate habitu Lyfiae opus quod in palatio fuper arcû.Diuus Auguftus honori Odauii patris fui dicauit in cdicula columnis adornata.Idé quadriga curru{q;amp;apollo ac diana:ex uno lapide in ortis Scruiliais rcperio laudatos Calamidis apolliné illius celatoris dcrcili fpicas amphiftrati Califtenem hiftoriarum feriptorem.

Ec deinde multo plurium fama eft quorundam claritati in operibus eximiis obftäte nuéro artificu:quoiam nec unus occupat gloriam:necplurcs pariter nucupari poliunt ficuti in lacoontequi eft in liti ipatoris domo opus omnibus amp;nbsp;picfturp amp;nbsp;Hatuariç artis prçponédum.Ex uno lapide eu ac liberos draconuq; mirabiles nexus de c6filii fentétia fecere fummi artifices Argeandcr amp;nbsp;polydorus amp;nbsp;Anthenodorus rhodii.Similitcr palatinas domos Cffarum repleucrc probatiHimis fignis Craterus cum Pythero pollideuches cum Hermolao Opythodorus alius cum Archcmoncamp; fingularis Aphrodyfius trallianus Agrippp pantbeu decorauit Diogenes atheicnfis in columnis templi eius Corfatides probant iter pauca operum:ficut i faftigio fita figna:fed propter altitudinem loci minus celebrata. In honore eft amp;nbsp;in templo illo hcrculis ad quem poem omnibus annis humana lacrificaucrunt uiCtima humi ftas

ocr page 693

ante aditum porticus ad nationes fitae fuere amp;nbsp;Thefpiades ad aedem foclicitatis: quarum unam amauit eques Romanus lunius pifciculus ut tradit Varro.

Dmiratur amp;nbsp;PaCiteles qui amp;.v.uo1umina fcripfit nobilium operu in toto orbe Natus bic in gracia Italia ora amp;nbsp;ciuitate Romana donatus cum bis oppidis loucm fecit eboreu in Metelli çdc qua campus petitur acceditq; ei cum in naualibus ubi fere apbrycanp erat per cauea intues leone cclaramp; amp;nbsp;ex alia cauea patbera e¥peramp; no leui pcriculo diligetiffimi artificis Feciffe opera coplura dicit quç fecerit noiati no fertquot;.

Rcbefilaum quoqi magnificat Varro :cuius fe marmoream babuifTe Leenam: aligerofqiludêtes eu ea cupidies:quo2 4alu religata tenerct:alii cornu cogerent bibere alii calciarct foccos omnes ex uno lapide Ide amp;nbsp;a Copumo quattuordeci natioes quae funt circa Pompeium factas audior eft.

Nuenio amp;nbsp;Canacum laudatum iter ftatuarios fecifT c marmorea. Nec Saurum atq; batbracu oblitterari educit:qui fecere tcpla.cc.uip porticibus iclufa natioc:amp; ipft lacones qui di amp;nbsp;opibus prepotetes fuiHccos putat ac fua impcfa conftruxifle feciffe infcriptionc fperates qua negata boe tamealio loco ufurpade. Sût certe etiam nuein eolunai^epifliliis infculpta nominu eorum argumeta lacerta atque rana in louis çde cxtitifTe picturi cultufqi reliquos oes focieis coftat. Eteni facta lunois cu inferentur figna permutade geruli tradutquot; amp;nbsp;id religioi cuftoditu uelut ipis diis fede ita partitis Ergo in lunonis çde cultus eflrqui louis efle debebat. Sunt amp;nbsp;in paruis marmoreis funam cofccut i myrmicides:cuius quadrigam cum agitatore operuit alis mufca:amp; callcrates cuius formicarum pedes atq; alia membra pcruidere non cft.

Aec fint dicta de marmorum fculptoribus fummaque claritate artificum:quo indructu (ubiit in metem no fuiffe auctoritate maculofo marmori. Fecere ethapfo cycladu ifula^ pq; amp;nbsp;elefbio liuidius paulo boc uerficolorcfque maculas babes amp;nbsp;in totu marmo^ apparatu Menader diligetissie luxurie iterprps primus amp;nbsp;raro attigit Colunis demu utebatur in tcplis:nec Içtitiç caufa nondu eim iftiitclligcbanturdcd qa firmiores alitcr flatui no poterat fic efl icboatu atbeis teplu louis Olympii exquo fylla capitolis pdibus aduexerat colunas.Fuit tamc itet lapidé atq; marmor diffcretia lam apud Homedidicit eim os marmoreo laxo peuffum.Sed bacteus regias quoq; dom os preter ps au^ clecty argentum laudatiffimetaméebore adornas primum ut arbitror uerficoloris iflas maculas cbiou lapidicic ofledcixtcu extrucrét muros faceto in id.M.Ciccrois fale:omnibus eim oflétabir ut magnificum. Multo iquit magis mu^efTeX fi tyburtio lapide fecifTetis.Et berculcs ftuiflamp; picture bonos ullus no mo tantu fmealiq marmo^ auctoritate Secadi in cruflas nefeio an cbartp fuerit inucntu Antiqffima quod çquidé iuema balicamafi domus maufeoli pro funefto marmore exculta efl lateritiis parietibus.Is obiit Olympiadis.c.vi.Anno fecudo urbis Romp ccccii.primum romp parietes marmoris cruila operuiflc domus fuein cplio monte Cornelius nepos tradit Mamuram formiis natu equite romanu profectu fabio^-C. Cçfaris in gallia.Ne$ id idignatio fit tali auctore inuéta re bine niq; eft. Mamurra Catulli Veronefis carmibus profciffuszque ut res eft domus ipfius clarius g catullus dixit quicquid babui(ramp; comata gallia Additcp eum primu totis aedibus nulla nifi c marmore colunam babuiflc oes folidas c cariftio atq; luncfi.M.Lepidus Catulli in cofulatu collega primus omniu limia ex Nuidico marmore in domo pofuit magna rcpraebenfionc is fuit conful anno urbis.dc.lxxvi.boc primum inucCti Numidici

ocr page 694

marmoris ucfligium inuenio non incolumnis tantum cruRisue ut fupra cariniis fed in mada ac in uilidimo liminum ufu:podbûc ferme quadrigennio.L.lucullus conful fuit qui nomen ut ex re apparamp; lucullco marmori dédit admodu dcelcftatus il!o:primu(q;româinuexit atrû alloqui cû cçtera maculis aut coloribus commedent Nafcitur autem in milo infula folumq ; pene horum marmoreab amatore nomen accepit.Inter bos primum ut arbitror marmoreos parietes babuit fcena.M.Scauri non facile dixerimtfedto an folidis glcbis polito ficuti efl bodic iouis tonantis pdes in capitolio nondu.N.fccfti marmoris uedigiu erat inucntu in italia.Scd quifquis primus inuenit fecare luxuriaq; diuidcrc iportuni ingenii fuit barena boe fit amp;nbsp;ferro Videf enim ferri ferra in praetenui linca promente barenas uerfandoq; tracftu ipfo fecanterptbiopicaad boc maxime probat. Nam id quoqi accedit ut ab ptbiopia ufq; peteretquot; :quot ficcramp; marmora imo uero etiam in indos quo margaritas quoq i peti feueris moribus indignu erat:boc proxime laudatquot; Mollior tamen qupex ptbiopia il!d nulla (cabritics fccat indica no çq;leuigat:fed combudaa polientibus marmora fricare iubctquot;.Similc amp;nbsp;naxie uiciu cd amp;nbsp;coptidi que uocatquot;fgyptia:bfc fuere antiq genera marmoribus fecadispodca repta eft ars no mius probanda ex quoddadriatici maris uado pdu nudate obfcruatione no ficili. lam quidc quaeûque barena fecare e fluuns oibus fraus artificu aufa cd:qucd difpcdiu admodu pauci itclligunt:cradior eni barena laxioribus fegmctis terit amp;nbsp;plus erodit marmoris maiufqiopus fcabritie politurç reliquit ita fc(dp attenuatur crudp.Rurfufq; tbebaica polituris accomodatur amp;nbsp;quç fit e toro lapidc aut e pumicc fignis e marmore policdis gcmifqictia fcalpcdis atqilimidis.

Naxiu diu placuit ante alia ita uocat Cotes in ifula Cypro gcnitp.Viccre podea ex Armeia iucdlç.Marmou genera amp;nbsp;colores no attinamp; dicere in tanta noticia: nec facile cd cnucrare in trita multitudie quoto eni cuiqiloco fuo nome fuu marbri inueitur amp;nbsp;tamcceleberrimi gcneris didta funt in ribitu terrai; eu gétibus fuis. Non oil aut in lipidicis gignutur fed multa fub terras:prptiofidimi quidc generis ficuti lacedemoniû uiride:cûôlifq; bilarius.Sic amp;nbsp;augufteû ac dcidc lyberianu in çg^pto Augudi ac Tyberii primum pricipatu reperta didcrctia eoi; ab opbitc.Cum fit illud ferpctinum maculis fimile.Vndc amp;nbsp;noméaccepit quod boc maculas diucrfo modo colligunt Augudeum undati crifpum in ucrtices tybcrianu fparfirn cuuoluta caicie Neq; ex opbitc columnc nifi parupadmodum iucniuntur. Duo cius genera mollc crid'di nigricris duri dicunfambo capitis dolores fedare adalligata amp;nbsp;ferpctiu idus Quidri frcneticis amp;nbsp;Ictargicis adalligari lubct cridicantcm. Contra ferpentes autem a quibufda prpcipuccx bis:qué tefriri appellat a colore cincris uocatur amp;nbsp;nympbitcs a loco gemmantis naturac:buius conuenit bis que ureda aut fccrida funt ex aceto illini obdupefcit Ita corpus ut no fcntiat cruciatum.Rubamp; porpbiritcs in pgypto eadem intcrucnictibus crididis pudtis leptolcpbos uocatur quriti(libamp; molibus fufficiunt lipidicidc. Statuas ex co Claudio Cçfari procurator cius in urbem ex çgypto aduexit très Afinius pollio no admodum probata nouitatc.Nemo podea ccrtc imitatus cd Inueit cade çgyptus amp;nbsp;Syria amp;nbsp;çtbiopia quam uocrit bafaltc ferrei coloris atq; duritie Vnde amp;cinomé dedit.Nung bic maior repertus cd q in téplo pacis ab Impatorc Augudo Vefpafiano dicatus arguméto in.xvi.libris circa ludctibus per quos totidé cubita fummiincreméti augentis fe:canis cius itclligutur nó abfimilis illi narratur in tbcbis delubro ferapis ut putrit Memnois datua dicatus quem quottidiano folis ortu cotaedu radiis crepare tradut Onicbin in Arabiae montibusmee ufg alibi nafci putaucre nodri uctcres. Scd in gcrmania potoriis uafis indc fatdis primu. Deinde pedibus Iccftorü fcllifqi Nepos Cornelius tradit Magno fuidc miraculo eu Publius Lentulus fpintcr ampboras ex co cbiorum magnitudine cadorum odcndidamp; pod quinquenniû dcide.xxxii.pedum longitudinis columnas uidifrc:fcd uariatu in boc

ocr page 695

Iapide poftea cd. Ninq; pro miraculo infigni.iiii.modicas i theatro fuo Cornelius Balbus pofuit.Nosapliorcs.xxx.uidimus in fccna quarn Caliilus Cacfaris Claudii libertorum potentiffimus fibi cxaedificaucrat°

Vnc aliqui lapidem alabaftriccn uocantqueeauat ad uafa unguctaria.Quonia optie ea icorrupta feruare dicitur.Idé exutus cplaftris c6ueit. Nafcitur circa tbebas fgvptias amp;nbsp;damafcu Syrip:bicerteris cadidior.Probatissius ucro in Carmaiamoxin India.lam quidé amp;nbsp;in Syria Aiiaq; uiliffimus autem fine ullo nitore in Cappadocia Probatur qmaxie mellei coloris in uertice maculofi atqi non traducidi.Vitia in bis Corneus color aut candidus aut quicquid fimile uitro eft. Paulum diftatab co ad ungucto?A fidé uti exiftimót ligdinos in taro repertes aplitudie qua laces craterafque nó exced.it atea tatu ex Arabia aducbi folitos cadoris cximii Magnus amp;nbsp;cotraria iter fe nature duobus bonos coralitico in afia reperto mefurp nó ultra bina cubita cidore proxio cbori amp;nbsp;fimilitudic quada e diucrfo niger cftalabidicus terrp fuçnomie qq amp;nbsp;miletbi nalcens ad purpura tamémagis afpeCT:u dcclinatc:idcmq;aduerfum uitri liquatquot; igni funditurqi.Tbebaicus itcrciclus aureis guttis.Inueitur in apbrycç parte Fgypto afcripte coticulis ad tereda colliria qda utilitate naturçalia cdueniés circa Sicnc uero in tbebaidis fignitcs que ante pyrrbopocilon uocabat Trabes ex eo fecere reges quodam certaie obelifcos uocates folis numini facratos radioru eiusargumctum in effigie eft ita fignificatur nomineçgyptio. Primusomniû id inüituitNleflires qui regnabat in folis urbe fbmnio ludus amp;nbsp;boe ipfum ifcriptu eft in eo Etcni fculpturae iHc cffigicfuc quas uidemus çgyptiç funt littcrp poftca amp;nbsp;alio2^regum in fupradicfta urbe epbotis.1111.nuero quadragenos amp;ocftonûcubitos longitudie. Ramifes auté quo regnate litu capta eft.xl.cubitos.Idéqidigrcffus inde ubi fuit. Nincuidis regia pofuit altum longitudine undents per latera pedibus cubitis quattuor.

Pus id feciffe dicitur centum.XX.m.bominum Ipfe rex cum fubredturus cfTd^ uererctq; ne macbiç poderi no fufficeret quo maius periculu curpartificu dcnutiauit filiu fuuadaHigauit cacumini ut falus eius apud mollientes prodeframp; amp;nbsp;lapidi bac admiratioe operis cfFccftii eft utcû oppidu id expugnari Cambyfes rex uentumque babcramp; iccdiu ac crepidic obilifci extigui iuberamp; tnolis reucrêtia qui nulli babuerat urbis.Sunt amp;nbsp;alii duo unus azmarre pofitus alter arapbio finc uotis quadragenum odlonu cubitos Alexidrip ftatuit unus Ptolempus pbyladelpbus fccit oeftua genum cubitos exciderateu Ne tbebis rex purum maiufq; opus i deuebéde ftatuedo ueell q in excidcdo.Aliqui deuedtu traduta Vatiro arcbitccdo rate Califtcnus a Pboenice foifa pduamp;tu ufq; ad tacente obclifcu nilo nauefqi duas in latitudie patulas pedalibus ex codé lapide ad rationé gemiati per duplicé mefura poderis oneratas ita ut fubiret obcltCcu pendetem in extremitatibus fuis in ripis utrinq; pofica egefis laterculis amp;nbsp;allcuiatis nauis exccpiffe onus.Excifos aut fcftalis e móte codé artificé donatu talctis l.bic obelifcus in Arfinoc fuit pofitus a rege fupradicfto munus amoris in coniuge eadéq; forore Arfinoe.Indc cd naualibus in comodu maxius quidé prçfétus çgypti triflulit.ïn fos rccifo cacuminc dum uult faftigiu addere auratu:quod poftca amifit amp;alii duo funt Alcxidripad portum in Cçfaris templo:quos excidit Mellircs Rex quadragenum binum cubitorum. Super omnia acceffit difficultas maris Romam aducbcndi fpcdtatis admodum nauibus. Diuus Auguflus eamq; prioré aduexcrat miraculi gratia puteolis naualibus perpetuis dicaucrat:fcd icédio colupta cfl. Diuus Claudius aliquot per annos afferuatam cam quam.C.Cçfar imporraucrat omnibus quae unqin miri uifp funt mirabiliorem in turribus puteolis e pulucrc cxpdificatis perducta boftia portus gratia merfit.Alia ex boc cura nauium que Tybcri fubuebat quo experimento palam fit non mlusaqua^ huic amni effe g Nilo.ls aut obelifcus

ocr page 696

quem Diuus auguRus incirco magno conflituit cxcifus eft a rege Semenferteo quo regnante Pythagoras in çgypto fuit.cxxv.pedum eft dodrantis prêter balim eiufdein lapidis.Is uero qui eft in campo martio .viiii. pedum eft inoras fcfotidc infcriptus Ambo re^ nature interprçtationc cgyptio:yc opere amp;nbsp;pbylofophiç continent.

I qui eft in campo Diuus auguftus addidit mirabile ufum ad deprehendendas folis umbras diei/^q^ ac nocftium horas magnitudine ftrato lapide admagnitudincm obelifci:cui par fieramp; umbra^ effetius dies amp;nbsp;horas paulatim per regulas qup funt ex crc inclufe fingulis diebus decrefeere ae rurfus augefeere .Digna cognitu res amp;nbsp;icendio facundo Manilius mathematicus apici aurata pilam addidit cuius uertice umbra colligeretquot; in femetipfam alias incrementa iaculantc apicc ratione ut ferunt a capite hominis intclletta hp: obferuatio.xxx.iam fere annis no congruit finc folis ipGus didono curfu amp;nbsp;cpli aliqua ratione mutato fiueuniuerfa tellure aliquid a cctro luo emota ut deprehendi amp;nbsp;in alus locis accipio fine urbis tremoribus Ibi tantum gnomone intorto fiue inundationibus tyberis fedimcnto facfto molis qg aptitudfe impofitione in terra quoq; dicantur lacfta fundamenta.

Ertius cft iuaticano Caii amp;nbsp;Neronis principu circo ex omnibus unus fractus eft in molitione eius quem fecerat Sefofidis filius non corcus eiulHcm rcinanet amp;nbsp;alius.c.cubito: ^quem poft epeitatem uifu reddito ex oraculo Ibli fherauit.

Icatur obiter amp;nbsp;pyramides in cade pgypto regu pccunic ociofa ac ftulta oftetatio quippe cnm faciedi cas caufa a plcrifq; tradatur ne pecuiam fucceflbribus aut imulis infidiatibus prpbcrct aut ne plebs effamp; ociofa.Multa circa hoc uaitas illoru hominu fuit ucftigia compluriu icobortarum extrt. Vna eft in Arfione urbe dup i Nymphi non procul a labcrynto de quo ipfo dicemus Totidem ubi fuit meridis latus hfceft foda gradis fed pgyptii itcr mira ac mcmorada narrat harum acumina extrema:quç cmiere dicutur.Reliqup res qu; orbem terrain implcucrc fama fancc6fpicueundiq; adnamtftibus fitpfunt in ptc aphrycp motcs cx eo ftcrili:qu;iter mcmphi oppidu amp;nbsp;quodappellari dixius delta illotenus.1111. millibus paffuu a Nymphi.vii,milibus pofitpa ulco quem uocat bupirim in equo funt affueti feidere illas atea eft fpinx ucl magis narrada dc qua filucftre numc accolctium arma rege putat.In ea conditum amp;nbsp;uolut iuedlum uideri.Eft autem faxo naturali elaborata amp;nbsp;lubrica capitis monftris colitur ambitus per frótem cetum duos pedes colligit longitudo a uctre ad fummu apiccm.clxxii.pyramis ampliffima ex arabicis lapidicinis conftat.ccc.lx.hominum annis xx.eam coftruxiffe produtur.Tres uero faeftp annis.Ixxviii. Nempe qui dc bis feripferût funt Herodotus amp;nbsp;Hocrus Duriffiaus Ariftagoras Dionyfius Artcidorus Alexander Polihiftor Butiriadas Antiftcnes Demetrius Emotelefato.Inter omnes eos non cóftat a quibus fadlç funt luftiffimo cafu obliteratis tatç uaitatis auctoribus alig ex bis pdidcrut in raphanos :amp; allium amp;nbsp;cppas.m.dc.taléta crogata.Amplissia vii.obtinamp;lugcra foli.iiii.aguloruin paribus itcruallis per cctigcntos.lxxxiii.pcdes fingulorum laterum altitudo a cacumic.p.xv.s.Alterius intcrualla fingula per.1111. angulorum partes.dccxxxvn.compraehendunt. Tcrtia minor praedictis:fcd multo fpectatior çthiopis lapidibus cofurgit.ccclxiii.pedibus inter angulos aedificationis ucftigia nulla extât harena late pura circumieris fimilitudmc quales in maiori parte aphrycç quçftionum fumma eft qua nam ratione in tanta altitudine fubuceta funt cementa. Alii uitro ac falc adaggeratis concrefcetc opera amp;nbsp;peracto opere lateribus e luto fictis in priuatas domos diftributis nilum eni no putat rigare potuiffe multo humiliore in pyramide maxima iter puteus.Ixxxvi cubiteu flumini illo admiffum arbitrantur.Mcnfuram altitudinis carum omniumq; fimilium deprphedere iuenit.

)

ocr page 697

Tbales Milefius umbra metiédo qui bora par cfYe corpori folamp;. Hçc funt pyraidu miracula fupprçmûq; illud ne quis regii opes miretur minima cxtitifTc laudatiffimä a rbodope meretricula fac^ä çfopi fabcUai/; pbilofopbi coferua quodaamp;cótubcrnalis boe fuit maiore miraculo tatas opes mcrctritio ede cóquifitas quçftu magnificat amp;nbsp;alia turris a rege faóla in infula Pharo portum obtinete Alexa drip:quam conftitiGc dccc.talentis tradunt magno animo nequid omittamus Ptolcmpi regis quod in ea pcrmiferit. Softrati Cafidi Arcbjtecfti llructura ipfius nomen infcribi. Vfus cius nocturno nauium curfui ignes oflcdcrc ad prpnuntiada uida portulq; introitu:qles lam compluribus locis flagratfic cftNcofite ac Rauennp periculumcontinuatione ignium ne lydus cxiftimetur quofam e loginquo fimilis cll flammarum afpecftus. Hic idcm Arcbitedlus primus omnium pcfilem ambulatione cydni fcciffe traditquot;.

Icamus laberyntbos ucl portctiffimum bumai ingenii opus:(cd no ut exiffiari poffit filfum durat ctiam nue in fgypto tberaclco politenomo qui primus fidius e anteomnes ut tradut.iiii.milia.dca Petbefeueo rege fiuc Tito qg Herodotus totu opus regum effe dicat nouidimequc fpammctici caufas facicdi uarie interpretantur Acmotcles regia moturidis fuiffedytias fepulcbrum meridis plurcs foli ficrum. Id extremum quod maxime creditur bic utiqi fumpfiffe dedalu excplar eius laberyntbi quem fecit in creta non cddubiu fi cctefimam tatum portioem cius imitatum:quae iterum ambages occurfufq; ac recurfus icxplicabilcs contmamp;.non ut in pauimentis pueroruuc ludicris uidemus capeffribus breui lacinia milia pafluu plura abulatiois continctcm:fcd crebris foribus iditis ad fallcdos occurfus redeuduq; in errores cofdc Secudus bic fuit ab çgypto labcryntbus Icrtius in Icmno. Quartus in Italia omnes lapide polito fornicibus tcdli çgyptius quo miror cquidcin in itroitu lapideis e paro columnis reliqup fieite molibus compofitis quas didolucrc ne fpcula quide poffint. Adiuuatibus Heralco politis:qui id opus in ufu mire ifeftauerc pofitionem opcris eius.Sigulafq; partes enarrare non cft cum fit in rcgiocs diuifum atq; prpfcdluras qs uocat nomos.xvi.noibus corum totidé uaftis domibus attributis:praeterca templa deorum omnium fgypti coticat:fuperq; ncmefes.xv.çdiculis iclufp funt pyramides complures quadragenarum ulnarum fenas radicum oras obtinctes feffo lam fundo perueniut ad uiarum illum inexplicabilem crrorcm:quin amp;nbsp;coenacula diuis cxcelfa: porticufq;qua defecduntur nonageis gradibus Intus columna dc porpbiritc lapidc deorum fimulacra regum Ratuç moffrificç effigies quaruda domuum talis cd Citus ut adaperictibus fores:toitruum itus terribile exibat. Maiore autem in parte trafitus ctf per tenebras alicqi rurlus extreme labcryntbi çdificiorum molcs itcron appellit. Inde alip perfoffis cuniculis fubterranep domus facit unus omnio pauca ibi circum inos padon amp;nbsp;Thebis rex ante Alcxadrum magnum anis.d.id quoq; tradit fulfiffe trabibus fpinç oleo incodlp dum fornices quadrati lapidis affurgcrêt dc acgyptio ac Cretico laberynthis fatis dicflu eff. Lemnius fimilis lUis colunis tatu.cl.mcorabilior fuit:quarum in officia turbies ita librati perpederunt ut puero circumagcte tonaretur arcbitecfti feccre Zinilus amp;nbsp;rholus amp;nbsp;Theodorus idignc.Extitqiadhuc rcliquip cius cum crctici italiciqi nulla ueffigia extent.Nanqi italicum dici conucit:qucm fccit fibi Porfenna rex hctrurip fepulchri ut externo? ^regum mnitas quoqiab Italis fuparetquot;. Sed cum excedat omnia fabulofitas utemur ipGus.M.Varroisin cxpofitionc eius urbis fepultus iquit fub urbe clufi^ in quo loco monumentu reliquit lapide qdrato Singula latera pedum triccnum alta quiquageum Inq; bafi quadrata itus labcrynthu inextricabilem:quo fi quis improperamp; fine glomere lini exitum inucnire nequeat. Supra id quadratum pyramides flant.vdiii.in angulis amp;nbsp;in medio una. In imolatp pedum quinum feptuagenu altç centuin quinquagenum ita faftigiatp ut in fummo orbis çncus amp;nbsp;petafus unus omnibus fit impolitus:ex quo pendeat excepta catbeis

ocr page 698

tintinabuh quç uento Agitata longe fonitus referant ut codoncolim facetum fupta que orbe.uii.pyramides infupcr fingulç extant altç pcdum.c.fupra quas uno folo v. pyramides:qua¥ altitudinem uarronem puduitaducere fabulçbetrufcç Tradut eadé fuiffe quam totius operis adeo uefana dementia quçfidc gloriam impendio nulli profuturo:prçterea fatiga(Te regni uircs ut tarnen laus maior artificis c(Iamp;.

Egituramp; penfilis ortus .Imo ucro totum oppidum çgyptiç tbebç exercitus armatos fubtcr cduccrc folitis regibus nullo oppidano^ fcntiente:etiam uidef hoc minus mi^g quod flumine medium oppidum interfluente :quç fi fuirent non dubiu eft diduxi bomci^ fuißccum.c.portas ibi prçdicaramp; grçcc magnificctia uera admiratio.Extat tcmplû cpbefiç dianç:cxx.annis faeftû a tota afia.In folo id paluftri fecere ne terrçmotus {entire aut hiatus timcramp;.Rurfus ne in lubrico atq; inflabili fundamenta tantp molis locarentur ante calcatis ca fubftraucrc carbonibus deinde uclleribus lanpuniuerfo templo logitudo cft.cccc.xxv.pedum latitudo.cxx.colunp cxxvii.a fingulis regibus fadç.lx.pedum altitudine celatp una a Scopa operi prpfuit crcfipbcon architedtus fuma miracula cpiflilia tatp molis potuiffe attolli idcoiccutus eff illc fcrobilius barca plenis molli cliuio fuper capita eoiumnay exaggerato paulati exinaniens imos ut fenfum totus in colle fcdcramp; difficilime contingit in limic ipfo quod foribus imponebat ctcni ea maxima molcs fuit nec fedit i cubili anxio artifici mortis dcffinationc fuprema tradunt in ca cogitatione feffum nocturno tempore in quicte uidine prçfcnté dcâ.cui templu fiebat orantem ut uiucramp; fc compofuiffc lapidc:atq; ita erat ut apparuit pondcrcqiipfo corredus uidebaf Caetera cius opcris ornamenta plurimum libros inftar obtinent nihilad fpecimen naturp pertinentia.

Vrat Zigici delubrum in quo illud aureum commiffuris oibus politis lapidis fubiecit artifex eburneu iouc dicaturus itus coronate co marmorcu apollinc traflucct ergo picturp tcnuiOimis capillamctis Icuiq; afflatu fimulacra refouete prêter igeniu artificis ipfa materia igcnii quis occulta in prptio operis intclligitur.Eodc in oppido cft lapis fugitiuus appellatus Argonaute eu pro acora ufi ibi reliquerat huceprytaco ita uocatur locus fçpc profugû fixcre plûbo:eadéin urbc luxta porta quç tertia uocat turres.vii.accepta uoccs nome nucrofiorc pereuffu multiplicat nome huic miraculo echo eft a grpcis didtu amp;nbsp;hoc quide loco^ natura cucnit ac plcruqi couallium ibi cafu accidit.Olympipaut artc mirabili modo in porticu qua ob id heptaphono appellat uocät:quoniä fepties cade uox redditur Cizici amp;nbsp;bulctcriu uocat aedificiü äplü fine ferro clauo ita difpofita cótignatioc ut eximitur trabes fine fulturis ac reponafquod item Romp in ponte fublicio rcligiofum poffea qua Coclitc Oratio defendéte pgre rcuulfus eftVe^ amp;nbsp;ad urbis noflrp nairacula trafirc c6ucit nogento^ ano^qi dociles fcrutari uires:amp; fic queq; orbe terrai^: uidtû oftedere quod accidide toties pene quod referuntur miracula apparebit Vniucrfitatc uero aceruata amp;nbsp;in quedam cumulum coniedta non alia magnitudo cxurgit q fi mudus alius quida in uno loco narraretur nec ut circu maximu a Cpfarc dicftatorc cxtrudlu logitudic ftadio^ triuin latitudine unius:fed eu pdificiis luge^ quaternu ad fede.ccl.miliutn iter magna opera dicamus Illi magnifica bafilica pauli colunis phrygibus mirabilé.Foyq ; Diui Augufti tcplu pacis Diui Vcfpafiani Imperatoris Auguffi pulchcrria opera quç ung loui ultori ab Agrippa fada cum theatz^ ante texerit Romp Valerius hoftHis architedus ludis libois pyramidas regnû miramurcum folum tantum foro cxtrucdo.lib.mille Cçfar dictator emerit. Et fi quidcimpcnfç mouent captis auaritia almis.lib.cxlviii.domo empta clodius quem milo occidit habitau erit:quod equidem non fccus ac reguin infaniam miror Itaq; amp;nbsp;ipfum Milonem.lib.dcc.pris alicni dcbuiflc inter prodigia

ocr page 699

animi humani duco.Sed tue fenis aggeris fpatium fubftrueftiones captiof i mirabitquot;. Prptcrca cloacas operum ommüdiótu maxunu fuffeffis motibus:atq; ut paulo ante rcttulius urbe pefili fubterq; nauigata.M.Agrippa in çdilitatc poft côfulatû pm cati corriuati.vii.amnes curfuqi prçcipiti torrctiu medo rapere atq; auferre omnia coacfti. Infuper molcimbriu cocitati Vada ac latera quatiut aliquado tyberis retro infufus recipitquot;pugnatq; diuerfi aqua^ impetus itus amp;nbsp;tame obnixa firmitas refidit:trahuntquot; moles iternp tit; non fuccubcntibus caufis operis pulfatq; ruinp fpote précipites aut impacftpicendiis quatiturq; (blu terram otibus durat tamea Tarquinio prifco annis odligentis prope inexpugnabiles. Non omittedum meorabili excplo uel eo magis quo a celeberrimis re^ conditoribus omiffum efl.Cum id opus Tarquinius prifcus plebis maibus feceritæffamp;q; labor inccrtu longior an periculofior paffim cocitamcc e quiritibus tediu fugictibus nouu amp;nbsp;lexcogitatu ante pofteaq;remcdii ufus inuenit illc rex ut hominu uita dcfunctoi: ficramp; Cruci corpora fpcdlida ciuibus fimul a fcris uolueribufq; licerida gobre pudor Romai nois qui primus rex fçpe pditas fcruauit in prçliis tuequocp fubueitded illo tepore ipofuit lam erubefees cum puderamp; uiros taqui puditu^ e{ramp; cxtidosaplitudiné cams ea fcciße prcditquot; ut uehem foeni large onufli tamé fummitteramp;.Parua funtcudla quç dixiüs amp;nbsp;oia uni coparada miraculo anteg noua attingi.M.Lepido.Q±q; Catulo cófulibus ut codât iter diligctiffimos auétores domus pulchrior nó fuit Rompq Lcpidi ipfius at hercule itra anos.xxxv. eadccctcfimu locu nó obtinuit cóputamp; in hac extimaticc qui uolamp; marmoru molë opera pictoyipcndia regalia amp;nbsp;cum pulchcrria laudatiffimaq; certites cctum domus. Podeaqiab innueralibus aliis in huc die uicftas profedo icendia puniut luxum ncc taméeffici potedut mores aliquid ipfo hoic mortalius cffeitclligat.Sedocs cas dup domus uicerunt.Bis uidimus urbe to ta cingi domibus principû Caii amp;nbsp;Neronis amp;nbsp;huius guide ne quid deeflamp; aurea. Nimi^ fie habitaucrunt illi qui hoc imperium ftatucre Tantas ad uicendas gétes:ac triumphos refcredos ab aratro ac foco exeuntes quo^ agri quoq ; miorem modii obtinuere q cellaria illorum. Subiit quoqicogitatio quota portio ha2 ^ fuerit arep illçguas iuicftis Impcratoribus decernebant publice ad fdificadas domus.Summufqi illa^ honos erat ficuti Lucio Valerio publico primo confulccu.M.Bruto pod tot mcrita amp;nbsp;fratre eius qui bis in codé magidratu fabios dcuicerat adiici decreto ut domus eorum fores extra aperirentur amp;nbsp;ianua in publics reiiceretur.Hoc erat clariffimu infignciter triüphales quoq;domus nó patieris duos Caios uel duos Nerones ne hçc guide gloria fimp frui docebimus:quinctia inQnii coi^ uidla priuatis opcribus.M.Scauri cuius ncfcio an pdilitas maxime proflraucrit mores magisciuiles ac ciues profcriptio tot milium fyllp mala tita priuigni potétia hic fccit in pdilitate fua opus omniu maximuqupung fucre hnmana manu fadla nó temporalia mora. Veu etiam çtcrnitatis dedinatione Theati; hoc fuit feenç triplex altitudine.ccclx.columna: ^ in ea ciuitate quae fcx hymetias non tulerat fine probro Ciuis apliffimi lam pars fccne e maróre fuit media e uitro inaudito poflea amp;nbsp;genere luxuriç fûmçcolûnç ut diximus imeduodeqdragenû pedû fignaaerca iter colunas ut indicauimus fuc^t.iii.m.qué numci^ cauea ipfa cepit hominû.lxxx.cu pompeia theatri totiens multiplicata urbenantog; maiore populo fufficiat large.xl.m.fed ere. Reliquus apparatus tritus attalica uede tabulis piótis:tataq3 uorago fuit in tuiculana uilla reperta quç fuperfluebant quottidiani ufus delitiis incenfa uilla ab iratis fcruis concremaretur bina milia feflcrtia.Aufert animu amp;adeftinato itincrc digredj cogit contemplatio tam prodigo metis aliaqi connccfti maiorem infania c ligno.C.Curio qui bello Ciuili 1 Cpfariais ptibus obiit funebri ptis mucre cu opibus apparatibulqi non ponamp; fuperare Scaurum unde eim uitricus Sylla amp;nbsp;metella mater pfcriptionu feptis unde.M.Scaurus pater toties princeps ciuitatis mariais fodalitiis rapinarum prouincialium finus cum lam ne ipfe comparari fibi poffamp;iquado hoc certe incedii

ocr page 700

illius premium habuit conuedtis ex orbe terras ut nemo poftea pares habuerit .Sed tfaniç 1111 igeniu erat pudendu fuo Curioni amp;nbsp;aliquo excogitandû fuit:opcrcprçtiu ergo eft fcire qd Inuenint amp;nbsp;gaudere moribus noeris ac noftro modo nos uocare maiores theatri duo iuxta fecit ampliffima c ligno cardinum finguloru uerfatili ac pcnfili fufpcnfa libramento. In quibus utrifqi ante meridiano ludo^^'fpeötaculo e munei ^ ficbat editio inter fc auerfis nc inuicem obRreperent amp;nbsp;repente circumactis ut conflat poflremo etiam die fedcntibus aliquibus amp;nbsp;cornibus inter fc coeuntibus fici ebatamphithcati^gladiatoi^fpecftacula edebatipfum magiflratum amp;nbsp;populum. Romanum.circumferens quid cnim miretur quifqiin hoc primum inuentoreman Inuentum artificem:an auctorem aufum aliquem hoc excogitare/an fufeipere/an iubere?Superomnia erat populi furor federe aufi tam infida inftabiliq; fede .En hic eil ille terrain ulctor amp;nbsp;totius domiator orbis q gctes amp;regna diripcramp;.Iura exteris mittcramp;:amp;quodam munere dco^Immortaliu generis humani portio in machina pendens amp;nbsp;ad periculu fui plaudés:quç uilitas anima^ ifla/autquç querela decanis at quantum mali potuit accidcre!Vrbes tcrrç hyatibus publicus mortalium dolor cll .Ecce .populus .Romanus .uniucrfus uelut duobus nauigiis impofitus binis cardinibus fuflinctur amp;nbsp;feipfum depugnantem fpectat periturus momento aliquo laxatis machinis amp;nbsp;phoc opitur in tribunitiis contionibus gratia ut pcnfiles tribus qualia amp;in roftris quid non aufurus apud eos :quibus hoc pcrfuaferit ucre nanep cóhtêtibus.populus. Romanus.funebri munere ad tumulu patris cius depugnauit Vniucrfus uariauit hac fui magnificctia feffis turbatifq; cardibus amp;nbsp;in amphitheatri forma cuflodita nouiffimo die diucrfis duabus per mcdiû fecis athletas edidit raptis g cotrario repete pulpitis codé die uicftorc fe gladiatoribus fuis perduxit.Nec fuit rex Curio augétiu Imperator no opibus ifignis ut q nihil iccffu habuit prêter difcordia principû.Scd dicatur ucra eftiatioc iuicta miracula.Q.Martius rex lufTus a fenatu aqua^ amoeis tcgulp dueftus rcficcre noua a noie fuo apellata cuniculis per montes adtis inter prçturp fuç tépus adduxit Agrippa in çdilitatc fua adiccfta uirginea aqua Cçterifque corriuatis atqucemédatis lacus.dcc.fccit. Prpterea fontes.cv.caftella.cxx. complura ctia cultu magnifica amp;nbsp;operibus bis figna.ccc.çrea aut marórca Impofuit amp;nbsp;colûnas amp;nbsp;marmore.cccc.eacpomnia annuo fpatio adiccit ipfcin aedilitatis fuae comcmoratioé amp;nbsp;ludos unde.xl.dicbus factos amp;gratuita prçbuit balnea.clxx.que nûc romçad ifinitu nuci/; auxere.Vicit atecedetes aqua2; ductus nouiffimû ipendiu opis inchoati a.C.Cpfare amp;nbsp;pcradti a Claudio quippe a Iapide.xl.ad cam excelfitaté ut oes urbes motefq, Icuarctur influxere Curtius atq; Ccrulcus fontes amp;nbsp;ante nouos erogata in id opus.lib.quingcta.lv. millia.Quod fi quis diligetius cxtiaucrit aquatu abundatia in publico balncis pifcis crupidis domibus ortis luburbais uillis fpatiaq; aducnietis cxtrudlos arcus motes per fodas conuallcs aquatas fatebitur nihil magis miradum fuifle in toto orbe terrain.Eiufdé Claudii inter maxia cquidé memoranda duxerim quis dcflitutu fucccfforis odio motem perfofTum ad lacu fucinu cmittcdu inenarrabili profecto impédio amp;nbsp;opera:^ multitudic per totanos cum aut corriuatio aquai^ qua terrenus mós erat egereretur in uertieem machinis aut filex cederet''oiaqi que intus in tenebris ficrent.quç neque concipi animo nifi ab his qui uidcrc neque enarrari humano fermonc poffunt.Nam portus hoûtéfis opus praetereo inter uias amp;nbsp;montes cxcifas mare tyrhenum a luccrnio molibus feclufum tot pontes tantis ipc diis fadtos amp;nbsp;iter plurima alia Italiç ipfius marmora miracula in lapidicinis crefeere auctor cfl Papyrius Fabianus nature rc^ pcritiffimus.exemptores quoqi affirmant complet! fpontc illa mótium ulccra quç fi ucra funt fpes cfl nug dcfutura luxuria*

Marmoribus digrcdienti ad reliquorum lapidu infigncs naturas quis dubitamp; in primis magnete occurrere/quid eni mirabilius qua in pte nature maior iprobitas!

ocr page 701

dederat uocem faxis ut diximus refpondentem homini imo uero amp;nbsp;ob id loquctem Llt;uid lapis rigore pigrius /ecce fenfus manufque tribuit illi/Quid ferri duritia pugnatius Sed cedit amp;nbsp;patitur morfu trabitur a magnete lapide domitrixqi illa rcru omnium matcria adinanenefcio quid currit atque ut propius uenit afiflit teneturqi complexuq; bçramp;' Syderitu ob id alio nomine uocant quidam beracleon. Magnes appellatus eft ab Inuentore ut auctor eft Nicander in Ida repertus Nanq; amp;paffim Ïnueniutur ut i bifpania quoq; inucniffe auté fertur clauis crepida^ amp;nbsp;baculicufpidc baetentibus cum armenta pafccramp;. Qiiinque genera magnetis Sotaebus monftrat. Aethiopicum amp;nbsp;magncfium e macedonia contermina a beboue locatu petentibus dextra Tertium in hyrtio boetiç. Quartum circa Alexandriam troadem. Quintum in magncfia afip.Differentia prima mas fit an focmina proxima in colore Nam qui in macedonica magncfia reperiunr ruffi nigriq; funt boetius ucro ruffi colons plus hibamp;qnigri qui Troadeinuenitur nigcr amp;nbsp;foeminci fexus. Idcoque fine uiribus Deterrimus autem in magncfia afip candidus neq; attrahens ferrû iimilifq; pumici Compertum tanto meliores efle quanto funt magis ccrulci pthiopico fumma datur pondufq; argento rependitur. Inuenitur i acthiopia Zinir uraqiuocafregio hareoia ibi amp;nbsp;cmatites magnç fanguinei coloris fanguiemq ; reddens fi terat led amp;nbsp;crocum in attrahendo ferrum non eadem cmatiti natura qup magneti acthiopici argumetu cft quod magnetem quoq; alium ad fc trahit omnes autem hi oculoru medicametis profunt ad fua quifq; portione maximc epiphoras fiftunt.Sanant amp;nbsp;adufta cremati tritiq;.Alius rurfus in eade Ethiopia no procul mons qui fer% omne abigit refpuitq; de utraq; natura fppius diximus.

Apide cx Schiro infula intcgru fluduarc tradut eundem mergi Comminutu in aflb troadis farcophagus lapis fiffili ucna fcinditur Corpora defunefteru condita tn eo abfumicoftat intra.xl.dic cxccptis dentibus Mutianus fpccula quoq; Prigilcs amp;nbsp;ucftcs amp;nbsp;calciamenta illata mortuis lapidca ficri author eft .Eius gcncris in lycia faxa funt amp;nbsp;in oriente quç uiucntibus quoq; adalligata erodunt corpora Mitior cfl aut fcruandis corporibus ncc abfumendis chemites cbori fimillimus in quo Dariü conditum ferunt parioquc fimilis candore amp;nbsp;duricia minus tarnen ponderofus qui torrus uocatur Theophraftus auctor cft amp;nbsp;tranflucidos lapides in çgypto inucniri quos pbio fimilis aut quod fortaffis tune fuerant quoniam amp;.ii.delinunt amp;nbsp;noui repcriuntur:hafius guftatu falfus podagras lenit pedibus in uafc exeo cauato iditis prçtcrea omnia crurum uitia in bis lapidicinis fanant cum metallis omnibus crura uitientur Eiufdcm lapidis flos appellatur farina exeo quçda mollis perinde efficax Elf aût fimilis pumici rufo admixtus pri alias cerp cyprip Mammarum uitia emedat pici aut refinç ue ftrurnas amp;nbsp;panos difcutit ^ide amp;nbsp;ptificis lundfa cu meile ulcera ad Cicatrices pducit excrescentia crodit amp;nbsp;ad Bcftiarum morfus repugnatia curationi fuppurata ficcat.Fit cataplafma ex eo podagricis mixto fabp lomento.

De Theophraftus amp;nbsp;Mutiaus ce aliquos lapides q pariat credut theophraftus audior cft cbur foffile candido amp;nbsp;nigro colore inucniri amp;nbsp;oda e terra nafci Inueniriq; lapidcs oSeos palmati circa mundam in bifpania ubi cpfar dictator pompcium uicit reperiuntur.Idq ; quotiens fregeris Sunt amp;nbsp;nigri quoi ^audloritas ucnit in marmera ficut tcnarius Varro nigros cx aphryca firmiores cc tradit g in Italia.E diucrfo albos coranos duriores q parios.Idem lunefem fciliccm ferra fccari tu(culanumq;di(lilire igni fabinu fufeu addito oleo ctiam lucere.Item molas ucrfatilcs a uulfinis iuentas aliquas amp;nbsp;fponte motas inucnimus i prodigiis.Nufg aute utilior q i Italia gignitur Lapifq; no eft faxu.In quibufda ucro^iuinciis omnino no Inuenif.Sunt quida i eo genere molliores qui amp;nbsp;cote leuigantur ut procul intucntibus ophites uidcri poSit

ocr page 702

Ncq;cft alius firmior quando amp;nbsp;lapidis natura ut lignum fimiliter imbres folefq; aut byemes non patiturJn aliis atq; aliis generibus qui amp;nbsp;limam no tollerant amp;nbsp;qui uetuflatc rubigincm trabant.colorcmuc candidu olco mutentur.

Olarem quidam pyritem uocant .quoniam fit plurimus ignis illi Sed eft etia nuuc pyrites alius fimilitudine aeris Incypro autem reperiri uoluntamp; in metallis que funt circa atamanta unu argenteo colore. Alterum aureo coquutur narip ab aliis Iterum tcrtioqiin m elle donec confumatur liquor abaliis pruna priufdcin melleae poftea lauag Eftq; ufus eorum in medicina cxcalefaccre ficcarc bumore extenuare amp;nbsp;cluricias nimias mollire ututur amp;nbsp;crudis trufifq; ad ftrumas atq; furunculos pyrita^ ctiam unum aliqui genus ficiunt plurimu ignis babens quos uuios appellamus amp;nbsp;pondcrofiffimi funt bi exploratoribus caftro^ maxie neceflaru qui clauo ucl altero percuffi fcintillas edut quçexceptp fulpburc aut fugos aridis ucl foliis dicfto celerius ignc trabutoftracite fimilitudinc tefte babent ufus eorum pro pumiccad leuigada cutc:poti fanguinc fiftut amp;nbsp;illiti cum meile uulncra dolorefq; mamma^ fanant.

Miantus alumini fimilis nibil ignis deperdit bic ueneficiis rcfiftit omnibus priuatim Magorum.Geomen ex argumento appellant quoni acomplexus cft terra oculo¥ mcdicamctis utiliffimus.ltem mamma^ ac tcftium uttiis.

Eellitinus lapis fuccu remittit dulcc melleq; tufus amp;ccr p mixtus eruptioibus pituitp mafculis q; corporis medef amp;nbsp;fauciu exulceratioi cpinidlidas tollit amp;nbsp;uuluay: dolores impofitus uclleri.

Agates lapis nomen loci amp;nbsp;amnis babamp; gagis lycip aiut amp;nbsp;in Icucocola expelli mari atq; ifra.xii.ftadia colligi nigcreftplaus puicofus leuis no multu a ligno differens fragilis odore fi terat grauis fidilia ex eo infcripta no delentquot;cu uritur odore fulpbureu rcddit mu^q; accendifaqua extinguitquot; oleo fugat ferpentes recreatq; uulup ftr.igulationcs dcprpbcdit foticu morbu amp;nbsp;uirginitatc fuffitu. Itc ex uino decoctus dcntibus medetur flrumafqicerppmixtus bocdicutur uti magi meri qua aziomatia uocant id peruri negant fi euenturum eft quod aliquis optamp;.

Pongip lapides inucniuntur in fpongiis amp;nbsp;funt marini quidam cos tcgolycos uocant quoniam uefficis medentur calculos rumpunt in uino poti.

Hrygius lapis gentis nomen babamp;. Eft autem gleba pumicofa Vritur autem uino pcrfufus flaturq; folibus donec ruffcfcat:ac rurfus dulci uino extiguitur ternis uicibus tigedis ucftibus tantu utilis.

Ciftos amp;nbsp;bcmatites cognationem babent:bcmatitcs inucitur in metallis uftus

Minii colorem imitatur.Vritur ut pbrygius noextiguitur uino. Adulteratur bcmatites deprpbendut ucnp fcyfto rubetes amp;nbsp;friabiles natura oculis cruore fuffufis mire cogruit Siftit profluuia mulic^ cpotus bibut eum qui fanguicm reiccerut cum fucco punici mali amp;nbsp;ueffiep uitiis efficax.Bibitur amp;nbsp;in uino contra ferpentium ieftus Infirmiora oia cadc qup fyfeon appellat.In bis comedatior croco fimilis peculiariter expellit oculo2 %lacbrymas i lacfte muliebri procidetefq; oculos prçclarc cobibamp;. Hçc eft fcntcntia co%cqui nuperrime feripfcre.Sed Sotadus c uctuftiffimis auctoribus.v. genera bcmatitai^ tradit prêter magnctcm.Pricipatu dat ex bis ptbiopico oculorum medicamentis utiliffimo amp;nbsp;bis quae panebrefta appellant.Item ambuftis.Alterum androdamäta dicit uocari colore nigro pondere ac duritia ifignc amp;nbsp;idc nome traxiffe prçcipucq; in apbryca repertu trabere aut in fe argctum feris cxpcrimcntu cius effe in cote ex lapide bafanitc.Reddere enim fuccum (anguineum amp;nbsp;effe ad locineris uitia

ocr page 703

prçcipui rcmedii.Tcrtiu genus arabici facit fimili duritia uix reddentis fuccu adeote aquariam aliquädo Croco fimilé. Quarti generis utile ambuAis ad omnia utiliorem rubricum.Quinti generis fcyflus bcmoroidas reprimit cius .In totum autc omnes bematitas tritos i oleo triu dracma^ pondere amp;nbsp;a iciunis bibendos aduitia faguinis Idem audior fcyfton amp;nbsp;alterius generis quam bematitc tradit qup uocant anthracite Nafci 1apbryca nigru tritu aquariis cotibus reddere ab ea parte quç fuerit ab radicc nigrum coloten Ab altera parte Croceu ipfu utilem ede oculoru medicamentis

•

ebites lapides etiam argumento nominis magnam famam habent.Rcpiuntquot; in nidis aquilai^ ficut in.x.uoluie diximus aiut binos inucniri mare amp;nbsp;foemina nec line his parere quas diximus aquilas amp;nbsp;ideo binos tantu Genera co^.iiu. In apbryca nafeetem pufillu ac molle intra fe uelutalbd habetem argilla fuauc cadida friabilem: que foeiei fexus putat.Mare autc qui in Arabia nafcit dui^ gaUç fimilc aut fubrutilu in aluo habetem du2^lapidé. Tertius in cypro inueitur colore in apbryca nafcétibus fimilis amplior tame atq; dilatatus. Cçtcris eni globofa facies habamp; in'aluo baréam lucudam amp;nbsp;lapillus ipfe ta mollis ut ctia digitis tricetur.Quarti generis tbapnifius appellatquot; nafcés iuxta Icucada ubi cft mós thapfius qui locus eft dextra nauigätibus ad IcucadéInucitur in fluibus cädidus ac rotudus:huic eft in aluo lapis qui uocatur callinius:nee quieg tenerius.Omes grauidis adalligati mulieribus uel qdrupcdibus pellicula Gcrificati uteri aialiu continet partus nó nifi parturiant rcmouédi alioquin uulupexcidiu.Sed nifi parturiétibus auferatur omnino non pariunt.

St amp;nbsp;lapis Cimius in cade ifula ubi terram laudauimus policdo auro utilis amp;i medicina oculoru ulceribus cum ladle quo fupradidtum eft modo amp;nbsp;contra uctcres lacrimationes prode amp;nbsp;cotra initia floacbi potus ucrtigencs fcdat métefq; cómotas reftituit quida amp;nbsp;morbis comitialibus utiliter dari putat grauitatc amp;nbsp;cädore uolut amp;nbsp;partus Conti eri adalligato co tradut.

Rabus lapis cbori fimilis dctifriciis accomodat' crematus priuat ihemeroidas fanat Cum lanugine linteorum linteis fupcr impolitis.

On praetereunda eft pumicum natura. Appellantur quidem ita estera faxa in aedificiis crofi amne diffulifque mufea uocant depcndctia ad imagine fpccus arte reddedam.Sed bi pumiccs qui in ufu funt eorpo^ Icuigindo^ foemis lam quidem uiris atq; utait Catullus libris laudatiffimi funt in melo fcyro amp;coliis ifulispbatio m cädore mimoq; pondère amp;nbsp;gmaxic fpongiofi aridiq; funt tcri faciles nee harenofi in fricado-Vis co^ in mcdicia extenuare ficcarc In aultro ficcatur ita uti torreatur amp;nbsp;carbone puro ac toties uino rcitinguantur albo lauantur didtum ut cadmia amp;nbsp;ficcati conduntur q mimum uliginofo loco ufus farinp eius oculo^ maxime mcdicametis ulcera purgat coy leniter cxpletq; cicatrices amp;nbsp;emedat:guida tertia uftioe refrigeratos potius g cxtidlos terere malut ex uino.Addutur cti aad malagmata capitu ueredo^qi ulceribus utiliffima fiut amp;nbsp;bis dctifritia.Tbeophraftus autem audior cfl potores in certamine bibendi prpfumere fariam eam Sed nifi uniucrfo potu ipleanturpiclitari tantamque refrigerandi naturam cA cut mufb fernere dcfinant pumice addita.

Vdloribus curç fuere lapides quoq imortariorum nec medicinalium tantu ut ad pigmeta pcrtinctium ftbefium lapidé in bis protulere cçtcris.Mox amp;nbsp;tbcbaicum que pyropenlon appellauimus. Aliqui pfaronu uocant. Tertium ex calazio cbryfité medicis autem amp;nbsp;bafanitcn.Hic enim lapis nihil ex fc rcmittit:bi autem lapides qui fuccum rcddut oculoi ^ mcdicamctis utiles exiflimantur. Ideo pthiopici maximead ea probat.Tcnariu lapidé amp;nbsp;poenicu amp;nbsp;hcmatitcn bis mcdicamctis prodeffe tradut

ocr page 704

que ex croco componat'ex alio tenario qui nigercft amp;nbsp;experio lapide no çq; medicis utilem potior eft ex alabaCinte pgyptio ucl opbite albo Eftenim boc genus opbytis quo uaC i amp;cti acados ficiut.In fypbeno lapis eft qui cauatquot;tornatq; in uafa coquedis cibis utilia:uel ad efculeto^ ufus quod incomenfi Italic lapide icndi acciderefcimus Sed in fcyphino lapide fingulare quod cxcalefadtus oleo nigrefcit durcfcitq; natura molliffimus tanta qualitatum differentia eft Nam mollitie tranflatis prccipua funt exempla. In belgica prouicia cadidu lapidem ferraqup lignu faciliufq; etia fecant ad tegulai x amp;nbsp;imbricum uicerp uel fi libeat quç uocant pauonacea tegendi generaamp;bi quod fecftiles funt.

Pecularis uero quonra amp;nbsp;bic lapis nome obtinet faciliore multo natura finditquot; in quam libeat tenues cruftas:bifpaia buncoli citerior tantu dabat nec tota:fcd intra.c.m.p.circa Segobrica urbem. lam amp;nbsp;cypros amp;cappadocia amp;nbsp;Sicilia amp;nbsp;nuper Inuentus apbryca proferendus tamen bifpania cappadocia molliffimu maximu :fed obfcuru. Sunt in Bononienfi parte Italipbrcucs maculofi complexu filicis alligati quoi ^ tamen natura apparent fimilis puteis in bifpania effodifprofunda altitudine necnon amp;nbsp;faxo inclufus fub terram Inucnitur extrabiturqiaut exciditur fed maiori parte foffili natura Abfolutus in (ementi modo nug adhuc.v.pedum longitudine amplior humorem hunc terrp Quidam autumat chryftalli modo glaciari amp;ilapide concrcfcere hoc manifcftc apparamp; quod cum forte decidere in puteos tales medullp in offibus eaij: apparent.In eade lapidis natura poft unam hyemem in lapide figurat Inuenitur amp;nbsp;niger aliquado.Sed candido natura mira cu fit mollitia nota ppctiendi foles rigoref^ nec fenefeit fi modo iniuria abfit .Cum hoc etiam in cernetis multoi^ genCIA.Inuenere amp;nbsp;alium ufum in ramentis:gq circum maximu ludis circenfibus fternendi ut fit in commendatone candor.

Erone pricipc i cappad ocia repertus eft lapis.Duritia marmoris candidus atqi tranduces etia q parte fuluçiciderät uenpexarguméto phcgites appellatus hoc condruxit çdem fortunc:quam feram appcllatioé dicebat a Seruio rege faerata aurea domo complexus quarc etia foribus apertis interdû claritas ibi diurna erat haud alio g fpecularium modo tang in clufa luce non tranfmiffa.

N Arabia quoq; lapide edc nitri modo traflucidu:quo ututurpro fpecularibus luba auctoreft*

Vnc ad operarios lapides trafiffc conueniamp;:primûq; cotes ferro acuedo multa cou genera.Creticç diu maxima laude habuere Secudä laconico e tageto mote utraeqioleo idigentes.Naxieitcr aquarias laus maxia fuit mox armeniaeçde quibus diximus ex oleo amp;nbsp;aqua cylicip pollent.Ex aqua ex moetice repertp funtamp; in Italia aqua trahentes aciem a cerrino effectu nec non amp;nbsp;tranfalpcs quas pafTernices uocant Quarta ratio eft Gliua hominis profiticntiualus tonftrinai^officinis. Flaminitanp ex hifpania Citeriore in eo genere prpcipuc.

Eliqua multitudo lapidu cotum pdificiis.Inutilis eft mortalitatequçda tamen loca non aliam habent ficuti carthago in aphryca exercetur alitu maris fricatur ucnto uerberatur igni imbri.Sed cura tuentquot; piccando parietes:quoniam amp;nbsp;tcdlorio calce radafSeiteq; deinde eft ad tecta eos pice ad uina calce uti:quonia fic mufta códiunt Alia mollitia circa Roma fidenati amp;nbsp;albano in umbria quoqi amp;nbsp;uenetia albus lapis dentata ferra fecatquot; :hi tractabiles in opere laborem quoq; tollerant fub tecta dûtaxat afpargie amp;nbsp;gelu pruinifq rumpus i tcftas nec côtra auram maris robufti Tiburtini ad reliqua fortes uapore diffiliunt nigri filiccs amp;nbsp;rubentes. Nonnunq uero amp;nbsp;albi ficut in tarquinienfi amp;nbsp;anitianis lipidicinis circa lacum uolfincnfcm amp;nbsp;in ftaconéfi funt quibus nc ignis quidem nocet amp;nbsp;hi monumetis fculpti contra uetuftatc quoq?

ocr page 705

quoq; incorrupti permanet amp;nbsp;bis formç funti quibus aera fundûtur .Eft amp;nbsp;uiridis lapis uebcmctcr igni refiftens:fcd nu(gcopiofus amp;nbsp;ubiinuenitur lapis non faxum c;e reliquis pallidus remcto raro utilisglobofus co tra Iniurias fortiszied ad ftrudlura infidelis nifi multa fuffrenatiocdcuidtus nee certior fluuiatilis féper ueluti icidens Remcdio eft in lapide dubio eum ante eximere nec ante bicnniuin eumiferere tedlo domi Tu etiam tcpeftatibus quçcx co lpla fuerint in fubterranca ftrudtura aptentur Vtilius qupreftiterit tutu eft uel cplo committerc.Grpci e lapide duro uel silicc pquo conftruut ueluti lateritios parietes Cum ita fecerit Ifidomos uocat genus ftruefturae At cu ipquali craffitudie ftrudia funt conapfeudipfb domo Tertium eft empledton titumin6 frontibus politis Reliqua fortuito collocat alternas eoagmetationes fieri ut comiffuras atecedctiu medii lapides obticant neceffariu c in medio quoq; parictc h rcs patit.Si mius utiq; a lateribus medios pietes farcire fractis ccmctis dicmccbó uocant reticulatam ftrudturä qua frequentiÜimc Romae ftruunt rimis oportunam ftrudturä ad norma amp;nbsp;libellam fieri amp;nbsp;ad perpendiculum refpondere 3portamp;.

Ifternas fieri barenç purp.v.ptibus calcis g uebcmctissie filicis no exccdctibus libras ita ferratis ucdtibus calcari folum parietefq; fimiliter utilius gcmios effe ut in priore uitia confidat:atq; per colunas träfeat maxie aqua pura. Calcem e uario lapide Cato ceforius iprobat.Ex albo melior g ex duro amp;nbsp;ftrudturp utilior:qucex fiftulofo tcdloriis.Ad utraqi damnatur ex filice utilior cadeeffeffo lapide g cx rtpis fluinum colledto utilior e molari ga e qupda piguior nata eius. Mii^aligd poftg arferitacccdi aquis.Harenc tria genera Foffitia cui quarta pars calcis fluuiatili aut marie fit tertia fi teflp tonfç tertia pars calcis addatur amp;nbsp;melior matcria erit ab appennio ad padum: non inueitur foffitia nec maria. Ruinaru urbis ea maxia caufa quod fulto calcis fine ferrumine fuo cemeta coinponutur trita quoq;quo uetuftior eo melior. In atiquai^ pdiu legibus iucnit ne rcccetiore turma uterct redeptor Ideo tcdtoria nulla eo^ ruinp fpdauere Tedtoriu quod nifi ter barcato inductu c no fatis fplcdoris babamp; uligioCae pubi falfugo uitia teftatio fublimi utilius. In graccia tectoriis ctia barenarum:quod iductur i funt prius in mortario igncis uectibus expimetu marorati eft in fubigcdo donec ultro no cob^rcat cotra in albario opere ut macerata calcc cum glutinu babeat maccrari no nifi cx gleba oportamp;. Elidççdis eft micrup in qua frater fidiç Panenus tectoriu iduxit lacte amp;nbsp;croco fubactu ut ferut. Ideo fi terat bodie in co faliua pollicc odore croci faporcq; rcddit.Colunpiçdc défius pofite crafTiorcs u1dctr.1111.ca2 ;genera qup fextam parte altitudis craffitudie mima babcnt doritp uocatur. Quç nona loicç Quç.vii.tulcanicç Corintbiis cade ratio quçtonicis amp;nbsp;differentia :quonia capitularis Corintbiai; cade eft altitudo quç colligitur in mima craflitudinc:idcoqi graciliores uidctur Ionicis eni capituli alti ut tertia prçftamp; craffitudis antiqua ratio erat colunay: altitudis tertia pars latitudinu delubri i cpbcfi diä^pde qup prius fuit primûcolûnis fpirç fubditp amp;nbsp;capitula addita placuitqi altitudis ceftaua pars i craffitudie amp;nbsp;ut fpirp babcrét craffitudinis dimidiû feptimçq; partis detrabcntibus lummai; craffitudini Prêter bas aût quç uocantur colunç atticç quaternis angulis pari latc^ interuallo.

Alcis eft amp;nbsp;in medicina magnus ufus eligitur reccns:ncc afpcrfa aquis uritur difcutit incipiétefq; ferpcre ulce2; impetus cobcrcamp; aceto amp;nbsp;rofacco tcmpata pducit ad cicatrice luxatis guoq; cum adipe fuillp aut liquida refîna c mcllc medetur.

Adem compofitione amp;nbsp;Frumis malta e calcc fit recenti gleba uino reftiguitur mox tonditur cum adipe fuillo amp;nbsp;fico duplici liniamcnto:quprcs omniu tenacissia amp;nbsp;duritiam lapidis antecedentis:quod maltatur oleo perficitur.

ocr page 706

Ntc cognita calci res gvpfum cfl plura cius genera. Nam amp;nbsp;c lapide coquitquot; ut in fyriaac turiis:c terra fodit ut i cypro ac pcrbcbie Suma tellure i bifncicu eft qui coquiflapis nó diffimilis alabaftrite cc debet.Aut marmorofo i fyria duriffimos cligut coguutq; fimo bubulo ut celerius uraf.Omniûauté optimu fieri compertum eft e lapide fpcculari fquamam uitalcm babente gypfo madido ftatim utendum eft quoniam celerrime ficcatur Tarnen rurfus tonditur amp;nbsp;i farina refolui patitur Vfus gypfi i albariis figillis çdificio^ amp;nbsp;coronis gratiffimus excplû illuflrc.C.proculeium AuguRi cçfaris faîliaritatc fubnixû floacbi dolore gypfo poto cófciuiffc fibi morte.

Auimenta originem babcnt apud grçcos elaborata arte pidlurç ratione donec lotboftrata expulere cam.Celeberrimus fuit in hoc genere folus qui pcrgami ftrauit quem uocant afarocondeton quoniam purgamenta cocnaei pauimcto quoqi cucrri (olet uelut relicfta fecerat paruis e tcflulis ticftifqii uarios colores mirabilis ibi coluba bibens amp;nbsp;aqtiam umbrp capitis ifufeans Apricantquot; ali^fcabcntcs fcfc incantari labro pauimcnta credo primu ficta quae nue uocamus barbarica atq; fubtcgulanca i Italia c fcftucis pauimcta boc aperte ex nomine ipfo intclligi potefl. Romf fcalpturaturn in louis capitolini pdc primu fadlu cft pofl tcrtiu punicum bellum initu Frequetata ucro pauimcnta ante cymbricum in magna gratia animoru indicio cft Virgilianus iHc uerfus ante pauimcnta atq; emblemata ucrmiculata Subdiu alia graeci inuenere talibus domos contegentes tradlu facili amp;nbsp;rcpcntc:fed fallax.Vbicunq; imbres gelat necedarium binas per diucrfum taxatione fubflerni capita eai^ prpfigi nc torqueantquot; amp;nbsp;ruderi nouo tertiam partem tufp tedae addi dcin rudiis inquo dup quintp calcis mifccabpedali craffitudic fcflucari tue nucico cradb.vi. digitos:fed illos grades iduci no mius alios.ii.digitos ftrui Fafligiu ucro feruari i pedes dcos fexcuee ac diligctcr cote defpumare ucrnif^ anxibus cótribulari qup torqucnbmutilia putant Imo filicé aut palea fubderni melius edequo minor uis calcis perueniat necedhrio globofurn lapidé fubiici.Similiter fiut fpicata tcdacca.Non ncgligedum ctiam nue unu genus graecanicum (olo feducato iniicitur rudus aut tedaccum pauimetum dcindc fpidc calcatis carbonibus inducitur ex fabulo amp;nbsp;calcc ac fauilla mixtis materip craditudinc femipedali ad regula amp;nbsp;libellam cxtruitur amp;nbsp;cd forma terrena. Si ucro cotc'politum cd nigri pluimeti ufum obtinamp; litbodrota acceptaucre lam fub fulla paruulis certe crudis extat bodic quod in fortune delubro prpnede fccit. Multa deinde ex bumo pauiméta in cameras tranfierc ut prono uidu amp;nbsp;boc certe inuetum fub Agrippa in tbcrmis quas Romp fccit figulinum opus in caudo finxit adornauitquc non dubie uitreas fidfurus cameras fi prius id luctu fuidamp; a parietibus fccnp Scauri utdixius pcrucnidbc in cameras.Quamobrem originem uitri dicemus.

Ars cd Syric quç pbocnicc uocaffinitima ludepinfra motis Carmeli radices palude babcns qupuocatur candcbca.Ex ea creditur nafci Bclus amnis.v.milium.p. fpatio in mare proflues luxta ptolemaidé coloniam létus currit infalubris potu fed cerimoniis facer limofus uado profundus no nifi refufo mari barcas fatet Flucdibus cnim uolutatc nitefeut detritis fordibus Tunc amp;nbsp;marino credunf adringi manu no prius Utiles quingentorum cd paffuum non amplius littoris fpatium tdq; tantum multa per facula gignedo fuit uitro°Fama cd appulfa nauc mercatoi ^uitri cu fparfi per littus epulas pararent nec eframp; cortinis attollendis lapidum occafio glebas uitri e naue fubdidiffe quibus acccnfis pcrmixta barena littoris tranfluccntes noui liquoris fluxiffc riuos amp;nbsp;hanc fuiffc origine uitri. Mox ut edaduta amp;nbsp;ingeniofa folertia no fuit contenta uitrum mifeuifTe captus addi amp;nbsp;magnes lapis:quoniam in fe quoque liquorem uitri ut ferrum traberamp; crcdif fimil i mo amp;nbsp;calculis ipledetibus multifaria ceptu. Deinde conchis ac fodili harcna.Au(dorcs funt in India c cridallo ftrata ficri

ocr page 707

amp; obiJ nuUu comparari Indico Icuibushutc aridifq; lignis quoquitur additocyprio ac Ultro maxic offirio cóttnuis fornacibus ut ps liquafmaffpq; fiuntcolore nigricites pingues Actes tanta eft quacunq ; ut citra ullû fefu ad offa confccamp; quicquid afFuerit corporis ex maffis rurfus funditur in officinis tingitq; amp;nbsp;aliud flatu figurat' amp;nbsp;aliud torno teritur amp;nbsp;aliud argcnti modo celatur.Sidon quodam bis officinis nobilis qdc etiam cxcogitaucrat.Hcc fuit antiqua ratio uitri. lam uero in uulturno mari Italiae barcna alba nafccns.vi.m.p.a littore inter cumas atq; liternu quç molliffima eft pila molaq; teritur deinde mifcetur tribus partibus uitri pondera uel mefura ac liquatai alias fornaces traffunditur.Ibi fit maffa qu^uocatur bammonitrum atqt boc recoqtquot; amp;nbsp;fit uitrum purum ac maffa uitri cadidi.Iam uero per gallias bifpaniafq; fimili mo barenp tcperantur.Ferut Tyberio principe excogitatu uitri temperameto ut flcxibilc cnamp; amp;nbsp;totam officinam cius amp;nbsp;artifices obolitam ne pris argenti auri metallis prptia detraberetur caqi fama diu celebrior q ccrtior fuit. Sed quid refert. Neronis pricipatu reperta uitri arte quç duos calices modicos quos appellabat petrotos.li^.vi.ucdcramp;.

N genere uitri amp;nbsp;ob id fydiana numerantur ad fimilitudinem lapidis quem in çtbiopia inueit Obfidius nigerrimi coloris aliquado amp;nbsp;traflucidi craffiorc uifu atq; in fpeculis parietum per imagine umbras reddete gemas multi ex co faciut. Vidius amp;nbsp;folidas imagies Diui Augufti capti materia buius craffitudis dicauitq; quae ipfe pro miraculo in templo cocordiç obfidianos.vii.clepbatos remifit amp;nbsp;Tyberius cc fir bcliopolitaru cerimoniis reperta in bpreditate cius qui profuerat çgypto ut obfidiana imagine Menelai ex quo apparamp; antiquior matcriç origo. Nunc-uitri fimilitudinc interpolata Xenocrates obfidianum lapidé in India amp;nbsp;in fanulo italiae amp;nbsp;ad oceanu in bifpania nafci tradit.Fit amp;nbsp;tincture genere obfidianu ad cfcaria uaQ totu rubens uitrum atq; no traducens pmatbicum appellatu Fit amp;nbsp;albu amp;nbsp;murini ut biacyntbos fipbyrofq; imitatur ex omnibus aliis coloribus:nee eft alia nue fcquatior materia:aut etiam piciurç accomodatior Maximus tame bonos cadido tranflucctibufqi q proxia cryftalli fimilitudinc.Vfus uero ad potidum argenti metalla amp;nbsp;auri pepulit.Eft aut coloris impatiés nift procédât frigidus liquor eu aqua addita uitrca pila fble aduerfo in tantum exfcandcfcunt ut ucftcs exurant Fragmcnta temperata glutinantur tantu Rurfus tota fundi non queunt prçtçrq abrupto fibimamp; tingit bas ueluti eu calculi fiunt:quos quidam ab oculis appellat aliquos amp;nbsp;pluribus modis uerficolores.Vitxc fulpburt concoctum ferruminatur in lapidé amp;nbsp;peractis omnibus quç conftant igfio artem natura facicte fuccurrit mirari nibil pene non igni perfici.

Ccipit barenas ex quibus alibi argétum:alibi minium:alibi plumbu alibi uitri gencra:alibi pigméta:alibi medicaméta fundit.Igne lapides in aes foluuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur.Igni cremato lapide cementa in tcCT:is alligantur. Alia fppius uri prodcft Eadéq ; materia aliud gignitur primis ignibus aliud fccudis aliud tertiis quando ipfc carbo uires baberc incipit rediffus :atq; cu interiifTe credit maioris fit uirtutis.Immcfa amp;nbsp;improba reru naturp portio amp;nbsp;in qua dubiu fit plura abfumat an pariat.Eft amp;nbsp;ipfis ignibus medica uis pcftilétip quç folis obfcuratione cotrabitur Ignes fi fiant multiformiter auxiliari certum eft. Empedocles amp;nbsp;Hippocrates id demonftrauere diuerfis locis. Ad conuulfa interiora uifccra aut contuG.M. Varro. Ipfis enim uerbis cius utar.Pixis iquit focus indeenim cinis lixiuius potus medetquot; Licet uidcre gladiatores cu delufcrit amp;nbsp;bac luuari potione.Qum amp;nbsp;Carbuculu geus morbi quo duos confulares nuper abfumptos indicauimus Querneus carbo tritus cum melle fanat Adeo in rebus damnatis quoq; ac lam nullis incognitis funt aliqua commoda amp;nbsp;carbone ccce amp;nbsp;cineré.Non prçtcribo amp;nbsp;unum foci exemplar Romanis litteris clarum. Tarquinio prifco regnante tradunt repente in foco cius comparuilTe

ocr page 708

genitalem cinerem mafculini fexus eamq; quç infederat ibi tanaquilis reginp ancilla Ocreflam captiuam confurrcxiffc grauidam Ita Scruium Tullium natum qui regno fucccffit.Inde in regia accubiti amp;nbsp;caput puero arfilTc uifu creditumq; laris familiaris filium.Ob id compitalia ludos laribus primum inftituiffe.

T NIHIL INSTITVTO OPERIDESlTgcmmp amp;nbsp;fuperfunt amp;nbsp;in ardlu coacta rc^ naturp maieftas nulla fui parte mirabilior tantum tribuunt uarietati coloribus materip decori uiolarc etiam fignis caufa gemmas nefas duceres Aliquas uero extra pretia ulla taxationcq; buanai^ opum arbitrantes ut plcrifqiad fummam abfblutiq; reru • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;naturp contemplationem fatis fit una aliqua gemma que fuerit origo gemaru amp;nbsp;quibus initiis Î tantum bpe adimi ratio exarferit diximus quadam tenus parte in mentione auri anuloruq; fabule primordiu a rupe caucafea tradunt prometbei uinculoru imtcrprctatioc fatali primuqrfaxi fragmentum inclufum ferro ac digito circiidatum boc fuiffe annulum amp;nbsp;boc gema.

Is mitis coepit auctoritas in tantum amorem elata ut polycrati Scuero Samio Infularum ac littorum tyranno foelicitatis fuc q nimium fatebaf ipfe fatis piamenti i unius gemtnp uolutario dano uidercgfi cu fortunç uolubilitatc paria faccramp;:placq; ab Inuidia cius abunde fc redimi putaramp; fi boc unu doluidet. Afliduo ergo gaudio luxus eo proucCtus a nauigio in altu anulu mcrfit At illu pifcis cximia magnitudle regi notus efep uice raptum ut ficeramp; oftentum in culinam domini rurfus fortune inCidiantis manu rcddidit Sardonice eam gemma fuiffeconffat.Oflcnduntq; romic fi credimus i concordic delubro cornu aureo Auguffpdono in clufam amp;nbsp;nouiffimu prope locum tot prplatis obtinente.

Off buncannulum regia famaeflgemma pyrrbi Illiufq; aducrfus Romanos bellum geffit .Nanq; habuidc traditur Achatem in quo.viiii.mufp amp;nbsp;apollo cvtbaram tenes fpeCtirenturmon artc:fcd fponte nature ita diLurrctibus maculis ac mufis quoq; fingulis fua redderentur infignia.Necdeindc alia quç tradafmagnope gemmarum claritas cxtat apud auctores:prptcrq Ifmcnc coraulc multis fulgctibufq; uti folum Comitante fabula uanitatem cius indito in Cypro.vi.aureis denariis pro Smaragdo in qua fuerat fculpta am nimcneluiTiffc enumerari amp;cum duo rclati cent in minuto prctio malc mc bcrculc curatum dixiffe. Multum enim detractu gcinae dignitati bic uidctur inflituiffc ut omnes muficç artis bacquoq;offcntatioc ceferetquot; uduti Dionyfiodorus pqlis cius amp;nbsp;aemulus ut fic quoqi par uidcrctquot;qui tcrtius:qui eodem tempore fuit inter muficos.

Icomacbus multas tarnen gemas babuiffe traditurned nulla peritia electas:fed forte quada bis cxcplis initio uolumis oblatis aducrfus iflos qui fibi bac offetatione fibi arrogant ut palam fit cos tibicinum gloria tumcrc:boc in polycratis gema quae demonftratur illibata intactaqicfl Ifmcniççtatc multos poftannos apparamp; Scalpi etia Smaragdos folitos confirmât bac cade opinione Alexandri magni quo edictu uetuit in gemma fc ab alto fcalpi qa pyrgotclc no dubie clariffimo artis cius poft eu Apolloidcs amp;nbsp;Cronius i gloria fuere quiq; Diui Auguffi imagine fimilc cxprcfTit quam poftca principes fignant Dyofcoridcs fylla dictator traditione lugurtp fcmp fignauit eft amp;nbsp;apud auctores amp;nbsp;inter catincfcm illum cuius patre Scipio Acmiliaûs

ocr page 709

ex prouocationciterfcccrat pugnç cius effigie fignaïre ut uulgato figiUo ac fi Scipio a patre eius interemptus eriamp; Duius Auguftus inter initia fpinge fignauit. Duas autc in matris annulis lam Indifcrctp fimilitudinis inucncrat Altera pcrbclla ciuilia abféte ipfb fignaucrc aici cpiftolas editlaq; ratio tépo^ nomie cius rcddi poftulabat nó ifaceto lepore accipientium çnigmata afferre cam fpingcm quippe etia cocnatis rana per collatioes pecunia^ magno terrori erat. Auguftus poftea ad cuitada côuitia Alexadri magni imagine fignauit.

Emmas plurcs quod peregrino appellant nomine Datilotcca primus omniu babuit romp priuignus fyllpfcaurusidiuq; nulla alia fuit dócc pópcius magnus cam mitridatis régis fuerat inter dona in Capitolio dicaramp; ut.m.uarro alno; ciufdc ftatis audtorcs cofirmat multu prelata fcaurirLoccxcplo cçfar dictator.vi.dactiliotccas in pde ucneris gcitncis confecrauit.Marcellus Octauia genitus in palatini apollis pdc unam:ui(ftoria tame ilia Pompeii primum ad margaritas gemmaCq; mores iclinauit ficut.L.Scipiois amp;.CN.Manilu ad celatu argctu amp;nbsp;ueftes attalicas amp;nbsp;triclinia prata ficut.L.Mummii ad coryntbia amp;nbsp;tabulas pittas.

D uti planius noIcatur ucrba ex ipfis Pompeii triumpbou adtis fubiicia.Ergo iil.triupbo que de pyratis Afia poto gctibufq; amp;nbsp;regibus-vu i.operis ucluic idicatis. M.Plfoe.NI.Merilia.cós.pridic.kl.odobris Dein natalis fui egit traftulit alueum cum tefTens luforiû e gcminis duabus latu pedes tres logum peacs.iiit.amp; ne quis de ea rc dubitamp; qua gcmai/;magnitudic bodic prope hanc amplitudine excedetem. In eo fuit luna aurea pondo.xxx.lctti tricliares tres uafiex auro gcmis abacoq.ix.figna aurea tria Mincrup martis amp;nbsp;apollini coronas ex margaritis.xxxiii Montem auicu quadratu cum ccruis amp;nbsp;lecibus amp;nbsp;Pomis ois generis citcudata uitc aurea. Mufeum ex margaritis in cuius Gftigio borologiu erat imago.CN.Pompeii e margaritis illa regio ciduo honore grata probiores uenerandiq; per cubias gentes.Illa in qua ing ex margaritis feucritate uitta amp;nbsp;ucriorc luxuria q triupbo q profecto intcr illos uiros dura(ramp; cognome magni fi prima uittoria-fic triumpbariamp;de margaritis tdpdigia re amp;nbsp;foemis reperta quam gerere nefas non fit bic fieri tuos uultus fie te pretiofum uidcri.Non nc illa iimilior tui eftimago quam pyrcnci lugis ipofuifli grauepfebto foeduep probruin crat ni ucrius fit cü deo^ oftetu crcdioportcramp;clarcqi itclligi poffdb lam tum illud caput orictis line reliquo corpore oftentatuin.Cptera triupbi eiufdem gucriffimc fubiiciam.lib.in.m.reipubli.data legatis ^gupdoribus qui oras maris dcfcndifTcnt.lib.bina milia commilitibus fingulis.L.m.Tolerabiliorem time fecit caulam.C.principis qui fup cetera muliebria oculos iduebate margaritis:amp; Ncrois principis qui feeptra perfonis biflrionû amp;nbsp;cubicula uiatoria unionibus cóflcrnebat: quiniiTio ius uidcmus pcrdidifle corripiendi gemmata potoria amp;nbsp;uaria fupcllcctiliu genera amp;annulos tranfcûtcs:quçcim nó luxuria innocctior extimari poffit. Eadem uictoria primu in urbc murrbia iuexitprimufq; Pompcius.vi.pocula ex co triupbo Capitolio loui dtcauit:qup protinus ad bominû ulum tranficrc abacis etia efcariilq; uafis indcexpctitis.Excrefcit m dics cius rei luxus murrbino.lxxx.lib.empto capaci plane ad fextarios tres calicc potauit ex co ante bos annos cófularis ob amore abrofo cius margie ut tameiniuria illa pretium augcramp;. Ncq; cfl bodie murrbtni alterius prçftantior indicatura.Idem in reliquis generis eius quarum ualuerit liceat extimare cx multitudinequp tanta fuit ut auferente libcris cius Nerone Domitio Theatrum peculiare trans tybcrim ortis cxpofita cccuparct:hoc a populo impleri canctes amp;nbsp;dû Pompcianis proludit etiam Ncroni fatis crat qui tum uidit annucrari unius fcyphi fracfti mebra qup in dolorem credo fçculi Inuidiamq; fortunç tang Alexadri magni corpus in coditorio feruari ut oftentaret placebat.Titus petroius cófularis moriturus inuidia Neronis principis ut menfam eius exhcrcdaramp; unam murrhinam.ccc.lib.

ocr page 710

emptim fregit.SedNero ut par erat principem ficere uieit omnes.e.lib.capideuni parando Memoranda res tanti imperatoris patreq; patripcbibifleoriens murrbini mittit. Inucnitur cnim ibi in pluribus locis nec infignibus maxime parthici regni precipua tamen in carmani a humorem fub terram putant calore denfari:iplitudie nufq paruos excedut abacos craffitudine rara quanta diCT:ucd uafi potorio fpledor is fine utribus nitorqi potius quam fplendor Sed in pretio uarictas colorum fubidc circumagentibus fc maculis i purpura cidoremq; amp;nbsp;tcrtiu exutroqi ignefecte uelutt per tranfitum coloris purpura rubefeente aut ladle candefeente.Sunt qui maximein bis laudant extremitates amp;nbsp;giioldicolorû repereuffus quales in celeti arcu fpcdlatquot; his maculp pigues placent Tranflueere quicq aut pallcreuitiu e. Item files uerrucp no eminentes :fcd ut in corpore etia pleruq; IcGilcs Aliqua amp;nbsp;in odore comcdatio eft.

Ontraria huic caufa chryflallA facit gelu uchemetiore concreto. Nee alibi certe rcpcrifg ubi namp;ixime hybernae niues rigent glaciemqiefTc certum cfl.indc amp;nbsp;nomé gtpci dedere.Oriés amp;nbsp;hanc mittit led idicç nulla prefeitur. Nafcif^ in Afa uili0u circa Alabandum amp;nbsp;Aracos lam finitimis que montibus Item in cypro:fed laudata amp;icurop; alpiu iugis luba auctor eft amp;nbsp;in quadam Infula rubri maris ante Arabia fita nafel qup nctroii uocefamp; in ca qupluxta gcmi topazion ferat cubitalcq;cffcgt;(fam a pythagora ptolcmçi regis prçfedto Cornelius Bocchus amp;nbsp;ilufitaia nafei perq miradi ponderis imcfis iugis depress ad libramctuaquç Rutcis Mi# quod amp;nbsp;xenocrates cphefius tradit.Aratro in Afia amp;nbsp;i cypro cxcttari. Non cnim inueniri in terrenomee nili iter cautes creditu fuerat. Similius ucri c quod idéxenocrates tradit a torrctibus fçpc deportari. Sudincs ucro negat nifi ad meridiem fpdlantibus locis nafei quod certum cft:non enim repentin aquofis.qg in regione prçgelida.uel fi ad uada ufqi glaticfamncs cplcfti humore paruaq; nine id fieri necede eft.Ideo caloris impaties in infrigido potu abdicatquot;quare nafcaffex angulis lateribus no ficile ratio Inueniri potcft co magis quod neq; in inucronibus eadem fpctics cft amp;nbsp;ita abfolutus c latcrfi leuior ut nulla idartc poffitaquari magnitudoampliffimaadhuc uiG nobis crat:^ in capitolio liuia Augufta dicaucr.it libra# circitcr.l.Idem xenocrates auctor c. Vas amphorale uifum:amp;aliqui ex India chryftallu fcxtario#.iiii.Nos liquido affirmare podumus in cautibus alpium nafci atq;adco in uus ut plerunq; func pendentes ea extrahant peritis figna amp;nbsp;indicia nota funt. Infeftant uitiis plurimis flabro fcrrugic maculoG nubeoculta aliquando uornica prpduro fragiliquc centro a foie appellata: camp;rufEi aliquibus rubigo.Aliis capillamctu rimis fimilc hoc artifices litura ocultat quç ucro fine uitio funt puras effe malunt acenteta appellantes nec fpumei coloris limpidçaquç poftrema ucro auctoritas in pondere eft .Inucnio medicos quçfunt uréda ad corpo# nó alitcr utilius id fieri putare q cryftaHina ptla aducrfis folis radiis appofita. Alius bic furor.lls.l.trulla una no ate multos anos mercata a matrcfailias nec diuite Idem Nero amiffi# re# nûtio accepto duos calices crydallios i fupprçma iri fregit illifos amp;nbsp;hoc fuiti uitio foculum fuum punientis nequis alius his bibcramp;. Fragmeta farciri nullo modo queut mirccp ad fimilitudmc accedere uitri:fed,pJigii modo ut fuuin prptium auxerint crydalli non diminuerint.

Roximum locum in dclitiis focmina# tamcadhuc tantum fuccina obtinent. Eidcq;omia hpcqua gemmp auctoritatem fine priores aliquibus de caufiscrydaHina frigida potu murrhina uitrcaq; i fuccinis caufa ne dclitip quidcadhuccxcogitaucrut Occafio cft uanitas grçco# diligctcr leges modo aequa pcrpctiafncmo cu hoc quoqi interfit uitç fcirc quicquid illi prodidere mirandum phactontis fulminc icti forores fictu mutitas i arbores populos lachryis electis omnibus anis fudere luxta eridanu amne que padum uocamus amp;nbsp;electru appellatuquoniam fol uocitatus fit electros

ocr page 711

plurimi poctç dixcrc:primiquc ut arbitrer çfcbilus pbilcxenus curipidcs fatyrus Nicander quod effe falfum Italiç teftionio patamp;.Diligcntiores coi^ clecftridas ifulas in mari adriaco ede dixerunt ad quas dilaberctur padus:qua appellatione nullas unq ibi fuidc certum ed. Nee ucro ullas pofitas ede in quas quicq curfu padi dcuel^ercf Nam quod Aefcbilus i byberia boe eft bifpaia Eridanu ede dixiteudemq; appellari rbodanû Euripides rurfus amp;nbsp;Apollonius in adriatico littore confluere rbodanû amp;nbsp;padum faciliorem ueniä facit ignorati fuccini in tanta ignoratia orbis modcdiores led çque falfum prodidere.In extrcis adriatici finus rupibus in uiis arbores dare quç Canis ortu boc effunderet cu mire Tbeopbraftus in liguria cffodi dixit Cbarcs uero pbaetontem in aetbiopia bammonis obiiffe amp;nbsp;ibi delubrum eius ede atq; oraculum cledtriuqigigni Pbylemon fodilecdc amp;in Scytbia crui duobus locis candidum atq; Ccrei eoioris:quod uocarefcicedru. In alio loco fuluu:quod appellaret fubaltcrnicu Demondratur id lyncuriacu uocat amp;nbsp;fieri ex urina lyncum bedlam e maribus fuluu amp;nbsp;ingenuu e focmis laguidu atqj candidu:alii dixere languriu amp;nbsp;cdc in italia bedias langurias Zenotbenus langas uocat cafdc circa padum bis uitam affirmat Sudincs arborem quç gignat in liguria.In cade fentctia amp;nbsp;Metrodorus fuit Sotacus credidit in Britannia arbores effluere quas clccdrinas uocauit pbyteas gutonibus Germaniae gentis accolis pduarium ab occano fpacio mccomono nomie dadio^.vi.m.Ab boc diei naulgatione abede infulam Abalum Illo uere fludlibus aducbi amp;nbsp;ede concreti maris purgametum incolas prc»ligno ad igncm uti eo proximifq; Teutonis uedere buicamp;Tbimcus credit.Sed infulam bafiliam uocauit Pbylemon ncgauit flamam ab Elccbro rcddi Nicias folis radiorum fuccum intclligi uoluit: Hoc circa occafum uebemctiorcs in terras adios pinguc fudoré in ca reliquere occani. Deinde pdatibus in germano?/: littora ciici amp;nbsp;in pgypto nafci fimili modo ac uocari facal.Item i India gratiufcp turc ede indis:in Syria quoq;focias ucrticillos inde facere amp;nbsp;uocari barpaga quia folia palcafqi amp;nbsp;ucdium fimbrias rapiat Tbcopbradus occano id exçduantc ad pyrcnci promontorium ciici quod amp;nbsp;Xenocrates crediditds ucro qui nupric fcripfit uiuitadhuc Afaburas tradit iuxta atlaticum mare cdc lacum cepbcfidaquc mauri uocent Electrum bunc folc cxcalcfactum e limo dare electrum fluitans.Mincfcas i Aphrica locum ficioneappellatum Cratinam in eo ab occano cflluetcm lacu in quo aues qs meleagridas uocat amp;nbsp;pen clopas uiuerc ibi nafci ratioeeadcq fupradictu cd in elcélride lacu. Tbcomoncs iuxta fyrtim magnam ortum bcfpcridum ex quo in dagnû cadat:colligi ucro a uirginibus befperidü ctbcfias indis fluuiu cc byppobaru quod uocabulo fignificcturomnia uifa ferre bona fluere a fcptcntrionc in exortum occanu iuxta monté filucdrc arboribus electrum ferentibus arbores cas apbytacoras uocari qua appellatione fignificctur praedulcis fuauitas. Mitbrydates in gcrmaniac littoribus ede infulam uocariq; cam Cedron ccdri genere filuoEmunde defluere in petras Xenocrates non fuccinum tantum in Italia.Sed thyeum uocari a fcytbis ucro acrum:quoniam amp;nbsp;ibi nafcatur Alios putare in Numidia gigni. Super omncs ed Sophocles tragicus pocta:quod cquidcm miror tanta grauitate cothurni amp;nbsp;prpterca uitac fama alias principe loco genitus atbcnis rebus gcdis exercitu ducto bic ultra Indiam fieri dixit c lachrymis mcleagridum auium Meleagrum deflentium:quod credididc cum aut fpcradc aliis pcrfuadcri pode quis non mirctVQuam ue pueritia aut imperitiam poffe repcriricqupauium ploratus annuos credatur lacbrymafuc ta grandes auefq; e grctia ubi Meleager pcriit ploratum mifidc nudos? Quid ergo nu multa çque fabulof a produnt poctç. Sed boc in ca rc quç quotidie inucbatur atque abundamp; amp;nbsp;boc mendacium coarguamp; Scrio quoq; dixide fumma bominum c6tétio cd amp;nbsp;Intollcranda mendaciorum impunitas.

Ertum cd gigni in Infulis fcptcntrionalis occani amp;nbsp;a germais appellari gledû

ocr page 712

Itaq; amp;anoflris una ifuhrum ob idglcffiriam appellatam .Germanico CçCire ibi clafiibus rem geréte Auftrania a barbaris diótam.Nafcitur autemdefluente medulla pinei generis arboribus ut gummi (incera rcfina pineis erupit humoris abundatia Denfatquot; rigore uel tepore cum ucro intumefecs pftus rapuit ex Infulis cretae littora expellitquot; ita uolubile ut pedere uideatur:quodarboru fuccum ede etiam prifa noftri credidere ob id fuccinum appellantes pincç autem arboris ede indicio eft pineus in attritu odor amp;nbsp;quod acceCu tedp modo ac nidore flagramp; affertquot;a germanis i panonia mox per prouinciam amp;nbsp;inde ucneti primium quos grçci cnetos uocant famam rei fecere proxime panonifid accipictes circa mareadriaticu:pado ucro annexa fabulf uidentur caufa hodicq; tranfpadanorum agredibus foeminis monilium uice fuccia gcdantibus maxie decoris gracia Sed amp;nbsp;medicinp quoniam tonfillis creditquot; refidcre amp;nbsp;faucium uitiis uario genere aquarum iuxta alios infedante guttura.at fere.pas. ccc.abcda carminto littus panonip:cx quo id gcrmanip inuebit percognitu.Nuper enim uidit eques Romanus ad id comparandum midus a luliano curate gladiator munus Neronis principis quin amp;nbsp;comertia amp;nbsp;littora peragrauit tanta copia inucdta ut retia coercendis podium protegentia fuccinis nodarentur. Arma ucro amp;nbsp;libitina totufq; unius dici apparatus edet e fuccio Maximum pondus his glebp attulit.xiii. libraic.Nafci amp;nbsp;in India certu ed.Archelaus qui rcgnauit in Cappadocia illinc pineo cortice inherente tradit aduchi rude poliriq; adipe fuis laedentis incocdum amp;nbsp;liquidu primo didillare. Argumeto fût quodam intus tranduccntia ut formicpautculiccfqi tlt; lacerte adhérentes in eo non cd dubium amp;nbsp;inclufhs durefeere .Genera ciusplura candida odoris praedatidimi:fcd nec his nec tetris prçtiû Fuluis maior auctoritas Et his etiam nunc amplior tranflucctibus prpterg fi nimio ardore flagret imagineq; ignea lede non igne placamp; flamma laus phalernis a uini colore dicdis molli fulgore pcrfptcuis Sunt in quibus amp;nbsp;decocti mellis lenitas placamp;. Vcrû quoqi hoc diffiniri oportamp; quocunq; modo tingi libeat odo2 ^fcruio SCancbufp radice .Quippe etiam concbilio inficiuntur. Ceteri attritu digito^: accepta ui caloris attrahunt in fe paleas amp;nbsp;folia aridi ut mages lapis ferrû ramcta quoqrfuccmi oleo addito flagrat dilucidius diutiufq; q lini medulla laxatio in delitus tanta ut hominis quis parua effigies uiuo2 ^hominum Ingcntiûq; pretia fuperamp; prorfus utcadigatio una non fit fatisi corinthiis aes placamp; auro argentoq; mixtum in celatis ars amp;nbsp;ingeia murrhiorum amp;nbsp;cryflallorum diximus gratiam uniones capite circumferuntur. Gemmae digitis. In on:nibus den.iq;aliis uitiis oflentatio placamp; Vius autem amp;nbsp;in fuccinis delitiarum tantum confcictia.Domitius Nero incctcris uitp fuç portetis capillos quoq;cóiugis fuc pompeip in hoc nomeadoptaucrat quodam etiam carmie fuccinos appellando. Et quoniam nullis uitiis dcfinit prptiof anomina amp;nbsp;ex eo tertius hic quidam colos coepit expeti a matronis ufus tame fuccinorum inuenitur aliquis in mcdicia:fed no ob hoc foemis placamp; infantibus adalligari amuleti ratione prodeff. Califtratus amp;nbsp;cuiufcunqictati contra lymphationcs prodeffe tradit. Vrinae difficultatibus potum adallig.itumq;:hic amp;nbsp;difFercntiam nonam attulit appellando chrifclccftrum quod fit coloris aurei amp;nbsp;matutino gratiffimi afpedtus rapaciffimumigniû amp;nbsp;fi iuxta fuerint celerrime ardefecns.Hoc collo adalligatum mederi febribus amp;nbsp;morbis tritum cum meile amp;nbsp;rofaceo auriu uitiis:amp; fi eu meile attico teratur oculo^ quoqiobfcuritatibus Stomachi etiam uitiis uel per fe farina eius fumpta uel cum maflice ex aqua pota. Succina etiam gemmifq; funt tranflucidpadulterandis magnum habent locû maxie Ametiflis cum omni ut diximus colore tingantur.

E lyncurio proxime dici cogit auctorum pertinacia quippe fi etiam no cledl^ ideframp; lyncurium tame gemmam ede contendunt.Fieri autem cx uriaquidc lyncis Sed egeffa terra protinus beflia oppcricte eam:quoniam inuideat bomini. Effeaut

ocr page 713

ex urini quidem lyncis.Sed egefla terra protinus bcflii oppcriente eam :qrioniam Inuidcat bomini. Edeautem qualem in fuccinis colorem ignis nec folia tantu aut llrameta ad fe rapere fed eti aacris ac ferri lamiis ;quod diodcs quidcamp; Tbeopbraftus credidit.Ergo talfu id totu arbitrormec uifa i fuo noRro gemmam ulla ca appcllatioc amp;nbsp;quod de medicia fimul prodit calculos ueffiepeo poto elidi amp;nbsp;morbo regio occurri 11 ex uino bibat aut fi potet etiam nue confeda genera gemai,^dicemus a laudatissis orfi Nec ucro id folum agemus:f-d ad maiorem utilitatem uitae obiter coarguetur magorum infanda uaitas quando illi uel plurima prodidere de gemmis medicip ex bis fpctics blando prodigio tranfgrcdi.

Aximum in rebus humanis non folum inter gemmas prptium babamp; adamas diu non nifi regibus amp;nbsp;his admodu paucis cognitus Vnus modo i metallis reptus perg raro Comes auri amp;nbsp;nec nifi in auro nafci uidcbatur Vcteres eum in çthiopum metallis tantum inueiri exiflimaucrc inter delubrum mercurii atq; insulam mercen dixcrunt$non ampliorem cucumis femine haud colore diffimilcm inueniri. Nuc genera cius.vi.nofcuntur indici non auro nafccntis:fed quadam cryfialli cognatione Siquidem amp;nbsp;colore tranflucido non differt amp;nbsp;latere fcxangulo liuorc turbinatus in mucrone e duabus contrariis partibus quo magis miremur ut fi duo turbies latissi fuis partibus lungantur.Magnitudine uero etiam aucllani nuclei- Similis cft huic arabicus miortamcfimiliter naf^s cpteris pallidior argeto amp;auro no nifi cxccllctissio natalis.Incudibus hi deprehendunt ita defpuetes idlum ut ferrum utrinqi diAultamp; Incudefq; etiam diffiliant quippe duritia inenarrabilis efl fimulque ignium uitlrix natura amp;nbsp;nung icalefccns Vnde amp;nbsp;nome iterprçtatione greca indomita uis accepit Vnum ex his uocant ceutron milii magnitudine Altcru maccdonicu in phylippico auro repertum hic cfl Cucumis femie par. Poft hoc cyprius uocafin cypro repertus uergens in acrium colorcm:fcd in medicaminede quo dicemus cfficacifTimus.Poft hunc cfl fiderites ferrei fplendoris pondere ante cçteris amp;nbsp;natura diffimilis.Nam amp;nbsp;icftibus frangitur amp;nbsp;alio adamante perforari potefbquod amp;nbsp;cyprio cuenit brcuitcrqi ut degeneres nomis tantum auctoritatem habent Idq; quod tantis uolumibus his docere amp;nbsp;mandare conati fumus de difcordia rerum concordiaq; quam antipathiam ac fimpathiam uocaucrc grpci.Non aliter clarius itelligi poteff.Siquidem illa luicfta uis duarum uiolcuffimarum nature rerum ferri ignifq; contemptrix hircino rumpit fanguietac ne aliter g recenti calidoq ; macerata amp;nbsp;bequeg; multis ictibus.Tunc ctia pr^terg cximias icudcs malleofq; ferreos frangcs-cuius hocigenio quouc cafu reptu autquf fuit contectura experiendi rem imrncnfi fecreti amp;nbsp;in focdiffimo animalium omnium profecto muneris talis inuerio bois eff. Nec querenda in ulla parte naturae ratio:fed uolutas ut cu foclicitcr rumpere contigit in tam paruas frigatur cruflas ut uix ccrni poflint.Expctutnr he © a fculptoribus ferroq; Icludutur nulla non duritiam ex facili cauantes.Adamas diffido cum magnete lapide in tantum ut luxta pofitus ferrum non patiatquot;abflrahraut fi admotus magnes dcprphcdcrit-rapiat atq; auferat Adamas amp;nbsp;ucnena irrita facit amp;nbsp;lymphatiocs abigit moetufq; uanos expellit a mete Ob id guida eu Ancbitem uocauere. Metrodorus fccpfius in eadem germaia balifla infula nafci in qua amp;nbsp;fuccinum folus quod çquidem legerim dicit amp;nbsp;profert arabicis quod falfum efte quis dubitamp;:proximum apud nos Indicis Arabicifquc margaritis prptiu efl de gbus in.vnn.dixtus uoluic iter res marias.

Ertia auctoritas Smaragdis phibcfpluribus de caufis nullius coloris afpcctus lucundipr cG : nam herbas quoq; uirentes frondcfq; defpectamus Smaragdos uero tanto libentius quoniam nihil omnino uiridius comparatur illis. Viramp; prpterea amp;nbsp;foli gemmarum contuitu implent non fatiant:quin amp;ab intctationcalia obfcurata

ocr page 714

afpedlu fmiragdi rccrc.ifacics fcalpentibufq? gerras no alia gratior oculoru rcfcclio eft Ita uiridi lenitate laffitudincm mulcent:prçterea c longinquo amplificant uifu inficientes circa fc repereuffum aera no fole mutati non umbra no lucernis :fcmpcr que fcnfim radiâtes amp;nbsp;uifiiadmittentcsad craffitudiem fui facilitate traducida quod etiam in aquis nos fituat.Iidcm plerunq; amp;nbsp;concaui ut uifu colligant gobre decreto bominu bis partit fcalpi uetitis gg fcytbicoy cgyptioixq; durities tatacflut no queat uulnerari:quo¥ uero corpus extentu cd eade qua fpecula ratioe fupini rc^ imagines rcddut.Nero princeps gladiato: ^pugnas fpeciabat e fmaragdo. Genera co^-xd.fed nobiliffimi fcytbici ab ea gente in qua reperiut'appellati Nullis maior auflcritas:ncc minus uitii ut quatu fmaragdi a gemmis diftant tatum fcytbycus a cpteris fmaragdis proxima habet laude ficut amp;nbsp;fedem bacftriani quos in commiffuris faxo^ colligere eos dicunfçthcfiis flantibus .Tunc enim tellure terfa nitent quod his maxime uétis harene maxime mouenturfed hos minores multo fcythicis ede tradat Tertiu loeu cgvptii qui ereutur circa copton oppiduthebaydis in collibus amp;nbsp;cautibus. Rcliqua genera in metallis aerariis Inucniutur:quaproptcr principatu ex his çgyptii obtinet Dofqi co2/: ut amp;nbsp;colore liquidomcc diluto uci^ex humido piguiqiperfpiciaglmitatc traflucidum mare pariterq; tran(lucamp; amp;nbsp;nitamp;Tcccflcolorem expellit amp;acic recipit Ferut amp;nbsp;in ea ifula tumulo reguli heriic luxta tccfferias marmoreo leoni fuiffc iditos oculos c fmiragdis ita radiitibus ctia i gurgite ut territi idrumeta refugeret Thinny diu miratibus nouitatc pifcatoribus donec mutauerut oculos:fcdamp;uitiademodrari oportamp; i tato prodigto.Sunt quideomium eadem quodam peculiaria ficuti homie. Ergo cyprii glauci magifq; uarii ac minus in eodem fmaragdo aliis partibus tenore illum fcythicp aufteritatis non femper cudodiunt. Adhuc quibufda intercurrit ubra furdufq; fit colos qui improbatquot; ctia dilucidior hmeq; genera didiguuf amp;nbsp;funtaliqui obfcuri quos uoedt epeos :Alii denfimec ed reliquo traducidi quida focariiquidam nubecula improbati:quod aliud c qua umbra dequa diximus Nubecula eni albicatis ed uitium cum uiridis no pertralit afpecftum rfed aut intus occurrit aut excipit i fine uifu candor hpc coloris uitia Illa corporis capillamctu fal plubago .Ab his çthiopici laudantur a copto Itincre trium die^ut audior cdiuba acriter uiridcs fed no facile puri aut cocolores.Democritus i hoc gcnerc poit hcrlcos amp;nbsp;perficos illos extuclcctes pinguiter perficos uero non tranflucidos:fed lucundi tenoris uifum implere quem non admittant Febû pantherauep oculis fimilcs .Nanq; amp;nbsp;illos radiare nee pcrfpici eofdem in folc hebetari In umbra refulgere amp;nbsp;longius g ceteros niterc:omniû ho^ etiam nunc uitiumq; fcllis coloré aut acris olei habet i fole dilucidi quidcac liquidi: fed non uiridcs.hpc uitia i atticis maximcfcntiunfin argentariis metallis repertisi loco qui tyricos uocatur femper minus pingues amp;nbsp;e longinquo fpeciofiores freques amp;nbsp;his plumbago hoc cft ut in fole plumbei uidcantur.illud peculiare quod quidam cx his fencicut paulati uiriditate cuanida amp;fole lçduntur:poft hos medici plurimu uiriditatis habent Interdum amp;cfaphyro hi funt fludluoli ac re^ imagics complexi papaue u ut ucrbi gratia aut auiu catulo^q; uel pruno^ ucl capillou amp;nbsp;fimiliu g tame uiridcs nafeunt quot;quoniam oleo meliores fiunt.NcqicHalio: ^magnitudo amplior. Carchedonii neCcio an i totu cxoleuerit poflg metalla aeris ibi defecerunt amp;nbsp;femper tamen uiliffimi fuere minimiq;.Itcm fragiles fed colore inccrti amp;nbsp;uircntiui caudis pauonumcolumbarumq; collo plumis fimiles ad inclinationem magis ac minus lucidi uenofi quidem fquamofiq; peculiare co:;c uitium Minocarcion appellatu hoc efl quodam gemma ex caron mox luxta Carcedoncm in qualcgcbatur fmaragditcs uocatus é Juba audior e fmaragdu quem colam uocant i arabipedificioi ^ornametis includi amp;nbsp;lapidem quem alaballriten pgypti i uocant complures uero efl proximis laconitcs in targeto monte erui medicis fimiles amp;nbsp;alios in Sicilia. Inferiffmaragdis amp;nbsp;uocatur tanos e pcrfis ueniens gemma i grate uiridis:atq; intus fordida. Itc calebo

ocr page 715

fmaragdos e cypro turbidi aereis ueis Tbcopbraflus tradit i çgyptio^ commctarus rcperiri regi eo^ a rege babilonio munere miffum fmaragdum.iiii.cubito:^logitudie amp;triu latitudine amp;nbsp;fuiffe apud eos in louis delubro obelifcum c.iiii.fmaragdis:xl. cubito^ longitudine latitudine uero in una parte duoru in parteriiii.fe aute fcribcte effe i Tyro berculis tcplo ftetena planam e fmaragdo nifi potius pfeudo fmaragdus fit .Nam amp;nbsp;boc genus repcrituri Cypro Inuentum ex dimidia parte fmaragdum ex dimidia byafpidem nodum humore in totum tranffigurato .Appion cognomiatus pliftonites paulo ante fcriptum reliquit effe etiam nue in labcryntho fgypticollofu fcrapisc fmaragdo.ix.cubitorum.

Andc multis natura aut certe fimilc habere bcrilli uidcntquot;idia origine habetes Raro alibi reperti poliufomnis fcxangula figura artificu ingeniis:quoni a hebefeut nifi color rcpercuffu angulo^ excitetur aliter politi non habent fulgorem eundem, probatiffimi ex his funtqui uiriditate puri maris imitanturrproxim^qui uocantur cbryfoberilli paulo pallidlores.fed i aureum colorem excute fulgore uicinum genus huic pallidius aquibufda proprii gcncris exiflimat.uocaturq; chryfbpraflu Quarto loco numeranfhyacinthi:zontes quito quos froidos uocant pofl cos ccrini ac deide oleagini hccclt colore olei poliremichryflallo fimiles hi fere capillamenta habent fordcfq;.Aliqui qui cuanidi quçomnia fut uitia .Indi mire gaudent longitudic co^ folofq;gemmarûcffc predicant (fui carere auro maluit amp;nbsp;ob id perforatos clephäto^ fetis religant Alios conucnit non oportere perforari quo^ fit abfoluta bonitas ublici ftatim cx auro capita comprehendentibus.Idcocp cylindros ex his facere maluntg gemmas:quoniam eft fumma commendatio in longitudine quadam amp;nbsp;angulofos putant flatim nafct amp;nbsp;perforatos gratiores fieri medulla candoris exempta additoq; auro repercuda omnino caufata perfpicuitatis ad craffitudincm uitia prêter ia ditia eadem fere quç in fmaragdis amp;nbsp;pterigia In noftro orbe aliquando circa potum iuciri putantur.Indi amp;nbsp;alias quidem gemmas cryftallo intento adulterare reppererut fed: prçcipue bcrillos.

Imium Iteinqi plurimum ab his dÆrut opali fmaragdis tantu cedentes India folu amp;nbsp;ho2 ^mater:atq;utcis prçtiofiffimâ gloriam compofitioncs gémaruin maxie lenarrabilc difficultate dedcrit. Eftcnii his carbüculi tenuior ignis amctifli fulgens purpura fmatagdi uircns mare amp;nbsp;euntia paritcr incredibili mixtura lucentia Ain fummum fulgoris°augumcntum Alii coloris pigmentariorum çquauerc Alii fulphuris ardentis flamam aut etiam ignis olto accenti Magnitudo nucem aucllani fquat infigni apud nos bifloriaSiquidem extat hodieq; huius gcncris gcmis gema per quam ab Antoio profcriptus cd Nonius fcnator filius Nonii eius que Catullus poeta in fella Curuli uifum indignc tulit:auu(qi Scruilii Nomam:qucm confulcm uidimus.Illcqi profcriptus fugics hunc e fortunis omnibus fuis annulum abflulit fecum quem certum ed.lls.xx.cflimatum. Sed mira Antonii feritas atque luxuria propter gemmam profcribcntis.Nec minus Nonii contumacia profcriptionem fua amantis cum ctiam fere abrofas partes corporis relinquant beftiac propter quas fe periclitari fciant Vitia opali color in florem herbp quae uocatur hclyotrophiu exeat aut cryflallum aut grandine fi fal intcrucniat aut fcabritia:aut cudla oculis occurfatia nullos magis nifi India indifcrcta fimilitudinc uitro adulterat.Experimcntu in folc tantum Falfis cnim contra radios libratis digito a pollice idem atque unus tralucamp; color in fc confumptus ucri fulgor Subide uariat plus huc amp;nbsp;illuc fpargit Fulgorq: lucis in digitos funditur hanc gemmam propter cximiam gratia plcriqiappcllauere pederota qui priuati eius genus faciunt Sangenon ab Indis uocari dicunt.Tradutur nafci in cgypto amp;nbsp;in Arabia amp;nbsp;uiliffimi in ponto. Item in gallatia ac lado amp;nbsp;Cypro Quippe opali gratiam babamp; fed mollius nitamp; raro no fcaber Summa coloris ex aere

ocr page 716

et purpura confiât uiriditas Smaragdi dccfl.Condatq; melior ille color cuius fulgor unicolor tufeaturq qui diluitur aqua baólcnus dc principatu. Conuenit maxime fcnatufconfulto mulierum minus certa funt de quibus amp;nbsp;uiri ludicant. Smguloru cni libido fingulis prçtia facit amp;nbsp;prçcipue regu. Claudius cçfar Smaragdos iduebat aut fardonices.Primus autem Romanorum Sardonices prior Apbricanus ut tradit Demoflratus amp;nbsp;inde romais bic gemmam fuiflc celeberrimaqua ob rem proximu ei dabimus locum.Sardonices alii ut ex nomineipfo apparamp; intelligebantur cadore in farda:boe eft uelut carnibus ungue bominis impofito amp;nbsp;utroqi traflucido talefqi Indicas effe tradut Ifm cias Demoftratus Zenotbenus Sotacus bi quidc duo reliqs omnes quç tranfluceant epeas appellantes quç nunc noméabdulere nullo (ardarum ucftigio arabicç funt eoeperutq ; pluribus beçgémç coloribus itelligi radice nigra aut ceruleum Imitante amp;nbsp;unguem Creditum enim candido pingi nec Gne quadam fpe purpurp candore in minium trafeute bas indis non babitas in bonorc Zenotbemus fcribit tantç aims magnitudinis ut inde capulos factitaret:amp;eni coftit ibi tcrrctibus detegi amp;nbsp;placuiffe in nollro orbe initio quoiam fble prope gemmarum iculpturam cerç no auferret pcrfuafimus Dcidc amp;nbsp;Indis ut ipfi quoq; bis gauderet utifq; pforatis utiq;uulgus ratum in collo amp;nbsp;boceft nunc uiduarum argumetum Arabicp cxcellut candore circuli prplueido atq; no gracili:neq ;in receffu gemme aut in deiectu rcnitete fe in ipfis umbonibus nitcfccnte praeterea fubürato nigerrimo colore boc in indicis cereum ac corneum inucnitur. lam circuli albi quçâam in bis cçleflis arcus äbclatio efl locuftarum uero maris crudis fuperficic rubctior lam mcllc baud foeculétorboc cim nomccd uitio Improbatur amp;nbsp;fi Zona alba fundat fc no colligat fimili modo ft ex alio colore in fe admittat aliquid enormiter. Nibil.n.i fua fcdeabalico iterpellari placamp;.Sunt amp;nbsp;armenip certe probidçTed pallida zona exponeda ed amp;nbsp;onicbis ipius natura propter nomis focietatem:boc in gemma trafilit amp;nbsp;lapide Carman ea. Sudies dicit in gemma ede cadorem unguis bumai fimilitudie. Item cbryfbliti colorem amp;nbsp;fardp amp;nbsp;byafpidis Zenoebeis Indicam oiebem plures babere uarietates ignea nigra corneam cingctibus cadidis uenis oculi modo intcrucnientibus quarundam oculis obliquis ueis.Sotacus amp;nbsp;arabica tradit Onicbc didarc quod Indica igniculos habeat albis cingentibus zonis fingulis pluribusuc alitur q in fardonicae Indica illic cnim mometum effe bic circulum arabicas onychas nigras inucniri candidis Zonis Syris carnofas effe Indicas parte carbunculi parte cbryfoliti amp;ametidi Tbtumqiid genus abdicat Veram autem onychem plurimas uariafqi cum lacdeis Zonis habere uenas. Omnium in trafitu colore inenarrabiliin unum redeute conceptu fuauitatis gratiae Nec Sarde ntaura differenda ed. Diuidue ex eodem nomine Quapropter omnium obitcr gemmarum ardentium natura indicanda.

Rincipatum habent Carbunculi a fimilitudinc ignium appellati cum ipfi no fentiat ob id a quibufdam apyrude appellati:ho:yc genera Indici amp;nbsp;garamantici quos amp;nbsp;charcedonios uocaucrc propter opulctiam cartbagis magnçadiiciunt çtbiopicos amp;nbsp;alabandicos in orcofia caiitc nafcctes.Sed qui perficiatur alabidicos: prçtcrcaiomi genere mafculi appellantur acriores ac foemiç lanquidius refulgentes. In mafculis quoepobferuat liquidioris alios flamae nigrioris alios amp;nbsp;quofdam lucidius amp;nbsp;magis cçteris in foie flagrantes. Optimos uero amctidizontas:boc cd quorum extremus igniculus in Amctidi uiolam exeat proxios illis quos uoeät fyrtitcs pinato fulgure radiantes.Inueniri autem ubicunq ; maxime folis reperçudu fatyrus indices no ede claros dicit ac plcruqi fordidos:ac femper fulgoris rctorridi:çthiopicos pigues luceqi non emittetes fed conuoluto igne flagrare Calidratus fulgorem Carbunculi debere candidum effe pofuit cxtrcmo uifu nubilantem amp;nbsp;fi ita tollatur exardefeentem. Ob id a plcrifg; hunc Carbunculum candidum uocari:qui languidius amp;nbsp;liuidius luceat

ocr page 717

liuizontis appellari.

Arccdonios multo minores effe Indicos etiam minus fcxtari i unius menfura cauari Archelaus Carcedoios nigrioris afpedtus efTefed igni uel fole amp;nbsp;icliatioc acrius g exteros excitari:eofdc obumbrate tedlo purpureos uideri:fub caelo flameos contra ra dios folis fcintillare ceras fignantibus his liquefccre quis in opaco. Multi Indicos carcedoniis cadidiores effe amp;nbsp;ediuerfo inclinatione hebetari (cripfere etiam nue in carcedoniis maribus ftellas intus ardere focmias uniuerfum fulgore fundere extra fe Alabandicos cptcris nigriores effe fcabrofque nafeutur amp;nbsp;in Thracia coloris ciufdem ignem mirnc fentietcs. Theophraftus audior cQ in Orchemeno archadiac inuciri amp;nbsp;in chio illos nigriores ex quibufdam fieri fpecula effe amp;nbsp;troezenios uarios Interuenictibus maculis albis.Item corinthios ex pallidiore candidos rraffilia quoqi importari Bocchus in ollis ipponcfi erui fcripfit magno labore ob argilla fole aduftis faltibus:ncc cft aliud difticilius q difcernere gencra:hçc tanta efl in bis occafio artis fubditis per quptraflueere cogantquot;.Aiunt ab pthiopis in aceto maceratos.xuii.diebus nitefecre totidem mentibus durante fulgore Adulterantur nitro fimillimi:fcd cote deprchendutur amp;nbsp;p6dere:quod minus cft in uitreis aliquado amp;nbsp;puftulis argcti mo relucentibus.

St amp;nbsp;Anthracitis appellata i thefpotia foffilis Carboibus fimilis fallu arbitror quod in liguria nafci prodidcrut nifi forte tue nafccbant.EOe in his amp;nbsp;prçcîdti candida uena tradut:horumq; igneus color ut fupcriorum eft peculiare quod ladlei igne uelut intermortui cxtinguutur.Contra aquis perfufi exardefeut.

Ognata ed huic fandaflros:quam aliqui garamatiten uocant. Nafcitur in idia loco eiuidem nomis. Gignitur amp;nbsp;in Arabia ad meridie uerfa Commedatio fumma quod ueluti in trallucido llellantes itus fulget aurcpguttp fern per in corpore nüquä in Cute accedit religio narrata fyderum cognatione:quoiam fere fiellaruin hyadum difpofitioneac numero ftellantur Ob id chaldeis in cerimoniis habitp:amp; hie maris aullcritas diftindlaquodä uigore appofita tingucfccns.Indicç quidc hebetare uifus dicûtur.Blandior foemis flanda allicies magis gacccndcs.Suntqui prçferat arabicas Indicis tumidcqicbryfolito illas fimiles dicat.Ifmcnias uero negat poliri fandadros propter teneritatem amp;nbsp;ob id in magno ueirc.Sunt qui fandafitas uocct. Inter omes conflat quantum numero-flellarum accedat tantum amp;nbsp;errorem aliquado fimilitudo nomis accedere prptio Affert fandafer Nicander uocat Alii fandarefon gdam uero hanc fandraflon Illam Cindarefim in India nascentem Illam quoque amp;nbsp;loci nomen cuftodicntcm mali colorem aut olci uiridis omnibus improbatam.

' Xeodem genere ardentium lychinitcs appellata a lucernarum accefa^ pr;cipua gratia.Nafcitur circa ortofiam totam q; Carmaniam ac uicinis locis:fed probatiHima Indis quidam remiffiorem carbunculum cile dixerunt.

Ecuncla bonitate fimilis efl lonia appellata a prolatis floribus amp;nbsp;iter alias iucio differetias unamqup purpura radiamp;:altcra qup Cocco a fole excalcfadla:autdigitoru attritu paleas amp;nbsp;chartarum fila ad fe rapit;hoc idem amp;nbsp;Carcedonius facere dicitur gq multo uilior prpdidlis nafcifapud Nafomones in motibus ut incolp putant imbre diuio inueitur ad repercuffum lunp maxime plenp Carthagine quodam deportabatquot; .Archelaus amp;nbsp;tn aegypto circa Thebas nafci tradit fragiles ucnolas moricnti carboni fimilcs potoria amp;nbsp;ex hac amp;nbsp;ex lychinite facflitata inuenio. Omnia autem l^fc genera fcalpturç contumaciter rcfilht partcmqiin cerp figno tenent.

Diuerfo ad hçc farda utiliffima qup nomen cum fardonice comunicauit. Tpfi

ocr page 718

gemma uulgiris amp;nbsp;primum Cardibus reporta:fed laudatiffimi circa babiloiam cum Lpidicinfquodam aperirentquot; haerens in iaxi corde hoc modo metallum apud perfas defeciGe traditur Sed inuenitur compluribus aliis in locis:ficut m paroeta in India triu gencru Rubrum amp;nbsp;quod dioniu uocat a pinguitudine. Tertium quod argcteis bradleis fublinttquot;. Indicp prçlucét craniores funtatabicp.Inucniunfamp;circa leucadas cpyri amp;nbsp;circa egyptu quç bractea aurea fubliniutur. Et in his autem mares excitatius fulgent focminç pigriores funt amp;nbsp;craffius nitet. Nec fuit alia gemma apud atiquos ufu frequentior hac certe enim apud mcnandrum amp;nbsp;phylemone fabulae fuperbiunt Nec ullpex tranflucentibus tardius fufFufo humore hebetantur oleoq; magis g alio liquore.Damnantur ex his melleae amp;nbsp;ualidius tenacem..

Gregia etiam nunc topazio gloriae fuo uircti genere amp;nbsp;cum reperta eftprplata omnibus in arabip Infula qupchytis uocatur in qua predones trogodytpeu diutius fame amp;nbsp;tipellate preffi herbas radicefq; effoderent eruerunt Tbpaziumtbpc archclai lentencia e(t. Tuba topazion infulam in rubro mari a continente Gadiis.ccc.abefTe tradit nebulofam amp;nbsp;idco qupfita fçpe a nauigantibus. Topazium cnim trogodytai^ lingua fignificationcm habere querendi ex hac primum importatam Bcronicp regiç que huit mater fcqucntis ptolcmçi a phylemonc prefedfo régis ac mire placuifTe amp;nbsp;inde theftam ftatuam Arfinoe ptolempi phyladclphi uxori.iiii.cubito^ facratain in delubro quod aureu cognomiabatquot; Rccentiffimiaiedtorcs amp;nbsp;circa thebaydis oppidu alabaftru nalci dicunt.amp; duo eius genera faciunt Trafbidem:atque cryfoptc^ fimile chryfoprçflo etenun fimilitudo ad fuccu porri dirigitur.EGautéampliffima gema^; Eadem (ola nobUium limam fentit Cercre fixo amp;cotc poliuntur:hçc amp;ufuatteritur Comitatur ea fimilitudinc propior g auctoritate calais uiridc pallens Nafcitur poft auerfa idiae apud Infulas Caucafi montis phycaros acafdatas amplitudinecófpicui: fed filtulofa ac fordium plena.Sincerior multo preftantiorq; in Carmania.Vtrobq autem in rupibus i uns amp;nbsp;gelidis oculi figura extuberans leuiterq; adherens .Nec ut annata petris fed ut appofita quamq; obrem (candere ad eam pigritia peducqueflres populos tedamp; fimul amp;nbsp;periculum terramp;.Ergo cutes e longinquo mceffu amp;cu toto mufeo excutiunt hoc ucctigal hoc elf geftamen i ccruice amp;nbsp;digitis gratiffimü norut.

Viridantium amp;alia plura funtgenera uiliorifq; turbped pra(Tius:cuius alte^ genus fanguîcis punctis abhorret. Tertium uirgulis tribus diflinctum eff. Cadidu prpfcrfhis cryfoprpflis porri fuccu amp;nbsp;i,a referctefed amp;nbsp;paulum declinante a Topazio in auru huic amp;nbsp;amplitudo ea eft ut cyinbi ctiam ex ea fiant cylindri quidem cclcrrie. India amp;nbsp;has generat amp;nbsp;Nidon fulgoris fi ante habeas brcuis amp;nbsp;cum Intucarc fallacis Subdines uero dicit amp;nbsp;i fynero atticp flumine nafci.Eftautem color fumidp topazii aut aliquando meile luba in çthiopia gigni tradit in littoribus amnis:quem nilum uocamus amp;nbsp;indc nomen trahere.

On traflucamp; molochitis fpiffius uircs a colore malup nomie accepto reddcdis laudata figis amp;nbsp;ifantiu culfodia quada Innato cotra pericula ipfoi ^medicamie.

Iramp; amp;nbsp;fcpp tran{lucamp; hyafpis ctia fi uictus a multis antiquitatis tamen gloria retinens plurimp ferunt eam gentes fmaragdo fimilcm Indicp.Cypri glaucu dicunt pinguemq iper fcacri fimilcm ob id uocatur crizufh talis.amp; hyafpis cflcerulea circa Termodontem amnem in phrygia purpurea in Cappadocia ex purpurea ccrulea:atq; non refulgens.Thracia Indicc limilem mittit calcydia turbidam:fcd minus refert nationes g bonitates diftingucre.Optima ergo quae purpurç quicq habamp; fecunda quç rofae Tertia quç fmaragdi .Singulis autem grçci nomina ex argumento dedere Charta apud cos uocatur horia c;lo autumnali matutino fimilis amp;nbsp;hçc crit illa duae

ocr page 719

uocat erizufa.Similis eft amp;nbsp;farde imitata amp;nbsp;uiolas no mius multo fpcties reliquae: fed omnes i uitio ccrulcç amp;nbsp;cryftallo fimiles aut miris Item tbercbynthizufa ippno ut arbitror cognomineuclut eft multis ciufdem generis comporta gemmis qobre prpftatiores funda claudutur.i.patentesmec patentes prçtcrg margies auro aplecftcte uitium eft amp;nbsp;brcuis in bis nitor et longe fplcndens amp;nbsp;fal amp;nbsp;omnia quçin cçtcris amp;nbsp;nitro adulterantquot;:quod manifeftum ht cum extra fulgorem fpargut atq; in fe cotinet ncc in diuerfa que ftragidas uocat publico gema^ denario in bis tatum dato quonia Optime fignct. Lotus uero ories pro molocbite tradit geftare qup ex bis Smaraglo fimilis eft per tranfuerfum linea alba prçcigitur amp;nbsp;gramatias uocatur quae pluribus polycaos libamp;obijer uaitate magicä bic quoqrquonia bac cocionatibus utile coarguere effe prodide^t.Ert amp;nbsp;onicbi puefta qup uocatur lafponix amp;nbsp;nubem cbplcxa amp;nbsp;niues iinitata amp;nbsp;quç ftellata eft rutilis pundtis amp;nbsp;cft fali megarico fimilis amp;nbsp;ueluti fumo ifeefta quç cadmias uocatur magnitudie.xii.unciai^ uidimufq; formatam ide effigie Neróis thoracatam reddetur amp;nbsp;per fe cianco accomodata gratia paul oante lafpidis nomie colore Ccruleo Optima Scythica deide cypria:poftremopgyplia Adulteratur maxie ticftura.Idq; in gloria regum çgyptiov, afcribitur ei qui primus tixit. Diuiditquot; aut amp;nbsp;bpc in mares foemiaf$.Ineft ci aliquado amp;nbsp;aureus puluis no qualis i fipbiris Saphirus eni aureis pucftis collucamp; cerulei amp;nbsp;faphiri raroqi cum purpura optie apud medos tamé nufq perlucide.Cpterum inutiles fculpturp interu cientibus cryflallinis Centris quac uero funtex bis cianei coloris mares exiftimantur. Alius ex boe ordo purpureis dabitur aut ex bis dcfcendétibus pricipatum ametifti Indicp tcnct.Sed in Arabicquoq parte quç finitima Syriç petra uocatur amp;nbsp;in arm eia miorc amp;nbsp;in çgypto amp;nbsp;in gallatia rcpcriûtur.Sordidiffimç autem atq; uiliffimae in Tbarfo amp;nbsp;cypro cauli nomis affcrutqi ufq; ad uini colorem accedut prius g eum guftcnt in uiolam delinit fulgorqquidam in illa purpurç no ex toto igneus.Sed in uini colore deficies plucét autem omnes uiolaceo colore fculpturis faciles.Indicç abfolutum purpura colorem habet.Ad hanc tigcntium officinç dirigût nota Funditantem eum afpceftu leniter bladu.Neq; in oculos ut carbuculi uibrat. Altcy eai^ genus dclccndit ad biacynthos hue colorem bidifacon uocat talemq; gemmam facondion dilutior ex cadé Capenos uocatur:eademq; paranitis in contcrmio gentis arabiç. Quartum genus coloré uini babamp;. Quitum ad uicia cryftalli defcédit albicate purpurçdcfccftu:hoc mimepbatur quoiam prçccllés dcbamp; effe fufpcdlu uelut ex carbuculo refulges Quida i purpura leuiter rofeus nitor Talcs aliqui malût pcderotas uocari:alii antcrotasXlulti ueneris gcmmam:quod maxime uidetur amp;nbsp;de rc amp;nbsp;Çpetie amp;nbsp;colore.Eas gemmas magorum uaitas ebrietati refiftere promittit amp;nbsp;inde appellatus. Prpterea fi lunçnoméaut fblis inferatur in bis atq; ita fufpendatur collo capillis cynocephali amp;nbsp;plumis hirundinis rcfiftere uencficiis lam uero quoquo modo adede reges adituris gradineq; auertere amp;nbsp;locuftas procatione addita qua dem offrit.Nam Smaragdis quoq; fimiliapmiferc fi Aquilç fcalpercntur aut fcarabci:quçquidcm fcripfide cos non finc contemptu amp;nbsp;rifu gcncris humai arbitror. Multum didat ab ea biacynthos tamé e uicio defeedes differentia hçc quod illc emicans in ametifto fulgor uiolaceus Diluit amp;i hiacyntho primo quoqiafpecftu gratus euancfcitanteg (atiamp;:adeoq; non implamp; oculos ut pene non attingat marcclcens celerius nominis fui flore.

lacynthos Ethiopia mittit amp;nbsp;chryfolitos aureo fulgore tranflucentes proferuntquot; his lndicp fi uanp non fint bacftrianpdeterrimpautem arabicp:quoiam turbidç fint ac uarip amp;nbsp;fulgoris interpellate nubilo macularum ctii qup limpidis coti gere uelutt feobe fua referCtis Optimç funt qui in collatione aurum albicare quadi argenti facic cogunt Funda includuntur perfpicuc cptcris fubiicitur auricalcum tamamp;fi ex parte de gemay: ufu appellantur aliqui amp;nbsp;cryfolcdlri in colorem clccdri decimates matuuo

ocr page 720

tantum afpedlu ineundi :ponticas deprehçnditdeuitas quçda i bis durç funt ruffçq? molles amp;nbsp;fordidp.Bocchus author eft amp;nbsp;in bifpania repertasquo in loco cryRallum elicit ad libramétu aquç puteis deprçffis Indcerutä amp;cryfolitum.xii.p6do a fc uifam.

Vnt amp;nbsp;Icucocriff mterucniente candida aena funt in boegenere gemmae uitro fimiles ucluti Croco rcfulgétcs uitrei uero et uifu difccrni no poflit tathus deprpbcdit tepidior in uitreis.

N eodem genere funt mellicbryfi ueluti per auy fincero mclle tralluœte quas India mittit:gg ad Iniuriam fragile.Eadéamp;xitbyos parit plebeiaibi gema.

Andldarum dux eft pbedros quanq poteft queri in colore annumerari debeat totiens latlati per alicas pulcbritudics nomis adeo dccoris prprogatiua in uocabulo fi'tta.Eft amp;nbsp;fuum genus fpcttationc tanta dignum. Coeunt enim in tranducidum cryftallum uiridis Tuo modo aer fimulq ; purpura amp;quidam uini aureus nitor femp extremus i uifrdcd purpura coronatus uidetur fingulis bis amp;nbsp;pariter omnibus:nec gemmarum ulla cft liquidior capiti Jucunda fuauis amp;nbsp;oculis laudatiffima cft i Indis apud quos argenon uocatur proxia apud cgyptios ubi (enites. Tertia in Arabia ueiA fcabra alus meliorque radi pontica amp;nbsp;alyatica fpfac ucro molliores funt gallatica amp;nbsp;tbraitia amp;nbsp;cypriauit la eoi ^langor aut alicnis turbari coloribus amp;nbsp;qup caeterarum.

•

Roxima candicantium cftafteria principatu babens proprietate nature quod mclufam lucem pupillpquandam continamp; ac tran(Funditcu inclinatione uclut iter ambulantem ex alio atq;alio loco redd ens.Eadeq: contraria foli regerens candicantes radio^ Vndc amp;nbsp;nomen accepit difficilis ad celandum.Indicp profert i carmaia nata.

Imilitcr candida cft quç uocatur aflrios cryflallo propiqua in India nafeens amp;nbsp;in pallentes littoribus intus a cetro cui ftella lucamp; fulgore lunp plcnpiquida caufam nomis reddut quod aftris oppofita fulgorem rapiat ac regerat optimam in Carmaia gignimullamque minus obnoxiam uitio. Cerauniam cniin uocariquac fit deterior pedimam uero lucernarum lumini fimilem.Celebrant amp;nbsp;Aftriotem mirafq; laudes cius in magicis artibus Zoroaftem cccinifle quida diligentes de ca produt.Aftrolon Sudines dicit oculis pifcium fimilcm elle amp;nbsp;radiare candido ut (blcm.

St amp;nbsp;inter candidas amp;nbsp;quae Cervini a uocatur fulgorem fyderum rapiens ipfa crydallina fplcndoris ccrulci nafcens in Carmaia Zenotbenus fitetur albam cfTefed babere intus ftellam concurfantem fieri amp;nbsp;bebetes ceraunias quas nitro amp;nbsp;aceto per aliquot dies ina ceratas concipere ftellam.Eamq; poft totidem menfes relanguefcere Sotacus amp;alia duo genera fecit Ceraunip nigras rubétifqi fimiles eas cfTe fccuribus p illas quçmgrç (unt;ac rotundç urbes expugnari amp;nbsp;clades eafqi bctillos uocari. Qup ucro longae funt Ceraunias ficiunt amp;nbsp;aliam raram admodum Parthorum magis quaefitam:quoniam non aliubi Inucniatur q loco fulmine icfto

Roximum Ccraunip nomen apud cos habamp; qupappellatur iris. Effoditur in quadi infula rubri maris qup diftat ab Eronicc urbe.Ix.m.p.Cetera fui pte cryftallus Itaq; quidam radicem cryftalli ede dixcyt. Vocatur ex argumcto Iris.Nam fub tedho percuila fole fpctics amp;nbsp;colores arcus cflcftis in proximos parietes ciaculatur:fubidc iinitans magnamq; admirationem fui uarietate augens fcxangulum clTc ut cryftallu conftat:(cd ede aliqui (cabris lateribus amp;nbsp;angulis inaequalibus dicunt in fole aperto proiedtam radios in fc cadentes difcuterc. Aliquas ucro antc piccffo nitore adiacctia illuflrarc.Colorcm autem non nifi ex borofcopo rcddunt:nec ut ipfp habcant:fed ut

ocr page 721

repercuObs in pariete elidit.optima gup maxim os arcus Eicit fimillimofty celetibus Bit amp;nbsp;alia iris epre fimilis amp;nbsp;predura Erie corns cremati tonfamqiamp;adIcbnemonum morfus remedio ede dicunt.Nafci autem in perfide traditur .Similis afpedtu e fed non eiufdéeffectus quç uocatur Zeros alba nigraq imacula in tranfuerfu didiguetc cryflallum. Expofitis per genera colou principalium gemmis reliquas littera?^ordie explicabimus.

Cbates magna fuit auctoritate nunc in nulla Reperta primum in Sicilia iuxta flume clufdé nois poftca pluris locis. Excèdes aplitudic nuérofa uarictatibus mutatibus cognoia cius. Vocatur pbafpacates ceracatcs Soracatcs emacates Icuacates dendracates. Et fi alt;bufculis inuritur uclut myrrbam redolens Corollacbates guttis aureis fapbyri modo diftinda qualis copiofiffima in Creta appellata facra putat eam contra araneorum amp;nbsp;fcorpioniim iCtus prodere:quod in Siculis'utique-crediderim quoniam primum cius prouicip afflatu fcorpionum pcflis extinguitur.amp; in India muct f contra eadem pollet amp;nbsp;alus magnis miraculis.Rcddut cim flumium fpctics nemorum lumcntoru amp;nbsp;lam bcdcrc. Inde medici Coticulas faciut gpcCtafTc etiam Prodefl oculis.Sitim amp;nbsp;fedant in os additp pbrygip uiridia no habet tbebis aegyptiis repertç caret rubctibus ueis amp;nbsp;albis bac quoq; cótra fcorpioés ualidç.Eadé auctoritas amp;nbsp;cyprii cd.Sunt qui maxime probet uitrcam perfpicuitatem reperiuntur bac amp;nbsp;in rbracia amp;nbsp;circa Oetam in Parnafb amp;nbsp;in Lefbo amp;nbsp;Mefene fimiles illitis floribus amp;nbsp;rbodo.A11Ç apud magos difFcrefttip Iconinp pellis fimilcs potentiam babere contra fcorpiocs dicutur.In pcrfis ucro fuffitu earum tempeftates aucrti amp;nbsp;prçtcrca fulmia fidi.Argumetu ede fi in fcructcs lebetes additae refrigeret Sed utpfint leonis lubis adalligandas.Nam bienç pelli fimilem abbomiantur difcordialem domibus. Earn ucro quç unius coloris fit iuictam athletis ede. Argumétum ede cius quod m olla plena olei cocta cum pigmctis inter duas horas fuffcruefacta unum colore ex oibus ficiant minui. copos uitro fimilis cd pumicofa aureis guttis dellata cum hacolcu fuderuefactum perunctis ladltudincm fi credimus foluit. labadritis nafcitur in alabadridc fgypti amp;nbsp;in Syrip damafeo candore iterticto uariis coloribus hpc cremata cum fodili fale ac trita grauiratcs oris amp;nbsp;detium extenuare dicitur. Icctorias uocat in uetriculis galliaccorum luctas crydallia fpetie magnitudie fabae:quibus Milone Crotonicfcm ufum inuictum in ccrtamibus fuidc uidcri uolnt. ndrodanas argeti nitorem habamp; ut Adamas quadrata femper thcdcllis fimilis magi putant nomen impofitum ab eo quod impetus hominum amp;nbsp;iracundias domamp;. Eadem fit in alia, rgirodomas auctores non explicant, ntipates nigra non tran{lucamp; cxpimctum eius fi excoquatur in lacte facit cim hoc myrrhç fimilc imidi eaq; cotra cffafciationes auxiliari magi uolfit. rabica cbori fimillima edfed amp;nbsp;hpc uideretur nifi abnucramp; duritia putat contra dolores ncruoi ^ prodede habctibus. romatitis amp;nbsp;ipfa i arabia inucitur:fed amp;nbsp;in fgypto circa phinas ubicp lapidofa amp;nbsp;myrrhç coloris amp;nbsp;odoris Ob hoc reginis freqnetata. nbsp;nbsp;fbcdos in arcadiç motibus nafcitur coloris ferrei. fpilati

Democritus in arabia gigni tradit ignei coloris amp;nbsp;oportere cameli fimo fplcncticis adalligari inueiri utiq; in nido arabicarum alitum amp;nbsp;aliam code nomie i leucopctra nafci argentei coloris radiantem contra lymphatum habendam, tizon in India amp;nbsp;pafidc accidip monte nafci tradit argento nitere fulgerem magnitudie triu digitoru ad Icticulp figuram odoris iucundi neceffariam magis regu codituctibus. ugitcs multis non alia uidctur ede g quç callais lapis, mphirane alio nomine appellatur chryfocolla in Indiae parte ubi formicç eruunt aurum:in qua amp;nbsp;inucitur auro fimilis quadrata figura Affirmatur natura cius quae magnetis nifi g, augere quoq; aurum traditur. frodifiaca ex candida ruffi cd. pifetos fcptcnis diebus calorem tenet excalefabla igni nigra ac ponderofa didigurtibus ea uenis rubctibus putat prodede contra frigora, gyptillam lacus intclligitur per aluum farda nigraq; ucna tranfeutc

ocr page 722

Vulgiis autem in nigra radice ccruleam facit.

Alanitc duo genera habent fubuiri dis amp;nbsp;corinthii çris fimilitudie.lHa icopto: hçc ex trogodytica regioc iuenics media fecate flamca ucna. atracitas mittit amp;nbsp;coptos una ranç fimilécolorc alteram cbori Tertum rubctisc nigro. aeftes mollis alioquin odorc excellés. cllioculus albicas pupillam cingit nigram e medio aurco fulgore lucentem:hp propter fpcticm fuam facratiffimoaflyriou dco dicantur. Alia ante qua bellu uocat in arbelis nafci Democritus tradit nucis luglandis magnitude uitrea fpctie. aroptcnus fiue barippe nigra (anguineis amp;nbsp;albis nodis alligata dicitquot; ueluti portetofa. otrites Alia nigra e alia papincaicipicnti uup fimilis. ftriciten Zoroaftres crinibus muliei^ fimiliorc uocat. ucardia bubulo qprdi fimilis babyloc tantum nafcitur. romena capitibus tcdudinum fimilis amp;nbsp;toitrua cadetia ut putat rc(lrigitamp; fulmieita reftiguit fi credius. oleacnymbo Jnucniut glebç fimilitudie.

Vdmitjs eadem eft quam oftracitcn uocant nifi quod hanc ceruleam interdû bullpcigunt. alais Saphyi^imitatur candidior amp;nbsp;littorofo inari fimilis. amitis quibufaa uidetur fuum genus habere pluribus (piris fumida ut fuo loco diximus appadocia amp;nbsp;in phrygia nafcitur Ebori fin-nlis. alicam uocant c turbido calamo ferutqiplures fimul femper coniudlas inueniri. atocitis Corfice lapis cft amp;nbsp;ceteris maior mirabilis (i uera traduntquot;impofitam manu ueluti gumi retines. atopiritis e Cappadocia prouenit. epites fiuc cepotatitcs cfodida cft uenai ^nodis coeutibus candore imagincm gerens, cramitis teftp colorem habamp;. inediç inueniunturi cerebro pifcis eiufdc nominis candidp amp;nbsp;oblongo euentuq; miradp fi modoc fides prpfagire cas habitum maris nubilo coloris aut tranquillitate, critis cerç fimilis e ireos iris corfites cantici hominis. oralcatcs amp;nbsp;Corallio aureis guttis diftincftae oralis minio (imilis gignitur t India amp;nbsp;Syene, ratericis inter crifolitu amp;nbsp;clccftiyC colorem habamp; prçdurç naturç. rocallis ccrafum reprçfentat. ifitis circa Copton Candida amp;nbsp;uidetur intus habere partum qui fentitur etiam ftrepitu. alcophonos nigra eft:fcd illifa pris tinnitu reddit tragoedis ut fuadér geftanda. elidonip duoy funt generum hirundinum colore ex altera parte purpurea nigris interpellantibus maculis, hclonia oculus eft Indicp teftudinis uel portcntiffima magoru medaciis Melie enim collutam amp;nbsp;lingufimpofitam futurorum fcientia prçftare promittunt xv.luna filetc tota die decrefecte uero ante folis ortu cpteris diebus a prima in.vi.hora Sunt amp;chclonitcs tcftudinu fimiles ex qbus ad tepeftates fcdandas multa uaticiant Eam uero que fit aureis guttis cum fCrabeo decocta amp;nbsp;deietla in aquam feruentem tempedates tucri. loritis hcrbacci coloris eft'quam dicût magi amp;iucniri in fcyllf aras uctre congenita ferroq; includi lubét ad quçda prodigiofa moris fui. nbsp;nbsp;oafpidis a flumine dióta cft uiridis fulgoris aurei ignci. hryfolampis in Aethiopia nafcitquot; pallidi coloris dic amp;nbsp;nodtu ignei. hryfopis aurum uidctur effe. cppinonidesi colidcadar neon nuc pagum quondam oppidu nafeiitquot; multis coloribus triflueetes alias uitrcp alias cryftallip alias Iafpidcp:fed amp;nbsp;fordidis tatus e nitor ut imagics reddat ceu fpecula.

Aphneam Zoroaffes inorbis Comitialibus monftrat. iados bcrillo fimilis e ipfes duplex cadida ac nigra mas ac foemia getilc utriufqi fexus diftingucte linca. iomilas nigra ac dura mixtis rubentibus maculis cx aqua trita fapore Vini ficit amp;nbsp;ebrietati rcfifterc putatur:c cerebro fit draconu.fed. racontis fiue dracontia e cerebro draconum fitJcd nifi uiucntibus abfeiOb nung gcmcfcit Inuidia animalis mori fe (entientis.Igitur dormientibus amputent. Sotacus qui uifam eam gemma fibi apud regem (cripfit bigis uchi querentes tradit amp;nbsp;uifb dracone fpargere omnia medicamenta atq; ita prpcidcre.Fdc autem Candore traUucido nec poftca poliri aut artem admittere.

ocr page 723

Vcirdia cognominafeucariflc in qua nigri effigies cordis eminet. Altera codé nomme uiridi colore cordis fpetiem reprçfcntat. Tertia nigrum cor oftcditaliq fui parte candida, norcbis candida cfl diuififque fragmentis tcftium rcpraefentat. xebenum Zoroaftes fpetiofam amp;nbsp;candidam tradit:qua aurifices aurum polliunt riftalis cum fit candida ad maculatiocs rubefeere uidetur. nbsp;nbsp;ricbilos eadem quae

mempbicores amp;nbsp;leronemon a Democrito laudatur in argumentis diuinationum umeces in badlris nafcitur filici fimilis:fcd capiti fuppofita uifa nodiurna oraculi modo rcddit. umitrem Beli gemmam fandtiffimi deorum fibi adyrii appellant porracei coloris fupcrftitionibus gratam. nbsp;nbsp;upctalos.iiii.colores babamp; Ceruleum

igneum mali mine. urcus nucleo oliuç fimilis ed. reatus coebarum modo no adeo candida, urotias fitu uidetur operire nigritiam. ufebes ex eo lapide e quo traditur imago berculis in tyri tcplo fadla fedes ex qua dii facile furgebät. pimclas fît cum Candida gemma fuperne nigricat colos.

Alaxiam aliqui galaticcm uocant fimilcm proxime didtis fed intercurrentibus finguicis aut cädidis ucis. aladlitcs ex uno colore ladtis e:qua eande leucogagea amp;nbsp;leucograpbitim appellant amp;nbsp;finefitim ladtis fucco ac fapore notabile in educatioe nutricibus ladlis foecuditatcm infantium quoq iadalligata collo faliuam facere dicitquot; in ore autem liquefcerc Eandem memoria adimere dicunt.Mittit eam amp;nbsp;Acbelous amnis.Sunt qui Smaragdum albis uenis circuligatu galadliccm uocant. allaicos argyrodamanti fimilis cft paulo fbrdidior.Inueiuntur aut bmp uel ternp. effidane medi mittunt coloris olorini ueluti floribus fparfam nafcitur in arbellisibpc quoque gemma concipere dicitur ci intra fe partum fateri concuffa Concipere autc trimellri fpatio. loffopetra linguc fimilis bumanp non in terra nafci dicitur:fed deficiente luna Cplo decidere folo memoriçqi ede neceffaria.Quod ne crcdamus,prni(li quoqi uanitas facit Ventos enim ea comprimi narrant, orgonia nibil aliud eftq coralia Nam nominis caufa quod e ligno in duritia lapis mutatur emollit maria fulmibus amp;nbsp;tipboni refiftcrc affirmant, cnianam eadem uaitate iniinicoy omnium poenas promittunt efficere.

Eliotropbium nafcitur in ptbiopia Apbryca Cypro porracei coloris fangufeis ucnis diftindta caufa nominis:quoniam deiedla in uas aquae fulgorem Solis accendentem percufTu fanguineo mutat maximeptbiopici eadem extra aqua fpeculi modo folem accipit dcprçhenditq; defectus fubeuntem lunam offendes magorum impudcntipuel manifeftiffimum boc quoq; exemplum eft:quoiam admixta berba belyotropbioquibufUim additis procationibus gerente confpici neget. cpiRitcs quoqi fpeculi naturam babamp; in reddendis imaginibus g rutila. Experimentum eft fi feruentem aquam ftitim refrigerat addita aut fi in fblem addita aridam materiam accendat.Nafcitur in Corintbio. erinuredocon ex argumento uiriditatis in cadida gema uel nigrataliquado pallida dbicte circulo aurei coloris appellatquot;, cxecotalitbos in parua magnitudine multicolor boc libi nomen adoptauit.reperif in trogodytica leracites alternat tota miluinis nigrifqi ueluti plumis, inittis ouis pifciu fimilis eft uelut nigro copofita prçdura alioqui. amonis cornu iterTacratiffimas çtbiopiç gemmas aureo colore arietini cornu effigiem reddens promittitur prçdiuinas omia prrfentare. ormiccon iter gratiffimas afpicit ex igneo colore radians aureo portate fecum in extremitatibus candidam lucem, yemp tabido in uafc dicuntur inueniri fi credimus lingua bominis fubditp futura procincte' cmatbitcs in ptbiopia gdem principalis:fed in arabia amp;nbsp;apbryca Inuenitquot; fanguineo colore no admittcdapmiffis ad coarguendas barbarorum infidias Zacbalias babylonius fcripfit i bis libris quos fcripfitad regem Mitbridatcm gemmis bumana attribuens fata bas no contentus oculorum amp;nbsp;locinerum mcdicina decorate a Rege etiam aliquid petituris bas dcdit

ocr page 724

litibus Tudiciifq; Interpofuit.In pretio etiam ex ca ungi falutare pronuntiauit.cfl amp;nbsp;aha eiufdcm gentris qup uocatur cnui memiiab alus pfyeos appellata ita grçd uocat e futuo candicantes

Del dadlili in Creta ferreo colore pollicem bumanu exprimât, dterias lurido fimilis ideo exiftimaffalubris contra regios morbos.Eft amp;nbsp;alia eodem nomie Imidior. Tertia folio uiridi fimilis latior prioribus amp;nbsp;pene fineponderc uefe lucidis Quartum genus in eodem colore nigris uenis difcurretibus. ouis gema candida efl non ponderofa tenera, ndica gcntium fuarum habet nomen fub ruffo colore in attritu fudorem purpureu manat. Alia eodem nomine candida puluereo afpeeftu on apud Indos uiolacea eft fed raro ut faturo colore luceat..

Fpidotcs fquamas Difciu uariis coloribus imitatur, cfbias Icfbi patrip nome habens Inuenitur amp;nbsp;in India, cucoptalmos rutilia alias oculi fpetiem candidam nigraqiConjinet. eucopoccilos candore lincis ex auro didinguit. ibanochros tuns fimilitudincm oftendit:fed fuccum mellis, imoniates eade uidctur quçamp; Smaragdus.Delipparea hoc tatu tradit fuffita ea omes bcftias cuocari. ifimachus rhcdio marmori fimilis cft aurcis ucnis polifcx marmore amplitudinei augurias coeunte utinutilia exterantur, eucochryfos fit chryfolitho intus albicante/

Enonia qualis fit non traditur, edia nigra Mda medea illa fabulofe inuenta habamp; ucnas aureicoloris Sudore reddit croci :fiporcm autc uini. cconitis papaucra exprimit. itbrax perfis c accepta amp;nbsp;rubri maris montibus multicolor contra folc uarie refulgens, othrochites porraceo ladlc fudat. orion in India qup nigerrimo colore tranflucamp; qupuocatquot; amp;nbsp;prommu i qua mifccf amp;nbsp;carbunculi colos alexadrinu ubi farde in Cypro nafcitquot; amp;nbsp;in tyro amp;nbsp;i gallatia zcnocrates amp;nbsp;fub alpibus nafci tradit hpe funt geinmpqupad fculpturas aptantur, luritis mirrhe colorem habamp; facie minime gémç odore unguenti attrita etiam nardi, irmctias nigra habamp;cminetias fimiles ucrrucis. irfinitis melleum colorem habamp; myrrhp odorem, efeleucos eff mcdiam gemmam diflinguente nigro, efomclas nigra uena quemlibet colorc fccante per medium.

Afomoites eft fanguinea nigris ucnis. cbritis libcro patri Gera nomc traxit a Nebrice eius fimilitudine.Elt amp;nbsp;alia nigra generis eiufdem. ipparea urbis amp;nbsp;gentis perficç nomen habamp; fimilis hippotami dentibus. •

lea barbari nominis cd nigro amp;nbsp;uiridi amp;nbsp;candido placamp;. mbria qua aliqui notiam uocant:ficuti ceraunia amp;nbsp;brontea cadere in ymbribus amp;nbsp;fulminibus dicitur cundemqj effecatum habcre:qup brontea narratur prpterca inarras addita ea traditur ritis globofa fpetieaquibufda amp;nbsp;lydcritis uocatur ignem no fcnticns. drateas fiucodracitis e teftacca durior:alitcr achati fimilis nifi quodachates politura pigucfcit duriori tantaqi in ed uis ut ahp gemmp fcalpantur fragmentis eius, dracidi odrea nomen amp;nbsp;fimilitudinededcre. pphigardelon barbari uocant nigrum colore binis lineis albi includentibus.De obfidiano lapide diximus primo libro Inueniutur amp;nbsp;gemmpeodem nominc ac colorc non folum in ptbiopia Indiaq; fed etiam in Samo Aliqui putant amp;nbsp;in littoribus hifpanienfis occani.

Anchrum fere cx omnibus coloribus condat, angonus non longior digito ne crydallus uidcatur numero plurimum angulorum canamp;. ancros qualis fita metrodoro non dicitur:fed carme Timaridis reginp in eadem dicatum Inueniri no inelegans ponit;cx quo intclligitadditam ei fpcunditatcm hanc:quidam panebado uocant. onticarum plura funt genera.Ed dcllata nue fanguineis guttismuc atris

ocr page 725

quçIter facras habetur.Alia propellis eofJcm colores babamp;.Aliç montiu coualliuq; effigies, bylogcnos qua amp;nbsp;cryfitim uocant ocreç atticç aÜimulata inuenif Î çgipto boeniticis abalam fimilitudrnc appellatur, bicitis oleae. crileucos fitab ore gemmpad radiccm ufq; candido dcfcendente. eatidcs:quas quidam gcmmanicas uocant prpgnates fieri amp;nbsp;parere dicutur mederiqi parturiétibus Natales i macedonia luxta monumétum tyrefic:fpctiefq;eftaqup gelatc.

Olis gemma Candida cd ad fpetien fyderis in orbem fulgentes fpargit radios agdon cbaldei adbçrefcentem nauibus Inueniut praffini coloris, amocratbia Infula eiufdem nopis gemma dat nigram ac fine pondere ligno fimilcm aurite iuctre fiinilis uena efl terre fimilis uiridis lacerti barf dic diflctftç Inueniri tradunt, acitis bubulas Carnes prüfen tat. nbsp;nbsp;clenites ex candido träflucamp; melleo fulgore

imaginem Iunçcôtincs:rcdditq3 ea i dics fingulos crefcctis minuetifq; nueromafeiep putatur 1 Arabia. ideritis ferro finilts etiam litigio iterlatadifcordias facit nafeittquot; in ptbiopia. ideropoctilas ex ea fit uariantibus guttis. pongifpongie nomen repraefentat. inodotitis e Cerebro pifcium eft qui finodontes uocantur. yrtites in littorc fyrtium.Iam quidcm in lucania lucniutur melleo colore croco refulgentes Intus autem Hellas continamp; languidas. iringitis Hipulp iternodio fimilis ppetua fiHula cauatur.

Ricus ex Apbryca nigra eft.fed tres fuccos rcddit:ad radicem nigrum:rredio (anguineum:fummo candidum, elirizos cinerei coloris aut ruffi candidis radicibus fpedlatur. clicardios colore cordis perfas apud quos gignitur magnifice delecftat.Muculla quam appellant, braciam trium generum cft ligdini aut pallidi in tertio guttis fanguicis. bephritis lunpnouç fpem babamp; ecuruatp i cornua quis cincrci coloris, beocolicos olec nuclcus uideturmeq; eflgemp bonos:fed liguctu calculos pellit frangitqi.

Eneris crinis nigerrimi nitoris continent in le fpetiem ruffi crinis, ebictana Italica eft gemma a uebis refparfa nigris matcria diHiguctc limite albo.

Athenern in media nafci Democritus tradit eleeftri colorc:amp; fi quis tcrat i uio palmeo amp;nbsp;croco cerç modo lentefccrc odore magnç fuauitatis. milacis i Euphrate nafcifproconeffo marmori fiinilis medio colore glauco. oranifTcos in Indo Huic nafcitur Magorum gemma effe narratur:neq; aliud amplius de ea. •

St etiam nunc alia diHincftio quam equidem fcceri fubide uariata cxpofitionc Siquidc a membris corpoi ^habent nomia.Hepatitis a locinere.Eftratitis fingulou animalium adipc numcrofa adurencis eiufdem oculus digitus dci amp;nbsp;bic colifa fvris Trioptalmus lonicc nafcitur tres Hominis oculos fiinul exprimens ab animalibus cognomiatur.Carcinias cancri marini colore.Scbitis uiperç- Scorpitis fcorpiois aut Colore:aut Effigie. Scaritis Scauri. Triglitis Muli. Egoptalmos Caprino Oculo. Hcmallias fuillo amp;nbsp;agyris collo.Geranitis ab accipitre.Ecbitis aquilç colore cadicate cauda.Myrmicitis ignotam repentis formicç effigiem habamp; fcarabeorum cantarias Licoptalm os.iiii.cfl colorum ex rutilo amp;nbsp;fanguico:in medio nigru cadido cingitur ut luporu oculi. Thaos draconi eft per omnia fimilis. Item que afpidi quam uocant tuniclomam Inuenta harenarum fimilitudo eft in hammochrifb uclut auro barcis mixto.Cencri:is milii grants uclut fparfis eft. Driytes fimilis truncis arborum:qu^ amp;nbsp;ligni modo aramp;.Ciffitis in cädido pcrlucamp; edere foliis quç tota tenet. Narciffitis uenis etiam bederf diHiguitur.Cimea nigra cH ex ie fabp fimilitudiné parit.Pyrena ab oliuae nucleo didta cfbbuic aliquando uidcntur incde pifcium fpinae Calazias figuram grandinum amp;nbsp;candorem amp;nbsp;adamantinam duritiam ineffe narrant ctia igni

ocr page 726

addite maere fuu frigus. Pbyritis nigra guide fed attritu digites adurit. Polygonus i nigro multis zois cadicat.Aûrapeç i cadido autcianco difcurrut e medio fluis radiis i phalagoitidc ardere quçdâ uidefflama qup no exeat. In athracidc fcitillp difcurrcrc aliqindo uident.Enidros feper rotuditatis abfolutçi cadore eftlcuis fedadmodum flucftuat itus in ea ueluti i ouis liquor.Polythrix i uiridi capillatquot;:fed defluuia Comi ficere dicif.Sut amp;nbsp;a Leonis pelle amp;nbsp;Pantberp nomiatae liontios amp;nbsp;patbalios. Colos appellault drofolitu aureus cbryfoprafTumiberbaceus melleus mellicbrbxuius plura genera MeUicbroros Gemiapte flaua pte meilea.Crocias a croco polias canitie gdam iducit eandecp duriore nigra fpartopolia.Roditcs a rofae.Malitis mali:cbalcitis çris ficitis fici ratio noinu no e. Borfiente i nigro ramoff cadidis au^fanguieis frodibus ncc gemiatis uelut i petra cadidis maibus iter fe coplcxis. Anachitide i necromantia dicfit euocari imagies deca^-Sinocbitide umbras iferoru cuocatas teneri detridc alba deffoda fub arbore quf cedatquot;fecuris acie no bcbctari amp;nbsp;funt multo plurcs magifquc rrdllriticfqtyis barbari dedere nola cofcdi lapides cc nobis fatis erit i bis coarguiflc dira medacia.

Emmçnafeugrepete noupac fine noibus:ficuti lapfaci i metallis aurariis una Inucnta quae propter pulchritudinem Alexandro rcgi mifla fuit ut audior cft T hcopbraftus.Coclidcs quocp nue uulgatissie fiut uerius q nafcaf.In Arabia reptis ingctibus glebis qs meile excoq tradat Tcptcis diebus noctibufq; fine itcrmiffione. Ita oi terreo uitrofoq; dccuffo purgata puraqi gleba wrtificu Ingcnio uarie diftribui m ucnas dudlufqi maculais qmaxic uedibili ratioc fcdlatiu quodaq; tatf magnitudinis fecere ut eqs regu i oricte frotalia atq; pro faleris pefilia ficcret amp;nbsp;alias oes gempmellis decoctu mtefeut prpcipue corfici i oi alio ufu acrimonia abborrétcs:quf uarie funt amp;nbsp;ad nouitatc accedere calliditate igcnio^ Cotingit ut nome ufitatu non habeat phryes appellat ueluti ipfius naturp admirationei his ucdicatcs cu finis nominu no fitquf pfeq no egde cogito.Innuera ex grpea uaitate cofidla. Indicatifq; nobilibus gcmmis. 1rno cti a plcbcis ra%: didlu diflrixifle fatis erit.Illud ucro memiffc c6ueict icrefcctibus uarie maculis atq; ucrrucis linca^iqup iterueniut multiplici dudlu amp;nbsp;colore mutari ffpius noia i eade plerunq ; materia. Nuc c6muitcr ad omniu gemma^ obfcruatioes ptinctia diccus opiniocs fccuti audloi/i.Caue aut extuberares uiliores uidct. Acqlibus figura oblonga maxie probatquot;: deinde que uocatTleticula poHea clipcidos amp;nbsp;rotunda. Angulotis aut minia gratia ucras a fallis difcerncdi magna difficultas.Quippe cum iteruentu fit ex ucris gemis i altcrius generis falfas traducere amp;nbsp;fardoiccs e ccrauniis glutinafgcmis ita ut deprehendi ars .on poffittalifide nigro:aliudc cadido:aliunde minio (uptis oibus i fuo gcnercpbatissis.Quiimo etia extat comenarii audloi^quos no cqde demoftrari gbus mois e cryftallo fmaragdi tigafahpq; traflueetes. Sardoix e Sarda.Ite cetere ex aliis :neqic ulla fraus uitf lucrofior.

Os cotra ratione deprçhcndcdi falfas dem ditabimus qdo etia luxuria aduerfus fraudes miui dccamp; prpter illaqufi pricipalibus qbufq; generibus priuatl dixius trafluccnt c matutiopbari ccfcnt:aut fi neceffe c iqrta hora poflea uetat. Experimeta pluribus mois coftat:primu polcrc fi grauiorcs fctiuCpoflbfccorpe fidlitiis puflulf ipfudo apparet Icabritia i cutc i capillameto frigoris icoflatia prius g ad oculos puciat defincns nitor..

Quem modo tam rarum cupiens uix Icdlor habcramp;: Quiq;ctiam fractus pene legendus eram:

Rcftituit Venetis me nuper Spira loannes: Exfcripfitq; libros pre notante meos.

Feffa manus quondam moneo: Calamufq; quiefeat. Nanqi labor fludio ce{rit:amp; ingenio.

.M.CCCC.LXVIIIL

ocr page 727

ocr page 728

ocr page 729

ocr page 730

ocr page 731

ocr page 732

ocr page 733

colorchecker digital sg



1


cahbnte