NAAMLIJST VAN DE PLANTEN \'ELKE IN DE OMSTREKEN VAN \'S HERTOGENBOSCH GEVONDEN WORDEN, MET AANWIJZING VAN HARE GROEIPLAATSEN

Daar ik sedert drie jaren alhier in garnizoen ben en in de onzekerheid verkeer of mijn verblijf hier ter stede nog van langer duur zal zijn, deel ik in de volgende bladzijden eene Naamlijst mede van de planten, welke ik in de stad en hare omstreken, gedurende de jaren 1845, 1846 en 1847 gevonden en voor het grootste gedeelte verzameld heb.

Tot heden toe zijn deze streken nog weinig bezocht, met het doel, om hare vegetatie na te gaan; nogtans bieden zij, door de verscheidenheid van hare gronden en derhalve ook van hare voortbrengselen, den natuuronderzoeker ruime belooning aan voor zijne genomene moeite.

Bedenkt men, dat de omstreken van de stad \'s Hertogenbosch veel te lijden hebben door overstroomingen, tengevolge waarvan des zomers het land zelden geheel droog wordt, dan zal men ligt inzien , dat er hier eene groote verscheidenheid van planten moet worden aange» troffen. Door dezelfde oorzaak veranderen tevens de éénjarige planten veelvuldig van plaats, zoodat eene plant, welke heden op eene bepaalde plaats gevonden wordt, het volgende jaar daar niet meer te zien is, terwijl zij, verwijderd van hare vorige standplaats, zich aan het oog vertoont in eene streek, waar men ze vroeger miste. Daarbij overwege men, dat de streken van Heusden, Engelen en Empel veelal kleigronden, die van Vught en Rosmalen zandgronden aanbieden, terwijl de nabijzijnde

Vughtsche en HelvoirtscLe heiden den verzamelaar eene rijke hoeveelheid heideplanten opleveren. Genoeg dua om den lezer te overtuigen, dat de oogst hier rijk kan zijn en niet onbelangrijk, wat het aantal planten betreft, welke nog niet, als in Nederland voorkomende, zijn opgegeven.

In dienzelfden rijkdom evenwel hoop ik ook verschooning te vinden voor hetgeen nog aan dezen arbeid ontbreekt. Het is den eersten onderzoeker moeijelijk de volledigheid te naderen, daar hij overal zich zeiven ten gids moet strekken op meestal ongebaande wegen. Ik hoop dan ook door dezen geringen arbeid anderen te doen besluiten, om mijn voetspoor te volgen, opdat zoodoende het door mij aangevangene werk verbeterd wordt, zooveel mogelijk volmaakt en ten einde gebragt.

Dat hun nog veel te verrigten overblijft, vooral wat de Cryptogamia betreft, zal den lezer uit het geringe aantal dier laatsten, welke men hieronder vindt opgegeven , genoegzaam blijken.

Wat de rangschikking betreft, welke ik heb aangenomen, blijft mij nog te zeggen overig, dat ik voor de plantae Phanerogamiae et Cryptogamiae vasculares gevolgd heb het werk van G. D. J. Koch, getiteld: Synopsis florae germanicae et helveticae; terwijl ik voor de Cryptogamiae cellulares, het werk van I). H. F, Lixk, tot leiddraad heb genomen.

Sinds ik dit werk voort \'t eerst aan mijne landgenoo-ten mocht aanbieden, zijn meer dan dertig jaren voorbij gegaan. Meer behoef ik zeker niet te zeggen, om den lezer al aanstonds te doen begrijpen, dat hij hier niet slechts eene tweede maar ook een veel verbeterde en vermeerderde uitgaaf van mijn boek voor zich heeft. Kon reeds een Solon in de grijze oudheid verklaren: „oud wordende leer ik nogquot;, hoeveel te meer geldt zijn woord in een tijd als den onzen, waarin de wetenschap, toegerust met de vernuftigste werktuigen, schier met ieder jaar dieper doordringt in de verborgenste schuilhoeken van het leven der natunr, en ontdekking op ontdekking , de een al verrassender dan de andere, elkander met eene, ik mag wel zeggen overrompelende snelheid opvolgen. Terwijl wij niet onze telpscopen de diepte des hemels peilen, en de spectraal-analyse zelfs het geheim van de chemische zanienstelling der verst verwijderde wereldbollen voor ons ontsluierd heeft, verdiepen wij ons tevens met onze micro?copen in het oneindig kleine, en hebben wij daar eene gansche wereld van leven en beweging ontdekt, zóó harmonisch, zóó wonderbaar, dat, als ondanks ons zeiven_; een gevoel van éénheid van het heelal zich van ons meester maakt.

Met iederen dag worden wij versterkt in onze veronderstelling van de éénheid der natuurkrachten; ieder raadsel in het leven der natuur dat de wetenschap oplost, bevestigt onze overtuiging, dat het heelal een groot

systeem van omzetbare krachten is, hetwelk door ée\'n groot beginsel van onomstootbare regelmaat en orde be-heerscht wordt. Maar tevens wordt het nu ook met iederen dag moeilijker, ik zeg niet eens om het geheele gebied der natuurkundige wetenschap te omvatten, maar zelfs één harer onderdeden volledig te beoefenen. Het beginsel der verdeeling van den arbeid moet ons ook hier de behulpzame hand bieden, op gevaar af, dat wij tot de eenzijdigheid van een vakgeleerde zullen vervallen, die slechts een klein gedeelte van het onmetelijk gebied der natuurkundige wetenschap — maar dat dan ook goed en zoo volledig mogelijk — bearbeidt. Het eerste zullen we ons natuurlijk niet aanmatigen , op het laatste althans hebben we ons naar vermogen toegelegd.

Toen dit werk voor \'t eerst het licht zag, was Noordbrabant en de Meijerij van \'s Bosch in menig opzicht een schier onbekend land.

Toch verdiende het met zijne schilderachtige heidevelden, zijn statige dennebosschen, zijn weelderige flora, zijne onoogelijke moerassen zelfs, in hooge mate de belangstelling van den vriend der natuur. Sinds dien tijd is ook hierin verandering gekomen.

De verbeterde middelen van gemeenschap hebben de betrekkelijke afzondering, waarin Noordbrabant verkeerde, opgeheven, en de bewoners aan gindsche zijde van den Moerdijk in de gelegenheid gesteld, zich met eigen oogen te overtuigen, dat ook de Meijerij van *3 Bosch niet van natuurschoon ontbloot is.

Heidevelden zijn ontgonnen, pijnbosschen zijn geveld, of in weelderige buitenplaatsen herschapen. Al wordt de Meijerij nog jaarlijks door de oude plaag, het water, bezocht, al heeft de locomotief onmiskenbaar ook hier iets van het eigenaardige karakter der Noordbrabantsche dorpen ontnomen, toch heeft uit den aard der zaak de Flora van \'s Hertogenbosch slechts in zeer geringe mate den invloed ondervonden van die voor het maatschappelijke en industriëele leven zoo belangrijke veranderingen. Ieder, die het schilderachtige Vught, de

vruchtbare streken van het land van Heusden, van nabij kent, of de sehoone Helvoirtsche heidevelden doorkruist, zal spoedig ontdekken, dat het de Meijerij van \'s Bosch waarlijk niet aan schoonheid ontbreekt, en dat ook hier de natuur haar kwistigen rijkdom en weelderigen plantengroei niet verloochent.

Uit den aard der zaak heb ik mij thans niet evenals bij de eerste uitgave, beperkt tot de planten, die ik in de omstreken van \'s Bosch verzameld heb, en die meeren-deels in het Vereenigings-herbarium voor de Flora van Nederland neergelegd zijn. dat thans geplaatst is in een der lokalen van \'s Eijks Herbarium te Leiden. De planten van Noordbrabant, die slechts zelden of in het geheel niet in de omstreken van \'s Bosch voorkomen, worden thans ook door mij opgenomen, terwijl ik er tevens de Nederlandsche namen bijgevoegd heb.

De Prodromus florae Batavae was mijn leiddraad, terwijl voor de Coniferen E. A. Carrière , Traité general des Conifères, 2e edition, mij zijne goede diensten bewezen heeft. Onder de hulpmiddelen, waarvan ik dankbaar gebruik gemaakt heb, mag ik niet onvermeld laten H. C. van Hall\'s Flora Belg. Sept. en Landhuishoudkundige Flora; Pu. Oüdemans Flora van Nederland; Küyper van Wüschpenning, Planten in de omstreken van Breda; Dr. W. F. R. Suringak, Wildgroeiende Planten; O. L. Willdenow, Grundriss der Krauterkunde door H. F. von Link; J. Eoques, Histoire des champignons; Dr. G. D. J. Kocii, Synopsis florae germanicae et helveticae en het Nederlandsch kruidkundig Archief.

Niet zonder weemoed zij hier ten slotte een woord van dankbare herinnering gebragt aan Dr. Molkenboeu uit Leiden en aan Dr. R. B. van den Bosch uit Goes, die met hunne bekende welwillendheid, de eerste bij de bepaling der bladmossen, de tweede voor die der korstmossen , mij de behulpzame hand geboden hebben. De dood heeft hen helaas! aan de wetenschap, aan hun werkkring en aan hunne vrienden ontnomen.

haar niet bereikt. Nog een onafzienbaar veld blijft hier voor de wetenschap te ontginnen. Indien ik slechts iets mogt hebben bijgedragen tot uitbreiding onzer kennis der Flora van eene landstreek, die mij lief geworden is, dan zal het genot, dat het onderzoek mij reeds opgeleverd heeft, nog verhoogd worden door het besef dat ik mijn doel bereikt heb.

N. S. Voor do kruidlaindigen in Noordlirabant, die gebruik maken van het werk van Dr. W. F. R. Sukinoak, Handleiding tot het bepalen van de in Nederland wildgroeiende plan ten, is dit werkje onmisbaar, daar in gemeld werk de Hollandsciie namen meestal, de varieteiten en groeiplaatsen der planten gebcel ontbreken en hier- daarentegen bcsehreven zijn.

Niet alle groeijolaatsen heb ik kunnen opgeven; één, twee of enkele meerdere zijn dan ook voldoende ₃om . den botanicus aan te wijzen in welke omgeving of nabijheid die plant te vinden is. Om dit met een enkel voorbeeld op te helderen: Men zal te vergeefs in de omgeving van Vught naar de Daueus earota zoeken, die evenwel in do nabijheid van Engelen menigvuldig voorkomt. De reden daarvan is, dat elke plant zijn lievelingsgroeiplaats heeft, afhankelijk van de scheikundige bestanddeelen en mechanische vermenging van den bodem, de meerdere of mindere vochtigheid, opene of bedekte groeiplaats, horizontalen of hellenden grond enz* Nog moet ik jeugdige botanici vooral aanbevelen, om de zeldzaam voorkomende planten niet door onervarenheid uit te roeijen; men neemt twee goede exemplaren, een, om te determineeren, en één, om in zijn herbarium te bewaren , voegt daarbij eene étiquette bevattende datum, groeiplaats, bloeitijd enz., benevens zijne handteekening; de rest laat men staan ter onderhouding van do soort. Zoo vindt men slechts, naar mijn weten,quot; in geheel de omgeving van \'s Bosch langs de Dieze, één plekje ter grootte van eenige centiaren, waar de lieve Erythraea pulehella reeds meer dan 30 jaren heeft gegroeid, en waar dus eene begeerige hand deze groeiplaats mogelijk voor altijd kan vernietigen. Boeuhave heeft groeiplaatsen aangegeven, waar ten huidigen dage de vermelde planten nog gevonden worden.

T. flavum L. gele Waterruit. Op den \'s Bosschendijk ; langs slooten bij Tivoli; langs den Vughtschen steenweg; in het broek te Helvoirt. Juni, Juli.

T. Morisonii Gm. Morison\'s Waterruit. Op moerassige plaatsen, aan waterkanten enz. (Maasoever bij Boxmeer. Juli 1853).

A. nemorosa L. bosch Anemoon. In bosschen en tusschen hakhout te Helvoirt achter Jagtlust. (Bij Breda, Fl. B.S.) Mei.

De tusschen haaltjes geplaatste groeiplaatsen zijn niet door mij waargenomen. De Schhijvee.

M. minimus L. gras Muizenstaart. Aan den kant eener sloot bij Tivoli onder Eosmalen ; op ondergestaan hebbend aardappelland opMuijserickte Vuglit. April—Juni.

B. divaricatum Schrank, wijdbladige Waterranonkel. (In de Vliet te Moerdijk; in slooten en watergangen gevonden bij eene botanische wandeling van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen. V.d.Bosch, v.d.S.L. en Sur. 1860). (¹) Mei—Juli.

B. ololeucos Lloyd. witbloemige Waterranonkel. (In de turfvaart en in slooten derquot;moeren bij Groot-Zundert 1860. In veenachtige heideslooten tusschen Boxmeer en St. Antonie 1853). Mei—Juli.

B. Petiveri Koch. Petiver\'s Waterranonkel. Juni—Aug, «• minor, kleine. De bladen drijvende, de onderste zelden drietallig. In drooge slooten bij Son, Nuenen en St. Oedenrode. Juni 1850.

P- major? groote. De bladen drijvende, de onderste dikwijls drietallig, en eenige weinige blaadjes niet zelden in haarvormige slippen verdeeld. In den Dommel bij Son en in slooten aldaar. Juni 1850,

B. penicillatum Dum. Penseelachtige Waterranonkel. (In eene verbinding van twee vennen aan den Hondsberg bij Oisterwijk 1866. S. Knuttel).

var. submersum Oud. ondergedoken. (In het riviertje de Aa bij Princenhage 1866. S. Knuttel.)

B, Heterophyllum Wigg. (Kan. aq. Fl.B.S.) verschilbla-dige Waterranonkel. In slooten, vijvers enz. Mei—

De groeiplaatsen verder vermeld in 1860 zijn bij gelegenheid vau diezelfde excursie gevonden.

c. quinquelobus Koch. vijflobbig. De drijvende bladen vijflobbig, de lobben niet gekarteld. (In slooten bij Orten, Eosmalen en langs den Deuterenschen weg.)

E. Lingua L. groote Boterbloem. Aan waterkanten, in moerassen enz. Bij Groot-Deuteren , in slooten bij Herpt, op het Galgeveld bij Heusdeu, te Maren (Eindhoven Pr.fl.B.) Juli, Aug.

E. Flammula L. smalbladige Boterbloem. Algemeen op vochtige weiden, vooral op de Vughtsche heide en buiten de Hinthamerpoort. Juni—Aug.

E. acris L. scherpe Boterbloem. Algemeen in de weilanden bij \'s Bosch. (Bij Geldorp D.B. Pr.fl.B.) Mei—Juli.

E. repens L. kruipende Boterbloem. Op vochtige, grazige plaatsen, aan slootkanten enz. Mei—Juli.

prostatus D O. nederliggende. Kleiner, met geheel kruipende steng, de bladen zeer klein, ruig, uit 3 driespletige of ingesnedene blaadjes za-mengesteld. V. Hall. Op de cingelkade van \'s Bosch; langs den provincialen klinkerweg bij Vlijmen; langs den Heesbeenschen weg.

E. bulbosus L. knol Boterbloem. Buiten de Vughtsche poort tusschen het gras. Mei, Juni.

E, Philonotis Retz. behaarde Boterbloem. (Zeer veel te Langewater bij Bergen-op-Zoom. I. Wttewaal Pr fl. B.) Mei, Juni.

E. sceleratus L. blaartrekkende Boterbloem. Bij Vught langs slooten, te Hintham en Herpt op moerassige plaatsen en aan slooten. Mei—Aug.

E. arvensis L. akker Boterbloem. Tusschen het koren bij Son en Nuenen. Juni, Juli.

F. ranunculoides Mönch. ranonkelachtige Ficaria. Bij Vught en Tilburg, op vochtige beschaduwde plaatsen. Maart—Mei.

C. palustris L. gewone Waterboterbloem. Algemeen in de polders bij \'s Bosch. (Ook te Moerdijk 1860.) April— Juni.

B. vulgaris L. gewone Berberis. (In bosschen bij Breda, I. A. B. Kuyper van Waschpenning). Mei, Juni.

N. alba L. witte Plompen of Dokkebladen. Algemeen in grachten, vaarten en vijvers, vooral te Vught, en in slooten op het Bossche veld. Juni—Aug.

N. luteum Sm. gele Plompen. (Nymphaea lutea Fl.B.S.) Bij de voorgaande, vooral bij de Pettelaar en de grachten te Heusden. (Bij Bergen-op-Zoom 1860). Juni-Aug.

P. Argemone L. ruige Klaproos. Op het kerkhof te Vught, langs roggevelden te St. Michiels-Gestel en te Oud-heusden. Mei—Juli.

«• ovale Dum. De doosvrucht eivormig. Tusschen het koren en langs wegen bij Eosmalen, Vught en St. Michiels-Gestel.

P. dubium L. kleine Klaproos. Ter zelfder plaatse (Hil-varenbeek Pr.fl.B.) Juni, Juli.

C, majus L. stinkende Gouwe. Langs de wallen te\'s Bosch. Aan heggen en ruigten op Muyserick en op Eeeburg te Vught. Mei—Juli,

C. solida Sm. vastwortelige Helmbloem. Op beschaduwde grazige plaatsen. (Meijerij van \'s Bosch, Kops Fl.B. S.) April, Mei.

C. lutea DC. geelbloemige Helmbloem. Aan en op oude muren. (Kerkhof bij Geertruidenberg, Verkouteren Pr.fl.B.) Mei—Aug.

F. officinalis L. gewone Duivekervel, Aardrook. In bebouwde zandgronden. Op de Ortensche Schans, bij Hintham en Heusden (Eindhoven Pr.fl.B.j Mei—Aug.

C. Cheiri L. gewone Muurbloem. Op de muren van de St. Janskerk en -toren te \'s Bosch, vóórdat ze gerestaureerd waren. Mei, Juni.

N. officinale R.Br. (Sisymbrium Nasturtium Fl.B.S.) gewone Waterkers. In het Oude Maasje bij Heusden, in slooten bij Geldorp. (Moerdijk 1860) Juni—Aug.

N. amphibium E. Br. (Sisymbrium amphibium Fl.B.S.) tweeslachtige Waterkers. Aan slooten bij Vught; langs den \'s Bosschen dijk. Juni, Juli.

quot;■ indivisnm DC. onverdeelde, (var. fi. Fl.B.S), Met eenvoudige lancetvormige getande en gezaagde bladen, de haauwen eirond. Te Groot-Deuteren.

P- variifolium DC. verschilbladige. (var. «. Fl.B.S.) Met de onderste bladen haarvormig, de bovenste vindeelig. Aan de Pettelaar en aan slooten te Hintham.

N. sylvestre E.Br. (Sisymbrium Sylvestre. Fl.B.S.) akker Waterkers. Op vochtige plaatsen in bouwlanden, op muren enz. Bij Vught, Boxtel en bij Engelen langs den dijk. Juni, Juli.

N, palustre DC. (Sis. palustre Fl.B.S.) stompgetande Waterkers. Langs slooten aan den Hinthamschen en Ortenschen weg en op de Vughtsche heide. Juni—Aug.

B. vulgaris E.Br. (Erysimum Barbarea Fl.B.S.) rond-lobbige Steenraket. Op vochtige plaatsen, inbouwen graslanden. Op de wallen te \'s Bosch. Mei—Juli.

B. praecox R.Br. vroege Steenraket. Op den wal bij den afgebranden molen. April, Mei.

B, stricta Andrz. stijve Steenraket. Aan kanten van sloo-ten, rivieren, vaarten enz. (Maas bij Boxmeer 1853). April, Mei.

A. sagittata DC. (Arabis planisiliqua H.B.S.) pijlbladige Seheefkelk. Op eenen muur in de korte Putstraat. Op den muur van het kerkhof in de tweede Nieuwstraat. Op oude muren in eenen tuin over de nieuwe Fransche Kerk. Mei, Juni.

A. Gerardi Bess. (A. hirsuta Fl. B. S.) Gerard\'s Scheef-.kelk. Op muren , aan wegen en aan grazige plaatsen. Bij \'s Bosch. Mei, Juni.

C, pratensis L. gewone Veldkers, Kievitsbloem, Pinksterbloem. Ter zelfder plaatsen ; op bleekvelden en elders. April, Mei.

C. amara L. Bittere Veldkers. Op moerassige beschaduwde plaatsen, aan waterkanten. (Bij Eindhoven Dezy, Pr.fl.B.) April, Mei.

S. officinale L. gewone Raket. Op de wallen te \'s Bosch, te Vught aan wegen, heggen en ruigten. Juni—Aug.

S. Sophia L. fijnbladige Raket, Vuurkruid. Aan puin-hoopen , ruigten , in opene zandgronden. Te Hintham en Vught. Mei—Aug.

S. Alliaria Scop. (Erysimum Alliaria F1 B.S.) Look Eaket, Aan heggen en beschaduwde weg- en slootkanten. Op den wal bij het Casino te \'s Bosch.

S. Thalianum Gaud. (Arabis Thalianum Fl.B.S.) zand Eaket. In bebouwde en opene zandgronden. Bij Vught en Eosmalen Mei, Juni.

E. cheiranthoïdes L. violetachtige Steenraket. Te Hintham en Eosmalen in menigte tusschen de rogge. Juni—Aug.

B. Eapa L. Eaapzaad. Gekweekt en verwilderd. Langs de Zuid-Willemsvaart. Mei, Juni.

«• campestris. veld Kool. Met eenen dunnen wortel en steng, de bladen hartvormig gespitst steng-omvattend, de onderste liervormig getand, een weinig stekelharig, de bloemkroon geel. De steng is rolrond, onbehaard, eenigzins zeegroen. De bovenste stengbladen getand of gaafrandig₎glad. (Br. camp. Fl.B.S.) (Bij Breda K. v. W.j

B. Napus L. Koolzaad. Verwilderd. Op de cingelkade en beneden aan de wallen bij de Kastorensmolen. Mei—Juli. ft- biennis Koch, tweejarig. Winterkoolzaad. Te Eosmalen.

B. nigra Koch. (sin. nigra Fl.B.S.) Zwarte Mosterd. Op het fort Crevecoeur. Juni, Juli. (bij Boxmeer Juli 1858).

S. arvensis L. Knodde, Herik. In bouwlanden een erg onkruid. Langs den Vughtschen straatweg. Juni —Aug.

P- orientalis Koch. Oostersche Mosterd. Met rolronde, nigwaarts-stekelharige haauwen, aan den top met eenen zamengedrukten onbehaar-den snavel. DC. (Sinapis orientalis H.B.S.) Langs de wallen van Heusden.

S. alba L. witte Mosterd. In bouwlanden verwilderd. Bij Vught en buiten de Hinthamerpoort.

E. Pollichii Fl. Trib. (Sisymb. obtusangulum I\'l.B S.) Pollich\'s Schijnraket. Algemeen, vooral op de wallen, langs den provincialen klinkerweg en aan de Pettelaar. April—Sept.

D. tenuifolia DC. (Sisymb. tenuifolinm Fl.B.S.) dun-bladig Dubbelkruid. Op de wallen te \'s Bosch, in grasvelden op Ueeburg te Vught, 1877. Juni—Aug.

F. incana E. Br. (Berteroa incana Fl.B.S.) grijs-witte Fasetia. In drooge zonnige zandgronden. (Bij Bergen-op-Zoom Wtt. Langs den straatweg tusschen Bergen-op-Zoom en Hoogerheide 1860.) Juni—Sept.

D. verna L, voorjaars Vroegeling. In opene en grazige zandgronden. Bij Eosmalen, aan de Pettelaar, bij Nuenen. Maart, April.

C. Armoracia L. gewone Peper- of Mierikwortel. Zeer veel op het fort Crèvecoeur, bij de gemeente Empel en langs, het kanaal. Mei—Juli.

C. sativa Crantz. (Myagrum sativum Fl.B.S.) gewone Huttentut. In bebouwde en opene zandgronden.

/*• subglabra Koch. bijna gladde. Bij het dorp I Nuenen. (Eindhoven. Pr.fl.B.) Juni, Juli.

C. dentata Pers. (Myagrnm dentatum Fl.B.S.) getande Huttentut. In vlaslanden. (Bij Geldorp Fl.B.S,)

T. arvense L. gewone Boerenkers. In bebouwde zandgronden. Bij Hintham en Heusden. Mei—Juli.

T. uudicaulis R. Br. (Iberis nudicaulis Fl.B.S.) naakt V. Klein-Tasjeskruid. In opene drooge zandgronden. Bij Rosmalen en Vught. Mei—Juli.

I. amara L. bittere Seheefbloem. In zandige bouwlan-den. (Bij Nuenen N. Bijdr. p 41) Juni—Aug;*

C. bursa pastoris Moench. (Thlaspi Bursa pastoris Fl.B. S.) Herderstas , Ganzetongen , Tasjeskruid. Algemeen in bebouwde en onbebouwde gronden. Maart—Nov.

S. Coronopus Poir. (Coronopus vulgarus Fl.B.S.) gewone Varkenskers. In vochtige kleigronden , aan wegen , akkerkanten, ruigten enz. (Bij Breda K. v. W.) Juni—Aug.

ft- floribus ochroleucis, violaceo-venosis. De bloemen witachtig-okergeel, paars geaderd. Op de ein-gelkade en langs den \'s Bosschen dijk. Juni, Juli.

V. palustris L. moeras Viooltje. In moerassige heide- en veengronden. (Bij Breda K. v. W.; moerassige heide bij St. Willebrord, in veenen bij Boxmeer 18 53.) April, M ei.

V. odorata L. welriekend viooltje. Langs de wallen te \'s Bosch en Heusden, bij Tilburg, tusschen het gras te Vught. Maart—Mei.

V. sylvatica Fries. (Viola Sylvestris Fl.B.S.) bosch Viooltje. In bosschen en op beschaduwde plaatsen. Bij Boxtel, Vught, langs den Hervenschen dijk. (Helmond Hoftm. in herb, Dav. Geldorp, de Bruijn). April, Mei.

V. canina L. honds Viooltje. In opene en beschaduwde heide- en zandgronden. Mei, Juni.

quot;■ sabulosa. zand Viooltje. Klein, gekleurd, somtijds iets behaard. Bij Eosmalen en Vught. ft- ericetorum. heide Viooltje, laag, groen, zeer kaal,

y- lucorum. woud Viooltje. Hooger, getakt, de bovenste stoppeltjes van achter bijna effenrandig. Langs slooten op de Vughtsche heide, aan de Pettelaar. Mei, Juni.

V. tricolor L. driekleurig Viooltje. In opens en bebouwde zandgronden. Mei—Juli.

«■ vulgaris, gewoon. T)e stengel liggende, bladen langwerpig, de onderste hart-eivormig, de bloemkroon groot, driekleurig. Bij Eosmalen , aan de Pettelaar. .

d- arvensis, akker Viooltje. De stengel opgericht, \' bloemkroon klein, tweekleurig. Ter zelfder plaatse. Mei, Juni.

R. lutea L. gele Eeseda. Op kalk houdende gronden aan ruigten, dijken, wegen, muren enz. Te Maren langs de Waal. Mei—Juli.

H. luteola L. Wouw Eeseda. Op de wallen te Heusden en \'s quot;Bosch, de cingelkade en het fort Crevecoeur. Mei—Juli.

D. rotundifolia L. rondbladige zonnedauw of Vliegen-vangertje. Op de Vughtsche, Helvoirtsche, Boxtelsche en Sonsche heide. Juli—Sept.

D. intermedia Haine. Smalbladige zonnedauw. Meer algemeen dan de voorgaande, op dezelfde plaatsen. (Drosera longifolia Fl.B.S.) Juli—Sept.

D. longifolia Haine. langbladige Zonnedauw. Den 24 Juli 1867 vond de Heer J. Vrijthoff uit Dordrecht (geen botanicus) in mijne tegenwoordigheid een paar exemplaren op de Helvoirtsche heide.

P. palustris L. moeras Parnaskruid. In menigte op de Helvoirtsche en Boxtelsche heiden op lage gedeelten. Juli—Sept.

P. vulgaris L. gewone Kruisbloem. In opene vochtige, grazige zand- en heidegronden. Onder Esch en Vught op Heidevelden. (Bij Breda van Hall Pl.B.S. K.v.W), Mei—Juli.

P. comosa Schk. kuifdragende Kruisbloem. Langs slooten bij Cromvoirt. Mei, Juni.

P. depressa Wender. lage Kruisbloem. Tusschen Putten en Ossendrecht, waar de bodem bij uitstek leemaehtig is. 1860.) Mei, Juni.

G. muralis L. muur Gaffelsteng. Aan muren, op zandgronden. (Bij Breda K.v.W.) Juli, Aug.

D. Armeria L, kopvormige Anjelier. In beschaduwde grazige zandgronden. Langs den Pettelaarsohen weg, te Oud Heusden. (Te Gassel P.B.S. Bij Boxmeer 1853). Juni—Aug.

S. officinalis L. gewoon Zeepkruid. Op beschaduwde plaatsen in zandige streken. Buiten de Vughtsche poort en op de buitenwallen van het fort Isabel. (West-zijde van de spoorbaan op den nieuwen dijk bij de Baarsen. De Hartitzsch). Juli, Aug.

Bij Helvoirt, op de Vughtsclie Iieide. (Te Nuenen De Bruijn. Eindhoven Dozij. Pr.fl.B. Dongen v. d. Trappe). Juni, Juli.

/?• anglica L. engelsche Silene. Kuigbeliaai-d, met eenigzins uitgerande bloembladen, de bloemen bijkans aarvormend regtstandig, de vruchten nedergebogen, gesteeld, overhoeks-geplaatst. DC. (Silene anglica Fl.B.S.) Te Helvoirt. (Eosen-daal in bouwlanden Lac. bij Geertrnidenberg 1860. Heusdenhout bij Breda 1853).

S. inflata Sm. opgeblazene Silene. Op steenige plaatsen, aan ruigten enz. Op de \'s Bossche wallen doch niet menigvuldig. Juni, Juli.

S. noctiflora L. nacht Silene, Op bouwlanden in kalken kleigronden. (Bij Breda K.v.W.) Juni, Juli.

L. Flos cueuli L. gewone Koekoeksbloem. In vochtige, vruchtbare graslanden. Zeer algemeen in de weilanden en op de cingelkade. Juni, Juli.

L. vespertina Sibth. avond Koekoeksbloem. (L. dioica Fl.B.S.) Aan wegen en dijken op drooge, grazige gronden. Op de wallen. (Bij Breda ïl.B.S.) Mei—rjuli.

L. diurna Sibth. dag Koekoeksbloem. (L. sylvestris Fl.B. S.). Op beschaduwde zandgronden. Zeer algemeen buiten de Vughtsche poort, te Helvoirt enz. Mei—Juli.

A. Githago L. gewone Bolderik. In korenvelden op gemengde kleigronden. Bij de Pettelaar. (Op de akkers van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen v.d.B , v.d.S.L. en S. 1860).

S. procumbens L. liggende Vetmuur. Op bebouwde en onbebouwde plaatsen allerwege. Op de Vughtsche heide, op wegen langs de rivier de Aa. Mei—Aug.

S. Stricta Fr. stijve Vetmuur. Op zandige plaatsen aan de Zeekust. (Aan liet Seheldestrand bij Bergen-op-Zoom 1860). Mei, Juni.

S. nodosa E. Meijer, knoopige Vetmuur. (Spergula nodosa Fl.B.S.) In vochtige zandgronden. Bij Orten en Eosmalen. Mei—Aug.

S. arvensis L. wilde Spurrie. In zandige streken op bebouwde en onbebouwde gronden. Bij Vught. (Eindhoven Pr.fl.B. In hooge zandgronden onmiddelijk aan de polders grenzende van af de Schelde bij Woensdreeht langs Hoogerheide naar Huibergen, v. d.B., v.dS.L. en 3. 1860.)

S. Morisonii Bor. Morison\'s Spurrie. Op vochtige zanden heidegronden. Bij Vught en Vlijmen. April—Sept.

L. rubrum Wahl. roodbloemig Schubkruid. (Arenaria rubra Fl.B.S.) In zandstreken, op bouwlanden, aan wegen enz. Bij Orten en Vlijmen. (Eindhoven Prodr. fl.B.) Juni—Sept.

A. serpyllifolia L. thijmbladig Zandkruid. In opene en bebouwde zandige gronden. Op de cingelkade, bij Vught, langs de Heusdensche wallen. Mei—Aug.

M. trinervis Claifv. drienervige Moehringia. Op beschaduwde gronden. (Arenaria trinervis Fl.B.S. Bij Breda K.v.W.) Mei—Juli.

S. nemorum L. bosch-Stermuur. Op beschaduwde vochtige plaatsen. (Bij Breda K. v. W. Te Heerewaarden v. d. ïrappej. Mei—Juli.

S. media quot;Vill. gewone Stermuur. (Alsine media El.B.S.) Allerwege in opene en bebouwde gronden. Op de wallen en elders te \'s Bosch. Maart—October.

S. Holostea L. grootbloemige Stermuur. In bossclien en op beschaduwde plaatsen. (Bij Breda K.v.W.) Mei— Juli.

S. glauca With, zeegroene Stermuur. Op vochtige beschaduwde , grazige plaatsen. Bij Engelen (S. palus-tris El.B.S.) Juni—Juli,

S. graminea L. grasaehtige Stermuur. Aan wegen, slootkanten, kanten van bouwlanden enz. Te Bosmalen, langs de grachten van het fort Isabel, aan de Pette-laar langs drooge slooten. Juni—Aug.

S. uliginosa Murr. moeras Stermuur. Op moerassige plaatsen. Langs de Dieze; te Eosmalen. Te Heeze in N. B. Pr.fl.B) (St. Alsine El.B.S.) Juni—Aug.

M. aquaticum Er. gewoon Watermuur. Op vochtige plaatsen, aan slootkanten enz. Langs de Dieze in menigte. (Cerastium aquaticum El.B.S.) Juli, Aug.

C. glomeratum Thuil. bundelvormige Hoornbloem. Aan dijken en wegen, in bouwlanden enz. op zandgronden. Op de wallen te \'s Bosoh. (C. vulgatum El.B.S.) Mei—Juli.

C. triviale Link. gewone Hoornbloem, Op grazige en beschaduwde plaatsen. Op de wallen; te Eosmalen. Mei—Sept.

C. arvense L. akker Hoornbloem. In grazige zandgronden, Bij \'s Bosch. Mei, Juni.

den provincialen klinkerweg tussclien Groot-Deuteren en de Hamsche brug, in eene sloot bij liet fort Isabel, in eene sloot langs den weg tusschen Groot-Deuteren en Cromvoirt in menigte, (Tussclien Oosterhout en Raamsdonk Lac.) Juli—Nov.

E. liexandra DC. zeshelmige Elatine. In eene sloot bij liet fort Isabel Juni—Sept. Veel zeldzamer dan de voorgaande. In beide soorten komen de blaadjes naauwlijks boven het zand uit.

L. usitatissimum L. gewoon Vlas. Verwilderd. Langs den weg bij Oud Heusden, aan de Pettelaar. Juni, Juli.

L. catarcticum L. purgeer Vlas. Op vochtige grazige plaatsen. Op de Bostelsche en Vughtsche heide. Juni—Aug.

R. linoïdes Gm. gewoon Duizendgraan. (R. millegrana H.B.S.). Op vochtige plaatsen in zandige streken. Op dc Vughtsche heide. (Eindhoven Pr.fl.B.) Juli, Aug.

M. alcea L. vijfdcelige Malowe. Op beschaduwde ruige plaatsen, aan heggen enz. (Bij Breda K.v.W.) Juli, Aug.

M. moschata L. welriekende Malowe. Op ruwe, grazige plaatsen, aan heggen enz. (Wallen van Breda, v. d. Bosch Pr.fl.Bat.) Juli, Aug.

M. sylvestris L. groote Malowe. Algemeen vooral langs de wallen, op de Citadel, op den Ortenschen dijk enz., Juni—Aug.

M. vulgaris Fr. gewone Malowe. (M. rotundifolia Koch. Fl.B.S.) In opene en bebouwde zandgronden. Te Vught, Eosmalen en elders. Juni—Aug.

M. crispa L gekrulde Malowe, Dessert bladen. Verwilderd. Enkele exemplaren gevonden op den Orten-schen dijk. Juli, Aug.

A. officinalis L. gewone Heemst. Op moerassige plaatsen naar den zeekant, somtijds aan de oevers der rivieren. Te Maren aan den kant eener sloot. Juni— Sept.

T. grandifolia Ehrh. grootbladige Linde. Allerwege aangeplant. (T. europaea Fl.B.S.) Bij Vuglit. Juni, Juli.

T. parvifolia Ehrh. kleinbladige Linde. (T. microphylla Fi.B.S.) Als de vorige. Bij Eosmalen en Son. (Liesbosch bij Breda. Prodr.fl.B.) Juni, Juli.

H. perforatum L. St. Janskruid. Op drooge, onbebouwde, grazige plaatsen. Op de cingelkade, aan de Pettelaar, te Hintham, op de Heusdensche wallen. Juli, Aug.

H. humifusum L. kruipend Hertshooi. In opene en bebouwde zandgronden. Op de Vughtsche en Boxtelsche heide, bij Eosmalen, te St. Miohiels-Gestel. (Eindhoven FI.B.S.) Juni—Aug.

H. quadrangiüum L. vierkant Hertshooi. (H. dubium Fl. 15.S.) Op vochtige en beschaduwde plaatsen. Op de cingelkade, bij den Dungen, te Herpt (Eindhoven Dozy, Hilvarenbeek Hoffm., Liesbosch en Ulven-houtsch bosch bij Breda 1852). Juli—Sept.

H. tetrapterum Fr. viervleugelig Hertshooi. (H. quadran-gulare El.B.S.). Aan slootkanten enz. op vochtige moerassige plaatsen. (Bij Eindhoven Pr.fl.B. Heus-denhout bij Breda 1852). Juni—Aug.

H. pulchrum L. sierlijk Hertshooi. In beschaduwde drooge gronden. (Liesbosch bij Breda. K.v.W.; in 1852 wedergevonden De Vries). Juli—Sept.

H. hirsutum L. ruig Hertshooi. Op beschaduwde drooge gronden. (Bij Gassel Lac., Boxmeer de Bruin Pr.fl.B. te Beugen 1853). Juli, Aug.

H. Elodes L. moeras Hertshooi. Op moerassige heideen veenstreken. Op de Vuchtsche en Boxtelsche heide in putten. Bij Rosmalen. (Eindhoven Dozy Pr.fl.B. Galdersche heide bij Breda 1853, heide bij Boxmeer en St. Antonis 1853). Juni—Aug.

A, Pseudoplatanus L. gewone Eschdoorn of Ahorn. Sy-comore. Menigvuldig aangeplant. Bij Vught. (Bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

A. Campestre L. kleine Eschdoorn. Met den vorigen en allerwege aangeplant. Bij St. Michiels-Gestel. Mei.

1S1. fraxinifolium Nutt. eschbladige Ahorn of Negundo. (Acer Negundo L.) Uit de lage en moerassige streken van het midden der Vereenigde Staten is deze boom oorspronkelijk. Wordt 12 tot 15 meter hoog. De heer Bérail uit St. Michiels-Gestel heeft dezen boom meer algemeen in de provincie verspreid. Komt voor te Vught op Muyserick, op Reeburg, op den dijk bij de kerk en tusschen schaarhout. April.

A. Ilippocastanum L paarden Kastanje. Allerwege aangeplant. Bij Vught algemeen, afkomstig uit de hooge bergen van de Himalaya en van midden Azie. Mei.

Ci. phaeum L. donkere Ooievaarsbek. Op beschaduwde plaatsen. Bij Boxtel onder boomen. Mei, Juni.

G. pratense L. beemd Ooievaarsbek. In beschaduwde grasgronden. Bij Vught en Boxtel in het gras. Juni, Juli.

G. pusillum L. kleine Ooievaarsbek. In opene en bebouwde zandgronden. Op de wallen te \'s Bosch. (Eindhoven Fl.B.S.). Juni—Aug.

G. dissectum L. slipbladige Ooievaarsbek. Op bouwlanden, aan wegen, slootkanten enz. Langs den weg tusschen Heusden en Heesbeen. Juni—Sept.

G, molle L zachtharige Ooievaarsbek. Aan wegen en dijken, in bouwlanden enz. allerwege Op de wallen en de Citadel te \'s Bosch. Mei—Sept.

G. robertianum L. stinkende Ooievaarsbek. Op beschaduwde grazige plaatsen. Aan de inundatiesluis bij Heusden, te Nnenen. (Algemeen bij Bergen-op-Zoom I860). Mei—Aug.

vooral op bebouwde en grazige plaatsen. Bij Orten , Hintham , Yuglit. April—Sept.

I. Noli-tangere L. gewoon Springzaad. Op beschaduwde grazige plaatsen, in heggen enz. In menigte langs slooten regts van den Bernschen dijk; bij de Haarsteeg; eens op Mnijserick te Vughtgevonden Juni—Aug.

O. Acetosella L. gewone Klaverzuring. Op digt be-sehaduwde gronden, (fn bosschen bij Breda K v.W.) April, Mei.

O. striata L. regtstandige Klaverzuring. Tn bouwlanden en moeshoven. Bij Hintham, Vught en Boxtel. Juli— Sept.

E. catartica L. zaagbladige VVegedoorn, Ehijnbeziën. In boschrijke streken. (Bij Breda K.v.W.) Mei, Juni.

E. Frangula L. gewone Wegedoorn, Hondsboom. Algemeen in boschrijke streken. Bij Vught, Eosmalen en Boxtel tusschen hakhout en langs slooten. (Eindhoven Prodr.fl.B.) Mei, Juni.

U. Europaeus L. gewone Doornstruik. In dorre zandgronden. Langs slooten te St. Michiels-Gestel, op de Vughtsche heide zeldzaam, bij Helvoirt. Mei—Juli.

B.S.) In dorre beschaduwde zandgronden. Om het fort Isabel, op de Ortensehe Schans, aan de Pette-laar, veel bij Vught onder pijnboomen, te Eosmalen en Boxtel. Mei—Aug. ]

langs slooten bij Eosmalen. (Eindhoven Pr.fl.B., ojd de heide van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen. V.d.B, v.dS.L. en S. 1860). Mei, Juni.

Gaal. Aan wegen en dijken en op ruige plaatsen. Langs den Hervenschen dijk, bij Engelen, langs den Bernschen dijk. Juni—Aug,

M. falcata L, zeisvormige Eupsklaver. Aan wegen op drooge zandige plaatsen. Op de Ortensche Schans, op de Wallen te Heusden. Juni, Juli.

M. lupulina L. hoppe Eupsklaver. Allerwege in grasgronden en bouwlanden. Op de cingelkade, langs den \'s Bosschen dijk, te Vught bij Heesbeen. Mei—Aug.

M. alba Desr. witte Honigklaver. (M. vulgaris Fl.B.S.). Aan wegen enz. op ruige plaatsen. Bij Vught op Piazenza. (Te Oosterliout Él.B.S.) Juni, Juli. M. arvensis Wallr. gewone Honigklaver. (M. officinalis Desr. Koch.) Aan kanten van wegen en akkers enz. Op de cingelkade, langs den weg tusschen Groot-Deuteren en Vlijmen. Juni—Sept.

ï. arvense L. ruige Klaver. In bebouwde en opene zandgronden. Bij Vught, Eosmalen en op de Vughtsche heide. (Laan van \'t Kasteel Haanwijk de Hartitzsch). Juli, Aug.

T. striatum L. gestreepte Klaver. fn drooge grazige zandgronden. (Gastel Fl.B.S. Aan een binnendijk (Tholenschen dijk) tusschen Halsteren en de Schelde). Juni, Juli.

wegen en dijken. Tusschen Engelen en het fort Cre-veeoeur, veel te Herpt en Oud Heusden. Juni—Aug.

T. repens L. witte Klaver. Steenklaver. Allenvege in weilanden, aan wegen, op ruigten enz. Bij Vught, Engelen enz. Mei—Sept.

T. procumbens L. liggende Klaver. In bouwlanden, op grazige plaatsen, aan wegen, dijken, enz. Mei—Aug. «, majus Koch, groote. Met ovale overelkander liggende bloemaren, liet vlagje overlangs gestreept, de kelk onbehaard, met zeer ongelijke tanden; de steng opgericht, de takken vlokkig, de blaadjes eirond lancetvormig, eenigzints ingedeukt. v. Hall. (T. campestris Fl.B.S.) Bij Vught, Rosmalen, langs den \'s Bosschen dijk, te Boxtel.

P- minus Koch. kleine. (T. procumbens Fl.B.S.) De kelk zachtharig, met bijkans gelijke tanden; de steng genoegzaam nederliggende, de takken behaard of naauwlijks zachtharig, de blaadjes omgekeerd-eirond, ingedeukt, v. Hall. Bij Vught.

L. corniculatus L. gewone Eolklaver. In grazige zandgronden. Bij Vught zeldzaam. Mei—Juli.

L. tenuifolius Echb. dunbladige Eolklaver. Op grazige plaatsen, meest naar den zeekant. (Aan dijken, wegen en bouwlanden van af de Schelde bij Woens-drecht langs Hoogerheide naar Heibergen. V.d.B., v.d.S., L. enS. 18G0.) Juni—Aug.

L. uliginosus Schk. moerassige Eolklaver. (L. comic. P-uliginosus. Fl.B.S.). In bosschen, langs slootkanten en in moerassige zandgronden. Te Eosmalen en bij Vught in groote menigte.

plant en verwilderd. (In de omstreken van Zevenbergen, bij de Klundert bij een molen.)

O. perpusillus L. klein Vogelpootje. In opene en bebouwde zandgronden. Op de Vughtscbe heide. Bij Piazenza. Mei—Aug.

V. Cracea L. vogel Wikke. In heggen, kreupelhout, bouwlanden enz. Bij Vught, Eosmalen en Heusden. Juni—Aug.

V. sepium L. hegge Wikke. In heggen op beschaduwde plaatsen. Te Eosmalen tusschen de boekweit. April— Juli.

V. sativa L. voeder Wikke. Aan dijken en wegen, in bouwlanden enz. J?ij Vught en Rosmalen. Mei, Juni.

V. angustifolia Both, smalbladige Wikke, Krok. In opene en bebouwde zandgronden. Juni, Juli.

«. segetalis Koeh. zaai Wikke. Met de blaadjes aan de bovenste bladen lancet-lijnvormig. (Bij Boxmeer 1858).

P- Bobartii Koch. Bobart\'s Wikke. Met de blaadjes aan de bovenste bladen lijnvormig. Bij Eosmalen.

V. lathyroïdes L. lathyrusvormige Wikke. In opene zand- vooral duingronden. Bij Eosmalen. April, Mei.

E. hirsutum L. ruige Linze. In zandige bebouwde en onbebouwde streken. Op de Ortensche Schans. Juni— Aug.

L. tuberosus L. Aardakers of Aardmuizen. In kleigrond , in akkers, heggen en kreupelhout. (Op de akkers van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Heibergen. V.d B., v.d.S.L. en Sur. 1860).

L. pratensis L. veld Laterus. In wei- en bouwlanden, aan dijken en wegen, in heggen, struiken enz. Op den \'s Bosschen dijk, op de Heusdensche wallen. Juni, Juli.

L, sylvestris L. bosch Laterus. Op beschaduwde plaatsen (in bergachtige streken), (bij Brtda K.v.W.) Juli, Aug.

L. latifolius L. breedbladige Laterus. Als de vorige. (Tusschen kreupelhout ter zijde van het Mastbosch naar den kant van Princenhage bij Breda, in Aug. 1853 nog niet bloeiend.).

R. Pseudo-Acacia L. gewone Acacia. Algemeen in de omstreken van \'s Bosch verwilderd. Langs de Vughtsche heide aan drooge slooten, op den Pettelaarschen dijk, bij St. Michiels Gestel, bij Rosmalen , Kapelbosch enz. Te Vught zijn zeer schoone groote exemplaren op Eeeburg aangeplant. Juni, Afkomstig uit de Ver-eenigde Staten.

P. spinosa L, sleedoorn of sleepruim. In heggen, aan kanten van akkers enz. Aan eene sloot langs den weg van Bern naar Herpt, aan slooten te Eosmalen en op den dijk aldaar. April, Mei.

P. insititia L. wilde Pruim. Aangeplant en verwilderd. Bij Herpt, Wijk en op den Eosmaalsclien dijk. April, Mei.

P. dotnesliea L. gewone Pruim. Aangeplant en verwilderd. In heggen te Herpt, Mei, Juni.

P. avium L. vogelkers. In bosselien en heggen hier en daar verwilderd. Tusschen het hakhout te Boxtel en Rosmalen. (Helmond Dozy Pr.fl.B.). Mei.

P. Padus L. hondskers. In bosschen. Ter zelfder plaatse als de voorgaande, ook aan de Pettelaar, aan het gewezen klooster Eikendonk onder den Dungen. (Lieshout bij Breda 185 2). Mei.

S. salicifolia L. willigbladige Spiraea. Op beschaduwde vochtige plaatsen. In het boseh van Maurick te Vught. (Heeze Dozy Prodr.fl.B.) Juni, Juli.

S. Ulmaria L. moeras Spiraea. In moerasachtige graslanden aan slootkanten enz. Langs slooten aan de Pettelaar, op vochtige weiden te Boxtel, aan slootkanten op Klein Eeeburg. Juni—Aug.

P- denudata Hayne. naakte. De bladen van onder onbehaard. (IJlvenlioutsch boseh , Burgt bij Prin-cenhage 1852).

G. urbanum L. gewoon Nagelkruid. Aan heggen, in kreupelhout enz. Te Vught onder boomen. Juni—Aug.

G. rivale L. knikkend Nagelkruid. Op vochtige beschaduwde plaatsen. (Ulvenhoutsohe bosch K y.W. Lacosta Pr.fl.B.) Mei, Juni.

E. Idaeus L. Framboos. In bosschen, kreupelhout enz, (Bij Eindhoven Dozij Prodr.fl.B.) Mei, Juni.

E. fruticosus L. heesterachtige Braambes. In bosschen, heggen euz. Bij \'s Bosch , Heusden en Nuenen.

E. Sprengelii Whe. et N. ab Es. Sprengel\'s Braambes. In bosschen, heggen enz. (Bij Breda K.v.W.) Juni, Juli.

ft- mollis Wimm. zachte. Met bladen van onder wit-grijs langharig, stengel langharig. In eene sloot bij Vught.

E, caesius L. blauw-grijze Braambes. Aan sloot- en akkerkanten, in heggen, kreupelbosschen enz. Bij Vught, Eosmalen, Boxtel, Helvoirt.

E. fissus Lind. gespletene Braambes. (Zandig bouwland bij Oosterhont De Br. 1858).

E. geniculatus Kaltenbach. geleede Braambes. (Te Oosterhout bij Breda De Br. 1845).

F. vesca L. gewone Aardbezie, bosch Aardbezie. Op beschaduwde grazige plaatsen, aan heggen, in bosschen enz. Te Vught, Boxtel, bij St. Michiels-Gestel in bosschen.

moerassige plaatsen, aan slootkanten enz. vooral in veenstreken. Op de Vuglitsclic heide, aan slooten te Boxtel en Eosmalen, in het broek te Helvoirt. (Eindhoven Pr.fl.B.).

P. anserina L. Zilverschoon. In grazige gronden. Algemeen bij \'s Bosch. Mei—Aug.

P. argentea L. zilver-witte Ganzerik. In opene en bebouwde zandgronden. Langs den Vughtschen steenweg, aan de Pettelaar, bij Hintham en veel nabij Vlijmen. Juni, Juli.

P. reptans L, vijf-Vingerkruid. In grazige gronden aan kanten van akkers en slooten enz. Bij Vught en Engelen. Juni—Aug.

P. Tormentilla Sibth. gewone Tormentil. In opene zanden heidegronden. (Tormentilla erecta Fl.B.S.) Bij Vlijmen, op de Vughtsche heide, bij Engelen, op Piazenza. Mei—Aug.

A. Eupatorium L. gewoon Leverkruid. In weilanden, aan dijken en wegen enz. Bij Vught, Eosmalen en veel op de wallen te Heusden. Juni—Aug.

E, Pimpinellifolia DC. veeldoornige Eoos. In heggen vooral in de duinen. Veel tussohen hakhout verwilderd bij Piazenza onder Vught. Juni, Juli.

E. cinnamomea L. kaneel Boos. In heggen, aan kanten van wegen, akkers, bosschen enz. Op het fort Isabel, bij de herberg het Klooster onder den Dungen, bij Vught en Boxtel. (Tusschen Bergen-op-Zoom en Steenbergen Wtt.) Juli, Aug.

R. canina L. wilde Eoos. In heggen, aan kanten van wegen, akkers, bosschen enz. Juni, Juli.

«■ vulgaris Koch, gewone. Met eironde vruchtbeginsels, even als de bloemsteelen, onbebaard, de steng en de bladsteelen van kromme stekels voorzien, de blaadjes eirond onbehaard. Bij Herpt en Bern aan slooten.

P- dumetorum Koch. hegge. Met de bladsteel overal behaard, de blaadjes van onder in de hoofdaders en op de geheele oppervlakte behaard, de bloemsteelen niet borstelig-stijfharig. Bij Vlijmen en Eosmalen.

y. collina Koch. heuvel. De bloemsteelen klier-achtig-stijfharig, de bladen onbehaard of behaard, de buis van de kelk onbehaard ofklier-achtig-stijfharig, de bladsteelen met weinig of veel klieren voorzien en tegelijk behaard. Bij Boxtel aan slooten onder boomen.

E. rubiginosa L. Egelantier Eoos. Op gelijke plaatsen als de vorige. Aan slooten bij Boxtel. (Bij Breda K.v.W., St. Antonis bij Boxmeer 1853). Juni—Aug.

E. pomifera Herm. Bottel-Eoos. In krenpelbosschen, heggen enz. Te Helvoirt. (Tusschen kreupelhout bij Groot-Zundert 1860). Juni.

A. vulgaris L. gewone Leeuwenklaauw. Op grazige beschaduwde plaatsen. In eene weide in het dorp Nuenen. In een weiland op Jagtlust te Helvoirt. (Liesbosch bij Breda, de Vries, bezijden den straatweg van Breda naar \'s Bosch, Teteringschen dijk bij Breda 1852). Juni, Juli.

A. arvensis Scop. akker Leeuwenklauw. In bouwlanden tusschen het koren. (A. aphanoides Fl.B.S.) Tusschen

de rogge op de akkers bij het dorp Son in menigte. (Eindhoven Pr.fl.B.) Juni—Aug.

S. officinalis L. gewoon Sorbenkruid. In weilanden. Op de Vugbtsche heide, langs de Zuid-Willemsvaart, aan de Pettelaar, langs slooten tusschen Engelen en het fort Crèvecoeur. (Buiten Breda Kops El.B.S., Ulven-houtsch bosch en Moerdijk, Aug. 1853). Juni—Aug.

C. Oxyaeantha L. gewone Meidoorn. In bosschen, heggen enz. (Cr. oxyacantboides El.B.S.) Bij Boxtel in heggen, links van den provincialen klinkerweg, op het fort Isabel. Mei, Juni.

O. mouogyna Jacq. éénstijlige Meidoorn. In heggen, bosschen enz. (Cr. Oxyaeantha El.B.S.) Bij Boxtel in heggen. Mei, Juni.

P. communis L. wilde Peer. In bosschen, hier en daar in heggen verwilderd. Tusschen heggen te Herpt. April, Mei.

P. Malus L. wilde Appel. In bosschen, heggen enz. Te Eosmalen tusschen het hakhout. Mei, Juni,

S. aucnparia L gewone Lijsterbes. Kwalsters. In bosschen. Langs slooten te Elshout en Helvoirt, tusschen het hakhout bij Vught, Eosmalen en Boxtel. Mei, Juni.

E. angustifolium L. smalbladige Basterdwederik. Op beschaduwde plaatsen in zandige streken. (Epilobium

spicatum Fl.B.S.). Bij Eosmalen langs kreupelhout, tusscben Boxtel en Best. (Buiten Breda Fl.B.S,) Juni, Juli. ,

E. hirsutum L. ruige Basterdwederik. Aan slootkanten op moerassige plaatsen enz. Aan slooten langs den Bernschen dijk bij Hensden. Juli, Aug.

E. parviflorum Schreb. kleinbloemige Basterdwederik. (E. pubeseens El.B.S.) Aan slootkanten en op vochtige, moerassige plaatsen. Aan slooten tussehen Engelen en het fort Crcvecoeur. (Eindhoven Prodr.fl.B.) Juni, Juli.

E. montanum L. berg Basterdwederik. Aan heggen en op beschaduwde plaatsen. Aan de Pettelaar en bij Helvoirt. Juni, Juli.

E. palustre L. moeras Basterdwederik. Aan slooten en op moerassige plaatsen. Aan de inundatiesluis bij Heusden. Juli—Sept.

E. tetragonum L. vierkante Basterdwederik. Aan slooten tussehen Engelen en het fort Crevecoeur, te Helvoirt. (Eindhoven v.d.B.) Juni, Juli.

0. biennis L. St. Teunis-bloem, of Wederik. In zandige streken op vochtige plaatsen. Op den Hiunitschen dyk, bij Vught en de Pettelaar. Juli—Sept. Vaderland, Noord-Amerika.

1. palustris L. moeras Isnardia. In langzaam vlietend water in veen- en heidestreken. (Bij Geldorp De Br. Oisterwijk G. J. Broers, Oosterhoutsche heide La-costa Pr.fl.Bat., bij Breda K.v.W., veenachtig moeras bij Heusdenhout Aug. 1853.). Juni—Aug.

O. lutetiaca L. gewone Circaea. In boschrijke streken, aan heggen enz. Bij Son en Breugel, Juni—Aug.

Myriophyllum L. Duizendblad, M. verticillatum L. kransdragend Duizendblad. In vijvers, vaarten, slooten enz. In slooten bij de Pettelaar, en in een water langs den nieuwen Eosmaalsehen dijk, (bij Breda) Juli, Aug.

«• pinnatifidum Koch, vindeelig. De schutblaadjes veel langer dan de bloemen, de vinnen min of meer uit elkander staande. In slooten bij Eos-malen.

M. alterniflorum DC. wissclbloeraig Duizendblad. In plassen enz. in heide- en veenstreken. (Bavelsche loop bij Breda 1852. Boxmeer de Br. Pr.fl.B.) In de Zuid-Willemsvaart, in eenen vijver teNuenen. Juni— Aug.

M. spicatum L. aardragend Duizendblad. In vijvers, vaarten, slooten enz. In een vijver op Eeeburg te Vught en in een ven bij het fort Crèvecoeur. Juli, Aug.

H. vulgaris L. gewone Lidsteng. In ondiepe slooten, moerassige weilanden enz. In slooten te Son. Mei— Aug.

Ter bestemming der hier volgende Caliitriches heb ik mij van de platen van Eeichenbach bediend, en herhaal ik, hetgeen ik gezegd heb, bij gelegenheid der vijfde algemeene bijeenkomst der leden van de „Vereeniging voor de Nederlandsche Floraquot;, gehouden te Deventer den

30 en 31 Augustus 1850 , geplaatst in het Nederlandsch Kruidkundig Archief, 3e deel le stuk 1851, pag. 168.

De bestemming alleen naar den bladvorm is ondoenlijk, dewijl verschillende soorten daarin bijna geheel overeenkomen , zooals de C. stagnalis scop. var. major en de C. platycarpa var. fluviatilis, de C. platycarpa-Ktzg. var. Stagnatilis en eenige vormen van de C, hamulata, vooral de var «. en p. — De bladen der Callitrichinae zijn bij eenige soorten zeer onstandvastig in vorm, zooals bij C. verna L. en C. hamulata Ktzg.; bij andere daarentegen vrij standvastig, zooals bij C. stagnalis Scop. var. major en platycarpa Ktzg. var. fluviatilis, waar alle bladen ovaal en 5-nervig zijn; zoo ook is de G. autumnalis L. standvastig in bladvorm; ze zijn alle lijnvormig, aan de basis verbreed en aan den top uitgesneden.

Van O. verna L. var. stellata Hoppe, komen er bij de breedere (bovenste) bladvormen voor, die aan den top gaafrandig, andere die duidelijk ingesneden zijn, beide vormen soms aan één exemplaar; er bestaan dus overgangen van O. stellata Hoppe tot C. intermedia Hoffm.

De eivormige bladen der C. verna L. zijn alle 3-ner-vig. De Stamina, welke vooral bij C. verna L, tusschen de getropte eivormige drijvende blaadjes voorkomen, zijn neergebogen. Is deze houding voor al de varieteiten standvastig, of alleen aan de var. Stellata eigen?

C. verna L. schijnt 3 malen in het jaar te bloeien en vrucht te geven, vroeg in het voorjaar omstreeks April en Mei en laat in het jaar omstreeks December, zoo het alsdan zacht weder is.

Het onderzoek der Callitrichen moet zich vooral tot de vrucht, de pistilla en de schutblaadjes bepalen. De pi-stilla moeten aan de volwassene vrucht waargenomen worden; de zeer jonge vruchten leveren geene genoegzame kenmerken op, dewijl het neerbuigen der stampertjes van sommige soorten slechts volkomen bij de meer ontwikkelde vruchtjes plaats heeft.

pertjes bij de volwassene vrucht regt op, hetgeen bij de overige geen plaats heeft, de vrucht is gevleugeld of scherp gekield.

Bij C. stagnalis Scop. en platycarpa Ktzg. zijn de vruchten breeder gevleugeld, de stampertjes neergebogen. Beide onderscheiden zich nog hierdoor, dat de bloempjes der eerste gemeenlijk unisexuaal, die der laatste her-maphrodiet zijn.

C. hamulata Kutzing is behalve aan hare haakvormige schutblaadjes, gemakkelijk aan de smalgevleugelde vruchten en neergebogene stamperfjes te herkennen; de ecnige, waarmede deze eenigzints zoude kunnen verward worden, wat de vrucht betreft, is C. verna, doch deze heeft regt opstaande stampertjes.

C. autumnalis is alleen aan de breeder gevleugelde vruchten en de standvastig lijnvormige, met breedere basis voorziene blaadjes genoeg te herkennen.

bij \'s Bosch en in slooten bij Berlicum. /?. stellata Hoppe, stervormig, l)e bovenste blaadjes eivormig, minder uitgerand. Ter zelfder plaatse en bij Cromvoirt.

C. stagnalis Scop. moeras Haarsteng. Als de voorgaande. (Bavelsche loop bij Breda 1853. Boxmeer 1853). Juni. «• minor s. vulgaris Ktzg. klein of gewoon. Op onder water gestaan hebbend bleekveld langs de Dommel bij Son.

C. hamulata Ktzg. haakdragende Haarsteng. In slooten enz. (Sambeek bij Boxmeer.) Aug.

in plassen op de Boxtelsehe heiden. V- ovalifolia Ktzg. ovaalbladige. In slooten bij Berlicum.

len. In de Zuid-Willemsvaart bij \'s Bosob. Groeit in den vorm van dichte boschjes diep in helder water, zeer zeldzaam. Ook vond ik een exemplaar in de kanalen van de zanderij te Loos-duinen.

C. demersum L. gedoomd Hoornblad. In slooten, vaarten, grachten enz. Op Muyserick te Vught in een vijver, in eene sloot langs den Pettelaarschen weg, in de Zuid-Willemsvaart. Juni, Juli.

L. Salicaria L. gewone Partijke. Aan kanten van slooten en moerassen en in vochtige weilanden. Algemeen langs het water bij \'s Bosch. (Buitendijk te Moerdijk). Juli, Aug.

P. Portula L. rondbladige Peplis. Op moerassige plaatsen in heidestreken. Op de Vughtsche en Boxtelsehe heide, op de Ortensche Schans, bij Vlijmen in drooge slooten en te Eosmalen. (Eindhoven Prodr.fl.Bat.) Juli, Aug.

B. dioica L. tweehuizige Ileggerank. In heggen en tus-schen kreupelhout. Te Vught in eene heg om de Pastorij 1864, in hakhout op Muyserick 1874. (Bij Breda K.v.W.) Juni, Juli.

P. oleracea L. wilde Porselein. Op bebouwde gronden. Te Helvoirt aan slooten langs moestuinen en bij mest-hoopen. (Bij Breda K.v.W.) Juni—Sept.

C, peifoliata L. engelsche Spinazie, doorboorde Claytonia. Verwilderd. Langs eene heg voor het buiten van Mevrouw de Loecker, in een bloembed en tussehen het gras op Reeburg te Vught.

M. minor Gm. kleine Montia. Op vochtige zandgronden. Te Eosmalen, op de Vughtsche heide. April—Juli.

C. littoralis L. gewone Eiempjes, Op vochtige overstroomde zandgronden, aan oevers van rivieren enz. Op de Vughtsche heide, te Helvoirt, Elshout, bij Piazenza. (Eindhoven Pr.fl.B.), Juli—Sept.

H. glabra L. onbehaard Duizendgraan. In drooge zanden heidegronden. Op de Ortensche Schans , langs den Hennitschen dyk, te Elshout, bij Piazenza. Juni— Oct,

I. verticillatum L. kransdragende Hardkelk. In vochtige zand- en heidegronden. Op de Ortensche Schans, op de Vughtsche en Helvoirtsche heide, bij Piazenza. (Eindhoven Pr.fl.B. Breda Pl.B.S.) Juni—Aug.

S. annuus L. eenjarige Hardbloem. In \'bebouwde en opene zandgronden. Bij Vught; op de Vughtsche heide. (Eindhoven Pr.fl.B. In de hooge zandgronden onmiddelijk aan de polders grenzende van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen, v.d.B., v.d.S.L. en S. 1860).

S. perennis L. overblijvende Hardbloem. In drooge heide- en zandgronden. Op de Vughtsche heide en elders te Vught, ook bij Piazenza.

S. purpurescens Koch. St. Janskruid. (S. Telephium PI. B.S.) In boschrijke zandige streken tusschen kreupelhout, aan bouwlanden enz. Op den Pettelaarschen dijk. Te Helvoirt. Juli—Sept.

S. album L. wit St. Janskruid. In drooge zandgronden, op muren, daken enz. Langs de borstwering van de \'s Bossche wallen, op een rieten dak te Wijk bij Heusden. (Aan zandige wallen tusschen Beugen en de Maas). Juli—Aug.

S. acre L. muurpeper. In opene en grazige zandgronden , aan wallen, op muren enz. Op den Orten-schen dijk, bij Engelen en Heusden. Juni, Juli.

gulare FIBS,). In dorre zandgronden. Langs den dijk van de Zuid-Willemsvaart, langs den dijk bij de inundatiesluis te Heusden. Juni, Juli.

S. reflexum L. Trip-madam. In hooge drooge zandgronden , op muren enz. Op de Ortensche Schans, bij Vuglit, op de heide bij het Kamp. Juli—Aug.

glaucum Koch, graauw-groene. Met zeegroene bladen, graauw-groen en bleekblaauw. (Aan wegen, ruigten en graslanden bij Boxmeer 1853).

S. tectorum L. gewoon Huislook. Op daken en muren, aangeplant en verwilderd. Op daken van den ouden Bogaard te \'s Bosch, op een dak bij het Klooster onder den Dungen. Juli—Aug.

11. Grossularia L. Kruisbes. (II. uva crispa Fl.B.S.). In heggen en op beschaduwde plaatsen. Mei.

/?• pubescens Koch. zachtharige. Het vruchtbeginsel bedekt met korte, zachte, niet klierachtige haren, de bessen eindelijk onbehaard. Aan slooten bij Bostel.

11. nigrum L. zwarte Aalbes. In bosschen, aan slooten enz. Aan de Pettelaar tusschen hakhout, aan slooten bij de herberg het Klooster onder den Dungen , te Eosmalen tusschen het hakhout. Mei.

E. rubrum L. roode Aalbes. In heggen op beschaduwde plaatsen. (Bij Breda K.v.W.) Mei.

S. granulata L. boldragende Steenbreek. Op grazige beschaduwde plaatsen. (Bij Eindhoven in sommige weilanden even zoo algemeen als elders de Eanunculus Fiearia F. Dozy, Pl.B.S.). Mei, Juni,

C. oppositifolium L. paarbladig Goudveil. Op vochtige beschaduwde plaatsen, aan beekjes, aan bosschen enz. (ülvenhoutsche bosch bij Breda 1853). Mei, Juni,

H. vulgaris L. gewone Waternavel. Op vochtige plaatsen , vooral in heide- en duingronden, aan kanten van vijvers enz. In menigte links van den provincialen klinkerweg nabij Vlijmen, veel op de Vughtsche, Helvoirtsche en Boxtelsche heide. Juni—Aug.

E, campestre L. akker Kruisdistel. Op drooge gronden, aan dijken, wegen enz. Langs den Hervenschen dijk, tusschen Engelen en het fort Grèvecoeur, op den Wijkschen en Bernschen dijk. Juli, Aug.

aan kanten van slooten, vaarten enz. Aan slooten te Elshout, bij Rem, in de grachten van Heusden, in slooten te Vuglit. Juli, Aug.

A. graveolens L. gewone Sellerij. In zilte streken aan slootkanten, op moerassige plaatsen. Langs denHees-beenschen weg tnsscben bet gras. Juli—Sept.

H. inundatum Kocb. ondergedoken Helosciadiura. Aan kanten van slooten, vijvers enz en in moerassige weilanden In dwarsslooten links van den Peltelaarschen weg, in een water aan de Vughtscbe beide bij de brug, in de graebten van liet fort Isabel, langs den vijver op Reebnrs; te Vugbt, 20 Juni 1877. A. de Har-titscb. (Eindhoven Pr.fl.B. onderscheidene plaatsen bij Breda , St. Jansbeek). Juni—Aug.

A. Podagraria L. gewone Hanepoot, wilde Geer, Flier-finkruid. Op beschaduwde plaatsen, aan heggen enz. Langs slooten te Vlijmen, bij Vught en Vlijmen onder boomen, tusschen hakhout op Eeeburg. Juni, Juli.

C. verticillatum Koch. kransbladige Karwei, In moerassige weilanden (Sium verticillatum JFl.B.S. Bij Leende ¹/₄ uur van het dorp naar den kant van Maashees F. Dozy). Juli, Aug.

P. magna L. groote Bevernel. Op beschaduwde grazige plaatsen. Om bet fort Crèvecoeur.

y dissecta Korh. ingesnedene. Met de blaadjes hand dubbeldvindtelig. Ju weiden tusschen Engelen en het fort Crèvccoeur, digt bij het fort. Juni—Aug.

B. angustifolia Koch. smalbladige Water-Eppe. (Siutn angustifolium EI.B S,). In slooten, vijvers , moerassen enz. Zeer algemeen in stilstaande wateren bij\'s Bosch. Juni, Juli.

S. latifolium L. breedbladige Water-Eppe. In slooten, vijvers enz. In slooten buiten de Herptsehe Poort, bij Heusden. Juni, Juli.

O. fistulosa L. pijpachtig Torkruid. Aan kanten van slooten, vijvers, in moerassige weilanden enz. Algemeen langs slooten bij \'s Bosch , veel in het broek te Helvoirt. (Bij Moerdijk 1860) Juni—Aug.

O. peucedanifolia Poll. varkenskervelbladig Torkruid. In vochtige weilanden. (Te Lith en Lithoijen v. d. Trappen N. Bijdr. p. 19). Juni, Juli.

O. Phellandrium Lam. Watervenkel. In slooten, moerassen enz. Algemeen in slooten bij \'s Bosch, veel te Kosmalen. Juli, Aug.

A. Cynapiura L. gewone Hondspeterselie. In moeshoven , bouwlanden en op ruige plaatsen. Algemeen langs de wallen, bij Rosmalen en Vught. Juni, Juli.

S. pratensis Bess. Weide-Silaus. In vruchtbare grasgronden. Op de cingelkade tusscheu de Vughtsche- en St. Janspoort, buiten de Herptsehe poort bij Heusden. Juli, Aug.

L. officinale Koch Lobbestok of Lavas (Ligusticum Levisticum Fl.B.S.). Uit de tuinen verwilderd. (Te Nuenen El.B.S.). Juli, Aug.

S. carvifolia L. karweiacbtige Seliuum. In vochtige, beschaduwde grasgronden. (In weilanden , bij \'t Ul-venhoutsche bosch naar den kant der Bavelsche heide bij Breda, in Juli nog niet bloeiend 1852).

A. Silvestris L. wild Engelenkruid of Engelenwortel. Op beschaduwde moerassige plaatsen. Bij Engelen, Vught en Rosmalen. Juli, Aug.

Peucedanum Chabraei Echb. Chabraei\'s Varkenskervel. In vochtige weilanden. (In graslauden bij Boxmeer). Juni, Juli.

T. palustre Hoffm. moeras Melkeppe. Aan vijvers, slooten, enz. Langs slooten te Elshout, bij Boxtel. (Eindhoven Dozy Pr.fl.Bat. Bij \'s Bosch De Hartitzsch). Juli, Aug.

A. graveolens L. sterkriekende Dille. Verwilderd. (Pa-stinaca Anethum Fl.B.S.). In de akkers te Princen-hage J. A. B. Kuiper van Waschpenning). Juli, Aug.

P. sativa L. witte Wortel. In opene en bebouwde gronden, weilanden, aan kanten van akkers, enz. Op de \'s Bossche wallen, op de cingelkade, op de wallen van het fort Crèvecoeur, bij de gemeente Empel. Juli, Aug.

H. Sphondyliutn L. Varkenskool, Bcerenklauw. In grasgronden. Op de wallen, langs de Zuid-Willemsvaart; een erg onkruid in de weilanden. Juli, Aug.

D. Carota L. wilde Peen of Wortel. Op grazige plaatsen aan wegen en dijken. Tusschen Engelen en liet fort Crèvecoeur. Juni — Aug.

T, Anthriscus Gm. hegge Doornzaad. Aan heggen, op ruige plaatsen enz. Rij Rosmalen, tusschen de Pet-telaar en den Dungen, bij Vught en Heusden. Juni, Juli.

T. helvetica Gm. zwitserseh Doornzaad. Aan dijken. (In groote menigte aan den dijk tusschen de Eoode-vaart en Zevenbergen en aan den dijk bij Woens-drecht.). Juni, Juli.

T. nodosa Gartn. knoopig Doornzaad. Aan dijken enz., naar den zeekant (Aan dijken, wegen en bouwlanden van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoo-gerheide naar Huibergen 1860. V.d.R. v.d.S.L. en S.). Juni, Juli.

S. Pecten Veneris L. Naaldekervel, Kranebek. In bouwlanden. Tusschen het koren bij Nuenen en Son. Mei, Juni.

tige, grazige plaatsen, aan heggen, in kreupelbos-schen enz. Op de wallen en bij Hintham. (Algemeen bij Bergen-op-Zoom I860). Mei, Juni.

A. vulgaris Peis. gewoon Pijpkruid of kervelaehtig Stekelzaad. In opene zandgronden , op ruige plaatsen enz. Op de wallen bij het Huis van verzekering. Mei, Juni.

C. temnlum L. wilde Kervel. (Myrrhis temula Fl.B.S.). Aan heggen, onder kreupelhout. Bij llosmalen, aan de Pettelaar, te Nuenen langs de akkers. Juni, Juli

C. maculatum L. dolle Kervel, gevlekte Scheerling. Aan dijken, wegen , puinhoopen enz. Op de cingelkade links buiten de Vughtsche poort, bij de herberg het Klooster onder den Dungen, te Herpt en veel te Groot-Deuteren. Juli, Aug.

H. Helix L. gewone Klimop. Aan oude muren, aan oude boomstammen iu bosschen , over den grond kruipend enz. Op eeuen oudeu muur langs de Dieze bij de Manége, op Knotwilgen, Eiken-en Esschenboomen . te Helvoirt, vooral een paar buitengewoon groote en dikke exempl. om bnomen geslingerd bij Zwijnsbergen en op Beukenboomeu te Haren, Sept., Oct.

C. sanguinea L. roode of wilde Kornoelje. In heggen, bosschen enz. ïusschen heggen te Herpt en bij Vught. Juni.

A. Moschatellina L. Muskuskruid. Op vochtige beschaduwde plaatsen. (Bij Helmond Dozy Prodr.fl.B.). April, Mei.

S. niger L. gewone Vlier. In bosschen, heggen enz. Langs de wallen, op het fort Crèvecoeur, bij Vught. Juni, Juli.

V. Opulus L. wilde Balroos, Sneeuwbal. In boschrijke streken. Aan de Pettelaar, te Rosmalen , te Cromvoirt. Mei, Juni.

L. Periclymenum L. wilde Kamperfoelie. In bosschen, aan slootkanten enz. Aan de Pettelaar , bij Eosmalen, bij Helvoirt tusscben het hakhout. Mei, Juni.

S. arvensis L. akker Sherardia. In bouwlanden. Bij Rosmalen. (Eindhoven Dozy Pr.fl.B.). Mei, Juni.

G. Cruciata Scop. kruisbladig Walstroo. (G. cruciatum L. Fl.B.S.). Op grazige plaatsen langs wegen, heggen enz. Te Lithoijen aan de kanten der slooten. Mei, Juni.

G. Aparine L. Kleefkruid. In bouwlanden en moeshoven, tusschen kreupelhout, aan heggen enz. Langs de Zuid-Willemsvaart, bij Vught, Eosmalen en Heus-den. Juni—Aug.

plaatsen, vooral in duin- en heidestreken. In het gras tusschen het hakhout bij Boxtel. (Tn slooten bij Bergen-op-Zoom, Etten en Eozendaal Fl.B.S.). Juni— Aug.

G. palustre L. moeras Walstroo. In slooten enz. Langs slooten bij Vught en de Pettelaar. Juni, Juli.

G. verum L. eoht Walstroo. In drooge zandgronden-Op de quot;Vughtsche heide. Juni, Juli.

ochroleucum Fries, witachtig-okergeel. De bloei-wijze wijdtrossig, de bloemen witachtig okergeel. Ter zelfder plaatse.

G. sylvaticum L. boseh Walstroo. In bosschen. (In de bosschen en tusschen kreupelhout bij Boxmeer 1863).

G. Mollugo L. zacht Walstroo. Op grazige plaatsen, aan dijken en wegen, in kreupelbosschen enz. Op de \'s Bossche wallen, langs de Zuid-Willemsvaart, te Rosmalen. Juni—Aug.

G. saxatile L. steenminnend Walstroo. In heide- en duingronden. Tusschen oude muren bij \'s Bosch, op de Vughtsche heide. (Mastbosch bij Breda 1852). Juli—Sept.

V. officinalis L. gewone Valeriaan. Aan slootkanten op moerassige plaatsen enz. Algemeen aan slooten vooral buiten de Hinthamer poort, langs eene sloot op Muij-serick te Vnght, te Nuenen. Juni—Aug.

V. dioica L. tweehuizige Valeriaan. In vochtige plaatsen in grasgronden. Bij Son en langs slooten te Helvoirt achter Jagtlust, zeldzaam. April—Juni.

V. sambucifolia Mik. vlierbladige Valeriaan. Aan waterkanten en op begroeide moerassige plaatsen. (Ba-velsche loop bij Udenhout en aan slootkanten bij Burgst, 17 Juli 1852.).

V. olitoria Poll, gewone Veldsla. In bouwlanden en moeshoven, aan dijken en wegen enz. Op de wallen te \'s Bosch. April, Mei.

V. dentata Poll. getande Veldsla. In bouwlanden. (In bouwlanden bij Boxmeer). Juni—Aug.

z⁵- lasiocarpa Koch. Met kortharige vruchten. De vruchten overal kortharig, de haartjes openslaande, de punt omgebogen. (In bouwlanden bij Boxmeer 1853.),

V. Auricula DC. geoorde Veldsla DC. In bouwlanden. (Bij Eindhoven Dozy, in bouwlanden bij Boxmeer 1853). Juli, Aug.

D. sylvestris Mill, wilde Kaardebol. In drooge kleigronden, aan dijken enz. Langs den hoogen Maasdijk bij de Haarsteeg, op den Bernschen dijk bij Heusden en veel langs den Empelschen dijk. Juli—Sept.

K. arvensis Coult. akker Knautia. Aan zandige bouwlanden , ann dijken , wegen enz. (Bij Breda en Ber-gen-op-Zoom K.v.VV. Fl.B.S.). Juli, Aug.

S. pratensis Moeneh. moeras Succisa, moeras Schurft-kruid. In bosschen, vochtige weilanden enz. (Scabiosa succisa Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide. (Heeze Pr. fl.B.). Aug., Sept.

E, cannabinum L. Boeltjes-Koninginne of Leverkruid. Aan slootkanten, op begroeide moerassige plaatsen enz. Aan slooten bij Vught, bij de Pettela!»r en Boxtel. Juli, Aug.

T. Farfara L. klein Hoefblad. In kleigronden op vochtige plaatsen. Op de cingelkade tusschen de Vughtsclie en St. Janspoort. Maart, April.

P. officinalis Moench. groot Hoefblad. Aan slootkanten, op moerassige plaatsen enz. (Bij Breda K.v.W.). April.

A. brumalis N. ab Es. winter Aster. Aan de oevers van rivieren. Verwilderd. Aan de Pettelaar bij een bouwvallig huis. Oct., Nov.

A. Novi Belgii L. nieuw-hollandsche Aster. Op vochtige beschaduwde plaatsen. Aan slooten bij Middelrode, veel tusschen Elzen hakhout bij Berlicum, langs eene sloot bij de Schietplaats te Hintham.

B. perennis L. gewoon Madeliefje. Allerwege op grazige plaatsen. Veel op de wallen te \'s Bosch. Maart tot November.

E. canadensis L. canadasclie Fijnstraa]. In bebouwde en opene zandgronden. Op de wallen en aan de Pet-telaar. Juli, Aug.

E. acris L. scherpe Wijnstraal. Aan dijken, wegen, kanten van bouwlanden, op muren enz. (Bij Breda K. v.W.). Juni—Aug.

S. Virga aurea L. gewone Guldenroede. Op ruige plaatsen in boschachtige streken. Langs drooge slooten te Esch, bij Boxtel en Helvoirt. Aug., Sept.

I. Britanica L. britsche Alant. In vochtige grasgronden. Op de Vughtsche heide, bij Groot-Deuteren, bij Vlijmen, op den Ortenschen dijk, en op den Nieu-wendijk tusschen Empel en Rosmalen. (Maas bij Boxmeer 1853). Juli—Sept.

P. vulgaris Gartn. kleinbloemige Alant. (Inula Pulicaria Pl.B.S.). Op vochtige, grazige plaatsen in zandige streken. Bij Groot-Deuteren, op den nieuwen dijk tusschen Empel en Rosmalen. Aug., Sept.

P. dysenterica Giirtn. doorloop Alant. Aan wegen, slootkanten en op vochtige plaatsen. (Inula dysenterica Fl.B.S.). Bij Vlijmen en Heusden. Juli, Aug.

en op moerassige plaatsen. Op de cingelkade, in de Vliertpolder en bij Hintham. Juni—Aug.

B. cermia L. knikkend Tandzaad. Op gelijke plaatsen als de vorige. Op de Vliertpolder en langs den provincialen klinkerweg. Juli—Sept.

F. germanica L. (F. caneseens Jord.) (afwijkende soort), kopvormend Eoerkruid. (Gnaplialium Germanicum Fl. B S.). Aan dijken, wegen en in bouwlanden. Op zandheuvels bij Rosmalen. (Eindhoven Fr.fl.B.). Juli, Augustus.

F. arvensis L. akker Eoerkruid. (Gnapb. arvense Fl.B.S.). (Bij Breda K.v.W.). Juli, Aug.

F. minima Fries, berg Eoerkruid. (Gn. montanum et minimum Fl.B S.). In opene en bebouwde zandgronden. Te St. Michiels-Gestel, op de Vughtsehe heide. (Eindhoven Pr fl.B. In de hooge zandgronden onmid-delijk aan de polders grenzende van af de Schelde bij VVoensdrecht, langs Hoogerheide naar Huibergen. v.d.B. v d S.L. en S. 1860).

F, apiculatu G. E. Sm. doornachtig Roerkiuid. In opene en bebouwde zandgronden. Te Rosmalen.

G. sylvaticum L. bosch Roerkruid. Op beschaduwde plaatsen, in zand- en heidegronden. Bij Vught, de Pettelaar en Boxtel. (Oirschot Pr.fl B. Mastbosch bij Breda 1852). Juli—Sept.

G. uliginosum L. moeras Eoerkruid. Op vochtige van tijd tot tijd overstroomde plaatsen. Algemeen, vooral langs den Hervenschen dijk en den provincialen klinkerweg. Juli, Aug.

G. luteo album L. geelwit Eoerkruid. In vochtige zandgronden , aan wegen, slootkanten enz. Langs den Hervenschen dijk, bij Berlicum en te Hintham. Aug , Sept.

G. dioicum L. tweehuizig Boerkruid. In drooge zanden heidegronden. Op de Vughtsche heide. Mei, Juni.

A. Absynthium L. gewone Alsem. Aan dijken en in ruige steenachtige gronden. Te Tlijmen langs eene sloot, in weilanden bij Vught. Juni—Aug.

A. vulgaris L. gewone Bijvoet. Aan wegen, aan heggen, tusschen kreupelhout enz. Bij Vught, Vlijmen en de Pettelaar. Juli, Aug.

T. vulgare L. wild Wormkruid, gewone Reinvaren. Aan dijken en wegen. Op de citadel, de cingelkade, langs de Dieze, veel te Helvoirt. Juli, Aug.

A. Ptarmiea L. smalbladig Duizendblad. Aan kanten van rivieren, op moerassige plaatsen. Algemeen langs de slooten buiten alle poorten van \'s Bosch, ook te Helvoirt. Juli—Sept.

A. Millefolium L. Hazcgenve of gewoon Duizendblad. In grasgronden, aan wegen, dijken enz. Op de wallen tusschen het gras, ook veel te Vught. Juni—Oct.

A. tinctoria L. gele Kamille. Op zonnige plaatsen in drooge zandgronden, op muren enz. Te Maren in eene straat ten oosten der kerk. Juli, Aug.

A. Cotula L. stinkende Kamille. In bebouwde en onbebouwde gronden, aan ruigten enz, (Bij Breda K.v.W.) Juni, Juli.

A. arvensis L. akker Kamille. Op zandige bouwlanden. Op de cingelkade, tusschen het koren te Nucnen en Geldrop. Juni—Sept.

M. Chamomilla L. gewone Kamille. In bouwlanden, aan ruigten , wegen enz. Op den \'s Bosschen dijk, tusschen de rogge te Eosmalen en Nuenen. Juni—Sept.

C. Leucantliemum L. witte Ganzebloem. In weilanden, aan wegen, dijken enz. Langs den dijk van de Zuid-Willemsvaart, veel in de weilanden te Vught. Mei— Juli.

C. Parthenium Pers. Mater, breedbladige Vuurwortel. (Pyrethrum Piirtbenium FI.B.S.). In en bij moeshoven, aan aard- en puinhoopen enz. Beneden aan de wallen bij de kastorensmolen te \'s Bosch en bij de ruïne van het Oudheusdensehe kasteel. Juni, Juli.

C. inodorum L. reukelooze Ganzebloem. (Pyrethrum ino-dorum Fl.B.S.). Aan wegen, slootkanten , kanten van akkers enz. Te Rosmalen; bij de overblijfsels van het Oudheusdensehe kasteel. (Langs dijken en wegen en bouwlanden van af de Sehelde bij Woensdreeht langs Hoogerheide naar Huibergen v.d.B. v.d.S.L. en S. 18CÜ.). Juli, Aug.

C. segetum L. gele Ganzebloem. In zandige bouwlanden enz. Op de eingelkade, den Ortensehen dijk, bij Vught. Juni—Sept.

S. vulgaris L. gewone Kruiswortel. Op bebouwde en onbebouwde plaatsen. Overal zeer algemeen bij \'s Bosch. Juni—Dee.

S, viscosus L. kleverig Kruiskruid. Op bebouwde, ruige plaatsen in zandige streken. (Te Ulvenhout 1852.).

S, sylvaticus L. bosch Kruiskruid. Op beschaduwde plaatsen, aan wallen, heggen enz in zandige streken. Te Helvoirt en St. Michids-Gestel. Juli, Aug.

S. erucifolius L. raketbladig Kruiskruid L. (S. tenuifo-lius. Fl.B.S.). In kreupelbosschen , aan beplante dijken en wegen. (Bij Breda K.v.W.) Juli—Sept.

S. Jacobaea L. Jacobs-Kruiskruid. In grazige gronden. Op deu Ortensehen dijk, aan de Pettelaar. Juli, Aug.

S. aquaticus Huds. water Kruiskruid. Aau waterkanten, in moerassige graslanden enz. Aan de Pettelaar, bij quot;Vugbt, langs den Ortenschen dijk.

S. Fuchsii Kocli. Fuch\'s Kruiskruid. (S. ovatus Fl.B.S.). Op vochtige plaatsen in bosschen. (In de bosschen en tusschen kreupelhout bij Boxmeer 1853.). Juli—Sept.

S. sarracenicus L. sarraceensch Kruiskruid. Aan de oevers van rivieren en plassen. (Moerdijk Pr.fl.B.). Juli, Aug.

S. paludosus L. moeras Kruiskruid. Op gelijke plaatsen als de vorige. In menigte langs de Dieze, te Maïen in de Vellemeer. (Buitendijk te Moerdijk I860.). Juni—Aug.

C. lanceolatum Scop. Speerdistel. Aan wegen en dijken, op ruige plaatsen enz. Bij St. Michiels-Gestel, te Vlijmen , bij Heusden in menigte aan wegen. Juli—Sept.

C. palustre Scop. moeras Vederdistel. In vochtige, moe-ra*sige graslanden, langs slooten enz. Bij Boxtel tusschen het hakhout, bij Helvoirt langs slooten. (Breda Kops. Fl.B.S.). Juli, Aug.

C. oleraceum Scop. moes Vederdistel. Op vochtige grazige plaatsen. (Bij Breda K.v.W.). Aug., Sept.

C, anglicum Lam. engelsche Vederdistel. In moerassige veenstreken, in weilanden enz. (Cirsium heteroph. Fl.B.S ). Veel op de Vughtsche en op de Helvoirtsche heide. (Heusdenhout bij Breda 1852, te Boxmeer, St. Autonis 1853.). Mei—Aug.

C. arvense Scop akker Vederdistel. Langs dijken en wegen, in bebouwde gronden enz. Op den Her-venschen dijk, veel op den hoogen weg naar het kamp. Juni—Aug.

S. Marianura Gaertn. gezegende Distel. (Carduus mari-anus FI.B.S.j. (Bij Breda K.v.W.) Juli, Aug.

C. crispus L. gekrulde Distel. Aan wegen en dijken, op muren en steenachtige plaatsen. Op de wallen, langs de Zuid-Willemsvaart. Juni—Aug.

0. nutans L. knikkende Distel. Aan dijken en wegen in zandige streken. Bij de Pettelaar, langs de Zuid-Willemsvaart, op den Bernschen dijk, te Helvoirt. Juli, Aug.

O. Acanthium L. witte Wegdistel. Aan wegen , dijken en op ruige plaatsen. (Bij Breda K.v.W.). Juli, Aug.

L. major Gilrtn. groote Klit. Aan we^en, ruigten enz. (Arctium lappa Fl B S ). Langs den Kmpelschen dijk, te Empel en te Oudheusden. Juli—Sept.

L. minor DC. kleine Klit. Op gelijke plaatsen. Op het St. Janskerkhof te \'s Bosch, op het Burgtplein te Heusden, langs de Dieze in den tuin van het Casino, op den Empelschen dijk. (Aan wegen bij Boxmeer 1853). Juli, Aug.

L. tomentosa Lam. viltige Klit. Op gelijke plaatsen als de beide vorige. (Arctium tomentosurn Fl.B.S.). Bij Bosmalen en Heusden. Juli, Aug.

in onbebouwde zandgronden. Op dén boogen weg tusschen het fort Isabel en het Kamp, bij St. Michiels-Gestel. Juli, Aug.

C. Jacea L. drooge Centaurie. Knoopkruid. Aan wegen en dijken , in drooge weilanden enz. Te Litb op de uilerwaarden en op den dijk. Juni—Aug.

Y- lacera Koch. gescheurde. Van het inwindsel zijn de onderste blaadjes meest met een aanhangsel van franjes voorzien, de volgende onregelmatig met gescheurde franjes, de bovenste slechts alleen zonder franjes. Te Eosmalen.

C, nigra L. zwarte Centaurie, of Wammestknoopen. Aan wegen, op begroeide, grazige plaatsen in drooge gronden. Langs de Zuid-Willemsvaart. Aug., Sept.

C. Cyanus L. Korenbloem. Tusschen het koren in zandige streken. Te Hintham, Eosmalen en bij Vught. Juni, Juli.

C. Calcitrapa L. Sterredistel. Aan dijken en wegen. (Bij Breda K.v.W.). Juli—Sept.

L. communis L. Akkerkool of basterd-Hazenlatuw. In bebouwde en onbebouwde gronden, tusschen kreupelhout, in heggen enz. Te Vught en te Heusden. Juni, Juli.

A.. pusilla Gartn. kleine Arnoseris, kleine Akkerkool. (Lapsana minima Fl.B.S.). In zandige bouwlanden.

Tusschen het koren te Eosmalen in menigte. Te Son, Brengel en Nuenen (Eindhoven Pr.fl.B.). Juni—Aug.

C. Intybus L. gewone Ciiichorei of Suikerij. Aan dijken en wegen in drooge gronden. Langs de Dieze, veel op den Hoogen Maasdijk tusschen Aalburg en Heus-den. Juli, Aug.

T. hirta Eoth. ruwharige Thrincia. Aan wegen enz. in zandige streken. Hij Vught en Eosmalen. Juli—Sept.

L. autumnale L. herfst Leeuwentand, Hondsbloem (Apar-gium autumnalis FJ.B.S.). Aan dijken en wegen, in weilanden en op grazige plaatsen. Bij Vught en Vlijmen. Juli—Oct.

L. hi^pidum L. stekelharige Leeuwentand. (Apargia hisquot; pida Fi.B.S ). Aan wegen en aan grazige plaatsen-(L. liastilis o. vulgaris Koch). Bij Vught en Eosmalen. Van Juni tot het najaar.

T. porrifolius L. preiblndige Boksbaard. Aan wegen en kanten van bouwlanden. Op de wallen van \'s Bosch. (Bergen op-Zoom Dozy Pr.fl.B. Breda Kops, FI.B.S.). Juni, Juli.

T. minor Fries, kleine Boksbaard. Aan dijken en wegen. Op de wallen te \'s Bosch. Juni—Aug.

T. pratensis L. beemd-Boksbaard. Aan wegen, op grazige plaatsen, in weilanden. Op het Burgtplein te Rausden. Juni, Juli.

H. glabra L. onbehaard Biggekruid. Tusschen het koren in zandgronden. Bij Vught. (Eindhoven Pr.fl.B.). Juni, Juli.

H. radicata L. langwortelig Biggekruid. Aan dijken en wegen, in graslanden enz. ïe Vught. Juni—Aug.

ï. oificinale Wigg. gewone Paardebloem, Kaarsjes, Mol-,;;sla. (Leontodon Taraxacum Pl.B.S.). In bebouwde en onbebouwde, opene en grazige gronden. Op de wallen te \'s Bosch, en algemeen in weilanden. (Bij Woensdrecht 186Ü). Mei—October.

L. nmralis Presenius. muur-Sla of Latuw. (Chondrilla muralis Pl.B.S.). Aan muren, in beschaduwde zandgronden aan heggen. Langs slooten te Rosmalen, op knotwilgen langs den Empelschen dijk. (Eindhoven Pr.fl.B.). Juni—Sept.

S. oleraoeus L. moes-Melkdistel. In bebouwde gronden. Te Vught en op het St. Janskerkhof te \'s Bosch.

S. asper Vill. ruwe Melkdistel. Op gelijke plaatsen als de vorige. Langs den Vughtschen straatweg.

S. arvensis L. akker Melkdistel. In bouw- en weilanden. Op de borstwering bij het Huis van verzekeringen op andere plaatsen van den \'s Bosscben wal, te Helvoirt. (Bij den Moerdijk 1860). Juli—Sept.

S. palustris L. moeras Melkdistel. In rietvelden, aan waterkanten enz. (Bij Breda K.v.W.). Juli, Aug.

C. biennis L. tweejarig Streepzaad. Tn bouw- en weilanden, tusschen kreupelhout enz. (Bij Breda K.v.W.). Juni, Juli.

C. tectorum L. daken Streepzaad. In drooge zandgronden, op muren enz. Op de akkers bij Vught en Or ten. Juli, Aug.

C. virens Viil. groen Streepzaad. Aan dijken ,$jjfc0gen, heggen enz. Op de wallen te \'s Bosch. Juni—Oct.

P- diffusa DO. uitgespreide. De stengel teerder, uitgespreid, de hoofdjes kleiner dan in den grondvorm. Bij Groot-üeuteren.

C. paludosa Mönch. moeras Streepzaad. (Hieracium pa-ludosum FI B.S.). Op beschaduwde moerassige plaatsen, aan waterkanten enz. .(Bij Eindhoven Dozy, ülvenhoutsch bosch 1852). Juni, Juli.

H. Pilosella L. langharig Havikskruid. Tusschen het gras te Helvoirt en te Vught.

li. Auricula L. Muizenoor. In drooge begroeide zanden heidegronden. (Tusschen Ossendrecht en Putten, waar de bodem bij uitstek leemhoudend is 1860). Juni, Juli.

H. vulgatnm Fries, gewoon Havikskruid. In bosehrijke streken op beschaduwde plaatsen; op muren. Juni— Sept.

ff- nemorosum Fries, bosch. De stengel met weinig bladen; bladen langwerpig, getand, met weinig of wel langzamerhand verdwijnende wortelbladen; de omwindsels eenvoudig en hier en daar behaard, iets klierachtig. (II. sylvatieum Fl.B.S.). In bosschen bij Vught en tlelvoirt.

H. tridentatum Fries, drietandig Havikskruid. In bosschen en op beschaduwde plaatsen. (Bij Eindhoven Dozy Pr.fl.B., Hulst Wils en v.d.B.). Juli, Aug.

H. rigidum Hartm. stijf Havikskruid. In drooge gronden tusschen hakhout. (Bij Eindhoven Dozy.). Juli— Sept.

H. umbellatum L. kroonbloemig Havikskruid. Op drooge zonnige plaatsen in heidestreken, op beschaduwde plaatsen, in bosschen enz. Bij het Kamp op de quot;Vughtsche heide. Aug. — Oct.

H. virescens Sond. groenachtig Havikskruid. In bosschen en op beschaduwde plaatsen. Bij de Pettelaar. Aug., Sept.

X. strumarium L. gewone Stekelnoot. Aan ruigten, vuil-nishoopen enz. Te Klein-Deuteren, zeer veel te Groot-Deuteren, huiten de Vughtsche poort en te Maren. Juli—Oct.

L. Dortmnnna L. water Lobelia. In poelen, vennen enz* in heidestreken. In groote menigte in vennen, plasquot;

sen en vijvers onder Boxtel, in vennen op de heide tnssehen Son en Eest, veel in het Henksven bij Hel-voirt. (15ij Eindhoven , Oirschot en Aerie Dozy. Ooster-houtsche heide en Heusdenhout bij Breda Lac., Gal-dersehe heide bij Breda 18 53.). Juli, Aug.

J. montana L. zand Jacione. In drooge heide- en zandgronden, in de duinen. Te Rosmalen, op de Vught-sche heide en onder Boxtel. Juni, Juli.

E, nigrum Schmidt, zwart Eaponsje. In bosschen. (In het Uivenhoutsche bosch bij het Ginneke. K v.W., v. d. Trappe). Mei, Juni.

P. spicatum L. aardragend Eaponsje. In bosschen. (In bosschen bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

C. rotundifolia L. rondbladig Klokje. Op grazige wegen en plaatsen, boschkanten enz. Bij Helvoirt, tusschen Engelen en het fort Crèvecoeur, langs drooge slooten te St. Michiels-Gestel. Juni — Sept.

C. rapunculoïdes L. éénzijdig Klokje. Aan heggen, in bouwlanden enz. Op de Heusdensche wallen in menigte tusschen de oude en nieuwe haven. Juli—Sept.

C. Trachelium L. ruwharig Klokje. In bosschen en tusschen kreupelhout. (Bij Eindhoven Dozy, in bosschen en tusschen kreupelhout bij Boxmeer 1853.). Juli, Aug.

C. patnla L. wijdbloemig Klokje. Op grazige beschaduwde plaatsen, aan boschkanten enz. (Bij Breda v. Hall, El.B.S.). Mei—Oct.

E. HapuDculus L. raapwortelig Klokje. In grazige zandgronden. In een boscli bij Boxtel, langs de Meua-densche grachten, bij Nuenen. (Eindhoven P.F1.B.). Juni—Aug.

S. Speculum DC. grootbloemige Kantvrucht. (Prismato-carpus Speculum PI B.S,). Tusschen het koren in zandgronden. Tusschen het koren te Rosmalen. Juni, Juli.

V. Myrtillus L. blauwe Boschbezie. In bosschen in de hoogere streken. Bij Boxtel, op den Hondsberg bij Oisterwijk , in Pijnbosschen bij Princenhage. (Helmond P.P1.B). Mei—Juli.

V. Oxycoccos L. veen Boschbezie. In veengronden. (Oxycoccos palustris Pl.B.S.). Op de heide bij Son, in lage heiden onder Boxtel en Helvoirt. Mei—Aug.

A. polifolia L. witbladige Andromeda. In veengronden. Lanas een ven onder Boxtel. Mei—Juli.

C. vulgaris Salisb. bezem-Heide, struik-Heide. Op heivelden, ia de duinen. Bij Helvoirt, op de Vughtsche, Boxtelsche, Sonsche en Nuenensche heiden (weinig op de Rozendaalsche heide. I860.).

E. Tetralix L. gewone dop-Heide. Op vochtige plaatsen in heidestreken, in duinvalleien. Ter zelfder

plaatse als de voorgaande. (Eindhoven, veel op de Eo7,endaalsche heide 1860.). Mei—Sept.

E. cinerea L. aschgrauwe Heide. Op zonnige plaatsen op heidevelden. (Eens gevonden op de Oirschotsche heide. Staring.). Juli, Aug.

P. rotundifolia L. rondbladig Wintergroen. Op vochtige plaatsen in bosschen en begroeide zandgronden. Zeldzaam voorkomende op den kant eener sloot, van het Huis ten Halve naar de Vughtsche heide, aan slooten aan den heikant. Juli—Oct.

P. minor. L. klein Wintergroen. In bosschen. In groote menigte in een bosch bij Piazenza onder Vught, gevonden door Freule Pauline Martini van Geffen. (In bosschen bij het Ginneken en Princenhage.) Juni, Juli.

I. Aquifolium L. gewone Hulst. In bosschen in de hoo-gere streken, in hegsren enz., in de nabijheid van woningen. Op de Boxtelsche heide. Mei, Juni.

heggen enz. Op het fort Creveeoeur, bij llosmalen, bij het dorp Wijk, tusschen heggen te St Michiels-Gestel. Juni, Juli.

F. excelsior L. gewone Esch. In bosschen, aangeplant aan wegen enz. In bosschen te llosmalen en Bostel, soms tusschen het hakhout.

V. minor L. gewone Maagdepalm. Op grazige beschaduwde plaatsen , aan heggen , slootkanten enz. Onder I een boscli te Helvoirt. (Bij Breda v. Hall. Fl.B.S.\'). April, Mei.

M. trifoliata L. water Drieblad, Waterklaver. Op moerassige plaatsen, aan waterkanten vooral in veengronden. In het \'s Bossche veld, langs slooten bij de Pettelaar, bij de Vughtsche heide, bij het fort Isabel, buiten de Hinthamerpoort. Mei.

L. Nymphoïdes Link. gewone Watergemiaan. (Villarsia Nytnpliaeoïdes Fl.B.S.). In slooten, grachten, vaarten enz. Algemeen in slooten ook in den vijver op Muyse-rich en op Ueeburg te quot;Vnglit. (In slooten en watergangen bij Bergen-op-Zoomj. Juli, Aug.

G. Pneumonanthe L. klokjes-Gentiaan. Op vochtige plaatsen in heide- en veenstreken. In menigte\' op de quot;Vughtsche, Helvoirtsche en Boxtelsehe heide. (Eindhoven P.fl.B.). Aug., Sept.

C. filiformis Eeich. draadvormige Gentianelle. (Exacuni filiforme Fl.B.S.). Op vochtige plaatsen in heidegronden. Veel op de Vughtsche heide. (Eindhoven Pr.fl.B.). Aug., Sept.

E. Centaurium pers. groot Duizendguldenkruid. In vochtige grazige zandgronden. Veel te Helvoirt. (Eindhoven, Ulvenhoutsch bosch bij Breda.). Juli—Aug.

E. pulchella Fries, schoon Duizendguldenkruid. In vochtige grazige zandgronden. Op den \'s Bosschen dijk, zoogenaamd Engelschen dijk langs de Dieze. Juli— October.

0. sepium L. haag-Winde. In kreupelbosschen en heggen. Om Wilgentakken geslingerd buiten de Vughtsche poort. Juni—Aug.

C. arvensis L. akkerWinde. In bouwlanden aan ruigten enz. Langs den grond kruipende buiten dezelfde poort. Juni, Juli.

Urtica, Humulus, Galiam Mollugo, Equisetum ar-vense, Tanacetum , Craetegus enz. Langs den dijk bij Tivoli onder Eosmalen, woekerend op Artemisia vulgaris. Juli —Sept.

0. Epithymum L. Thym-Warkruid. Op heivelden, woekerend op Call una, Sarothummus, Genista pilosa. Op de Vughtsclie, Helvoirtsche en Sonsche heiden om Calluna geslingerd. (Eindhoven v.d.B. Bij Breda, Terheijde, Bavelsehe heide, St. Antonis.). Juli—Sept.

G. Epilinum Whe. vlas-Warkruid. Woekerend op Linum usitatissimum. (Bij Eindhoven, Lieshout Wtt., Helmond F. Dozy, v.d.B,, bij Breda, K.v.W.). Juli, Aug.

C. officinale L. gewone Hondstong. Aan dijken, op bebouwde gronden enz., in de duinen. (Te Alem langs den dijk aan de oostzijde van het veer.). Mei—Juli.

B. officinalis L gewone Bernagie. In hoven op bouwlanden, aan wegen enz. verwilderd. Bij Helvoirt, (Te Lith en te Eng). Juni—Sept.

L. arvensis L. akker-Kromhals. Op bouwlanden, aan wegen enz., vooral op zandgronden. Tusschen en langs de korenvelden bij Os en Rosmalen, op de Or-tensche Schans. Mei—Aug.

S. officinale L. gewone Smeerwortel, Vetwortel. Aan waterkanten, op vochtige plaatsen, in weilanden enz.

L. officinale L. gewoon Parelzaad. In boschgrond, hier en daar in bouw- en weilanden en aan dijken. Op de wallen, vooral bij de Hinthamerpoort. Juni—Sept.

M. palustris With. moeras-Vergeet-mij-niet. Aan waterkanten, vochtige weiden. (M. Scorpioïdes. Fl.B.S.). Mei—Sept.

«• vulgaris, gewoon. Opklimmend of plotseling nederdalend, de stengel en de takken onderaan met zich uitspreidende haartjes, de vruchtdragende kelken bijna even groot als de steeltjes of wel niet meer dan tweemaal kleiner. Langs den vijver op Eeeburg en Muyserick te Vught, bij Vlijmen, te Empel. (Boxmeer I860.).

M. strigulosa Echb. ruwharige Vergeet-mij-niet. Op plaatsen als de vorige. Bij \'s Bosch, Mei—Sept.

M. eaespisota Schultz. zodenvormende Vergeet-mij-niet. Op plaatsen als de vorige. Langs den provincialen klinkerweg, in drooge slooten aan de Pettelaar en bij Orten. (bij Breda, Boxmeer). Juni, Juli, P- gracilis, slanke. Tengerder, (bij Boxmeer). /• laxa. slappe Kleiner, draadvormig; soms met weinig bloemen. (Boxmeer.).

M. intermedia Link. middelste Vergeet-mij-niet, Op akkers, grazige en beschaduwde plaatsen, langs dijken, wegen en tuinen enz. Aan de Pettelaar, op het fort Isabel en bij Heusden. Mei—Sept.

bouwlanden, beschaduwde enopene, grazige plaatsen, aan slootkanten enz. Bij liet dorp Nuenen, op het fort Isabel. Mei—Juli,

M. hispida Schltd. ruige Tergeet-mij-niet. Aan dijken, wallen , bouwlanden enz. Op het fort Isabel. April— Juli.

S. nigrum L. zwarte Nachtschade. Aan wegen op bebouwde gronden enz. Algemeen bij \'s Bosch. Juli— October.

luteum DC. gele. Bladen onbehaard, vruchten (rijp) geel. 25 October 1875 met S. nigrum tusschen suikerbieten op Muyserick te Vught.

S. Dulcamara L. Bitterzoet, Elffrank, Elfrank. Op vochtige plaatsen, aan waterkanten, tusschen struikgewas enz. Op Knotwilgen te Vught en Helvoirt, langs den Pettelaarschen en \'s Bosschen dijk, bij Heusden, te Elshout, (Moerdijk 1860). Juni—Aug.

N. physaloïdes Gartn. gewone Nicander. Verwilderd. Langs eenen muur te Vught. Waarschijnlijk uit de naastbij zijnde tuinen ontvlugt.

H. niger L. zwart Bilzenkruid. Op puin- en niesthoo-pen, aan wegen enz. Te Hintham in het veld, te Lithoyen. (Eindhoven, Bergen-op-Zoom). Juli, Aug.

Y- pallidus. bleeke. Met bleeke eenkleurige bloemen. Op den hoogeu Maasdijk bij de Haarsteeg, op den Maasdijk bij Wijk en Heusden.

D, Stramonium L. Dolappel, Doornappel. Aan wegen, op puinhoopen, in bouwlanden enz. Langs den zand-

weg te Vught 1866, in menigte op de akkers te quot;Vlijmen , fian de Pettelaar. Juli—Sept.

V. Schraderi Meijer, kleinbloemige Toorts. (V. Thapsus Fl.B.S.). Op onbebouwde, hooge zandgronden, aan dijken. Te St. Michiels-Qestel, te Boxtel. Juli, Aug.

V. thapsiforme Schrad. grootbloernige Toorts. Op plaatsen als de voorgaande, in bosschen. Juli. Aug. /?• cuspidatum. fijn gespitste. Lager, de stengel dunner; de trossen met ruin of meer verwijderde bundels. (V. cuspidatum Sclirad. F1 B.S.). Bij Boxtel en St. Michiels-Gestel. (Eindhoven, Eozendaal, St. Jansbeek.).

V. nigrum L. zwarte Toorts. In heuvelachtige hooge streken, in bosschen, aan wegen enz. (Bij Eindhoven üozv , Hilvarenbeek Hoffm. te Kozendaal). Juli, Aug.

S. nodosa L. knoopig Helmkruid. Op vochtige beschaduwde plaatsen, aan waterkanten, tusschen hakhout, in bosschen. Op den dijk van de Zuid-Willemsvaart, aan de Pettelaar, bij den Dungen. (Helmond, Breda). Juni—Sept.

S. Balbisii Hornem. Balbis\'s Helmkruid. Op moerassige vochtige plaatsen, aan waterkanten. Aan slooten tusschen de Pettelaar en het klooster , aan slooten langs den Bernschen dijk. Juni, Juli.

G. officinalis L. Genadekruid. In vochtige weilanden, op heidegronden, aan waterkanten enz. Langs de

gracht van de batterij links van den Helvoirtsehen weg te Vuglit, 6 Aug. 1877 , te Heusden langs de Oude Haven en langs slooten aan de Maaszijde van den Bernschen dijk. (Ooyen N.Br. v.d.Tr.). Juni—Aug.

A. Orentium L. Kalfssnuit. In bouwlanden op ruwe plaatsen. Langs den Vughtschen steenweg en veel tusschen het koren bij Nuenen. (Eindhoven Dozy). Juli—Sept.

L. Cymbalaria Mill. muur-Leeuwenbek. Op oude muren-Algemeen op oude muren te \'s Bosch. Op een oud torentje op Keeburg te Vught. Mei—Sept.

L. minor Desfont. kleine Leeuwenbek. In zandige bouwlanden , in hoven. In korenlanden te Eosmalen. (Sleeuwijk , Boxmeer, op de akkers van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen 1860). Juli—Sept.

L# vulgaris Mill. vlas-Leeuwenbek. Op zandgronden, langs akkers, aan dijken, wegen enz. Algemeen bij \'s Bosch, vooral bij Hintham.

V. scutellata L. schilddragende Eereprijs. Op vochtige plaatsen, in duinpannen, veenen, aan waterkanten. Op de Vughtsche heide , langs slooten bij Rosmalen en Vught. (Eindhoven, Heusdenhout bij Breda, St. Jansbeek.).

V. Anagallis L. water-Eereprijs. In slooten, moerassen, aan waterkanten enz. Langs een ven bij het fort Ore-vecoeur, in het oude Maasje bij Heusden, aan slooten bij het dorp Bern. Mei—Sept.

ï- minor U.S. kleine. Tengerder, met kleinere bladen. In de weide en aan slooten bij Empel.

V. Beccabunga L. ovaalbladige Eereprijs of Beekpunge. Op vochtige plaatsen, in stilstaand water. In moeshoven en aan slooten derzelver te \'s Bosch. Mei— Augustus.

V. Chamaedrys L. Gamander Eereprijs, Op grasgronden, langs wegen, aan boschkanten. Tusschen het gras bij Boxtel, op de Heusdensche wallen. April—Juni.

V. officinalis L, geneeskrachtige Eereprijs. Op opene en beschaduwde plaatsen, in zand- duin- en heidegronden. Tusschen het gras onder opgaande boomen te Nuenen , onder houtgewas bij Helvoirt. (Bij Breda Fl.B.S.). Mei—Aug.

V. latifolia L. breedbladige Eereprijs. (V. Teucrium L. Fl.B.S.). Op zonnige hooge grasgronden, heuvels, dijken enz. Mei, Juni.

P- minor Schrad. kleine. De bladen aan den voet eivormig en meerendeels langwerpig. Te Lith bij den kerkwal.

«■ vulgaris, gewone. De bladen aan den voet diep hartvormig. Op vochtige plaatsen aan slootkanten, aan oevers, tusschen struikgewas enz.

a. foliis oppositis. Met tegenovergestelde bladen. Aan de Pettelaar, bij Boxtel aan slooten, bij Vught, te Son. (Breugel Dozy).

b. foliis ternis. De bladen drie aan drie. Bij \'s Bosch, aan de Pettelaar. (Helmont Wtt.).

P- maritima. zee Eereprijs. De bladen aan den voet rondachtig of bijna wigvormig.

«, foliis oppositis. Met tegenovergestelde bladen. Aan slooten bij Boxtel, (\'s Bosch de Beyer).

var. /?• Fl.B.S.). In wei- en bouwlanden , op veen- , gronden, aan walerkanten. Bij \'s Bosch in den Vliert- \' polder tusschen Heiven en Hintham , in het gras bij Boxtel en Nuenen. Mei—Sopt.

V. arvensis L. akker Eereprijs. Op bouwlanden, onbebouwde gronden, oude muren, enz. Op de wallen te \'s Bosch. (Op de akkers van af de Schelde bij Woens-drecht langs Hoogerheide naar Huibergen 1860). April—Sept.

V. verna L. voorjaars Eereprijs. Op bebouwde en onbebouwde zandgronden. (Bij Breda K.v.W.). April—Mei.

V. triphyllos L. driebladige Eereprijs. In bouwlanden. Langs slooten bij Tilburg, veel op de bouw- R, landen te Eosmalen. (Helmond Prodr.Fl.B.). April, Mei.

V. hederifolia L. klimopbladige Eereprijs. In bouw- en moeslanden, aan wegen, tusschen gras enz. Aan de Pettelaar. Maart—Mei.

L. aquatica L. water-Slijkgroen. Aan kanten van poe- ) len, slooten, op vochtige plaatsen langs rivieroevers enz. Aan slooten langs den Ortenschen dijk, langs E.

den provincialen klinkerweg tusschen Vlijmen en Groot-Deuteren, langs den Bernschen dijk, bij Heusden. Juli—Sept.

beschaduwde plaatsen , in bouwlauden , op vecnachlige heidegronden enz. (M. vulgatum Fl.B S.)- Bij Bosma-len en Helvoirt. (Eindhoven Dozy j UIvenhoutsclie bosch). Jnni—Aug.

sylvatica L. bosch Knrtelblad. Op vochtige plaatsen, in duin- heide- wei-en broeklanden. Op de Yughtsche en Sonsche heiden. (Eindhoven Dozy, Hilvarenbeek Hoffm. Breda El.B.S. Boxmeer, 1\'eel bij Oploo en St. Antonie). Aug., Sept.

palustiis L. moeras Kartelblad, Ijzerharde. In vee-nen, moerassige heiden, vochtige duinpannen, weien hooilanden , aan waterkanten. Op den Vliertpolder tusschen Herven en Hintham. (Eindhoven Dozy Pr.FI. B.). Juni—Aug.

minor Ehrh. kleine Katelen. In wei- en hooilanden, aan wegen enz. Veel in weilanden langs den Dommel, bij Son en Breugel. Mei—Juli.

major Ehrh. groote Eatelen. Baat. Op plaatsen als de vorige. In weilanden bij Nuenen cn Sou. (Ulvenhoutsch bosch , Boxmeer). Mei—Aug.

P- angustifolius. smalbladige. Met bladen de helft smaller lijn-lancetvormig. In weilanden bij \'s Bosch. (Ulvenhoutsch bosch, Boxmeer.).

officinalis L. gewone Oogentroost. Op heide- duinen grasgronden, op akkers. Juni—Sept.

1/- nemorosa Koch. bosch. De stengel teruggebogen-zachtharig; de bladen en de kelken min of meer onbehaard; de bloemkroon met eene ci-troenkleurige vlek aan den voet der middelste insnijding, bout, de pas ontluikte wit met violette nerven eerst lilaachtig , daarna rosée purperachtig. De bloemkroon is soms grooter of

kleiner. (E. officin. r- alpina PI.B.S.). Om het quot; fort Isabel en bij den Dungen. (Bavelsche heide, St. Antonis.).

c. tenella. teeder. Zeer slank, 5—10 centim. bijna enkelvoudig, met stomp getande bladen. (E. officin. P- minima El.B.3.). Op de heide tusschen Geldorp en Nuenen. (Op dorre heidevelden bij Breda Fl.B.S.).

E. Odontites L. roode Oogentroost. Op bouwlanden, aan wegen, dijken , aan waterkanten tnssohen riet enz. Bij Groot-Deuteren en te Elshout. (Eindhoven). h. breve-bracteata. met korte schutblaadjes. Alle schutblaadjes bijna gelijk aan de bloemen of iets korter. (E. Odontitis Fi.B S.). Bij \'s Bosch, op de buitenwallen van het fort Isabel.

M. rotundifolia L. rondbladige Munt. Aan slootkanten, op vochtige plaatsen. Langs den hoogen Maasdijk tusschen Heusden en Aalburg. Juli—Sept.

M. sylvestris L. bosch- of wilde Munt. Aan rivier-oevers, in grienden, aan slootkanten enz. Juli—Sept.

M. aquatica L. water-Munt. (M. aq. et. var. y, elliptica Fl.B.S.). Aan waterkanten, in slooten, op vochtige plaatsen enz. Algemeen langs slooten vooral bij Boxtel en Vught.

A- birsuta. langharige. Met de haren ook van den kelk en de bloemsteeltjes horizontaal openstaande. Langs slooten bij Boxtel.

M. arvensis L. akker-Munt. Aan waterkanten op akkers enz. (Ulvenhoutseli bosch , Boxmeer).

quot;■ vulgaris, gewone. Min of meer langharig, (M. arvensis et var. Fl.B.S.). Langs den Orten-schen dijk, op con aardappelveld bij Oud-Heusden. Juli, Aug.

P. vulgare. gewone Poley-Munt. (Mentha Pulegium PI.B.S.) Aan waterkanten, op vochtige plaatsen. Op de Vughtsche heide, langs den provincialen klinkerweg bij Groot-Deu-teren en Vlijmen, op den Bernschen dijk. Juli—Sept.

L. arvensis L. akker Kromhals. Op vochtige plaatsen, aan oevers. Bij Eosmalen, Vlijmen en aan de Pette-laar. Juli, Aug.

S. pratensis L. veld Salie. Op grasgronden, aan dijken, wegen enz. Te Alem op dc uiterwaarden. Mei—Juli.

T. Serpyllum L. wilde Thijm. Op heide, duin- en zandgronden, tussehen gras aan dijken, wegen enz. Juni—Sept.

quot;■ Chamaedrys. De stengel en takken van den-zelfden vorm opklimmend en gestrekt, aan 3 (4) kanten behaard; de bladen eivormig (of smaller ovaal, langzamerhand aan den stee!

zich versmallende). Op de Vughtsche heide; bij Eosmalen en op de Helvoirtsche heide. i*- angustifolius. smalbladige. De takken ongelijkquot; vormig, de onvruchtbare verlengd voortloopende (van daar de naam Serpyllum) de vruchtdragende. zamengedrongen in reeksen kort opge-rigt. Op de Vughtsche heide. (Heide bij Heusdenhout, Boxmeer).

C. Acinos Clairv. getande Thijm. Op bebouwde en onbebouwde plaatsen, in zand- en duingronden. (Thymus Acinos Fl.B.S.). (Bij Boxmeer De Bruin. Grave Abel. Pr.Fl.B.). Juni—Sept.

G. hederacea L. kruipende Hondsdraf. Op grasgronden, aan wegen, heggen en muren, op vochtige plaatsen. Op de wallen te \'s Bosch. April—Juni.

L. amplexicaule L. stengomvattende Doovenetel. Ia bouwlanden, moeshoven enz. Bij Vlijmen, Vught en Hintham. Maart—October.

L. purpureuni Ij. paarsche of stinkende Doovenetel. In bouwlanden , moeshoven, aan wegen , tusschen kreupelhout enz. Langs de wallen. Maart—October,

L, album L. witte Doovenetel. Aan wegen, tusschen kreupelhout, op ruwe plaatsen. Ter zclfder plaatse als de voorgaande. Mei—Juli.

G. Ladanum L. smalbladige Hennepnctel. In bosschen, op bouwlanden enz. (Bij Breda K.v.W.). Juli, Aug.

G. oehroleuca Lam. lichtgele Hennepnetel. Op bebouwde en onbebouwde zandgronden, in duinen, aan wegen-Tusschen de rogge bij Geldorp en bij Heusden. (Bij Breda Fl.B.S. Bij Eindhoven Dozy). Juli—Sept. P- Labio corollae inferiore purpureo. v. Hall. Met de onderlip der bloemkroon purperkleurig. (Bij Breda, Teteringen, Ginneke, Oploo bij Breda).

G. Tetrahit. L. gewone Hennepnetel. Op bouwlanden, op boschgrond, aan heggen, wegen, op ruwe plaatsen. Langs de Zuid-Willemsvaart, bij Heusden en bij Eosmalen. (Bij Breda, Boxmeer, St. Jansbeek). Juli—Sept.

G. versicolor Curt, wisselkleurig Hennepnetel. Op bouwlanden, aan wegen, langs hakhout, op ruwe plaatsen. Te Oudheusden. (Bij Terheide boven Breda Fl.B.S.). Juli—Sept.

S. sylvatica L. bosch Andoorn. Op beschaduwde eu vochtige plaatsen, aan slootkanten. Bij Vught Juli, Augustus.

S. palustris L. moeras Andoorn. In vochtige plaatsen, in bouwlanden, in bosch, aan waterkanten. Algemeen aan het water bij \'s Bosch.

/• petiolata. gesteeld. Met de onderste bladen gesteeld, de bovenste ongesteeld langwerpig-lancetvormig, aan den voet hartvormig, met spitsachtigen top, zachtharig, de steng opgericht en, even als de bladsteel, vlokkig-be-haard. (S. palustris var. arabigua Fl.B.S.). Bij \'s Bosch.

S. arvensis L. akker Andoorn. Op bouwlanden, in moeshoven. Bij Eosmalen tusschen de boekweit, in menigte op aardappellanden bij Boxtel. (Bij Eind-lioyen Dozy, Bij Breda, St. Jansbeek). Juni—Sept.

B. foetida Lam. stinkende Ballota. Aan wegen, op puin, i op ruwe plaatsen, tusschen hakhout enz. Op het einde der wallen achter den Kastorensmolen, tusschen pa- ij

L. Cardiaca L. Hertsgespan. Op ruwe steenachtige plaatsen, aan wegen. (Bij Breda K.v.W.).

S. galericulata L. gewoon Glidkruid. Op vochtige plaatsen, aau waterkanten. Aan slooten bij Vlijmen .Rosmalen , de Pettelaar en langs de cingelkade.

S. minor L. klein Glidkruid. Op vochtige plaatsen in heigronden , op veenachtige grasgronden. Op de Box-telsche heide. (Bij Aarle Dozy, Valkenswaard, \'t Meersveldhoven en Waarle, bij Eindhoven v. Hall.

De Bruin en Dozy. Etten Lacoste, op onderscheidene plaatsen bij Eosendaal, Groot-Zundert, Putten en i Bergen-op-Zoom, bij Oploo ). Juli, Aug.

aan wegen, dijken enz. Op de Vughtsche heide, op de wallen te \'s Bosch, bij Vlijmen, te Rosmalen,

а. corolla alba. Met eene witte bloemkroon. U Vughtsche heide langs eene sloot.

A. reptans L. kruipend Zenegroen. Op grasgronden, op vochtige plaatsen, in duinpannen enz. Bij Boxtel. Mei, Juni.

ï. Scorodonia L. wilde Salie. In duin- en zandgronden, op ruwe boscbrijke plaatsen. Langs slooten bij Boxtel , tusscben bet bakbout te Eosmalen. (Breda, Op-loo-Boxmeer, Mastboscb bij Breda. Algenaeen bij Bergen-op-Zoom 1860). Mei—Sept.

V. officinalis L. gewoon Ijzerhard. Op dijken, aan wegen, op ruwe plaatsen. Bij het fort Crèvecoeur, langs den boogen Maasdijk tusscben Heusden en Aalburg. Juni, Juli.

U. vulgaris L. gewoon Blaaskruid. In slooten en stilstaande wateren. In eene sloot op de Vughtsche heide, in slooten te Elshout en bij Rosmalen. (Bij Breda Fl.B.S.). Juni—Sept.

U. intermedia Hayne. verwant Blaaskruid. In veenplas-sen. (In veenslooten in het Mastboscb bij Breda aan den kant van de Galdersche beide 1852 , Peel bij Oploo). Juni, Juli.

U. Bremii Heer? In de grachten van het fort Isabel, in kuilen op de Sonsche heide. (In veenslooten in het Mastboscb bij Breda aan den kant van de Gal-dersche heide met de vorige). Juni, Juli.

L. Üiyrsiflora L. trosdragende Wederik. Aan waterkanten tussehen riet, in slooten, vijvers, moerassen, veenplassen. In menigte op de Vughtsche heide, in waterplassen op de Boxtelschc heide en het Bossche veld. Mei—Aug.

L. vulgaris L. gewone Wederik, gele Veenwortel, groote gele AVederik. Op vochtige beschaduwde plaatsen, aan waterkanten, in grienden. Aan slooten en tussehen het hakhout te Kosmalen, Vught, Boxtel en Helvoirt. (Boxmeer en Breda). Juni—Sept.

L. Nummelaria L. Penningkruid. Aan slootkanten, op vochtige beschaduwde plaatsen, in veenen. Langs slooten te Kosmaleu, Vught, Helvoirt. Mei—Juli.

L. nemorum L. bosch-Wederik. Op lage vochtige plaatsen in bosschen. (Bij Breda K.v.W.). Juli—Sept.

A. arvensis L. akker Basterdmuur. In bouw- en moeslanden , in duinvlakten enz. In bouwlanden bij Heus-den en Kosmalen.

A. tenella L. tengere Basterdmuur. In duinvlakten, op moerassige heiden, langs poelen. Langs het Goorven en andere vennen in de nabijheid van den Hondsberg bij Oisterwijk. (Langs een poel in de heide bezijden het Ulvenhoutsche bosch bij Breda Lacoste, rietveen bij Oisterwijk G. Broers, Bergen-op-Zoom Wtt.,^bij Valkenswaard v.Hall, bij Breda K.v.W). Juli, Aug.

C. minimus L. ongesteelde Dwergbloem. Op heidevelden, op vochtige zandgronden enz. Op de Vughtsche heide. Juni—Aug.

P. acaulis Jacq. stengellooze Sleutelbloem. In boaseben, op duingrond. Maart—Juni.

P. elatior Jacq. boogstengelige Sleutelbloem. In grasgrond in bossclien. (Bij St. Oedenrode Dozy, Ulven-houtsch bosch bij Breda v.d.Tr. Lacoste). Maart—Juni.

P. officinalis Jacq. voorjaars Sleutelbloem. Op uiterwaarden, in weilanden enz. (Pr. veris Fl.B.S.). In den boomgaard tusscben bet gras op Eeeburg. (In een weiland bij Boxtel 1853. Angeline de Hartitzsch.) April, Mei.

II. palustris L. Waterviolier. In slooten en poelen, langzaam vlietende wateren, op moerassige gronden. In slooten bij Vugbt, Eosmalen en langs den Pette-laarsclien weg. Mei, Juni.

S. Valerandi L. Waterpunge. Aan slootkanten, in veenen, op moerassige en vochtige plaatsen. (Bij Breda K.v.W.). Juni—Aug.

Statice —? L. Hoffm. (Op schorren en slikken gevonden bij eene botanische wandeling van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerbeide naar Huibergen v.d.B. v.d.S.L. en S. 1860).

vochtige heide- duin- zand- en veengronden, aan plassen, meeren enz. In menigte links van den provincialen klinkerweg bij Vlijmen, in slooten bij Boxtel. (bij Boxmeer 1853, in menigte aan moerassige plaatsen op de beide tusschen Dongen en Tilburg). Juni—Aug.

P. major L. groote Weegbree. Op bebouwde plaatsen, tusschen gras aan wegen, dijken en weilanden. Juli— October.

P- minor, klein. Met de bladen eirond drienervig, de aar 3-6 bloemig. (var P- et minima Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide, bij Boxtel. (Te Nuenen De Bruin. Boxtel en Best v.Hall.).

P. media L. ruige Weegbree. Op plaatsen als de voorgaande vooral in zandige streken. In menigte om het fort Crèvecoeur, op de citadel te \'s Bosch. Mei—Sept.

P. lanceolata L. lancefbladige Weegbree, Hondsribben. Op plaatsen als de voorgaande. Algemeen, vooral op den Hervenschen dijk. April—Sept.

P. maritima L. zee-Weegbree. Op ziltige gronden, aan den zeekant. (Op de schorren en slikken van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen 1860). Juni—Oct.

P. Coronopus L. Vindeelige Weegbree. Aan zeedijken, in duinen, op heidevelden enz. Op de Vughtsche heide, langs den provincialen klinkerweg bij Vlijmen, langs den Hervenschen dijk. (Eindhoven Dozy, Ber-gen-op-Zoom Fl.B.S. Heusdenhout, Mastbosch bij Breda, Boxmeer). Juni—Aug.

en bouwlanden, aan wegen enz. Te \'s Bosch op het einde van de Hofstadsteeg onder het lindenlaantje, bij Vught en te Helvoirt. Juli, Aug.

A. retroflexus L. teruggebogene Kattestaart. Op bebouwde plaatsen. Vroeger uit Amerika ingevoerd en nu verwilderd. (Bij Geldorp de Br. Fl.B.S.). Juli, Aug.

C. hybridum L. bastaard Ganzevoet. Op bebouwde en ruige plaatsen, aan vuilnis- en mesthoopen. Buiten de Hinthamer- en Vughtsche poort. Juli—Sept.

C. murale L. muur Ganzevoet. Op muren, aan ruigten, heggen enz. Op de \'s Bossche wallen, buiten de Hinthamer- en Vlijmensche poort. Aug., Sept.

C. album L. witte Ganzevoet of wilde Mei. In bouwlanden en moeshoven, aan ruigten, vuilnis- en mesthoopen. Juli, Aug.

quot;■ spicatum Koch. aarvormige. De bladen ruitvormig eirond, uitgebeten, van achteren gaaf, de bovenste langwerpig gaafrandig, de zaden glad. De bloemtrossen rechtstandig getakt, genoegzaam zonder bladen. (C. album Fl.B.S.). Algemeen en veel bij Vlijmen.

cymigerumKoch. groene. Met ruitvormige getand-gegolfde bladen , de bovenste gaafrandig lancet-vormig, getakte, een weinig bebladerde trossen. (C. album /• viridis Fl B.S). Langs den Pet-telaarschen weg, bij Vlijmen, te Helvoirt, te Oudheusden. (Eindhoven Pr.flB).

C. Vulvaria L. stinkende Ganzevoet. Langs muren, aan asch- en vuilnishoopen enz. (Bij Breda K v.W.), Juli, Augustus.

B. Bonus Henrikus C. A. M. algoede Ganzevoet (Che-nopodium B. Henr. n.B.S.). In moeshoven, aan wegen, ruigten en vuilnishoopen. Bij Heusden. Juni— Augustus.

B. virgatum L, roedevormende Sapkelk. Op onbebouwde en ruige plaatsen, aan waterkanten, aan mesthoopen. (In de omstreken van Breda K.v.W.). Juni—Aug.

B. rubrum Keich. roode Sapkelk of Ganzevoet. Aan wegen, waterkanten, ruigten, vuilnis- en mesthoopen enz. Bij mesthoopen te Herven en te Herpt. Op een pleintje tussehen de Schapenbrug en het Oudheus-densehe eind te Heusden. Juli, Aug.

B. glaucum Koeh. zeegroene Sapkelk of Ganzevoet. In vochtige zandgronden, aan wegen enz. (Chenopodium glaucum Fl.B.S.). Te Wijk, te Heusden op een pleintje tussehen de Schapenbrug en het Oudheusdensche eind. Juli, Aug.

H, portulacoïdes Wallr. porceleinaehtige zee-Melde. In kleigronden, binnen \'t bereik van den vloed, aan de zeekust. (Op schorren en slikken tussehen Woens-drecht en Huibergen, Van den Bosch, Van der Sande Lacoste en Suringar 1860). Aug , Sept.

A. hortensis L. tuin-Melde. In moeshoven aangebouwd en verwilderd. Bij Helvoirt.

A. patula L. wijdgetakte Melde. In bouwlanden en moeshoven, aan ruigten. (A. angustifolium Fl.B.S.). Bij Engelen, Vught, Orten en Vlijmen. Juli—Sept.

A. latifolia Walh. spiesvormige Melde. Aan wegen en waterkanten, in bouwlanden en moeshoven, op ruige

plaatsen naar den zeekant. Buiten de Hinthamer poort, op den \'s Bossclien dijk en te Orten. Juli— Sept.

P- microcarpa Koch, met kleine vruchtjes. Met bolle bloemdekken nauwlijks grooter dan het zaad. Bij Vlijmen, op den \'s Bosschen dijk, buiten de Vughtsche poort, bij Heusden en Engelen.

11. Hydrolapathum Huds. water-Zuring. In en aan sloo-ten of vaarten, moerassen, in vochtige weilanden. Op de cingelkade en in verscheidene wateren en poelen om \'s Bosch. Juli, Aug.

R. crispus L. gekrulde Zuring. Op bebouwde en onbebouwde plaatsen, in weilanden , aan kanten van sloo-ten en langs de wegen. Bij Heusden, in de nabijheid van Haanwijk onder St. Michiels-Gestel. Juni\' Juli.

R. obtusifolins L. stompbladige Zuring. Op grazige plaatsen, onder kreupelhout, in bosschen enz. Langs slooten bij Vught en Boxtel. Juni, Juli.

R. conglomeratus Murr. getropte Zuring. Aan kanten van slooten, grachten en op andere vochtige plaatsen. Op de cingelkade en langs den hoogen Maasdijk bij Heusden. Juni, Juli.

R. maritimus L. zee-Zuring. Op moerassige plaatsen. Langs wegen bij Vught, Vlijmen en op de Ortensche schans. Juli, Aug.

R. Acetosa L. wilde of gewone Zuring. Op grazige plaatsen, in weiden, in bosschen. In weilanden te Vught en Helvoirt en op de borstwering der \'s Bossche wallen. Mei. Juni.

K. Acetocella L. Zuurzaad, Zurkel of Surpel. Op bebouwde en onbebouwde zandgronden en tusschen het gras. Op de Vughtsehe heide en in weilanden. Mei— Juli.

P. Bistorta L. Slangen- of Adderwortel. Op schaduwachtige vochtige plaatsen in weiden. (Bij Eindhoven Dozy, Mierlo, Someren De Bruin). Juni, Juli.

P. amphibium L. Vcenwortel of Papenkwaad. In en aan slooten, grachten, vijvers. Algemeen vooral in de Zuid-Willemsvaart, in de vijvers op Reeburg te Vught. Juni —Sept.

y- terrestre. Wal. land. Met een opgerichten stengel, de binden lang lancetvormig, gespitst, aan den voet hartvormig kort gesteeld, de steel generfd. In menigte buiten de Vughtsehe poort, ook op de cingelkade.

P. nodosum Pers. knoopige Duizendknoop. Op vochtige plaatsen, inzonderheid op veengrond. Juli—Oct.

/?■ vulgatum. Met dunnere, eerst schrale aren, de bloemen met onbepaalde kleur, de zaden dubbel kleiner.

a. genuinum. De stengel knoopvormig verdikt, met uitgespreide takken, de scheden slap verscheurd, de bladen breed, kort toegespitst, de aren vingersgewijze zamengevoegd uiteenloopend. Buiten de Hinthamer poort.

P. Persicaria L. persikbladige Duizendknoop, Eits. In bouw- en moesland, aan kanten van slooten, aan mesthoopen. Juli—Nov.

Subsp. 2. P. persicaria biforme Whlb. tweevor-mige. De bladen kort gesteeld, toegespitst; de jonge areu spiesachtig zamengevoegd, de vruchtdragende gesteeld langwerpig cylinder-vormig, min of meer opgerigt of hoepelvor-

mig gebogen; alle schutblaadjes gewimperd, de vruchtdragende bloemdekken generfd; de zaden driekantig zamengedrukt. Algemeen, vooral buiten de Vuglitsche poort.

P. Hydropiper L. Waterpeper. Op vochtige plaatsen, aan en in slooten en grachten. Langs de cingelkade, de Dieze en op de Vughtsche heide. Juli—Oct.

P. minus Huds. kleine Duizendknoop. Op moerassige en vochtige plaatsen. Op de Vughtsche heide, langs slooten te Vught en Helvoirt Juli—Oct.

e. minimum Braun. zeer kleine. Over den grond gestrekt, de bladen klein en zeer smal. (Op vochtige zandgronden bij Nuenen De Bruyn).

P. aviculare L. Varkensgras. Op bebouwde en onbebouwde plaatsen. Algemeen vooral op het exercitieplein te \'s Bosch. Juni—Sept.

P. Convolvulus L. Zwaluwentong. Op bebouwde gronden en in heggen. Bij Orten en op de cingelkade. Juli—Oct.

P. dumetorum L. hegge Duizendknoop. In heggen en kreupelhout. Buiten de Hinthamerpoort. (Bij Eindhoven De Bruyn.). Juli, Aug.

P. Fagopyrum L. Boekweit L. Aangebouwd en hier en daar verwilderd. Bij \'s Bosch. Juli—Aug.

P. tataricum L. wilde Boekweit, fransche Boekweit. Op akkers onder aardappelen en boekweit. Op de cingelkade , tusschen de boekweit bij Boxtel. (Bij Eindhoven Dozy, Geldorp De Bruyn.). Juli, Aug.

A. europaeum L. europeesche Mansoor. In bosschen bij voorkeur onder hazelstruiken. (In bosschen bij Breda K.v.W.). Maart, April.

E. helioscopia L. Wrattenkruid. Tn moeshoven en bouwlanden. Te Vught, Vlijmen en Hintham. Juni, Juli.

E. palustris L. groote of moeras-Wolfsmelk. Aan waterkanten, in rietvelden, enz. Veel langs slooten tusschen Vught en de Pettelaar, aan de Pettelaar. Mei, Juni.

E. Gerardiana Jacq. spitsbladige Wolfsmelk. Aan dijken en wegen langs de rivieren. Tusschen het dorp Engelen en het fort Crèvecoeur. Juni—Aug.

E. Cyparissias L. cypresbladige Wolfsmelk. In bebouwde en opene zandgronden, aan wegen enz. Mei—Juli. Esuloïdes DC. lancetvormig. De bladen een weinig breeder en meer verwijderd, lancetvormig , de stralen van den bloemscherm nader bijeen geplaatst. Op de wallen te \'s Bosch.

E. Esula L. stompbladige Wolfsmelk. Aan dijken en in velden langs de rivieren. Langs den \'s Bosschen dijk bij den boom, bij sluis 1 aan de Zuid-Willemsvaart. Mei—Juli.

E, Peplus L. Kroontjeskruid, tuin-Wolfsmelk. In moeshoven , in bouwlanden, aan heggen. Te Hintham, Helvoirt, veel op de Heusdensclie wallen. Juli, Aug.

E. exigua L. kleine Wolfsmelk. In bebouwde kleigronden. (Op de akkers van af de Schelde bij Woens-drecht langs Hoogerheide naar Huibergen 1860). Juni, Juli.

M. annua L. éénjarig Bingelkruid. Aan heggen, aan ruigten, in moeshoven, op akkers enz. Langs de \'s Bossche wallen, veel te Oudheusden en Herpt (Oirschot Pr.fl.B.). Juli—Oct.

U. urens L. kleine Brandnetel. Aan ruigten, heggen, wegen enz. in moeshoven. Algemeen bij \'s Bosch. Juni—Aug.

U. dioica L. groote Brandnetel. Aan heggen en slootkanten, op beschaduwde plaatsen. Algemeen bij \'s Bosch. Juli—Sept.

P. erecta M. et K. groot Glaskruid. (P. olficinalis Fl. B.S.). Aan puinhoopen en bouwvallen. (Bij Breda K.v.W.). Juni—Aug.

P. diffusa M et K. klein Glaskruid. Aan oude muren, soms aan daarbij slaande boomstammen. Veel op de oude siadsmureu en muren langs de Dieze, ook bij-de Vughtsche kerk. Juni—Aug.

H. Lupnlus L. gewone Hop. In bosschen en heggen. Vetl tusschen wilgenhout langs de Zuid-Willemsvaart, bij Vught, Empel. Juli, Aug.

ü. carcpestris L. gewone Up of Olm. Veelal aangeplant. Op de wallen, aan de Pettelaar; vele sdioone exemplaren te Vught op Eeeburg, als ook op den dijk bij Maurick. Maart.

J. Hegia L. gewone Okkernoot. Aangepl.int, komt hielen daar verwilderd voor, zooals op klein Eeeburg te Y ugUt.

F. sylvatica L. gewone Beuk. In onde bossohen , bovendien aangeplant op buitenplaatsen enz. Bij Helvoirt, Vught ea Boxtel. Behalve den gewonen Beuk vindt men op buitens bij Vuglit den zwarten Beuk in sclioone, groote exemplaren. iNlei.

C. vulgaris Lam. tamme Kastanje. Aangeplant en hier en daar verwilderd. Tusschen liet hakhout te Vught. Eenige groote exempLireu op llo^euoord te Vught. Juni, Juli.

Q. sessilillora Sm. ongesteelde of winter Eik. In bos-schen enz. lu de omstreken van Vught, als kreupelhout en langs wegen. ilei.

Q. pedunculata Elirh. gestecldo of zomer Eik. In bos-schen en aan wegen enz. Te Rosmalen, Helvoirt en langs verscheidene wegen aangeplant, ook veel als hakhout gebruikt; di\'ze soort is meer algemeen dan de voorgaande. Vele sclioone exenipliiren vindt men in liet bosch bij het kasteel Manrick; de grootste waarschijnlijk van de geheele provincie staat langs den dijk bij Blijendijk, heeft een omvang van 4.5 meter op 1,80 van den grond. April, .Mei.

C. Avelana L. gewone Mazenoot, Hazelaar. In bosschen en kreupelhout, in heggen enz. veelal aangeplant. Bij Boxtel, Rosmalen, St. Michiels-Gestel. Maart.

C. Belu\'us L. Maagbenk. In bosschen en heggen. In heggen te Vlijmen, Vlight en Boxtel. April, Mei.

S. pentandra L. vijfhelitiige of Laurier-Wilg. Aan wa-terkiinten en op begroeide moerassige plaatsen. Buiten de Vughtsche poort. Mei, Jnni.

S. fragilis L. bioze Wilg. Aan waterkanten, in bosschen enz. Bij Kosmalen. April, Mei.

S. al ba L. witte ol\' schiet-VVilg. Allerwege aangeplant aan waterkanten, negen, tuinen enz. Algemeen buiten alle poorten, veelal onder den vorm van knotwilgen. April, Mei.

Y- vitellina, gele Wilg. Boomachtig, met gezaagde eirond-laneetvormige spitse bladen, vau boven onbehaard , de zaagtandjes kraakbeenachtig. v.ilall. Bij Hosmalen , aan eene sloot te Vnght.

S. ainygda\'ina L. amandelbladige Wilg. Aan waterkan-ten . op moerassige plaatsen in bosschen. Buiten de Vughtsche poort. (Imiieudijks te Moerdijk lS6üj.

S. ))urpnrea ]j. bittere, fijne , éénhelmige of purperkleurige VVdg. Aan waterkanten veelal aangeplant. (Bij Boxmeer 1853, buitendrks te Moerdijk ï860). April, Mei.

S. acntil\'iilia Wild. kaspische Wilg. Door dtn heer van Seters te Vught aangeplant.

S. viminalis L. kat- of bind-Wilg. Aan waterkanten en in laag gelegene bosschen, aangeplant. Buiten de Vughtsche poort en aan eene sloot te Vught. Maart— Mei.

S. stipularis Sm. langbladige Wilg. Op gelijke plaatsen met en onder de vorigeu, aangeplant. (Bij Boxmeer 1853). April, Mei.

S. aurita L. geoorde Wilg. Aan waterkanten, in moerassige zand- en heidegronden. Op de Vughtsche heide, op de cingelkade en bij den Dungen. April, Mei.

8. repeus L. kruipende Wilg. In lage, moerassige zanden heidegronden. April, Mei.

«• vulgaris Koch, gewone. Op de Vyghtsche heide. /• argentea Sm. zand-VVilg. Grooter, meer opgericht, de bladen aan de bovenzijde eenigzins vlokkig, aan de onderzijde viltig. (S. repeus P- arenaria Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide langs slooten, en bij Son.

P. canescens Sm. Abeel, grauwe Populier. In bosch-rijke streken, aan wegen enz. aangeplant. Aan de Pettelaar, te OTten, op den Wijkschen dijk en veel te Nuenen. Maart, April.

P. pyramidalis Roz. italiaansclie Populier, Steilkop. Aan wegen cn op buitenplaatsen enz. aangeplant. Bij Heusden, onder Empel, op Eeeburg te Vught. Maart, April.

P. monilifera Ait. kanadasche Populier. Aan wegen en dijken aangeplant. Algemeen in de provincie aangeplant. April, Mei.

B. alba L. gewone Berk, Witboom. In boschrijke streken, op lieidevelden enz. Algemeen te Eosmalen, Vught, Boxtel, Nuenen, Son. April, Mei.

B. pubescens Ehrh. zacbtharige Berk. Met den vorigen op meer vochtige plaatsen. Bij Eosmalen en Boxtel, April, Mei.

A. glutinosa Gaertn. gewone Elzeboom. Aan waterkanten , in krenpelbosschen op moerassige plaatsen, aan slooten enz. Algemeen als hakhout aangeplant; eenige groots exemplaren bevindm zich op Reeburg te Vught. Febr., Maart.

M. gale L. gewone Gagel. Aan waterkanten en op moerassige plaatsen, vooral in veenachtige heidestreken. Op de Vughtsehe en Helvoirtsche heide, in lage streken te Eosmalen en te Oisterwijk. April, Mei.

*) De hier volgende Coniferae zijn door mij op Reeburg te Vught in 1876, 77 en 78 aangeplant. De Schrijver.

elkander verbonden zijn. Ziiden zonder vleugels. Afwisselende , tegenoverstaande of drievoudige bladen.

Junipenis communis L. gewone Jeneverboom. In zanden heidegronden. ïe Vught. (Oirschot), April, Mei. Uitgenomen Afrika en tropiscli-Amerika, groeit de Jeneverboom of een zijner vormen overal; blijft gewoonlijk een struik, wordt zelden een boom.

J. Sabina L. Zevcnbooin. Op heidegronden, liij Enschot op eene heide. Deze struik is later opgenomen en geplant in den tuin van het burger gasthuis te\'s l\'-osch. (Oirschot Pr.fl.B.). Men vindt hem op de lage alpen-streken van Europa, in Tyrol, Valais. Lombardije etc. Men vindt hem ook in Griekenland, in den Taurus, den Caucasus, ook op vele plaatsen in JSIoord-Amerika.

J, drupacea Lab, steenvruolitachtige Jeneverboom, Eeu klein boompje, zelden 13 meter overschrijdende, met eene regelmatig pyramidale kruin. Komt voor op den berg Cassio, in het oostelijk Syrië, en op meerdere plaatsen van den Taurus. In 1856 naar Euro|ja gebracht.

J. communis Suecica Loud, krakovische Jeneverboom. Een recht opstaande struik , die aan de basis verwijd is.

J. communis stricta Carr. pyramidale Jeneverboom. Deze variëteit ontmoet men meermalen met den gewonen Jeneverboom, waarvan zij zich door hare houding onderscheidt.

J. chinensis L. ehineesche Jeneverboom. Deze Jeneverboom is tweehuizig. Komt voor in China en Japan. Ingevoerd in 1804.

J. chinensis aurea Young, goudgele chineesche Jeneverboom. Gewonnen ia de Milford nursery, Godalming in Engeland.

J. virginiaua L. virginische Jeneverboom. Eenige zeer groote exemplaren vindt men cp het buiten van den

heer Eijckevorsel te Vu glit. Een grooie boom , die dikwijls tweehuizig is, zeer veranderlijk in vorm, algemeen uitzielit en onming. Bewoont Noord-Amciika, van af de golf van Mexico tot 50^u breedte, de Bahama eilanden, de Barbades, zelfs Jamaica, waar hij echter zeldzaam voorkomt. Ingevoerd in 1664.

J. virginiana elegnns Lee. bevallige virginische Jeneverboom. Gewonnen door Lee te Hammersmith, Londen.

J. virginiana glanca Hort. grauwgroene virginische Jeneverboom. Deze variéteit is eene van de schoonste en zeer krachtig.

J. virginiana plmnosa argentea van Nes. zilver-vederachtige virginische Jeneverboom. Gewonnen te Boskoop door KI. van Nes en

J. japonica variegata Carr. bonte japansche Jeneverboom. Ken forschc zeer pyrair.idale plant.

J. tripartita Hort. driedeelige Jeneverboom. Een sehoone pyramidale variëteit wet levendig groene bladen,

Kegels met dakvormig ingevoegde schubben. Bladen tegenovergesteld, zelden drievoudig.

Kegels met lederachtige schubben, twee-eivormige zaden, zonder vleugels , bladen schubvormig. Alle afkomstig uit centraal-Azië, China en Japan

Biota orientalis Endl. oostersche Levensboom. Een kleine boom van 8—10 meter hoog, vormende eene ge-drongene pyramide. Komt voor in verschillende deelen van noordelijk Azië. Zeer menigvuldig in China en Japan, Men zegt, dat hij oorspronkelijk van de eilanden Nippon en Sikok afkomstig is. Naar Europa overgebracht omstreeks 1762.

B. orientalis aurea Gord. Bolvormige oostersche Levensboom. Is eene kleine variëteit, wordt zelden hooger dan l meter, en vormt een ronden struik.

B, orientalis delicatissima Gaujard. liefelijke oostersche Levensboom. Door zaaijing verkregen door Gaujard te Gent, uit do B. Orient, elegant. Met gelijkmatig grijs witte bladen.

B. orientalis elegantissima Gord. goudgele oostersche Levensboom. Deze kleine variëteit is door zaad verkregen door Rollisson, en vormt eene smalle, ge-drongene, kegelvormige pyramide.

B. orientalis pendula Carr. treur draadvormige oostersche Levensboom. Een struik van 2—6 meter, met eene ronde kruin. Deze variëteit schijnt het eerst omstreeks 1818 waargenomen te zijn bij den generaal Eumigny te Laval in Frankrijk.

Kegels met lederachtige schubben, twen zamengedrukte, met twee vleugels voorziene zaden. Bladen schubvor-mig. Alle oorspronkelijk uit Noord-Amerika.

Thuia plicata Don. Warean\'s Levensboom. Een boom van middelmatige grootte. Komt voor in het noordwesten van Noord-Amerika. Ingevoerd in 1796.

T. Menziesii Dougl. Lob\'s Levensboom. Een ranke boom, bereikende 20 meter en hooger, is zeer krachtig. Bewoont Californië, waar hij ontdekt werd door Douglas. In 1858 door zaden ingevoerd onder den naam van Thuia Lobbii, onder welken naam hij het meest voorkomt.

T. occidentalis Linn. Noord-Amerikaansche Levensboom. Een struik of boom, vormende eene smalle pyramidc, die zeer gedrongen is. Leeft oorspronkelijk in Canada, quot;Virginia, Carolina, Nieuw-Brunswijk enz. Ingevoerd in 1566.

T. occidentalis Vervaeneana Hort. Ycrvaen\'s Levensboom. Houding en uiterlijk aan den voorafgaanden gelijk, doch geel mat. Verkregen uit zaad door Vervaene, boomkvveeker te Gent.

T. gigantea Nuttal. reuzen Levensboom. Een zeer groote boom, bereikende 4 0 nieter, soms nog hooger, op 6 meter omvang. Komt op verschillende plaatsen van Noord-Amerika voor, vooral in Californië. Ingevoerd in 1854.

Kegels met houtachtige schubben. Vijf samengedrukte met 2 vleugels voorziene zaden. Bladen schulvormig.

Thuiopsis laete-virens Lindl. blijgroene Thujopsis. Bekoorlijke en zeer sierlijke plant. Oorspronkelijk uit China, vanwaar zij in 1861 ingevoerd is.

ï. dolobrata S. et Z. breedbladige Thujopsis. Een schoone boom die 20—30 meter hoog wordt, op 1 a 1.50 meter middellijn. Bewoont verschillende plaatsen van Japan, voornamelijk het eiland Nippon, de vochtige valleien van de bergketen Hakone. Door Sieboldt in 1853 te Leijden ingevoerd.

T. dolobrata Barroni. Barron\'s breedbladige Thujopsis. Uit zaad verkregen door W. Barron Borrowasty, Engeland. ■

T. dolobrata robusta. forsche breedbladige Thujopsis. Uit zaad verkregen door Crips en Son. Tunbridge Wells in Engeland.

T. dolobrata variegata Eort. bonfe breedbladige Thujopsis. Ingevoerd door den heer Fortune in 1861 uit de tuinen te Jedo.

Chamaecyparis Spliaeroidea variegata End. bonte thuja-achtige Cypres. Slechts 2—6 meter hoog wordende.

C. sphaeroidea Andelyensis Carr. Andelijsche thujaaehtige Cypres. Deze variëteit werd uit zaad van de Cha-maecyperis sphaeroidea verkregen door Chauchois, boomkweeker te Andelys (Eure) in Frankrijk.

C. Boursierii Decaisne. Lawson\'s Cypres. Is een groote boom, 25—30 meter boog op 60 centim. doorsnede. Bewoont de vochtige valleien in het noorden van Californië. Ingevoerd omstreeks 1856.

C. Boursierii argentea Carr. zilverachtige Lawson\'s Cypres. Een krachtige zeer schoone variëteit. Het zilverachtige vermindert, naarmate de boom ouder wordt.

C. Boursierii aurea Carr. gele Lawson\'s Cypres. Deze variëteit is veel teerder dan de type.

C. Boursierii filiformis A. Pillot, draadvormige Lawson\'s Cypres. In het najaar van 1877 eerst in den handel gebracht; hij onderscheidt zich door de bijzonder donkere groene kleur. Wordt slechts een klein boompje.

C. Boursierii erecta viridis. groene pyramidaal Lawson\'s Cypres. Buitengewoon schoon. Uit zaad verkregen in de boomkweekerij van C. G. Overijnder firma Corns. Ottolander en Zoon, te Boskoop.

C. Boursierii monumentalis De Vos. monumentaal Law-son\'s Cypres. Uit zaad verkregen door C. de Vos te Hazerswoude.

C. Nutkaensis Spach. Noord-Amerikaanscbe Cypres. Een boom die 30 meter en meer hoog wordt. Inheemsch jf in het noord-westen van Amerika, omstreeks de

Nutka-baai, in de omstreken van het observatorium Inlet, op het eiland Sitcha. In 1851 naar Europa ingevoerd.

C. obtusa Sieb. et Zuc. zon-Cypres. Een boom die wel 20—30 meter hoog wordt op 1.50 meter middellijn. Inheemsch in Japan op de bergen van het eiland Nippon, waar hij uitgestrekte bosschen vormt. Hij werd in 1862 naar Europa overgebracht.

C. obtusa lycopodioïdes Carr. wolfsklauwachtige zon-Cypres. Een dwergplant nog al krachtig. Door den heer Fortune van 1861 tot 1863 uit Japan naar Europa gebracht. Eene toevallig verkregene monstruositeit.

C. obtusa filicoïdes. varenachtige zon-Cypres. \' O. pisifera Sieb. et Zuc. Sawara Cypres. Een boom die kleiner en schraalder is dan de Chamaecyparis obtusa ; komt met deze vergezeld voor in vele provinciën van het eiland Nippon. In 1862 ingevoerd.

C. pisifera aurea Carr. goudgele Sawara-Cypres. Deze variëteit behoudt ook des winters hare schoone goudgele kleur.

Retinospora leptoclada Zuec. ex Gord. fijntakkige Japansche Cypres. Bewoont Japan, vanwaar hij in 1861 door Veith in Europa gebracht werd,

R. jnniperoïdesCarr. Jeneverstruikachtige Japansche Cypres. Een struik die zeer dicht ineen groeit, vormende een breede, korte, ineengedrongene kolom, aan den top stomp rond. Uit Japan ingevoerd omstreeks 1853,

B. plumosa Veitch. vederachtige Japansche Cypres. Uit Japan naar Europa gebracht.

Cupressus fastigiata contorta Carr. Bregeon\'s Cypres. Deze variëteit is zeer merkwaardig en zeer onderscheiden, zij vormt eene zamengedrongene en blauwachtige pyramide.

C, Lusitanica Lindleyi Carr. Lindley\'s Cypres, Wordt 12—15 meter hoog; bewoont Mexico tusschen An-ganguco en Tlalpuxahua.

C. Knightiana Hort. bevallige Cypres. Een krachtige boom, die men zegt, wel 30 meter en meer hoogte kan bereiken op 80 a 90 centim. diameter. Hoort op de bergen van Mexico te huis. Ingevoerd in 1840,

C, funebris Endl. treur-Cypres, Een boom van 12—20 meter hoog, in zijne jeugd eene conische pyramide vormende, slank en puntig en later eene samenge-drongene breede en ronde pyramide. Bewoont het noorden van China, waar hij menigvuldig gebruikt wordt, om de grafsteden te versieren, In 1848 door

C. Lambartiana Carr. groot kegeldragende Cypres. Een krachtige boom, die 2 5 meter hoog wordt op 80 centim. tot 1 meter middellijn. Bewoont de bergen van Californië, in de omstreken van Monterey, waar hij door Lambert in 1838 ontdekt werd en waarvan deze in ]839 zaden overstuurde.

Kegels met vrije schubben, die dakvormig iusscJtengevoegd en Uoeezadig zijn. Zaden zonder vleugels.

Taxodium distichum Rich, gevederde Tax-Cypres. Een schoon. groot exemplaar bevindt zich op Sophiaburg, verscheidene op Kouwenburg, en een op Eozenoord te Vught. Een groote boom die soms 30 meter hoog wordt op 8 tot 5 meter in omvang. Behoort te huis in het noorden van Noord-Amerika, in Elorida, Georgia, Caroline, Maryland enz. Zeer algemeen in den vochtigeu grond van Louisiana en langs de moerassige inhammen der groote beken, gewoonlijk Cypres-moerassen geheeten. In 1640 in Europa gebracht.

De kegeltjes met vrije schubben , dakpanvormig ingevoegd, tweezadig. De zaden aan den voet met eenen vleugel voorzien.

Glyptostrobus heterophyllus Endl. verschilbladige Tax-Cypres. Een struik die bij ons niet Looger dan drie

meter wordt. Bewoont China in de provinciën Chan-Tong en Kiangnan. Is veel geplant langs de rivieren van Canton. In 1815 werd hij bij Noisette te Parijs gekweekt.

Kegels met de schubben gehecht aan het schutblaadje, 4 tot 5 zaden. Zaden met twee vleugels,

Cryptomeria japonica Don. Japansehe Ceder. Een paar exemplaren bevinden zich op Sophiaburg. Is een groote boom van meer dan 40 meter hoog op 1 tot 2 meter middellijn ; behoort in het zuiden van Japan te huis, waar hij uitgestrekte bosschen vormt, tus-schen de 3U0 en 400 meter boven de zee. Hij komt ook op verschillende plaatsen in China voor, vooral op het eiland Tshonsan. In 1842 ingevoerd.

C. japonica Lobbii Hort. Lobb\'s Japansehe Ceder. Deze variëteit verheft zich minder hoog dan de type, doch is meer ineengedrongen. Zij werd, verzekert men, in den botanischen tuin op Java gekweekt, vanwaar de heer Lobb ze omstreeks 1847 medebracht.

C. japonica araucarioïdes Hort. araucariaachtige Japansehe Ceder. Een schoone boom, die meermalen wordt aangetroffen ouder de zaailingen.

C. japonica spiralis falcata S. et Z. spiraal-sikkelvormige Japansehe Ceder. Door Sieboldt en Zaccarini uit Japan ingevoerd.

C. japonica spiralis falcata robusta. forsehe spiraal-sikkelvormige Japansehe Ceder.

C. elegans I.Q-.Veitch. bevallige Jnpanaclic Ceder. Een schoone sierlijke boom. Uit Japan omstreeks 1863 overgebracht.

Helmknopjes tweehokkig. De schubben der kegels ovaal, onverdeeld, zonder schutblaadjes. Bladen dik vleezig, ovaal, dakvormig aangegroeid. Zaden 3—5 onder elke schub.

Arthrotaxis selaginoïdes Don. Arthrotaxis met dakvor-migc bladen. Een ranke pyramidale heester; wordt volgens Archer tot 15 meter hoog en vormt een kegelvormigen boom. Is inheemsch in Tasmanië bij de Meander watervallen. Naar Europa overgebracht in 1847. (?)

Helmknopjes tweehokkig, schubben der kegels wigvormig, samengedrukt, dik, afgeknot. Schutblaadjes puntig, in hun volle lengte zamengegroeid met de schub. Bladen plat, lijnvormig, tweerijig, soms dakvormig. Twee, zelden 3 zaadlobben.

Sequoia sempervirens Endl. taxisbladige Eeuzenboom. Deze boom wordt 60 tot 80 meter hoog en soms nog hooger op 3 tot 6 meter middellijn. Bewoont verschillende streken van Californië. In Europa gebracht in 1840.

S. sempervirens adpressa Carr. witgetopte taxisbladige Eeuzeboom. Deze duidelijk te onderscheiden variëteit is verkregen door A. Leroy, boomkweeker te Angers.

nrig (nooit plat noch tweerijig) vleezig, stijf, een weinig ter zijde afgeplat, naaldvormig, uitloopend aan den top in eene groote stompe punt. 3 tot 6 zaadlobben, meest

Weüingtonia gigantea Lindl. cypresbladige Eeuzenboom. Eenige niet fraaie exemplaren vindt men op Kraaie-stein bij Vugbt. Een reusachtige boom van meer dan 100 meter hoogte op 10 meter middellijn. Bewoont verschillende streken van Californië, voornamelijk de hooge gedeelten van de Sierra-Nevada, naar de bron van San-Antonio, omtrent 1500 meter boven de zee. Naar Europa overgebracht in 1833.

Wellingtonia gigantea pendula Ed. P. treur-cypresbladige Eeuzenboom. Deze variëteit heeft eene ranke houding en de takken zijn bevallig naar den grond gebogen.

Wellingtonia gigan tea pendula alba,spica.witgetopte treur-cypresbladige Reuzeboom. In Engeland uit zaad verkregen.

Wellingtonia gigantea aurea compacta Carr. gele cypresbladige Eeuzenboom. De houding en het voorkomen gelijk aan de type. Deze variëteit is eene uitwerking van het dimorphisme, dat zich voorgedaan heeft bij den heer Guibert, te Passy-Paris, op eene Wellingtonia , die eenmaal op eene zekere grootte gekomen, hier en daar takken vertoonde met de teekenen van den hier vermelde.

Driehokkige helmknopjes. Bladen bijna tweerijig, uitgespreid , sikkelvormig, lang toegespitst, scherp. De schubben der kegels dun, droog, getand, toegespitst, zonder schutblaadjes. Drie zaden onder elke schub.

Cunninghamia sinensis E.Br. lancetvormige Cunninghamia* Een boom, die omtrent 15 meter hoog wordt, en op het uiterlijk veel heeft van de Araucaria Brasiliensis. Wordt gevonde;¹. in de zuidelijke provinciën van China, waar hij in 1702 ontdekt werd door Jacob Cunningham; in Japan wordt hij aangekweekt. In 1804 ingevoerd.

Tweehokkige helmknopjes. Bladen plat, lederachtig, lijnvormig, stomp, lang, afwisselend, zeer dicht bijeen geplaatst, bijna kransvormig aan den top der takken. Schubben der kegels voorzien van een schutblaadje, dat met de onderste helft zamengegroeid is. Zeven zaden onder elke schub. .

Sciadopitys verticillata Carr. parasol-Pijn. Een groote boom die wel 40 meter hoog wordt op één meter middellijn. Bewoont verschillende streken van het eiland Nippon, op den berg Koja-San in de provincie van Kii, voornamelijk in de omstreken van Jokoeh-jama, zelden op Sikok; wordt hier en daar om de tempels gekweekt. Ingevoerd in 1861.

Verspreide schubben. De zaden aan de schub vastgegroeid. De helmknopjes tweehokkig.

De schubben van den kegel dun, lederachtig, zonder aanwas. Bladen afwisselend, alleenstaande, plat of bijna vierkantig, naaldvormig, blijvend of zelden afvallend, zonder scheeden, zelden in bundels vereenigd door belemmering in den groei der takjes en, in dit enkele geval, hebbende aan den voet der bundels eenige korte schubjes.

Bladen plat, alleenstaande, bijna tweerijig, stomp. Kegels hangende met vaslblijvende schubben. De schutblaadjes ingesloten.

Tsuga canadensis Carr. Kanada-Spar. Ecu boom die meer dan 25 tot 30 meter hoog wordt. Bewoont de koude streken van Noord-Amerika, het Rotsgebergte, van af de Hudsonbaai tot het noordelijke Carolina; men vindt hem ook te Sitcba. Door Pieter Collinson in 1736 ingevoerd.

ï. Mertensiana Carr. taxisbladige Kanada-Spar. Een groote boom, die wel 35 tot 5 0 meter hoog wordt, zeer veel op den vorigeu gelijkende, waarvan hij waarschijnlijk maar een plaatselijke vorm is. Groeit in den Oregon, waar hij zeer algemeen schijnt te zijn; verder in het noorden van Californië, in Engelsch Colnnibië en op het Van Couver eiland. In Europa omstreeks 1859 ingevoerd.

Bladen plat, alleenstaande, bijna tweerijig, scherp. Kegels hangende, met vasthlijvende schubben. De schutblaadjes laug-uitüekeiide.

Pseudotsuga Douglasii Carr. Douglas\' Spar. Een zeer groote boom, wordt soms meer dan 50 meter hoog, op 1 tot 3 nieter diameter, vormende als hij goed groeit cene gedrongene pyramide. Leeft in het noordwesten van Californië, de valleien van het Eotsge-bergte, aan de oevers van de Columbia rivier tot aan hare inmonding, waar hij uitgestrekte bosschen vormt. Volaens Hartweg vindt men deze soort ook in Mexico. In Europa overgebracht in 1836.

P. Douglasii Stairii Methoen. Stair\'s Douglas\'-Spar. Eene witpuntige variëteit.

Bladen j/lnl, alleenstaande, bijna tweerijig. De kegels recht opstaande, met afvallende schubben aau den vleugel der zaden aangehecht.

Abies pectinata De Candolle. gewone of zilver-Den. Komt in de omstreken van Yught op verschillende plaatsen aangeplant voor. Een pyramidale, slanke boom, die soms meer dan 30 nieter hoog wordt. Groeit op

bijna alle middpn-Etiropeesclie bergen, de Alpen, de A pen ij ii en , de Pyreneëa, enkele streken van het Forez gebergte en vjin de Loire enz. Zeer algemeen in de Vosjes, alsook in het Sehwartzwald, waar hij zeer hoogstaminige boomen vormt; betrekkelijk schaars in Transsylvanië.

A. noliilis Lindley. edel-Oen. (Niet te verwarren met de Duitsche llölie Edeltanne, die onze Zilver-lgt;en is). Een groote en sehoone boom, welke soms meer dan 60 meter hoogte bereikt, op omtrent 1.50 meter middellijn. Le.eft op de noordwestkust van Amerika in de omstreken van de Columbia rivier en op verschillende bergen van het noorden van Californlë. op 2500 merer boven de zee, waar Jeffrey exemplaren gezien heeft, die tot. 60 meter hoog waren. Ingevoerd in Europa in 1831.

A. Nordmanniana Spach. circassisehe Den. Een groote en sehoone boom, wordt soms moer d;in 30 meter hoog op 1 meter diameter. Komt voor in de Ad-scharischen bergketen , de nabij gelegene bronnen van de Cyri en Nataneki, op 200ii meter hoogte, op de heuvels bij Achalgniehe, in de nabijheid van Aschur, waar hij met de Picea orientalis uitgestrekte bosschen vormt. Ingevoerd in 1848.

A. amabills Forbes, liefelijke Hen. Een zeer sehoone boom, bereikt soms meer dan 50 meter hoogte op 1.50 meter middellijn; heeft veel overeenkomst wat het uiterlijk betreft met den voorgaanden , hij wordt in het noordwesten van Noord Amerika aangetroffen. In 1831 ingevoerd.

A. grandis Lindl. groote Den. Een krachtige zeer sehoone boom, wordt soms meer dan 5 0 tot 60 meter hoog op 1 a 2 meter diamejer. Men vindt dezen boom

in het noorden van Californië en Engelsch Columbia. Hij zoekt de lage en vochtige plaatsen op; men vindt hem nooit op de bergen. Ingevoerd in 1831.

A. concolor Lindl. gelijkkleurige Den. Heeft overeenkomst met den vorigen. Is uit Californië hier ingevoerd.

A. concolor violacea Eoezl. violetachtige gelijkkleurige Den. De zaden zijn voor het eerst door Eoezl uit Amerika ingevoerd.

A. Pinsapo Boiss. grenadasche Den. Eenige schoone exemplaren staan op Kraaijestei» bij Vught, een te Oisterwijk in den tuin van F. Holleman. Een boom die bij uitstek veel-takkig is, wordt 20 tot 25 meter hoog; behoort te huis in de berg-Alpenstreken van Grenada, waar hij uitgestrekte bosschen vormt, in de Sierra-Beneja, in de provincie Ronda, waar hij tot op 2000 meter hoogte boven de zee groeit; men vindt hem ook op verschillende punten van Algerië, zooniet als type dan toch als variëteit. In 1839 ingevoerd.

A. Veitchii Carr. Veitch\'s Den. Een zeer groote boom ; wordt soms meer dan 40 meter hoog. Woont in Japan op den berg Pusi-yfima, op eene hoogte van omtrent 2000 meter. Na 1867 ingevoerd.

Bladen blijvende, naaldvormig, zamengedrukt, hijnavier-kantig . verspreid, stijf. Kegels hangende met vast-hlijvende schubben aan de vleugels der zaden niet aangehecht.

Picea excelsa Link. gewone of fijne Spar. Komt in de omstreken van Vught veel aangeplant en soms verwilderd voor. Een groote boom, kan soms 30 tot 40 meter hoog worden, vormende eene conische py-ramide. Komt voor op de Alpen van Midden-Europa, algemeen in Zwitserland en Tyrol tusschen 1300 en 2(100 meter boven de zee, soms nog hooger, op de Stilfserjoch, maar dan dwergachtig, zelden in het noorden der Pyreneeën, veelvuldig in de lagere ge-

deelten der Carpathen tot op 1500 mfter hoogte, overvloedig in de vlakten van Germanië en Scandinavië tot op 67quot; breedte; bij schijnt te ontbreken in Spanje, in het westen van Frankrijk, in de streek van de Middellandsohe zee, de Apenijnen, Griekenland en den Caucasus.

P. Menziesii Carr. Menzie\'s Spar. Een boom, die 12 tot 15 meter hoog wordt. Bewoont het westen van Noord-Ainerika en het noordelijk gedeelte van Cali-fornië. In 1831 ingevoerd.

P. nigra Link. zwarte Spar. Een boom, die 25 meter hoog wordt, doch hier te lande zelden hooger dan 8 meter. Groeit in Noord-Amerika op eene groefte uilgestrektheid.

P. nigra Doumetii Carr. M quot; Aglac Adanson\'s Spar. Vormt eene zeer samengedronaene pyramide. üeze variüteit is van eene buitengewone sciioonheid, de moederplant, gezet door M^iue Aglaé Adanson op het kasteel Balène, bij Mouüns, behoort thans aan den heer Douinet. Deze boom had in 1867 niet minder dan 9 meter hoogte, en een uiterlijk waarvan men zich nauwelijks een denkbeeld kan vormen.

P. orientalis Carr. Trebizondische Spar. Een boom van middelmatisje grootte, zelden 15 meter ovenreH\'ende. Groeit op do bergen van Imeri\'ië in Boven-Mingrelië en tusschen de bergen Adsehariens en Guriel in Azie. Men vindt er ook in de omstreken van Trebizonde. In 18,17 ingevoerd.

P. Morinda Link. weenende Spar. Een zeer schoone boom, die me«r dan 35 meter hoog kan worden. Bewoont verschillende streken van het westelijk gedeelte van de Himalaya, op 21G0 tot 3300 meter hoo!gt;te. Ingevoerd in ISIS.

P. polita Carr. tijgerstaart Spar. Groeit in Japan, in de bergketens die Beva naar Matsu doorsnijden; in

de noordwestelijke provinciën van liet eiliind Nippon en in Koren. Ingevoerd in 1863.

P. Engelraanni C.-irr. Eimelmnn\'s Spar. Volgens llenkel en lioclistetter verkrijgt deze boom eene liooute van 20 tot 30 meter op 50 a, 8 ) centim. middellijn. Groeit op het Hotsgebergte tot o|) ISUÜU meter hoogte. Ingevoerd in 18quot;3.

De bladen afvallend, biindelvormig of verspreid, zacht. Kegels met hlijocnde schubben.

Larix europaea Dec. gewone Lorkenboom. Eenige mooie exemplaren staan op Jagthist te Helvoirt, veel aangeplant op liet bniten van den h-er Markgralf te Vnght. Houder.Ie schoone.exemplaren vindt men tussolien Eindhoven en Besi. Een gioole boom die meer dan 30 meter hoog wordt, op 1.20 meter middellijn, vormende indien hij alleen staat eene kegelvormige gestrekte pyramide. Groeit, op de Alpen van midden-Europa, die van Zwi\'serland, van Widlis, de Car-patlien, waar hij nn-i Picea verimmud groeit, de Zweedsche berucn , die van Fiisland aan deze zijde van den Oural, de gipsbergen dicht bij de l\'inegam, een vloed, waarop de boonien in den vorm van vlot, naar Argaligel worden vcrvoeid.

L. rossiea Sabine. Lahuriselie Lorkenboom. Groeit in Siberië, Daonrië, Kamscliatka. Omstreeks 1827 ingevoerd.

Bladen afvallend, bunilelvormig of verspreid, zacht. Kegels met afvoll-nilt: schub\' en.

Pseudolarix KaenipAri Gordon, chineesclie sou.I-Lorkenboom. Ken boom van middelinai i^e grooite, veel overeenkomst hebbeiide met de Larix, waarvan hij alleen door de natuur en den vorm der kegels onderscheiden is. Groeit in de midden-provinciën van

Bladen blijvende, bundelvormig of verspreid, nanldvor-mig, stijf en zeer stekelachtig. Kegels met afvallende schubben.

Cedrus Deodara Loudon, indisclie treur-Ceder. Een zeer schoone boom. bereikt eene hoogte van 50 meter op 2 nieter middellijn. Komt op verschillende plaatsen in de Himalaya voor, zooals op de Alpen van Nepaul en van Tibet, waar bij tot 4000 meter hoog gevonden wordt. Naar Europa overgebracht in 1S32.

C. Libani Barrelier. Ceder van den Libanon. De takken van dezen boom staan verspreid, zijn dik, lang en bijna horizontaal geschikt. Een schoon exemplaar bevindt zich op Siousburg te Vuglit. Komt op verschillende plaatsen van Syrië en van Klein-Azic voor, vooral op den Libanon en den Taurus. Volgens sommige schrijvers vindt men hem ook in Algiers, hetzij alleen of meest in gezelschap met de Cedrus Atlan-tica, die evenwel waarschijnlijk één vorm is. In 1683 ingevoerd.

C. Atlantica Manetti. Ceder van den Atlas. Een boom, die 40 meter hoogte kan bereiken op 1.50 middellijn. Groeit in Algiers op den berg Atlas; op den pie van Tongour, te Bathna; op de bergen Babor en Tababor enz. In 1843 ingevoerd.

Schubben van den kegel gewoonlijk aan den top verdikt en verbreed in een uitwas, zeiden verdund en ont-

bloot van dit uitwas. Bladen elsvormig, lang draadvormig, altoos vereenigd in cene gemeenschappelijke scheede, gevormd door droge of vliesachtige schubjes. Pe kegels worden in het Se jaar rijp.

Bladen vijfvoudig; scheeden afvallende. Kegels ongesteeld, rechtopstaande, eivormig, stomp, zich inden herfst openende. Ongevleugelde zaden.

Pinus Cembra Linn. Cember Pijn. Een boom die 20 tot 25 meter hoog wordt, vormende eene samenge-drongene pyramide. Komt voor op de Alpen van Provence en de Dauphiné, op die van Stvrië, van Oostenrijk; hij bewoont ook de lage valleien der Car-pathen, Transsylvanië, de bergketen van Oural, geheel het noordelijk en Alpen-Siberië, de bergen van Altai enz.

Bladen vijfvoudig. A/vallende scheeden. Kegels gesteeld, /langende, spilvormig, zich in den herfst openende. Gevleugelde zaden.

Pinus excelsa Wallich. verhevene Pijn. Is een groote en oversclioone boom, kuntiende meer den 40 meter hoog worden. Bewoont de zuid-westelijke bergketen van de Hiir.iiliiya, de Uoulan; velschillende deelen van Nepaul; dikwijls lot op 3500 nieter boven de zee, waar hij verineimd met de Piuus longifolia en de Picea I\\io-

rinda de meeste der bossclien vormt. Is een toekomstige boom voor onze boschkuituur, uithoofde van zijn snellen groei, zijn uitmuntend hout en omdat hij niet door insecten wordt aangedaan. Ingevoerd in 1823,

P. Strobus Lin. Weijmouth Pijn. Wordt veel in de omstreken van \'s Bosch aangeplant gevonden. Een boom, die wel 30 meter hoog en 1.50 meter dik kan worden.

Bladen drievoudig, zelden en bij uitzondering tweevou-\'ë^6- dig. Scheeden blijvende, meest schubachlig, weinig

Pinus Sabiniana Douglas. Sabiniaansche Pijn, Een \'d⁶quot; schoone en groote boom, 30 tot 40 meter hoogte

P. Jeffreyi Balfour. Jeffrey\'s Pijn. Een zeer schoone boom, meer dan 40 meter hoog, op 1 tot 1.50 !eld, meter middellijn. Inlandsch in het noorden van

P. Eenthamiana Hartvveg. santa-cruzsche Pijn. Een groote boom, 50 tot 60 meter hoog, op 2.50 middellijn. Bewoont verschillende plaatsen in Californië, vooral in de bergen van Santa-Cruz, waar hij in massa groeit, hetzij alleen of in gezelschap met de P. Lambertiana. Zijn harsachtig hout is zeer geacht. Naar Europa gebracht in 1849.

Bladen tweevoudig. Scheeden blijvende, min of meer ontwikkeld. Zaden gevleugeld. De kegels openen zich meest het derde jaar.

Pinus Pinaster Solander. zee-Pijn. Men vindt dezen pijnboom in de bosschen van Pinus Sylvestris hier en daar verspreid en verwilderd in deze provincie. Hij wordt soms 15 tot 25 meter hoog. Komt voor in alle aan zee gelegene streken van Europa, maar tegenwoordig, tengevolge van den uitvoer van zaad, vindt men hem in bijna alle deelen van de wereld , zoodat men hem aantreft in Indië, China, Japan enz. In de laatste jaren heeft men er ontdekt op verschillende plaatsen van Algerië, inzonderheid in het bosch Ebourg.

P. Sylvestris Lin. wilde Pijn. Veel aangeplant in deze provincie tot bosschen en verwilderd op de heiden en heidekanten. Kan 25 meter hoog worden. Komt in geheel midden- en noord-Europa voor, waar hij tot 70° noorder breedte aangetroffen wordt en in het noorden van Azië tot op 63°.

P, Austriaca Höss. zwarte oostenrijksehe Pijn. Een boom van 20 tot 25 meter hoog. Wordt dikwijls aangetroffen in de kalkbergen van Corinthië, Styrië en neder-Oostenrijk; in Moravië, Gallicië, Banaat en Transsvlvanië.

Colymbea irabricata Carr. Chilische Araucaria. Aangeplant op Sionsburg te Vught. Een boom, die 40 a 50 meter hoog kan worden. Wordt aangetroffen in zuidelijk Chili, waar hij zeer veel voorkomt. Hij vormt bosschen in de araucarische Andes, waar zijne zaden een gedeelte van het voedsel uitmaken der inboorlingen , die men Araucanos of Araucaniërs noemt, een stam, die zekere streken van Chili bewoont, waar deze soort overvloedig groeit. In 1793 naar Europa overgebracht,

Zaden alleen aan de basis van de schub vastgehecht, met dubbele bekleeding, het uitwendige zeer kort, in den vorm van een ontvangbed, niets als het onderste van het zaad omvattende. Bladen plat, lijnvormig uitgespreid.

Saxe-Gothaea conspicua Lindley. Schub-Taxis. Een boom van middelmatige grootte, gelijkende op een Taxis. Wordt in de Andes van Patagonië aangetroffen. In 1848 naar Europa overgebracht.

Helmknopjes 3-hokkig. Zaden steenvruchtachtig, langwerpig eivormig. Vereenigd eiwit. Bladen lijnvormig.

Cephalotaxus pedunculata fastigiata Carr. koreaansche Hoofd-Taxis. Naar men zegt inheemseh op Corea en Japan.

C. Portuuei Hooker. Fortune\'s Hoofd-Taxis. Een boom ^ van 20 meter I1002:. Wordt aanaretroffen in het noor-

den van China, vooral in de provincie Oang-Sin, ¹waar Lij door Fortune werd ontdekt. Men vindt hem ook in Japan. Is in 1848 in Europa overgebracht.

Is regelmatiger dan de voorgaande. De bladen zijn ^ breeder en langer. Eene zeer schoone variëteit, die minder door de zon wordt aangedaan, en grooter wordt. T

C. drupacea S. et Z. steenvruchtachtige Hoofd-Taxis. Een struik van 4 tot 10 meter hoog. Bewoont Japan en China. Oorspronkelijk en aangekweekt in de omstreken van Nagasaki, waar hij zich tot op 700 T meter boven de zee verspreidt. Ingevoerd in 1848.

Helmknopjes 4-hokkig. Zaden steenvruchtachtig, een weinig eivormig, vergezeld aan de basis van een soort vau bekertje door dikke schubben gevormd, die dak-vormig ingevoegd zijn. Eiwit slijmig. Bladen lijnvormig.

Een boompje van 8 tot 15 meter hoogte. Wordt in S. Californië aangetroffen op de bergen van de Sierra-Nevada. In 1851 ingevoerd.

Helmknopjes 8-hokkig. Zaden nootachtig, bijna rond, p] geplaatst in het midden van een vleeschachtig bekervormig bekleedsel.

Taxus baccata L. gewone Taxis. Wordt soms als sierplant , doch meest voor heggen gebi uikt. Een boom die 12 tot 20 meter hoogte kan bereiken. Woont bijna in geheel Europa; in verschillende streken van Azië, China, Japan, Californië, Canada enz. hetzij als type of als vorm, die weinig afwijken.

T. baccata Devastonii Carr. treur Taxis. Een struik van 3 tot 8 meter. Men zegt, dat hij in het noorden van China en ook op sommige bergen van Japan voorkomt.

T. baccata Devastonii elegantissima. bevallige treur Taxis. Door zaad van de vorige verkregen.

T. baccata fastigiata Loud. kolom Taxis. Volgens Loudon zoude deze variëteit verkregen zijn in 1780, maar tot nog toe zijn geene mannelijke exemplaren waargenomen.

S. Aloides L. Scheeren of Ruiterkruid. In slooten, grachten enz. Zeer veel in poelen en stilstaande wateren bij \'s Bosch, Vught eu Heusden. (In slooten en watergangen bij Bergen-op-Zoom). Juni—Aug.

H. Morsus ranae L. Duitblad , Kikkerkruid. In slooten, vaarten, grachten euz. In slooten bij Vught, Orten en bij Heusden. Juni—Aug.

E. canadensis Rich. Waterpest. In slooten, grachten, poelen, vijvers enz. In de vijvers op Muyserick en Maurick, in de buitengrachten op Reeburg te Vught en op vele andere plaatsen bij \'s Bosch. Vrouwelijke planten.

A. Plantago L. groote Waterweegbree. Aan waterkanten , in slooten enz. Algemeen langs de slooten te Eosmalen, Vugbt en Vlijmen. Juli, Aug.

/?■ laneeolatum Koch, lancetvormig. Kleiner, met smaller bladen, (fi. angustifolium Fl.B.S.). Aan eene sloot te Rosmalen.

y- graminifolium Kocb. grasbladige. Alle bladen grasvormig en drijvende. Veel in het Hel-voirtscbe broek. (In de Vliet bij Moerdijk 1860). Juni, Juli.

A. natans L. drijvende Waterweegbree. In slooten en poelen in heide- en veenstreken. In plassen en slooten op de Vughtsche heide, veel in slooten bij Son. (Eindhoven Dozy, liozendaal Lac., Galdersche heide bij Breda 1853, Boxmeer J85.S).

P- linearifolium. lijnbladige. Met alle bladen lijnvormig, de bloemstelen zeer lang. (Bozen-daal Lacoste). Juli, Aug.

A. ranunculoïdes L. ranonkelachtige Waterweegbree. Op moerassige en overstroomde plaatsen in zandige streken. Algemeen, vooral in slooten Lings den provincialen klinkerweg, op het \'s Bossche veld, op de Vughtsche heide. (Eindhoven Dozy, Etten Lacoste. Heusdenhout bij Breda 1852, Boxmeer 1 853). Juli, Augustus.

S. sagittaefolia L. Pijlkruid, Adderkruid. In slooten, vaarten enz. Algemeen in slooten en andere wateren bij \'s Bosch, vooral in de Dommel. Juli, Aug.

kanten van slooten, vaarten enz. Langs de Dieze, langs de vijvers op Muyserick en langs den goud-vischvijver op Eeeburg te Vught. (Aan slooten en watergangen bij Bergen-op-Zoom.). Juni, Juli.

S. palustris L. moeras Scheuchzeria. In moerassige vennen. Zeer menigvuldig in eene ven op het vroegere eigendom van den heer Massard onder Boxtel, 31 Juli 1855 , met rijp zaad. (In de veenen bij Boxmeer 1853). Mei—Juli.

P. natans L. drijvend Fonteinkruid. In slooten, vaarten enz. Algemeen , vooral in eenen vijver op Mu}\'-serick te Vught, in de grachten van het fort Crèvecoeur en Isabel. (Galdersche heide bij Breda). Mei—Aug. var. forma minor, kleine verscheidenheid. Kank, tweemaal kleiner dan de type. (P. natans ovalifolius Fieb.). Bij Boxtel in eene gracht van een vervallen fort.

P. oblongus Viv. langwerpig Fonteinkruid. In poelen en moerassen in heide- en veenstreken. (Galdersche beide 1852. Peel bij Oploo 1853). Mei—Aug.

P. rufescens Schrad. ros Fonteinkruid. In eene sloot langs den Pettelaarschen weg. (Bavelsche loop bij Breda 1852). Juni—Aug.

P. lucens L. glanzig Fonteinkruid, In slooten, grachten , vaarten enz. In eene sloot nabij de Pettelaar, in eene ven nabij Crevecoeur, in een vijver op Muy-seriek te Vught, bij de herberg het Klooster onder den üungen. Mei—Aug.

P. gramineus L. grasachtig Fonteinkruid. In stilstaand en stroomend water iu heidestreken. (P. heterophyl-lum Fl.B.S.). Juli, Aug.

«. graminifolius Fries, grasbladige. De ondergedoken bladen lancet-lijnvormig, aan beide zijden versmald, slap, de stengel verlengd. (Aan de oevers der Maas bij Boxmeer, St. Antonis 1853).

P- heterophyllus Fries, verschilbladige. De ondergedoken bladen korter, gekromd, meestal stijver, niet zelden stijf. In eenen put (uitgediepte grond tot ophooping van eenen dijk) bij de Vughtsche heide aan de brug. (Galgenberg bij Teteringen 1852).

P. perfoliatus L. stengomvattend Fonteinkruid. In stilstaand en stroomend water. In de Zuid-Willemsvaart bij \'s Bosch. Juni—Aug.

P. crispus L. gekruld Fonteinkruid. In slooten, vijvers, grachten enz. In eene sloot langs den Pettelaarschen weg. In eene wetering langs den nieuwen dijk tus^ schen Empel en Kosmalen. In slooten bij Heusden. In den vijver op Eeeburg te Vught. Juni.

P. compressus L. plat Fonteinkruid. In stilstaand en zacht stroomend water. (P. Zosteraefolium Fl.B.S.). In eene sloot langs de Pettelaarsolie straat. In slooten langs den Bernschen dijk en in de Dieze. Juni— August.

P. obtusifolius Mert. et Koch. stompbladig Fonteinkruid. Als de vorige. In eene sloot langs de Pettelaarsche straat, in de grachten van \'s Bosch, in de Dieze. Juli—Sept.

P. pusillus L. klein ronteinkruid. In slooten, vijvers, grachten enz. Juli—Sept.

quot;■ major Fries, groote. Met breeder bladen, omstreeks 2 millim. breed. In eene sloot uitloo-pende in het oude Maasje bij Heusden.

P. densus L. dichtgebladerd Fonteinkruid. In stilstaand en zacht stroomend water, üij de voorgaande en in slooten langs den Empelschen dijk. Juni—Aug.

R. rostellata? Koch, gesnavelde Ruppia. In zilte en brakke slooten en moerassen. In eene sloot langs de Vughtsche heide. Sept.—Nov.

N. minor Allion. kleine Najas. In stroomend en stilstaand water. In de Zuid-Willemsvaart 1844. In het oude Maasje bij Heusden. Aug. 1847. (De Vliet bij Moerdijk :860). Aug., Sept.

L. trisulca L. spiesvormig Kroos. In stilstaande wateren. In slooten te Rosmalen en Empel, in de vijvers op Muijserick te Vught. (Te Zevenbergen 1860), April, Mei.

L. polyrrhiza L. veelwortelig Kroos. Als de vorige. In liet oude Maasje bij Heusden. April, Mei.

L. minor L. klein Kroos. Als de vorige. In slooten langs den Pettelaarschen weg, bij Oud-Heusden. April—Juni.

T. angustifulia L, smalbladige Lischdodde. Aan de kanten van slooten, grachten, in rietvelden enz. Langs eene kolk aan den Hervenschen dijk. In slooten te Lnijstel onder Boxtel. Juli, Aug.

T. latifolia L. breedbladige Lischdodde. Als de vorige. Terzelfder plaatse. Onder den Dungen bij het Klooster in slooten, in eene sloot bij het fort Crèvecoeur. Juli, Aug.

S. ramosum Huds. getakte Egelskop. In slooten, moerassen enz. In slooten bij Vught, Hintham en de Pettelaar. Juli ^ Aug.

S. simplex Huds. ongetakte Egelskop. Op gelijke plaatsen als de vorige. Aan slooten aan de Pettelaar, bij Vught en Rosmalen. Juli, Aug.

S. natans L. drijvende Egelskop. In moerassen en poe- „ len in heide- en veenstreken. Veel in slooten in het broek te Helvoirt. (Peel bij Helmont Wtt, te Tilburg en Dongen v.d.Trappe, zeer veel in de Peel bij Deurne en Lieshout, Hensdenhout bij Breda 1852, Peel bij Oploo 1853.). Juni—Aug.

duwde, vochtige plaatsen, in bosschen enz. (Bij Breda K.v.W.). (Arum vulgare Fl.B.S.). Mei, Juni.

C. palustris L. Slangenkruid. In poelen en moerassen in veenachtige streken. (In veenen bij Boxmeer, Peel bij Oploo 1853). Juli, Aug.

A. calamus L. gewoon Kalmus, Kalmoes. Aan de kanten van slooten, moerassen, vaarten enz. Langs den Hervenschen dijk aan slooten. In de quot;Vliertpolder, in het broek te Helvoirt, aan slooten bij de Dommel, aan den vijver op Keeburg teVught. Juni, Juli,

O. militaris L. helmdragend Standelkruid. Op begroeide, grazige plaatsen in bergstreken. (Bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

O. Morio L. harlekijns Standelkruid. In vochtige weilanden (bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

O. mascula L. mannelijk Standelkruid. In vochtige, grazige streken. (Bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

O. maculata L. gevlekt Standelkruid. In beschaduwde, vochtige, grazige zandgronden. In weilanden te Helvoirt. (Bij Breda K.v.W.). Juni, Juli.

J. elodes Grieseb. moeras. (In de veenen bij Boxmeer, Oirschot, Beugen, peel bij Oploo 1858).

O. incarnata L. vleeschkleurig Standelkruid. In vochtige, veenachtige grasgronden. (Te Helmond Wtt.) (O. La-tifolia angustif. ? Fl.B.S.). Juni.

O. latifolia L. breedbladig Standelkruid. In vochtige, drassige weilanden. In weilanden te Helvoirt. (In vochtige weilanden bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

G. Conopsea E. Br. langgespoord Standelkruid, roede Gymnadenia. In vochtige, grazige streken. Bij Best, Son, Nuenen, Heesoh, veel in tie nabijheid van Ois-terwijk, bij Helvoirt. Juni, Juli.

P. bifolia Eichard. tweebladig Standelkruid. tweebladige Platanthera. (Orchis bifolia H.B.S.). In vochtige, beschaduwde zand- en veengronden. Te Heesch in eene weide aan de grenzen van Nestelrode, bij Nuenen, in 1864 langs eene laan bij het Kasteel Zwijns-bergen te Helvoirt. (Vughtsche heide 26 Juni 1875, de Hartitzsch). Juni, Juli.

E. latifolia Allion. breedbladige Epipactis. Tusschen kreupelhout, op beschaduwde, vochtige plaatsen. Onder Kastanje kreupelhout op Eeeburg te Vught en te Boxtel. Juli, Aug.

E. palustris Crantz. moeras Epipactis. In vochtige, grazige grasgronden. In bosschen bij Boxtel en Vnght, Juni, Juli.

L. ovata E. Br. eironde Listera. (Epipactis ovata Fl.B. S.). In vochtige, beschaduwde zandgronden. Te Helvoirt en Vught. (Bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

S. autumnalis Eich. herfst-Draaisteel. Op vochtige plaatsen in hooge heidestreken. (Op de heide bij Breda. Colitzi Fl.B.S.). Aug,—Oct.

M. paludosa Sw. moeras Malaxis. Op moerassige plaatsen in veen- en heidestreken. (Op de Oosterhoutsche heide bij Breda, Lacoste. In de veenen bij Boxmeer 1853). Juli, Aug.

C. vernns L. voorjaars Crocus. In zandige streken op zonnige, grazige plaatsen. (Op hoog gelegen weilanden in den omtrek van Prinsenhage bij Breda, K. v.W. Fl.B.S.). Maart, April.

var. flore albo, limbo octopartito, staminibus quatuor. Met een aehtdeelig bloemdek, vier meeldraden en witte bloem.

I. Pseudacorus L. gele of moeras Liseh. Aan waterkanten en in moerassen. Algemeen aan slooten vooral langs den Hervenschen dijk, te Helvoirt en Vught. (Bergen op Zoom 1860). Juni, Juli.

A. officinalis L. gewone Aspergie. In graslanden langs de rivieren, in de duinen. (Op heuvels op de Hel-voirtsche heide, J. de Jonge van Zwijnsbergen. Bij Breda K.v.W.). Juni, Juli.

P. quadrifolia L. vierbladige Paris. In bosschen. (Bij Heerebeek, Oirschot en Leemt, deBruijn. In de bosschen rondom Breda, I.A.B.Kuyper van Waschpen-ning Pl.B.8.). Mei, Juni.

C. multiflora L. veelbloemig Dalkruid. Op beschaduwde plaatsen in houtrijke streken. In bosschen nabij Vught, Kosmalen en Helvoirt. (Bij Breda Fl.B.S.). Mei, Juni.

C. majalis L. Lelietje-der-dalen. Op gelijke plaatsen als de vorige. (Onder Berkenkreupelhout op het \'s Bossche veld. Freule A de Hartitzsch, te Nuland aan den zomerdijk bij de Eoomsche kerk A Schrijling, in het Mast- en Liesbosch bij Breda Fl.B.S.). Mei, Juni.

M. bifolium DC. tweebladig Dalkruid. In dichtbescha-duwde bosschen. Tn bosschen bij den Hondsberg nabij Oisterwijk. (Bij Breda K.v.W. Ulvenhoutsch bosch). Mei, Juni.

F. Meleagris L. Kievitsei, Kievitsbloem. In vochtigei drassige weilanden. (Bij Breda K.v.W.). April, Mei-var. floribus albis. met witte bloemen. Ter zelfder plaatse.

O. umbellatum L. Morgenster, Vogelmelk. Op grazige plaatsen aan wegen en dijken. Tusschen het gras op de \'s Bossche wallen, op Muyserick te Vught. (bedekte weg om \'s Bosch, de Hartitzsch.). April, Mei.

O. chloranthum Sauth. groenachtige Morgenster of Vo-gelmelk. In boomgaarden en grazige plaatsen. Eeeds meer dan 40 jaar telkens waargenomen, hier en daar verspreid in grasperken van den tuin der pastorij te Vught, 1878.

A. vineale L. kraai-Look, wijngaard Look. Aan dijken en wegen, in weilanden enz. Op de wallen, bij Vlijmen, onder den Dungen bij de herberg het Klooster. Juni, Juli.

A. oleracea L. moes-Look. Aan dijken, wegen, akkerkanten enz. Op den dijk tusschen het kasteel Mau-riek en Blijendijk en verder tusschen het gras op verschillende plaatsen te Vught. Juli, Aug.

N. ossifragum Huds. Cipelgras, water-AtFodille. Op moerassige plaatsen in heide- en veenstreken. Veel op de Helvoirtsche heide. Terzelfder plaatse wederge-vonden 30 Oct. 18 77 door Freule Edmee de Hartitzsch. (Bavelsche heide bij Breda 1853, bij Geertruidenberg, in veenplassen bij Huibergen 1860 , v.d.B., v.d.S.L. en Suringar.) Juli, Aug.

C. autumnale L. herfst ïijdelooze. In vochtige weilanden , meest langs de rivieren. (Op de uiterwaarden langs de Maas, tusschen Megen en Dieden Fl.B. S.). Aug., Sept.

zand- en heidegronden. (Juncus communis «. conglo-meratus Fl.B.S.). Algemeen op de Vughtsche heide, te Vught, Hintham, Oud-Heusden en veel te Son en Brengel. Juni, Juli.

var. panieula efifusa Hopp. met de pluim uitgespreid. De scheeden zaadrokachtig en de bloemen driehelmig, zooals in de volgende, waarmede ze in levende exemplaren niet verward kunnen worden. Bij Heusden.

J. effuaus L. gewone Bloembies. Aan waterkanten in poelen en moerassen. (J. communis p. effusus Pl.B.S.). ïe Vught aan eene sloot, te Oud-Heusden en te Helvoirt. Juni, Juli.

J. diffusus Ij. verwarde Bloembies. In moerassige zandgronden. Veel langs slooten bij Nuenen. Juni 1850. Juli—Sept.

J. glaucus Ehrhart. gestreepte Bloembies. Aan dijken en wegen, in vochtige weilanden. Langs den Bern-sehen dijk en te Oud-Heusden. Juni, Juli.

J. pygmeus Tuiller. dwerg Bloembies. In vochtige heidegronden. Op de Vughtsche heide, gevonden Juni 1835, 36 en 37. Later zeer veel op eenen zandigen heideachtigen weg te Son. (Bij Eindhoven 30 Juni 1850, Boxmeer bij St. Jansbeek, tussehen Boxtel en St. Antonis 1853). Juni, Juli.

J. capitatus Weigel. kopdragende Bloembies. Op vochtige plaatsen op heidevelden. Zeer veel in drooge zandslooten bij het dorp Son en bij Breugel Juni 1850. (Heusdenhout 1852). Juli—Sept.

J. sylvaticus Eeichard. bosch Bloembies. In moerassige zand- en heidegronden. Op de Vughtsche heide en bij Helvoirt. (Valkenswaard V.Hall Fl.B.S. Boxmeer, Ginneke). Juli—Sept.

J. lampocarpus Ehrh. geleede Bloembies. In opene en grazige gronden op vochtige, moerassige plaatsen, aan waterkanten enz. Op de Vughtsche heide en buiten de Hinthamerpoort. Juli—Sept.

var. forma radicans. wortelende vorm. Op onder-gestane zandige plaatsen. Ter zelfder plaatse.

supinus Mönch. kruipende Bloembies. Op moerassige plaatsen in heide- en zandgronden. Op de Vughtsche heide. (Eindhoven; Bavelsche heide, tleus-denhout 1853, Boxmeer 1853). Juni—Aug.

var. forma fluitans. drijvende vorm. Met verlengden stengel, drijvende in stilstaand water. Ter zelfder plaatse.

squarrosus. L. harde Bloembies. In heide- en veengronden. Bij Son en Breugel en op de Vughtsche heide achter het Kamp. (Eindhoven Pr.fl.B.). Juni— Augustus.

compressus Jacq. platte Bloembies. In vochtige weilanden, op lage plaatsen, aan waterkanten enz. Buiten de Hinthamerpoort. Juni—Aug.

Gerardi Lois. Gerard\'s Bloembies. Aan waterkanten en op zilte, moerassige plaatsen naar den zeekant. (Aan dijken en wegen van af de Schelde bij Woens-drecht langs Hoogerheide naar Huibergen 1860 v.d. B, v.d.S.L. en S.). Juni—Aug.

tenuis Willd. tengere Bloembies. Op vochtige plaatsen op heidevelden. Veel bij Cromvoirt, langs den provincialen klinkerweg en op de Vughtsche heide. (Bij Breda en Oosterhout v.d.B., Pr.fl.B. Heide bij \'t Ulvenhoutsch bosch 1853). Juli—Oct.

Tenageia Ehrh. wijdbloeiende Bloembies. In vochtige heidegronden. Op de Vughtsche heide, zeer veel op de heide tusschen Best en Son. (Eindhoven Dozy. Te Breda en Oosterhout Lacoste. Heide te Valkans-waard Van Hall Fl.B.S. Boxmeer, Sambeek 1853). Juli, Aug.

bufonius L. Padde- of Greppelgras. Op beschaduwde en opene vochtige plaatsen. Langs de Dieze. Op de Vughtsche heide. Juni, Juli.

L. pilosa VVilld. behaarde Veldbies. In bosschen. Onder hakhout op de Vughtsche heide. (Lieshout bij Breda). April, Mei.

L. maxima DG. groote Veldbies. In bosschen. (In bosschen bij Breda K.v.VV.). Mei—Juli.

L. campestris DC. gewone Veldbies. In grazige zandgronden, op heidevelden enz. Op de Vughtsche heide. April—Juni.

L. multiflora Lej. veelbloemige Veldbies. (L. campestris p. Fl.B.S.). In bosschen , aan begroeide waterkanten enz. In menigte bij Son langs drooge elooten. Juni 1850. Juni, Juli.

C. mariscus L. Galigaan. Aan waterkanten en in moerassen in heide- en zandgronden. (Zeer veel op lage hei tusschen Dongen en Tilburg en in het lage bosch achter de kerk der Herv. gemeente te Dongen, v.d. Trappe, bij Eozendaal Pr.fl.B.). Juni, Juli.

R. alba Vahl. bleeke Grasbies. Op moerassige plaatsen in heide- en veenstreken. Op de Vughtsche en Nue-nensche heiden. (Bij Eindhoven Pr.fl.B.). Juli—Sept.

R. fusca Roem et Schuit, bruine Grasbies. Op gelijke plaatsen als de vorige, doch zeldzamer. Op de Vughtsche en Nuenensche heiden. Juni, Juli. \'

H. palustris E. Br. gewone Waterbies. Aan waterkanten, in moerassige weilanden enz. Langs slooten bij \'s Bosch eu Heusden; veel bij Son en Breugel.

H. uniglumis Link. aaromvattend Waterbies. Op moerassige plaatsen aan den rand van plassen enz. (Te Valkenswaard, bij Eindhoven v.Hall. Op de heide te Aarle F.Dozy Fl.B.S.). Mei—Aug.

H. multieaulis Sm. veelhalmige Waterbies. Op moerassige plaatsen in heide- en veenstreken. (Bij Eindhoven Dozy, Galdersche heide bij Breda 1852, St. Jansbeek 1853). Juni—Aug.

H. acicularis R. Br. naaldvormige Waterbies. Aan kanten van slooten enz. en op moerassige plaatsen in zandgronden. Op de Vughtsche heide, op het\'s Bossche veld bij den provincialen klinkerweg. (Bij Eindhoven Pr.fl.B.). Juni—Sept.

S. caespitosus L. veen Bies. Op vochtige plaatsen in heide- en veengronden. Buiten de Hinthamerpoort, op de Nuenensche en Vughtsche heide. (Eindhoven Dozy). Mei, Juni.

S. pauciflorus Lightfoot. armbloemige Bies. Op moerassige plaatsen in veengronden en zandige heidegronden. Op de heidevelden bij Nuenen. (Eindhoven Dozy, Boxmeer 18 53). Juni—Aug.

S. fluitans L. vlottende Bie?. In slooten en moerassen in heide- en veenstreken. (Isolepis fluitans Fl.B.S.). In slooten op de Vughtsche heide. (Bij Eindhoven Dozy, ülvenhoutsch bosch en Heusdenhout 1852), Juni—Aug.

S. setaceus L. haarfijne Bies. Op vochtige plaatsen in zand- en heidegronden. (Isolepis setacea Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide vooral bij de brng. (Bij Eindhoven; Liesbosch bij Breda de Vries, omstreken van Breda en Boxmeer). Juni—Sept.

S. lacustris L. matte Bies, stoele Bies. Aan rivieren en waterkanten, in poelen enz. Bij Geertrnidenberg. (Buitendijk bij Moerdijk I860.). Juni—Aug.

S. triqueter L. driekante. Bies. Aan de oevers van rivieren, meeren enz. (Buitendijk te Moerdijk 1860). Juni, Juli.

S. raaritimus L. zee Bies. Aan waterkanten, aan moerassen enz. In de grachten van bet fort Crèvecoeur. (Aan het Scheldestrand bij Bergen-op-Zoom 1860). Juni—Aug.

y, macrostachys Koch, grootaarige. Met de aartjes ongeveer twee centim. lang. (Bij Breda K.v.W.).

S. sylvaticus L. bosch Bies. In vochtige, moerassige grasgronden in boschrijke streken. Langs den vijver op Muijserick te Vught. (Bij Eindhoven Dozy Pr.fl. B.). Juni—Aug.

E. vaginatura L. scheedevoerend Wollegras. In moerassige heide- vooral veengronden. Op de Nuenensche heide aan den kant eener sloot, ook in eene pan aldaar. April, Mei.

B. angustifolium Roth. smalbladig Wollegras. In moerassige weilanden en heide. Op de Vughtsche, Sonsche en Helvoirtsehe heide in overvloed, ook op lage grasgronden bij Vught. April, Mei.

C. dioica L. tweehuizige Zegge. Op vochtige, grazige plaatsen in zand- en heidegronden. Op de Boxtelsche en Nuenensche heide. (Bij Oosterhout en Breda Lac.). April—Juni.

C. disticha Hudson, tweerijige Zegge. Ann waterkanten en in vochtige, moerassige plaatsen. Bij Vught en Rosmalen. Mei, Juni.

C. arenaria L. zand Zegge, zand Rietgras, Helmdraad. In zandige streken Op de Vughtsche en Nuenensche heide. Mei, Juni.

C. vulpina L. vossest.iart Zegge. Aan waterkanten, op beschaduwde, moerassige plaatsen. Langs slooten te Wijk bij Heusden. (Bij Moerdijk 1860). Mei—Juli.

C. teretiuscula Good, rondaohtige Zegge. In moerassige grasgronden; in veenstreken. (Bij Geldorp de Bruijn, Heusdeuhout 1852). Mei, Juni.

C. paniculata L. pluimvormende Zegge. Aan beschaduwde waterkanten, in moerassige weilanden enz. Bij \'s Bosch. Mei, Juni.

C. remota L. wijdbloeiende Zegge. Langs slooten , vaarten en moerassige graslanden. (Bij Breda, St. Antonie). Juni, Juli.

G. stellulata Good, sterdragende Zegge. In vochtige, grazige heidegronden. (Bij Eindhoven Dozy. Bij Breda K.v.W., Luneveen bij Boxmeer 1853). Mei, Juni.

G. leporina L. hazen-Zegge. (C. Ovalis Fl.B.S.). In grasgronden aan wegen, waterkanten enz. Aan slooten bij Rosmalen. Juni, Juli.

G. elongata L. langarige Zegge. Aan waterkanten in moerassige grasgronden. (Te Strijp, bij Eindhoven Dozy). Mei, Juni.

G. vulgaris Fries, gewone Zegge. In vochtige, grazige zandgronden. Aan slooten te Hintham, op de heide bij Nuenen. Mei, Juni.

C. turfosa Friea. veen Zegge. In moerassige veengronden. Bij Eosmalen. (In eene moerassige laagte op de Galdersche heide bij Breda 1852. Veenplassen bij Heibergen 1860). Mei, Juni.

C. caespitosa L zodevorraende Zegge. In moerassige weilanden, op vochtige, beschaduwde plaatsen. Bij Eosmalen, op de Nuenensche heide. Mei, Juni.

C. acuta L. spitse Zegge. Aan rivieren en waterkanten. Te Hintham langs slooten. Mei, Juni.

C. pilulifera L. pildragende Zegge. Op de Nuenensche heide. (Bij Eindhoven Dozy, Breda 1863, Peel bij Oploo 1853). Mei, Juni.

C. panicea L. blauwgroene Zegge. Op vochtige plaatsen in grazige zand- en veengronden. Op de Nuenensche heide. (Bij Eindhoven, Boxmeer, Peel bij Oploo). Mei, Juni.

C. pallescens L. bleeke Zegge. Op vochtige, moerassige plaatsen in weilanden enz. in boschrijke streken. (Bij Eindhoven Dozy, Breda 1858). Mei.

C. flava L. gele Zegge, Watergras met stekende aren. In lage weilanden, op moerassige plaatsen in heideen zandgronden. Op de Vughtsehe en Nuenensche heide, aan slooten te Eosmalen. (Bij Eindhoven Dozy). Mei, Juni.

C. Oederi Ehrh. Oeder\'s Zegge. Op moerassige plaatsen, aan waterkanten enz. Op de Vughtsehe heide en bij Nuenen. (Breda, St. Jansbeek 1853.). (C. flava p. Oederi Fl.B.S.). Mei—Juli.

C. Hornschuchiana Hoppe. Hornschuch\'s Zegge. Op moerassige plaatsen in heide- en veengronden. (Oos-terhontsehe heide van der Trappe , Heusdenhout 1852). Mei—Juli.

C. biligularis Dum. tweetongige Zegge. Op ziltige, grazige plaatsen, aan dijken, wegen, enz. (Bij de ■Willemstad Lacoste). Juni, Juli.

C. Pscudo-Cyperus L. Cypergras Zegge. Aan beschaduwde waterkanten. Aan slooten te Rosmalen en bij Wijk bij Heusden. Juni, Juli.

C. ampullacea Good, kruikdragende Zegge. Aan waterkanten , op moerassige plaatsen; veel in veenachtige streken. Aan slooten bij de herberg het Klooster onder den Dungen, bij het fort Crèvecoeur en te Nuenen. (Breda, Boxmeer, Kindhoven, Hoffm., Ber-gen-op-Zoom Wtt.). Mei—Juli.

C, vesicaria L. opgeblazen Zegge. Aan waterkanten, in moerassige weilanden enz. Op dezelfde plaatsen als de voorgaande. (Boxmeer, St. Jansbeek). Juni, Juli.

C. riparia Curt. Oever Zegge. Aan waterkanten en op moerassige plaatsen. (Bij Breda K.v.W.). Mei, Juni.

C. paludosa Good, moeras Zegge. Aan waterkanten en aan moerassige plaatsen. (Te Ginneken). Mei—Juli.

P. sanguinale L. bloedrood Vingergras. In bouwlanden, moeshoven enz. Op Spreeuwenburg onder Berlicum, op Muijserick te Vught. (Valkenswaard v.Hall). Juli. (üigitaria sanguinalis Fl.B.S.). Juli.

P. glabrum Gaudin. onbehaard Vingergras. In bebouwde gronden , aan wegen enz. in zandige streken. (Digi-taria glabra El. B.S.). Langs den Hervenschen dijk. (Bij Eindhoven Pr.fi B.). Juli, Aug.

P. Crus-Galli L. Hanepoot of Egelgras. In bouwlanden, op vochtige plaatsen aan wegen enz. in zandige streken. Veel bij Vught en Hintham.

S. verticillata P.B. kransbloemige Naaldaar. In moeshoven, op ruige plaatsen, aan wegen enz. (Bij Breda K.v.W.). Juli, Aug.

S. viridis Beauw. groene Naaldaar. In zandige bouwlanden. Bij Rosmalen en Heusden. Juli, Aug.

S. glauca Beauw. gele Naaldaar. Als de vorige. Bij Vught. (Te Strijp Dozy). Aug., Sept.

P. canariensis L. gewoon Kanariezaad. In bouwlanden en in ruige plaatsen. Op de wallen te \'s Bosch. Juni—Aug.

P. arundinacea L. rietachtig Kanariegras. Aan waterkanten en op moerassige plaatsen. Algemeen langs het water bij \'s Bosch. Juni, Juli.

A. odoratum L. gewoon Reukgras. Aan dijken, wegen, in weilanden enz. Overal bij \'s Bosch; vooral bij . Vught en langs de Zuid-Willemsvaart. Mei, Juni.

A. pratensis L. beemd Vossestaart of Botkruid. In weilanden, aan dijken en wegen. Op het Galgeveld bij Heusden. Mei—Aug.

agrestis L. Duist- of veld Vossestaart. In bouwlanden, (vooral in kleigronden.) (Bij Breda K. v. W. Op de akkers van af de Schelde bij VVoensdrecht langs Hoogerbeide naar Huibergen. v.d.B., v.d.S.L. en S. ]86b). Juui—Aug.

bulbosus L. boldragende Vossestaart. Op grazige plaatsen aan dijken, wegen enz. (Bij Breda K.v.W.). Mei—Aug.

genieulatus L. geknikte Vossestaart. Aan waterkanten , op moerassige plaatsen in weilanden. Bij \'s Bosch. Mei—Aug.

fulvus Smith, rosse Vossestaart. Op gelijke plaatsen als de vorige. In slooten te Eosmalen en buiten den kleinen Hekel bij \'s Bosch. Juli, Aug.

arenariutn L. zand Doddegras. Op dorre heide- en zandgronden. Op de Vughtsche heide bij het Kamp. Mei, Juni.

pratense L. Timothygras. In weilanden, aan dijken en wegen. Bij de herberg het Klooster onder den Dungen. Juni, Juli.

p. nodosum, knoopig. Lager en de stengel boven den wortel meer bolvormig-verdikt. Terzelfder plaatse.

Dactylon Pers. vingerdragend Hondsgras. In grazige zandgronden, aan dijken en wegen. Langs den Hervenschen dijk in menigte en op de Ortensohe Schans. Juli, Aug.

A. stolonifera L. kruipeud Struisgras. In bouw- eu weilanden, langs dijken en wegen, op beschaduwde plaatsen, aan waterkanten, in voobtige zandgronden enz. Te Roam alen en langs de Zuid-Willemsvaart. Juni—Aug. (A, alba «. en p. Pl.B.S.).

(i. gigantea Koch, reusachtig. Hetzelfde, maar grooter en krachtiger, de bloempluim zeer veel-bloemig. Bij \'s Bosch.

A. vulgaris Withering, gewoon Struisgras. In weilanden, langs wegen en dijken , in opene en bebouwde zand-gronden. Op de Vnghtsche heide. Juli, Aug.

il. aristata. met kafnaalden. Met plantdragende bloemen; de kelk en de bloemkroon worden grooter dan gewoonlijk. (Fl.B.S. var. y.). Op de Vughtsche heide bij het Kamp.

A. canina L. honds-Struisgras. In vochtige, grazige, beschaduwde zandgronden. Op de Vughtsche heide.

A. Spica-venti Beauv. Muggepoot of Windhalm. In koornlanden. Veel tusschen de rogge bij Son en Breugel. (Eindhoven Pr.fl.B.). Juni—Aug. (Agrostis Spica—venti Fl.B.S.).

C. lanceolata Roth. pluira-Riet. Aan waterkanten, in vochtige, beschaduwde grasgronden. (Arundo Cala-magrostis. Fl.B.S.). Tusschen het hakhout te Rosmalen. (Bij Breda). Juni—Aug.

P. areuaria E. et S. Helm. Op zandheuvels in heidestreken. (Arundo arenaria Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide achter het Kamp, op zandheuvels bij Son. (Breda Fl.B.S.). Juli, Aug.

P. communis Trin. gewoon Eiet. Aan waterkanten, in moerassen enz. Algemeen in de omstreken van \'s Bosch. Juli, Aug.

A. caespitosa L. zodevormende Windhalm. Aan beschaduwde waterkanten, in moerassige weilanden. (Des-campsia caespitosa Fl.B.S.). Bij Nieuwkuik. (Breda K.v.W. Eindhoven Pr.Fl.B.). Juni—Aug.

A. flexuosa L. bochtige Windhalm. In drooge zand- en heidegronden. (A. flexuosa var. jj. Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide; bij het dorp Son (Breda). Juni—Aug. montana L. sec. Koch. berg. Met grooter meer gekleurde bloempakjes, zamengedrongen, eenigzins bochtige pluim. (A. flexuosa var. k. Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide. (Eindhoven Dozy).

A. uliginosa VVhe. veen Windhalm. In moerassige veengronden. (A. discolor Dum. FJ.B.S.). (Noordbra-bant, Dam. Pr.fl.B.). Aug., Sept.

C. canescens Beauw. Bnndgras. In dorre zand- en heidegronden. Bij het dorp Son; bij het Kamp op de Vughtsche heide. Juli, Aug.

H. lanatus L. Witbol of Meelraai. Aan dijken en wegen, in weilanden enz. Op de Vughtsche heide achter het Kamp. Juni, Juli.

H. mollis L. Witboksen. In bosschen, tusschen kreupelhout, in heidegronden. (In bosschen bij Breda K.v.W.). Juli, Aug.

A, elatius Mert. et Koch. hoog Langgras. In weilau-deu, aan wegen, in bosschen en op beschaduwde plaatsen. Op de wallen en langs de Zuid-Willemsvaart bij \'s Bosch. (Eindhoven Pr.fl.B.). Mei—Aug.

A. hybrida Peterm. basterd Haver. In bouwlanden, (In een koornveld bij Moerdijk 1860). Juli, Aug.

A. sativa L, gewone Haver. Veel in \'t groot verbouwd en zeer dikwijls verwilderd in bouwlanden, aan ruigten enz. Langs den \'s Bosschen dijk. Juli, Aug.

A. fatua L. wilde Haver. In bouwlanden en koorn-velden. Te Helvoirt. (Breda K.v.W.). Juni, Juli.

A. strigosa Sohreb. zand Haver. In bouwlanden en koornvelden (zandgronden). (Te Eindhoven Dozy, Ginneke 185 2). Juli, Aug.

A. pubescens L. zachtharige Haver. In grazige zanden heidegronden. (Trisetum pubescens Fl.B.S.). (Eindhoven Pr.fl B,). Mei, Juni.

A. flavesceiis L. geelachtige Haver. Op grazige plaatsen aan riijken en wegen, in vveilacden enz. (Eindhoven Pr.fl.B.). Juni, Juli.

A, earyopbyllea ^Vigg. zilvi rkleurige Haver. In dorre zandgronden. (Eindhoven; bij Breda K.v.W. In de hooge zandgronden onmiddelijk aan de polders grenzende van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen. 18 60). Juni—Aug. (Aira caryophylleu Fl.B S ).

A. praeoox P.B. vroege Haver. In dorre zand- en heidegronden. (Bij Breda K.v.W,). Wei, Juni.

T. deeumbens P.B. Kelkgras, Winkel- of Henjegras. In opene plaatsen in boschrijke zand- en heidegronden. (Eindhoven Pr.fl.B. Bij Breda K v.W.). Juni, Juli.

B. media L. middelst Trilgras. In weilanden, langs wegen en dijken. In het Kamp Willem de tweede, op den hoogen weg tusschen het fort Isabel en het Kamp. Jnni, Juli.

P. annua L. éénjarig of klein Beemdgras. Allerwege op bebouwde en onbebouwde plaatsen. Algemeen langs de wegen bij \'s Bosch. Maart—November.

P. nemoralis L. boschminnend Beemdgras. In bosschen, op vochtige, beschaduwde plaatsen in zandige streken. (Eindhoven Dozy). Juni, Juli.

fi. firmula Koch. stevig. De halm stijf, de scheeden der bladen onbehaard, de aar gestrekt of de punt knikkende, de aartjes 3-5 bloemig. (Eindhoven Dozy).

P. fertilis Host, vruchtbaar Beemdgras. In drassige weilanden, aan waterkanten enz. Bij \'s Bosch. (Eindhoven Dozy). Juni, Juli.

1\'. trivialis L. ruwachtig Beemdgras. In weilanden, aan wegen, dijken enz. Langs den dijk van de Zuid-Willemsvaart. Juli, Aug.

P. pratensis L. veld Beemdgras. Allerwege in weilanden, aan wegen op bebouwde en onbebouwde plaatsen. Mei—Juli.

«, latifolia Weihe. breedbladig. Alle bladen vlak. Op de Vughtsche en Helvoirtsche heide. (Eindhoven Pr.fi.B).

y, angustifolia Gaud, smalbladig. Alle bladen in een gevouwen , versmald. Ter zelfder plaatse. a. variegata. bont. (Bij Breda K.v.W.).

P. compressa L. platstengelig Beemdgras. Op oude muren, aau wegen en dijken, in drooge grasgronden. (Bij Breda K.v.W.). Juni—Aug.

G. spectabilis Mert. et Koeh. fraai Vlotgras. In moerassen , aan waterkanten enz. Langs slooten bij Vught (Ginneke, St. Jansbeek). (Poa aquatica Fl.B.S.). Juni, Juli.

G. tiuitans Hob. Brown gewoon Vlotgras. In drassige weilanden, op moerassige plaatsen, in slooten enz. Ter zelfder plaatse. Juni—Aug.

M, coerulea Mönch. Bent- of Buntgras. Op vochtige plaatsen in zand- veen- en heidegronden. Op de Vughtsche heide. (Ginneke, Eindhoven). Juni—Sept.

D. glomerata L. gewone Kropaar. In weilanden, aan wegen, dijken, akkerkanten enz. Op de wallen te \'s Bosch. Juni—Aug.

C. cristatus L. gewoon Kamgras. In weilanden, aan wegen, flijken enz. (Bij Breda K.v.W.). Juni, Juli.

F. bromoïdes (L.) Koch. dravikachiig Zwenkgras. In drooge zand- en heidegronden. (Eindhoven Dozy, Etten Lacoste, Valkenswaard v Hall. Lieshout bij Breda de Vries, langs den Maasdijk bij Boxmeer 1853.). Juni—Aug.

F. ovina L. schapen Zwenkgras. In opene en beschaduwde zand- en heidegronden. Mei—Juli.

/ï. tenuifolia (F.) Sibth. dunbladig. De bladen zeer dun en verlengd. Op de Vughtsche heide; bij het dorp Son.

F. duriuscula L. hard Zwenkgras. In schrale, grazige zand- en heidegronden. (Bij Breda K.v.W.) Mei, Juni.

F. rubra L. rood Zwenkgras. In weilanden , aan dijken, wegen , akker- en slootkanten, enz. Juni—Aug. y. dumetorum. boschachtig. Met het bovenste kaf blaadje aan den rand gewimperd, de bloempjes aan alle zijden behaard. (Fl.B.S.). Op de Vughtsche heide; bij Eosmalen.

F. elatior L. rijzig Zwenkgras. In vruchtbare grasgronden. Langs den dijk van de Zuid-Willemsvaart. Juni, Juli.

B. sylvaticum E. et S. bosch Kortstee]. In bosschen. (In bosschen bij Breda K.v.W. Ulvenhoutsch bosch i852). Juni—Aug.

B. secalinus L. rogge Dravik. In koornvelden, (Eindhoven Dozy, bij Breda K.v.W. Ginneke 1 852, Boxmeer 185S). Juni, Juli.

B. mollis L. zachte Dravik. In weilanden, aan wegen en dijken. Langs den dijk van de Zuid-Willemsvaart. Juni—Aug.

B. sterilis L schrale Dravik. Aan heggen, wegkanten enz. op ruige plaatsen. Bij de voorgaande. Juni—Aug.

B. tectorum L. daken Dravik. In schrale zandgronden, op oude mureu en daken. Bij Kosmalen en bij Vught.

T. repens L, kweek, Pijnen. In bebouwde en onbebouwde gronden, aan wegen, dijken enz. Juni—Aug. «. vulgare. gewone. Groen, bladen vlak, slap, min of meer scherp behaard. (Agropyrum repens n. p. et _v. PI.B.S.). Bij Vught algemeen; op de lieusdensche wallen.

T. caninum Schreb. honds Tarwe. In bossehen en op beschaduwde plaatsen. (In bossehen bij Breda K.v. W.). Juni, Juli.

H. murinum L. muizen Gerst. Aan wegen en ruigten, in de nabijheid van woningen. Op de wallen te \'s Bosch. Juni — Aug-.

H. Secalinum Schreb. Koggegras. (H. pratense Fl.B.S.). In weilanden. Op de wallen te \'s Bosch Juni, Juli.

H. maritimum With. Zeegras. Aan de zeedijken en op grazige plaatsen aan de kust. (Bergen-op-Zoom. Wtt.). Mei—Juli.

L. peremie L. gewoon Raijgras. In weilanden, aan wegen, dijken enz. Op de wallen te\'s Bosch. Juni — Augustus.

c. cristatum. gekamd. De aartjes meerendeels dakvormig zamengevoegd. Op den dijk van de Zuid-Willemsvaart.

L. temnlentum L. Dolik, bedwelmend Eaijgras. In koornvelden. (In een roggeveld te Groot-Zundert. I860). Juni—Aug.

L. incurvatus Trin. gekromde Slangenstaart. (Opbiurus incurvatus Fl.B.S.). Op vochtige plaatsen aan de zeekust. (Op de schorren en slikken van af de Schelde bij Woensdrecht langs Hoogerheide naar Huibergen v.d.B., v.d.S.L. en S. 1860). Juli, Aug.

N. stricta L. stijf Borstelgras, Zwijnengras. In heideen zandstreken. Veel op de heide bij Best en Son, op de Potjesbergen. Bij Eindhoven Pr.fl.B.). Mei—Juli.

E, arvense L. Hermoes of akker Paardestaart. Algemeen op zandgronden, vochtig wei- en bouwland, aan wegen enz. Te Eosmalen , Boxtel, cp het fort Isabel, in den moestuin op Mnyserick te Vught. April—Juni.

E. palustre L. moeras Paardestaart. Langs slooten, in drassige weilanden en op moerassige plaatsen. Juni. In het broek te Helvoirt; buiten de Vughtsche poort, op de Vughtsche heide.

[1. polystachyum. veelaarige. Met uitgerekte takken, alle aardragende. Bij \'s Hertogenbosch.

E. limosum L. Pijpkruid of pijpachtige Paardestaart. In slooten en op moerassige plaatsen. Op de Boxtelsche heide; veel in het broek te Helvoirt. Mei—Juli.

P. globulifera L. Pilkruid. Op vochtige en onder water staande heide- en veengronden, in weilanden. Juli— Sept. Op onder wa\'.er gestaan hebbend zand- en heidegrond aan de Vughtsche heide bij de brug; langs de Dommel, in putten op de heide te Son. (Ooster-houtsche heide Lnc. bij Oisterwijk v.d.B. Valkens-waard, bij Eindhoven; Heusdenhout 1852, St. An-tonie 1853).

L. Selago L. Selago-VVolfsklaauw. Op heidevelden in bergachtige streken. (Bij Helmont Wtt,). Juli, Aug.

L. inundatum L. moeras Wolfsklaauw. Op heidevelden en in vochtige veengronden. Veel op de Boxtelsche en Vughtsche heide. (Valkenswaard Fl.B Ö. Bavelsche heide bij Breda 1852). Juli—Sept.

L. clavatum L. gewone Wolfsmelk. Op de Vughtsche en Boxtelsche heide, zeldzamer dan de voorgaande. Juli—Sept.

P. Tulgare L. Boomvaren, gewoon Naaktvaren. Op boomstronken, aan muren en op zandgronden, in bosschen. Terzelfder plaatse als de voorgaande, ook te Nnenen.

bosschen en aan beschaduwde wallen. Langs slooten bij St. Michiels-Gestel. Juli—Sept.

bosschen en op beschaduwde plaatsen. (Aspidium di-latatum p. spinulosum Fl.B.S.). Langs slooten te Vught. Juli, Aug.

A. Filix femina Bernhard. wijfjes Varen. Algemeen in bosschen en op beschaduwde plaatsen. (A. Felix femina «. (j. y. et tf. Fl.B.S.). Langs slooten bij Vught, Boxlcl, Helvoiit en Nnenen. (Bij Breda Fl. B.S.). Des zomers.

it. trifidium. driespletige. Een grooter vorm dan de voorgaande; de vinnen dikwijls afloopende, doch de rib in het bovenste deel der vinnen slechts zichtbaivr, de onderste lobben aan de basis eirond aan beide zijden met een tand voorzien en de punt drietandig, de tanden in eene gekromde spits eindigende. Te Nuenen.

A. Euta-muraria L. Steen- of Muurruit. Aan oude muren algemeen. Tegen oude muren op de \'s Bossche wallen, en bij den toren te Yught. Des zomers.

B. Spicant Eoth. Dubbelloof. Algemeen in bossehen en op vochtige schaduwrijke plaatsen. Langs slootkanten bij Boxtel en Nuenen (Hilvarenbeek Hoff.). In den zomer.

P. aquilina L. Adelaarsvaren. Algemeen in bossehen en op beschaduwde zandgronden. Bij Eseh, Boxtel, veel onder hakhout en onder bossehen bij Helvoirt. Juli— September.

H. splendena Sibthorp. glanzend Dekmos. In bossehen en op begroeide plaatsen in de duinen, vrij algemeen; op de heide en hier en daar in slechte weiden. Te Eosmalen, op het fort Isabel. Juni—Sept.

H. purum L. zuiver Dekmos. Op dezelfde plaatsen als de vorige soort, vooral op vochtige plaatsen. Te Vught. Aug.—Maart.

H. cuspidatum Hedw. toegespitst of water-Dekmos. Algemeen op vochtige en moerassige plaatsen, langs slooten en beeken, in duinpannen en weilanden, op lage heidevelden, in drassige bossehen, op zand- en kleigrond langs rivieren enz. Te Eosmalen. April— Augustus.

squarrosum L. rappig Dekmos. Zeer algemeen in bosschen, weiden, langs wegen enz. Te Rosmalen en Vught. Nov.—Mei,

H. fluitans L. drijvend Dekmos. In slooten, greppels, stilstaand en stroomend water, moerassen, lage heidevelden , veengronden, aan boomwortels op vochtige plaatsen enz.

f. tennissimum. zeer dnn. De stengel zeer dun; de bladen zeer lang, haarvormig, buigzaam, slap, zeer verwijderd. (Te Eijen v.d.Trappe). Mei—Juli.

H. scorpioïdes L. donkerbruin Dekmos. Op moerassige plaatsen in de veeuen , heiden, en in drassige weilanden op zandigeu kleigrond. Te Rosmalen. April—Juli.

H. cupressiforrae L. cypresvormig Dekmos. Zeer algemeen op alle gronden, boomstammen, steenen,muren, daken enz. Te Rosmalen en Vught. Febr.—Mei. y. lacunosum Brid. meer. Te Rosmalen.

H. praelongum L. langtakkig Dekmos. Aan den voet van boomen en op den grond in bosschen, langs wegen, in weilanden, op dijken enz. Te Rosmalen. Sept.—Mei.

H. Stokesii Turn. Stoke\'s Dekmos. Algemeen op beschaduwde en vochtige plaatsen , aan oude boomstammen , tusschen hakhout, in zandige weilanden enz. Te Rosmalen. Nov.—April.

H. lutescens L. geelachtig Dekmos. Algemeen op zanden veengrond, in weilanden, op akkers, muren en daken enz. Te Rosmalen. In den herfst tot April.

H. albicans L. witachtig Dekmos. Op dorre en drooge gronden, aan zandige wallen, op de heide. Te Rosmalen (Te Haren Miquel). Sept.—Maart.

H. sericeum L. zijdeachtig Dekmos. Zeer algemeen aan boomstammen, op muren enz. (Leskia sericea Hedw.) Te Rosmalen. In het voor- en najaar.

C. dendroides Web. et Mohr. boomvormig Laddermos. In vochtige en drassige bosschen, op beschaduwden zandgrond; algemeen; zelden met vrucht. Juli—Pebr. «. minor, klein. Te Vught en Eosmalen.

F. antipyretica L. groot Bronmos. In slooteu, vijvers, moerassige bosschen, langs rivieren enz. In de Zuid-Willemsvaart. Juni—Sept.

1\'. aloïdes Brid. aloeachtig Vrouwenhaar. Op zand- en heidegrond, in pijnbosschen , langs wegen, aan wallen , greppels enz. Bij Helvoirt en te Eosmalen. Sept.—April. (Polytrichum aloïdes Fl.B.S.).

P. commune Ij. groot Vrouwenhaar. Op vochtige en beschaduwde plaatsen in zand- en veengrond. Te Eosmalen. April—Juli.

P. juniperinum Hedw. jeneverbladig Haarmos. In bosschen, op heidevelden, drooge zandgronden enz. Te Eosmalen. April—Sept.

P. piliferum Schreb. haarbladig Haarmos. Op drooge heide- en zandgronden. Op de heide te Vught; te Eosmalen. Juni, Juli.

C. Callibryon Ehrh. Callibrion Catharinea. Op zand-, veen- en heidegrond, op opene plaatsen en in bosschen; algemeen. Te Eosmalen. Deo.—Mei.

M. cuspidatum Hedw. gespitste Knikvrucht. Algemeen op voehtigen, beschaduwden boschgrond, aan boomwortels enz. Te Vught. April—Aug.

M. hornum Hedw. bochtig-gesteelde Knikvrucht. Algemeen op zand- en veengrond, in schaduwrijke bos-sehen, langs beschaduwde slootwallen en greppels, langs vijvers enz. Te Vught en Rosmalen (Breda Pr. fl.B.). Febr.—Juli.

M. subglobosum Br. et Sch. halfbolvormige Knikvrucht. Op moerassigen veengrond. (In het Tongersche veen. v.d.S.L.). Maart, April.

B. caespiticum L. zodevormende Knikvrucht. Algemeen, zoowel op droogs als vochtige plaatsen, op zand- en zandigen kleigrond, aan slootkanten, wegen, dijken, op muren, steenen, oude daken, boomstammen enz. Te Rosmalen. April—Juni.

B. argenteum L. zilverbladige Knikvrucht. Algemeen op onbegroeide, drooge en matig vochtige plaatsen in zan-derigen grond, in weilanden, aan de kanten van wegen en paden, tusschen de straatsteenen, op muren en daken enz, (Brium argenteum Fl.B.S.). Te Vught en Rosmalen. Maart—October.

B. alpinum L. berg Knikvrucht. Zelden vruchtdragend. Op vochtigen, zandigen veengrond langs slootwallen en op lagen heidegrond. (Op de heide bij Boxmeer 1853). Juni, Juli.

A. androgynum Schwaegr. kogeldragend Kopmos. Vrij algemeen op zandigen grond in bosschen en op beschaduwde plaatsen, aan den voet van boomen en op oude boomstronken. Zonder vrucht. Te Rosmalen op oude stronken van Elzenboomen. Juni.

B. pomiformis Hedw. appelvormige Bartramia. Algemeen op vochtigen en beschaduwden zandigen grond , in bosschen, op heiden, langs holle wegen en slooten, op

aardwallen, aan den voet van boomen en op oude boomstoven. Aan eene sloot te Kosmalen. April—Juli.

E. canescens Brid. grijsbladige Haarmond. Op droegen zand- en heidegrond enz. Op het fort Isabel en bij Vught. Dec.—April.

y. ericoïdes Br. et Sehr. heideachtige. Met de steng opgericht en getakt, de onvruchtbare takjes kort, overhoeks en stomp, de bladen lancetvormig, omgekromd en geplooid ; de zaaddoos opgericht-eirond, het deksel elsvormig-kegelvormig. Bridel. Te Eosmalen.

E. lanuginosum Brid. wolbladige Haarmond. Op zanden heidegrond op beschaduwde plaatsen en in pijn-bosschen. Te Eosmalen. Dec.—Mei.

O. anomalum Hedw. muur Haarmuts. Op haven- en stadsmuren , daken, steenen , dijken , watervallen , zelden op boomstammen. Op een rieten dak te Rosmalen. April, Mei.

B. ruralis Hedw. veld Kronkeltand. Algemeen op dorren zandgrond, nan oude boomstronken, op stroo- en rietdaken, aan heuvels, vochtige muren enz. Tc Eosmalen. Febr.—Juni.

B. subulata Brid. elsvormige Kronkeltand. Op naakten zandgrond, aan zandige wallen, aan den voet der boomen, op opene en beschaduwde plaatsen. Op het fort Isabel. Mei—Aug.

C. purpureus Brid. paarsche Hoorntand. Zeer algemeen op drooge en vochtige zand- veen- en heidegronden, muren, daken, steenen, langs dijken en wegen, in weiland, op akkers enz. Bij Vught, Rosmalen en Helvoirt. Dec.—Mei.

D. spurium Hedw. onechte GafFeltand. Op zandigen en veenachfigen heidegrond. Algemeen op onze heidevelden zoowel drooge als vochtige en in onze Pijnbos-sehen. Mei—Juli.

D. scoparium Hedwig. bezemvormige Gaffeltand. Op alle soort van gronden, doch voornamelijk op heide- en zandgrond, zoowel op opene als op beschaduwde plaatsen en in bosschen; overal algemeen. Op het fort Isabel; te Rosmalen. Maart—Aug.

D. heteromallura lledw. éénzijdige Gaffeltand. Zeer algemeen op vochtigen zand- en heidegrond, in bosschen, langs holle wegen, op drooge zandige slootwallen, op beschaduwde en openc plaatsen, aan boomstronken enz. ïe Helvoirt en Ttosmalen. (Bergen-op-Zoom Lac.) Aug.—Mei.

W. cirrata Hedw. krulbladige Weissia. Algemeen op berken- en andere oude boomstammen, rieten daken, rasterwerk, op steenen, en op zandigen grond aan den voet van oude tronken in pijnbosschen. (Op de Oosterhoutsche heide Lac.). April—Juli.

F. hygrometrica Hedw. hygrometrische Draaisteel. Zeer algemeen op zand- en kleigrond, in bosschen, tuinen, weiden, op akkers, onbegroeide en versch omgespitte plaatsen, op muren, enz. Geheel het jaar van Mei tot April.

p. patula Br. et Seh. breed uit elkander staande. Te Helvoirt en op het fort Isabel.

F. adiantoïdes Hedw. fijngezaagd Vedermos. Op vochtigen veen- heide- en zandgrond, aan den voet van hoornen in bosschen enz. Febr.—Juni.

fi. margiuatus Brid. gerand. De steng verkort; de bladen dicht bijeenstaande, waarvan de top dieper uitgevreten-getand en de rand breeder en meer doorschijnend. Te Eosmalen en op de Vughtsche heide.

S. cymbifolium Ehrh. breedbladig Veenmos. Algemeen op veengrond, moerassige heide, in lage weilanden, rietvelden en op moerassige plaatsen in bosschen. Juli—Sept.

«. obtusifolium Ehrh. stompbladig. Met korte takjes, stomp, verwijderd, de bovenste eng za-mengedrongen. (Te Oisterwijk G. Broers), d. pycnocladum Mart. veelvertakte. (Breda Lacoste).

S. squarrosura Pers. rappig Veenmos. Algemeen op moerassige veen- en heidegronden, op rietvelden, lage weilanden en moerassige plaatsen in bosschen. Bij Vught. Juni—Sept.

S. compactum DC. gedrongen Veenmos. Op moerassige plaatsen in heide- en veengronden. (Te Valkenswaard v.Hall. Fl.B.S.). Juni—Sept.

S. subsecundum Nees. eenzijdig Veenmos. Op vochtigen en moerassigen veen- en veenachtigen heidegrond, in vijvers, beeken en slooten, op drassige plaatsen in bosschen enz. Juli, Aug. Sept.

rl. turgidum Miill. gezwollen. Met de takken gezwollen , fijngespitst; met de bladen aan den top zeer afgestompt, uitgerand-vijftandig, zeer breed. Op de Nuenensche heide.

S. flexuosum DZ. et Mb. bochtig Veenmos. In moerassigen heide- en veengrond met en tusschen andere soorten. (In vrucht, op de heide bij Boxmeer 1853). Juni.

S. capillifolium Ehrh. fijnbladig Veenmos. Op dezelfde plaatsen als de vorige soort. (Bij Breda Kraanw.). Juui—Sept.

S. cuspidatum Ehrhart. losgebladerd Veenmos. In moerassige heide- en veenpoelen. (Te Valkenswaard v. Hall Fl.B.S.). Juli, Aug.

E. fluitans L. drijvende Eiccia. In stilstaande wateren, vijvers en slooten. Zonder vrucht. In slooten bij de herberg het Klooster onder den Dungen. In eene sloot op de Vughtsche heide; in eenen vijver te Nuenen. In den herfst.

p. canaliculata Hoff. gootvormige. Smaller, met een gegroefden opklimmenden rand. Te Son.

A. laevis L. vlakke Hoornvrucht. Op vochtige zanden heidegronden, aan slootwallen. (Te Boxtel van Hall. Fl.B.S.). Aug, Sept.

M. polymorpha L. veelvormige Marchantia. Op moerasgrond , langs waterkanten, op vochtige plaatsen in tuinen , tusschen straatsteenen enz., algemeen. Langs slooten bij Hintham, Eosmalen, Vught en Vlijmen. Juli tot den winter.

P. epipliylla Nees. bladbloeiende Jungerrnannia. Op vochtige beschaduwde zand- veen- en kleigronden. Op den grond onder elzen hakhout te Rosm:iien. Maart—Mei.

«. fertilis Neea. vruchtbare. Met het loof eenig-zins kruipende, aan de basis spoedig verminderende en dus korter, eenigzins gegaffeld, langwerpig-vvigvorniig, even kromgebogen, of gelobd. (Breda Verkouteren).

L. bidentata Nees. tvveetandige Jungerrnannia. In beschaduwde, vochtige zand- veen- en heidegronden, op mos en aan den voet van boomstararaen. (Jungerrnannia bidentata Fl.B.S.). Te Rosmalen. (Te Val-kenswaard v.Hall. Fl.B.S.). In Mei en verder in den zomer.

J. ventricosa Dicks, gezvvollene Jungerrnannia. Langs holle wegen en voetpaden, tusschen mos op beschaduwden grond.

/ï. laxa Nees. slappe. De steng hooger, slapper; de bladen min of meer van elkander staande, de onderste althans zich uitspreidende, met horizontale of half verticale ligging en zachter van weefsel; de bloemdekken langer eivormig en de meeste uit den top; de nieuwe uitspruitsels slapper. (Halsteren bij Bergen-op-Zoom). In het najaar.

J. obtusifolia Hook, stompbladige. Op vochtige, veenachtige heidegronden, aan kanten van slooten enz. (Te Boxtel v.Hall).

J. inflata Huds. opgeblazene Jungerrnannia. Op veengrond, lage moerassige heidevelden, langs poelen enz. Mei.

crenulata Sm, gerande Juugennanuia. Op vochtige zandgronden, langs holle wegen en greppels. (Te Valkenswaard gevonden in Aug. 1827 door v.Hall Fl.B.S.). April—Sept.

exseota Sclnnid. uitgesnedene Jungermannia. (Jung, globulifera Fl.B.S.). Aan beschaduwde, veenachtige heidewallen, (Halsteren bij Bergen-op-Zoom Pr.ti.B.). Des zomers.

J. albicans L. witachtige Jungermannia. Op beschaduwde heidegronden, langs bosschen en slootwallen, (Te Boxtel v.Hall). Juni, Juli.

S. compacta Ldbg. gegolfde Jungermannia. (J. undulala Fl.B.S). Langs bosschen, heidewallen en heuvels. (Bij Breda Lacoste). Maart—Juli.

S. Ehrharti Cda. Elirhart\'s Vleeschbeker. Op vochtige, beschaduwde zandgronden, langs de kanten van bosschen. (Breda Lacoste). Zonder vrucht. April, Mei.

. barbata Fr. gewoon Baardmos. In boschrijke streken aan boomstammen , palen , schuttingen enz. Op eikenboomen aan de Pettelaar.

a. florida Hoffm. vruchtdragend. Struikachtig, zeer getakt, rijzig, ruwachtig, met zeer groote schildjes. (Noord-Brabant Miquel Fl.B.S.). Aan stammen van loofhout.

b. hirta Hoffm. kortharig. Siniikachtig, zeer getakt, klein, dikwijls wrataehtig eu als bepoederd. Fries. Op eikenboomen aan de Pettelaar.

c. implexa v.Hall. ineengevlochten. Hangend, uitgerekt, meer of min gegaffeld, ineengeward. v.Hall. (Bij Boxmeer Miquel). Meest op berken, Beuken en Pijnboomen.

E, Prunastri Ach. Sleedoorn Struikmos. Aan boomstammen , palen, schuttingen enz; op den grond in heide- en duinstreken. Op elzenboomen teEosmalen, op eenen pruimenboom aan de Pettelaar.

b. fastigiata. even boog. De slippen korter, even hoog, dikwijls gezwollen. Bij de voorgaande.

c. farinacea. meelachtig. Aan de vorige gelijk, geen vruchtkiemen, maar stof hoopjes vormende. Bij de voorgaande.

C. aculeatum Link. stekelig Kraakloof. Op den grond in duin- en heidestreken. Zeldzaam met vrucht. Op den grond bij llosmalen en quot;Vught.

P. canina Hoffm. Op mossen aan den voet van oude boomstammen, op grazige plaatsen in zandige streken enz. Op het fort Isabel.

P. polydaetyla Hoffm. veelvingerig Lappenmos. Op gelijke plaatsen als de vorige. Langs slooten te St. Michiels-Gestel.

stammen van verschillende boomen, aan palen, schuttingen, granietblokken enz. Zeldzaam met vrucht. Op pmimenboomen bij de Pettelaar.

physodes Ach. blaasachtig Schildmos. Aan boomstammen (Pinus, Betula enz.), schuttingen enz., ook op het zand der duinen en op heidevelden, op steen-brokken en aan muren. Zeldzaam met vrucht. In een bosch tusschen Vught en Helvoirt op boomstammen. Acetabulum Fr. grootvruchtig Schildmos. Aan verschillende boomstammen door het geheele land. Op de wallen tegen ijpenboomen , op eikenstammen aan de Pettelaar. (Bij Bostel en Valkenswaard Fl.B.S.). oüvacea Ach. olijfbruin Schildmos. Aan verschillende (meest gladstammige) boomen , oude schuttingen , dakpannen, muren en steenen,enz. Zeldzaam met vrucht. Op boomstammen te Kosmalen.

caperata Ach. zvvavelgroen Schildmos. Aan verschillende boomstammen, nu en dan aan oude schuttingen. Aan eikenstammen aan de Pettelaar.

parietina Duf. geel Schildmos. Allerwege aan boomstammen , palen, schuttingen, muren, steenen, op daken enz. Algemeen op ijpen-, beuken- en eikenstammen bij \'s Bosch.

ciliaris Ach. gevvimperd Schildmos. Aan stammen en takken van verschillende boomen door het geheele land. Op beukenboomen aan de gewezen Haldersche barrière.

stellaris Ach. stervormig Schildmos. Aan stammen en takken van verschillende boomen door het geheele land. Met vrucht.

a. aipolia Schaer. Geite. (Bij Breda Pr.fl.B.). c. hispida Schaer. stijfharig. Met de slippen opgaande, aan den rand langbehnard. Fries. Op boomstammen te Kosmalen.

pulverulenta Ach. witbedauwd Schildmos. Aan boomstammen , oude schuttingen enz., zeldzamer aan steenen; door het geheele laud. Op boomschorsen te Kosmalen.

P. ferruginea Fr. roestkleurig Sobotelmos. Aan ver-scliilleude boomstammen (beuken, eiken, esscheu, olmen, wilgen, kersen), aan schuttingen, palen, enz.. Aan boomstammen te Vught en Rosmalen. (Bij Breda Pr.fl.B.).

P. subfusca. bruinachtig Schotelmos, Aan boomstammen, oud hout, op den grond, aan muren, steenen enz. Te Vught op populieren.

C. alcicomis Flörke. elandhoornig Bekermos. In zanden heidestreken op den grond, op oude rietendaken. Op de Vughtsehe heide.

C. pyxidata Fr. gewoon Bekermos. Op den grond op heidevelden en zandgronden, aan oud hout, in holle boomtronken , op oude rietendaken enz. Langs drooge slooten te Kosmalen.

C. fimbriata Fr, rolrond Bekermos, Aan oud hout, aan den voet van oude stammen , in holle tronken , op den grond in zand- en heidegronden. Op het fort Isabel.

O. brachiata Fr. armvormig Bekermos. Op den grond in boschrijke zand- en heidestreken.

C. furcata Sommerf. gevorkt Bekermos. Op den grond in zand- en heidestreken. Bij Vught onder pijn-boomen.

C. cornucopioïdes Fr. scharlaken Bekermos. Op den grond in zand- cn heidegronden, vooral in hooge veeneu, op oude rietdaken enz, (Bsrgen-op-Zoom van der Cop. Pr,fl,B,).

C. raacilenta Ilofftn. mager Bekermos. Op den grond en aan vermolmde tronken in heide- en veenstreken. Met vrucht. Op de Sonsche heide. (Bij Valkenswaard op de heide v.Hall, Fl.B.S.).

rangiferina Hoft\'m. rendier Bekermos, Kendiermos. Allerwege in bosschen op zandgronden, op de heidevelden enz. Op de Vughtsche heide, veel onder pijnboomen bij Piazenza onder Vught.

uncialis Iquot;r. zwartpuntig Bekermos. Op zand- heideen veengronden in bosschen eu op opene begroeide plaatsen. Zeldzaam met vrucht. Op de Vughtsche heide.

atra Pers. zwart Schriftmos. Op de gladde schors van verschillende boomen (Salix , Populus , Pagus enz.). c. macularis Fr. gevlekt.

* epipasta Ach. blank Schriftmos. De korst onder de opperhuid ontstaande zeer dun en nagenoeg regelmatig begrensd, glad, asch-graauw of witachtig, de schildjes ingegroeid-uitpuilende, klein , bolrond , eenigzins gerimpeld, dof, afwisselend van vorm, de jongere spitsvormig, de oudere zeer fijn bochtig en iets getakt, dc schijf en de zeer fijne randen nagenoeg ontbrekende. (Te Vught op populieren v.Hall.).

cinnabarinum DC. cinnaberroode Coniocarpon. Aan verschillende boomstammen, (beuken, olmen, berken, eiken enz.) (Op berkenboomen te Valkenswaard v. Hall. Liesbosch bij Breda Pr.fl.B.).

communis DC. gewoon Poriënmos. Op de schors van eiken en beuken. Op boomstammen te Rosmalen. (Liesbosch bij Breda Lac.).

C. vulgaris Wallr. gewone Chara of Waterpaardenstaart. In slooten en moerassen. In slooten bij Erapel. In putten langs de. rivier de Aa bij \'s Bosch.

N. translncens Ag. doorscliijnend Glanschara. In stilstaand water. In de grachten van het fort Isabel, in een gegraven kuil, tusselien da Vughtsche heide en het fort Isabel. September 1847 voor het eerst gevonden.

K. flexilis L. buigzame Nitclla of Glanschara. In de vijvers op Muyserick te Vugbt.

B. argillaceum Wallr. korrelig Waterblaasje. Op voch-tigen zandgrond in luineu, aan afgestoken slootkanten enz. (llydrogastnim granulatum Fl.ü.S.). (Te Val-kenswaard. v.Hall Fl.B.S.).

Z. ericetorum Kg. heide Zygogonium. Op vochtige plaatsen in heide- en veengronden. (Bavelsche heide bij Breda 1853).

B. flnviatilis Schwab, water Stinkspons. Onder water in sluis no. 1 der Zuid Willemsvaart. Aan palen van bruggen te \'s Bosch, altoos onder water.

N. commune Vauch. gewoon Steneschot. Op den grond tiisschen het gras, op besehiidnwde plaatsen enz. In bet gras langs de Dommel bij Son.

N. batracheuteron Van Hail, kikvorsch Sterren schot. Op een zandpad op Keeburg te Vught, Jan. 187 8.

A. muscaria L. vlipgeiidoodende Paddestoel. Op zandgronden op beschaduwde plaatsen, in bosschen enz. overvloedig. Met witte vlekken te Hilvarenbeek en te Vught; met gele vlekken te Helvoirt langs eene Sparreiaan. Vergiftig.

A. bulbosa nlba Pers. witte bolvormige Paddestoel. ïer zelfder plaatse. Vergiftig.

A. procerus Scop, hooge Paddestoel. Op heide- en zandgronden. Tusschen eikenhakhout te Kosmalen. Eetbaar.

A. melleus l?olt. Fries, honigbruine Paddestoel. In bos-schen en tuinen aan den voet van boomstammen, aan oude palen en planken , zodevormend. Vergiftig.

A. campestris Linn. eetbare Paddestoel, Champignon. Op de Vughtsche heide, te Boxtel, in eene weide, waar p iarden graasden te Helvoirt. Eetbaar.

A. semiglobatus Batseh. halfronde of slijmachtige Paddestoel. Te Boxtel. Vergiftig.

A. emeticus Sohaetï. braakwekkende of kamachtige Paddestoel. Te Uil varenbeek, in bossehen bij Helvoirt, in het bosch van het kasteel Maurick te Vught; de meeste variöteiten versiftijr.

A. odorus Pers. naar anijs riekende Paddestoel. Op afgevallen beukenbladeren in het bosch van het kasteel Maurick te Vught, in een bosch te Helvoirt. Verdacht.

A. prateusis Fries, weide Paddestoel. Te Helvoirt op het land van den heer Martini van Getfen. Eetbaar.

A. virgineus Pers. maagdelijke of sneeuwwitte Paddestoel. Bij Boxtel op afgevallen bladeren. Eetbaar.

A. violaceus Lin. paarsche Paddestoel. In het bosch bij het kasteel Maurick te Vught, op een hoop eikenbladen. Eetbaar.

A. fastibilis Fr. trechtervormige Paddestoel. Aan sloo-ten bij Boxtel, Vught en Helvoirt op bladeren. Eetbaar.

A. fascicularis Pers. boschachtige of bundelvormige Paddestoel. Te Vught en Helvoirt. Vergiftig.

A. lateritius Pers. bittere Paddestoel. Aan slooten in een bosch te Helvoirt. Vergiftig.

A. sulphureus Buil. zivavelkleurige Paddestoel. In een pijnbosch bij Helvoirt. Vergiftig.

A. ostreatns Jacq. schelpvormige Paddestoel. Op een omgevallen populier te Groot-Deuteren , ook bij Crom-voirt. Eetbaar.

A. hariolorum Buil. heksen Paddestoel. Op afgevallen pijnnaalden te Helvoirt. Eetbaar.

A. nareoticus Batsch. verdoovende Paddestoel. In slooten bij Boxtel en Helvoirt. Vergiftig.

C. altramentarius Link. inktachtige Paddestoel. Aan den voet van palen, oude boomstammen, enz. in weilanden, moeshoven, boomgaarden enz. zodevor-mend. Bij Eosmalen. Vergiftig.

C. micaceus Link. glimmende Paddestoel. Largs eene sloot onder elzenboomen bij Boxtel. Vergiftig.

C. Ophemerus Link. kortstondige Paddestoel. Op mest-hoopen bij Boxtel. Vergiftig.

C. semiovatus Link. halfeivormige Paddestoel. Langs den dijk te Empel. Vergiftig.

C. papilionaceus Link. vlinderachtige Paddestoel. Langs den dijk te Empel. Vergiftig.

C. cibarius Er. Hanekam, Cantharelle. Onder berken-boomen bij Rosmalen en Nuenen, bij Vught onder boomen langs drooge slooten, bij Helvoirt onder beukenboomen. Eetbaar.

C. aurantiacus Pr. oranjekleurige Canterelle. In eene drooge sloot onder pijnboomen bij Hintham ook op Kraaijenhof. Verdacht

M. lacrymabunclus Schum. Fr. vernielende Houtzwam. Onder de zaal in Muyseiick te Vught. Verdacht.

P. perennis Fr voortdurende Zwam. Op den grond in een haklioutbosch bij Rosmalen. i

P. varius. Fr. bontkleurige Zwam. Tegen oude knotwilgen langs deu Fmpelsclien dijk.

P. suaveolens Fr. welriekende Zwam. Op knotwilgen te. Vught, Eosmalen, Cromvoirt, Middelrode en St. Mich leis-Gestel. Vergiflis.

P. versicolor Fr verschilklenrige Zwam. Op de schors van eiken- en kersenstammen bij Boxtel. Verdacht.

P. ignarius Fr. vuur Zwam. Op knotwilgen te Cromvoirt, op eikenstammen te St. Michiels-Gestel. »

P. Medulla panis Pers. Iiroodkruim Zwam. (Aan vochtig liggend hout, ann schuttingen, palen, balken, enz. bij Breda 1853).

B. scaber Buil. ruwe Buis-paddestoel. In weilanden, aan wegen, dijken en op schaduwrijke gronden. Bij Boxtel en liilvarenbeek. Eetlmar.

B. suhtomentosus Pers. viltige Buis-paddestoel. In mast-bosschen en op beschaduwde zaudgronden. In het ■ bosch van het kasteel Maurick ie Vught. Verdacht.

B. aurantiacus Buil. oranjekleurige Huis-paddestoel. Te Hilvarenbeek , Boxtel en Helvoirt. Eetbaar.

B. granulatus L. verzamelde Buis-paddestoel. Op grazige plaatsen, in beschaduwde zand- en heidegronden, eenzaam of gezellig. Bij Boxtel. Vergiftig.

B. piperatus Buil. pepemchtige Buis-paddestoel. In beschaduwde zand- en heidegronden. In een bosch bij Boxtel. Vergiftig.

B. rubeolnriiis Bull, schadelijke Buis-paddestoel. Ineen boscli te Helvoirt. Vergillig.

B. squaraosus N. schuhaclit.ige Buis-paddestoel. In een bosch te Helvoirt. Verdacht.

B. eduiis Dull, eetbare Buis-paddestoel. Ceps. In overvloed in boschachtige streken te Boxtel, Rosmalen, quot;Vught en Helvoirt. Eetbaar.

M. escnlenta Pers. gewone Morille. In het gras onder een boom in Mei op Muyserick te Vught. Be blonde soort. Eetbaar.

H. squamosum Bull, schubaclitige Doorn-paddestoel. In een bosch op Piazenza onder Vught. Eetbaar.

S. vulgare Fr. gewone Hardebovist. In bosschen, op bouw- en weilanden. ïe Hilvarenbeck en op het kamp Willem de tweede. Vergiftig.

S. verrucosum Pers. wratachtige Bovist. Op schralen zandigen boschgrond. Te Boxtel en Kosmalen. Vergiftig,

P. impudiens Linn, stinkende Phallus of onkuische Pri-apns. Langs eene houten heining naast Jagtlnst te Helvoirt. Vergiftig.

S. Clavus Er. moederkoorn Harde Zwam. Acin de aren van verschillende Gratnineën.

S. Liliacearum West. lelie Harde Zwam. Op dc zaadhuisjes en stengels der Liiiaceën.

I. roseum Mart. rozenroode Kobaltzwam. Aan boomstammen op Parmelia Stellata p. tenella. Te Rosmalen.

S. carpini Pers. Haagbeuk Sphaeria. Op doode takken van Carpinus Betulus (\'s Hertogenbosch West.).

S. nigrans Rob. zwartachtige Sphaeria. Op doode halmen van Dactilis glomerata (Boxmeer v.d.Bosch).

S. gangrena Fr. vochtig brand Sphaeria. Op treurende bladen van verschillende grassoorten (Boxmeer v.d.B.).

R. salicinum Fr. wilgen Rimpelzwam. Op levende bladen van Salix Capraea (Valkenswaard. De Haan).

R. setiformis Roth. borstelvormige Wortelvormige Zwam. Op Sphagnum en andere mossen in vochtige bosschen. (Breda v.d.S.L.).

P. tomentosa Fr. viltige Periola. Op rottende aardappelen in vochtige kelders. (Te Dongen V.V. en S.).

F. equisetornm Desmaz. paardestaart Spilwrat. Op stervende stengels van Equisetum limosum (Dongen. V.V. en S.).

P. obtusum Schm. et Kze. stompe Dwarswandkiem. Op bladen en bladsteelen van eenige Potentilla soorten. (Te Dongen V.V. en S.).

Uoerekersachtigen

Boksbaard

Bolderik

Boomvaren

BoonkruidacMigen

Borago

Boragineae

Boschbes

Boschbesacktigen

Boschbezie

Botkruid

Botrydium

Bottelroos

Bovist

Braambes

Braehypodium

Brandnetel

Brassica

Brassiceae

Brem

Bremachtigen

Briza

Bromns

Bronmos

Brunelle

Bryonia

Bryum

Buikzwam

Buisbloemigen

Bnis Paddestoel

Bundgras

Buntgras

Butomrae

Butomns

Calamagrostis

Calamintha

Calla

Callitriche

Callitrichineae

Calluna

Caltha

Calyciflorac

Camelina

GaiFclsteng

Gaffeltand

Gagel

Gagelachtigen

Galegaachtigen

Galegeae

Galeobsis

Galeobdolon

Galigaan

Galium

Gamander

Ganzebloem

Ganzemuar

Ganzerik

Ganzetongen

Ganzp.voet

Ganzevoetachtigen

Genadekruid

Genista

Genisteae

Gentiaan

Gentiana

Gentiaanachtigen

Gentianeae

Gent^:anella

Geniünae

Geraniaceae

Geraninm

Gerst

Gerstachtigen Gierst

Gierstgrassen

Glaskrnid

Glechoma

Glidkruid

Gljeeria

GlTcvrrhiza

Glyptostrobus

Gnaphalium

Goud-Lorkenboom

Goudveil

Gramineae

Grasbies

Grassen

Gratiola

Greppelgras

Grossularieae

Guldenroede

Gymnadenia

Gypsophila

Haagbeuk

Haarmond

Haarmos

Haarmuts

Haarsteng

Haarstengachtigen

Halorageae

Halorggisüchtigen

Halumns

Hanekam

Hanepoot

Hardbloem

Hardbloemachtigen

Hardebovist

Harde Zwam

Hardkelk

Haver

Haverachtigen

Havikskruid

Hazegerve

Hcdera

Hedysareae

Hedysarumachtigen

Heemst

Heete-Gaal

Heggerank

Heideachtigen

Ileleocharis

Helleboreae

Helm

Zamcngestelden

Zanükruld

Zeegras

Zee-Melde

Zeepkruid

Zegge

Zeggen

Zenegroen

Zenegroenaclitigen

Zevenboom

Zilverschoon

Zoettout

Zonnedauw

Zdnncdauwachtigen

Zoutgras

Zoutgvasachtigen

Znring

Zurkel

Zuurzaad

Zwalnwentong

Zwanenbloem

Zwanenbloemen

Zwarte Aalbes

Zwart Koorn

Zwenkgras

Zwenkgrasachtigen

Z wijnengras

Zygegonium

Blz.		Blz.
18	Camelineao	18
65	Campanula	69
22	Campanulaceae	69
155	Campylospermae	52
83	Cantharelle	173
74	Cantharellus	173
74	Caprifoliaceae	54
70	Capsella	18
70	Carca	140
70	Cardamine	15
144	Carduinae	62
170	Carduus	63
c8	Cariceae	140
175	Carlira	68
36	Carlineae	63
151	Carpinus	99
07	Castanca	98
16	Catbarinea	158
16	Caucalineae	52
30	Ceder	119
30	Cedrus	119
149	Celplanten	156
151	Gember	120
158	Cembra	120
86	Centaurea	64
45	Centaurie	64
159	Centanrieachtigen	64
175	Centaurineae	64
57	Centuncnlns	88
174	Cepb aio taxus	123
1 48	Cerastium	24
1B0	Ceratodon	160
127	Ceratopliylleae	44
126	Ceratophyllum	44
	Cetraria	166
	Chaerophyllum	53
	Cbamaeeyparis	106
146	Champignon	172
84	Chara	170
131	Cheiranthus	14
41	Chelidonium	13
41	Cbenopodeae	91
70	Cbenopodieae	91
12	Chenopodium	91
29	Chorideae	] 45
18	Chondrilleae	66

	Bh.		Blz.		k
Chrysan themum	61	Crepis	67			D
Chrysuplcnium	4S	Crocus	133			11
Cicendia	73	Cruciferae	14			D
Cichoraceae	64	Cryptomeria	110			E
Cichorei	65	Cucarbiiaccae	45			E
Cichoreiachtigen	64	Cuninghamia	112			D
Cichoreien	65	Cupressineae	101	*		E
Cichorieae	65	Cupressiucae verac	105			E
Cichorimii	65	Cupressus	108			D
Cicuta	48	Cupuliferae	98			D
Circaea	40	Cuscuta	73			D
Circacae	40	Cuscutineae	73			D
Ciraeën	40	Cynareae	62			D
Cireium	62	Cynarocephalae	62			D
Cladium	138	Cynodon	145			D
Cladonia	168	Cynoglosseae	74			D
Claytonia	45	Cynoglossum	74			D
Clematideae	9	Cynosurus	151			E
Clematis	9	Cyperaceae	138			D
Clematisachtigen	9	Cyperbiezen	138			D
Cochlearia	17	Cypres	106, 108			D
Colchicaceac	135				D
Colchicum	135	0				D
Colymbca	123				D
Comarum	36	Diictylis	150			D
Comocarpon	169	Dalkruid	134			D
Compositae	57	Datura	76			D
Coniferae	101	Daucineae	52			D
Conium	53	Daucus	52			D
Convallaria	134	Dekmos	156			D
Convolvulaceae	73	Delphinum	12			D
Convolvulus	73	Denneachtigen	113
Coprinus	173	Deuneboomen	113	gt;
Corneae	53	Descampsa caesp.	147
Cornus	53	Dessertbladen	26			E
Corolliflorae	71	Dianthus	21			E
Coronillca	33	Dicotyledoneae	9			E
Coronopus	18	Dicranum	161			E
Corrigiola	45	Dille	51			Ei
Corydalis	13	Dillen	12			E
Corylus	99	Diplotaxis	17			El
Corymbiferae	57	Dipsaceae	56			El
Corynéphorus	148	Dipsacus	56			E
Crassulaccae	46	Distel	63			E
Crataegus	39	Distslacbtigen	62			E
Crepideac	07	Doddegras	145		s	E

	Blz.		Blz.
Dokkebladen	12	Engelenkruid	51
Dolappel	96	Engelenkruidachtigen	50
Dolik	80, 153	Engelenwortel	51
Doornappel	96	Epilobium	39
Doorn-Paddestoel	175	Epipactis	132
Doornstruik	30	Equisetaceae	153
Doornzaad	52	Equisctiun	153
Doornzaadachtigen	52	Erica	70
Doovenetel	84	Ericaceae	70
Dop-heide	70	Erigeron	58
Douglas\' Spar	114	Eriopboram	140
Draaisteel	132	Eiodiam	28
Draba	17	Erucastrum	17
Dravik	151, 161	Ervum	34
Drieblad	72	Eryngium	48
Driedistel	63	Erysimum	66
Drosera	20	Erytbraea	73
Droseraceae	20	Escb	72
Dryadeae	35	Escbdoorn	37
Dubbelkruid	17	Escbdoornen	27
Dubbelloof	156	Eupatoriaceae	57
Duitblad	125	Eupatorium	57
D ui tbladachtigen	125	Euphorbia	96
Duivekervel	13	Eupborbiaceae	96
Dui vekervelachtigen	13	Euphrasia	81
Duizendblad	41, 60	Evernia	166
Duizendgraan	25, 45	Esacum	73
Dnizendguldenkruid	73
Dnizendknoop	94	F,
Dwarswandkiemzwam	176
Dwergbloem	88	Fagns	98
		Ta nar ia	161
E.		Karsetia	17
		ïelix femina	155
Eenmanteligen	90	Festuca	151
Eenzaadlobbigen	125	Festucaceae	149
Eerc prijs	78	l\'icaria	12
Egelgras	144	Fijnstraal	58
Egelkop	130	Filago	59
Eik	97	Filices	155
Elatine	i 24	Fissidens	161
Elatmeachtigen	[24	Flamboos	36
Elatineae	1 24	Fliervinkrnid	49
El frank	! 76	Fonteinkruid	127
Elodea	125	Fonteinkruiden	127
Elzeboojn	101	Foatinalis	158

lz.	Helmbloem	BI?,.		P-lz.
39	13	Hydrocharis	125
59	Helmdraad	141	Hydrocotyle	48
8	Helmkruid	77	liydrocotyleae	48
18	Henjegras	149	Hydrogastrnm	170
13	Hennepnetel	85	Hyeracium	67
38	Heracleum	51	Hyoscyamus	76
13 \\	Herderstaa	18 Ifi, 19	Hypericineae	26
77	Herik	Hypericum	26
J7	Hermoes	153	Hypnum	156
17	Herniaria	45	Hypocastaneae	28
gt;8	Hertshooi	26, 27	Hypochoerideae	66
12	Hertshooiachtigen	26	Hypochoeris	66
!1	Hippurideae	41
	Hippuris	41	1.
	Hoefblad	57
	Holcua	148	Ibem	18
9	Hondsbloem	29	Up	97
0	Hondsdraf	84	Ijzerhard	87
8	Hondsgras	145	IJ zerhardaclitigen	87
0	Hondskers	35	Ijzerharde	81
1	Hondsklaver	81	Ilex	71
1	Honds koppigen	62	Illecebrum	46
l	Hondsnetel	84	Illispornm	176
n	Hondspeterselie	50	Impatiens	29
3	Hondstand	145	Inula	58
8	Honda tong	74	Irideae	133
4	Hondstongen	74	Iris	133
6	Hoofdtaxis	123	Isoardia	40
6	Hoornblad	44
5 5	Hoornbladachtigen Hoornbloem	44 24	J.
6 8 A	Hoorn tand	160	Jacione	69
Hoornvrucüt	163	Japansche Ceder	110
7 ^	Hop	97	Japanscbe Cypres	108
8	Hordeaceae	152	Jeneverboom	102
0	Hordenm	152	Jeneverboomen	101
3	Hottonia	89	Jeneverstruik	102
5	Houtzwam	174	Juglans	98
3	Hnislook	47	Juglandeae	98
6	Hulst	71	Juncaceae	135
1	Hnlstachtigen	71	Juneagineae	127
5	Humnlus	92	Juncus	135
0	Hnttentut	18	Jungermania	164
9	Hutten tutachtigen	18	Juniperineae	101
2	Hydnum	175	Juniperus	102
7	Hydrocharideae	125	Jussieao	40

	Blz.		Blz.
Oeverkruid	b9	Paprnkwaad	91
Okkernoot	9S	Papilionaceae	30
0 k k emoo tachtigen	98	Parasol-fijn	103
Oleaceae	71	l\'arasol-l\'ijoboomen	103
01 ij tachtigen	71	l\'arel/.aad	75
Olm	97	Pare 1 zaadaclitigen	75
Olmen	97	Parictaria	97
Onagra	40	Paris	133
Onagraria	39	Parmelia	166
Onagreae	39	IVrnaskruid	20
Ononis	80	Parnassia	20
Onopordon	63	Paronycbiaiichtigen	45
Oogen troost	81	Paronychieae	45
Ooijtvaarsbek	28	Partijke	44
Ooij ev aars !)ek ken	28	Partij kachtigen	44
Oostersche Levensboom	103	Pastinaca	51
Opegrapha	169	Patellaria	168
Ophinnus	131	Pedicularis	81
Ophrydeneae	131	Peen	52
Orchideae	131	Peer	80
Orchis	131	1\'ellia	161
Orniibogalum	134	1 elti;;era	166
Orni\'hopus	33	Penningkruid	S8
Oi tl ospermae	48	l\'eperling	173
Orthotrichum	160	Pep rwortel	17
Oryzeae	145	Peplis	44
Osumnda	155	Periola	176
Ossetongachtigen	74	Pertusaria	169
Oxalideae	29	PetasiteS	57
Oxalis	29	Peuccdaneae	51
		Peucedanum	51
p.		Phalarideae	144
		1\'halaris	141
Paardebloem	66	Phallus	175
Paardebloemachtigen	65	Phleum	145
Paardekastanje	28	Pliragmidium	176
Paardestaart	153	Phragniitis	147
Panrdcstaartachtigen	153	Phyteuma	69 116
Paddegras	137	Picea
Paddestoel	171	1 ijlkrnid	126
Paid eae	143	1 ij ii	120
Panicum	143	Pijnboomen	119
Panikgrossen	143	1 ijnen	152
Papaver	13	Pijpbloemigen	95
Papaveraceae	13	Pijpkruid	52. 154
Papaverachtigen	13	Pilkruid	154

	Bh.		Blz. 34
Pilularia	151	Pruimboom
Pimpemelaohtigen	38	Prunella	86
Pimpinella	49	Prunus	34
Pinaster	123	Psamma	147
Pineae	49	Pseudolarix	1)8
Pinksterbloem	15	Pseudotsuga	114
Pinksternakel	51	Pteris	156
Pinus	120, 121	Pulegium	83
Plantae cellulares	156	Pnlicaria	58
Plantagineae	89	Pyrola	7l
Plantago	90	Pyrolaceae	71
Platanthera	132	Pyrus	39
Plompen	12	Q
Pliümriet	146
Pluimvaren	155
Plumbagineae	89	Qucrcus	98
Plumbagoachtigen	89
Poa	149	R.
Poa aquatica	150
Podocarpae	123	Kaapzaad	16
Pogonatim	158	Radijs	19
Poley-Munt	83	Radijsachtigen	19
Polygala	21	Kadiola	25
Polygaleae	21	Raijgras	152
Polygoneae	93	Raket	15, 16
Polygonum	94	Raketachtigen	15
Polypodium	155	Ranonkelacbtigen	9
Polyporns	174	Ranunculaceae	9
Polystichum	155	Ranunculeae	9
Polytricbum	158	lianunculua	II
Pomaceac	39	Rapbaneae	19
Populier	100	Rapbanus	!9
Populus	100	Raponsje	69
Poriënmos	169	Ratelen	81
Porselein	45	Hegtzadigen	48
Porseleinachtigen	45	Reigersbek	28
Portnlaca	45	Rein varen	60
Portulaceae	45	Rendiermos	169
Potameae	127	Reseda	20
Potamogeton	127	Resedaachtigen	20
Potentilla	37	Resedaceae	20
Priapus	175	Retinospora	108
Primatocarpu»	70	Reukgras	144
Primula	89	Reuzenboom	111
Primulaceae	88	Reuzenboomaohtigen	111
Pruim	35	Kbacomitrium	160

	Blz		Blz.
Sellerij	49	Spilhoop	m
Stmpervivum	47	Spilhoopzwam	176
Senebiera	18	Spihvrat	176
Senecio	fil	quot;pilwratzwam	I7(i
Senecionideae	58	Spinazie. Eng.	45
Sequoia	1 l l Ui	Spiraea	35
Sequoisae	.^si)iraeaacbtigen	35
Seselineae	50	J^piraeaceae	35
Setaria	144	Spiranthes	132
Sherardia	54	Sponginae	170
Silaus	50	Spons wieren	170
Silene	21, 24	Springzaad	29
Sileneachtigen	21	Spurrie	23
Sileneae	21	Stachis	85
Siliquosae	14	Slachydeae	84
Silybum	C»	Stalkruid	30
Sinapis	ifi	Standelkruid	131, 132
Sint Janskruid	26, 40	Standel kruiden	131
Sisymhreae	15	Statice	89
Sisymbrium	14	Steen breek	47
Sium	50	^vteenbre«kachtigen	47
Slangenkruid	131	Steenklaver	31
Slangenstaart	153	Steenraket	15, 16
Slancrenwortel	lt;H	Steen ruit	156
Sleedoorn	34	Steilkop	100
Sleepruim	34	Stekel noot	68
Sleutelbloem	89	Stekel zaad	52
Sleutelbloemigen	88	Steil aria	23
Slijkgrassen	145	Stellatae	54
Slijk groen	80	Stermuur	23, 24
Sineer«ortel	74	Sterredistel	64
Smyrneae	53	Sterrescbot	171
Sneeuwbal	54	Sterrescbotachtigen	171
Solaneae	70	Stervormigen	54
Solnnum	70	Slinkspons Stink-Taxis	170
Solid ago	58	121
Soncbus	6(i	Stipaceae	147
Sorbenkruid	39	Strandeling	89
Sorbus	39	Strandkruid	89
Spar	) 14, HO	Stfatiodes	125
Sparganium	180	Streep varen	155
Specularia	70	Streepzaad	67
Speerdistel	62	Streepzaadachtigen	67
Sperpula	23	Struikgras	146
Spbf eria	170	Struikgrasachtigen	146
Sphagnum	162	Struikmos	166

	Bh.		Blz.
Vederdistel	02	WareCypres	108
Vedermos	ifil	WareCypressen	10i
Veelknoopigen	03	Warkruid	73
V eenmos	102	Warkruiden	73
Veenwortel	94	Water-Aftbdil	135
Veldbies	138	Waterbezie	36
Veldkers	15	Waterbies	139
Veldsla	56	Waterblaasje	170
Verbasceae	77	W^terboterbloem	12
Verbaseum	77	Water-Eppe	50
Verbena	87	Watergentiaan	72
Verbenaceae	87	Waterkers	14
Vergeet-mij-niet	75	Waterklaver	72
Veronica	7S	Waterklavers	72
Vetmuur	22	Waterlelie	12
Vetplanten	40	Waterlelies	12
Vibnrnum	54	Waterlisch	126
Vicia	ÜS	Watermuur	21
Vieieae	33	Waternavel	48
Vijfblad	36	Waternaveligen	48
Vijfvingerkruid	37	Waterpaardenstaart	170
Vinea	72	Waterpeper	95
Vingergrai	143	Waterpest	125
Viola	19	Waterpunge	89
Violarieae	19	Waterranonkel	10
Vioolaclitigen	19	Waterruit	9
Viooltje	19. 20	Waterseheerling	48
Vitis	28	Watervenkel	50
Vlas	25	Waterviolier	89
Vlasacbtigen	25	Waterwecgbree	126
V leesclibeker	165	Waterweegbreeën	126
Vliegenvangertje	20	Wederik	40, S8
Vlier	54	Wederikaebtigen	39
Vlinderbloemigen	30	M\'ederikken	39
Vogelkers	35	Weegbree	90
Vogelmelk	134	Weegbreeaelitigen	89
Vogelpootje	33	Wegdistel	63
Vossestaart	144	Wegedoorn	29
V ossestaartachtigen	144	Wegedoornen	29
Vroegeling	17	Weissia	161
Vrouwenhaar	158	Wellingtonia	111
Vaurkruid	16	West Levensboom	104
Vuur wortel	61	Wiereu	170
w.		Wijngaard	28
Walstroo	54	Wijnstok	28
W ammestknoopen	64	Wijnstokachtigen	28