|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
EAZ
CQQ «SDRUK VAK J. OROEN IE MüSKIKENDAM.
_______ _........................aj
ïk-"........"...................................."......................................~ ..................%
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
m>* /<??£5~
|
||||||
|
% 6
|
r/
|
|||||
|
I1IIE
|
||||||||||||||||
|
ETE1
|
||||||||||||||||
|
van
|
||||||||||||||||
|
hmêl
|
||||||||||||||||
|
voor
|
||||||||||||||||
|
B® Triton*
|
||||||||||||||||
|
door
|
||||||||||||||||
|
Dr J. M, Gunning
HOOGLEERAAR
te Leldn.
|
||||||||||||||||
|
BIBLIOTHEEK DER
RIJKSUNIVERSITEIT
UTRECHT
|
||||||||||||||||
|
Sn zco eenige der takken afgelrcken zijn, en gij
een wilde olijf tocm zijnde in DERZELVEE zijt ingeént, en des wortels en der vettigheid des clijf- bccms mededeelacktig zijt geworden, zoo roem niet tegen de takken; en indien gij daartegen roemt, gij draagt den wortel niet, maar de wortel u. ROM 11 VS 17:18. |
|||||||||
|
RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT
|
|||||||||
|
A06000010863250B
|
|||||||||
|
1086
|
|||||||||
|
3250
|
|||||||||
|
• )
|
|||||
|
trekkingen gekend, maar als eene afzonderlijke ver-
eenigiug die als zoodanig tegen den Staat overstond. Her, maatschappelijk en het geesteiyk leven, m lsraei profetisch vereenigd, werd tot twee afzonderlijke ter- rdinen. De profetiscue wereldbeschouwing, gelijk zij in Christus haar hoogtepunt bereikt, werd vergelen. J>e oude profetie gold in de Gemeente weldra slechts als voorspelling van des Messias, die ook uitgekozen was, in plaats van dat men van de oude Proleten geleeru had hoe de Staat een Godsstaat moest zijn. Zeer on- volkonien werd dit in Augustiiius\' beioemd geschift over „den Staat Gods" aldus bepaald, dat (ie Kerk is de hemelsche gemeenschap, de Staat de aardsche, die slechts de roeping heeft, der Kerk tot beschermer, tot werktuig te dienen. Met Augustiiius breekt zich de roonische beschou-
Aving baan. Namelijk de Kerk hie.d op, de geheele geschiedenis en de gansene historie IsRAeuETiscH te beschouwen, gelijk zij liad moeten doen. Israélietisch, dat zou, zooals wij 111 hel voorgaande zagen, geweest zijd echt r.at onaal, > lit naar den waren, in zijn kern opge- vatten aard van eik voik. In stede daarvan piaaiste /ach nu elke nationalitjic veeleer vijandig tegenover Israël. De heerlijke beschouwing van Paulus, zijn vasthouden aan Israéls beteekenis en toekomst, gelijk vooral het 11e hoofdstuk van dm brief aan ae Romeinen het ons toent, werd geheel vergeten. In plaats van aan Israël op deze wijze vast te houden, hebben de Chri- stelijke volken zich door het gezicht van het ver- woest en verstrooid Israël laten bevangen en Israël verzaakt, miskent, zeif vervolgd. Deze richting dei- geesten heeft zich voltooid en belichaamd in het stel- len van een ander middelpunt dan Jeruzalem, name- lijk van Rome. De volken gevoelden een middelpunt ter onderlinge vereeniging noodig te hebben. Dit ge- voel was volkomen juist en menschelp waar. Doch daar men het ware, van (Jod gestelde middelpunt., het Komnkrjjk Gods, zooals het in \'s Heereu Toe- |
|||||
|
6
|
|||||
|
komst zichtdaar zou worden, vergat, kwam hu Ro\'.r.e
op. Rome begon nu te heersenen, naar zijn aioaden aard, met wereldsche macht. Het Roomschkatholieisme is niets anders dan het Christendom van uit Rome ge- zien en ontwikkeld. De keizerlijke macht gal\' sterven* de den scepter aan Rome ,s bisschop over. De wereld- sche macht en wetgeving, Rome \'s twee oude, wape- nen, vestigden nu eene wereldsch—geestelijke heer- schappü, een vnlseh profetendom van den ei gaten aard. De Christelijke kerk aanvaardde de voorwaar- de, door haar Hoofd in de woestijn, als verzoeking om den Vorst dezer wereld te eeren, beslist terugge- wezen, en ontving dan nu ook tot loon hoerschappij over de Koninkrijken dezer wereld, haar op dezen berg der verzoeking getoond. De Hervorming kwam en verstoorde voor haar
door deze ongoddelijke macht van Rome, deze wereld- sche heerschappij der Kerk. Maar om het volle bedrog van Rome te doen in het oog springen, zou da her- vorming de heerlijkheid van Jeruzalem als het. ware middelpunt der Toekomst en daarin regulatief voor het heden, hebben moeten in het licht stellen. Zij had moeten zeggen: de Kerk van Christus is êène, en heeft haar middelpunt niet te Rome, maar ook niet in eene uieuwe kerkvorming die wij nu maken, neen, in het Koninkrijk dar Toekomst. Niet in het oude, door de heidenen vertredene, maar in het nieuwe Je- ruzalem, wanneer de Heer in Zijne Toekomst den (ïodsstaat zal herstellen. Herstellen, niet door Jeruza* lem als stad in Judea weder op te; bouwen |al zal dit misschien ook daarbij geschieden], maar door Israël |
|||||
|
7
|
|||||
|
in zijn Messias te «loen gelooven en liet alzoo zijn
wara bestemming eindelijk te doen vinden en bereiken. Zoo had de Hervorming moeten spieken, maar het is niet geschied. Dit is geenszins de schold der Her- vormers, maar die van den geheelen toestand. De pro- testanten werden uitgedreven, en moesten in nood uit- zien naar huisvesting, naar vervulling van de eerste behoeften om het be;-taau te handhaven. Zoo bleef de ontwikkeling der Kerk afgetrokken geestelijk, boveu- al daarop bedacht om de vleeschelijklieid van Rome tot. eiken prijs te vermijden, waarbij men dan tot aan- vulling de wereldlijke Overheid tot steun moest aan- nemeu. Want verkeerde geestelijkheid roept altoos een verkeerde stoffelijkheid als aanvulling harer een- zjjdigheid tot aanzijn. Toen nu na eenigen tijd de eer- ste geestdrift der Hervorming begon te verflauwen, vergat men het bloot voorloopig karakter dezer gee- stelijke beweging. In plaats van hoopvol en ernstig vooruit te zien, begonnen de kerken der Hervorming achteruit te zien, en zich aan haar eigen begin en uitgangspunt t;; hechten. Men zocht er uu heil in, de, HELiJDKXis, waarmee die kerken het eerst in het le- ven waven getreden, vast te grijpen. Hoe heerlijk die belijdenissen ook mogen zijn, deze weg is toch vlee- schelh\'k. lüt blijkt vooral daaruit, dat niet zulk eene couressioneele beweging altijd <!e arm des vleesches de politiek, gemoeid is. De uelydeniskerk onzer gere- forr.ieerde Vaderen, hoe uitnemend ook, heeft zich wegens die vermenging met de staatkunde slechts an- derhalve eeuw kunnen staande houden. |
|||||
|
s
|
|||||
|
De revolutie, kommde, vond haar resds versterven
en gebruikte de doode vormen der kerk Dot, vjrbr%i- ding harer eigen beginsels. Hieruit is ook grooten- deels te verklaren dat de protestantscue kerk zich uiet veel verder heeft uitgebreid dan zij reeds spoe- dig na haar eerste begin was. Zij liet tegenover Ro- me na, te wijzen op een hoogere eenheid der kerk dan Rome geven kan, en op een zuiverder Konink- rijk dan de pauselijke Curie. Zoo heeft zij een we:tl- ge behoefte, voor welke Rome althans een sch(jnbe- vrediging had, onvervuld gelaten en de roomschen niet door een hooger goed dan wat zij reeds meeneu te bezitten, tot jaloêrschheid verwekt. Op dat hooger Goed hebben wij dus te wijzen, en
onze roomsche, maar niet minder onze protestantsche, broeders op Israël in zijn beteekenis voor de volken, ook in de Toekomst te wijzen. Wat deze laatsten be- treft, terecht hebbeu de evangelisch»! belijdenisschriften de anabaptistische deukbeeldeu van een duizendjarig Rijk, dat in de tegenwoordige bedeeling, aan haar ein- de, vóór de wederkomst van Christus door Christenen met nog niet verheerlijkt lichaam zou gevormd wor- den, als Joodsche droomerijen verworpen. Dez3 heb- hen veel overeenkomst met de aardichgezindheid der roorasehe voorstslliügen van de piuselijke macht. Even verkeerd is het modern chiliasme, d. i. de droom
van hen die, onafhankelijk van het Evangelie, een toekomstig Yrederijk op grond van den voortgang van beschaving en algemeene ontwikkeling der menschheid verwachten. De eerste dezer heide verwachtingen is eene Joodsche, de tweede eena heidensche verkeering der christelijk hope. Wij voor ons verkondigen het ware Chiliasme, het bijbelsch duizendjarig Rijk. Wat ver- staan wij daaronder? De hope op eene overwinning van het Evangelie, die zich in de aardsche geschie- denis voltrekt, waarbij door Goddelijke tusschenkomst het koninkrijk van den Antichristus, dat ook zijn voort- gang in de geschiedenis hebben moet, wordt veruie- |
|||||
|
9
|
|||||
|
tigd, en de persoonlijke heerschappij van den Messias
Israèla, Koning Israéls, Hoofd der Gemeente, begint. Wij verwerpen ter linkerzijde de gedachte van een eindeloos voortgaanden strijd van beginselen en gee- sten zonder resultaat als maniohêisme, en ter rechter- üflde de gedachte van eene eindelijke overwinning vaii het goede zonder bepaalde Avonderbare tusschen- komst van God en Zijn Gezalfde als pelagianisnie. Met dit woord „Wonderbare tusschenkomst Gods„
keeren wj ten slotte tot liet uitgangspunt onzer rede tenig. Wii zagen dat Israël geroepen is, in zijn eigen geschiedenis, bepaaldelijk in haar middelpunt Jezus Christus, de ware Menschheid als openbaring Gods te toonen. De ware menschheid. Hare verschijning in Christus én bij Zijne eerste komst, in het vleesch\'én bij Zijne tweede konat, Zijn Toek >mst die wij ver- wachten, is wonderbaar doch is herstelling der Ware menschheid, en dus als zoodanig niét bovennatuurlijk maar in de volle beteekenia des woords natuurlijk. Immers wat wij natuurlijk noemen, is niet natuurlijk maar beneden—natuurlijk, een gevallen, onnatuurlijk geworden toestand. Rn Christus, Kol in het vleeseh geopenbaard, komt om in Zieh Zelven de ware na- tuurlijkheid weder te herstellen. Men meene toch niet dat het hier een strijd over
Woorde* geldt. O neen, het, geldt een zeer dierbaar belang, namelijk de éénheid Gods niet zir.hzelven. De meeste geloovigen verdeslen de werkzaamheid Gods in twee uitingen. Eerste de natuurlijke, in de gewone- werking der natuurwetten, den toestand waarin wij met de gelieele Avereld doorgaans vcrkeeren, en dan de tweede, doorgaans bovenxatuikujk genoemd, de werking der wonderen, der buitengewone tusschenkom- sten Cods in de ges"hiedenis. Maar op een God van wien ik niet recht Weet hoe Hij telkens werken zal bovennatuurlijk of natuurlijk, kunnen wij ons vertrou- w.\'ii niet re-ht. vestigen. Hij is niet alleen onbegrijpe* |
|||||
|
10
|
|||||
|
lijk, boven onze bevatting verheven—wat de oneindige
God toch wel altoos zal ziju—maar ook onberekenbaar, ja met Zich Zelven in tweestrijd, Doch zulk een God leert ons ook de heilige Schrift, leert ons de geschie- denis Israèl niet. God is, naar de Schrift en naar Zijne leidingen met Israél, ten allen tijde de God des wonders. Want deze wereld, die wij de natuurlijke noemen, is een bovennatuurlijke, een gevallen wereld. Gods wonderbare ontferming en genade nu brengt de natuurlijke, de waarachtig natuurlijke wereld, ons te- rug. De beteekenis van Israël voor de volken der we- reld is, in zijn eigen geschiedenis dit te toonen. Isra- èls geschiedenis is de heilige gescheidenis, niet om van die der andere volken, alsof die onheilig moesten zijn, afgezonderd te blyven, maar opdat de gansche wereld- geschiedenis, doo:- Israèls invloed en bezieling, heilig worde. Helaas! dit is niet geschi ;d. Het ongeloovig gebleven
Israël is zonder twijfel in menig opzicht, b. v. in som- mige t\\jdeu voor de wetenschap, niet zonder zegen voor de volken geweest. Maar over het geheel heeft het in de geschiedenis, in plaats van den valken tot heil te zijn, integendeel zijn voordeel gezocht uit de kwijning des geestelijken levens iu de Christenheid, die aan de Joden gelegenheid bood om zich maatschappelijk op te heffen en zich geldelijk te verrijken. De Jood lost, naar den aard zijner eigene, thans
los staande nationaliteit, die der andere volken op. Hij ontbindt de nationaliteiten met wcike hij in aanraking is: hij is een kritisch, tot ontbinding nopend, bestanddeel van gisting en woeling iu het lichaam der volken. Zy\'n dêistisch ongeloof is, als het geloof der christelijke volken verflauwd en krachteloos geworden is, de geestrichting die er uitteraard toe aangewezen is, om met de/.e veiïlauwing haar voordeel te doen. Zijn aard [en niet, gelijk hij voorgeeft, de noodzakelijkheid] dringt den Jood tot den handel. Van den wer<jldhuu- del zich meester makende, verzamel\'e hij onmet»lu\'ke |
|||||
|
11
|
|||||
|
schatten en maakte daardoor de vorsten en regeeringen
van zich afhankelijk. De beide voornaamst.\' Joodsche leiders der socialisten hebben de vraag om treilt het Socialisme zeer geschikt weten te doen voorkomen als eene kwestie tusschen arbeidgovers en arbeiders, tusschen fabrikanten en hunne onderhoorigen. Doch daar \\wt de kwestie wel in hare meest zichtbare ver- schijning, ja, docli niet in haren diepsten grond. Die. grond is de staatsschuld met haar gevolg, de handel in de papieren die deze schuld vertegenwoordigen, de effecten. Sedert het geld van middel tot den handel, .«relijk zijn eigenlijke bestemming is, zelf tot handels- waar werd, is de afstand tusschen bezittende^ en ba- zitloozen op schrikbarende wijze toegenomen. Pe:e staatsschulden maken hooge belastingen noodig, En deze toestand dinkt den arme, den maatschappelijk ge- ringe, door den samenhang waarin alles tot elkander staat, en veroorzaakt zoo de algemeene ellende. Maar deze staatsschulden zelve zijn voor een groot deel in handen der Joden, die er hun voordeel mede doen, En nu, no<* eens, dat de .Tod \'n met de bestaande toestanden hun voordeel doen en ze dus ook bevorderen, is niet hnn in de esrste p\'aats kwalijk te nemen. Het is in laatst\'beroep de sein:ld der t\'i rist^nheid die door het noodzakelyk te maken dat de Jood "feêniancipeerd werd, hem deze <rroote macht door hare eigene ver- zw; kki\'isr in het geloof heVt moeten in handen geven. , Welke leeinna; heeft dan voor ons het beschouwen van de b 3\'eekenis van Israël voor de volken? Ondanks emancipatie blijft Israël ten afzonderlijk volk. en wii en moet dat blijven. Zo.) moeten dan de regeeringen dat volk binnen de grenzen houden die voor elke an- dere natie billijk zijn, en geer; overhesrsching van de loden over de andere bestanddeelen der maatschappij gedoogon. Maar de diepste gro.id di.T, werkelijk be- staande, overheerschinjr ligt in de ontrouw der chri- st\'.\'lijke volken aan hun eigen g doof. De beteekenis van Israël voorde volken, aldus verklaard, moet deze vol- |
|||||
|
-D
|
|||||||||||
|
VI
|
|||||||||||
|
keu tot boete roepen. Dan kunnen ook de huiltbelof-
ten des Heereu, die op het Einde, op Zijue Wederkomst uien, vervu.d woi\'dia. tën van iiet bekeerd en gehei- ligd lsraêi zal dan weder kuuiun gelden dat het waar- tok liet middelpunt der volken is, de „wortel,, die niet ge- |
|||||||||||
|
dragen wordt maar zelf de andere volken
Kom 11 vs 18. |
|||||||||||
|
.dra ast.
|
|||||||||||
|
JbLêêto
|
|||||||||||