|
>^>v*i koBZ-
|
|||||
|
BFL.1876.Y.21.
|
|||||
|
BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT
|
|||||||
|
A06000031472883B
|
|||||||
|
3147 288 3
|
|||||||
|
y.y, 2./. ^
M--------------------^~ -----1
J!......
DE
OUDE ZUIVERE WAARHEID
GEHANDHAAFD EN VERDEDIGD
|
|||||||||||||||
|
TEGEN DE
|
|||||||||||||||
|
VALSCHE EN VERDERFELIJKE NIEUWIGHEDEN
VAN LATER TIJD.
|
|||||||||||||||
|
OPGEDRAGEN
|
|||||||||||||||
|
AAN DE HEEREN PROFESSOREN, DOCENTEN, LEERAREN, KANDIDATEN
EN STUDENTEN AAN DE THEOLOGISCHE SCHOOL DER CHRISTELIJK-
GEREFORMEERDE KERK TE KAMPEN.
|
|||||||||||||||
|
DOOR
|
|||||||||||||||
|
P. HUËT.
Predikant te Ntin-ipeet.
TWEEDE DRUK. |
|||||||||||||||
|
M. S. BROMET. — AMSTERDAM.
IKl:________________......_____ m
|
|||||||||||||||
|
DE
OUDE ZUIVERE WAARHEID
GEHANDHAAFD EN VERDEDIGD
|
||||||||||||||||||||
|
TEGEN DE
|
||||||||||||||||||||
|
VALSCHE EN VERDERFELIJKE NIEUWIGHEDEN
VAN LATER TIJD.
|
||||||||||||||||||||
|
OPGEDRAGEN
|
||||||||||||||||||||
|
AAN DE HEEREN PROFESSOREN, DOCENTEN, LEERAREN, KANDIDATEN
EN STUDENTEN AAN DE THEOLOGISCHE SCHOOL DER CHRISTELIJK*
GEREFORMEERDE KERK TE KAMPEN.
|
||||||||||||||||||||
|
DOOlt
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
|
M. S. BROMET. — AMSTERDAM.
|
||||||||||||||||||||
|
>
|
|||||
|
(
|
|||||
|
Gedrukt bij I\'. Groenendijk.
|
|||||
|
Hoogeerwaarde, Wei-eerwaarde en Eeneaarde Heer en,
Uw ijver voor de oude zuivere waarheid mij sinds
lang bij name en in den laatsten tijd van nabij bekend geworden zijnde, Heb ik gemeend U geen ondienst te doen door U bet hier volgend manifest van een viertal oude Gereformeerde Predikanten te Kampen, mij eeni- gen tijd geleden in handen gekomen, bescheidenlijk op te dragen. Het is een zeldzaam document, dat reeds alleen uit
dien hoofde, cnriositeitshalve, wel waard is onder Uwe aandacht gebracht te worden. Gedagteekend uit den jare 1617, is het opgesteld in den bloeitijd der Gereformeerde Kerk, tijdens de zittingen en vóór het sluiten der door zoovelen hooggeroemde, door anderen als het begin van de heerschappij der doode rechtzinnigheid betreurde Sy- node van Dordrecht. Bij eenige vergelijking van de door deze vier Predi-
kanten verworpen valschheden met de Vijf Artikelen tegen de Remonstranten, moet eene opmerkelijke mate van overeenkomst tusschen die beide in het oog vallen. Het komt mij om die reden zeer waarschijnlijk voor, |
||||
|
4
|
|||||
|
dat genoemd viertal met den afloop der Synode niet
bijster in hnn schik zal geweest zijn. "Wie van beide zijden liet dichtst nabij de waarheid
kwam, lijdt bij mij geen twijfel. En waarschijnlijk bij U-eerw. evenmin. Al zij het misschien in omgekeerde reden. Het scheen mij te meer de moeite waard deze getuige-
nis door eenen herdruk openbaar te maken, met het oog op ons gereformeerd publiek, dat, gelijk wel meer het geval is, het hardst strijdt tegen wat het het meest be- hoeft en het vurigst ijvert voor wat het het meest schaadt. De waarde lezer kan althans uit dit document bemer-
ken, hoe in den jare 1617, volgens de Gereformeerde Predi- kanten te Kampen, de oude suyvere leere, die ook ik van harte geloof en leer, deze is: Dat allen, die God roept tot zaligheid, Hij die roept met oprechten en eenvoudigen wil tot dat einde dat zij de zaligheid mogen verkrijgen. (Art. 11.) En dat God hun allen ook genoegzame ge-
nade geeft om deze noodiging te gehoorza- men, zoolang zij dezelve niet veronachtza- men of verstooten. (Art. 12.) En hoe daarentegen als valsche leere en gevaarlijke
„niuwigheden" werden verworpen die stellingen van voor- verordineering, onwederstaanbare genade en zoogenoemde volharding der heiligen, die sedert 1618 zoo diepen in- gang hebben gevonden in ons volk en welker handhaving door U-eerw. zoo wordt ter harte genomen. |
|||||
|
OPRECHT EN CLAER BERICHT
|
|||||||
|
WAER IN CORTELYCK
TEGHENS EEN ANDER GHESTELT
IS
I. Wat die Predicanten van Campen hier onderge-
schreven van die hedendaegsche verschillen, over \'t stuck van die Praedestinatie met den an- cleve van dien , voor die Ou de Suyvere Waer- heyt nae Codes Woort gevoelen. II. Wat die selvige ook daer tegens, als onwaer-
heyden ende niuwicheyden (uytverscheydene Schriften van sommighe ten huidigendage S u y v e r- genoemde Leeraers getrouwelyck uytgetrocken) van geheeler herten verworpen. Ter noot in Druck verveerdiget tot onderrichtinge der een-
voudigen, tegens alle sulcke Lasteringen, waermede sij dies angaende van Niuwicheyden ende gemaekte veranderingen in die Leere, valsckelyck worden beworpen. |
|||||||
|
TOT CAMPEN,
Ghedruckt bij WILLEM BERENDTS, Anno 1617. |
|||||||
|
OPRECHT EN CLAER BERICHT,
|
||||||||
|
TEGENS EEN ANDER
LT IS. I.
Niüwe Valsciieyï, die wij
Verwerpen. Het besluyt van Godes Praes-
tinatie als ook in \'t besonder sijne Verwerpinge is God selve. Ende en verscheelt niet inder waarheyt van het weesen Gods ; maer alleene ten aensien van ons dunken, ende eene uyter- licke insichte. II.
Nll\'WE VaLSCHEYT, DIE WIJ
Verwerpen.
God heeft int besluyt van
sijne verkiesinge, verre het weyniehste deel der Men- schen die salicheit toegestemt, sonder aanmerkinge van haer Gelove, volhardinge, Ofte eenige andere goede qualiteyt, selfs oec niet eigentlijck door Chris- |
||||||||
|
WAERIN CORTELYCK
GESTE I.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Die Praedestinatie is eene
gans vrijwillige werkinge Gods, in der daet van God en sijn weesen verscheyden. Ef. 1 : 1 en 11.
|
||||||||
|
n. I
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven.
I
God heeft van eeuwicheyt
uytverkoren ten eewigen leeven alle die in Jesum Christum sijnen Soone, door sijne Genade gelooven, En in denselven Ge- loove ten einde toe volharden souden. Matt. 25: 34. Ef. 1 : 4. Joh.
|
||||||||
|
s
|
|||||||||||
|
1 : 12, G:40. Mark. U: 13.
Heb. 3:6, 14. |
| turn als den Middelaer noch
om Christi wille als om sijne verdiensten, Maer alleene omdat het hem soe belieft heeft, tot bewijs sijner barmherticheyt. Calvin. Inst. lib. 3. cap. 22.
par. 11. in.
Niuwe Valscheyt , die wij
Verwerpen. Christus als Christus Midde-
! delaar ende Salichmaker, En is niet die oorsaeke, Of het fondament van die eeuwige ver- kiesinge: Want oock dese ma- , niere van spreeken, T\' fonda- ment der verkiesinge is Christus, van den Remon- stranten schijnt op die baen gebracht te sijn. IV.
Niuwe Valscheyt, die wij
Verwerpen. God heeft verre het meeste
deel der Menschen ver- worpen. Of in aensien (Als eenige seggen) van die sonde Adams, hoewel niet als oor- saeke van deese verwerpinge: of (Als andere drijven) sonder enich ansien van haere voer- |
||||||||||
|
III.
Oude Waariieyt, die wij
Gelooven. Jesus Christus is het Fon-
dament van onse Verkiesinge. Ef. 1:3,4, 11. |
|||||||||||
|
IV.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Die Verwerpinge is een be-
sluyt der gramschap ende stren- ger wille Gods, waer dor hij van Eewicheyt heeft bestemt, De ongeloovige en de onboet» veerdige te veroordeelen tot die eewige Dood, om te betonen sine macht ende gramschap. |
|||||||||||
|
!)
|
|||||||||
|
Jes. 59 : 2. Mark. 16 : 16.
Joh. 3:36. Rom. 11 : 20. Hebr. 10 : 38. Matt. 25 : 41, 42. |
gesiene Verdiensten, onweer-
digheyt, Ongeloove, ofte eeni- ge andere Sonde (want het oeck eene lasteringe is, te seggen, dat God sommige om haer voer- gesiene Ongeloove verworpen hebbe. Maer alleene nae sijn welbehaegen, opdat hij door haere verdoemenisse sijne eere verklaren mochte. In welken respecte het deesen verworpe- nen oock beeter is, Dat zij eewich verdoemt worden, Dan dat sij noyt waren geboren ge- weest, Hebben mede geene oor- saeke over God te klagen,\' Maer veele eer hem te dancke, Om dat hij haer namelijck tot veele goede Eynden Ende int beson- der tot sijner eere heeft ver- worpen. Calvin. Lib. 3. Instit. Cap.
23. par. 2 en 1.
Calvin. Lib. 3. Instit. Cap.
24. par. 14.
V.
Niuwe Valscheyt, die wh
Verwerpen. Onder dese verworpenen, ge-
hooren oock eenige gedoopte Kinderen der Christenen ofte Geloovigen, Die in haere Jonck- heyt in Christo sterven. Wel- cken daeromme haren Doop ook |
||||||||
|
V.
Oude Waarheyt , dje wij
Gelooven. Allen Kinderen der Geloovi-
gen, Die in haere Kindscbe Jaeren sterven, Comt seeker- lick het rijcke der Hemelen toe. Mare. 10: 14. Rom. 11 : 16.
1 Kor. 7 :14. |
|||||||||
|
1(1
|
||||||||
|
gans niet en badet, Noch oock
de Gebeden, Want daer door den seegen, dien Christus voor sijne Gemeynte verworven heeft, voor haer niet en kan verkregen worden. VI.
Niuwe Valscheyï, die wij
Verwerpen. God heeft het meeste deel
der Menschen geschapen tot die eewige verdoemenisse, Dat is met sulcken opset, dat sij souden verrdoemt worden. Calvin, lib. 3. Instit. cap. 21.
par. 5. et cap. 24. par. 12. Calvin, in sijne verklar. over
Kom. 9:18. VII.
Niuwe Valscheyï, die wij
Verwerpen. God heeft Adam met desen
fiaet geschapen, Dat hjj dae-
delijck soude vallen, hij
moste oock vallen, En
uyt de Genade uitvallen, Op-
; dat God een argument, ofte
I reden ende stoffe hadde, Om
sijne Gerechttcheyt, ende Barm-
! herticheyt te verklaren.
|
||||||||
|
VI.
Oude Waarheyt , die wij
Gelooven. God heeft den Mensche ge-
schapen , dat hij God sijnen Schepper recht kennen, ende niet hem in die eeuwige sa- licheyt leeven soude. Gen. 1 :27, 31.
|
||||||||
|
VII.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. God heeft Adam soo gescha-
pen, Dat hij doen konde Wat God in sijne Wet van hem eyschte; Ende heeft over sulcks hem geene nootsaekelickheyt angebracht om te sondigen. Deut. 30:19,20. Gen. 1:31.
|
||||||||
|
11
|
|||||||||
|
VIII.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. God en wil niet dat yemant
Sondige, Hij en is oock geen- sins oorsaeke van de Sonde: Want hij die selve verbiedet, Hij vertoornt sieh schreckelijk daerover, En heefste gedreygt tijtelyck en eeuwichlyk te straffen. Ps. 5: 5,45:8. Uoh. 2:10.
Jak. 1:1. Gen. 2 : 17. Ex. 20. Deut. 5. Eom. 1:18, 2:8. Mark. 3 : 5. Ps. 90 : 9. Matt. J 25:4-1. i
|
VIII.
Niuwe Valscheyt die wij
Verwerpen. God heeft alle Menschen,
soo wel de Uytverkorenen, als die verworpenen, door eene absolute, ende krachtige Orde- ninge geschickt tot de sonden als sonden, voer soe veele sijne eere daer door groot gemaeckt wort: wil oock en maeckt, dat die Godloosen in hare begeerlickheyt leeven, Jae drijft die Menschen heymelyck tot dieselve sonden, die hij ver- biedt, alsoo oock, dat die ver- worpenen door Gods ordinantie in een onver mijdelycke nootsaekelyckheyt om te sondigen, En sonder boet- veerdicheit ter doot toe te sondigen, ende daeromme die eeuwige strafte te lijden, zijn geworpen. IX.
Niuwe Valscheyt, die wij
Verwerpen. Het is openbaer Valsch
ende Goddeloos, oock eene groote dwalinge, teseggen, Dat Christus voor alle ende een yeder Mensche gestorven |
||||||||
|
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Jesus Christus, die Salich-
raaker der Werelt, heeft den i toorn Gods gedragen voor het | Gansche Menschelycke ge- ! slachte, Alsoo dat hij allen |
|||||||||
|
12
|
||||||||||||
|
ende yederen die versoeninge
ende vergevinge der Sonden verworven heeft: Hoewel die selve niernant en wert toege- eygent, dan alleen den Geloo- vigen. Joh. 3 : 16. 17. 2 Cor. 5 : 14.
15. 1 Tim. 4: 10. Hebr. 2 : 9. 2 Petr. 3 : 9. J Joan. 2 : 2. X.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. - Dat niet des Mensehen eygen
krachten, ofte verdiensten. Maer die loutere Genade Gods in Christo, Het Begin, Midden ende Eynde sij van des Men- schen salicheyt: Alsoo dat nie- mant sich bekeren en gelooven kan, ten sij dieselve hem tot den eynde toe vergeselschappe. Joh. 15:5. 1 Cor. 2: 14. 2 Cor. 3:5. 6. Eph. 2 : 8. Phil. 1: 29. 2 :13. 1 Petr. 1 : 5. 5: 10. XI.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Alle die God Roept ter Sa-
licheyt, die selve roept hij met oprechten eenvondigen Wille, |
||||||||||||
|
is zoowel ten aensien van die
cracht als ten aensien van die genoechsaemheyt des ranzoens. |
||||||||||||
|
X.
|
||||||||||||
|
OVER DEESEN ARTIKEL
VALT GEEN GESCHIL. |
||||||||||||
|
XI.
Niuwe Valscheyt, die wij
Verwerpen. God Roept, Jae hij biddet
ende smeeckt oock eenige ver- worpenen, ter salicheyt, alsoo |
||||||||||||
|
13
|
|||||||
|
tot sulcken Eynde, Dat sij die
Salicheyt meugen verkrijgen. Deut.30:19. Jo. 5: 34. Deut.
5:29. Jes.48:18. Luk. 19:42. Apc. 3 : 20. |
dat hij belijdet met die
tonge, door die Bedienaers des Evangeliums, dat is met sijnen geopenbaerden Wille, dat hy wil, dat sij den Evan- gelio gelooven sullen en salich worden, voor soo veele hij hun sulcks gebiedet: Waeromme sij dan oock soo wel als die Uytverkore- ne, gehouden sijn te ge- looven, dat sij tot die eeuwige salicheyt verkooren en verlost sijn door Chris- tum (hoewel dit openbaer valsch, jae Goddeloos en eene groote dwalinghe is, als boven Artickel IX.) Ende nochtans en wil God niet dat sij geloo- ven, te weeten nae sijnen verborgene wille, dieoock den wille des welbehagens ge- noemt wort: Ende hij verplich- tet haer hier toe, niet om sa- lich te worden, maer tot deesen Eynde opdat sij, niet geloo- vende, hun oock na Godes voornemen haere onschult mochte benomen worden. Want sij door een onveranderlyck be- sluyt ten verderve geschicket zijn. |
||||||
|
14
|
|||||||
|
XII.
Niüwe Valscheyt, die wij
Verwerpen.
Deesen volgende wil God den verworpenen soo veele genaden niet geven als haer is van no- i den tot haere salicheyt, Hij | roept haer wel, maer op dat ! sij te doover werden, Hij ont- j steeckt haer het licht, maer i op dat sjj te blinder werden: \' Hij leert se maer op dat sij de ; botter blijven, Hij gebruyckt , aen haer de medicine, maer I op dat sij niet genesen worden. j Somma Alle dingen, Die den Uytverkorenen strecken tot , haere Salicheyt (te weeten Gods woort hooren, Sacramenten ge- I bruyken, God bidden, etc.) ; Strecken haer tothaeren I eeuwigen verderve. Also : dat dan ock wel kan gesecht worden, dat het aen God, Dat is aen Godes wille feyle, dat deese menschen niet gelooven, noch salich worden: Mede dat Godes verwerpinge die oor- * saeke sij van haer ongeloove. Ende noch, dat het niet God- loos en is te seggen, dat sij niet gelooven, Omdat sij daer toe niet Gepraedestineert en sijn. Calvin. Lib. 3. Instit. Cap. \' 24. par. 13. |
|||||||
|
XII.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Hij geeft haer allen oock
genoechsame Genade om deese noodiginge te gehoorsamen, soo lange sij dieselve niet en ver- onachtsamen, of verstooten. Esai. 5:1—4. Ezech. 12:2.
Deut. 30 : 19. |
|||||||
|
15
|
|||||||||
|
XIII.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Dat de Mensche deese werc-
kinge der Genaden Gods tot syne Rekeninge alsoo aenneemt, dat hij se mede can Wederstaen, Jae oock dichwils wederstaet en verwerpet. Jer. 25 : 4. Ezeeh. 12 : 2.
Prov. 1 :24, 25. Matt. 23 : 37. Joan. 5:34, 40. Act. 7 : 51. 13 : 46. |
XIII.
Ni uwe Valscheyt , die wij
! Verwerpen. Alleene den Uijtverkoorenen
wort liet Geloove gegeven met
eeue onverhinderlycke,
almachtige ende onwe-
derstandelycke instor-
tinge oock in een oogen-
blick tyts, Alsoo dat sy
alsdan noch willen noch con-
nen, noch connen willen we-
derstaen, eeven soo weynich
als yemant syne geboorte ofte
opweckinge uyt den natuir-
lycken doot can verhinderen,
I Gelyk aen wedersyden oock
\' alle hunne sorge ende vuiri-
cheyt die sy voor \'t Geloove
| en den Geest der vernieuwinge
| (Dat is voor \'t oogenbliek van
deese onwederstandelijcke wer-
kinge) tot hunne salicheyt
hebben, Alle neerstigheyt die
sy daertoe souden moegen doen,
Maer ydel ende vergeefs is,
meer schaedelyck dan vorder-
lyck.
XIV.
Niuwe Valscheyt, die wij
Verwerpen. Dat deese uytverkoorenen,
nae dien sy waerlyck in Chris- tum gelooven, hoewel sy in |
||||||||
|
XIV.
Oude Waarheyt, die wij
Gelooven. Dat de Geloovigen versekert
zijn, Dat sij in den Standt der Genaden syn, ende vergevinge |
|||||||||
|
16
|
|||||||||
|
der Sonden hebben om Christi
wille; doch dat sy in dien standt synde, swaerlyck sondigen con- nen tegens haere Conscientie, en dat sy alsoo sondigende uyt de Genade uytvallen en dieselve verliesen connen. Derhalven nodich is, dat sy d\'ontfangene Genade, wel gebruyken, haere salicheyt in vreesen en beeven wereken, Ende volstandich blij- ven ten eynde toe om salich te werden. Rom. 8: 16. 2 Tim. 1 : 12.
1 Jo. 3 : 14. Ezech. 18 : 24. Eom. 11 :20, 21, 22. Hab. 10:29, 38. 2 Tim. 4: 10. 1 Tim. 1 : 19, 20. ICor. 10:11. Apoc. 2:5. |
sulcke dwaelingen vervallen,
waerdoor \'t Fondament der Salicheyt int geheel om- megestooten wort, mede schandelyck ende swaer- lyck sondigen, Jae oock die aldergrouwelijkste schelmstucken connêcomen te bedryven, die oock haere herten verstocken: Even- wel om geene dootlycke sonden, noch door geene schelmstucken, noch om alles wat wat sy doen, het Geloove verliesen, ofte uyt de Genade noch ganschelyck noch eyntelyck uytvallen con- nen: Ende sulcks uyt kracht van Godes eewige verkiesinge, welcke duysent sonden, |
||||||||
|
oock alle die sonden van
die werelt, Jae alleDuy- velen in die Helle, niet en connen ommestooten. Nevens de aengeteekende plaetzen uyt die gemelde
Leeraers, hadden wij noch wel meer andere gelyckluij- dende verhaelen connen, Die wij dannoch cortheyts hal- ven voorbij gegaen sijn, om dat oock deese genoechsaem waren onse voornemen te bevestigen. Thomas Goswinius. Everardus Voscuilius.
Jc-HANNES SCHOTLERÜS, AsSUERUS MaTTHISIUS. !)
\') Onder ieder artikel der tweede kolom zijn een aantal aanhalingen
uit verschillende schrijvers als Gomarus, Piscator, ens. welke ik ech- ter heb achterwege gelaten en waaruit ik slechts die uit Kalvvn om voor de hand liggende redenen heb behouden. |
|||||||||
|
17
|
|||||
|
Ziet hier dan, Eerw. Heeren, het Kampensch mani-
fest, dat, naar ik vertrouw, ook door U den herdruk niet onwaardig zal geacht worden. Duidelijk blijkt daaruit, dat onze vier Predikanten
eene opvatting van de praedestinatie toegedaan waren, geheel verschillend van die van Kalvyn en van de Dord- sche Synode, tegen welke zij zich genoodzaakt gevoelden te getuigen wegens het gevaar, dat zij daarin voor de gemeente voorzagen. En heeft de uitkomst hunne vrees niet ten volle gerechtvaardigd? Het is mij altijd een opmerkelijke vraag van onzen
Heidelbergschen Katechismus geweest: „Maar maakt deze leer (die van de onverdienstelijkheid der goede wer- ken) dan geene goddelooze en zorgelooze menschen?" met het welbekende antwoord: „Neen, want het is onmogelijk, dat, zoo wie Christus door een waarachtig geloof inge- plant is, niet zou voortbrengen vruchten der dankbaar- heid." En het heeft mij steeds toegeschenen, dat dit antwoord, hoe voortreffelijk en onbetwistbaar^ ook op zich zelve, evenwel op de vraag niet wel passende was. Immers, al is het dat eene verkeerde leer op den waar- lijk geloovige, die het tegengif in zich heeft, niet van schadelijke uitwerking zij, kan zij dit toch wel in groote mate zijn op anderen. Maar met hoeveel meer recht laat die vraag zich
niet gelden met betrekking tot de gereformeerde leer der verkiezing en verwerping! En met hoeveel minder grond kan daarop een geruststellend antwoord worden gegeven! Of zegt niet de rede en predikt niet de onder- |
|||||
|
18
|
|||||
|
vinding als op de straten, hoezeer de zorgeloosheid en
goddeloosheid van het menschelijke hart in de hand moet worden gewerkt en versterkt door de leer: „Dat door een onveranderlijk besluit Gods sommigen
tot eeuwige zaligheid en anderen tot eeuwige rampzalig- heid zijn bestemd." „Dat uit vrijmachtig welbehagen aan sommigen, ge-
heel buiten hun toedoen, het geloof wordt ingestort." „En dat de anderen in hunne zonden worden gelaten
of voorbijgegaan of, op zijn best, met onvoldoende, niet zaligmakende bewerkingen worden begiftigd." Brengt men hier tegen in, dat dit niet het echt ge-
reformeerde geloof is, maar eene valsche voorstelling, eene overdrijving, eene karikaturiseering er van, dan antwoord ik: Neen, dit is db gereformeerde leer. Volgens Art. 10, (de ééne doode vlieg in onze anders
zoo overschoone Geloofsbelijdenis), waar niet ronde woorden staat: «Dat God uit enkele goedertierenheid sommigen uit de verderfenis redt en de anderen laat in hunnen val en verderf." Volgens de Dordsche leerregels, waar wij lezen: «Dat
God sommigen in der tijd met het geloof begaaft, sommi- gen niet begaaft, komt voort van Zijn eeuwig besluit. Naar welk besluit Hij de harten der uitverkorenen, hoe- wel zij hard zijn, genadiglijk vermurwt en buigt om te gelooven, maar degenen, die niet zijn verkoren, door zijn rechtvaardig oordeel, in hunne boosheid en hardig- heid laat." Volgens Kalvyn in tallooze plaatsen, te vele om te
noemen. Men leze slechts het IIIJc ook zijner Institu- |
|||||
|
L9
|
|||||
|
tiones en daarin voornamelijk Hoofdst. 21 , 22, 23, waar-
van liet eerste tot opschrift heeft: »Van de eeuwige verkiezing, waardoor God sommigen
tot zaligheid en sommigen tot het verderf ver o r- dineer d heeft." En waaruit ik ten overvloede nog de volgende plaat-
sen overschrijf: iiDe eerste rnensch is gevallen omdat de Heer geoordeeld
had, dat zulks net en oorbaarlijk was. Waarom Hij dat geoordeeld heeft is ons onbekend." (III. 23. 8.) »Dat God door een eeuwigen en onveranderlijken raad
eenmaal besloten en verordineerd heeft, wat voor menschen Hij namaals tot de zaligheid verkiezen en aannemen en wederom wat voor menschen Hij tot het verderf verwer- pen wilde." (III. 22. 7.) «Dat dengenen, die Hij ter verdoemenis toeeigent, wel
door zijn rechtvaardig en onberispelijk, maar nochtans onbe- grijpelijk oordeel, de toegang tot het leven wordt opge- sloten." (III. 22. 7.) «Gelijk God door de kracht van zijne roeping volbrengt
de zaligheid zijner uitverkorenen, tot dewelke Hij hen door zijnen eeuwigen raad heeft verordineerd, alzoo heeft Hij zijne oordeelen tegen de verworpenen, waardoor Hij zijn voornemen, \'t welk Hij van hen genomen heeft, uitvoert en voltrekt. Die Hij derhalve ter oneere en tot het verderf des doods geschapen heeft om instrumenten te zijn van zijnen toorn en exempelen van zijne strengigheid: die be- rooft Hij somwijlen van de macht en gelegenheid om zijn woord te hooren: somwijlen wederom maakt Hij hen door de verkondiging zijns Wcords blinder en onverstandiger, opdat ze tot hun bestemd einde komen en geraken moch- ten." (III. 2-4. 12.) |
|||||
|
20
|
||||||
|
Het kost mij moeite voort te gaan. Nog slechts ten
slotte het volgende: n Welke is dan de reden dat Hij sommigen Zijne genade
schenkt en de anderen voorbij gaat? Van de eersten geeft Lukas de reden: Omdat ze tot het leven verordineerd zijn. Wat kunnen wij dan anders gevoelen van de anderen clan dat ze voorbij gegaan worden omdat ze zijn vaten des toorns ter oneere bereid? Laat het derhalve ook niet ver- drieten met Augustinus te spreken: God, zegt hij, zou den wil der boozen wel kunnen bekeeren ten goede, want Hij is almachtig. Hij zou voorwaar dat wel kunnen doen. Waarom doet Hij het dan niet ? Omdat Hij niet heeft gewild. Waarom Hij het niet heeft gewild, dat staat bij Hem en in Hem bekend." (III. 24. 13.) Dat ik deze aanhalingen met vele andere zoude kun-
nen vermeerderen, behoef ik wel niet te zeggen. Doch het bovenstaande is voldoende: ten eerste om te antwoorden op wat mij vaak wordt
voorgeworpen alsof ik de leer van Kalvyn niet verstond of niet juist voorstelde. ten tweede om aan de voorstanders van de Ge-
reformeerde leer te doen zien wat het is waarvoor zij ijveren. Want niet gering is het getal van hen, die het ééne
oogenblik de Gereformeerde banier hoog opheffen en het andere een geloof uitspreken, geheel met de Gerefor- meerde leer in strijd. l) |
||||||
|
\') Aldus o. a. de Redacteur van liet Chr. Geref. Weekblad Gideon,
die, aan het eind van eene reeks tegen mij gerichte artikelen, de oor- zaak van mijne dwalingen toeschrijft aan mijne «oppervlakkige natuur" |
||||||
|
21
|
|||||
|
Ik zoude er echter niet aan gedacht hebben om Kal-
vyn en de sinds lang ontslapen Dordsche vaders te be- strijden, die God nu wel anders zullen hebben leeren bennen, indien de door hen verkondigde leer in de hand des Satans zulk niet een machtige strik ware geworden om duizenden en duizenden in ons land en elders van God af te houden. En hoe kan dit ook anders? Is niet het eenige wat
het schuldige en dientengevolge achterdochtige en vijan- dige hart des zondaars voor God kan winnen: het geloof in de liefde Gods? Is er een enkel Christen op aarde of in den hemel. die niet moet bekennen, dat dit het oogenblik zijner bekeering is geweest, toen hij, zoo als hij was, in de liefde van den voor hem stervenden Hei- land geloofde? En wat men dan zelf om niet ontvangen heeft, zal men het anderen niet om-niet geven? Zal men die vrije genade, waarin men zelf zich verheugt, als een privaat-eigendom beschouwen in plaats van tot zijne nog in den strik des wantrouwens gevangen medezon- daren te zeggen: Het is voor u evenzeer. Diezelfde liefde gaat tot u uit. Diezelfde God heeft zijn Zoon voor u gegeven. Diezelfde Heiland is voor u gestorven. Opdat ook zij, in die liefde geloovende, de hartvernieuwende en zaligmakende kracht er van ervaren? Is het niet zoo klaar als de dag, dat dit het Evan-
gelie, de blijde tijding der vrije genade Gods is, ontdaan en welke schrijver, na eerst ten sterkste voor de Kalviuistische leer
te velde te zijn getrokken en het zelfs betreurd te hebben daarbij den knods van Kalvyn niet te kunnen zwaaien, gelijk hij, om zijne tegen- standers te verpletteren . in een slotartikel de stelling verdedigt. dat. alle meiischcu kunnen zalig worden, in lijnrechte tegenspraak niet Kalvyn en de Dordsche vaderen. |
|||||
|
22
|
|||||
|
van alle menschelijke instellingen en bijvoegselen? Dat
dit de tijding is, die aan alle kreaturen moet gepre- dikt worden en waarvan de gezegende vrucht niet kan achterblijven. En daarentegen:
Hoe zal een mensch zich aan een God toebetrouwen,
van Wien hij niet weet of Hij hem liefheeft of haat, of Hij besloten heeft hem zalig te maken of in zijn verderf te laten liggen? Hoe kan de moedeloosheid en hopeloosheid uitblijven,
waar men, overtuigd van zijn vloekwaardigheid, ver- meent dat God sommigen voorbijgaat en dientengevolge in voortdurende vreeze wordt gehouden tot die voorbijge- ganen te behooren? Hoe kan men een God, ik zeg niet: vreezen, maar:
liefhebben, van Wien men gelooft, dat Hij Zijne schep- selen wegens een uit Adam overgeërfden toestand voor altijd laat verloren gaan, terwijl Hij het in Zijne macht heeft hen te bekeeren, maar besloten heeft dit niet te doen tot verheerlijking van Zijne Rechtvaardigheid? Hoe kan men zijn naasten liefhebben, waar men ge-
looft in een God, die enkelen liefheeft en anderen haat? Hoe zijne vijanden liefhebben, terwijl God, met betrek- king tot de meerderheid zijner vijanden, het voorbeeld geeft van het tegenovergestelde? Is het niet inderdaad eene oorzaak van verbazing dat
de Satan zoovele ernstige, goedgezinde, godvruchtige menschen, door schromelijk misverstand van sommige schriftplaatsen, zoo langen tijd in zulk een geloof heeft kunnen verstrikt houden? Geen wonder dan ook dat, van het gezegend oogenblik
af, dat God in zijne onuitsprekelijke goedheid mij de |
|||||
|
23
|
|||||
|
oogen heeft geopend en het hart overvloeiende vol ge-
maakt heeft van zijne teedere liefde — hetgeen Hij aan een iegelijk doen wil en doen zal, die er alles (al zijn zonden, al het twijfelachtige, alle menschenvrees, alle eerzucht, alle eigenvroomheid en alle goede reuke van rechtzinnigheid) voor over heeft, — geen wonder. zeg ik, dat van dat oogenblik de behoefte mijns harten deze is., om overal, waar mij de gelegenheid geopend wordt, maar in de eerste plaats in de gemeente, waar God mij gesteld heeft, deze groote liefde te verkondigen, vrij en ruim als het water der rivier, als het licht der zon, als de lucht van den dampkring. Noch ook is die getuigenis te vergeefs geweest. Want
niet gering is het aantal van hen, voor wie dit Evangelie, dat in waarheid een Evangelie is, eene kracht Gods ge- worden is tot zaligheid en die zich nu bij voortduring verblijden in hunnen Heiland, met eene onuitsprekelijke heerlijke vreugde en Hem aanhangen in ware veraieu- wing en heiligheid van hart en wandel. Dat het daarbij niet aan tegenstand zou ontbreken,
liet zich wel verwachten. Men is nu eenmaal gewoon in echt gereformeerde gemeenten de prediking van eene verzoening voor enkelen en dan nog voor die enkelen langs zekere geijkte bekeeringswegen voor „de waarheid" te houden, en wie met de vier Kampensche Predikanten verkondigen, „dat Christus voor allen en voor ieder mensch gestorven is," en „dat God allen, die Hij door het Evangelie roept, ook genoegzame genade geeft om die roepstem gehoor te geven," te beschouwen en te behandelen als leugenpredikers. Noch ook wil ik er mij te zeer over verwonderen, dat Gij u geroepen geacht hebt om dien tegenstand alhier te komen versterken. |
|||||
|
24
|
|||||
|
Maar hierin verblijd ik mij, dat het heerlijk licht
van Gods groote en heilige liefde, uitgaande tot alle menschen, in hoe langer hoe meer harten doordringt, alle beperkingen van menschelijke inzettingen, stelsels, benamingen wegvagend en de kinderen Gods vergaderend tot ééne gemeente, toebereid voor de komst hares Heilands. In het vaste vertrouwen dat daartoe de getuigenis ook
van onze oude Kampensche Leeraren zal medewerken en weerklank vinden ook in uwe Theologische school en met de hartelijke bede, dat ook uit uw midden vele getrouwe getuigen van dit volle Evangelie der zaligheid mogen uitgaan en over ons vaderland worden verspreid, duizenden en honderdduizenden ten zegen, Ben ik met alle achting en liefde
Uw Dw. Dr. en Br. in Christus
P. HUËT. |
|||||
|
Mede bij denzelfde uitgever verschenen en alora
te bekomen: DE WANDEL MET GOD
EEN VROUWELIJKE NO ACH
4
IN FRANKRIJK,
dooi: P. HÜËT, V. D. M.
Post-8°.-formaat. K> bladz. ... 10 Cfc.
|
|||||
|
Gedrukt bij P. Groenendijk.
|
|||||