1

*

r

!» quot;,

¦. '--^ •

*•

'- - .

«

w

oj éirfifàe lt;^t^cwfC^«gt;j»3«4’w€Ô»»r««»i^ ;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttuepOiSai

««»U ^lÂfc MflS’t»** ; ¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^9*

ft^itt'ôraw (ttiuitvtht^tlc^ ÿû^KuiOr iww bottU’

V

û?

!

j

quot; 1

Q t.«clt;pllt;îc1î*'^i»*»«t^l^jt|p*‘*«ït**n«55'

' nbsp;nbsp;nbsp;; e9‘{lt^^uâ^^****^^‘\ut)euAulaifb-^j

ßr

«»«^t(^ ^OudiobitttÂiitj /u^ieg^a u^t^tfutuJteveuSquot; ou^tuwîftf^ ¦nbsp;îaeffcS? iA*»»4P

'1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.*a? ¦ gt;;lt;-• '.:*?

4c«^4^i^»Mrèb*

^iu. iee»Mihlj~tTV^quot;oa:ti^uê‘^f^ pte^ûn (neurer.Y‘tufamp;f^ i«Sèi^^44«4 •»$f|!^ÿi4trnnbsp;**«ß»«tô»!«nbsp;Vj_nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if tset^ilM»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t«gt;j

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;twT-^^îïe-'Vttïfm’nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^î|

onpto vtuau^aurtuaitt^ Hltwurlt;îuiy^iwf(ttnrialûalt;2 inbsp;tfur^t^f^wtêcn^ttialeûîcc^nbsp;ctgt;(lnbsp;fSMW^tMUtâlM-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuètûf euUi

7H^0r«lt;^t*0cl4t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi

' aJ» eu:ieiii^f2ttu^vj^^fJuuiiM^cê gt;*

l OteuCl FCttuteun lt;jjl-peïp»«4' Âi«0î w qicnbsp;nbsp;iitmc wntuv-jsi

-- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4t

^mcïftjiai ttatlicfliutcrcib^inuçi^ jOttiwcal^mir^jewrnbsp;raw.r MAlgt;*f uu^ute-y^uifti mftut ôlt;MPf i.

Of-spîr/fi^ tîwa -« CtfwAfti |l«-lt;ÎM4gt;iîï-if Pxfi4ôJ»ï|'Oîi^nbsp;'fVÏr»»««-? fiMTiefefftnt« (Statef^uelucnbsp;,' euutifi/nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utfltoifreptf ’

|gt;o*‘ l«ß

men p^t imt^

ijL^jly- n^.»t«(^^(B^lt;*•¦^J Sî«-’ ,, {!t^i4 ««»H«- jifiMr‘^vaf‘Mygt;t ^ft4uù)/'i

J -v»» Jgt;*flî* avpfftutultt- tf 1 ji^ I alr^uëquot;4pjî5'lt;!«‘tf2y»-'Æquot;nbsp;I ^4*gt;tr-waetJa^Y4([ßh) »Atwlt;^***Mt~44wnbsp;I ' eu iMItV' ^wiqwawriptao^ïÂroifiÆ

' r^gt;VM3uZt(«A.4i*lt;lt;^f«M«nMr«t4l^^{T

îgt;*ingt;t««f’«»»ii'ww:(»ù^t‘t-4f!ôjMtiù(b4gt;î 1' e^tauttrtitateihaiuMtitf

Era fapicntia eft, de rebus incor= ^^^^rupte ludicare, uttalemunam^nbsp;9U3nq; exiftiniemus,qualis ipfanbsp;eftî ne uilia feâeniur, tanquam

tibus,acuitium oritur tnihil^ eft in hu-mana uita exitiabilius, quant deprauatio illaiudiciorum, quum fîngulis rebus nonnbsp;fuum prcciuin redditiir,

5 Quocirca perniciofæ funt perfuafîoncs ¦rroruHl- uuIgiquæfJ-Qlj-jfl'jjjjg

• 4 nbsp;nbsp;Videlicet magnus erroris magifter eftnbsp;populus,

• 5 nbsp;Nec aliud magis laboranduni eft,quàmnbsp;ut Sapientiæ ftudiofuin à populari îenftinbsp;abducamus,8C uindicemus,

• 6 nbsp;Primû omniumfufpcdailli fint, quæ-cunq; multi tudo magno confenfu appro-bat, nifi ad illorum normam reuocanqquinbsp;fingulauirtutc metiuntur,

y Aftucfcatunufquifqjiamtum à puero, R«w urne, lieras habere de rébus opiniones, quæfi-mul cum ætate adolefcent.

Diuißorcruinhumaniruttt.

Il Homo ex corpore conftat amp; animo, Homoani- Corpus habemus ex terra, 8C his elemenduale. tis qujrcernimus ac tangimus,corporibusnbsp;beftiarum fimile,

Animum diuinitus datum, angelis 8C. deo fimilem, undecenfetur homo, Si quinbsp;folus merito effet homo appellandus, utnbsp;maximis uiris placuit,

14 In corpore funt forma, fanitas, firmi-tas, integritas,robur,celcritas, delecratio: Si his aduerfa,deformitas, morbus, muti=nbsp;latio,imbecillitas, tarditas, dolor, ôCalianbsp;corporis,feu commoda, feu incommoda,nbsp;ly' Inanimo eruditiOjSCuirtusî ôCcontraria ruditas,8C uitium,

1 Extra hominem funt diuitiæ, potentia. nobilitas, honores, dignitas, gloria, grat*nbsp;tiat Si côtraria his,paupertas,inopiaqgnonbsp;bilitas, uilitas dedecus, obfcuritas, odiû,

Kerum naturie ne preciu.

• 17 nbsp;nbsp;Regina 8Cprincepsrerumomniûprae- Y'''«*nbsp;ftantiffima eft Virtus, cui reliqua omnia fi

fuo uelit officio dcfungi,ancillari oportet,

• 18 nbsp;VirtutemuocopietatemindcumôChonbsp;mines: cultum dei et amorem in homines,nbsp;qui coniunâus eft cum uoluntate benefa-ciendi,

• 19 nbsp;nbsp;Reliqua fi quis ad uirtuté hanc référât,nbsp;haudquaquam mala uidebuntur,

• 10 nbsp;Necquiprimumhæc nuncupàuerébo

na, fie de illis cenfuerunt, ut nunc homigt; num uulgus, quod ueros illos ac naturales fîgnificatus corrupit,undeamp;rcrû æfti-mationes mutatæatqj inuerfæ funt,

• 11 nbsp;nbsp;Sic em'mfuntinteîligendahæc, quate-nus bonaiudicanf. Diuitiæfunt, no gern-mæ,autmetalla, nômagnificaædificiauel hinbsp;fupellexihftrucîa, fed non qs carere, quæ

funt ad tuendam uitam neceffaria,

Gloria, bene audire de præftâti uirtute. Honor, ucneratio ob magniprecii uir-

tutem,

2.4 Gratia,feuor propter amabilem uirtute, Dignitas, eft uel refla hominû opiniônbsp;de bene mérita uirtute: uel décor quidamnbsp;exinteriore uirtuteforas prominens,

• 16 nbsp;Potentia Si regnû, habere multos, qui-bus probe ac rede confulas,

• 17 nbsp;Nobilitas, excellentia aduum effe cogninbsp;turn: uel à bonis prognatum, fimilem pa-rentumfepræbere,

• 18 nbsp;nbsp;Gencrofuscft,aduirtutéànaturaopti- 'nbsp;mecompofitus,

• 19 nbsp;nbsp;Sanitas,talis habitude corporis, ut ua-leatmens,

JO Spccics,Iineamcnta corporis, quæ animum formofum oftendant,

ji Vires ôirobur,utexercitiis uirtutis fuf* ficias, ne facile defetigeris,

J2. Volupt3s,delcdatio,pura,folida,3ô diu turna,qualis capiturexiis folis,quf ad ahinbsp;mum pertinent,

55 Si quis hæcaliter, nempcutpopuloin-telliguntur,difcutiat,ac expendat,rcperict inepta,uana,noxiaeffe,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|

5'4 Primum externa omnia uel ad corpus Ext««t referuntur, uel ad animum : ut diuitiæ adnbsp;tuendam uitam,honor ad iudiciû uirtutis,

55 nbsp;nbsp;Corpus ipfum nihil aliud eft, quàmtc^

gumentu uelmancipiuanimi,cui ôC natu

ra,

ACS inuecia tanquam lolium, quod hoftis diabolus afperfitbonæ fegetideigt;

64 In corpore ipfo quid eft forma ï’nempe cuticula bene coloratat fi intraria cerni pofnbsp;fent, quanta uel in corpore fpeciofiflïmonbsp;cernereturfoeditasï’ nee eftaliud pulcher^nbsp;rimum corpus quàm fterquiliniü candidonbsp;amp; purpureo linteolo contedum»

Lineamenta et corporis decor qdiuuäft fi turpis fit animus,Sc ficut Græcus ille dixit: In hofpitio pulchro hofpes deformis,nbsp;(gt; 6 Robur quorfum pertinet in hoïc,quuninbsp;Robur. res maximæ homine dignxnóuirifausnbsp;neruorumgerantur,fedingeniiï’

Nee uires quantumcunq; augeantur, maiores erunt quàm tauri uel elephanti,nbsp;rationeillos, ingenio, uirtutefuperamus»nbsp;68 Tranfeo quod forma, uires, agilitas SCnbsp;cæteræ corporis dotes, ut flofculi celeriternbsp;marcefcunt, SC exigu is cafibus diffugiuntïnbsp;uel una febriculaualidiffimu quandoq; honbsp;minem concutit, 6C fummü decorë auferunbsp;Et ut nihil accidat, certe necefte eft ill anbsp;omnia cum ætate, qua? nulla eft diuturna,nbsp;flaccefeere ac decidere»

• 70 nbsp;Nemo ergo poteftexternaiurefua dice-re, quæ tam facile ad alios tranfeunt: neenbsp;corporea,quæ tarn cito auolant,

• 71 nbsp;nbsp;Quid quod hacc quæ multi admiran-tur,niagnorum uitiorum funtcaulfæ, ue-Iutinfolentiæ,arrogantiæ,focordiæ,fero-citatis, liuoris, æmulationis, fimultatum,nbsp;rixarum, bcllorum, cædis, ftragis, cladis^

7X Deledatio corporis, ut corpus ipfum, Deicdatio- uilis ac pecudinaeft, qua fæpius SCuehe-mentius 8C diutius pecora quàm hominesnbsp;incitantur ac perfruunturt

75 Exhac quum morbipleriq; ad corpus redundant, SC ad rem familiare permagnanbsp;damna, turn ad animii certa poenitentia,8Cnbsp;hebetudo ingenii,qd delicqs corporis ex-tenuatur aefrangitur^ Poftremo impatiennbsp;tia fuiipfius,SC odium uirtutum omnium»

• 74 nbsp;Nec aperte frui licet,nam ut dedecetgc-nerofitatem noftræ mentis, ita nemo tarnnbsp;perditus eft, quin eas erubefcat apud arbitres capere: parifltenim ignominiam, id-circo tenebras Sclatebras quærunt»

• 75 nbsp;Quid quodfuntfugaciflimæ Sc mornennbsp;taneæ,nec retineri ullaui poftunt,necun-quam ueniuntpuræ,SC cuiufeunq; amari-tudinis expertes^

7 6 Ergo exclufis uulgi fenfibus,maximum Wau. malum putato,nonpaupertatê,autigno-bilitatem, autcarcerem,aut nuditatê,ignonbsp;miniam,deformitatemcorporis,morbos,nbsp;imbeciliitatem: fed uitia Sc his proxima.

infcitiam,ftupörem,dcmcntiam»^

77 Magnum bonumcreditohoru contra- Bon«* ria,uirtutem,SC quæ huic funtfinitima,pcnbsp;ritiam, acumen ingenii,fanitatem mentis»

;7 8 nbsp;nbsp;Reliqua uel externa uel corporis, fi ha-

bes,proderunttibi ad uirtutem relata,obc runt ad uitia: fi non habes,caue ne quærasnbsp;uel CÛ minimo difpendio uirtutis» Perin-de hoc effet tanquam fi multo auro paulu«nbsp;lum emeres luti, aut potius grauem mor-bum falute»

7^ Nullus eftquæftusprolixior,quàmani Q»»«* mo fi adfitpietas: corperi uero fi feiatpr^-fentibus qualibufcunqj acquiefeere»

• 80 nbsp;nbsp;Famatametfi nihilagendueft utuidea-ris,conferuanda tarnen eft integra, quodnbsp;interdû ea cura à mvdtis nos turpibus co-hibet, fed præcipue in exemplû cæterorS»

• 81 nbsp;VndepræceptumilludfapicntûSCfan-äorum uirorum: Nec malum faciendum,nbsp;neceiusfimile»

82. Quodfihocaffequinôpoffumus,con- Confjfl* Vi feientia debemus effe contend: 8Cquumnbsp;tam deprauati erunt hominum fenfus, utnbsp;quæ funt optima, putéteffe fceleratiffima,nbsp;tune laborandum erit, ut interna SC externa foli deo approbemus, id^ abunde no-bis fuffïciat»

85 Edam mala quæ dicuntur corporis,uel fortunæ,licebit in bonû uertere, fi paden- ,nbsp;ter feras: ettanto fis ad uirtutêprompdor,nbsp;quo minus tibi in illis fuccedit,ac proindenbsp;expedidor»

84 Sæpenumero ex damnis corporis, uel extefnoru, magnæ funt acceffiones faâaenbsp;uirtutibus»

DECORPORE.

J -»-X T quoniam in hac noftra.pcregrina- Cap. Ik 1-4 done animum geftamus in corpore 7^nbsp;'mclufum,maximas(^opes inuafis n=nbsp;äilibus, no omnino repudiandum nobisnbsp;eft Sc abifoiendum corpus»

1. Sic curandum tarnen,utfenondomi- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ei

num, nôfocium effe fendat,fedmancipiûgt; nec fibi pafei aut uiucrc,fed alteri»

J Quo curatius eft corpus, hoc animus negleclior»

g nbsp;nbsp;Qiiomollius habet corpus, hocacrius

mend reluélatur : SC ut equus delicate pa-ftus fefforem excutit»

y Grauis farcina corporis animum elidit, acumen ingcniifaginacorporis,autindülnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

gendaretunditur»

6 Cibi,fonini,exercitadones,tota corporis curatio ad fanitatc referenda eft, nôad •uqluptatemacdeliciasjutanimoprompœnbsp;irifer-

quot; nbsp;nbsp;nbsp;infcrüiat: ncc fcrocia cultus infolefcat, neu

uiriurn inopia décidât^

• 7 nbsp;nbsp;Nihil eft quod æque 8C uigorcm mentisnbsp;débilitée, amp; robur ac neruos corporis in^,nbsp;fringatjUtuoluptas» Quippeuircs omnesnbsp;Sc corporis ôC mentis, opéré ac labore ue-getantur, otio ÔC mollitie uoluptatis lan^nbsp;guefeunu

• 8 nbsp;nbsp;Mundicies corporis, uidus citra de^nbsp;licias autniorofitatem, ad ualetudinem ôCnbsp;Ingenium confert»

Ablues fubinde manus nbsp;faciem frigi-'

da, detergesep mundo linteolo »

* o nbsp;nbsp;Repurgabis crebro eas partes,qua? for--

dibus amp; recrementis ad extima corporis meatus præbenu

ï gt; nbsp;nbsp;Hæ funt,caput,aures, oculi, nares,ma^

nus,axillæamp;pudenda

Foueantur pedes mundiSCcalidi» Arceatur frigus, quü ab alqs partibus,nbsp;tum uel maxime à ceruice.

•4 Neftatimedas à quiete, nec antepran-7idus. 1- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;¦/-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*¦

diumnihtenuitert

IV lentaculü enim fedando ftomacho aut rcfocillando daturcoi-pori,nonfatietati,

• 16 nbsp;nbsp;Ideo tres aut quatuor panis bucceæfuf-ficiuntfinepotione, aut certeexigua, atqjnbsp;ea tenuh falutare hoc non minus ingenionbsp;quam corpori»

• 17 nbsp;nbsp;In prandio ccena affuefee non uefei,nbsp;nifiuno obfonii gcncre,eodéfimpliciiri-mo,Slt; quantum per fecultates licebit falu-berrimo, quamuis multa menfæinferan-turt ôi fi tua fit menfa, noli admittcrcgt;

• 18 nbsp;nbsp;Varieras ciborumhomini peftilens,pe-ftilentior condimentorum^

• 19 nbsp;nbsp;Munda SCpura parfimonia temperatisnbsp;ÔC caftis animis congruens, conferuatrixnbsp;rci familiaris, 8C quæ folaefficit, ne multisnbsp;indigere nobis uideamur,nec fufeipiamusnbsp;peifiina facinora quæftus gratia, quo gulaenbsp;morem geramus irritatæ,uel luxu,uel lau-titiis,ucl delicatis nimiucibis Siexquifitis*

io Tum præftatjUt quæ adfunt non modo E^cemofy- nobis fufficiant, fed ex eis liceat egentibusnbsp;impartiru

Oftendithoc dominus exempio fui,qui poftexaturatam multitudinereliquias petite panum pifcium non eft paflus*

ü Naturanccefrariadocuit,quæfuntpaugt; fuperflua excogigt;nbsp;tauit,quæ funt infinita ÔC difficilia*

Naturæ fi des neceflaria, deledatur. Si ’^oboratur tanquä proprqs î fin fuperflua,nbsp;' ’^‘=bilttatur,Siaffligiturtanquam alienis»

M Stulîitiamneceifarianôexplentîfuper-fluaobruunt,nön f^tianri i-S Potus erit uel naturalis ille ùniüerlîs ani-pö*«»»nbsp;mantibus in comune à deo paratus, puranbsp;amp; liquida aqua, uel tenuilfima ceruifia, uelnbsp;uinum bene dilutum»

Nihil eft quod iuuenöcorporibusma-* gis officiât, quam calidus cibus autpotus,nbsp;incendit enim amp; exurit eorü uifeera î hincnbsp;animi præferuidi atq; impudêtes fiuntfe-roci quadam temeritate, infani, Qc ad libi-dinem effreneSt

^7 Accenanebibe, aütfiidadmonetfitis, fume humidum aliquid et frigidiufculum,nbsp;autperpufillum leuis pötiunculajt

Inter earn potionem Si quietem, intergt; pcne,quum minimum horæ dimidium«.

^9 nbsp;Leuaturus animu, fac cogites quàm

guum tempus datû fituitæ hcminö,ex il-lo no oporteremultûdefcindiadlufus, ad comefationes, ad puerilitates,ad ineptias,

50 nbsp;nbsp;Breue fpatium efle uitæ noftræ, Si fi tolt;

turn bonæ menti impendcretur

. 51 Non€ifcnosàdeocreatosadlufum,ad nugas,fed ad feria,ad moderationem, monbsp;deftiam,temperantiam,religioncm,omncnbsp;genus uirtutis Si laudis»

Morbos corporis,morbis animi ne eu* raueritis

Excrcitationes corporis non crunt imgt; modicæ,cæteruni aptandæ ration! ualetugt;nbsp;dinisj in quo fequenda erut medicinæ connbsp;fultorum confiliâ»

• 54 nbsp;Sictaméncquidhabcantturpe,immo-deftum, obfcœnum, flagitiofum, etiam innbsp;remiflionibus Si refedionibus animi exianbsp;ftataliqua recordatio uirtutiSï

• 55 nbsp;nbsp;Abfitarrogantia,contentio, rixa, inui*nbsp;dia,cupiditasî qui enim conuenitcruciarcnbsp;animum,dumdeledareftudesï’ non aliter :nbsp;quàm fi fel infundas in id niel, quod cupisnbsp;effequàm dulciffimum*

• 56 nbsp;Somnusfumendus efttanquâ medicina Çomnw»nbsp;qufdâ curando corpori tantümodo,quan

tus fufficitî immodicus enim red dit corpo ra redundantia noxqs humoribuSjfegnia,nbsp;pigra,lenta,8c celeritatem mentis tardât»

• 57 nbsp;nbsp;Nec eftexiftimandum uitæ id tempus,nbsp;^dfomnoimpendih uita enim uigiliaeft»

DE A N I M Ô.

, quot;|-N animo duæfuntpartes,illa quæ inteU Crfp. m, I ligit,mcminit,fapit,ratione,iudicio,ingt; Mens,nbsp;'^genioutiturac ualetî hæcpars fuperiornbsp;appelIaturiSC proprio nomine mens: quanbsp;homines fumus, qua deo fimiles, quaeæ-teris animantibus præftamus»

i Eft altera ex coniû(Sionecorporis,ratio Ânima. nis cxpers,bruta,iera, atrox, beftiæ quàn)

* 4

r JS T R. (

• hominis fimilior t in qua funt motus illi, qui fiucaffedus,fiuc perturbationes nominbsp;nantur,Græccpathae,arrogantia,inuidennbsp;tia,makuolentia,ira,mctus,mœror,cupi^nbsp;ditasjftulta gaudia,pars inferior atqj abie^nbsp;âior nuncupatur, qua nihit à bcluis differnbsp;rimus,etquälongiflimcdifcedimus à deo,nbsp;extra morbum et perturbationem omnemnbsp;pofito»

5 Hic cft naturae ordo, ut fapientia regat , Ordonatu* pareant hoi caetera quæ uidemus î innbsp;hoîe uero corpus menti, mes deo^ Si quidnbsp;huncordinéegreditur,acdiffoluit,peccannbsp;Ergo pcccatû eft in homine, perturba^nbsp;tiones illas tumultuari fæuire, ac traherenbsp;ad fe ius ctditionem totius hominis,fprctanbsp;amp;contempta mente: mentem etiâ relidanbsp;dei lege affedionibus ô(. corpori feruire»

5 nbsp;nbsp;Idcirco menti indita cft uis intclligcndi,

SonTquot;***” utfîngula expendatjfciat^ quid fadu bo^ num fit,quid fecus: ÔC uis uolendi fummanbsp;atq; efficacilTiniajUtimperio huius nihil fitnbsp;in animo quod non parcat, fi ilia contenunbsp;dat, nec de iure decedat fuogt;

Ingenium multis artibus humanis di^ Ingenium, uinis^ cxcolitur 8c acuitur, inftruitur^nbsp;magna etadmirabili rcrûnotitia,quo exa^nbsp;dius fingulorû naturas amp; precia cogno.-fcat,poiritq^ uoluntatem edocere, quid fe^nbsp;quendumbonum,quid uitandû malum»

• 7 nbsp;nbsp;Igitur fugiendæ artes illae,quæ eu uirtu^nbsp;Msixatws tepugnât,qualesfuntdiuinatricesomncs,

quæ à Græcis Manteiæ dicuntur,utchiro.-mantia,pyromantia, necromantia, hydro mantia, etiam aftrologia, quibus occulta^nbsp;tur plurimum peftiferæ uanitatis, excogi--tatæ ab impoftore noftro diabolo»

• 8 nbsp;Tradant^8iprofitcnturid,quodfibinbsp;uni deus referuauit, cognitionemfutura^nbsp;rum rcrum atq; abftrufarum»

Nec inquirendum in dei maieftatem, SC arcana à cognitione noftraprocul remo.*nbsp;ta, à quibus deus hominem arcuit»

JO Qui ferutatur maieftatem, opprimetur àgloria»

IJ Et Paulus iubet nos non plus faperc quàm oporteat,fed fapcrc moderate»

1X Et arcana ilia quæ uidit,negat liccre ho= mini eloqui»

• 15 Hebræus quoqj côcionator inquitt AUnbsp;tiora te ne quæfieris, amp; fortiora te ne feru*nbsp;tatus fueris,fed quæ præccpittibi deus,ilianbsp;cogita femper. Sein pluribus operibus cUnbsp;us nefueris curiofus»

Vitanda ars omnis à dæmonc tradita, cum quibus uelut dei hoftibus nullûde^nbsp;bet nobis efle commercium.

D V C T I O

• 15 nbsp;NcccxpedituclphilofophorûjUclhæ.'®;^nbsp;rcticorum placita,pictati noftræ contrarianbsp;cognofeere: ne quem fcrupulum fubtilisnbsp;artifex diabolus in animos noftros inq^nbsp;ciat,qui nos nimium torqueat, SC fortaftïanbsp;impellat in exitium»

• 16 nbsp;Non attingendi autores fpurci,nequidnbsp;fordium animo ex contaginc adhæreat»

• 17 nbsp;Corrumpuntbonos mores collocutio*nbsp;nés malæ»

• 18 nbsp;nbsp;Reliqua eruditio fyncera eft ctfrugifera,nbsp;rcferaturmodoadfuum feopü uirtutem,nbsp;hoc cft rede agere»

• 19 nbsp;Eft diuina quædâ eruditio à deo exhibUnbsp;ta,in qua funtthefauri oés fcictiæ Se fapiennbsp;tiærecondid: hæceftueramentiûlux, re^nbsp;liqua oîs ad hâc collata denfiflimæ funt te^nbsp;nebræ,et ut res hominü ludicra et puerilis.

lo Legitur tarnen uel in hoqquotanquani excoraparationc fulgentior appareatno^nbsp;ftra lux»

XI Turn ut teftimonqs hominû aduerfus cos utamur,qui diuinis paru acquiefeunr,nbsp;ut uitiofi oculi auerfantes folis fplendoré»

IX Ad nos quoq; comonefaciendos, quS in multis gentiliû tanta præftantia fueritnbsp;uirtutis, quanta efle conueniatin hominenbsp;Chriftiano difeipulo magiftri dei,cui ex lunbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««i

ce pictatis quam profitetur,magna cft im^ pofita ncceffitas bene uiuendi»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^0

2.5 Addehis quodfuppcditantfecundiam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

6C ufum, aeprudentiam uitæ communis, quis nonnihil interdum indigemus»nbsp;x4 Tribus uelut inftrumentis fabricamurnbsp;eruditionem,ingcnio,memoria,cura,qufnbsp;cadem ftudium dicitur»

xy Ingenium cxercitationc acuitur, x6nbsp;nbsp;Memoria cxcolendoaugetur»

X7 Vtrunqjencruantdcliciæ,bonaualetu=s do confirmât: otia amp; diuturnæ remiflîo^nbsp;nés profligant, exercitamenta ad manumnbsp;Si in promptu ponunt»

x8 nbsp;nbsp;Siuelegisipfe,autquidaudis,attentus Attentt* ;

id fee: nec uagetur més tua, fed coge illam ibi efle. Siagerc quod adeft, non alia.

Si incipit digredi, paruo murmure cam reuoca,cogitatus omneis ab ftudijs alie^nbsp;nos in aliud tempus differ,

• 50 nbsp;nbsp;Scifo te opcram Si tempus perdere, fînbsp;quælcgis,uelaudis,non attendas,

• 51 nbsp;Quæignorasnepudeatquærcrc:necru »»nbsp;bcfceàquouis doccri, quod maximiuiri

non erubucrüt: crubefee potius ignorare, aut nolle difccre,

jx Quæ ignota tibi funt, ne te feire iafles, feifeitare potius ab ijs,quos feire credis,

»r Si uideri uis doâus.da operâ ut fis: nul^ la cft

la eft contpendiofior uia, quemadmoduin non alia rationefacilius côfcqueris,utexUnbsp;ft^ineris bonus,quàm fi fis talis*

Z' 54 DeniqjquicquiduidericupiaSjfacutfis, âliier fruftra cupisgt;

5T Falfa tempus infirmât,ucra corroborât» 3^ Nulla fimulatiodiuturna»

femper fequere,nolipræcur rere,8Cillicrede,nerepugna»

• 58 nbsp;nbsp;Ama illû, St parentis loco habe, puta^nbsp;ueriffîma Si. certifiïma efle quæcunqj dicit»

• 59 nbsp;Attende ut quod femel errafti,emcnda^nbsp;tus iterum aut tertio, ne idem pecces labo-ra, ut proficiat emendatio»

4 O nbsp;nbsp;Illorum decet te præcipue meminifie, in

quibus quandoqj es falfus, ne te rurfuni decipiant»

4 • Cuiufuis hominis eft errare,nullius ni-fi infipientis perfeuerare in errore»

4^ nbsp;Scito nullû elfe fenfum, per que prom-

ptius ac celerius docemur, quàm auditu»

45 Vtnilîil facilius, quàm audiremulta, fie nihil utilius»nbsp;uel uocabulum aliquod cxquifitüm,nbsp;utile fermoni quotidiano, ut quum ufusnbsp;pofeat,habeas paratum»

Annitere, ne fola uerba intelligas, fed præcipue fenfa»

• 58 nbsp;nbsp;Quæ legeris uel audicris, fac alfis narres: turn tuis côdifeipulis Latine,tum alijsnbsp;lingua tibi uernacula,SCconare,neminusnbsp;ipfe uel Icpide, uel uenufte referas quàmnbsp;audicris aut legeris, fie SC ingenium exer-cebisSdlinguam»

• 59 nbsp;Eftctiamtradandusamp;agitandusfæpe- Stüus*nbsp;numero ftilus, optimus.dicendi magifter»

• 60 nbsp;nbsp;Scribe, tranferibe, referibe crebro atqjnbsp;annota, compone alternis diebus, aut adnbsp;fummum tertio quoq; epiftolä ad aliquemnbsp;qui tibi refp5dcat,et tuä oftendc inftitutorinbsp;emendandam.-mendarü quas fuftulerit feenbsp;recordere,ne rurfum ad cafde impingas»

éi nbsp;nbsp;Poft cibû uciut à prandio 86 cerna cefict

paulifperftudium: fumpto prandio fede, confebulare,audi aliquid fuaue,aut fic lu-fita, ne nimiü corpus cxagites ^cocutias»nbsp;Ccenatus deambulato cumiucundoalinbsp;quo Si dodo confebul3tore,qui te fermo-neobledet, cuius uerba SCfententias imi-tari cum dccore poflis»

65 Inter cœnam Si quietem uita omnino potum, nihilperniciofius fimul corpori,nbsp;memoriæ,ingenioî quumurgebit tefitis,nbsp;fi biberis, pone inter potum Si ledum in-terualium quum minimum femihoræ»

• 64 nbsp;nbsp;Memoriam non negliges, nec fines in- Mtmoriiknbsp;cultam torpefeere»

• 65 nbsp;Nihil eft quod æque labore SCgaudeat,nbsp;Si permagna incrementa breui fumat»

• 66 nbsp;Commendaei quotidie aliquid»

. 67 Quofæpiuscômendabis,hoccuftodiec omnia fideliusîquo rarius, hoc infidelius»

68 Quum aliquid ei credideris, fine earn quiefcerc, Si aliquanto poft ab ea uelut de-pofitum repofee»

Siquiduisedifeere, idde nodequatcr aut quinquies attentifl’imus legitOjhinccnnbsp;bato Î demane exigito à memoria rationcnbsp;eius,quod pridie credideris»

• 70 nbsp;Gauendumàcrapula, àcruditate, àfrigt;nbsp;gorepotiffimumceruicis»

• 71 nbsp;Vinumutneruorumuenenum,itamegt;nbsp;moriæmors.

72. nbsp;nbsp;Optimum effet fingulisnodibüspaulo Recoilefti»

antequam cubitum ccnccderes, in fella te finearbitris fedentem quæcunq; dieillo uinbsp;diffes,legiffcs, audiffes, egiffes, ad memoriam reuocare»

75 nbsp;Si qd feciffes honefte,moderate,prüden

ter,cordate, cü decorc Si laude, gauderes»

! N T R. lt; fdres^ îd effe dci munus,amp; fîmilia pcrgcxnbsp;rcs deinceps faccrc*

• 74 Si quid turpiter, immodcfte, flagitiofe,nbsp;pucnlitcr,inepte,uitupcrio dignuni fciresnbsp;ex tua malitia profedum, dokres, ôC uita-rcs in pofterum^

• 75 nbsp;Siquidudaudiffes, ndlcgiffcsdegans,nbsp;doiftum,graue,fan(Sum,rctineres,

• 76 nbsp;nbsp;Si quid uidiflës probatum, imitareris:nbsp;fi quid improbatum,fugeres»

• 77 nbsp;nbsp;Nulla tibiabcat dies, in qua non uclle^nbsp;geriSjUd audieris,uelfcripferis aliquid,qdnbsp;feu eruditionein, feu iudicium, feu uirtu^nbsp;tem augeau

• 78 nbsp;Cubitum iturus kge, ud audi aliquidnbsp;dignum quod memoriæ inandetur, amp;dcnbsp;quo falubre fit ac iucundum per quietemnbsp;fomniare, ut etiam nodurnis uifis difeas,nbsp;Scfiasmelicn

• 79 nbsp;nbsp;Studiofapientiæ nullus in uitaefiterminbsp;(fleditîda. PUS ftatuendus, cum uita fimul eftfinien-

dum î femper ilia tria funt homini, quan^ diuuiuitmeditanda, ^ntodo bene fapiat,nbsp;quomodo bene dicat, qmodo bene agat»

• 80 nbsp;Ab ftudiis arrogStia omnis fubnjouen^nbsp;Anrogantia da,nam ca quæ ud dodiflimus mortalium

“¦ nouit, nô funtminutiifimum eorumquæ ignorât: exiguum quiddam,cr obfcuruni,nbsp;SC incertum cft quicquid homines fciunt,nbsp;mentes^ noftræ in hoc corporeo carcerenbsp;deuindae magna ignoratione, ÔCaltiffimisnbsp;tenebris premûtur, aciem^adeo rctufamnbsp;habemus, ut nec fummas penetremus rc-rum fades ?

g, T um profedui ftudiorum plurimû no^ cet arrogantia,multi enim potuiffent ad fanbsp;pientia peruenire, ni iam putaflent fe per^nbsp;uenilTe^

gx Vitandaetiamcôtentio, æmulatio, ob^ tredatio,inanis gloriæ cupidotquuminnbsp;hoc fedemur ftudia,ut fæua illorum dominbsp;natione liberemun

85 Nihil excogitaripoteftiucundiuscogni tione multarum rerum, nihil intdligentianbsp;uirtutis fruduofiust

84 Studia res laetas condiut,triftes leniunr, tncrarios impetus iuucntac cohibent, fe-nedutis moleftam tarditaté leuant, domi,nbsp;foriSjin publico,in priuato, in folitudine,nbsp;infrequétia, inotio, in ncgotiocomitant,nbsp;adfunt,imôpræfunt,opirulanf,iuuant»

S y Eruditio paftus ingenq ueriffimus, ut indignûfit pafei corpus efuriente animo,nbsp;ex qua uoluptates exiftüt atqj obledamennbsp;ta,3lt;folida,ctperpetua,quæaliaexaiiisnanbsp;feentia, ac fe renouStia, nunquam nos dc-ferunt nec ddaffant»

D V C T l O

DB VIRTVTB ET AF«

F E C TIB V S.

• I -|-^Ræftantiirima ilia rerum uniuerûru

1-' uirtus, neep dono ab hominibus da^ tur neqj accipif, diuinitus contingit.

i Idcirco à deo fupplicitcr illam ac pie pc» tendam elfe»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

5 nbsp;nbsp;Summum in literis omnibus atqj erudi

tione cft ca Philofophia, qua ingentibus animi morbis remedium adferr»

4 Magna cura adhibetur curando corpo ri,maior adhibenda cft animo, quo huiusnbsp;morbi amp;occultiores, grauiorcs, 8Cpe^nbsp;riculofiores funr»

y Hi no iniuria tcmpeftates,cruciatus,tor menta,flagra,faccs,furiae animi nuncupannbsp;tur, maximam hiadferunt calamitatem 8Cnbsp;incredibiles dolores, fi régnent, fi agitent:nbsp;placidiftïmam uero tranquillitantc 8c bca«nbsp;titudinem,fi fedcnturSC cohibeantur-

fi Hue tcndunt,qu3ccuncy à maximis in^ gentis de uita moribus^ acutiffime funtnbsp;cxcogitata atqj præfcripta,

• 7 nbsp;Hoc cft ingens præmiû laboris literati,nbsp;cuius ueriflimus fruduseft,utnoninad^nbsp;mirationeaut oftentatione uana fit nobisnbsp;magna ilia rcrfl S(. uariafupcllexcolleda,nbsp;fed ut tranfeatin ufum uitae,amp; primû oniznbsp;nium profit poffidenti, nec in dus mentenbsp;fit tanquam in pixidicula,unde petitur resnbsp;alios adiutura, ipfi uafculo inutilisé

• 8 nbsp;Necaîiud æqucfpcdat pictas Chriftia*

na, quâ ut ferenitas humanos animos cx^ ’•it hilaretjCompofitis^ affedionibus pcrpe^nbsp;tua quads tranquillitateSc quieta conftannbsp;tia Deo SC angclis fimus quàm fimillimi»

• 9 nbsp;RemediahismorbiSjUeicxrcbusacno-MorM'*nbsp;bisipfis,ucl exdeOjUelcxChrifti legeacui

ta petuntur»

• 10 nbsp;Natura rerum cft,ut incerta amp; fluxa,amp;nbsp;momentanea, ÔC uicifiitudinaria, ÔCuilianbsp;fintomnia,præteranimum,quieftuniuf-cuiufqjaut ccrtepotiffimaciusparsî reli^nbsp;qua ab alijs ad alios träsfcrunf,nequis ex^nbsp;tra aninium quiequam poffit fuum dicere.

• II nbsp;Quæ habet, non donata efteputet, fednbsp;accommodata»

• 11 nbsp;Quocirca ingentis dementiæ cft,grauenbsp;aliquod crimen SC magna luendum poenanbsp;ob rcs minutas fufeipere»

15 Nccfequifquam efferat, quod aliquid ipfum de externis aut corporels contige*nbsp;rit, quum id omne breuc futurû fit, acin^nbsp;certum,necproprium,fcd alienum, quodnbsp;ut conceifum cft, fie etia repofeetur ad fumnbsp;mum in morte,fxpe in uita ipfa,

Nec

• 47 nbsp;nbsp;Ob banc toruitate uultus, atrocitatêdi^nbsp;âcrum,crudclitat€m faâorû adimitur ui^nbsp;ro omnis authoritas, omnis beneuolêtiaïnbsp;diffugiut amici, dccedût obuii,folitudo unnbsp;diqîjOmnes odcrunt,omnes deteftantur»

• 48 nbsp;nbsp;Quo fit ut maximi uiri nihil uel caue^nbsp;rintmagiSjUd texcrintfolicitius q iram,amp;nbsp;irati opera ï adeo ut naturæ ctiam fuæ rc-pugnarintjSi uim attulerinu

• 49 nbsp;nbsp;Quid enim ridiculö magis, quàm tan«nbsp;tulum, tam imbecillum animalculumficnbsp;ferocircacfurere^

quot;5° nbsp;nbsp;Et tantas tragoedias, tam atroces uiliffi«

mis de rebus cxcitare îquot; ut de corporels, de fortuitis,etiâ fi dqs placet de uno uerbulo*nbsp;y*nbsp;nbsp;nbsp;Iram facile domabis, fi illud animo per-

ceptum fixû tcnueris, iniuriam nô fieri nifi lædaf animus,cui à neminenoceriponbsp;teft, nifi à polfidcte introduclo in eu uitio.

5^ Hæc ad hominem, ex homine,nuncak tius,nempe ex deo, etiSfi ilia quoq; ex deo,nbsp;fed hæc aliquanto expreflius ac propius,

DE RELIGION E.

K potuithominû generi dari ma-

gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ius autprfftabilius qreligio,quæeft

cognitio,etamor,etucneratioprin-De5 Botce. ^ipjg parentis^ uniuerfitatis mûdihuius» i In nullos hoïes æque eft beneficus deus,nbsp;ac in illos qs docct qui fit uerus fui cultus*

• 5 nbsp;Idcirco Pfalmifta inter maxima dei in ponbsp;pulû Ifraëliticûmunera,illudponitî Quinbsp;annuntiat uerbum fuum Iacob,iuftitias ôCnbsp;iudicia,fua Ifraeli* Non fecit taiiter omninbsp;nationi, amp; iudicia fua nô manifeftauit eis*

• 4 Per religionêdeus cognofcif, cognitus,nbsp;fieri nequii aliter,quin amctur atq; adoref »nbsp;ynbsp;nbsp;Vnus deus eftprinceps, author, domi

nus uniuerforû, qui poteft,qui feit omnia,

• 6 nbsp;Mundus hic eft uelut domus quædamnbsp;DMtemçi». eins, uclpotius templum, ipfeexnihilo in

hanc facie atq; ornatû protulit, V nde mun di nomen apud nos accepit, apud Græcosnbsp;ornaïiî idem regit atq; adminiftrat nô minore côfcruationis miraculo q creationis,

• 7 nbsp;nbsp;Hanc effe uniuerfi legem, nô alium elTcnbsp;‘U rebus cafum, nô fortunam, aut fortem,

• 8 nbsp;Omnia ab eo geri fumma æquitate ôCfa-pientia,tametfiuiis nobis ignoratis,

Ojiæcuncp cuiuis contingunt ad eius referri commoda, fi fit bonus, non ad iftanbsp;pccuniolæ, aut mûdihuius momentanei,nbsp;fed ætcrnæ illius felicitatis,

10 Ergo quæinuitahacaccidut,qualia fint cunqjjtanquam ab authore Deo profeda,nbsp;æquis animis accipienda, atq; approban-da funt,ne afiedu noftro,ôc tanquam iudi

cio confiliû damnare uideamur,8c impro-bare uoluntatem iufliflïmi illius,et fapien-tiffimi redoris omnium dei,quia non aife-quimur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

11 nbsp;nbsp;Ei nos obfcqui amp; dido audientes præ- votat«*

bcrc,laudare,atq^approbate cundaquæ fecit,fas pium^ eft,

NospueriSCmeliorû reruminfcii,qu3e damnofiffimafuntdeflemus nô daritan-quam utiliflimaî quæ utiliffima.horremusnbsp;ceuimpenfedamnofa,

15 , Vt nihil fit nobis fæpenumcropeftilen-tius quàm fieri uotorum noftrorum compotes,

• 14 nbsp;Quum^intantiStenebrisignorationis ^gt;4,nbsp;uerfemur, fie deo uifum eft, ut nobis fola

fit præftanda culpa, cætera omnia illius eu ræremittantur,

• 15 nbsp;Nobisuclimusnolimus,excquendum Amaf»nbsp;eft quod de npbis ftatuit ac iubet redor hunbsp;iustanti operisî quorfumigiffped3t,mal-

le cum lachrymis detredantes Si reludan« tes trahi, quàm hilariter atqueultro duciïnbsp;Certeamicus omnis dei,lcgibus etuolun-tati amici lætus alacer^ obtemperabit,

• 16 nbsp;Hæc petiffîma ratio eft dei amandi,ficutnbsp;Chriftus aitî Vos amici mei eritis,fifeceri-tis quæ ego uobis præcipio,

DE CHRISTO.

* -|-^Acificatorhuraani generis cum deo, Càp.^

1—'ôÇ author falutisnoftræ eft lefus Ch ri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

ftus home deus, dei omnipotentis fi-lius unigenus, quem ad» hoc ipfiim pater mifit,quû ci uifum eft mifereri generis hu-mani, quod ipfum maximo fuo malo ini-micumfefecerat deo patri ac côditorifuo,nbsp;1 Nullum excogitari poteft maium pefti-lentius aut exitiabilius, quàm per peccatunbsp;à deo feparari perenni bonorum omniumnbsp;- fonte,ad perniciofiffimam conuerti mifé-riam,8i à dulcifiîma uita, in accrbifiîmamnbsp;mortem,

• 5 nbsp;In hoc inter cætera Chriftus uenitjüt renbsp;diflïmamuiam nos edoccret, qua infifte- âm»'nbsp;remus proficifeentes ad deû, nec ab ea uelnbsp;pilum deflederemus,

4 HancipfeSi j^bisindicauitacpatefecit,

amp; exemple uitæ fuæ muniuit expeditiflï-mamatqj certiflimam,

y Humana omnis fapiétia, fi cum religio- h,/ ne Chriftiana conferatur, ccenü eft amp; me- p“quot;/*nbsp;raftultitia,

• 6 nbsp;Quicquidgraue,prudens, fapiens,pu-Di/ c,nbsp;rum,fancfum,religiofum,quicquid cumnbsp;admiratione, exclamatione, plaufu apudnbsp;gentiks fapientes kgitur, quicquid ex illis •

com-

commcndatur, cdifcitur, in ccelü tollitur, id totunipurius,r€dius,apertius, expedi*nbsp;tius inuenitur in pietatc noftra»nbsp;ynbsp;nbsp;nbsp;Hanc noffe, pcrfeâa eft fapicntia ï iuxta

5 ^snc uiucrc,perfeéla uirtus ï fed nemo ue^ fenouit,quinonficuiuau

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® Vita Chriftiteftatur human 3 eins pro^

oiBgt JB. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j miracula omnipotcntiam diui-

nitatiSjlcXjCoeleftera fapicntiam*

quot;Vtex probiute accedat exemplüad imi^ tandum,ex authoritate uis ad obediendu,nbsp;ex fapientia fides ad credendum»

• I o Probitas amorem elidat, maieftas cul^

tun»,fapientia fidem»

• II nbsp;nbsp;Si quis quae Chriftus præcipit cxpcn^nbsp;dat, compenet animo ad noftras militatesnbsp;referri,ut nemo nifi maximo fuo bono fennbsp;tiatfc credere*

li Vt nihil eft homini gratius quàm fidi fibijita nee deot nee quifquam bene de illonbsp;ui*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cogitatjCui timide fcipfum credit*

• 15 Fundamentum falutis eft,credere deumnbsp;effe pattern, Schuins filium unicum lefumnbsp;Chriftum legislatorem noftru,et ex utroqjnbsp;fpirari fandumilium afflatum,finc quo ninbsp;hil agimus,nihil cogitamus cxcelfum, autnbsp;profuturum nebis*

• 14 nbsp;Verus deicultuseft, animum morbis,nbsp;Cuitu» d«- Siprauis affedibus perpurgare,ói in illius

quàm proxime poftumus transformari fi^ mulacrum, utpuriSifandifimus, ficutSinbsp;ipfeeft,nemincodcrimus,omnibus prod-t clTeftudcamus*

• 15 nbsp;Quomagisteàcorporalibusadincor-porea tranftuleris, hoe uitam diuinioremnbsp;uiues*

  • 16 nbsp;Itafiet,utdeuscognatamamp;limilemfibtnbsp;naturam agnofcat,ea^ deledetur,ac uelutnbsp;in nero Si germano templo habitet multonbsp;fibi aceeptiore, quàm ifta funt lapidum SCnbsp;metallorum*

  • 17 nbsp;TemplumdeifandumeftjinquitPau-lus,quodeftis uos*

  ï8 Tantushofpesconferuanduseft,nectc= tro peccatorum fcetorc expellendus*

  19 Corporalia opera fetua funt ante Deu, nifi conditura ex animo addatur*

  In occultiflimis receffibus, SC procul ab omniû oculis, ateg adeo in corde ipfo atqjnbsp;in animo tuo fcito te habere deum arbi-tram, teftem, iudicem omnium etiam co-gitationum tuarum, ut illius præfentiamnbsp;teueritus nihil non modo facias,fed nee innbsp;^’’imum admittas nefarium autturpe»

  . Charitasergadeumhæc effe debet, ut c «ttas.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uniuerfis anteponas,

  honorem^ Si gloria illius chariorem ha

beas cundis uitx huius honoribus 8C có-modis*

Et quemadmodum amicus quum amici mcmoriaoccurrit,beneuola quadS affi-citur amp; pia laetitiat fic curare te decet,ut di-uina omnia amiciffima tibi fint,ctproinde gratüTima, uerferis^ in illis multo liben-tiffime*

^3 Quoties nominari audis deum, maius Sacrafdt, quiddam etadmirabilius animo occurrat,nbsp;quàm quod polfit humana mens capcre*

14 nbsp;nbsp;Quæ de illo 8C. diuis dicuntur,audi,non

quomodo humana,fedcum magna animi admiratione*

ly De deo ne quid fernere cenfeas, aut de illius fadis pronunties aliter quàm uene-rabundus 8(. timide*

• 16 nbsp;nbsp;Impiûinres facras iocari, autdida fan-darum feripturaru ad lufus, incptias,ani-les fabulas,fcommata conuertere,ceu quisnbsp;medicina ad falutem parata coenum afper-gat,ad obfcœnitatem autemtrahere,id ue«nbsp;ro nefarium atqjabominandum eft*

• 17 nbsp;nbsp;Omnia decet illic elfe admiranda, ÔC eunbsp;ingenti dignationein animos recipienda*

a.8 Sacris interfis attente ac pie, non igna- CatiuO rus quæcunqj ibi feu uides feu audis eflenbsp;puriifima amp; facrofanda, fpedare^ ad im-menfam illam dei maieftatem, quam ado-rare facile eftjComprehendere impoffibile*

19 Ita ut in diuina ilia fapientia altiorafem-per exiftimes latere, quàm quo poflît uis ulla humani ingenfi pertingere*

• 50 nbsp;Dida fapientum hominum etiam nortnbsp;intelleda ueneramur, quâto id æquius eftnbsp;diuinis deferri^

• 51 nbsp;Quotics nominari audis lefum Chriftu, ftfusChrt-toties tibi ueniat in mente charitas illius in

nos in9eftimabilis,etrecordatio illius fit tibi dulcedinis 8(. uenerationis plena*

Î1 Quum titulum aliquem aut epitheton Chrifti audiSjCxtolle te in eius contempla»nbsp;tionem,amp;orauttalcmfcpræbcat erga te*nbsp;Velut quum dementem, mitem, placidû,nbsp;ut talem experiare ilium î quum omnipotentem,utid oftendat in te ex pelTimo reddens optimum, ex hoftefilium, exnihilonbsp;aliquid : quum terribilem, ut eos à quibusnbsp;tcrrere,tcrreat*

33 nbsp;Quum dominum uocas, facilli feruiasî

quum patrem,fâc amcs,cttedignum præ-ftes tantopatrefilium*

54 Nulla res eft in toto uniuerfo orbe, eu- Deus îno-ius fiucloriginemuelnaturam,uires^ina tuearis, no fuppeditct,quo authorem omnium deum admireris 8C adores*

Nihil exordire non inuocato prius nu-

**

IN T RO D mine»Deus eniin, in cuius manu funtpronbsp;greflus ctexituSjOptatos ecs tribuittis aclinbsp;bus,quosabipfoaufpicamun

• 56 _ QuicquidaggrefiuruseSjfinem fpcóia^nbsp;tot amp; ubi tu redum confilium præftiteris,nbsp;'de euentu ne fis fclicitus»

• 57 nbsp;nbsp;Illi fide,in cuius poteftatefunt rerume-uentus^

Quandoquidem religio omnis fita eft ininnmispedons,prcccsdaopcra ut iivnbsp;telligas t ÔC caue ne ore tantû pcnnurmu-resjfed quum Otas, têtus ô( animo Sc mente 8C cogitatione SC uultu in hoe fis,ut omnia fecum confentiant 8C excellentüTimænbsp;jrefpondeantadioni»

59 Execrantur ilium cceleftiaoracula, qui opus dei facit negligenter.

• 40 nbsp;. Si in citharcedo turpe eft aliud ipfumnbsp;ore,aliud fides eins fonare t niulto eft tur-pius,quum deo pfallimus, aliud linguamnbsp;dicere,aliud animum cogitare,

• 41 nbsp;nbsp;Votanoftra fobria fint SC digna quæ ànbsp;deo petantur, SC quæ deus det, ne ftulta ilium aut inepta offendant»

, nbsp;nbsp;* DESVMPTIONECIBI.

Ca(gt;.Vn. gt;^Vmpturuscibum,recordareomn(po-

I ^^tentiædei, qui cundlacx nihilo condi-D^eus ps- ^^ditt fapientiae ac benignitatis, qui ea fu ftentattmanfuetudinis ÔCclementiæ,quinbsp;Ctiam inimicos fuos pafciu

2. quot; Expends quanta illud fit,tot uitis uni-nerfitatis mundi huius tam uariam quoti-die alimoniâ fufficere, conferuareomnia,. Sc uindicareab interitu,quo nutu fuo ten-- dunu

^ 5 nbsp;Nullam neq; hominum, neqjangeloru

fapicntiam non inodo hoe pofte præftare, fed nee intelligere*

. Itaqjquüfciastedeillius bonis uiuere, éógita quàmexecrandæ fitingratitudinis,nbsp;quàm perditæ temehtatis, andere te cumnbsp;illo inimicitias exercere,cuius beneficie 8Cnbsp;tioluntateconfiftis, nonamplius, fi nolit,nbsp;fruiturus»

•y Ad menfam fint cafta omnia,pura,cor-Menfa. data,fanc1:at qualis ille eft,inter cuius mu-nera tunc uerfaris»

6 . Omnis detredatio, uiruletia, atrocitas, crudclitas à menfa arccatur, in qua tu fen-tis incredibilem Dei erga tefuauitatem ÔCnbsp;clenientiamgt;

~ nbsp;nbsp;7 Quointolerabiliuseftjcumtelocuafpc

ritateautodioin fratrem cotaminare, ubi tu benignant et largam in telenitatem per-£!ƒ is.»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, i

VCTIO-

• 8 nbsp;nbsp;Quod nec gentiles ignorarunt,qui earnnbsp;ob cauffam menfae facra nominabant lactanbsp;ôCfefta,ad quam trifte aliquid autatroxdi-ci fieriue nefas eraU

• 9 , Quumcp fis omnipotéti, fapientiflimo,; penJef*^nbsp;largiffimo deo curæ.tu immodicam fuften.nbsp;tandi tui curam depone, tanquam bonita-

ti illius diffifus,unicam cura fufcipe,quo-medo illi placeas ac fatisfacias»

IO, Stultiffimû eft alimenti cauflaprauutn ullum facinus ædere, ôC ilium offendere, ànbsp;quo folo alimenta ucniût, ut eum tibi ira-gt;nbsp;turn facias, à quo aliquid ccn.endis impe-trare»

Il nbsp;nbsp;Præfertim quumepulis non conferue-

tur uita, fed uoluntatedeit quemadmodä diuinis oraculis déclara turn eft, non panenbsp;hominem uiucre,fed uerbo det

12, HabemusfyngraphamlefuuniucrforS . in cœlo SCin terra domini, nihil eorûquae.nbsp;opus funthomini defuturum fis qui quæ-fierintregnum dei SCiuftitiameius»

15 Tumexdeidonis,quæipfearbitriofuo Donï^lt;* SClargiturettoIlit,quumisintctambeni-gnus fuerit, tu in fratrem tuum illiusfiliûnbsp;malignus ne eftoireputans uos cxæquonbsp;cftedeifilios, needeum plus tibidebereqnbsp;illi î tantum uoluiftete difpcnfatoré 5C ad-miniftratoréefte,ct à quo fecundum deuntnbsp;frater tuns petereL

• 14 nbsp;Nihil ucriusdaturChrifto,quàmquodnbsp;egen is datur*

• 15 nbsp;Sumptocibo, confidcracuiusfitfapiennbsp;tiæ,cuius potentiæ, uitam noftra qs rebusnbsp;quas edifti fuftcntarc,SCrucntem fulcire»

• 16 nbsp;Itaq;habeas deo gratiam, no quantamnbsp;haberes illi, qui tibi pecunia fua cibarium inbsp;cmiftet,fcdqu3ntahabendacfteiqui te 6Cnbsp;cibum ipfum condidit, 6C cibiipropter tet

Sc cibo te fuftentat,non ui illius,fed fua»

D E S O M N O.

, Vum petis quietem, 8C quum fur- Cap. r ƒ gis,reminifcerebcneficiorumde^,^“®Jƒnbsp;^“-^no in te folum, fed in totum genusnbsp;hominum,atq; adeo mundû uniuerfum»nbsp;f Cogita quantæfinthofteshominüper :nbsp;licentiam quietis infidiæ, dum homo uegt;nbsp;lutcadauer iacetimpos fui: quo inftantiusnbsp;orandus eft Chriftus, ut nos tarn imbecihnbsp;Ips tueatur»

. Nec ullo noftro pcccato irritanduseft cuftos Sc præfes nofter»

Et frons ôC peâus crucis nota exterius muniendum, interius uero pqs precibusnbsp;SC fanditsmeditationibus«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-''c

Vbi

• 15 nbsp;nbsp;Dcniq; fie gcfiït fcfc, ut nemo in eo poxnbsp;tentiam nouerit,nifiad iuuandumgt;

• 16 nbsp;nbsp;Rex 8C dominus uniuerforû,per quemnbsp;fecit pater huncmundum,quàm æque tu^nbsp;lit æquari fe infimis mortalium 8C pro^nbsp;priam fibi domum,ôlt; charis fuis miniftrisnbsp;dceflealimenta^.,

• 17 nbsp;nbsp;Conditor redor^ naturæ, malorfi na^nbsp;turænoftræexpcrs non fuit: efurijt, ßtiqr,nbsp;delaffatus fuit amp; mceftusî quorfum haeCnbsp;nifi adcxemplum noftrumî*

• 18 nbsp;nbsp;Tarn amicus pacis, concordiæ,charita^nbsp;“PCTbw. nullum uitium magis fitinfedatus

quàmfuperbiamîÔlt; quæ illincoriuntur, arrogantiam, ambitionem, côtentionem,nbsp;difl'idia, fimultatcs*

*9 Oftendens nihil efle, quur quis uel ab cxternis fibi quicquam arroget, uel à cor^nbsp;poreis,quum fintaduentitia 8C alicna«^nbsp;Necab internis ôCuirtutc, quum à deonbsp;dentur, amp;ob hoc ipfumtolluntür, quodnbsp;quis eiufmodi muneribus fefe efferat, necnbsp;fontem atqjoriginem agnofcatîdefpiciésnbsp;eos,ad quorû utilitatcm hæc à deo accepiunbsp;Etad fuperbiam infringendam,nequisnbsp;tanquam rite fubditûs religioni, 8lt; ferua^nbsp;tor legis euâgelicæ fibiplaceat,audiuimusnbsp;ab eo,Quum omnia quæuobispræcepifenbsp;ceritis,dicite î Serui inutiles fumus»

1.1, nbsp;nbsp;Quantaftultitiaeft eorum quifeexafte

Hypoctißs Chriftianos gloriantur^ 8C alqs fefe in ob^ feruanda legeanteponunu

• 1.5 nbsp;Quum nemo de fe noritanuirtutemhanbsp;beat,utrûodio deian gratia dignus fit, annbsp;iilecui fefepræfert, uirtute fit locupletiorînbsp;an afeitus ôi deftinatus in confortium cce^nbsp;leftium, quum fit ipfemiferqs fempiternisnbsp;alfignatus,^

2.4 nbsp;Idcirco indicium omne de homine ho-

mini ademit, cæco SiignarorecefluGcor-dis,ad fe tranftulit ferutatoré pedoris hu-manû

^5 Exteriora enim, quæ fola oculus hominis intuctur, infirma ôC incerta funt interior um figna*

• 1.6 nbsp;nbsp;Non ergo uno congreflu, quod non-dî«« ' faciunttemerarfi non centum, non

longilfimo conuiâu de ingenio, de uitfis aut uirtutibuscuiufquamfententiä into-tum feras*

i7 Longiffittiæ SCobfcuriffimæfuntinhu mano corde ambages ac latebræ, quæ hu-manaacies in tantam caliginc penetrabitî’

2.8 Etquü Chriftus uniuerfum genus ho-minum morte fua fibi afleruerit, tanto^ precio de feruitute diaboli redemerit, nemo aufitcontemnere,nemo ludere anima.nbsp;quam ita dominus amauit,ut nihil cungt;nbsp;datus fit pro ilia fuum fanguinem effun-dere, 8C uitam impen dere*

1.9 Pro uniuerfis crucifixus eft dominus, pro fingulis*

• 50 nbsp;nbsp;Nec fperes fore Chrifto rem gratam, finbsp;tu oderis quem illeamat*

• 51 nbsp;Hanc uultrcferri fibigratiam,utquem-admodû ipfe dominus nos feruos nequânbsp;SC pclfime meritos amauit, ita amp; nos con*nbsp;feruos noftros*

52, Hic inchoauit mutuam hominum inter fe amp; cum deo charitatem,hoc eft,human3enbsp;beatitudinis iecit fundamenta,in ccelo ab-foluit*

• 55 nbsp;nbsp;Hæc eft uita amp; gratia Ghriftiî Sapientianbsp;humanum ingenium excedens, æquitatenbsp;intelligentibus congruens, bonitate cun-dos alliciens*

54 Nemofe Chriftianumeffeputet, nemo, fe deo effe charum confidat, fi quem odit,nbsp;quû Chriftus nobis homines omnes comnbsp;mendarit*

jy Hominem tibi à deo commendatum, fi dignus eft ama, quia dignus eft que amest ’nbsp;fin indignus,ama, quia deus dignus cuinbsp;parcas*

• 56 nbsp;Nonieiunia, nonerogataéopes omnesnbsp;in pauperum ufus homine deo gratiofumnbsp;redduntî fola hoc præftat in homines chanbsp;ritasî hoc nos eius apoftolus docuit*

• 57 nbsp;Nullum uidebis hominem, quem nonnbsp;exiftimes deberetibielfefratris germanilonbsp;co,ut eius rebus profperis gaudeas, aduernbsp;fis doleas, iuucs^ quantum erit opis tuæ»

• 58 nbsp;Nonnatioaffedumhuncminuat,nonnbsp;ciuitas,non cognatio, non profeffio, nonnbsp;conditio,nô ingenium, unus eft omniumnbsp;pater deus, que tu edodus à Chrifto quo-tidie pattern compellas, qui te filium agnonbsp;fcet,fi tu eius filius,fratres agnoueris*

• 59 nbsp;nbsp;Ne fit tibi turpe fratrem ilium habere,nbsp;quem Deus non dedignatur filium*

• 40 nbsp;Pacemamp;concordiam,amp;amoreminucnbsp;xitDeus*

• 41 nbsp;nbsp;Partes 8Cfadioncs,Sfpriuatasutilitatesnbsp;cumalienis damnis,ficutetiam diiridia,ri-xas,contcntiones,bella,diabolus peritilTi-mus horum artifex*

41. Deus quia uult nos faluos, fpargitbe-neuolentiamt diabolus quia perditos,ini-micitias*

45 nbsp;Concordia etiam pufilla coalcfcunt,di-

feordia maxima dilTipantur*

44 Quipacemquiconcordiamftudentirt-ter homines uel conciliate, uel côferuare, fertam tcdamm filjj Dei uocabuntur,teffcnbsp;Chriftoa

formius aut dcteftabilius^

y Defperandaillius falus,qucmdefjitpugt; deremalefacerct

• 6 Née uultus fit in atrocitatem,aut feueri-tatem nimiam compofitus, unde colligitnbsp;turfæuus atq; impotensanimus«

-7 Rifusnefitfrequens,autiinmodcratus, aut cum clamore öe concufiione corporis,nbsp;nein cachinnum,aut irrifum exeat,

8 Nullam erterem talemexiftima, quætc tantopere queat exhilarate, ut ingenteinnbsp;attollere rifum cogat,

Sedrifus potefteflecaulfaaliqua,irrifus nulla,

• I o Irridere bona nefas,mala crudelitas,me

diaftukitia,probos impium,improbosfæ uum, notos immanitas, ignotos dementia, deniq,’ hominem, inhumanum,

• II nbsp;nbsp;Oculi fint quicti,manus ne ludibundae,nbsp;ne gefticulatrices,

IX Necafluefeequenquamcaedere, ex tali-troenimuenitur ad pugnum, hincadfu-ftem Sc ferrum,

• 15 nbsp;Solos bonos uero ac germano honorenbsp;Officium, profequere, qui ex ueneratione animi na-

feitur,

14 Magiftratibus exteriorem honorem exhibe, illiscpaudicns efto, etiam fi grauia 6lt; moleftaimperét, hocenim uultdeus propter publicam quietem,

ly Diuitibusccde, neirritatiSCtibi SCaliis bonis noceant,

• 16 nbsp;nbsp;Seni affurge,reueritus ætatem SC rerumnbsp;ufum,prudentiamœ quæ in illaætateeficnbsp;folet,

• 17 nbsp;nbsp;Honorationi alicnæ ne graucris parianbsp;facere, Salutantem non refalutare, nec féliciter precanti,féliciter reprecari,fiidfa dunbsp;cognofcas,autfecordis barbarieieft,autianbsp;centis incuriæ,

• 18 nbsp;nbsp;Quàm exiguæ res funt SC nullius impennbsp;dfi falutatio,affabilitas,comitas,honor: atnbsp;quàm magnas amicirias conglutinant exhibita?,diifoluuntprætermiflæç’

• 19 nbsp;Qp^ota eft bonarum rerum ignorantianbsp;nolle multorû beneuolentiam tantulo re-'nbsp;dimereî'

±0 Generofifiimusutquifq5eft,'8C optime educatus, ita fe maxime mitem omnibusnbsp;SCcomcmpræbettutfaftidiû amp; ferocia exnbsp;uilitatefunt,authebetudine,autimperitia,nbsp;unde in bonas artes eruditio humanitasnbsp;nuncupataeft,

XI nbsp;nbsp;Ipfefi non falutare aut rcfalutare,negli-

gentiae magis adferibito, uel inconfideran tiæ quàm contemptui: paru blande aut nonbsp;fatis honorifice appellatus, feu moribus.nbsp;feu naturae attribuc,non malitiæ uel odio,nbsp;Netaminanis efto, utoris flatu impellare«nbsp;XX Hifce interpretationibus ac fimilibusnbsp;fandam tibiae iucundiffimam parabis ui-gt;nbsp;tarn, quippeomnes diliges, nec à quoquSnbsp;te offenfum arbitrabere,nbsp;xj Vetusdiöumeft, utucrax,nefufpicax

hoc uerbis nouum, fententia prifeum, ut quietus ne fufpicax,

X4 Neminem contemnereuidearis, no uul Comtpi* tu,non uerbo, non geftu, no fadlo aliquo.nbsp;xy Si inferior es, quis fuperiorfi feratfe dc-fpiciabs te? Sin maior,irritas,etaucrtis minbsp;norem contemptu,

x6 Intolerabilis eft contemptus,proptcrea quod nemo uidetur fibi tarn uilis, ut con-temptum mereatur,

X7 Multi laborant ut à contemptu fe uin-dicent,fcdplures ut de contemptu,

x8 Necquiiquamtantus cft,quem non ali« quandofortuna indigere minimis cogat»nbsp;X9 Præterhæcoîa,nullus eftcontemptibi-

Iis,quem deus filium dignatur, nifiin hoc dei quoc^ iudicium contemnas,

50 Et fæpe que homines contemptu dignû putant, fiperferutarentur, ueneratione SCnbsp;adoratione digniflimum comperirent,

DE SERMONE ET COLLO Q^VIIS.

I T* Itiguam dédit deus hominibus, ut fit Cdp.3^

I inftrumentû focietatis amp; communio= ¦'®~^nis,ad quam natura hominem homi-ni conciliât,

X HæcmagnorumSC bonorum SCmalo-rum eft caufla,prout utaris : præclare laco bus apoftolus aftîmilauiteam clauo nauistnbsp;freniîunt illi inficiendi, 8C cohibenda nenbsp;uel alfis noccat,uel fibfipfi,

• 5 nbsp;nbsp;Nullûeftpeccati, utfacilius inftrumen-tum,ita ncccrebrius,

4 Neminiconuitiûfeceris,ncminemcxe- cen««** creris,nemini noceto,nonmodoin re,fednbsp;nec in fama atq; exiftimatione,

y In neminê petulantius ac procacius de-baccheris, uel effufius ac immoderatius in uehare etiâ laceffitus SC læfusî magis enimnbsp;teSCapuddeumôC apud homines cordâtes Iædes,quàm illumipfum cui maïedicis*

• 6 nbsp;nbsp;Conuitiû conuitio regerere, eft lutumnbsp;luto purgarc.

• 7 nbsp;nbsp;Minitari muliercularS eft, nec probarfi»

• 8 nbsp;nbsp;Nec ipfe fis tam tener,ut uerbulis tranf-uerbereris,

ç nbsp;nbsp;Nec facundiam excrceas caninam, ned

diferti laudem affedes in aliéna contume-liam,in quâ infante SC mutû effe fatius eft,

Alioa

I H T R. O I dem prodiint fc,amp; fiunt tanto foediorcs acnbsp;inuific!res,quato prius occultiores fuccäunbsp;45nbsp;nbsp;nbsp;Infeftis cm animis ca accipimus, à qui-

bus fuinus deceptie

44 Idcocófultius eft omnia eCfeaperta,nu^ da,fimplicia

4y Nam ctfialiquädoucritas initio odiofa fit, deinceps tarnen nihil eft ilia amabiliusnbsp;aut gratius»

gt;•, 46 Laborat aliquando ueritas, nunquam opprimitur^

• 47 nbsp;nbsp;Ncc mendacii utilitas folida eft ac diu^nbsp;HendactÄ. fuma, nec ueritatis damnum diu nocet»

• 48 nbsp;Amendacio tanquam corruptela qua-dam abhorreto,nihil eft cnim humanae conbsp;ditioni abiedius, ut quod illam procul ànbsp;deo feparat, diabolo fimilem, ac mancipiSnbsp;facit»

• 49 nbsp;nbsp;Deinde fine tarde, fiueceleritcrmcnda-cium tandem deprehenditur , ucrriturcgnbsp;mcnticnti in turpem ignominiam»

5° Quiddefpedius autuiliusmendace? 51nbsp;nbsp;nbsp;Si mendaccm te norint,nemo credet ti

bi etiam affeucranti ueriflîma» Contra,fiueraccm,maiorem habebitfînbsp;dem nutus tuns, quàm aliorum fandiffi--mum iufiurandum»

• 55 Si no uis loqui repugnantia, fi uis ineflcnbsp;uerbis tuis conftantiam, nihil opus eft menbsp;moriaautartealia,quàm ut dicasfempernbsp;quod credis uerum efte»

• 54 nbsp;Veru ueroconfenticnSjfalfumnccucronbsp;ncc falfo»

• 55 nbsp;Sedfiuisinopinionetua uerum inefle,nbsp;ne facile crcdas, nifi comperta, uel magnanbsp;ueri faciem præ fe fercntia»

• 56 nbsp;nbsp;Neu fi fufpicax, undc illud fapicnter di-dum: Si uis efleuerax,fufpicax non cris»

• 57 nbsp;nbsp;Miferum ilium, qui id egit unde extri-care fe non poteft, nifi per niendacium»

DE IVREIVRANDO.

XH, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sapiens enim aitî

, j Vir multum iurans rcplebitur iniqui-¦*-tate,Sf nonrecedet à domo eius plaga» inbsp;nbsp;Et dominus in cuangelio fuo uetat nos

penitus iurareî tantû affirmare itaeft, aut negarc,noncft»

J nbsp;nbsp;Magna eft dei rcuerétia, non illû palTim

’ autfacileteftem adduccrejnon debethoc nifi ab inuito 8c coado fieri»

Qui facile in feriisiurat,iniocisiurabit: 1 qui in iociSjSC in mendacio»

Si qui tibi credituri funt, æqueiniurato .credent ut iuratot nô credituri magis etiânbsp;iureiurando auertentur»

kVCTIO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p

C\,VOMODO HOMINIBVS utendum»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|«mi

J irNtcr homines eft aliquod faciendû di-I ferimen, Sunt enim ex eis alq domeftici, ¦*quot;alii notitantum,alii ignoti»

i Domefticos uoco confanguineos, affines, 8c. quibus cum in eadem domo 8C fü' milia degis»

5 Omnes funtdiligendi,ctiamin ignotos talem te oftédes, ut fentiât te in uniuerfumnbsp;toti^cncri humano amicum elfe, omnibus^ bene cuperc»

• 4 nbsp;Non tarnen te eundcmpræftabis omnibus , utlineS albam in albo faxo t alios ad-hibebis cofilqs, alfis parebis 8C obfequere,nbsp;alios reuereberis ac coles, alqs gratiam référés fi quod ab cis beneficium tulcris :nbsp;fis potiirimum,quorum opera ufus es utilinbsp;tibi,aut diligent! aut fideli»

• 5 nbsp;In quo animus pro opéré computan-dus cft,ut non multo peiorc loco uidcatur ’’f’”

' cire,quiconatuseft,qui^uoluitprodcftc, quàm qui profuit»

è Opérant fi accepifti,ne fis minus de reddendo compenfando folicitus, quàm fi pecunias mutuas»

• 7 nbsp;Nec putes minus efle opera dedilTedun GàiWnbsp;taxat honeftam, amp; à fyncero profedâ animo quàm pecunia : quin hoc maius, quonbsp;cuiqj corpus qexterna charius eflepar eft»

• 8 nbsp;Ne expedes dum neceflitates ad tefuasnbsp;familiaris deferat,tuillas adorare,amp;: eis ul-tro fubuenias, honeftis precibus occurre,nbsp;8C antequam oreris,exorare»

• 9 nbsp;nbsp;Parentes non amabis folum, fed fccun- Parent^ Ar,nbsp;dum deum unicc ucnerabere, illorum iuf-

fis tanqua diuinis imperfis obtempcrabis»

• I o Perfuafus id quod res habet,illos uicein

tibi referre in terris dci, ncc te ucl chariore cuiquam efle, uel maiori curæ»

• II nbsp;nbsp;His proximi funt præccptores, pædo-nomi, tutores, denic^ quibus comendatanbsp;eft morum tuorû cura,quia nihil eft in ho-mincprcciofius autpræftabilius»

I i Iftos uelut altcros parentes ama reue-rere,his modefte, imo cum alacritatequa-dam pare,reputans, quaecunq; præcipiût, non ad fua illos referre comodajed ad tua»nbsp;15 Quod quit ita fit, peffimam tu illis gra-tiam redderes, fi ubi ipfi comodis tuis in-tentilfimi funt, tu eis odium aut contumaciam pro tali beneficio reponeres»

4 Crede te illi elfe charum, à quo amice reprehenderis»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

I y Nec unquam reprehenfione obelfe ucl inimici: nam fi uera obficit, oftendit quodnbsp;cmendemus t fin falfa, qd uitemust ita femnbsp;per

F'

pct Uel mcKorcs reddir, ucl falte eautiorcs, _nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quos familiäres tibi facturus es,explora

»«*• prms quitus lint moribus, £lt; quemadmo Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dumfccum alijs amicisgciïerint,netepo-

ftca necelTitudinis pœniteat,.

• 17 nbsp;nbsp;Ne familiar IS illi fias , cuius familiarita^nbsp;tem bonos uides auerfari»

• 18 nbsp;Eös€tiamuita,quinonteamabunt,fednbsp;tuatquales funtparafiti, ôCquorum ccngt;nbsp;fuetudincac tanqua affridu,uel peior fies,nbsp;Uel labem autpericulumcontrahest illosnbsp;quoq; qui amicis felicioribus inuidéu turnnbsp;qui iocorum ftudiofi, nihilpenfi habentnbsp;in uitam SC maxime arcana amicorum lu^nbsp;dere,autdiâadicere, aut innata loquaci-tate magnopere reticenda effutire,fed ill osnbsp;potiffimum qui ob leuem rixulam grauiflïnbsp;mas inimicitias cum charilTimis fufcipiat,nbsp;acriusepineos ulcifcuntur quos aliquan-d.o amarût, quàm quos Temper oderet barnbsp;baricaquadam perfuafione minus feren^nbsp;dam effe iniuriam quæ fit ab amico, quàmnbsp;quæ ab inimicoî in quo fecftendunt nungt;nbsp;quam amafle, alioqui non putarent fe tarnnbsp;cito læfosî eiufmodi præftat inimicos, autnbsp;certe ignotos habere quàm amicos*

• 19 Efto in admittendis ad familiaritatemnbsp;cunclantior, in rctinendis femeladmiffisnbsp;conftantiert

• 10 nbsp;nbsp;Familiäres elige, no placituros tantum^nbsp;fed 8Cprofuturos î non eos qui omnia logt;nbsp;quentur ad gratiam,fed qui adcommodutnbsp;nec qui fuauiter et uafre affentabuntur,fednbsp;qui uere 8C fimpliciter admonebunt*

• 11 nbsp;nbsp;Siconfueuerisaffentatoribusdeleâarijnbsp;AiTtnuto- nunquamuerumaudiesv

quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ExbeftfisexitiabilesmaxiiTiie inter feras

inuidia,inter manfuetas adulatio*

Quàm amandæ fapientia 8C uirtus, tarn execranda affentatio, quæ impedit ne illucnbsp;perueniamus, dum fuadet iam perueniffetnbsp;tarn diligenda reâa admonitio quæ illucnbsp;prouchit, dum quantu fuperfit, amp;quem-admodum conficiendumfitjdoceu

• 1.4 nbsp;Si reprehend! fers ægre,reprehendendanbsp;nefeceris*

• 2.5 nbsp;Miferum ilium qui admonitoré quumnbsp;eget non habett

• 2.6 nbsp;Malorumhominuconfuetudincmnonnbsp;SXo atq; iâos peftedeuita, utrinqjenim

tnetuendum contagium,^

' Niff talis fis, qui confidas te poffe illos - meliores reddere»

Sedhuic fidutiæ non eft nimis fidendu, quot; p=efertim quoniam natura noftra in ma-»Um fertur prona, ad uirtuté autem accli-uiseftatqjarduafemitat

• 44 nbsp;Eteftprofedoæquum,uteamtudeshonbsp;minibus ueniS, qua in cifdem delidis autnbsp;alfis non pauloleuioribus ipfe eges,

• 45 nbsp;Nulla oratio gratior,aut efficacior apud OMt'o do-j dcum illa,quamedeâ:ifumusabciusfilio

Chrifto domino, quæ idcirco dominica nominatuTt

• 46 nbsp;nbsp;At illam non potcs ucrc ac puro animonbsp;dicerc nifi toto pcâore homini condona^nbsp;ris quicquid ipfe códonari tibi à dco pctis*

• 47 nbsp;nbsp;Hac lege remittitur nobis ingens debi^nbsp;tum,fl nos exiguum reinittamus»

• 48 nbsp;Quicquid unquam homo in hominemnbsp;pcccauit,minutiflîma pars eft eius,qd qui-uis hominum fingulis momentis in deumnbsp;peccan nimirum tantum,quanto maior etnbsp;cxcellentior eft homine deus»

4^ nbsp;Si cui es iratus,fac iuxtamonitum Apo-

ftoliî Ne fol occidatfuper iram tuant, Concefturus cubitum,omnes exanimonbsp;rixas, iras, offenfiones, cupiditates,folici-tudines depone, utcópofito Sftranquillonbsp;animo placidüTimæ te quieti tradas,

Cui femel ignoueris, curautillefentiat optima ideffcfidcadura, ut nee ipfeiniu-riarum memineris, 8C experiatur te ami-cum,fi quain reiuuare aut commodare illinbsp;potes,

Afteótus iniuria, caue ne ultionem tuis vtrfo fuine manibus dequoquamfumas,necearn ullinbsp;mandes: non eft tibi ius in fer-uum alienum, imo in conferuum tuumtnbsp;domino tuo iniuriam facis, fi no illi cogninbsp;tionem relinquis de conferuo tuo,

55 Atqui deus eft omnium dominus, uni-uerfi fumus eius ferui : fit fatis te queftum, ac nequeraris quidem,oculus domini fin-gula intuetur, 8C iuxta faerfi uerbum : Ipfenbsp;nouit 8C facientem iniuriam,8i patientem,nbsp;^4nbsp;nbsp;nbsp;Idcirco fic ipfe oibus edicit : Mihi uin-

diclam,amp; ego retribuam,

¦y 5 nbsp;nbsp;Nam quum in animo fit iniuria, non in

fado, folus deus fcitqui fuerit animus, 8C quod ei debetur fupplicium,nbsp;Plerunqjputamus eameffe iniuria quaenbsp;non eft,utfunt nobis affedus noftri nimisnbsp;chari,qui non finunt nos fingula rite exa-minare, fed ad iudicandum tranfuerfos uinbsp;fua rapiunt.

CLVOMODO SE CX-VISQVE GEs ret ergafeipfum.

Cap. Xtin nbsp;nbsp;nbsp;RrfOnucnit te no charum modo efie ti-

’ V biipfi, fedetiâpræbereuenerabilem, pudeat te tuimetipfius aliquid fa-quot;* ’nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;duri uelinepteuclimprudenter,uelimpu

denter, foede, flagitiofe, federate, nefarie, impie,

a nbsp;nbsp;Pluris facias confcientiac tuæ indicium,

quàm uoces omnes ingêtis multitudinis: quæ imperita amp; ftulta eftjgnota ternerc utnbsp;probat, fic ôf damnat,

Confeientia eft, quae turbata maximos àffert animo crucîatusî tranquilh, maxî-mam beatitudinem: cui nulls opes, nullanbsp;poffunt régna comparari,

• 4 nbsp;Hoc eft qd dominus in Euangclio pol-Iiceturfuis,multopluractiamin hac uitanbsp;recepturos eos,quàm quae pro fc repudia-rint,

• 5 nbsp;Famanecprofuturamalo,neclaefurabo Fa«»nbsp;num,

• 6 nbsp;nbsp;nbsp;Mortuus quid plus référés de fema,nbsp;quàm pidura Apcllis laudata, aut equusnbsp;in Olympia uidorîquot; necuiuo quidem pro-deft, fi earn ignorât: fi nouit, nihil adfertnbsp;aliud, nifiutfapiens contemnat, infipiensnbsp;fibimagisplaceat,

• 7 nbsp;nbsp;Confeientia uerumamp;foIidumScdura- Conrcilt;’nbsp;turum reddit teftimonium, plurimum in

illo dei iudicio ualituru: uitae^ huius magna eftmagiftra.finon fepenitus corrum-pendam affedibus permifit,

• 8 nbsp;Quin eft etiam quemadmodum feite illcnbsp;dixit: Murns aheneus, quo amp; muniti agi-mus inter innumera uitae pericula,amp;fecu-ri : nee ullus eft tätus terror,qui muro hocnbsp;feptum commoueat : eft enim mente defi-xus deo, illi^ fidituni, acei fe nouit pecu-liari effe curæ cui feit parère uniuerfa,

Turpeeftalqs notumeifc,ignotum fibû

• 10 nbsp;nbsp;An non tibifufficit,teSlt;tibinotumeffe,nbsp;8C quod maximum effdcoï* infane, an re-fertius theatrum quæris^ aut nomen apudnbsp;aliquos diuturnius^

• 11 nbsp;nbsp;Qui tarnen exiftimationis curam abii-ciunt, utaudacius 8C proiedius peccent, qnbsp;dupliciter funtmali, quod ncc homines renbsp;uerentur,nec deum,

li Et in confeientiam iniurq funt, quam derident ac deludunt, tanquam ob id fprenbsp;uerintfama, utfe confcientiac fuæliberiusnbsp;uendicarêt, quæhac decauffacffufius de-Iinquit,quod iam nullo metu coërcctur,

15 Hoc eft amare fe, conari, laborare ma- Ama«* ? gnis precibus, à deo petcre ac contendere,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

ut excellcntiffima noftri pars ornata atqj cxculta fit ueris germanis^ ornamentis,nbsp;nempereligione,

gt;4 Nonisamatfe,quiopcs, qui honores amat,qui uoluptates : denitpquæcûqj finenbsp;extra nos funt, fine in corpore, quum po-»nbsp;tiffima hominis pars fit mens,

• 15 nbsp;Nec amat fe,qui ignoratio ne fui feipfutnnbsp;fallit, uel falli fe ab alijs patitur : interdumnbsp;gaudet, quu ea fibi perfuadet ineffe bona,nbsp;quæ nulla infunt,

• 16 nbsp;Hic non eftin homineamor fui, quum A«orlt;*nbsp;ipfefitanimus, fed amor corporis incon^nbsp;fultus,c£cus,ferus;pernidofusfibietalhs*

Quem

TOBIAS.

po/ica äii^a ßt ïieptalim,ali(t iJaafon,alia Sephet.Su^ pmor autem GaliLe-i dicitur, gum efl propior fintibuinbsp;ïorcianis. Infirior autan Galihea alia, qult;c uicinior eflnbsp;mari Genezareth Tybcriadis. Vw autan ducensnbsp;4 lordane in occidentan,cß publica ftrata,cx Tmcownbsp;tide per fuperioraSantachonitis paludis ufy^ ad marenbsp;magnum per tribum AferZT ItJeptalim, per lt;juam uianbsp;transßrebantur merccs de uno mari ad aliud, GalilteiCnbsp;fcilicet.Poß illam uiam,id eft, ultra earn uerßus aquilonnbsp;nem.ruitenimaquilonarior h^ec ciuitas Neptalim,qnbsp;uiaifla,habensnihilominusadhucaquilonariorem ui-cum Sephet,tunc ficnominatami 'i^aafon uero nomennbsp;eftnonhominis,fed ciuitatis, qu£ad occafumßta cß^nbsp;rejfiedu ciuitatis ISleptalim, inter earn zx tribum A=«nbsp;fer uel mare magnum-Pertinet autan ad certitudinemnbsp;hifloria: tam diligenter defcriptusßtus patri£ Tobiai^nbsp;Quorum tomen omniumcertiorratio reddendaßieratnbsp;4 Hieronymo er reliquis fui temporis eruditis iüarumnbsp;urbium epifcopis,mfi corwndem ^uotj; teporibus iamnbsp;totafiiiifet prouincia miferè dejèrta et uaftata,oblitéranbsp;taqi omttia tam nomina quom odificia, ex temporuinnbsp;diuturnitate bellorum iniuria.

Cum captus effet in diebus Salmana* far regis Affyriorum»

Captïuitas SacrahißoriadupHcemcaptiuitate defcribit regni tius^ ißaeliticißmperßü'am e3' inchoatam, duarumfcilicetnbsp;tribuum cum dimidia ultra tordanem, etr tribus Neptonbsp;lim cis er prope lordanem,per TeglatphalaJJar regentnbsp;Aßyriorum,cuius metropolis ufg; ad ea tëporafiieratnbsp;per firè mille annos TSituue urbsJfecio/ißima cr ma=nbsp;xima.Dequa captiuitate habetur 4.K.eg.iy, ut faüonbsp;fiierit fub rege Phacee, (^ui cepit Ahion, ex Abel, ernbsp;Bethinacha,erc.cum Galaaditica regione er Galiloa,nbsp;er uniuerfam terram Neptalim, traßulitq; in Aßyria.nbsp;Hic uero fitmentio de pofieriori,failafubOfee filionbsp;Romelio nono regni ipfius anno,cum iam in regno I«¦=nbsp;da Ezechias fextum ageret annum : de quo 4.Reg. 17.nbsp;quando Salmanafir r«e Afiyriorum tricnnio obfcfiamnbsp;Samariam cepit,metropoHm regni tfrael, er regem canbsp;ptiuauitOfeerebeUem erdefiilorem, uinâum^ mi=:nbsp;ßt in carcerem, nono anno regisifrael, tranfiulitq^nbsp;raelem in Affyrios:cuius captiuitatis eau fa ibidê pro=nbsp;^uando 3c ^xedefcribitur.Tobias ergo pius er fameus captiuitanbsp;quarc capi tem primom euoferat, fed iam fecundo adgloriamdeinbsp;*“•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;translatas ejl in A/fyrioSjUt uerbo er exemplo promo

ua'et pietatcm,non folum captiuorumfi-atrum,quibus folatio erat er inflruâioni, fed er gentilium, qui exnbsp;fanilißima conuerfatione ipfius,procedente ex fide nenbsp;ra,proficiebant,quotquot elefli à domino crat er prienbsp;deftiiutti ad uitam oternâ.Tanta efi enim bonitas créanbsp;toris,er amor dei ad elcâos,ut mala fieri non filteret,nbsp;iufit Me elicienda boita prccordtnajfet. Sic captiuitas ifnbsp;raelitarum projùit pietati di/feminandie in orban, ernbsp;unius dei cultui propagando ex eo tempore er deMnbsp;sant«.”” ceps.Obleäent fealij, es- ingenij uires ofientent , quinbsp;per allegoriamfaciuntregem Salmanafar omnium pranbsp;tiorum hominuntprineipem diabolum,qui nos de cale

TOBIAS.

fit patrio deiecit in huius exilij uallem, nobis fufficerit quod certum Utero docet. Inter malos femper dominunbsp;habere fuos, er in peßlmorum quoq; regum tyranMnbsp;de fuperefic feptem miUia, qui genua non curuant adnbsp;idola, er cum malis aduerfa quidem patiuntur, captitdnbsp;ducuntur cum inipij s,fed inoquali forte,quando bonisnbsp;omnta bene cedutit, er praifens ejl ubiq; iUorum crea^nbsp;tor,er beneficus femper pater : qui non tantum innbsp;àoa fuos habuit eo tempore, ficut nunc intra Turcos,nbsp;fed ubiq;, quod eins fit Orbis terrarum er plenitudonbsp;eius.Etiam infaucibus mortis dominus fuos cofolatur,nbsp;er in camino ignis ardentis fuosglorificat, er fuogronbsp;tio confifiores facit er clarificat.

5 In captiuitate tarnen pofitusuiam ueri tatisnon defcruit,itaut omnia quæ habenbsp;repoterat, quotidie cocaptiuis fratribusnbsp;qui erant ex eius genere impartirct»nbsp;Eacit dominus in tentotioiie prouentu, ut ualeat fusnbsp;fiineri.Corporc er rebus detinebatur,à dominis er tynbsp;rannis opprimebatur, animo autem er confeientia lisnbsp;ber domino feruabatur, curie erat, feruiebat, adharesnbsp;bat ex fide, er pro uiribus quoadfieri potcrat fariila fenbsp;cundumdeilegëuera bona opera peragebat. Deerotnbsp;quidë templu, ara, facerdotiÏi, fed non aberat fides innbsp;Chrifiu uenturu,cuiusfe meritis credebat placcre deo,nbsp;cuiin/piritu er ueritateferuiebat, totamq^ implebatnbsp;legem,charitatan exerceiis ad proximos pro uirili er*nbsp;acceptaÿ-atia:non ignorans dei profeiitiam et bonitonbsp;tem ad omnes creaturas in omnibus locis, qui impletnbsp;cunëta, er nullibi abefi. In captiuitate detinebatur fesnbsp;cundum corpus,fed animo liber domino feruiebat.Vesnbsp;ritatis uia efl,creatoran nofce er reuereri,proximoq; “*•nbsp;impëdere pro uirili quod fibi quifq; uelit impendi, bacnbsp;lex eyprophetit 'muerbodominidocent, er oflendütnbsp;regiam uiam totiiis iufiitiie, que tarnen in Chrißi uensnbsp;turi innocentia er meritis parabatur, er patri placesnbsp;bat,etiäanteq in came erplenitiidints tempore falutKnbsp;huiufmodi di^enfatio impleretur. Deniq^ qui phariftinbsp;ce iuftifunt,tcmpore erumnarum uere fe impios prosnbsp;dunt,errelinquuiit fimitam etiaapparentis iuflitie.-finbsp;deles aüt ex animo pcrfecutionibus probätur, igne chonbsp;ritatis purgatur,ct fe quod funt effe oftendut, tune manbsp;ximc cii/ma damonio meridiano infiftantur, er examinbsp;nantur utaurum. Quiacnimuerafidein deumuerumnbsp;rx lege imbutus erat,ideo inmedio idololatrarum deminbsp;nofoli feruiebat, er perficiebat opere quod longe posnbsp;ficrius leremias dodurus erat,ut qui idola cerner ent banbsp;iulari ab impijs,et ftulte adorari,ipfifideles ludei intranbsp;confeientiam coiitemncrent, er foli fuo domino fupplinbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(

cesficrent ac deuoti.iiecfolum fide dcmino feruiebat, fed earn uiuificam eriuftificantem ofiaidebat ex operinbsp;bus charitatis ad proximiim,elecmofynasfacicndo pronbsp;omnifacultate fua,de fuperßuis quidem fuis:poft pausnbsp;perem ufum rerum,quicquidfuperc7at, eriuftis lahorinbsp;busconquirebat,hocin ufum pauperum profimdebat,nbsp;non otioforum,impiorum,gëtilium idololatrarum, fednbsp;ßatrumfuoruw,filiorum ifracl concaptiuorum,quibutnbsp;nc

quot;TOBIAS.

ix ordine diuinitus o à natura inßituto,magis obligaa batur quim extraneis,perfecutoribus piorum,o' hoßinbsp;bus dei. v irtuti mifericordia iungebat coßantiam,quianbsp;ßneintermißione, hoc eß, quotidiebenefaciebatfratrinbsp;bus,id eß,confanguineis,non proxime attinentibus fo-ltim,fed omnibuslfraelitis concapttuis,degenere fuo,fenbsp;cundumordinem natura o' iuris,quo domeßieis tarnnbsp;dei quim carnis magis homo obligatur quim extranetsnbsp;in utroq;,fi tarnen catera non ßnt importa: alioqui ne«nbsp;ceßitati maiori minor eß poßponen^. O' mbil per osnbsp;dt'uwgcntwobmittendumin honunes.

4 Cumcp effet iunior omnibus in tribvt Neptalim, nihil tarne puerile geffit in ope.nbsp;Simpliciter eß hacfententia capicnda,ad communenbsp;loqucntiumintelledum,o' infuper ordo loqucndi,qu0nbsp;pracedetia in fado fubijeiuntur fcquëtibus in eloquio,nbsp;lam de captiuitatis conditione dixcrat, non labefadatanbsp;eonfeientia o' conuerfatione,n;inc quid adhuc Uber innbsp;patria egerit Tobias cum uxore,cr ciuis,in ipßus lau^nbsp;Attis fan- dem narratur.Erant fane iuniores eo pueri o'adole^:nbsp;tèrumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nota uiros pra omnt

ênocatio. busßiedabiUs uidebatur er admirandus, atatis annos

htiiquot;

T Ô Bi AS. ±

bus rex tfrael primus l(roboam,flatim à morte Salomo^ Xtumnoa^ nis,iamqs durauerat hic cultus aniüsßre ducentis, coti «xcufàt..nbsp;tra legem o' prophetas: paueißimis interim gratia deinbsp;prteuentis,ut publico errori audader contraire potue=:nbsp;rint.Tantum abefl ut uetußas patrocinetur errori, o’nbsp;multitudo magifirorum contranitentium. Certe hie Tonbsp;bias regibus o' magnatibus hareticus erat, o' capitisnbsp;periculo,ßcut O' Helias, uerbo domini adharcbat: O'nbsp;is quidem lt;etate adhuc iunior o' fimplex,fedgratia deinbsp;illufiratus. Omnes dicitur pro multis: erant enim multanbsp;millia fidelium,fcd fccrcto legem feruantium, O' ado^nbsp;rantium deum loco decreto perlcgem,ofacrißcantiu.nbsp;Arbitrabaturreximpiusprimusleroboâ,nonpoffecon CaiiiJaar-rn /•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* p • r Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I I gumentai»

Jijterejuum regnum,Ji Htero/olymatn populus adoratu doioutta-rusfccundum dei legem quotannis ter afcenderct: per-fuaßt callidc,praflare ut non uno, fed pluribus locis do minus coleretur,idco in extremitatibus regni ifraeliticinbsp;inDan O' Bethel,aureos uitulos erexit, O' cultum deinbsp;de fuo contra Icgis prafcriptum inftituit, O' quos po-tuit compulit,contra legem O' prophetarum continuanbsp;uaticinia, quos perfequi maluerunt quint audire. Sednbsp;elcdis dominus femper adeß, o'ffiritufirtitudinis donbsp;nat,ut malint obedire dco quim hominibus. Sic fadum gt;nbsp;eß femper O'fiet,domino profequente fuos, O' conßrnbsp;mante contra mores O'ßudia impiorum. Semper tunc portitu Jonbsp;quoq; ut modo inuenti funt fandi dei homines, qui pro, fanftotumnbsp;\nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' 1nbsp;nbsp;nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n omnitem-

Zclo legis diuuu uitani proderent^a domino quoq* fir= pore. mutifuntjCr feinper conpnnjntur. Non quidon ab ininbsp;tio uitulos odorabant, quosfe ßciffefuis manibusfcie^ Uoioiatrisénbsp;bant,fed dominum deum ifrael fub imagine huiufeemo^^ ptoceffus.nbsp;di,quamßbi bona intentioneßatuerant, in loco ubi fo=^nbsp;lus dominus adoraretur: fed tempore proccdentc errornbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\

paUlatim fadus eß enormior,ut primum uitulos honora re o' adorare,deindc gentium rcliquaruinidola uarijsnbsp;prophanis ritibus colereinciperent, quoufcp dominumnbsp;prorfuscontemnerent,o' propbetjs dei uerbumproßnbsp;rentes occidcrct,idc^ criminis dregno ifraelts ferperetnbsp;ad!udaicum,adeoqf ad ipfamHierofolymam er in temnbsp;pluni ipfumfub impio Achas.sicut O' hodie,imemo^nbsp;rijs martyrumdignis,lapfu temporis. O' damonis uafii.nbsp;cie facrißculorumq; auaritia,perucntum eß ad cultum incSmoJinbsp;reliquiarum,ad intcrpcllationcmlandorum, ad adora=nbsp;tionem imaginum,adfacrißcia illis ordinata, o' ad lc=;nbsp;gis diuina; abolitionem, dum in locum facra fcriptur£nbsp;Canonicis horis legenda,potius fandorum O'conßdanbsp;miracula legenda obtrufafunt clcricis, publico eccleßanbsp;ßictc fandionis mandato.ld nemo nunc clericus negarenbsp;poteß. Interim tarnen pratenditur temporis diuturninbsp;priefcriptio,cum longe diuturnior ßt Canon faerte fcri=nbsp;pturæ hac omnia damnans.Fugiendafunt prauoruntnbsp;confortia,maxime autem idola uana colcntium,hoc eß, cokte iJOnbsp;laudantium,inclinantium,ornantium,facrificantium, *“•nbsp;qdorantium,ut facraloca uißtantium, uota uouentiumnbsp;O' reddcntium,oßicia ordinantitmt ad illorum honorénbsp;'m ecclefqs, o' exhortantium adßmitiaßmplices. Hocnbsp;autem quid altud haberi poteß,quim crcaturas colere,nbsp;O’ creatórem (fernere tuliu prohibentem^ Hic ergo

(t -i.

T oquot;B I A S

Tie'hwe^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deonnctretur d inukii, cd'^

«US. tholicie ecclefiæ aduerfdrius definiretur, quid idtn dli^^ quot tetdtibus inolito errori non fubfcribcret, quamli^nbsp;bet ftcer Canon, ucritatis £tern£, contrdrium doceat.nbsp;Pcrgebat Hierofolyntdin ter 'm anno fccMidum legem,nbsp;fdcrificiff dderdt,et doäri/iie legis deuotus dufcultabat,nbsp;tdnto auidior,quanto rarius maiori hoc periculo li=:nbsp;ceret per mtpios reges, fub quorum adhuc tyrannide uinbsp;(litabant.Adorabat ibi iuxta firmam legts,fed ut tdtertinbsp;Abelcm,cordis orfidei deuotio, domino commendabatnbsp;iußum.Stdbat adhuc templum cr facerdotium legale,nbsp;in terra tfrael habitabant,ideo ceremoniaUum obfcrnbsp;uantiamobligabantur ijraelita omnes, ne pro fuafupernbsp;flitione cultumdco debitum exhibere tentarent altertnbsp;cuicunq; qudmdeo foli or iuxta legis preferiptum. Anbsp;Exemptio tamen uniuerfali lege immunes erant per^iritum,nbsp;yphet«8. quifide,jjgt;enbsp;nbsp;nbsp;chdritate perßila imbuti erant,ut ÜidS,

Êlifeus çr fimiles, rari in populo fanóli. Hic uero To^: bias humiliter defefentiens,prteter J}gt;iritus propenßo=nbsp;nem in deum, corporalem cultum deo minime detrahe^nbsp;bdt,fed deifiii cultorfludiofus,iuxta legis elementanbsp;cedebat in uia domini.

• 6 Omnia primitiua fua , SC ccrcmoniasnbsp;fuas fidditer offercns,ita ut in tertio annonbsp;profelytis SCaduenis miniftraret omnemnbsp;decimationem*

Primitiua que dono dei obueniebant fanilo TobU àefllqs,animalibus,cy fl-uëiibus, ea omnium bonorumnbsp;creatori^Gf largitori dignagratitudine iuxta legem deinbsp;of}vrebat:dei ßilicetminiflris cirfacerdotibus,iuxtatenbsp;uitici ordinis dijßoßtionefn dominoßruientium, facri^!^nbsp;amp;fubßdi2. ficando,difcendo,docendo,z?'orando.l:Ü enimpopulinbsp;mintßri in his qu^e ad deum pertinent, pro fßiritualibusnbsp;offieijs corporali fubßdio neeeßario fufimtari de priminbsp;tiuis debebant, iuxta ordinem à domino inftitutum,utnbsp;iegitur NKf«.i8.Hoc uero non folum ad diuini cultus Gquot;nbsp;ecclefiæminijirorum fufkntationem exigebatur à domino, fed ut proßngUks quoq; dei beneßeiß g-atias fenbsp;debere feirentnbsp;nbsp;nbsp;agere, à quo ncceffaria huius uite cu

ipß uitag^atiofefufciperent.Sic enim de acceptis gra=: ti,dc ulterius quoq; recipiendis cr habitis utendis ßlicinbsp;ter crßuendis,digni ßebant homines pij,CT bonorumnbsp;omniumlargitoremagnofcentes. Hoc autempro tantonbsp;pertinet ad legem nature, ut non omnino ceremonialenbsp;tantum habeatur.P^atio enim et charitas hoc diilitant,nbsp;utgjrati ßmus domino,Qr defuperfluis nobis, proximtsnbsp;benefaciamus, ey abundantiam noflram in aliorum bonbsp;norum 'mdigentiam cxpendamus:maxime uero corum,nbsp;qui ex officio neceflario,nobis profunt: ßne quorum minbsp;niflrrio fubfljkre non pojflmus, quorum omne fludiumnbsp;nobis neceflariumefl, quo minusßb'qpßsde manuumnbsp;ßtarum labore proflgt;icerepoflùnt,intentitoti noflrisconbsp;moditatibus. His obUgamurneceflaria corporis, qui 'mnbsp;Cwemoniï flgt;iritualibus profunt nobis. Ccrcmoniasfideliter obtu=:nbsp;efl:quaßdicereuoluerit,iuxta omnes cerenbsp;momarumleges domino obtulifle facrißcia,fecundumnbsp;tempus cy ßfta, quibusfefedomino commciidabat, oy

TOBI A S.

fliturorum my/kriorum exemplaria ey umirasßdeii corde pronoflicaßde commemorabat.Vt nunc nos quonbsp;que accepta à Chriflo beneßeia remcmorando recoli=*nbsp;mus,cy ueluti pr(efentia adoramus in ffiritu,ßuimur,nbsp;ey gratias agmus patri per Chriflum. Prteter primitiuanbsp;cy décimas generales duos oblationes domino deßrebätnbsp;fanili patres.Vnaßebatßngulis annis,adfuflentationê obijtiSinbsp;Leuitarum,quihtereditatisfortem nullam receperant,nbsp;lege deiprohibiti, ut totafolicitudine diuino cultui in;=nbsp;barere pojfent, cy populo in Jfiritualibus deferuire. Idnbsp;fiebat ßngulis celebritatibus,ter in anno. Aker a, tertionbsp;fubmde annofaila,feruabatur in fuflentationem paupenbsp;rum,repoßta apud fanctipfos,diflribuenda peregrinis,nbsp;dduenis,pupillis,uiduis,inßrmis, paupertbus cy egentinbsp;bus,etiam 'm cafu paupertatis Leuitis. De hoc portionsnbsp;nihil expendebatur in proprios ufus, fed erogabatur penbsp;tentibus,ut habetur Deut. 14. Huiufmodi uero ordinärnbsp;tio bonorum domini,à domino ordmata efl ad fubueni^nbsp;endum egentibus,quæ pro charitatis lege ncceffaria o«nbsp;mnibus non funt mutata, niß iuxta numerum cy tem^nbsp;pus,quieper Chriflilegemobligantfldclesadomnetern Oblan'^nbsp;pus,cy ad opus pcrfitkumßne numero.

• 7 nbsp;nbsp;Hæc ôc his fimilia fecundum dei legemnbsp;puerulus obferuabat»

Loquitur deflatu Tobia ante captiuitate, cy 'm pri mo atatis flore comemorat imbutu fliifle religionis amonbsp;re, cy cura placendi dno,ßc inflitutus à maioribus à canbsp;ptu rationis.Extunc enim cy tëpefliue tefla noua inßr Teflidnbsp;manda efl ad fludiu pietatis, quod in proueâiore atatenbsp;Wîgedt cy proficiatfemper.Sic crepundia fanâitatcs conbsp;cinnëdafunt puerisfllqsq; fanëloru:fic anteuertëda eflnbsp;natura pcruerßtas,difciplina diuina legis, ab infantia.nbsp;LSongaitiliu fabulis obfeoenis ingeniu fafcinandum,fednbsp;facris cy diuinis dognatibus inflituendu: multu eni rc=nbsp;ßrt,quibus ab infantia fludqs imbuatur pucrulus, qbusnbsp;cu coalefcat,quibus moribus initietur cy doëirinis.^ecnbsp;tantudifeebat dei legë,non eratinanis auditor fertnonunbsp;dei,fedfailor operis,tanto diligentior, quanto àpueronbsp;afletior ad facra:quicqd boni agendii fufeipiebat, maionbsp;ricu uoluptate 'm,pßiiiorcatatepoterat cofummare..

• 8 nbsp;nbsp;Cum uero fadusfuiffetuir,accepituxonbsp;rem Annam de tribu fua,amp; genuit exca finbsp;lium,nomen fuum imponens ei,

Sanëliflimeferuabaturablfrachtiscaflitosadolefce CaHi^ tium,fiquidëualdearduis dei legibus tarn flupriiq ßrninbsp;catio prohibita erant, cy matrimonij facri digmtasfuonbsp;loco honoratißima habebatur,ut efl,cy habenda à ßdenbsp;libus,apud quos benediilio efl pluralitas bene inflitutanbsp;prolis,qua iuflis poßit diuitijs enutriri,cum utili laborenbsp;cy fludio uirtuofacouerfationis. Non funt adolefcëtulinbsp;ßne difciplina caflitatis ftnëdi, fed in primaua atatc innbsp;flitui debent ad utiles difciplinas artiu, ad occupationesnbsp;ßuäuoßts,uel terra colenda:ucl mechaiiicis honeflis arnbsp;tibus adaptandi, ad negotiationes iuflas, ad patria et ßtnbsp;milia dccorë cy ufum : liberalibus quoq; difciplinis in»nbsp;fiitucndi,cy adß-ugalitatisamorc cdocendfcum tëpe»nbsp;rantia rerum in omni uiäu cy atniilu, abfq; otio eyk»nbsp;buknii

TOBIAS

toto firè orbi'dcifninabänfur Af/yrij, dntet^Uätn Chal^ tUorum nomen illudipfum Affyrionim regnutn CT'glonbsp;riant cuicijJèt.De ^ua quidanurbei^iniuiticalegeerunbsp;fcichimuj ditißimi uiri er pijßimi todchimi Vadiani EpitonKgeonbsp;adianu*. grdphicum.Qt(odddditur,Cumomnitribufud,nonefinbsp;exigenduw cum rigore ad [itcrdm,qutn aliqua pars tri=nbsp;but illius extrdUfbem cr 'm regno Idtißimo uagaretur,nbsp;fed ob mérita tanti uiri multi de fua tribu melius ßeeuntnbsp;»« urbe tanta ßrßtan uiititabat: uel quod nobiliores denbsp;. tribu iHa amp; locupletiores iüic habitajße ßgmßcetur.

Habetßuamlogieamfaerafcriptura, er rigoremnonße quitur.Exhac deniq; ßententiaßatis liquet, eaptiuitatisnbsp;tempore per Sabnanafar er deflruäionii regni Sama^nbsp;ritici hunc Tobiam iamfilium habuiße, cum iam Etf=snbsp;chids fextum annum ageret in regno ludte, à quo ußquenbsp;ad Hierofolym^ uaßationem templi fluxerunt anninbsp;plus minus centum.

” Etcumomncscdcrct excibis gentiliu, iftecuftodiuitanimamfuam,amp;nunquamnbsp;contaminatus eft in efeis corum*

Multa ißraelitis ex lege prohibita erant cibaria, fuit Σ fcilicet carncs,er animalium,de quibus Ecuitici uttsnbsp;Cibi in«nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod itaturd quatdam non ßanaßunt hutna=:

«undi. nbsp;nbsp;nbsp;1ÛS corporibus, tum quia idolis facrificabantur,nbsp;nbsp;nbsp;/à^

era hdbebantur,tum quia ßamiliarittu conuidus impies tdtts quoque confortiumfaßeinando inducere poterat,nbsp;ideoßandicxlfraele atalibus abflinebant, fed pauci:nbsp;maior uero ißaelitarum portio,qui intra terrain domisnbsp;ni legem contempferant,non earn poterant iam captiuinbsp;fandiusreuererüundecrhicper hyperbolen dicitur,nbsp;omnesreliquos comediße decibis gentilium, exceptanbsp;Tobia.’fedcommunißimo tropo loquendi, utdicaturnbsp;ofnu^^pro multis. Animant fuam eußodire, eß ßbifpßnbsp;temper are ,imperdreappetitui,nequodalioqui delesnbsp;datßibeat degufla/fe.Pretioßor in confeientia fua eratnbsp;ftcra dei lex er faitdio, quam ut pauperie uel gentisnbsp;liumfauore inducerctur ad iUicitaobeunda: ficut ernbsp;Daniel cum focijs inBabylone. Cmniaquidem mundanbsp;funt mtindis.'Verum legis Vtofaica: ritus ufq^ ad Chrisnbsp;fltim ludteis omnibus obferuandus erat, er idololatriænbsp;occdßo fumma diligentia euitanda. PoHuebantur igiturnbsp;ifraelitæ contra confeietitiam legis agendo, quam To=nbsp;hiasfummopere femperer pro omni uirili obferuarenbsp;fatagebat,ne pcccarct in domini legem, er contra conanbsp;fcientiamiUicita fumeret, cum licita per dei gratiatnnbsp;UdKorlquot;'” decffeitt.Hodie quoque ludtei magnam putant resnbsp;ligionem abflinuiffe à cibis noflris,quos exifiimant idosnbsp;lolatras cfße ex omnibus ceremonijs noflris, quatdmnbsp;multas excufaremimme pojfumus, er ßdei neflræ innbsp;untvm dominum deiem maculam grauem inurimus: unsnbsp;de er omnia noßra poUutißitna arbitrantur, ob tot di=nbsp;uorum imagines, er Eucharißire adorationem, quæ innbsp;priore eccleßa poßapoßolorum multa tempora incosnbsp;gnitaextiterunt.

Etquoniammemor fuit domini into^ to corde fuo,deditilli deus gratiam in connbsp;fpeâu Salmanafar régis, ôc dédit cipote-

TOBIAS,

ftatem quocunqj ucllet irc, habens libcrta tem quæcunq? facerc uoluiflet,

No?» poteß dominus amantes fe ncgligere,qui omnis umßrtcuramictiammalorum,quin er diligendideinbsp;uotumipfrlargitur, ergratiamtimendi religiofe.Ad Gndtdnbsp;hocprcmouetuehcmcntcr ßudiummemorandi benefitnbsp;cia dci,qUie nemo nonfentit, nemo non fufeipit fempeTinbsp;fed non omnes cogitant benefailorem,ncn cmnes fujßisnbsp;ciunt eum unde bona Ueniunt,alioqui poterat à creatunbsp;ramundi creator tntelligi, fed non omnes trahUMur À ' çu,nbsp;patre:grauts eß corruptelafenßis htimani, prauum cornbsp;hominis, er non mß per Chrißi gratiam dirigibtle adnbsp;uerampietatem, cuiusinitium eß aitendcre beneficianbsp;dci,utaffurgaturadcharitatemperfidemin dewm.To Dei»'’nbsp;tocordefKodom»«» mrinorerat,fuhil illius tmoriCTnbsp;gratia prafirebatßn omni opere uel inflituto domini lenbsp;gern er benepladtum cogitabat, quo minus effenderetnbsp;patrem er dominum deum fuum in uerbo, opere er conbsp;gitatu. Quod ß quando fe offrndißTe deum ii.tellexißittnbsp;fiai imàpuero acquißtus dei timor,reprehendebat connbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

fcientiam,eroffrnfamhuiufmodi contemnere ncnpo= terat, quin ilicofadli poeniteret, er de tmendatione er^nbsp;rati reddebatur folicitus. Hoc inquam eß deum timere,nbsp;dei perpetuo memorem ejfe,cx dcopenderriotum,etisnbsp;amßinterimeleili queq^effendant inmultis, fed nonnbsp;ad mortem. Tales autem fideles dominum ßmper prö=nbsp;pitiumhabentes,inpelagohuiusmtindi er pertculisnbsp;femper tutißmt.-oculi cnim dominifuper iußos, er au Patrf 'nbsp;r« eins in preces eorum, non eos dominus patitur nisnbsp;miu pcriclitari,quin fuccurrit pater fidebbus filijs, quinbsp;bus etiam mundus totus,infaniens quoq-„ obefie non ponbsp;teß.Fcro’ er tyranni,opcra indulgcntißimi patris mannbsp;fuefieri uelintnotint coguntur. lofeph inAegypfo, Dd=nbsp;nieHnChaldlt;ea,Dauidif:ter Philißo'os donunogubersnbsp;nante tuti funtnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;laudabiles fiunt.Sic Tobias ifra elitär

rumacerbißmumhefitm Salmanafar, quandoquidem dominum cffinderant,in captiuitate feruus, dementemnbsp;inuenit dominum, er in medio hoßium amicitia merisnbsp;iumàregcafiequitur,utilliliceatpergere eroperarinbsp;uelitiquandoquidemßc uiuebat,Ut nihil malt ueUe cersnbsp;nereturabomnibus,àniminetimebatur dolus ueliniusnbsp;ria eius,qui deminu colebat, et in toto cordeß mper donbsp;minu rcucrebatur,cuiusgratia nuüi aliter facere potersnbsp;rat,q utßbifieri ab aliquo uoluiffet. Huiufmodi holesnbsp;paradifum habitant, er lufiitia originale rccuperaße pi^nbsp;uidentur. Id uero nonnißper deigratia, quafit,ut apuenbsp;ro ßc imbuatur honeßts uotis,ut malucmnchorrorifitnbsp;pio pedori, er ncuus quicunq; in candida confeientianbsp;facile attendatur.Tanti boni caufam pracipua inter honbsp;mines,cducation( m fandam ab infantia,hcmines mutisnbsp;dani uel ignorant uel minime attendunt: idco erroribusnbsp;inuoluuntur pernicioßs, er infiliciores fua culpa petfinbsp;fiunt.Facile libertatein impetrabat innocent conuerfasnbsp;tio,c^ßudiumbenemerendide omnibus. Ccmpedibusnbsp;agni non indigent,fed lupi. Kon funtfub lege fandLfednbsp;Jegemhabent in animo cui prauolaiit, cupienfes quod .nbsp;bonumefi,abhomt(tcs fuopte ingenioab cmnimalo..

Si not)

T OBI AS

Sinon uis tinuye )nagiftrdtum,((gefempey quod bonunt efl. Chdritiis non agit perpera. Sapiens Mitur hoc munnbsp;doquetfinonutatur.AccipitTobiMetiam'mhocmun-^.nbsp;^^prtenüMnfanilitdtis, z^libertatedondturlùbregenbsp;_,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iwprobo per omnid, qudndo iu/litidm mundanant

ftidm impij reges ferudjjè uideri cupiunt : cr cor regis in manu dontint eß, qui dontino propitio ntdligndri nonnbsp;fmtur. Sic leremidX dpud Ndbufàrddn Ubertdtem inue^nbsp;nit zrgrdtidm.r)dniel quoq; focij,domini inflituunnbsp;^^^i^fideliumChdldieorum,dquibuscdptißierdnt.'iJonbsp;tnendutetn Sdlmandßtr uideri potcßfiiiße generale nonbsp;men bonorum principunt ; ualet enim inierpretatu,uelnbsp;affèrudtorejn zr umdicem pacis, uel dominum fdutisnbsp;er trdquiüitatis,ficut er Sennacherib impius rex mulnbsp;'¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ta apud iîebraxis nomina retbicns, idem eß quodgla=

dius uaßator,uclgladiusodioß(s.Quofit ut pro uarie^ täte adßgnatorum nominum, non raro uariare uideannbsp;tur hißorilt;e, cum concordent pulcherrime.

15 Pcrgcbatcnim peromnes quierantiil captiuitate, monita falutis dabateis*nbsp;Non poterat latere ßrocan regem uel inagißra^nbsp;tum,quid conaretur er praäicaret ßruilis conditionisnbsp;. ißt captiuus,difcurrcs 'm regno: quiß corda ïudicorumnbsp;jblicitafßet ad deßilionem uel feditionem,facile b-adu^nbsp;äusfiußet abißaelitis etiamfuisßatribus,quoru mul=nbsp;ta pars mpia erat,er pinnt uirum ipßs dißimilem amanbsp;pic- j.pnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poterant : fed iam exercebat officium pij uiri,

quod poßcd leremias docuit, ut exhortaretur concapti uos ad tolerantiam cxilij, ad obedientiam regi praßannbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dam, etiam fi immodeflior er difcolus iam cis conti=

giffet, quando id domino placuiffc uidcrcntexfaâo: pænam effè condignam criminibus non poffent ignoranbsp;re : forti anbno omne folum patriam effe, gloriam deinbsp;hoc paâoffin-gendammgentcs multas, pro quapradinbsp;canda idoneos fc poffent pra:dicatores pra-ßare, expernbsp;ti bonitatem dei 'm bcneficijs er præmomtionibus pro=:nbsp;phetarum, nunc ucro iußitiam 'm contemptores legumnbsp;fuarum£xhortabatur ut pacifice fubeffènt, cr orarentnbsp;pro regibus, in quorum pace conßaretpax ipfafcruo^nbsp;rtun,facercntßbi ex neeeßitate uirtutem ,erex bonisnbsp;er falutaribusßudiß tnallent ßbi reges conciliarc, ernbsp;elcmentesreddereobediendo ex animo,dominum quo-que deum fuum colendo in ffiritu er ueritate, quandonbsp;iamnonlicebat id agere facrißeijs er otijsfolennita=nbsp;'tum,quim rebellando cxaß)erare tyrannidem. Hacfanbsp;iutis momta erant conßrmia legi er prophetis, er rrf-1«*^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiom reóla;: quibiis ne inimici quidem refißere poterat,

quibus bonorum gjratiatn, er régis priuilcgium merc= batur.^oneßcharitasotiofa, ubiq; er femper occaßonbsp;nttn offindit bene merendi de proximis. tlt;on cratfi-a=nbsp;trum pralatus, tarnen quia deißdelis feruus effe didicenbsp;rat,id in prtmis agere ßudet, quod domino tnaximc planbsp;WC intelbgebat, feiens charitatem effe fummam legis,nbsp;eompletionem omnium mandatorum dci. îJon am^nbsp;biebat licentiam redeundi ad terram 1frael, qua iam hanbsp;bitabattsr aque,ab impi/s iüae translatis. Mbatffaanbsp;^es de|crtrcj fciebatdofnifu effe orbcfti terrorutn. M4

TOBIAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4

lebatdifcurrere'malienagenteproßitilrüißatribus,^ 'm propriahareditate pace potiri, quam àgrato fibirege facikimpetr affet.

14 Cum autem ueniffet in Rages ciuitagt; tem Mederum, 8C ex bis quibus honoragt;nbsp;tus fueratàrcgc, habuiflet decem takntanbsp;argenti.

Dumficcharitatisffaternaerfideiindeuminta putfu multis beneßteere conatur, obmiffa domi uxorenbsp;er charaprole,uagatt(rperomneregnum Salmana/ar,nbsp;aMicus régis, ubiq; tutus,quiapalàm probus, fidelis re^nbsp;ÿio er fubditis,liberis er captiuis,quorum omnium fenbsp;feruumfaciebat apoßolico more er prophetico, dißnbsp;ct(rrcnsadfynagogasparuulas,quasmifcriifraelit£hanbsp;berepoterant. Perucnit adN^ediam prouinciam dißannbsp;tem ualde ab tilimue,ubi domicilium à rege cum amicisnbsp;fufeeperat.^on contcntiis fiia ßliciore forte,alijs quo= Cun prorfnbsp;que uulttranquiUioremßatum:ßatribus tarnen'm prknbsp;mis er domeflicis fidei, quibus nullam adhibuiffècu=nbsp;ram extrema habetur ab Apoßolo quoq; pcrfidia. P£y=nbsp;git itaq; ftnStus Tobias per omnes prouincias regm A ƒnbsp;fyriorum, donee tränfgreffa lAedia perucnit adl fracli=nbsp;tos in Parthiam differfos.Sunt enim, quibus Rlt;tges Me Rages uelnbsp;dornm habetur, urbsalio nomine Ragra, mfignis Par=nbsp;thorum, reäaad OrtumfitareffeäuISlmiue, habensnbsp;longitudinis gradus nonagmtao{lo,cum t^ino per Pto^nbsp;lemaumaßignenturgcadus longitud'mis feptuagmtao^nbsp;ilo,cuius differentia uigefies continet quatuordecimnbsp;iniliaria.îiic ucro Medorum ciuitas appellatur, quia renbsp;gno JSiedoruinßrtaßis tune erat Parthia fubieäa.Ho^nbsp;noratus à rege dicitur, incerta quident caufa, quod adnbsp;hominesffeâat.'cuinfaâum effepotuerit,pacis fcrua=nbsp;tte g-atia in reg^o, uel ex improbi alicuius fedttioß connbsp;fifcationc. Certa autem caufa eß uoluntas erprouidennbsp;tiadei Ifecialis circa regesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;monarchas, qui in gra=:

tiam ffecialo» fufcipiunt,quosdeus huiufmodi honore er onolumemo dignos habet er promouet. Decem aunbsp;tem talentoriimualorin pretio qualtsßt,fupputet quinbsp;circamutatiotum-ccnfuum certi aliquid habent. Nosnbsp;noßro ceuo uidanus numtfmatum lt;eßimationcm mirenbsp;conßndi uelmutarißuxtaauri ZT argenti dilapidatianbsp;nes indignas.

I y Et cum in multa tutba generis fui Ga^ belum egentem uidcret, qui erat ex tribunbsp;eius, fub chirographo dedit iili memora-tum pondus argenti.

Supra dixerat omne tribum fuam deueniffc in duita tan bJiniucn,hic in ipfa Media uel Parthia, generis fuinbsp;Gabelum egeittan tradit author hißoria:,inter multosnbsp;qui erat de turbageneris fuùutdifcomusfimplicitatem Simpiicita»nbsp;fcripturi£,quæ omnes pro multts, duitatem pro prouin ‘‘enp'nbsp;cia,proumciampro regto, tnbum progenerc ufurpat,nbsp;erfiatres pro cogtatis,non folum hoc loco,fed peruntnbsp;tierfum canonem fcriptura;.Liquet raram finffe ttmc innbsp;iffaclc probitatem cr pietatis ufum, quia Gabelns m=nbsp;ter multos diuitcs egere permi/fits eß fiatres, et de tamnbsp;llt;?itginquo uefuentis dHtici beneficiafußtntatidus erat^

4

TOBIAS

Libcratius nbsp;nbsp;j prouidéntiai Non fxpc(îrf«it Tobias mendicantehi

Gabelum, fed ad reliquorum amicorum confufionem et (Ucufationem ex fa£lo, cum uidiffet iUius n'tmis curtamnbsp;fùppelletltlem. O’neceffiarijsrebusegentanprofua fanbsp;tnilia,ftgt;onte o' non rogatus,fcd dei nutu 'mftigatus,denbsp;dit ei decern talenta argenti,quibus donatus tarn fier at,nbsp;fine quibus alioqui uiuere oportuiffiet,quibus amicus innbsp;digebat.'id^ non pro ufura exigenda,nec cenfibus, fednbsp;fub chiro^apho, quod teftimonij uice,olim debitum renbsp;ftituih£redibusTobi£,uelmcafu'mdigenti£ ipfitmetnbsp;Tobi£ fignificarct,fi tarnen poßibilitasadffiturafidf-fet,quod o'fadum eft poftca. Inde difcimus pacts gra^nbsp;ewrogrs- tia 'm contratlibus chiroÿ-apha conftitui, o' alterutrunbsp;Auuro.quot;”^I'^ddi debere, ad perfidb O' mendaciorumftudia pr£=nbsp;cauenda, utiudicialibus moleftqs pracludatur occafio,nbsp;fauor mter amicos, o ÿ’atia confanguimtatis diutiusnbsp;conferuetur,opaxretpublic£ftatuatur.Integr£enimnbsp;rationes amicitiasfirmät,mprob£labefail:ant. Sic nonnbsp;eftmiuftum quicquid charitatiproximorumferuitO’nbsp;proftótui,dum nuüifit utr'mqs miuria,ut o' amicus denbsp;fuopr£jletabundant, ofi quandoofficiumrepopo^nbsp;feeritfine alterius damno,benefaiiori non mftratur m-iuriauelegeftas.

16 Poftmultum ucro teporis, mortuo Sal manafar rege cum regnaret fiiius eius Sennbsp;nacherib pro eo,8( filios Ifrael exofos ha^nbsp;berctin confpedufuo,

Eacitdifeordia tarn Iud£orum qgentiliumcircano^ mina regum Affiyriorum, ut nihil certi adduci poffe punbsp;tern, qtiando O'Sardanapalusmultinomifisfiterit, quinbsp;non multum abfiiiffie uidetur ab iftis temporibus ,fubnbsp;quoconciditregnum Affiyriorum, qui o' diciturahonbsp;nomiiK Tonofcôn,àquo o' Aledi deftcerunt,o' 'mua=nbsp;luerunt Chald£i.De temporis ergo prolixi ratione,fupnbsp;putatio'mquiraturabali/s. Claret fatisfucceßiffiecru-deli Affiyrio 'mprobiorem filium, ficut o' pio Ezechi£nbsp;impijßimus/ucceßitManaftes. Cauft autemodij Settsnbsp;nacherib'mfiUos l/raellatedefcribitur àfacrahiftorianbsp;Regum offiaia-Isuero poft ftragemangelicamnodiunbsp;uixiffieprobatur, quotum temporecrim'mumfuorumnbsp;menfuram 'mpleuit ,poft uaftatam lutLeatn etiam exusnbsp;lesifiaelitasdurius perfequendo. Verum turn per deinbsp;g^atiam abbreuiatum eft tempus,impio occifo àfilijs innbsp;templo dei fui.Siue autem odium iftud incruduerit antenbsp;ftragem uel etiam poftea,fatts liquet fideles fub illius imnbsp;perio ÿ-auia pertuliffie,ut hic fcribitur,fed non admosnbsp;dum diutumo tempore.

’7 Tobias quotidiepergebatper omnéco gnationem fuam,8C confolabatur eos,di^nbsp;uidebat^ unicuiqjproutpoteratdefaculnbsp;tatibusfuis»

Vera'm deum pietos O'religio non eft otiofa, nouit etiam quibus pr£cipue ftudijs deofuo probetur, quidnbsp;fitopt'mum moperibus dcumplacantibus,egentibutnbsp;pijs o mnocentibus fuccurrere. Idq; Tobiasfine mttr=nbsp;inißione agebat, ueluti iuge domino facrificiuojfirens,nbsp;wncantuugt;nautmurmuris,fed beneficenti£0'cont*

TOBIAS.

Wttftiortfe, quoruminonenteApoflolo obliuio twtt'nu^ cidatfidcHbui : Talibui enimhoflijs promcreturdeitf.nbsp;NHki« quotidie, fed CT per omnem cognationem per=nbsp;gebt(t, ifraeliticigenem exules, quos poterat, iuuabdt n,'*”nbsp;mu)teribtis,c£teros falubribus monitii confolabatur, nenbsp;fide indeumdeficerentd domino, utuidebatur, repubnbsp;finbsp;nbsp;nbsp;capti, pcrfu-tdens dei clementiamad fuos, qualis

P‘(^^ ‘id flios, quorum captiuitiH propediem ingloriantdeipropagmdam proficerepojfet, id quodnbsp;ante omnùt dcfiderare debereiit, pro quo animo fuo tanbsp;li effent 'm hoc quoq^ uitanbsp;nbsp;nbsp;'m prafciiti exilio iucuns

diora fata adepturi.Ge fuis,non de raptu,non de ufura, non de artibus malts acquiftta,diflribuebat,quantum fanbsp;cultax fuppeditabat. Vbi enim defieiebat argentum,ibinbsp;adhibebatconfolationesexuerbis:id quoq; ubi nofuffinbsp;(ijjètjproprio corpore occurrebat neceßitatem habennbsp;tibus uiuis or mortuis,

» 8 Efurientes (inquit) alebat, nudiscp ue-ftimenta præbebat,amp; mortuis atqj occifis fepulturam folicitus exhibcbac

Sicut habentes uidutn et quibus tegantur, contenti effeßdelcs debent,fie miferia intolerabilis eft, fatne exnbsp;cruciari pios, dum mter'm uidere eft impios luxuriantnbsp;tes de fuperftuis fuis, per comejfationesnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ebrietates.

î^ion alebat otiofos ßrtes cr ualidos mendicantes, qui eratipfemimmeotiofus,fednec pauperes omnes,fednbsp;tantum efurientes,non ad luxum 'mgurgitando,fed ne^:nbsp;ceftafijs jiicctarendo cibts. Depotu nihiladditur, quinbsp;nufquam abeft idoneus,etiam fi uinum non bibatur, netnbsp;etiam plantetur, magnt laboris moleftiam ingerens ubnbsp;iutoribus, CJ' periculum uarium O' exitiale liguriato^^nbsp;ribus O' temulentis, Veftimenta ad neceßitatem natu= Veft'’’nbsp;r£,ad miuriam coeli euadendam, ad tegendum 'mhone=.nbsp;ftioracorporis, non adpompam o ornatum, quibusnbsp;ftudentes nunquam ditantur,nec prox'miis iuuatulis antnbsp;mumapponunt. Vix omnta fua fibi fufficiuiK, Adijcitnbsp;Chriftus dominus o'aliaquiedam mifericordice operanbsp;corporalia,quibus tarnen o adhuc plura adijci poßint,nbsp;ne ad feptenarium numerum pietatis omnta opera resnbsp;uocari religio fit o' neeeßitas. Vnde o hic additurnbsp;liudquoq; charitatis officium,fepultura mortuorum,nbsp;O' ultimum humanitatis officium: non quodgentiliumnbsp;opinione detrahat ammarum falutiji corpus careatfeanbsp;pultura,fcd quod corporum miferia non duplicetur, O“nbsp;nullt 'muideamus tegumentum corpufeulo, quo minusnbsp;matri omnium 'mferatur,o quiefcat ad diem fuum, unnbsp;defumpferatfimentiopportuni beneficium, ^ihilhicnbsp;agitur defacrifieqs pro mortuorum animis defèrendis,nbsp;i^ilde fepulchrorumpompa, nihil de Poliandriconxnbsp;fecratione, mhil de fuffiragijs perfoluendis fcribitur,nbsp;nec hic nec alibi ujfiam 'm facrts.Sepultur£ officiumnbsp;honeftum ubique commendatur , exemplo maiorumnbsp;O' Chrifti domini^. Eratßrtaßis O' alia caufa propternbsp;quamocciforum ffiraelitarum corpora nonpatiebaturnbsp;canibus o'firis deuoranda, uel impijs irridcnda,ne idnbsp;in fidclium proficeret pufiUanimitatem ninuam, fi uidifnbsp;fent fe non folunt miferos 'm uitu, fed etiam mortuos exnbsp;ponendos

TOBIAS

«f jÈstTitf affècutui t nbsp;nbsp;fubjldntiant non ntedtocrem dC

quifterat, meritti eleemofyntsrum, pro quibus etiam in hocßeculo dècuplum repeh(iitur,Gr pietdffuum quocj;nbsp;emolumentumättulerat. Quieuniiatyraniscuniiaadnbsp;Exercit'inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«bfttdertft, fed dei mßgnii gratia reftituerat uni

fMôotuOT* u^ff-Vtntaioriizrfacratiorisexercitij caufMhabe= ret,donec donùno placui/fet, oinnmm fanéiorum fortenbsp;erudienduf,aduerßtate fdlicet ad id tantum mduâa,utnbsp;ßHdorfubfequeretur jiatut, omnium 'm hoc mundo bonbsp;norumafP'Uentia perfidm. Sicut ZJ' fando ïob, qui adnbsp;hoc diuitiataccepit crgloriam,ut durim à fatana ten^nbsp;taretur, ad hoc autem tentatut eß, ut gloriofior apudnbsp;deum or homines gt ßUcior appareret: ßc Tobiat re=:nbsp;fiituitur ad propria,ut fan£tii operibns diligentiui infinbsp;fiens,grauiuiaffligeretur, O' poß ajßiiliones filicittsnbsp;fubfecuturo gaudio ßueretur.

CAP VT II. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X

Ofthæc uero cum effet dies fc* ftus dominijScfaclu effet pran.-diumbonumindomo Tobiae,nbsp;dixitfilio fuoî Vade, 8C adduc

aliquos ex tribu noftra,timentes deum,uc cpulentur nobifcume

wrum dié# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fanilut Tobiat per dei gratiam liberatm i

turn. erudeli tyranmde, redijßet ad propria, o libertas do=i mino feruicndi iucundior aß)iraßet, ad primam folenninbsp;totem domint,qult;e fuccelferat,ßue 'mfignioraliqua fo=nbsp;lemûtat Pafch£,}iebdomadarum,uel Tabernaculoruntnbsp;elfet,ßue Kalendarum aut Sabbati, non enim deftgna^nbsp;tur qui£ ßterit,non enim reßrebat,fandorum etiam monbsp;re latu diem 'm domino agcre uolebat. Ideo mßrui mannbsp;dot bonum prandium 'm fua domo. Eo certe modo quanbsp;conucmebat faniiis, fme ebrietatis ßudio uel comeffa=nbsp;tiontgt;5,fed pro honeßo couidu O'g'^udio, quie ßne epunbsp;lit non exiguntur communiter. O' in rerum fuperfiuitanbsp;te non fyncere O' laudabiliter feruatur.Dignatut eßnbsp;tiam Chrißui adeße conuiuiis,fedßne luxu,cmnfru{lunbsp;adißcationis O' exhortationit, qu£ commode inter c-puloi quoq; temperatM adhiberi poteß,ß adßiu homi^nbsp;nes timentes dojninimi.ïiebr£i bonu diem dicunt,queinnbsp;nosßßuim dietn: oquot; bonivm prandium, id eß fuaue o'nbsp;iucundit. Non autem expeäat donee ab alijs inuitetur,nbsp;fed anteuertit alios, O' adfuam conuocat domu uir fannbsp;Hut, O' non modic£ authoritatis ,fatis ad benefacien=nbsp;dum diuestnon in exceßiua opulentia,qu£ folet auari=nbsp;tiam uel fequi uel caufare, fed mediocri fua utebatur adnbsp;g!''‘iti‘fgt;tibonorum,o'iuxtalegemcharitatis.lnuitataunbsp;tern tion mpios,nec extraneos, dum poteß 'muenire ti=nbsp;mentes deum, id eß ßdeles, umus domint dei fui cultosnbsp;t'es, qui pariterßßum diem domino celebrare 'm uotisnbsp;habebant er gratum. Et hos deniq; de tribu fua, id eßnbsp;proximiores iuxta neeeßitudine camis, qui otnnes pa^nbsp;jeere non potuißet. Vtrunq; enim decebat fecundii mo=nbsp;rem piorum. Qjti panem fuum non foli edunt, fed uirosnbsp;iußosßbi conuiuat mquirunt,omnta cum timoré dei a^nbsp;gunt, O'metnoriambeneficiorumdei facro diel£tipcrnbsp;agunt,iuxta iUud quoq^ ileentM: ite oquot; eomedite pin^

TOBIAS.

J f/l dclicatiora,ß adßnt contmode:Et bibite Wld fum,didciora fcilicet : O' mittite partes eis qui nonßbinbsp;per paupertatem pr£parauerunt,quia dies fanHus do^nbsp;mint eß-Satis autem mtelligitur muitaße no omnes, fednbsp;timeittes deum, o pauperes 'm primis.Non enimreli»nbsp;giofum filißet pertranßße pauperes, O' diuites aduo^nbsp;caße.Pauperum confolator erat,non diuitiim,ß tarnennbsp;c£tera pariaßiijfent inuenta. Praßrendus eß enim ti^nbsp;mens dominum etiam diues,ei qui 'mtpius eß, o'rebusnbsp;uti non poteß fuis.Perßlium autem inuitat, ut afucfacinbsp;atipfumadexercitiapietatis, o'operibusmifericor=nbsp;di£ à iuuentute fua ,ßmulqt conuiHuris commédet^anbsp;tamuolutatem, qui chariorem'mfamiUa'mternunciuntnbsp;non haberet quam proprium ßlium. Excmplumßt pijsnbsp;contribulibus iucunde couerfari, cum timoré dei latosnbsp;eße,proximorum curam ßßipere, diebus ßßis operi=:nbsp;bus pietatis inßßtre,pr£eligere timentes dcum,et ipßsnbsp;de donis domint benefacere,exhortationis O' confolasnbsp;tionis occaßonemnon praterire, exules O' eoncapti^nbsp;uos ad longanimitatem allicere,paupcribus fuccurrere,nbsp;maxime uero domeßicisfidei:hocen'mt bonu eßcorantnbsp;domino,o' iucunduhabitareßatres 'm unum.Hec/ßi^enbsp;ritus domint agit'm ßnHo homine. impij longe aliantnbsp;uiam'mgrediuntur.

2- Cumcp abiiffet, reuerfus, nunciauitei unum ex filqs Ifrael iugulatü iacerein planbsp;tea,ftatim^exiliensdeaccubitufuo,relinnbsp;quens pran dium fuum, ieiunus peruenicnbsp;adcorpus.

Eiliusreuerfusnunciatcafum iam epulantibtts.Ex^fi^ quopatet fandum Tobiamßbiquidemepulosprapa^nbsp;rari iußiße : uidens autem inter prandendum abun^nbsp;dantiam quampiam, noluit ea ßne pauper um rcßHio=snbsp;ne fumere,O'gaudium habere cupiebat commune ctmnbsp;fanHis egentibus. Sic agendum eßquoties lautiuscibinbsp;parati uidentur, ut eos non ßne pauperibus futnamus.nbsp;Hoc olimßit Chrißianis ieiuntum, ut de paratis epulisnbsp;ßbijpßs adimerentquodegentibus dißienfarent,alioa tui’quot;'nbsp;qui parum pietatis habet pepereiße fuis fumptibus di=znbsp;uitem, O'paucioracomediße,fed infuper efurientesnbsp;pauiße,hoc eratuoluntatisdomintca. iionuultenimnbsp;dominus ut contorqueamuscaput, o'eorpus ieiunianbsp;exhauriamus ,fedut proximorum curamfufeipiamus.nbsp;Sic filius poß initia menfe abiens ad uocan^ßim piosnbsp;O' pauperes,reuertitur illico,0' iugulatum ïfraelitantnbsp;'m platca occifum patri nunciat comedenti. Quan^nbsp;quam rex impius occifus ejfet, non tarnen odium ceßa=:nbsp;uit 'm lud£os, eoru quam maxime o“ ualde multorum,nbsp;quorum amici,ßatrcs O' ßUj occißßerant nuper an^nbsp;te llierofolymam,qui ißaelitas non odiße non poterät,nbsp;perßdi enim erant. Et inter ißaelitas erant, qui de deinbsp;euku O' timoré nihil curabant,duplici caufa odiumß^nbsp;rebant,0’exitioexponebantur. îilondiciturquoddenbsp;tribuTobi£ occifus ßicrit,fedßmpliciterlßaelita, cu^nbsp;ius tarnen rationem habuit, O' ßc mifere iUi illudi mornbsp;tuo patienter non tulit : periculumq; mora ueritus, denbsp;«ccubitu cxilienSffubitoq; ßflinans, prandium rclin^nbsp;quit

TOBIAS

tepratdixerathaic Ainosnomitiatim paffuroiJlrdelitdt in cdptiuitdte Ajfyrioru, quid contriueratu: pduperes,nbsp;Cr infMdtis quoij; uili entebdnt,Qrmdgw uendebdtitnbsp;pduperibiM diuitei,ufurM dugebdnt, ZSquot; menfurtsfdlßsnbsp;utebdntur.-id quodTobidftwn egerdt quidem, fedpldttnbsp;githuiufinodi nunc punirifCrademenddtionein uittenbsp;adhortdtur conuiuM.

'S Cum uero fol occubuiflet, abiit ÔC fepc Iiuiteumgt;

Ciitimnia Sdnilit optit occulte dgit, pdtri cælefli notu eße óptre ƒ”nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßoliy^UMUlUdm zx tintorßue regit noui, ßue

piortim dulicorum ZT hoßiu tdm ßeuorü, inter quot hd bitetre cogebdtur et cdutiut dgere,quod ut pernicioßuntnbsp;aélori protrdhi poter dt in dccußdtione : ut ßolet occdßonbsp;quxri db impijs, zirfdcile inucniri ex cdlumnid etidßnnbsp;di operis. Abijt et fepeliiut. Ex quo uidetur innui quodnbsp;alibi opportuno loco non in domo fepelierit, pro morenbsp;quem ßemperßerudrunt ißaelitd; ßepeliendi ßiot, niß ßinbsp;ißent regdlct perfond, qu£ fold intrd urbium tnoenid fenbsp;peliebdntur.Superudcue hic dllegoriäfeéldremur, cumnbsp;literd tdm cUrc erudidt dd pietatë. Ne fcie ztr alibi glofnbsp;Aiiegoru.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feqiidmur, qu£ literacum hißorid ßlijt compdrat,

aüegorid uero pomis.Niß inteUigat dllegorid edm,fcn= fumferipturd erudientemfidem z:?' fanilot mores,qudnbsp;Uteßer literdlit interpretatio per totdm ueteris quoq-inßrumenti hifloridm,ß legitime tradetur. Ne hic dicenbsp;re cogdmur^nodem edm cui fol iuftitid occumbdt: quinnbsp;potiut Opportunität agendi neeeßario arripienda docenbsp;tt(r,ne imprudenter fefe quifquam periculo mijciat prdnbsp;ter utilitdtem uel neceßitdtem. Expediebat nodu fieri,nbsp;quod interdiu capitit pericultvm aidduxijfet.

6 Arguebät autem cum omnes proximi fui, dicentes î lam huius rei caufainterficinbsp;iulTus cs, amp;uix efFugifti mortis imperiu,nbsp;amp; iterum fepelis mortuosî*

Amici CW- nbsp;nbsp;vt erdnt iuxta camem amici ,ßc carnalia fentiebat

zy^loquebantur.ArguebantjCum laudare pro bono ope re debuerint, maxime cum id commode er caute egißenbsp;fcribatur.Sed rarus tune quoq; erat in populo uere pintnbsp;ifraelitdiomnes fapiebant mundum, timebant potiut renbsp;gcin q dominumimalebdnt quietem otioß,q periculuntnbsp;in fando opere zr dei oßicio,quaß non potentßt dominât fdluare fuos feruotfidclet poftcriut, qui iam an=:nbsp;te feruarat. Omnet proximi fui tam carnis neeeßitatenbsp;coniundi,q loco uicini zirfautoret, uerebantur occa=nbsp;fionem arripiendam ex bono, qui malit omrübut pro uinbsp;riU dbftinere fiudebant.Dicebat in eandem pene fentennbsp;tiam,qua zirfiquot;^tres,id efl apofloli,ad Chriflu, Rabbi,nbsp;nunc qu£rebant te ludœi 'mterficerc,zr iterum uadit ilnbsp;luctlam diunt,A rege iußiit es occidi ob ßmile oput, etnbsp;prope perißes.'uix enim imperium regit de te occiden-:nbsp;doeuadere potuifii. yoliuffent ißt homines indemnesnbsp;fiiiß'e,etidmß pldteæ cddaueribiit fi-atrum impleta; fitifnbsp;fent.Tobidt autem meditabatur de obferuantid chdritanbsp;tis,de uoluntdte domini,de fauorenbsp;nbsp;nbsp;potentia eiut qui

nuper eripuerat,certut fenonpoffe derelinqui,mdgitqi deumtimendum q homines, Sepeliendos mortuoslex

TOBIAS.

iiuUd trddiderdt,fed charitdt imperdbattzir ittdioru exë plaßemcndd non erant:prlt;eßandum proximo, quodnbsp;quifqs fibifieripoßuldßet.

y nbsp;Sed Tobias plus timens deum q regem,

rapiebat corpora occiforu, SC occultabat in domo fua, medqs noäibus ea fepe^

dJ»

Tjmewtf«w^«tcotT’tw zS’animamproqcerepo= teßingehainam,dominumdetvmfuum, quem zurßbinbsp;fduorabilem expertut iamdudufiierat ZT faluatorem,nbsp;quem zr dmabat ardcnter,quod eßfilidU aßvdu time=nbsp;re,non ne punidt, fed ne irafcatur. Regem quidem timenbsp;bdt,fucceßbrcm impq Senndchcrib,cuifilius Afarhaihinbsp;don,dliut 4 patricidis regno preeße caeperat, teque ininbsp;micutlfrdelitici generis utpater,fed nolebat irritarenbsp;crabrones ,ideo quod fieri poterdtagebat qcdutißime.nbsp;Papiebat è conßgt;eduhominum,z:rdcmedqs plateisnbsp;ut poterat occifosfratres, ZlT intempeßte noditßletionbsp;humo tegebdt,non fine magnit laboribut zr fine auxi^nbsp;iijs,ne proderetur fadum etidm amicis,. Quirf enim fpenbsp;rab, t 'mdo ninu,ideo fubleuabatur per omnia, zr cornnbsp;moditatê inueniebat explendi domini uoluntatem. lgt;lonnbsp;enim in bono opere abud intendendum eß,q domini benbsp;neplacitum:cuißprobamur,fußicit:zir ß uolueritinnbsp;tentatione eripere,facile potcß:ßn minus placuerit,menbsp;lioribut bonis aßieiet. Non tarnen ßonte ira tyranno=^nbsp;rum exagitanda eß, fed ut fieri per dei bonitdtem pote-i,nbsp;rit,prtecduendaoccaßomalignandi impijs,

8 Cotigitautemut quadam diefatigatus à fepultura,ucniés in domüfuam,ialt;Saffctnbsp;fe iuxta pariere,amp; obdormüTet, amp; ex nidonbsp;hirundinum dormienti illi calida ftercoranbsp;inciderétfuperoculos eins, fieret^ epeus,nbsp;Eaciunt hic aüegorid ex Tobia hominem pigrum,nbsp;carni indulgcntem,diuitidt amantë.Et ex hirundine ui-rumiuflum,qudrcntemqua;furfumfunt,Ziudtoueriusnbsp;ZJ'aptius iuxta litcram,confoläturfideles in opere fan {3»!/^ “ujnbsp;flo ßudioß, zx iuxta dei fui lege uiuentes,ß iuxta Pdu=nbsp;li dodrindm,zy' Chrißi omnium fandoru capitit exemnbsp;plum milita zr g’ouia ipfos paticont'ingat in hoc muttnbsp;do, ne operum fandorum mérita mhdc uitd uelint ßbinbsp;rependi, zr nonpotius fiitura z^ coeleßem fiUcitatetnnbsp;ßerare, Maxime cum nemo fandorum non multa ZT lj;nbsp;grauia pajfut legatur in hac uitd,etiam mortem corpo^inbsp;rit. Omnes enim qui pie uiuere cupiüt in Chrißo, perfenbsp;cutiones patiÜtur. Ex fandißimis operibut Tobias iamnbsp;fatigatut,iddduerat fe,non amore quietts,fedfatigationbsp;ntt neeeßitate ex opere. Oormiebat poß laboresma^nbsp;gnos in propria fua domo,in qua benignißimut uir, ZJnbsp;natura clemens,permifcrat nidulum hirundini,pro fae=^nbsp;tuum exclußonefolicitam, zr beneficentiie z^ folicitunbsp;dinis fandte exemplariucundumzr elegans,Excuiusnbsp;ficrcortbut magis domini uoluntate propitia, quamnbsp;flcrcorum natura damnum accipiebat uir fandus, quinbsp;omnibus prodeße cupiebat. Si natura flercoris hirun^*nbsp;dinei cacitds contigit,dominus nouit, zr qui rertvm nanbsp;turaliumproprietatesferutdtifunt. yerifimile eßea^nbsp;dem

TOBIAS

uirtute Tobiim exciccätum, qua lumen pofled reßitutum eß, ditdiM nimirum uolmtate,cui omtiLi ndnbsp;tnrdlidfcruiuf!t,qud‘ omnid etiam in naturalibuf operdnbsp;tur:mdxime cum mox fequatur ratio explicatajiiuindnbsp;ordinatio, qu£ uiuificat ZJ' mortißcdt,deducit ad por=nbsp;tos mortis z/ reducit,omua moderdndo.

Hane autem tentaticnem idco permifit domin’eucnire pofteris darctur cx^nbsp;emplum patientiæ eius,ficut ÔC fandilob

Tentât fuos amicos dominus, nonutßciat,cj^ui nihil nonßcmpernouit,zr ab £tcrno:ncc ut peccata uindi-cct,qMbusnano caret:quemadmodum amici lob arguenbsp;bant multum peccaße cum, quia multumßieratßagel-latus. Neepotefl hominibus nota eße ratio uoltmtatisnbsp;diuin£,qui omnia moderatur in omnibus,in cuius pote=:nbsp;fiateßtbfißant omnid,qui omnia bene facit, er mala ornbsp;dinare poteß er folitus eß in bonum, er ingloriajnnbsp;fuam. Sediuxta feripturam exemplumuoluiteffedo^nbsp;minus hunc Tobiam omnibusamicis dei,in hoc mundonbsp;adtierfapatientibus. Sicut crbeatuslobpatientiieernbsp;uolumtatis diuina; exemplar eßTe debuit, er doólrind uinbsp;riliterßtßinendi er patientermanum domim: qui ut innbsp;fiigere aduerfa nouit er uult,fic eximere quoq^ er re-fiituereinßliciorem ßatum fideles poteß erconfue=nbsp;ttitßn ipfum ßgt;erantcs.Etut dei gloria manifißetur ernbsp;bomtasßecustdum illud quod in loanne Chrißus reßonnbsp;ditßueerentibus de aeconato! Qiiispcccauit,hicautnbsp;parenteseiusutc£cushicndfcereturf quod aha caufdnbsp;non fubeffct,ntfi utfanilificetur er glorificctur nomennbsp;deiineledis. QKoduero translator utiturhac diäionenbsp;Naturx a- permifit,cui nefeiofi Hebraica aliqua perfióle reßgt;on==nbsp;dcat,non intelligendum puto, quod finat tantum dominbsp;nus agere natur as, er nonfimul coopcrctur, cum om=^nbsp;nia agat in omnibus omnipotcns uirtus omnium natu^nbsp;rarum. Qu.dndoquidem m eo omnes uiuimus,nu)uegt;nurnbsp;er fumus.Sed ordinem dei effe credamus circa fuos e=nbsp;, Prouideria leblosßtecialcm, quo per uices tentât et confolatur pernbsp;‘y ttuies?^ ° gratiamfuamadfalutcmpioru,induratautemimpiamnbsp;uoluntatem inOnadfe uiolenter cogit ac trahit,fed ta^nbsp;mennoneeßatpaterne admoncre inßirationibus,ernbsp;lege propofita, quo fiat pcccator ad mortem inexcufa^nbsp;bills in confeientia, er cor am dei iudicio.Kationcm aunbsp;tem quare hunc er non ahum trahat, homines non in=nbsp;quirant,fed agnofeant dominum eße,qui uelit fieri qu£nbsp;Liber lob.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inobcdientes punire. Ç^uod autem memi-

nitfanäilob,fubindicat uetußiorem fiiijfenonfolum hißoriam lob,fed etiam hbri feriptorem, er non tan=nbsp;dem ab Ezdra primumfcriptam,fed longe citius,quan-=nbsp;quam Syriacam linguam refipiat, aebr££ annexam,nbsp;nonnM,ltumabfiimiles,ficut lud£a er Syria dißiruntnbsp;Mparsertotum.

° Namcumabinfatitiafuafeniperdeum tinmerit^amp;mandatacius cuftodicrit,nonnbsp;*ftcontriftatus contra deum, quodplaganbsp;lt;^æcit'atis euenerit ei*

4 parentibus inßitutus erat, uel per deigratiam triMitus^ er per kilionem legis diuinte, ut deumfum=!

T ö B 1 Ä Si

mumbonüm,crederet nihil agerecumhonünibusntji iußu,er bonitatcfuadignum.ldeo boni confuluit quic^nbsp;quid occurrebat,fcicns nihil fieri nifi domini uoluntaténbsp;bona,qui fibi credentes deferere non poteß, fed perfi-cere per omnia ad deigloriam, ad quam creati fint ho=:nbsp;mines, ideoq; er necefiïtrium duxit er £quum,diligen^nbsp;ter pendere ex ipfius beneplacito,m.ind.tta eins implexnbsp;re pro uiribus,qu£ fi minus fußieiant uel deficianc,hu=nbsp;miUter Dei gratia poßulandafit, er indulgentia refipinbsp;fcentibusflieranda,ueldefua fiagilitate dolentibtis,er Fidci« innbsp;conqueretibusorationehumiUannitcndu. Ttmetes igi mn.nbsp;tur dominti er obedientes, tuti funt in cafibus huius uinbsp;t£,ccrti degrati.t dei bona circa fe,fiue adueifitates tnnbsp;gruantfiuefelicitates. Acquanimitcr tulit c£citatë cornbsp;poris,qui luminc mentis dei bonitate afliiciebat. Etnbsp;peélabatmagminimiter quid de ilia fibi dominus ordi=nbsp;naßct,nihilominus dominum reucrendo, er habendonbsp;patrcm,eumq; clancntißimum. ImmobiUs perfeuerat„nbsp;non fine omm peccato, fed 'm t'imore domim, quifilio=nbsp;rum eß amor,er fidutia bonitatis diuin£:fcnticns ettt»nbsp;beato [ob de domino in bonitate,erdiccns:Dominusdenbsp;dit,dominus abßulit,ficut domino placuit, ficfaiüu eß,nbsp;fit nomen domini benediilum. Hoc eß, dominog-atiaSnbsp;agere donee uiuatur ,firre per omnia diflienfationc cirnbsp;ca fe dei,non inurmurare,non maledicerc,fed nomé danbsp;mim muocare. Eton folum non blajphemauit uel maledinbsp;xitdeofuo,fcdncceßcontrißatus cotra dominu.Eion [unum nonnbsp;enim iußum cotrißabit quiequid ei accident, feientemnbsp;fe filium effe dei, cui cur£ fit,qui crudiat filium omnemnbsp;quem fufeipit. Qui enim parcit uirg£,oditfilium fuum.nbsp;Plagam nomiiuit non proprie pœnam,ficut nee lob pronbsp;pter peccatapunituseß, fed ad excmplum profèrent .nbsp;dum clcétis omnium nationum, qu:(rum ex .cquo crea=nbsp;tor eß dominus,quarum falutem uult erpromouct ex-anplis hominum er rerum naturalium.

II Nam ficut beato lob infultabantreges, ita ifti parentes Ôi. cognati eins, irridebantnbsp;uitam eins, dicentest Vbi eft fpes tiia,pronbsp;qua elecmofynas faciebas amp; fepulturasî’nbsp;Rc^m dicutur infultaffe beato uiro lob, ut patet ex Beges innbsp;facra hißoria: non quod reges tales fiier'int,ut funt ho=nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«

die monarch£,fed populorum restores, magißri,iudi= ccs,patres er domim.Keges,id cß,re{lores et modera=nbsp;tores dicebaiKur,ut hodic confules,quia multis confulenbsp;ban{,regebant fimplices, er à uiolentia populum uindinbsp;cabant. Quid autan ißi reges dixerint eregerint, Ubernbsp;lob patenter cxponit.Adigcre uidebantur ilium ad dc=inbsp;flgt;erationan,quia tanta Uli mala no acciderent, nifi osnbsp;diumdei, er graue indicium fuis magnis et enormibusnbsp;crimimbus dcma'uißfet. Ipfc uero tantorum malorum finbsp;bimimmeconfeius, contendebat feno propter peccatanbsp;tantoperc punitum,fcd quiafic domino placuißet,qui,nbsp;cum uidcretur Uli, à tatts malis rclcuare poßetiidipfumnbsp;faüurum dum ucllet, cuius uoluntatis rationemnemanbsp;mortalium mquirere dcberet,qui nihil mali uellet,cuinnbsp;fitomniumoptimusermaximus. Sic hicbeatoTobi£nbsp;parentes qui ßrtefupererat er amid c£tcri,parum 'tgt;i

b

TOBIAS.

tegedomini eruditi, ^uia idololdtr£ fùerMt,et dweorS uitulom,rcgum ifracl, adoratores extiterant,[)ropternbsp;quod cr captifiterant i» Aßyriof: deq; Tobi^cfinguUnbsp;ribiu moribiii perpcmm iudicabaitt,dicentes flultu ej]ènbsp;domino Jèruire:et plitcere domino cos qui male agcrëtfnbsp;quia impij ßliciut 'm hoc tnundo uiuerent quàmpij,deinbsp;Opinio im tmiuicultorei. Cuiu!rationemfumcbawexconuerßt=nbsp;tta pïos ƒ ' tionenbsp;nbsp;nbsp;cuentu Tobite, quia tantum zchdor diuime le

gis cum e/fet, cultor domini dei exercituum, quem Inbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hierofolymis adorabat i ZX eleemofyniSyfacrificijSjGr

pietatis opcribus fibi conciliar e conaretur, tamgrauict tarnen mala patereturmuper profcriptionem,niinc cic^nbsp;citatem,cum ccmeret 'tmpios proj^ere m hoe mundo uinbsp;uere et ßlices.Dicebant autem:Vbie/î jjgt;es tua,hoc efl;nbsp;prouentiistimorisdomim,qucm pro lümif tuisJ}gt;erMnbsp;confequi à deo tuo, qui tibi uidetur aujlcrior quà»n im=nbsp;pijsit^uafi dicerët: ^iufquaapparet te dommogratumnbsp;e^e,qui tantoperc te a^git. Aittnt quoqi:Pro quafa=nbsp;ciebas elccmofynas.üimirum iudicantes cumfecundumnbsp;fuam ipforum confeientiam, qui pro nuUare alia probinbsp;effe benefacere cuperent, quàm ut mercenarif uilesnbsp;mercede tnagnificaretnunerandi.Mali enim aut ut feruinbsp;tantum O'illiber aliter deo per timoremfcruiunt,autnbsp;utmercenarijmercedem in hoc feculojquierunt ,ideonbsp;beatitudmem qult;e deus eft twnquam recipiunt, quia innbsp;domo no tnanet ftruus femper, fedJîlùu.No diligit amanbsp;riànobis propterbonumnoftrum, fed profuagloria.nbsp;Generale eft autem ut impij rideant uitamfidelium,lt;eftinbsp;mantes earn ejfe quandam mfamam, O' finem iüorumnbsp;fine hotwre: ueniet autem tempus cum fandiftabunt «jnbsp;magna conftantiaaduerfus eos qui feanguftiauerunt,nbsp;crcietera,

11. Tobias ucro increpabat cos dicensîNo liteitalcqui, quoniâ filii fanâorûfunius,nbsp;amp;:uitam illarn expelt;Hamus,quam deus danbsp;turus cft eis,qui fidem fuam nunquâ mu^nbsp;tant ab eo»

~, nbsp;nbsp;nbsp;Vir fandus etiam irrifus o increpatus per infulta^

piotü qua- tioncm, à charitatis tarnen officiononceffatxharitos enim patiens eft,benigna eft, crc.Non tomen a uertta=nbsp;tis deßnfione defiftit, et àuerte fidei pradicatione, quanbsp;non dproxmis fuisparentibus didicerat,fuieinfidelitanbsp;tis demerito captiuati,fed à lege quant Hicrofolymts aitnbsp;dierat prtedicari ter in anno.tJon igitur firt blaftihcmiânbsp;patienter,fed feriofe, tarnen amanter reftgt;ondet:ïilolitenbsp;ita loqui moregentilium,qui deutn uerum ignorant, ÇJ'nbsp;legem à domino de ccelis non accepertmt, quorum parentesnbsp;nbsp;nbsp;maiores dei magnedia non uiderunt, qui pro

phetas ad fe nùjfos non audierunt. Aliter nobis fenticn . dum eft, aliter edodi fumus à maioribus, quifilij nûnnbsp;ethnicoYumnbsp;nbsp;nbsp;meirewteiforum fumus, fed filij fando

rum patriarcharum celebcrrimorum, Abraham, ifaac, cr iacob,idcoqi etr nos fondas efteconuenit,fimiles etnbsp;non dégénérés parentibus, qui perfidem uerborum deinbsp;expedaucruntfiituram 'm fleculo animarum rémunéranbsp;tioncm, er ex promifiiontbus deifemper fiirtifiitne pennbsp;debantf mß/emcontrafij/emfidentes. Quanto magis

TOBIAS.

nof,quidominideinoftritampromifiio»es quant eom^ L; minationes in nobis cf noftris maioribus complétas ui= t«.nbsp;demusfQuato magis,inqua,nobis ftgt;crandum erit de fitnbsp;turis bonis à dno largiendis, qui promijforum eius uerinbsp;tatë certißimä expertifumust Expedare ergo plena finbsp;dutia debemus illam donandam nobis coelcftcm uitam»nbsp;fi tamëinfide uerapermanferimus ,fi totos nos iüi connbsp;credidermius:eisautëdaturuseft,quipcrfcueraueriiîtnbsp;ufyi in finem : ultima expedanda eft dies hominis : quinbsp;cnlm infinem ufq; perfeueraueritfaluus mt. Hoc ueronbsp;eft fidem ueram in dominum patrum fandorum morenbsp;immutatam feruare femper,

Anna uero uxor eius ibat ad textrinum opus quotidie, ôC de labore manuû fuarûnbsp;uiâum quéccnfcquipotuiffetdeferebau

No fiieratuir fondus de craftinofolicitus, fed quo^ adfùppetebat laborandi facultas, manibus acquirebat ““nbsp;fuppetentiâ: no tantupro fe familia,fedetiàad eleenbsp;mofynas pauperioribus dijlribuendas, feiens beatitudisnbsp;nem eis promitti, qui matiuumfuaru labores manducasnbsp;rent, er ipfam pictatë habere remunerationem iuftamnbsp;profiituro feculo cypra:fenti.Confifus ergo deproui=inbsp;dentia circa fe dci,nihil parcebat rcbus,tuhil repqhebatnbsp;in thefauros, fedfideliter dijfcnfabat egeittibus qu^e tenbsp;nui fuo uidui fuperejfe poterant. Fadum cft igitur pernbsp;tentationes,quas deus pijs probadis alijs ingerit per exanbsp;emplum,ut iam oculisambobuscaptu5crc£cus,masnbsp;iiuum labore conquireret nihil,er de refiduo uel reposnbsp;fito nihil quoq^ haberet : uxor tantum Anna adhuc fasnbsp;no fuo more laborabat, er- de labore uidttfibi er iamnbsp;depauperato marito promerebatur :fimiliter i^filiusnbsp;profuauiriliutriq; miniftrabat. Qjiis igitur mfi fidenbsp;ftabilis,er animo jèrtifi'mus hic non feandalizatus fiiifnbsp;fet, uidens iftum fandum pijßimumqi Tobiam ad extre rUt'!'nbsp;mam decHnaffc paupcriem, qui pro dei amore nullis pe^nbsp;percerai rebus,fed omnia fide plenus expenderat,nuncnbsp;autem ftipe uxoris utcunq^ animam trahere per cg(fta^nbsp;tern uidebatur ƒ Sed er at adhuc fidei filius Abr(d}ee,quinbsp;longe incredibiliorem fitturum partum ex nonagena^nbsp;ria crediderat, er gentium innumerabilium multitudi=inbsp;nem,cum iam centenariusfilium non haberet.Et Mofisnbsp;quoq^ fidem didicerat hie Tobias, rebquorïiq; patrumnbsp;fandorum: quanquam nihiljperaret reifamiliaris undenbsp;uiuerct, quàm quod mifera uxorcula fuis operis corrasnbsp;deret,plane parui cmolumfnti,fctlicet ex opere diurnonbsp;textrino. Sicregenda: er admonendiC uxores er filijnbsp;funt,ut laborarcdifcant,adotiumeuitandum er uitia,nbsp;fimulq; ad cafum malignantis firtMiie,ut dicitur,ncccfnbsp;fitatistemporedectinandum. Quod er Apoftolofaa=nbsp;difiimo opportune ufuiuenit,quidefedidt:Mihic^nbsp;hisquimecumfuntmmiftrauerunt manus ifta. Quinnbsp;er obpauperiem noua, Anmeilli deerat materia artifinbsp;cij in domo propria, idco nunc cogitur laborare in do^nbsp;mo aliéna, ut tentationis huius ordinem non longé abfinbsp;milem cernamus fiiijfe ei,qua feruum fuum Fob dominutnbsp;clementißimus excrcitare decreuerat,

14 nbsp;Vnde fadum eft^uthœdumcapratum

accipiens

Tobias

detuliffetdomL

V «er’«”* ^^’^»^ccdclabori'Snonidfnpectiniamctccipiebdi, fed corporis neccffarid,uiólum fcilicet amiitum,quinbsp;busfanili foliti funt cffc contcitii.îmnc modumuiuen=nbsp;uoluifjct fanihts Irancifcus àfrdtribits quos coUege==nbsp;^'dt obfcrudri,qui pccuniam illis interdicens,tanqudmfinbsp;nUabortf f-^‘‘^‘^'*^^itiæ,^materiamtuxuspiirdndi in omnibus:nbsp;prorfus noluit otio/bs, quales er mufeds nominabat nt^nbsp;hil efficientes, fed beneftéld mficientes. Deq- mercedenbsp;laboris,ait in Regula fua,pró fe erfuis/ratribus corponbsp;ris ncceffaria recipiant,pr£ter' denarios uel pecuniam,nbsp;idipfum humiliter ,ficut decet feruos dei.Et i« tefldnbsp;mento fuo,Et ego,inquit,laborabam,Qr uolo laborare,nbsp;Gquot; omnesffatres uolo ut laborent ad honcftategt;n,eatc^nbsp;nus,ut qui nefciunt difcant. Qmdfi de labore manuumnbsp;uiuere cum paupere ufu non pojjcnt, homines minitnenbsp;ötiofi G omnium feruituti expofiti, libere oblatisfruinbsp;po/fent:quod fi g hoc non fufficerct,mendicitate fer=nbsp;uentur.Sed hoe ultimum magis pîaeUit^quia tam liberanbsp;oblatio de fijt, cumdeficeretmnocentiauitæ, quoniantnbsp;labor manualis difflicuit. Et feripturce facrlt;e ftudiumnbsp;Sententiarummagiflro cedere decreuerunt, ut patetnbsp;ex ipforum inftitutts Gquot; ufu. Sed de his nihil flatui diffenbsp;rendum, notior efi religio forum huius temporis intc)le=inbsp;rabilis ccclefiie abufus, quàm ut Uteris declarari debe=^nbsp;dt:arripicnduscftpotius reßrmationis aliquis modus,nbsp;ut fecundum uerbum domim omnia regulentur,non iu-xta traditiones humanas contra uerbum.

• 15 nbsp;Cuius cum uocem balantis uir eius augt;nbsp;diffetjdicit: Videte ne forte furtiuus fit,rcdnbsp;dite eum dominis fuis, quia non licet no^nbsp;bis aut edere ex furto aliquid, aut contin-geregt;

Pro dtgna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lÄirabatur uir fanäus c£cus Gr innocens mfolitam

Ifi b^r^durof domusfuppellc£iilcm,agnumbalantcm,fubitoq-terra re permotus, uereri ccepit ne quis gentilium,cui laboranbsp;ucrat uxor,fiirto abftuliffet alicui, gt pro unius laborisnbsp;diurnt mercedcfœminæ detuliffet:non erat enim mos etnbsp;ufustanti ucnderc unius dici operds,cupicbatigiturinnbsp;quiri denegotij rationc ,fi quid perperam ailum effet,nbsp;ut error ejnëdarctur. Qjtamlibet enim pauper effet, nonbsp;luit tarnen uiuere de aliqua re no omnino iufto titulo acnbsp;quifita,quod hicfiirti nomine in gêner e explicatur,nemnbsp;pe omnis ilUcita contreëiatio rei alicn£.Diligëter enimnbsp;exantinandæ funt noftr£ diuiti£ unde parat£ fint GTnbsp;Diuitiçcxa corraf£, fi de ufuris, ucliniuftispr£Uis,uelrapinis,dcnbsp;muiandse.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oppreßionibus, ex turpi lucro quocunq;,ex

mendacijs,hypocrifi,impofiuris quibufcunq^.Et ubi ini que abLitü reflitui poteffei eut debetur reftituatur, uelnbsp;in pios ufus difiribuatur,et moderato interim ufu rerumnbsp;cotentus fit qui huiufinodi reftituèda poßidet, quo pronbsp;fitfior effe poßit in elcemofynos.De hac re non irratio=nbsp;nabilia tradiderunt Scholaftici quid.tm, nifi ubi otiofisnbsp;clericaliftatu perfinis, huiufinodi difiribui docent,nbsp;^Moct Mo-c paupcribus GT laborare non potentibus de^

• 16 nbsp;nbsp;Ad h^c uxor eius irata refponditîMani

T Ó g I A s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;§

feftefada eft uanafpes tua, 8lt;eIeeinofyn3E’ tuæmodoapparucrunt» Atq; his ôC alqsnbsp;huiufeemodi uerbis exprobrabatei»

Irata efi honefla alioqui mutier, tain Uboris quant Muiicn'ra# paupertatisadmodumpatiens,quodarbitrareturfefù= neftä!™nbsp;racem nominari, quafi agnum fùrto abfiulifet, g denbsp;calumnia prouocabat ad maritum iracunda, g inhonenbsp;ftatis famam impatienter audire fircbat,maxime à ma=nbsp;rito,cum non timuerit Tobias, ne firtc uxor quempiamnbsp;fraudaffet,fed ne àfurc pretium ßfiuliffet agnu.Quamnbsp;libet autem uxor ejjet G chara,tamenmuliebri condinbsp;tionenon uacabat,quarum una efi iracundia,qu£ patl^nbsp;tißimis abefifixminis. Et parumfiiiffet firre iratam,ntnbsp;fi contumelix graui in maritum adiecijfct blaffhemiainnbsp;inipfumdcum: adigit enim in defferationem utrum,nbsp;G fiultum iudicat qui fidat domino, quem g mimmenbsp;in promißis ueracem criininatur,G falfum pronuntiatnbsp;aliquid prodcjfe cleemofynas : fed omma prophana in=nbsp;dicat in quibus fideles domino deo fc placerecofidunt,nbsp;quo quid iufio g pio intolerabilius audire contigiffet?nbsp;Sed id non nouum audiebatur ex fixminis ,fimilia quo-que G atrociora dixerat olim uxor lob, qu£ uolebatnbsp;dominummalcdici, g eatenusirritari,utexcandefcêsnbsp;fubito dominus, morte fubitanea finiret £rumnas lobi.

Sic nihil mediocre loquitur uel agit mulicrirata,nulli Wluiicr ni-Ucl amantißimo parcit dum excandefeit: qu£ tameii profixus imbccillitate firendxfient, g prudenter innbsp;ordinemredigenda, ut agnofeentes rationis fragilio^^'nbsp;remufum,patientius ftrantfe infiituiadmeliora, gnbsp;primts motibus efvruefccntibus paulatimdefinantin=:nbsp;famre. Grauequidem efifirreuxorcm,fedneccfftriumnbsp;malum ifiud natura infiituit, G dominus natur £ ordi=nbsp;nauit ad maximum bonum, cuius rationem non neceffinbsp;efi hominc per omnia nofic,quilonge humihora igno^nbsp;ramus : fufficiat autem refignaffe noscreatori nofiro,nbsp;G auxilium iüi nobis necejfarium uifum non abijeere,nbsp;fed amarc confi)rtcm,cxprobrationes negligere, g in=‘nbsp;firmitati imbccillioris fixus condolere.

C A P V T Ilt

V nc Tobias ingeinuit,8^ cccpit orarecum Iachrymis,dicensînbsp;Indoluit uehementer uir fanilusuicem Muifercsnbsp;^tnfipientis fœmin£, G blaff hemiamdeinbsp;ex confortis uxoreauditam maiorem duxit,quàm ut e=nbsp;bus.Confügit hicfacer Tobias Gprudens adgemitum,nbsp;dolorem amm comprimendo, g ntalitix ÿrauitatemnbsp;dho precibus commendando : id quoq; non agit tepidisnbsp;orationibus,fednudto firuore excußis,unde Glachrynbsp;ttt£ exp^untur, ut mentis g corporis commotio oranbsp;b X

tionemßrucntioremredderet,effetq;gratior er exdu^ dibiliortnconj^cäudei. Ingcmuit ergo non tarn pro==nbsp;priummalum, quÀmuxorisflultitiam iunäambl^^henbsp;mite,quam taitto acerbiuf tulit,quatno creatorem fuuntnbsp;teneriui dilcxit,erreueritui efl iuflitiam ommpotentisnbsp;dei fui,quem clementißimum er ueraeißinunn dubita^nbsp;re non potuit quiequid infidèles fentirent.

luftus cs domine, omnia iudicia tua iufta flint, amp; omnes uiæ tuæ mifericordianbsp;Sc ueritasôC indicium,

UftMu« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quotiefeunq; fanäis oceurrit aduerfitas corpora^*

lis er mundana, non irafeuntur deo,quamlibet omnia à deo fieri non ^bitent,mala quoq- in ciuitate,fed iliconbsp;recordaftturpeccatorum fuorum, quee no exifiimant efnbsp;fe parua: erubi fidutia timoris domini propria criminanbsp;non occurrunt, populi fui inconditos mores,erintole=‘nbsp;randam iniuflitiam et in deum perfidiäcogitantes plattnbsp;gunt, er deifuper fe er fuum populum clementiam intnbsp;plorant,ipfifoli iuflitiam aferibunt er bonitatem inot«nbsp;mnibus,qui er iuflus fit,et nulli facies iniuriam.Sic Tonbsp;bias tarn grauem uxoris in deum blaflthemiam audicns,nbsp;er fibi imputandam credens,fimufli^ graue circa fe deinbsp;iudiciumfentiens,inprincipio orationis confiteturiujUnbsp;tiam dei,qui propter petfidiam tantam ifraclitici popunbsp;li iufle cos punierit tarn acerba captiuitate,er inßrtu=inbsp;ntum iüud fuum digne fe firre fenfit cxfamililt;efute pecnbsp;cato,er uxoris tnaledicentia,ideo dicit:Tu folusdominbsp;nus nofler, in omitibus operibus tuis iuflus es,nos peccanbsp;tores fumts,in multisfemper delmquimus,et irritamusnbsp;bonitatem tuam, ideoq; faits th omnibus claret tua iuftinbsp;tia,er cum omnia fanàè admimflres,nos tomen perpe=nbsp;tuo ingrati inuenimur,in ommbus operibus tuis relucetnbsp;beneficentia tua,quia etiamindignis bencfacere non obnbsp;mittis, omnia^ femper agis fecundum decentißimü ornbsp;dinem tuum, qui fatuHior er utilior ejfe non pojjet,quinbsp;dira condignum punire confueuifli peccata noflra,ernbsp;conuerfis remittere clementer,ut promififli,ct iudicarenbsp;contemptoresgrati£, ut oportet.

J Et nunc domine memoreftomei,Sc nè uindidam fumas depeccatis mcis, nequenbsp;reminifearis ddida mca, 8C parentum

meorum,

ConFcflio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Agttofcit fe quoq; peccatorem,ut funt omnes bomi=

peccatorS nes, er negUgentioremfidjfe infuper inregendafami^ orationbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quoniäblajfihemia tanta mueniretur in uxore pro=

pria. Sed eruerericcepitnonnibil,nefuiquoq;domi'= nus oblitus eflet, hoc efl bénéfices indignum iudicaret,nbsp;ideo oratreminifei ipfum,er adgratiam redire fecum,nbsp;indulgendo peccata tamfua er uxoris, quàm populi dinbsp;figt;erfi adgentes, pro quibus liberandis femper tunc fannbsp;ài orabant.Deprecatur uindiilam pro peccatis,er in=nbsp;dulgcntiam oratgentifua; toti,occafione accepta à pronbsp;pri/s maltsquadoquidem »öff pro fe folis fanäi orant,nbsp;fed fimul proprijs malts admonentur de aliorum quoq;nbsp;aducrfitatibus,ideofimul pro ali/s quoq; ora^t: maximenbsp;uero pro maiorum fuorum peccatis, propter quie captinbsp;ui tenebantur,quoru tündiäa deus fumit de filqs tequenbsp;malis in tertiam er quartam generationem. Vorfitan etnbsp;parêtès habuit irrcligiofos,ut patet ex diiiis.pr£mittitnbsp;autem commemorationem propriorum pcccatoru,quilt;inbsp;iuflus in principio accufator efl fui,de fe humiliterfen^^nbsp;tiens, de reliquis uero modeflius.Non nunc recordatufnbsp;liir per omntafanilus meritorum fuorum, non eleenuranbsp;fynarum,no pratexit bona opera fua, ut pro itlis indulnbsp;gentiam confequatur, feies impcrfiâionen operum,etnbsp;iudicium dei mtrare expauefeens, feims non iuflificarinbsp;in coJpeStu dei omne uiuente. Longe hic religiofior nonbsp;firismonachts, qui operum fuorum mérita uendut.Hienbsp;Tobias tantum pro peccatis futs umdiâa deprecatur,nbsp;non pr£mium pro operibus uere fanâis,e^ à deo pros

mmos fegerunt uitte ernecis noflr£ fine timorc dei uel affidu cuiufeunq; humanitatis:quin ermiferis infultStnbsp;er illudunt,qitod intolerabile malum efl,eropprobrijsnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p,,

ajficiunt propter nomen tuu,quern odiunt, er cuius cul nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«n

tores perfequutur, in fabulam uertunt etimproperiunt ubiq; gentiu,m quas nos difiiulifli,ut conuenire non pofnbsp;fimus,nec nmtuum iuuare ad libertatem confequedam,nbsp;qui tibifubeffi contempfimus,er legem tuam cum misnbsp;nis non credidimus. Sic qui filici 'm flatu domim benefitnbsp;cia confiteri negligunt, in miferijs multis tandem erudinbsp;ti,peccata fua domino confiteri coguntur. Sattus ergonbsp;fiicrit domino feruire er obedire legibus, quàm difeercnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gj

fuo malo quale difermenfit 'mter feruitium domino de nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*6i

firendum fl)onte,et hoflium dei hominum tyramiorutlt feuitiam firre.

¦J Et nûc domine magna iudicia tua,quia non cgimus fccundum præcepta tua,SCnbsp;non ambulauimus fynceriter coram te,

tuflafinit iudicia tua in populutuutoties dementer À te redemptü, er femper rebelle er iniuflitiee te argu=nbsp;entem,ficut nue agit uxor mea.Parentes eraffines,quinbsp;tua circanos iudicia repr ehender e audent,nbsp;nbsp;nbsp;blaffihe

mare bonitatem, iuflißime traitas, er iudicia tua clore oftendis iningratos,er incontemptorespatris fuicoe»nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K

leflisddeo digne fentimusaufleritatemhominum tyra/t norum, quia tua leuia cr fanila mandata abiecimus,nenbsp;ingrederetnur 'm u'ijs tuis, ideo grduißinui captiuitatisnbsp;iugwn

TOB IA S

KW dci iudicia expteanf, zsquot; non niß hótmnibni noco-e ¦dclcäet ,ftM quidem culpa, fed iu/io dei iudicio ad hoenbsp;ordinati. Qupdautent diciturnomine Afmodcus,intcl^nbsp;tigendum cognomine^ne quis illud damonium quodnbsp;Grtecis tcquiuocum efl ad bonumcrmalum/firitum,nbsp;ex ordine bentgnorum putaret, cum iUud er ex nomi=inbsp;neapoJiatam^Gr exopere di/perditorem fiuffè Jfirisnbsp;Dxmone* tum inteUexerit. De natura autemdamonumß corposnbsp;corpoKL ^^^ß^ jjj^g^^g^^l^quibûsue aßidi paßiond^Uf,nbsp;apud Augußinum de Ciuitate dei difcatur, er äpud aunbsp;thorci quos citât,nobii praeter feriptura: authorita’^nbsp;' tcmnthiltentandum erit. Additur auiem mox occi/ösnbsp;ab ingrcjfu, ut uirginitatis periculo fuccurreretur.Si^nbsp;AmbroGus mile quippiam er Ambroßia fcripßt in uiia beat£nbsp;Asnwt’' Agn^tii, facrtc nimirum uirginii, cuiufßilivm er pru=nbsp;dciüiam utinatn etiam alii fanélorum er fandlarumnbsp;uitiU feribentei olim er adhuc hodie £i»ularcntur^nbsp;quicßuuni ac [uperftitionü fludium obmitteretur, ernbsp;ad feripturarum facrarum authoritatem er regu^nbsp;lofn ontnia fiatuerentur, non ad niendaciorum per^nbsp;fuafionem.

9 nbsp;nbsp;Ergo cum pro culpa fuaincrcparct pu-

cllam, refponditei, diccnsîAmplius ex te non uideamus filium aut filiam fuper ter-ram interfedrix uirorum tuorum.

IO NunquidoccidercSCmeuis ficutctiani occidifti feptem uirosî*

Sara caflißima er beata uirgo infamiliapaterna fuoiure nonßne caufa increpabataliquandoin/ölen*nbsp;tiorem andUam, er ftolidum feruile^ tngenium uerisnbsp;tatis fermone er difciplina neeeßaria contrißauit. Sisnbsp;cut ohm Sara matriorchaßcijfclegitur Aegyptiac^ annbsp;Stctiiitatis cilltefua;,pcrinfolentiamconte}nnenti dominatn. Cuinbsp;epprobrw.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ignominioftm reddidit reßonßonem

minonc ßrcndam:reßgt;ondit enim malcdica uoce,erint prccataefldiabolicoinflindu fanäte uirgini id, quodnbsp;omnium minime ßrre potuijfcnt ißaeliticte faminte,nbsp;flerilitatemnempe, qu£ erotmaledidio er habebaturnbsp;inter matronas, er À lüris ißaelitis a-gerrime fircba=:nbsp;tur,ob ingénu defiderium multlt;£ prolis er beatie poßc-ritatK,per quam omnibiugentibui benedidio aceeßit^nbsp;ra erat, CT nnius dei cultuf er reuerentia orbem uni-Denatisfi- ucrfumreplctura.Addituchcmcntimalignitate,'eihumnbsp;tubiiï.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;filiatn : quandoquidan non contemnenduf fexus eß

muliebris, er deßderium filiarum non improbatur,ßne quibui uirifubßßere ergenerari non poßitnt. ind’gnenbsp;enimaguntinauthoremnaturie, qui foeminarum udnbsp;puellarumgcnerationcm abominantur ,ßne quibus desnbsp;uihivmanumgeniudccreuit noneffedurabile. tiomi*nbsp;nat minaci odio prouocata interßdricem uirorum^nbsp;civm teßetur feriptura, non uirgmem, fed cacodamosnbsp;neinßiijfe authorem ciedium illarum in tot uiros, impunbsp;ros fané, er tarn ftnda uxore indignos, qu^ßmplicisnbsp;ter parentibui paruit,odiffafeinum ntdlitm nouit.Oratnbsp;autemimprobèmalefica, er optât in proprium fuumnbsp;caput, nihil à deo uelcacodamone impetratura inaujfinbsp;C((tlt;(imprecatiotiefua,quin fuo temporefiUcißimant

TOBIAS.

prolcttt itccep titra erat domino uolenfe,ex dignoßbi ßit turomarito. Nonfunt timenda uotamabgnoriim,fednbsp;nec prcces talium nubcs tranfccnduntifed in altum connbsp;ieüte impiorum blaßjhemite contra pios, recidunt in 9nbsp;propria ipforum capita.Vt autem magif exa/peret imsnbsp;piafacramuirgincmSaram,addit fimile ei quodolimnbsp;tmpiuf ifraelita Moß dixerat: iJunquid occidere menbsp;quoq^cupis,utalios feptem uirostAcrisdebebateffenbsp;m(dedi£lio,quie patienter perlatd, ac domino precibusnbsp;commcndata,copiof£ benedidionis caufam adduceretfnbsp;er ßruentioris precis er deßderij uim er deuotionentnbsp;promoueret, ut uideamus ad quid ualeant maligna im=snbsp;proborum uerba er fada 'm hoc mundo contra eledos:nbsp;nempe ut exerccantur, er contrißati ardentius domisnbsp;num orent, quod ipfumpijs prteßare primo praideßimtnbsp;tionis ordine ab £terno deledat.

Ad hanc uocem perrexit in fuperius c« biculum domus fuæ, ôC tribus diebus ôCnbsp;tribus nodibus non manducauit neq; bi-bit, fed in orationeperfiftens cum lachry-mis.precabatur deum ut ab ifto imprope-rio liberareteam.

Ad hoc proßtit maledidio improbte dnciîllt;e,ut tur^ baretur ammo uirgo fanda, turbata orationem ßtndesnbsp;ret ad dominum dignam exauditione, earnq^ ex intcÿ-onbsp;deßderio er corde deuotißimo. Sic enim digne orandinbsp;dominus gratiam er uires admimßrat ac uotum,quansnbsp;do iam antca exaudire conßituit.ijon cn'tm non exaudinbsp;re potefl deus precesidoncds,nec ut taies habeaturgrunbsp;tiampritfiat,tufi ab dternoitüpßtmfieriprotiidentiunbsp;diuina dccreuerit. Exhorruitproba uirgo procacis an^snbsp;cilla graue maledidum flerilitatis er infilicitatis persnbsp;petua, er ideo tanto ardentius O' feriofius orareuosnbsp;luit dominum,nefieret quodfi(eratimprecata,omnesc^nbsp;conditiones digna orationts applicat, deuotißima dillsnbsp;gentia cupiens diuinam bonitatem 'muitis impijs omnisnbsp;busemolÙrc,ncquodimprecatumfiicrat,euenirct. Prinbsp;mumenimaptum orationis cubiculum Chrißi ßgt;tritunbsp;iam edoddperquirit,quaq} id fccretius 'mueniret, in funbsp;periora confcehdit, quo effet ad penetrandum nubcsnbsp;propinquior, er minus impediretur.Sic Chrißus mansnbsp;tana confcendit oraturus,ßcAtofcs er îielias,non tantnbsp;ob altitudinem loci, quam ob fecreticommoditatcm,nbsp;quo minus diflraherentur fcnfus,qui toti'morationenbsp;dco coniungi debent, er ferio, non ex more uel alia uesnbsp;luti eogitando expediritnon tumultus carminumnccnbsp;clamor um profunt, fed fecretum confeientia, in detunnbsp;fufpenfadeuotio eramorfilialis. Perfeuerantiamtunsnbsp;xit triduo durant, magno deßderio impetrandi,ne pasnbsp;rum optare precata uideretur.TSion enim indignatur donbsp;minus oratione prolixa, fi adfitjpiritus femper firues,nbsp;er non tantumultipUcatio uerborumfine fenfu.dttattnbsp;do er chrißus infomnesduxit nodes orando, non rasnbsp;ro: er fandi ad quadrageßmos orattonum fe ieiunio renbsp;ligiofoerueropraparabant. Sufficiebat triduumfiesnbsp;mina or anti cum n^ibus : nifi quis uelit intcüigere eanbsp;triduo fefe diligcntius applicaß'e or({tioni,flt;epiut or ans ,nbsp;do,amp;^

TOBIAS

do, nbsp;nbsp;^ttotïes per neceßariM occupdtionesfùjfurdri fi

bi potuit opportufiitatcm orandi ucrbis,fine intermifr fionc cordis dcfiderijs inquiéta ad dominum. Sicenimnbsp;fanéli orant fine mtermifiione. Non moidncdw't rtw)»nbsp;A.nna mater Samuelis, hoc efi, parum nimis comcdit,ninbsp;wio defiderio cr amore orationis ad dominum. Quatu=nbsp;doquidcm amor cr afjèdio ingens defiiderium adimitnbsp;camedendi.-ßrtius efi enim animaubiamatquàmubinbsp;animat.Tentatio uehemens cfiuriem toHit, fine bonafitnbsp;fiuc ad malum.CiMnquam cr triduo nihil édifié uel bînbsp;bifiefi quis contendat, cedo: quarto requifitum ad oranbsp;tioncmdigfiamnonobmifit,ut cum lachrymisorarit,nbsp;id efi ex animo cringenti defiderio, cupiens euaderenbsp;maicdiâioneminfœcundarummiilierum, cui ff'auio=‘nbsp;ran anciüacrudelisbonte famin^e precari non potuifrnbsp;fet. M-ultum momenti apud dominum lachrytn^e ha~nbsp;bent, quibus or Chrifius ufus efifidelibus in exêplum,nbsp;quandoquidcmhuiufinodioratio Hypocritica efiéuixnbsp;potefi. Tandem orationifute feopumidoneum propos:nbsp;fuit, non aliquemfitndorum patriarcharum quorum^nbsp;cunq;, qui nonminorismeritoefiedebebantifraelitisnbsp;'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.......................... i

fiianisefièpofiimt beatauirgo, Petrus, Paulus,3apti~ fia loannes, cr reliquhtaceo Rochos,Valentinos,Onanbsp;fiios cr fimilcs, qui fi fanüi fierint, uel certe quifiic-rint ignoratur.Nihil nobis commune cum mortuis.De-usfolusperChrifiummediatarem nobis confiitutuminbsp;pâtre orandus efi, ficut cr Chrifius dbcuit,Pater no-fier qui « in cœlis, fmdificctur nomen tuum crc.Di=nbsp;feamus orare dominum, quem fi quid petierimus in ftonbsp;tnine Chrifii exaudianur. Sicut er htec Sara, hicnbsp;no fier T obids, utrique fuo loco, eodem tempore,fimi-lifiruore,tequaliter contrifiati, criniuriampaßi,ot^nbsp;rantes exauditi fiant, domino omnia agente in omni=:nbsp;bus, qui qiuefituraerant nonfiolum prteficiebat,fied çy-ante mandi conRitutionem ordinaucrat, lt;5“ mo=nbsp;duwt perficiendi per oinnia decreuerat cea per Mt^nbsp;firumenta.

] X nbsp;nbsp;Faâum eft autem die tertia, cum corn-

plerct orationem,benedicens dominum dixit,Benedidum eft nomen tuumdeusnbsp;patrum neftrorum, qui cum iratus fue^nbsp;ris mifericordiam focics, amp; in tempore trinbsp;bulationis peccata dimittis,his,qui inuo-cantte,

( nbsp;nbsp;nbsp;Compleuifie finem orationis tertia die, efi in con^

ficientia fiua per dei nutum çy gratiam fiiritufiatiilo ajpirantefiifie tattdent certioran redditam de exaudi=nbsp;tione precum, ut ab iUo die, cr ad orationisfinem,denbsp;dei circa fie bonitate defia'ore nequaquam potucrit.nbsp;Sentiunt enimfianilifiefie exauditos nonnunquam,quannbsp;do ficilicet fie legitime orajje credere pofiimt, quod finenbsp;dei gratia fieri non pofietton ignorant. Si igitur deuntnbsp;^denter confianterq; cum lachrymis per Chrifiu et denbsp;junao orare potueris, non poteris dubitare te exaudi^nbsp;turn. Sic ergo per jfiiritum afifiecurata adiecit,quod relinbsp;^uum ^‘(t,gratiarimiailiogt;Km}nwtquani éniermitten

TOBIAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IO

dam.ldeo dominum benedixit,id efi collaudauit,Grgrtt tias uerbo retulit deo. Nomen aute domini benedici ali= Nomen donbsp;udnonefi,quàm gaudere ex animo de honorisdiuimnbsp;exalt^ionc et agnitione apud homines 'm mando, ut fidnbsp;licet fianäificetur à quamplurimis gratia dci,qua}n ex-periantur fiandi, cy cupiant agnofici ab ommbus. üottsnbsp;minât autem devmomnipotentem, unicumçy ueruntnbsp;demnpatrumnofirorum, quemfiilicet colueruntpa^tnbsp;tres nofiri Abrahamnbsp;nbsp;nbsp;fiquentes,qui cy iUos infiuunt

elegerat pccuUum,pro quo fiemper multa pafii ßerantt cum quibus tefiamentufidei pepigerat,ut effet ipfioruntnbsp;deus,prater quern nuUum agnoficerent çy colerent,CTnbsp;ipfi populus cius effint, cy perfide coram erf anü)ula^nbsp;rem per innocentiatn uit£, quam lex fiyncere inteUedanbsp;fiufficienter exprimit cr prceficribit.Js dominus dcus,denbsp;us quidem eft omnium creaturarum, deus tarnen diciturnbsp;patriarcharum, de quorum fiemine fiatuit plcnitudinisnbsp;ten^ore carnem fiumere,cy cum hominibus conuerfiannbsp;do fialutis hominum dijfienfiationc perficere, quam primo homim per peccatumlapfopromifirat. Quoduero OomoidJnbsp;hieadditordinariaglojfa dcpatribas,quos debeamus quot;«ia.nbsp;imitari,quoru iuucmurmcritis,neutrum probari potefinbsp;ex ficripturis. C^andoquidem nullus fiât patru,qui nonnbsp;peccauerit: cy lucerna pedibus nofiris non efi adio pa^nbsp;tru,fid uerbum domini: çynon hom'mum quorumeunq}nbsp;meritis ,fiedgratia deifialuantur eledi. Verum pia fien-tétia efi, fit pie ’tntelligatur,ut patres fiandos imitenwr,nbsp;ficut ipfi uerbum domini fiant ficutiEt meritis ipfioruntnbsp;catenas confiolamur,quatenus promißiones habuerantnbsp;à domino, qua ipfis dominus negarc non po tuit, quianbsp;noluit, ficilicet de Chrifio quifiolus efi propitiatio ey ittnbsp;fiitLa, meritum zy pramium omnium eledorum. iratusnbsp;dominus dicitur,cum aduerfis uifitat,zy probat tentainbsp;tionibus. M.ifiericordiam facit cumlargitur beneficia,nbsp;zy eximit à malts. Peccata autem in tribulatione remitnbsp;tit,quandoperaducrfitatcs admonemur tranfigreßio^nbsp;num, zy infiituimus per illiiw gratiam zy auxilium ui-ta: emendatione,zy du oramus, dicentes,Pater uoficr,nbsp;remitte nobis débita noftra,ficut zynos remittimus de=:nbsp;bitoribus nofiris, zy ne'inducas nos intentationem,fiednbsp;libera nos amalo.Quantumlibet enim propen fus fit donbsp;minus zy pater nofier ad filifs fiuccurrendum,pericli=:nbsp;tantibus ad mortem, uult tarnen inuocariàfilifscordenbsp;ore cr opere,id efi ex animo,attcnte,humiliter,zypernbsp;feucranter,ut hie dificimus.

15 Ad te domine faciem meä conuerto,ad teoculos meos erigo, peto domine,utdenbsp;uinculo improperii huius abfoluas me^nbsp;aut certe defuper terram eripias me.

Alium quetnpiam dcu, quanqu.on inter idololatriti confiituta, non inuoco, non confido dealiquibus meisnbsp;meritis, fed ad te dominum deum maim faciem mentisnbsp;mcie,id efi intentionemconficientia: me£,crigo,zyad tenbsp;conuerto, oculis zy manibus in c(xlum,quodfiolium cdnbsp;gloria tua intentas fiim, abs te fiolo con/iliumanxianbsp;quaro zy auxilium.Pcto infiuper domine zyo. Tauto= Tautoto.nbsp;logiaquidcinefijfcd decori orantibus ex ammofiiifs s‘^otaatis,

4

TOBIAS

pittro«, er mitltd folltcit«d(MepreJ?is,^itójrtdoW!rti« botti confulit, fed nonßne mente uerboßtatem. Anxianbsp;erat,neancilltquamlibetimproba dfßitta ßrtdßitjpi-ritufüiäo illäex nomine domini ,ßne cuiut nutu tuhilnbsp;^citurneccogitdtur, maledixiffet, comprobandnnbsp;efjent i domino, ueUtti cum na ruro ntdlediiliones coittnbsp;plette uidentur, domino omnia dijßenfante, uota,uerbttnbsp;cuetut.ldeo tanto ttrdentiut orat,Qr infläiiits etiamnbsp;iamfiducia exduditionisconfolitit,iterü uolens et iteriinbsp;precdri, alioqui dd miferandum propenßßimum.Peto,nbsp;inquit, mi domine, ne me inuoludt nodui mdlediillt;£ße=:nbsp;tiUtdtii,lt;Juem fe^uitur dpud honordtdsfaeminM impronbsp;perium, mihi mintmeßrendtmt. Cupio enim fieri maternbsp;in ifrdefor effundere domino deo jfrael idoneu ^uëpianbsp;cultorem, quod ut tibi pldcedt, oro,fiatq; uolumtdf tunnbsp;circa megrdtiofa ßdnild.S’m minuipldcuerit,fdltemnbsp;hoc uelit, or pldcedt, ut de/uper tcrram eripidf me,utnbsp;ceddmlocofxcundis dc fdnilioribut fixminis, er«ozinbsp;ut ßerilis arbor locu tantum occupem,nemini utilis,crnbsp;tuteglorix nihil inferuiens, ^Udm dd tui nominis ntdie^nbsp;flatem condidifti utJfiero.

14 nbsp;Tufcis domine,quianunquam concu-

piuiuirum,Slt; mundamferuauianimam meam ab omni concupifccntia,nbsp;Mdgnum efi, dominum dcum, cordisnbsp;nbsp;nbsp;renum

dagatorem e:^ inffieâorem, inuocaffc in teflem,cr te= SanAimo- ftimoniumpurxmentis. ’Vtinamhocnofirxfandimotinbsp;fli-arumnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potuifjèntfquod htec iudxa tam incly ta,prolis de

ftii«. fideriofandocorrepta inmatrimonif honefiatemlau^ datrixpotuit. quot;Et tarnen etiam hone/la qua;libet uxor,nbsp;multomagis libidinis ignorauirgo,ßclo(iuipofi'edesnbsp;bet:Nunquam concupiui uirum,nempe alium quam manbsp;ritum. Aliot^uiflerilitatis opprobrium nonßchorrerenbsp;potuifj'et,lt;iuando ne perß)mnium quidem unquam uo=:nbsp;luiß'etßortdtorem,unde prolem/ufluh/Jèt. Concupi-ui quidemßed defiderio dcfatigatd, non uirifed fihj uelnbsp;prolis.Jdiicuit omnibus,etiam uirgmibta fdcris,etidmfinbsp;aliamlibidinem nunquam fenfifient, quodfoUuniuir-gimmatri beatißimx proprium priuilegium firuabd=nbsp;tur. Cieterum honeße uirgines ucrecundantur er ab=nbsp;horrent ingenue uirorum contubernium, Idchrymisnbsp;fynceris teßantur amorem caftitotts. Quanquamali-quam uix inueniendamcredos,qu£ abhorreat uelabnbsp;infantulicurd, er proprij filiolidelitijs,ueldbdmorenbsp;fuduißimo ßfonß, ad qux natura etiam ante lapfumnbsp;propenfafidjßt. Libidinis autem, er /fiurcoscomple-xusuerduirgo erhonefle inßituta à pucro, nonap^nbsp;SponR Sc petit efiùfius Cf tnuerecuttde.Videant ergoßonß quanbsp;fronfw. jponfiis ducant,qudm caftas, quam uerecudas,qUdmnbsp;fynceras,qudmpuras, difciplinatas, morigerds,prudennbsp;tes,er folidds:hoc falteiH certo ßbi perfuadentes, quodnbsp;ubicamisdclitiaseruoluptdtes ex animo quafierint,nbsp;er non mdtomagis anbni candorem er prolem,difrnbsp;ficilc in pace cum laude er uoluptatefyncerdcoitu^nbsp;rumhuiußnodimdtrimonium,fed cummulta moleftianbsp;propdgandum indnnos,ß tarnen unquam coalefcerenbsp;mwni poterint^quifynceritdtisglutinQ nonßerunt ab

TOBI A S,

exordio iBiuf confortij conglutinati. Cdritafisenimds mor, er prolis incurid, infiUeißtmum contrahunt ma^nbsp;trimonium. Etinuerecundam uxorem nece/ße eft effenbsp;incdutam, z^honeftdtisnegligentem,procaciq; auda-cidfacile diftotuendam.Mundam,ait Sdra,animam me-am feruauiabomniconcupiftentid.Nonconcupiuiunnbsp;quam illicitum uel amorem uel congreffum:domini cirtrnbsp;ca me uoluntatem expedaui longammitcr, quam fetuinbsp;ab initio ftatuiftfe, utcrefcant filiorum dei in mundonbsp;multamilid,er ufq^quo numerari nonpoßint, er mubnbsp;tiplicentur homines in terra, dominum dcum colentes,nbsp;Huiufmodi autem propagationis ordinan ucUem quamnbsp;mundißimum, er ab omni jfiurca uoluptate liberum,nbsp;ßcut er à dolore partum. Sed quum id non datur con^nbsp;fequi,fiatinnominedomini quod euitari nonpoteft,nbsp;tantu ut proles minime impedidtur,religiofi: inftituëda.nbsp;Hisß cogitatibus honeftx uirgmes occupant,Jfiurcas difffnbsp;libidines, utfuntamatores munditiee, abhorrent: uiro=nbsp;rum aftiedus, multo magis complexus, deteftantur exnbsp;animo,dmant domi conßftere, plateas agre pertrdnfe=:nbsp;unt,er uelociter, cum tremorequoq; : nullum nofetmtnbsp;de facie uirum prater confanguineos, er paueißimosnbsp;uiros, quibus cumrem familiaretn profequicoguntur.nbsp;Talcs uirgines ferttare pojfunt dnitnamfuamabomninbsp;concupifeentid, non eftrontes, udgx, audaces, loqua^nbsp;ces,inuerccunda:. Talcs enimfolo nomine uir^es exnbsp;nominenorUfit omnesmafculos, maxime elegantes,?^nbsp;infigmter turpes, domi nthil agunt, corde er grcßibusnbsp;uagantur in ßro,plena: concupifcent'qs er drdore,qua:nbsp;er prima opportunitate obfequuntur ddlibidincs,critnbsp;befcuntucrecundari: cos non ncccftc eftpetcre,ultronbsp;beneuolentiamingerunt ,er anteuertunt folicitatio^nbsp;nem.Tdles non erant Hebrxorum uirgines, quia lex donbsp;inim,fdltem ad honeftatem feruabatur politicam, ctiamnbsp;fi pietds periclitaretur ad dcum, nifi quantum abolitusnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

dei timor cum tempore honeftatis quoque reuerentiam nbsp;nbsp;nbsp;'

dußrebat.

, y Nunquam cum ludcntibus mifeui me, ’ neq; cum his qui in leuitate ambulantparnbsp;ticipemmepræbui,.

Rcligiofe, et fine iailantid, cum deo loques,tn ora^ tione, ex innocenti pro tanto confeientia loquitur:quanbsp;dominumdcum nofee certißimefcicbat,humiliataie^nbsp;iunio, crangullijsattrita;nihilfuperbiebat inconßc!^nbsp;{lu domiM,fed ut res crat,ftc confitebatur.Ab honeftisnbsp;p.irentibiis, er mature conuerfantibut educata erat,innbsp;timoré dei er hominum, ideo inuita procedebat in pubnbsp;licum. Gaudia platearum er ßri folicita habebat, nenbsp;turpi fine cldudcrciuur.Cupiebat honeftatis fama comnbsp;mendari, non lujibus,non ßrma placere Icuioribus. Pe^nbsp;riculd caftitdtis er famxfcmper uitabat, er ut poterdtnbsp;ßgiebat.üAorum Icuitatem interpretabatur mentis in^^nbsp;conftantidm,qudnthil uirgmicftpericulofius. Curiofainbsp;enim cogtationes conftat inducere uirgir.um corruptenbsp;las.Maximdautem er omnino uirili conftantidindigetnbsp;ttirgo, quxpudicitiam fuam deftinatofibi adcofiicir^^ Cjjjnbsp;focUpiat e)d}ib(rc incoltwicn. ßinceft,utinhoncß^^

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CT cum

TOBIAS

flolentlant erigere, huwilidtoi uero propeere bî uirtu^ tibia,idea nobis adnerfa immittis, ut tempeflatum pronbsp;ceiba euddcntes,tiMgratia per humilitatein es“ refipi=^nbsp;fcentiamtibimagts pbcerepoßimus. Idea contriflas,nbsp;ut propiftus gaudeoinus. Lachrymas nofiras conuertisnbsp;in iubilutn,itnproperia noflra »« btudem,ßerilitatem wtnbsp;nwltitudinentpUorum.Sic tnihi quoq^ pro hac indignanbsp;exprobrationercpones iuJUcbeßeinpiterniefortem, innbsp;hoc pculo cr fiitttro.Si itaq; lt;equanimiter dei circanosnbsp;flagella tuler'tmia, ipflus propedtan gjratiam CT falu^nbsp;tem experiemur.Pojl tenebras fperanda lux eft,crpofinbsp;pcenitentße tanpeflatan donat dominus tranquilbta^nbsp;temglorite. Oportebat Chrifium quoq; pati gt fic innbsp;gloriam introire.Sicommortuifuerimus conuiuesnbsp;mus.^eati qui lugent, quoniam ipfi confllabuntur. Sicnbsp;mihi quoq- lata fuccedent pofl triftia.

‘10 Sit noinétuum deus Ifraelbenediélunt infæcula^

Protantabonüate O’ gratiatuaodeuslfrael, qui folusdominuies o deta,quem coluerumtpatres no-firi, tua maie/las agtwfcatur à toto mundo, ab omnibusnbsp;gentibus magntficetur O' colatur, cuifob debetur om-nis honor O’gloria, per tempora nunquamfinienda,nbsp;c iiufuia id efl infinetafecula. Hac elegans efl clauflula orationi^nbsp;orationis.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adnetlenda flmper, ut defldereturgloria dei pros:

fiélus,non tanttvm ad noflra flacula, fled per omne terns pus,ut aduawat regnum dei, et flanperflandificetur nonbsp;men dei inter homines, fltcut inceflabili uocelaudaturnbsp;ab angelis.Hadenus orationcs tarn Sara uirgims,quamnbsp;Tobiaflenis, quibus occaflodataflieratexinfipientianbsp;foeminarum, quaut flunt procliuaad maledida,Oquot; in=nbsp;firmiores in fide,flc flrenda eft ipflirum flagilitas,o' ànbsp;deo benedidionis uicißim beneficium expetendum,quinbsp;adefl muocantibus in ueritate.

In illo tempore exauditf funtprcccs am borum,in ccnfpeiHu gloriæ fummi dei»nbsp;tiiunqua proximior eft flalus pqs,quàm cum in aduernbsp;fltates meiderint. O' improborum maledicentiam ausnbsp;direcogtintur. Vno tempore contigit utrosq;adfligi:nbsp;quia autemfideles erant ambo, ideo negligi nuUatenusnbsp;potucrunt,necexcidere àlfiefluaindominwm,ex quanbsp;prodijt orandifiducia O' inftitutum,non ex impatiensnbsp;tia murmurantiu,fled cauflas fluas humiliter domino comnbsp;mendantium, quifilios pater negligere non poteft. Prenbsp;CCS autem fidelium exaudiri, eft uotorumfieri composnbsp;tes. Con/pedus gloria dei,eft prouidentia diuiiia ordo,nbsp;qui mfringi non poteft, qui orandigratiam non largirenbsp;Snmmus de tur,nifli cxaudire decreuiflflet.SummtK deus dicitur,nonnbsp;do dicuurfnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habcat,qui non fint iUi fluperiores,

neeflub fle alios,quibus dominetur O' prrfit deos immor tales cr omnipotentes ac rerum creatores:non enimnbsp;naturalisratiofèrt,0'conditio,utfintduo omnipotennbsp;tes,nec duo flummi,fiue negatiue intelligasfliue affirmasnbsp;tiue.Sedflununus dicitur,reftgt;edu eorum qui nuneupannbsp;tur diui,idem in hoc mundo potentes, O'in caleftibusnbsp;creaturis domino deo fleruientes in maximis caufis:unsnbsp;de o deus exercituum dicitur, id eft omnibus quibufi

TOBIAS.

cu»^; O’ qualitercunc^ ßrtibusßrtior ,^ràquo ont» nisßrtitudopendet.

11 Et miffus eft angelus domini fandus Raphael,utcurareteos ambos, quorumnbsp;uno tempore recitatæ funt orationes innbsp;confpedu domini»

Donünus deus flummus, ut omnia agit in omnibus, fle omnia iUi minißrant pro uoto, O' agunt imperatanbsp;non tantum boni angeli, dei nuncij ,fledetiammali O’nbsp;apoftata:unde ficut Aftnodeus lUe, opus uaftationisnbsp;à domino ordinatum in tot uiros peregerat,flandumnbsp;dei beneplacitumflua iniqua uoluntate O' nocendi libinbsp;dine,fic nunc angelus bonus, ex aUata medicina pqßi=nbsp;mo Tobia Raphael dicitur, quod interpretatum ualetnbsp;medicina dei. Sic idem angelus uel diucrfi,nomen multinbsp;plex conflequuntur ex multis ßntliombus, quibus dosnbsp;mino miniftrant, ad exercitium piorum o“ iwpiorum,nbsp;quod flanèis proficit,impijs obeft. Angelus autem dominbsp;ni dicitur,quia à domino mijflus nuncius ad miniftcriumnbsp;flanilorumamborum. idem enim o'c^citatem Tobilt;enbsp;abftulit O' fterilitatem Sara ademit,utrosqi conflolatusnbsp;efl,O' flequeftcruiflusamborum,quorum orationes dietnbsp;turhurnanoioquendimore regi regumdominopraflennbsp;taflfle, in aidam diidna maieftatis intuliffle uota iufta atnnbsp;borum,etdeiclementiamproutrisqftmpetraffle.Sices pomnbsp;nimloquuntur angeli, ut ah homimbus 'mteUigantur,nbsp;quanquadeo nihilreuelari poßit,qui omnianouitflem^^nbsp;per, o omnia agit in omnibus.

CAPVT Iin.

Cum flenflerint flandi inter orandum fle ex ammo o’ fideaffici pie ad id quodpoftulant, O' attente orandinbsp;gratiaminteüigtint pro deigloria, o'fineturbatisaflsnbsp;fldionibus ira o' inuidia,ftatim quoq^ fleflentiuntpernbsp;ffiiritum exaudiri à domino, ideoq^ o' Tobias crediditnbsp;certôfle exaudiendumàdomino.Oraueratautem,utasnbsp;nimamfluam dominus flufleiperet in pace, cuperet cnimnbsp;diflflolui O' eflfle cum ammabus flandorum.Exaudit auténbsp;piorum uotaaltißimus,uel largiendoquod petitur,uelnbsp;aliquidgratius aut melius flupponendo. Sic enim flandinbsp;orant,utfluam domino uoluntatemrefignent,o' credatnbsp;dominum longe melius fleire oueUe quod profit, quantnbsp;ipfi optarepoßint. Etpater clementißimusncuitquidnbsp;filijsconférât. O'nonquoduolunt, fled quod uelueUenbsp;debeant,uel quod datum auidius Jint fluflcepturi largi^nbsp;tur,tantufiliorum affèdu firantur ad dominum. O'fi^nbsp;de integra fruantur ad optimum maximum. Putauit flenbsp;exaudiendum, O' eft exauditus:fiic enim fluo modo me“nbsp;rebaturfidei flynceritos. tucrum autë putaffletfibi mof fuinbsp;të,fled ubi domino aliud placere pro fle cognouifflet,lon^nbsp;gauior uita in hoc flaculo,fine praiudicio uita fllicis conbsp;flecuturafidflruëtius et chariusampledi poterat.Morinbsp;turunt.

TOBIAS

filium gc/l ruif ctim l.ihore zsquot; lt;£ruimti'S in utero,

pa]Jà incommoda propter fætum. Quis uero enarrare poßit angores pdrturientès,torfwnes )naximiix,dum honbsp;rd itdtiuitdtK accedit;' Et tutte primum dijguftidrum,fonbsp;licitudinum, Idborum cr perieulorum turbd ittßjlarenbsp;incipit ntdtrem die noduq;, cum oceupationibus crianbsp;boribut prouidendi uiélui de ueflitui neeejjdrid, efuibuinbsp;omnibus mfdittuli mdxime indigent, ut no in mundo tonbsp;to imbeeillior ereatttrd, nifi mdtris zx dltrieis ßuditi etnbsp;fediilitdf Idboriofdfueeurrdt. Id uerbum domim doeet dnbsp;filijseogitdtidum ZTperpendendum,ut uieißitudinisnbsp;uel minond pdrtieuld mdtribus rependdtur inprimit:nbsp;^udnqudm et pdtris neeeßitds ßlio ßt femper eurandd,nbsp;ut eum honoret et eoldt.Vterum ß^entis tdntum admonbsp;net filium, eteterdnidiord uolens indiedjße ftudiofißimenbsp;reeolendd mdtrwn officid.

Cum autem öC ipfa cópleuerit tempus uitæ fuæ,fepelies earn circa me*

Non efl probdbile inflitutum eorum ^ui prorfut nt« hileurdre uolunt, ubi Gquot; quomodo pdrentum zsquot; ntdionbsp;Scpuitiiranbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eorpord eondidtur.Ad pietdtem pertinet, pdriter

conug m.

tefl utrunq; pdrentem pdriterteum olmgentiliiim fix-mindrum tdntd flierit ehdritds dtq; fides, ut eodem eum defiitutlo ro^o fuperfles ZSquot; ehdrior uxor defiderdueritnbsp;abfumi. ObfleruditiidheequdmhieTobidsdoeet,nonnbsp;efl irreligioßd,ßed pid, Ut pdriter pdrentes d fiUjs fiepeli^nbsp;dntur, in teflimonium intégrée ehdritdtis er fidei, fiminbsp;lis^ eredulitdtis, qud pdriter refufleitdndos fe eredunt.nbsp;Sed hee ridebuntur d proedeibus foeminis, e/Uie uiuos uinbsp;ros diligentius feiidtur qudm demortuos mdritos,qudmnbsp;libet fideliter trdUdtue z^ dileillt;e. ïterum nihil de exe^^nbsp;quidrum pompd. Suffieit pio, exhortdtiofilij dd id, utnbsp;fimulfepelidntur, quorum eddem erdt in uitd fides, ed-dem quoque fidt in morte requies-Verum hde 'm renbsp;hil prtefiribit uerbum domini,non tdmen exetnpld fitn=nbsp;ilorum funt ridendd,fed quod fieri potefl eommodenbsp;db honeflisfilijs eired hdfie legem nonfiierit obmit^nbsp;tendum.

6 Omnibus ante diebus uitæ tuæ in men te habeto deum, 8C caue ne aliquando pecnbsp;cato confentiaSjamp;prætermittas præceptanbsp;dei noftri*

Pietas in pa nbsp;nbsp;nbsp;No;i fine edu/d prtcmifit eultum pdrentum eultui di

deum. uino,qudlibet mdgis neeeffdrio ztT nobili. Quid qui no diligit O' reueretur pdtre zr mdtrem quos uidet, ct ndnbsp;turdli neeeßitdte diligit,quomodo Deum quern non ui=nbsp;det dmdre digne poterit ? idea premifit fludium eirednbsp;amdtifiimos pdr entes, nune eultum uerum dei ueri eomnbsp;menddtfilio nempe ut femper fibi prccfentem zr om=nbsp;ntd 'mjfieientem dominum deum fuum eogitet eredat dcnbsp;reueredtur. Nott efl pro qudeunque re mu'rtdi, bond uelnbsp;Wdldjdei timor zr reuerentid obmittendd, d quo uiui~nbsp;nusomnes, mouemur ZTquot; fumus. Quiequid agendumnbsp;fiierit uel pdtiendum,obmittendum uel profequendum,nbsp;femper menti primumfuceurrdt ,fi deo non dijflieeat,nbsp;fed pldcedt mdgis.ld dgutfideles zr cle^li. Qui hoe cott

T O B I A S,

temnunt, z^ ut equus zr mulus fine dei thnoreuhiunt * er moriuntur, mimme eurdntes quid uel deo pldeedtnbsp;uelhominibus profit, rnaneipidfefeefleoflenduntddmnbsp;ndtionis tetcrnx.Ad hoe dutemfidan dei eommenddtfinbsp;iio,ut nunqudm dlieui peeedto eonfentidt.'EJon quidem clt;ilt;^nbsp;pr^uemri potefl primus motus, etiam ddpeeedndum,''^''''^nbsp;fed eurdndum ne eonfentidtur)ndlo,qu'inbonumquoclnbsp;domino pldeere ex ipfius lege didieimus,folieite efl pronbsp;fequendum, zr nümme prtetermittendum.Sur.tdutentnbsp;deiprlt;eeeptddeeemindeedlogo non folum iudieistrd^^nbsp;ditd d tiofe, zr precter ed nuUd ddditd alia d propheticnbsp;neeefldrio ubiq; zr femper obferudndd lud(eis,fedgcn^nbsp;tibus ommbus ,fi legitime z^fimplieiter intelligdntur: «tutnbsp;funt enim fummd legis ndturte, quam neno ignordre ponbsp;tefl, fentiens honeflum zrfdntiumcffe, deum eredto^nbsp;rc omniit fuper omnid diligi,proximofdeere quod eupinbsp;mus nobis fieri db ipfo,m quo pendet lex omnis zr pronbsp;phetæ, et totd fderd eruditio huefeopuproponit ubiq;.nbsp;Ad hioedgendd neeeflarid quidan efl gfdtid dei, qu^enbsp;nuUi negdtur,qui edm humiliter 'muoedt, zrfede refi=inbsp;pifeentid pdtitur ddmoneri,ut eogitet quis fit zr unde^nbsp;quiduelitfibidefirridreliquis. Qutefi quisnihilifteinbsp;dt,zr nolit eogitdreetidmddmonitus,excufdtioneedrenbsp;bit dpud deum zr homines,zrmtrd fuam eonfeientidntnbsp;fe eondemndntem.

7 Ex fubftantia tua fac eleemofynam, 8C noliauerterefaciemtuam ab ullo paupe-re Jta enim fiet,ut nec à te auertatur faciesnbsp;domini*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Eleemofyndiuxtdnommis fui rdtionem, efl benefit centid qu£ miferis potißimum exhibetur.Prtcfldndd aunbsp;tern efl proximo, id efl ci quemdominusobtulerittibinbsp;benefieio tuofiuendum. Certe eum quern earnis eogndnbsp;tio uel fidei foeietds nobis eoniungit in primis euremus,nbsp;idq; ad deigloriam:quod qui jfeilarit, eumfaeilè doeenbsp;bitjfiiritus, quibus maxime eommodu fit eleemofynantnbsp;prdjlare. Doeet uero Tobias ex propria fubflantia ddttnbsp;dam,non ex rapina uel ufura, uel eum iniuria quaeun^nbsp;coUeótd fubfldntia,iuxtd iUud Prouerbiorum tertio:'aonbsp;nord dominum de tudfubflantid,zr dcprimit'qsfiu-^nbsp;gumtuarudapdUperibus.Et'Eeelefiaftieitriee/imoquarnbsp;to:Qui oflirt faerifieium exfubflantidpauperu, qudfinbsp;nbsp;nbsp;P-u,

qui uidimat filium in conffedu patris.Auertere auteilt fdeiem d paupere prohibemur,quod efl eontemnere zfnbsp;deflfieere, nolle etiatn ammo pcrmoucri ddfratris ege^nbsp;fldtan. Qumpotius fi manum exhibere non potes, aninbsp;niumfdltem er compaßionis fignum oflende, de quonbsp;nonte poteriscxeufare, negledo offieio. zyuod autentnbsp;addit,Ab ullo paupere,doeet nonfdeile dc pauperum in J/nbsp;folentid uel miferid iudieandum: fi plus effe uidetur,fi'dnbsp;ter efl, Zf iuuandis à nobusifi non difeern(tur,deeUnannbsp;dum eflddfententiam mcliorcm.Grauiscflfareina eo^nbsp;gi dd mendieitdté. Quod fi quisfriuolè mendieare eon^nbsp;tùneitur, is magiflrdtui pr£fcntdndus,ut eorrigaturfd^nbsp;dio ualidoru mendieantium. tqemo autem in otio foueitnbsp;dus,undeuitideomplur'md proueniunt zr grauidW^nbsp;mis. Quanquam autan pauper fit, diligendustarnen

TOBIAS

«fl fxfinp!« uel do^ci ex Canonicis fcriptii,lt;lUod pr« ptcrJ^gcndamfittKUiMätthtei apocrypham dixerim.nbsp;Conßluim ucro conferuandi diuitiiU monitchorum CSquot;nbsp;augcndi numerum perfotMrum,cr cogendi inuolMitti^nbsp;riosmonachosad obferudtttM traditionum huniMdrunbsp;excogitduit bos improbo} nexuf uotoru perpetuorum,nbsp;praeter omnemdoärittdm esquot; exemptum fcripturæo'nbsp;ßdnilorumvmnium. Prêter uxorem tuam,aitTobiM,nbsp;twntjucon pdtidris crinKit fcirc.lncptior lt;jtadem diiiio^nbsp;fed htenc habens fenfum,utßt expofitio iain diili, iiunnbsp;quant adinittdf aliquod crimen degenere tncontinenti£nbsp;Venere£,quamfirnicat:ionein notninat,cxperiri,fcd donbsp;nata tibi à deo uxore honeßit contentus ßs, or earn dili~nbsp;gju,unam tecum came er diumo confentientem, ß ueUsnbsp;ßliciteruiuere,e^huntano conuiiîugaudere,non be=:nbsp;fiialiterjimöfupramultarum ßrarum intemperantiamnbsp;in/ànire,turpite)-q} comtnaculari er perire.Si tarnen ßxnbsp;nünefeßagilitatis mores ßrreuir Ui amno,ad hoc tibinbsp;datOyftudueris : quemadmodimnbsp;nbsp;nbsp;mulicr teque multa

non raro ßrre cogitur in uiro:ubi auiem ontnino recla^ mat or répugnât natura,complexio,mgcnium, animusnbsp;'mflitutum, pr£ßaret ßrtaßisrepudio locum permifnbsp;fum,quàm adulterium uel peiora ßrri, er ßne intermifnbsp;fionettmere. Verum ad idprodefi circumjßeäe omnianbsp;fieri circa matrimonij exordia tentanda^ut non ex uehcnbsp;mentia mcondit£ libidmis mchoetur,fed cu timoré dei,nbsp;er humana circumße^lione, expertorumq; in tedibusnbsp;parentum uel amicorumconßlio.

11 Superbiam nunquam in tuo fenfu aut intuouerbodominari permittas: inipfanbsp;enim initium fumpfit omnis perditio*

Abundare quenqtiä in ßto fenßt, ßbi placere, et prx efi:qu£ ubi mente obfederit,exc£cat protinus,ne inßr^nbsp;miora ßua quecunq^ intelligat uel attendat, fed ßbi pl£=nbsp;eens ex ani)no,uerbis quoq^ effluit ia(iabundis,inßpiennbsp;tiam fuamproßndit crprodit,qui ß tacuijfet,potuiffetnbsp;fapientior haberi. Bjcc uero proßnde inmxa naturlt;efunbsp;perbia ubi radicem egerit, non potefl per omma delerinbsp;uel eradicaritnemo unquamcametn fuam odio habuit^nbsp;er amorfui imas radicesfixit. Sed nec cum iubet in to^nbsp;tumexcindi,fcd fic moderariphilautiamdocet fapiensnbsp;et pius TobiM,ut non permittatur donünariinhomine,nbsp;fedcompefcatur coßderatione propria; fragilitatis, ernbsp;multiplicis ignorantia; er aliorum gratia^qt^^ttt nonranbsp;ro maiorem deprehendere potefl in alifs, ut fefe minusnbsp;debeat erigere, er fe melioribus pra;ßrre. tAon eflper=nbsp;fiiikt natura in aliquo,ßcut ifle in quibufdam donatus anbsp;deo uidetur,ßc alius in alijs. Nemo efl cx omni partenbsp;perfiéliis : nec quifquamßne omni dono dei er naturenbsp;facile inuenietur. Dijflartitur dominus fua dona in mulnbsp;tos,nolcnsaliquan omnibusfi-uLfed unum ßc^alium alinbsp;ter exornat,eradfuugt;n opus dijflonit diuina prouiden^nbsp;tia,qu£omniabene fielt, ^ibil autempniciofius fupernbsp;bia,qu£ primu peccatu opata efl in angelis er homint=nbsp;bus,qu£finseflomniscotëptus pr£ceptorü deietpronbsp;prij ainoris,unde ciuitas diaboli fuum trahit exordium.

TOBIAS.

1 Qüicunqj tibi aliquid eperatus fucrit, ftatim ci mer cede reftitue,nbsp;nbsp;merces mcr-*

cenari] apud te omnino non remancat. ,

Sufficiat tibi dei circa te bomtas, qua ncceflarifs re=‘ bus non indiges, er pauperum operas rependere potes,nbsp;tibi pro mercedc laborantium, qua indigent er carerenbsp;diußne damno non poflunt. Felicius efl dare poffi qnbsp;accipcrc cogiflaborantes pr£miare,quàm pro mercedenbsp;feruire. Cum igitur pro mercede conduxeris inedgenténbsp;ad tuum obfcquium,crudeUtatis efl ad proximü,er in^nbsp;gratitudims in dcum, proximo Migenti non reddersnbsp;quodobligaris,mercedemoperis diffèrre neceflitatentnbsp;habenti,er opprimere per iniuriam eum que tibi dominbsp;nus iuuandum commißt. Non enim tibi abundantiantnbsp;alia ratione concedit, quàm ut filicior ceteris, paupernbsp;rioribus pro uirili fliccurras. Non dicas amico uel pro=‘nbsp;ximo tuoiVade nur.c, er craflino redeas debitum accenbsp;pturus,cumflatim poßisdare. Flonmorabitur, aitlexnbsp;domini,opusmerccnarij tuiapud teufq^ mane. De quonbsp;abfq^ iaëlantia fclob defindens,contra amicos dixitiFlonbsp;negauipauperibus quod uolebant, er oculos uidue ex^nbsp;peëiare non fiel. Ciuaß dicn-e uelit TobiasiQui meruitnbsp;Operando,non mereatcxpeikindo.

’5 nbsp;nbsp;Quodab alio oderis fieri tibi,uide nea^

liquande tu alteri facias.

Flollestuquidemmercedisintuitucoaëlus laborare Ci^ tdteri, er carere premio, ßc tu quoq^ non facias alteri.nbsp;Et in fumma, ex hac fintentia pendent omnia iura diui^nbsp;na er humana,qu£ fola fufficeret ad tratiquiHam politinbsp;camß fcruaretur,ad pacem mundi, er ad amorem diuinbsp;num,ad impletionem omnium mandatorum deiadpro^nbsp;ximum,ut illi faciamus quod uolumus nobis fieri. Diólanbsp;men rationis naturalis hoc docet, er ipfa confeientia renbsp;clamat ubi negligitur.Ferale efl er crudelisfuperbie etnbsp;contemptusfratrum,exigere officiumiproximo quodnbsp;aut quale ubi indigeat er poßis nolis preflare uieißim,nbsp;ßemerefcilicct dei opusflmófiatrem tuum tibi fiueti^nbsp;dum creditu/m à pâtre tuo coclefli, er tuo infup iudice,nbsp;cuiusÿ-atia per omnia momenta indiges, quem contentnbsp;pfiffeexitiufit er damnatio£terna.Qui mandauitan^nbsp;te omnia ut mutuu diligamus, ßcut ipfe dilexit nos pro^nbsp;prio filio fuo no parcens,quo minus pro nobis eum tra=^nbsp;deret exemplum perfii!l£ charitatis,n€ceffarium etiantnbsp;homimhus omnibus nobis ofknderet er commendaret.

'4 Panem tuum cü efurientibus amp; egenis comcde,8cdeueftimetistuis nudos tege. i

Flon raptnis uel ufura cogeflum cibum, fed tuum di^-^ji uide cum efuriëtibus,nb cum delicatults uel otioßs, fed igt;'nbsp;cumegentibus er neeeßitatem patientibus. Quienimnbsp;laborarepotefl,mcndicarenon debet. QKi nonlaboratnbsp;dumpotefl,nonmiinducct:ad labarem enim ordinatufnbsp;efl homo,ut in fudore fui uultus uefcatur. Featiis autentnbsp;qui inteUigit,id eft, attëdit dementer ad fuccurrendtmtnbsp;egeno er pauperi.Frange,inquit,efurieiiti pane tuunt,nbsp;er egenos uagosqs indue in domum tuam. Cum uiderünbsp;nudtm operias eum quifiater tuns efl, quemdejficcrnnbsp;nondebesitanto^ magiserdiligëtiusbettefacias fipof

TOBIAS

/îs i,^Uunto minus tibi reddere potefl:fed 4 domî' no cxpcéics premium tn pr^efenti feculo ßtturo.Pienbsp;ttK etùm fuum mcrcçdcm habet hic alibi.Cuw efuri-entibus certe dicit,non cum diuitibiis:nam res pauperi^^nbsp;hus débitas dare diuitibus,facrilcgium efi.DiJperßt de=nbsp;^^tpauperibus.'Vacua uafa non plena Helifeus oleo iw==nbsp;plet. Cum facts conuiuium uoca pauperes,debilcs,clau=^nbsp;dos,ctecos,Qr beatits eris,hoc efl,beatitudinis mercedénbsp;in ccelo domino largiente percipics.

’V Pancmtuumamp;uinum tuum fuper fegt; pulturamiufti conftitue,filt;noli ex co mannbsp;ducare amp; bibere cum peccatoribus,.

Hifc exhortatiofilij de cibisfuperponédis ßpulturaij Parentiiw. omnibus focris zr canonicis Uteris confelt;juentiânbsp;Gr probations nullam inueniat, non ex lege ncq; exetnnbsp;pltSjfortaßiscaufafidtmaioribusnon computandi huenbsp;librumlutercanomcos. duandoquidemhicgentiliumnbsp;ritum qui parentalia agebant,(2rfacrificabaitt pro mornbsp;tuis,approbajfe uidetur. 'Et iuxta uarias nationes uarUnbsp;quoq;fuperflittonOsfufcept£funt,qu£ ufq^ ad Chriflianbsp;nos peruenerunttcr quia refipiunt qutefium', ufq; ho=nbsp;die alicubi durant, dißimulantibusepifcopisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;auaris:

facrificuliscummonachis, continuoaugentibus huiuf= niodicenfus,Gr in fuum quatßum utentibus.Sunt qui idnbsp;facrißeium 'mterpretatur pro ani)narumfalute,hinc cufanbsp;pientes firmare officia pro defitnSlis, cum hic dicatur,nbsp;Super fepulturam iufti,quafi non magis egeant peccatonbsp;res.VcriftmiliMS uidetur moremfitiffi reficiendi paupenbsp;res circa fepulchra mortuorum, quo celebrior, diutur-nior Cf facratior effet apud cos Cf ajficientes memo^nbsp;ria iuffortim hominum,ut eorum exemplis ergeflis uirnbsp;tuoßs atdificaretur pofleritas, er merces aliqua uirtutisnbsp;etiamin hocf^culofupcreffetad uiuëtium difdplinam,nbsp;er eruditions moralS. Alioqui fuperftitio iffa à fandisnbsp;vmprobata eft, er legitur apud Auguffinum in quodantnbsp;fermone de Cathedra fanSli Petri. Hortatur ergoTo=nbsp;biMfilium,ut ceremonias honorificas er utiles homintinbsp;cum quibits uiuit non ajfernctur, fed ftlua interim ueranbsp;pietate:peccatorumautem eridololatrarumfupcrjiitionbsp;nes tnagnopere affgt;emetur er fitgiat,quorum conuidusnbsp;er confuetudo obfit pietatiuera; er fandis moribiis:nbsp;maxime autS declinet mores fidei uera: praiudicätes, utnbsp;funt parentalia,non ea qua; ad fuperftitum confolatio=nbsp;nem,ad teffimonium honeflatis defundoru deßruntur,nbsp;fed qu£ nuper celebrari d clericis coeperunt,pro fubß-dio animaruminpurgatorioflammas patientium, quainbsp;huiufmodi operibus extinguere cum fuo quaflu docue-'nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;runt contra fcripturas,dfatudispatribusprorfus huiuf

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnodi tffwrato tarn fubfidio quam purgatoria.

Confilium femper à fapiente perquire« Vfci Opus tibi fiterit coßlio in agendis, noli hominesnbsp;“fßdibus feruiStes confulerc,ut qua: libeant amp; proßntnbsp;“d qu^flum confidant,fedfapientes er pios, qui iuxtanbsp;^^atorii praceptd infirudi,no nift fanShi ueünt erfiüanbsp;'^‘'¦'^yfidelcs inuenti in uita er moribus,quißbijpfis benbsp;ne confuiet-e norunt,timorem dni habentes, er nonfuanbsp;tantum qu£rentes,auaros ucl fuperbos. Alioqui qui hu

T Ó B I AS. l4

i«/î?W(it(nMÏfoîirtf£rro^rft, perniciofius errat: praflat non confuluiffe q improbos er infideles. Quis in coenonbsp;ßntem quaraUait Ambrofius. Quis ex aqua turbida ponbsp;tum petatfVbi luxuria,ubi intemperantia CT uitioruntnbsp;confiifto,quis non horrendum aflimetf Quis non deffiinbsp;eiet morum coUuuionemi'Qw« utile aliéna caufieiudi-cet,quem uidet inutilctn effe fuai Et quomodo iudicarenbsp;potes eum conftlio fuperiorem, quem uides moribus in^nbsp;ßrioremiSupra me debet effe cui me cotnmittere uoloi.nbsp;An uero putabo idoneum,qui mihi det cofilium,quifibinbsp;nondat.^Et mihi eumuacare credit, qui non uacat fibit'

• 17 nbsp;Omni tempore benedic deum, SCpetcnbsp;ab eo ut Ufas tuas dirigat, öC omnia con figt;nbsp;lia tua in ipfo permaneant.

Siue tibi in uita tua aduerfa cotingant fitte projficra, feito profieißi ea ex dno deo tuo, cuifi teipfum deuotu Gratiarnmnbsp;er fidelem intelbgas,nihilmouearis acturberts.-quandönbsp;quidem iüi cur£ te effe credos,CT cufiodan ipfitm paternbsp;nafidelitate tibi effe non difffidis,quifilijs irafei perni=nbsp;ciofe nonpoßit,idcobenedicdiim. Quod fi tecrimint=nbsp;bus obnoxium, er ab omni difciplina dijfolutu inuenios,nbsp;feito te per aduerfa commonefieri, er ad poenitentiaarnbsp;ripiendämoneri:ideo refipifeere cito fludeas,erdegranbsp;tiapaternce difciplina dnm benedicas. Tutius uero fite=:nbsp;rit ut tete domino erpatri tuo ftudiofißime commSdes,nbsp;utfic uias tuas moderctur er dirigat,ut ab illius uolittanbsp;te er lege ne ad latu quidem unguem declines. Et quic=nbsp;quid unquä propofueris agendu uel obmittendum,ma^nbsp;gnopere cura ut fecundum beneplacitu illius cuSla per^^nbsp;ficias,abhorreas ab omni co quod à lege dei uariat autnbsp;abducit.Scopuminftitutitui ponas uerbumdomimdeinbsp;tui.Hoc efl confilia piorum pertnanere in dno, eligi ßi-licet er diligenter perfid domini uoluntatem.

• 18 nbsp;nbsp;Indico etiam tibi fili mi^dediffemè deeënbsp;talenta argenti dum infantulus cfles Ga-

  belo in Rages Medorum, amp; chirograph« eins apud mehabco*

  In/lruxerat iam paucis multa dicens, filium fuu To=i bias de pietate er honeflatO morßiam de facultate ordinbsp;nandafermonem facit adfiliu,cui uiuens er integer fettnbsp;fu de debitis iüi diuitijs mandat repetendis iam tandS abnbsp;amico,q diues iamfaSlitsßcrat, er uicißim ipfe Tobiasnbsp;repetendi neeeßitate per pauperiem ex c£citate urgebanbsp;tur er refumebat contraSlu. Diu pecunia tantatn neglenbsp;xerat,er extremam neceßitatiscaufam expeSkiuerat,nbsp;numc uerO fujficatus mortis fe beneficiu 'tmpctraffe,fi=^nbsp;liofuo mdicat quid uel obligetur alijs, quod prudentesnbsp;fempercaUetii:,uelipfiab alijsdebeatur, orbatofiliononbsp;ceffariumfaturu.Sic entm expeditante mortis periculunbsp;maturecofulererebus, uthicrcdibusnulla permittaturnbsp;anfa rixarum,ut fuu ius cuilibet falua charitatis gratianbsp;litrgiatur.Gabelum fiimpliciternominat familiariorS etnbsp;notiorSexamids,qut cognomine gradus Uocare uo^nbsp;luerit.Erat amicus ex tribu fua,non extraneus uel denbsp;longinquoftipite. Quanquam aut Cofanguinetts ßtifffet,nbsp;tarnen pro praucnienda occafione fchifmatis chirogra^^ Chirog«,^nbsp;phumaccepcratffimilem ei quem Gabelo quoq; iuxta Äus'quot;

  
  

  C SL

  
  

TOBIAS

prouïncice moron (^indioru ufum dimifmt ad ueritd^ tii teftandiE 'm fùturu teflimoniu ccrtü efficax,c^uodnbsp;rugiiri non pojfct.Sic enim iuftd msdid conlerudtd con-trdilmm zs' formte,dmicis profunte^ inimicts,dif)en^nbsp;fiones mpediunt confentientiu.I:Jon tcmere fides dbfo^nbsp;lutd fufficidt:tempord enm mutdnturfCT’ hoininü fidesnbsp;cum temporibus eudnefcit. Sunt c/uocj; rdtiones contrdnbsp;iluum O'tdbullt;ecreditori£ diligenter etidmd poßerisnbsp;confierudnd£,ne i^udndo fiecundu tempus meidens neeefnbsp;fitdx,fine eis finiri commode non poßitjOdmicoru connbsp;trouerfice difficilius expedidntur.

11) nbsp;nbsp;Et ideo perquire quomodo ad eü perue

niaSjSC rccipies ab eo fupramemoratü pó dus argcti,8lt;rcftituas ei chirographufufl*nbsp;Ciceus pdter erdt,difcurrere non poterdt,fitio ineo~nbsp;lumi iniungit folicitudinem dbeimdi -, dd repetendÜ de^nbsp;bitum prolixi temporis,Sed nee cofilio iUi poteflfiiccurnbsp;rere,uultduteut dlicuius ddhoc confilium qudrdt de itinbsp;nere dggrediendo tdmremoto,0'periculo non cdrente.nbsp;Pondus at# QKitt dKtctnidmindigebdt, o uxoris Idborefufimtdrinbsp;omnes difficile erdt,repetendu ducit drgenti pondus, idnbsp;efl flimmdpecunidru,qu£ olim non tdm numero q ponnbsp;dere mutudbdntur,ßrfltdn nondum excufls dendrijs utnbsp;pofltd.Pondusdrgentidicit,cumflicrintdecemtdlentd,nbsp;unde difcdmus quid turn iUisflierit pondus. Tdlentd dunbsp;tern qudntdfl(erint,ex Budeo o Biblidndro noflro di-fcendum^dlijscomittorerurntdlium peritioribus, E renbsp;dutem contrddiuum o folutionum erdt chirogrdpho^nbsp;rum redditio,ne fectmdo hteredes fdUereiuur.

Noli timere fili mi, paupcrem quidem uitam gerimus, fed multa bona habebi^nbsp;mus, fl timuerimus deum, amp; receflerimusnbsp;ab omni peccato,amp;fecerimus bene

Non efl fdtiilis timcndd pdupertds reru fteculdriu/m, cum flt longe tutior uitd tenuium q dffiuentiu bonis.Vonbsp;Paupertas luit confloldrifiliu,ne ex pdtris cæcitdte oegefldte connbsp;fanftoruiu.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,,, huiufinodi miflione pdren

tern perueniffe dd neceflitdtem re petendi ed qutbus hd= éknus nondii eguerdtmuc uero prater depofitd, omnidnbsp;fire aliadbflnnptd uidebdntur.Vnde etloquitur:Pdupenbsp;rem quidem uitdmgerimus,qui necefliirijs tdntum uitænbsp;ddminicults cum hibore fltflentdre nos cogmur,qui nu=nbsp;perdd dli/s Idrgiendu eleemofynds, o drgenti uim bo=nbsp;ndm dmicis tdiito tempore depofltam permittere potuinbsp;mus.'Nunc uero pro hoc nihil timeas, fed tdntu dnm ti=nbsp;medmus,?^ totidb ipftusgrdtid o bonitateperfidemnbsp;follddmpendedmus.lailemtisindnm curdmnoflrdm, etnbsp;ipfenos enutriet,O' poffiflionibus prouidebit,non tdnnbsp;turn dd neceflitdtéj/èd etidm dd munificentidm exercennbsp;dam dd pduperes, ad quod plus T obi as propenßßimusnbsp;erdt. Ciudnqu im ante exponi poßit hcec flitura opulettnbsp;tid de fufficientid bedtorum,nepe omnium bonoru partinbsp;cipdtioneperfiéiaincœleflibus,0'defldtu beatitudi-nis:exponiturtamc,utuidetur, rdtionabiliteretiam denbsp;prcefentis uitte abundantia, quamffiritu prophetico adnbsp;hue fiiturampr^dixithis uerbis,etiamfiid abfq; inteUenbsp;itu dixijfet.Sic enim o lob reflitutus eflpriflin£ fllici

T Q B I A. S.

tdti etiam in hoc mundo,ut difeant huiufinodi exempta fanéliflierdreindominum, qui fideles fuos probat o'nbsp;tentât euentibus grauißimis non raro,ut lacobum, Da^nbsp;uidem, lofeph. O' fimiles multos,quos aliquandiumifenbsp;rijsfdtigdtos O' patientid triumphdntes,tandë fllici fuenbsp;ceffit efl confolatus.Longe enim tutior uitd efl fanüorunbsp;expofitoru pericuUSfO“ paupertategrdudtorum quamnbsp;diuitum,o in hoc mundo feculariterglorioforu. Si in=:nbsp;quit,dcum timuerimus,/iregnumdei fideliter quiefierinbsp;mus,ut ipfius uoluntdti per omnia placere fludeamus,etnbsp;miferiAS paupertdtis pdtienter,donec ipfi placuerit,pernbsp;flremus,ddijcicntur nobis a^uc multu bond,domind) uonbsp;lente,cuiusfunt omnid, cuius efladimerco' ddqcere,nbsp;humiles exdltdre, O' diuites inanes dimittere. Timere Tiifl'*'nbsp;autc deu,aliud non intelligit,qudm femper cogitare eiusnbsp;uoluntatcm,bonitatem O' iudicium,nihil comittere connbsp;trariumfuis Icgibus.Timor enim domim facit amalo renbsp;cedere,hocefl,ab omni peccdto.'non enim fufficit qui^^nbsp;bufdam dbflinuifle. Quandoquidem qui in uno offvndit,nbsp;fddus eflomniumlegdliumreus,offTndendo legislatorenbsp;qui omnid pr£cepit feruandd. üon quod hoc hominesnbsp;etiam fandi poßint,fed quod annitätur pro uiribus, im •nbsp;plorent gratiam perficiatdi iniunikl, uel deprecenturnbsp;commiffd.blec fufficit receßiffe db omni peccdto,nifl etnbsp;bencfdcere feqtieretur, cuflnt illius iuflitite partes dute^nbsp;und declindre à malo,dlterd perficarebonu. Timor do=nbsp;mini,dit fdpiensBcelcfidflici t.expeüitpeccdtum.Ÿlaninbsp;qui fine timoré efl dei,non poterit iuflificari.

C Ä P V T V.

difciplinam qua 'mflituerat eum in moribus fanilis etue rafide,nihil aliud iniungens, q quod ex lege dni docerenbsp;poterat obferuandum:nempc fcopumfidei o charitd^nbsp;tis,qud fibi dns feruiri uult.Alioqui qui h'mc exemplu/mnbsp;obedientice patribus dcflrendæ fumunt oinculcant,benbsp;nefaciiint,fl addantfecundü Paulum,ut patrum imita-^^nbsp;toresfimus,ut funt ipfi legis o Chrifli, ne hincflatuatnbsp;iuxtd humanAS traditiones quippia quod dns nÖ prace^^nbsp;pit,necfequiturcerto o dilucide exuerbts dei.Omnittnbsp;qu£ pr£cepifli pater,ait,faciam, tarn qu£ ad mores oquot;nbsp;pietatem pertinent,q qu£ ad iterfufeipiendü, o ad penbsp;cuniam repetendam à Gabelo. DecetfiUos parentibusnbsp;obfequi in omnibus qu£ non fimt contra deum, fempernbsp;fubmteüeéki conditione,iuxta doärinam ldcobi,ß licuenbsp;rit per uoluntate dei o’ gratia,fine qua nihil poflumus.nbsp;ltd enim intendebat probusfilius,itd uohiiffet:fcd no eflnbsp;homo fuper terra, qui legem domini fic impleat ut nott

TOBIAS

Terentio,nosfiinplieitdtefcripturæuetuftiftimd ßi crofanóklmagisobleildmur,quibtM abunde fufficitfinbsp;tiuelligipoßimus.

• 7 nbsp;nbsp;Atille refpondittEx filqs Ifraet

’Bxre/^onfionedngcli apparet priefatamintoroga tionem uoluißfe tdntum,qtMß dixißet : De ({Ud gente ddnbsp;nos hue ueniftiKuids esfer cuius generisfüoluißet ciitnbsp;Tobids omnem comitem de qudcuncj; gente ,ßcd fidelemnbsp;O“ fX ifrdelitis.ideo dliud dngelus refironderc non debenbsp;f ilij Iftael.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iuuenis cupiebdt.Vilij dutem tßrdcl dd hoc di

iiißunt, quid ueri dei deuoti cultores eße dcbebdM,^ adtiotumipfiorumdontiniimdeuin per omntd propitiunbsp;er dementem hdbebdiit.Tdles quoq;ßuntßdndi dngelinbsp;dei,nihil dliud cupientes qudm colcre deum. Id dutem æ»nbsp;gumt,eled:is ßecundwm domini uoluntdtem min^ddo.nbsp;Qudfi uoluiffet dicere:TdUs fum,qudlë optdre pro tuanbsp;negotio poßis qudm mdx'nne,cr tibi pro cdrnis cognd-tione fidelißimus,er idm ut cernispdrdtus.

• 8 nbsp;nbsp;Et Tobias dixit ei î Nofti uiä quæ ducitnbsp;in regioncMedoruî’Cui refponditîNoui,nbsp;amp; omnia itinera eins frequêter ambulaui*

Exequitur feite,fideliter dc expedite fidt'm, obmißis otiofîs,dd quæ dgendd d pdtre fiierdt tnijfus. Audiens ifnbsp;rdelitam cffe,contentus cfi: pro tdnto,de genere tri=nbsp;bu non erdt pofihdc folicitus,fedfi uidmfciret in Medidnbsp;pcrcU'ndatur, quod proximum erdt'mterrogdndum, utnbsp;dptior inftitutohdberetur. Ommadei nutudgebdntur,nbsp;ideo ordine omiud dptd inueniebdtur et dccômodd ufui.nbsp;Rejfondit aüt dngelus pro officio fuo, iuffus er miffiiSnbsp;àdno:ideo quicquidloquebdtur dd negotiu pertinens,nbsp;dei uoluntds erdt er ueritds. Omnid nedum W.cdorïi,fednbsp;omniu quoq; terrdru itmerd fi uoluit fciuit dngelus:hocnbsp;aut uerbis dptioribus eloquitur,ut operi et inftituto Tonbsp;biægrdtiusfieri er didum effè non potuerit. Omnid ernbsp;go uerd,nihil hic deceptioni obnoxtu,nulidfdlldcid,nulnbsp;lum menddciu,ubi ommd tSii dei nofiri uoluntdte gerunnbsp;tur.Bt erdt tdmen ßrtaßis hic dngelus l/rdelitdru differnbsp;Eriiil ffrat forum in Medid procurdtor conflitutus d dno,pcr qudmnbsp;«Sus?quot;” idtnglorid dni dei ïfrdel non pdrum mcldrefcebdt pro=nbsp;pter exiliu miferoru, quo deus dbutebdtur dd f n no)ni=nbsp;nii exdltdtionem, ipfis quoq^ inuitis er nolentibus. Sicnbsp;enim prædiélum fùerdt per prophetds, ut qui intrd fudnbsp;terrd dnm colere nollent,ingentibus differfi dnm requinbsp;fituri effertt,etnomdnumittêdos d, dtio qudlibet inuitos^nbsp;EtmanfiapudGabelü fratrem noftrfl,nbsp;qui moratur in Rages ciuitate Medorum,nbsp;quæ pofita eft in monte Egbathanis*nbsp;Egbatha- Quid de ^gbdthdnis ’Pliwus hî VI. erPtolemæus menbsp;morent,fdcilc nue efi: legere multiplicdtis exèpldribus.nbsp;Ciuitdtü ego nomind er montiu cogor non mordri,quænbsp;toties mutdtd,erdplitribus Udrie defignatd uideo.Rusnbsp;ges MedoruofiendutinPdrthid-Egbdthdndurbs propenbsp;motes M.cdoru,adgrddum prope longitudinis ss. iuxtanbsp;monté OrontëMihi uerior hæc hijhrid uideticr, qudmnbsp;fit ndrrdtionîi alidrii certitudo,qute dicit hic, in monti-bus Ecbdthdnæ proximis fituciuitdté Rdges,ubi Gdbelinbsp;hdbitdtio fiiitfde quo hic Rdphdel loquitur, cS legdtur

TOBIAS.

er dlibi dlid quæddin Eebdthdnis. Frdtrem uero noflrS nomindt,qiùd ifi-aelitis fe dngelus fimpliciter laqués ddnbsp;numcrdbdt.Et fdtniUdres fiiijfe dngelos pdtridrchis nonnbsp;rdrolcgimus.

lo nbsp;nbsp;Gui Tobias aitîSuftinemeobfecrodo^

nec hæc ipfa nuntiem patri meo.

Omnid dd uotu Tobiæ dcciderdt,er fuprd q homini fferdndufiterdt,pro qudreru nimidfirtuna ddmirdtusnbsp;ffit iuuenis, eréredidit tdntum rerüfuccejfum no aliunnbsp;deqeximmenfo dei munerefieri-Otiod er religiofo pdnbsp;tri,er cæcitdte dlioqui mifero, mdgnugdudum dlldtu==nbsp;rum erdt,fi illi nuntidret benefieiu tdntum deLSed iuuenbsp;nisfine pdtreftpientiore non debuit negotio tdnto pernbsp;omnid confentiendo colophonem imponere, pdtre nonnbsp;confulto.Acque enim hdbendd eft timons er circuffe^nbsp;élioms prudétid inrebus udldegrdtis er firtuitisfficutnbsp;in udldedduerfis. Potuiffet dlioquifiresper hominemnbsp;geftdfilt;ijfet,fube/fefidus er menddciu,nimiumq; propenbsp;rd conuétio de re nonihil periculof(.Nihil igitur fine pnnbsp;tris conftlio dgendu decreuit,qui eu hominc,ut putdbdt,nbsp;er ignoto negotiii inire periculo non cdrere putduit.

Tûcingreffus Tobias indicauit uniucr fa hæc patri fuo. Super quæadmiratus panbsp;ter,rogauit ut introiretadeum.

No» irrdtiondbilitcrfiUus iuuents obftupuit dd tdttt inopinatumfucceffumrerum,quddo er pdterfeniornonbsp;fine ddttürdtione decepit de opportunitdte tdnti bont runbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

morem.Videtur dngelus commigrdffè dd domu fenioris cum iuniore,fcd honcftdtis grdtid qudfi nolutffe ignotusnbsp;in^edi domu,fed expeéhre mdluijjè,ut d pdtre dduoednbsp;retur.Sie enim dns per dngelos quoq; dgit,ut raro mirdnbsp;culd æddt, er prd'ter comuné hominu er rerît moreittnbsp;fitdm per ommd uoluntaté uecejjè eft adimpleri, ut ddnbsp;multiplicddd mirdeuld nonfimus propenfi,ut quæ iuxtd f/ifinbsp;ndturd fieri pojfunt dliqud rdtione, nos mirdculofæopenbsp;rdtioni mdlimus ddfcribere. Potentior eft enim dhs et fdnbsp;picntior,q ut omnium fuorîi operum rdtioné homo femnbsp;per udledt inddgdre, er ut ndturæ operets dd fuian opus'nbsp;dpplicdre non poßit, qui eftipfe naturdrum dominusnbsp;er ip/drerum ndturd.

Ingreffus itaqj falutauit eum, èC dixitî Gaudium tibi fit femper.

Angelus erdt,er cunéiam Tobiæ dnguftia perfiile fciebdt,dc mortis defidcrio,er iUtus cdufis,uxore no ninbsp;hil morofd,ct impdtiente de cæcitdte et pduperie,de folinbsp;citudine dmdndandi unicum er probum filium in regianbsp;nem longinquam: idea tdh eu fdlutdtionc ddorfus eft ndnbsp;niftcrdeigloriofi er benedi£li,ut grdtid dei,fiiturd benenbsp;ficid,er'infignem dffiiturdcofoldtionépdueis uerbis cxnbsp;plicdret,fcd cdgcneralitdte,ut cidre inteUigere non pofnbsp;fct,nectdntu bonufferdrequdntu dngelus ^ittcbdt.

EtaitTobias.-Qualegaudiümihierit,q in tenebris fedeo,8lt; lumen cceli no uideo^

Audit CU ddmirdtionefibi degaudio promittenté ,fd lutdtiöis nomine,de quo nihil dinpliusfferdre poterdt,nbsp;fed mortem defidcrdbdt optdtiorem, ideo cogitdbdt qudnbsp;lij effet fdlutdtio,er humduo more caquerebdtur fe tdtinbsp;promißi

TOBIAS

defilio dei incityfutto O' faludnte hunMnuntgenui, dó ad patrem in cœleflia reduc entern genui humaniim,re=anbsp;cipiat (fui hac non ßt contentai.

• 18 nbsp;Cui Raphael angelus dixitîGenus quaenbsp;ris mercenariiî’an ipfum mercenariû, quinbsp;cumfiliotuo erat^

Pulchre exeufat reßgt;oßonii neeeßitate, cum elegan ti reßionßone qu£rcntis:Ciuafi diceret: Cu de filio tuonbsp;mittendo cogitai, no tibigencris cliqua nobilitAi eflin^nbsp;tiuirenda,fed peritia uiaruin, O'fides duüoris.Non uelnbsp;tes operis mercede reponere ad refiieéium generis, fednbsp;opérât ionis. Quterendus tibi fiter at duélorfidelis oquot; finbsp;gax,de quocunq; tandëgenere natus,de moribus pofiusnbsp;GTfidefolicitusfîsoportetqdecognatione.Sicnofuntnbsp;fpidtnda. perfona reff iciêdo!,fed officia, üonhomines officias iitnbsp;uandi,fed officia homintbus comtnendanda. Sttdtus efinbsp;rej})eâusgeneris,du de fidcmquirituradiOniS.Sic quonbsp;que.indigneagunt,qui ecclefiofiicaofficia qutecunq;,e=nbsp;tiamprophana,ad nobilitaté generis reffiieientes diftrinbsp;buuitt,O' nonmagis confidcrantintegritatemo'eir=‘nbsp;cumjfieâionem inufuofitniiione peragéda, ut quentnbsp;idoncum in mutoribus repercrint, fuper maiora officianbsp;eofiituantfCroffteiopro/fiiciantpotius q perfonts. Adnbsp;fcoc enim toties lex dei rejfieâu perfonarum interdicit.

• 19 nbsp;nbsp;Sed ne forte folicitum te reddam, egonbsp;fum Azarias Ananiæ magni filius»

Ad confolationë miffusfiterat à domino angelus, o“ rtd medicinam, idea anxiu dimittere no uolebat patremnbsp;de falutefilij,fedfolicitudine leUare uotens, dicit fefiliSnbsp;effe magni cuiufdd uiri in l/raelnobilis Oquot; ceîeberrinü,nbsp;unde O' tnagnitudinis o’Sforiie cuiufdd infignis uocanbsp;wonicuj? bulumfiterat àfuagenteconfequutui. Hic alia firtafiisnbsp;caufam oboleo,quare ludtei hune libru ad Canone facranbsp;rum feripturarum iungereaufi non fûerint,uidelicet nenbsp;quis authoritate buius firipturte contèdere änderet annbsp;gelos fieri homines,cum qui toties diHui efl angelus, etnbsp;P^aphael, nature incorporer o' Jfiiritui, miffus in deinbsp;minifleriu,hic feipfum nominet nonfalfe fed ueréfiliumnbsp;cuiufdam magni O' Celebris Hiri,HananiaS diëli,qui o'nbsp;nomen habeat Azarias.IAaluerunt ergo librum habercnbsp;dubilt;efidei,q fidei catholic£articulumdubiumfacere,nbsp;admittendo animarum metamorphofim, O' iudicij diuinbsp;minfi-ingere flatutumordinem. Qupmodo enimfloretnbsp;animarii rterna félicitas ,fi qur anima nunc corpus Hcnbsp;lir utuificat,dcinde loannem baptiflam, ut etbnicorumtnbsp;quidd, animâPythagoræ cuiuf^ alterius ante Troiamnbsp;occifi corpus mouitdffe fobulaturfSic qui filius efl Ananbsp;nir, Azarias diilus, quomodo angelus fimul credendusnbsp;eflfAbhorrent autë ludri fatis irrationabiliter O' conlt;nbsp;tra ufumfcripturte ab afiegorijs fuinptis ex nominu pronbsp;norauwmnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;interpretotionibus.Alioqui uere hiedixiffe et

¦propriorâ. intendiffe uidebitur angelus Raphael,quife jxvyyy au xiliuindoniini dixit effe. O’ fi^tfgt;^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui gratia

dei intcrpretatur.Re uera enim ex magna gratia dei ad Tobiam miffus efl Raphael angelus,ad auxiliandu am^nbsp;bobus,Sarâliberâdo a flerditàtis opprobrio. O' Tobianbsp;4 miferia c(ecttatis,utrunqi ex dementia dei infigni or

TOBIAS.

Mdxinw. Vtrationabiliterfeuolueritnominare filiutii hominisgratiofiflimi, o' nomen habere ab auxilio dei,nbsp;pro quo miffusfiterat lcgatus,medicus quoq^ animarutttnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

O'corporum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

EtTobias refpondit.Ex magno gencre cs tu,fed peto ne irafcaris,quod uoluerimnbsp;cognofeere genus tuum.

ISlouerat Tobias nobilem quendam ifraelitam nomi ne Hananiam,magnum cognominatum,qui ctaram poflnbsp;fe progeniem rcUquerat, unde hunc angelum qitem ho^nbsp;minem uidebat natum credidit,pcrfuafus bis di{lis,finenbsp;alicuitts iniuria fiue damno. Ideo addebat reffiondës.'EXnbsp;nbsp;nbsp;|

magnogenere tu cs,ß inter maiores tuos fupputas bunc Hananiam. Pilius autem Hebrris dicitur, no tantum nanbsp;tus à pâtre,fed nepos et pronepotes,0' quotquot ex alinbsp;quogenerationis olim feriem per fuccefiionë funt afie^nbsp;cuti: quad late patet ex librô Prrteritorum. Offidj autnbsp;gratia ueniam orat,quod tam fcrupulofè natales fuos innbsp;ueftigareprrfumpfiffet, quodeerte no/iefl tutumnecnbsp;honorificum, quod potefl honeftiflimus quiflj} obfcurosnbsp;nbsp;nbsp;,

er ùnpioshabuiffe parentes.

I Dixit autem illi angelus.-Ego fanum du cam, 8C fanum tibi reducam fflium tuum. jnbsp;Aduertens angelus angufliascrci Tobiæ profilia 1nbsp;tranfmittendo, o' anxium de fide duëioris,iteruJfion^^nbsp;nbsp;nbsp;'

det bonamfidem in commiffiimfibifiliu, de quo iubeat eum minime folicitum effe, iteru abfolute promit tens renbsp;ducendum,quia de dei uoluntate certus crat. Seruat aunbsp;tem angelusflilum o' modtt loquendi defpauciora pro tgt;f*nbsp;mittentis femper,qflatuere uelit O' reddere. Reduëlunbsp;rum tantumfilitt promittit,cum amplis diuitifs honora^nbsp;tum. O' Jànëta uxore donatum reflituerit, o' infuper uinbsp;fumgenitori effet reflituiturus, quod quidem iam antenbsp;fed ted’mi prrdixerat. Sic femper augufliora funt dei cirnbsp;ca nos dona,q nos expëdcre certo ualcamUsitam bonusnbsp;enim efl dominus. O' fanëlus in operibus fuis, ficutfidenbsp;Us efl in omnibus fermonibus fuis.

RefpondcnsautéTobias,aitîBeneam« bulctis,8C fitdeus initinereueftrOjôCangcnbsp;lus eins comitetur uobifeum.

Satisfaélionemfufcipiens,0' plane credent uint bo num O“ fidclem,propter promiffam iam toties fidë,ab^nbsp;euntibus beneprecatur O' benedicit, ipfos domino deOnbsp;fuo commendans,cuiiis gratia cumincolumitatepergdt,nbsp;or redeant cumfalute, cuiusgratiam O' auxilium iUiS Jnbsp;precatur ut adfit,non ignorans effe ubiq^ deum,imple^nbsp;reomnia,0'dijpcnfare:fed oratutcumipfiusfauorenbsp;O’ filicibus aujficqs pergant,O' angelu domim cuflo^nbsp;dem habeant,ueluti lacobuspatriarcha O' fanëlffimi^nbsp;liter Helios O' Helifeus, quo protegente à nemine Udinbsp;poflint.Sic enim benedicendifunt qui nùttuntur fidelesnbsp;à fidelibus. Nihilfine oratione inchoandu. Non defumnbsp;fanëiis fui angcli,àdeo ad hoc mifli,ut in minifleriüad^nbsp;fint eleëlis.Sic etiam in initijs O' uigiliarum O' fomni,nbsp;donuni proteëlio eflpoflulanda.Non orandifuntange^nbsp;liutcuftodiant, qui aliud non poffunt q quod deusin^^nbsp;iunxerit,feddciisfilus orandus efi,ut angelum mittatnbsp;ai

Defcribitur cofiequenter progrejjits Tobidiunioris Cam’s To- cumdngelo.IJiinusuideripoterdtey indigtiiusquoddcnbsp;lur., cdnefiequentefiliumnontdcetur,mfiddhocndtur£donbsp;minus dnimdlium ndturds ed rdtione condidiffet, ut o'nbsp;mimfirdrentfiuo nobis modulo, o deigloriam o ndtunbsp;»¦£ myfierid declardrent.Elihil efi in dnimdlibus cdnefi-delius,quos,Elinio tcfie,nonrdro pro dominis contrd Idnbsp;trônes pugndffie compertum efi,confid:isq; pldgis d cornbsp;poribus non recefiijfie,dbcgifi'e uolucres et firds, percufinbsp;fitres domim prodidijfie o uMicalfie.Soli dominu nouenbsp;re,et ignotu quoq^ fi repente ucnidt inteUigunt.Soli nonbsp;mindfiud,fioli uoeem domefiicdtn dgnoficunt. Itinerd qudnbsp;uis longd ineminerunt. Wtemorid iUis ingens, o dtnor finbsp;delis,fiolertid O' fidgdcitdspreecipUd,indujfiicdtdpr£C9nbsp;gnoficunt, O' dpud mfirtundtos non jfionte retftdncnt.nbsp;Non igitur gratis domini fiuifilium diledum canis dimitnbsp;tere non potuit,fied abcuntem efi fiubfiequutus:ctiam eonbsp;ipfio dei prouidëtid prdficitte. Eluuius autem Tigris pernbsp;Afifiyriam fluit, ad cuius orientalem pldgam J^edia efi,nbsp;qua iter iÛud perfiequendum fiterdt, de cuius fluxu alifnbsp;uideantur.Ad cuius ripam pritnaceperant pofl exitumnbsp;manfionem,r)icitur autanLatinis Tigris, O' Gnecis:nbsp;quern Uebrai nominant: de quo itiprincipianbsp;Genefieos cum reltqutsfit mentio fluuijs Parddifi.

± Etexiuitutlauaretpedes fuos,ôCecccpi feis inimanis exiuitaddeuorandumeum*

Hojfiitiuiuxtd uada fluminis captatucxijt Tobias, trefiigerijgf'dtid pedesdbluturus. tngreflo autemaquoinbsp;iuxta ripam,diuind prouidentia aceeßit cum ingens pinbsp;feis,dpertoorisriäuuelutiiuuenemarrepturus. Quinbsp;qualis fiicrit o- cuius generis non dificimus ex ficriptu^nbsp;ra. Quanq ejfie in aquis beflias carmuordS naturales hinbsp;florid multis in locis docent,ut et Troglodytte dicatur^nbsp;5nbsp;nbsp;nbsp;Quern expaucfccs Tobias,clamauituo

CC magna dicens,’Domine,inuadit me*

TOBIAS*

Nofineficientid angeli hocfiebdt,ficut nec citrd dei prouidentiam,utbefiidifldoccurreretadmedicamitut .nbsp;profl(turd.Sic enim deus cunëld adnümfirdt, quafi cafiit t^'unbsp;contingant,ctvm fint d domino precuifia,o fimul adfiidinbsp;finem in dei gloriam ordirtata. Ad infiolitu a/fietlum fiHnbsp;pendd beflid lumirum expauit, o iam quafi à mimftronbsp;negleiiuS uidebatur. O’ periculo permiflus,nifi clamafinbsp;fet: fied nihil minus fieri poter at, ab angelo dei cuflodenbsp;necefifiario deflndendus erat. lAagna uoce clamauit iiinbsp;multaanguflid. Dominu autan appellat fiuu, ufiugentilnbsp;O' reuerentidgratid,cum quo iam primam conficerdtnbsp;dietdm,neficiens angelum e/fie,fied tarnJfieâdbilis perfio^nbsp;natus uidebdtur,ut nonfine honoris ufiu iUum fiquerc^nbsp;tur adole/cens cufiodan,d patre commendatus.Pucrili^nbsp;terclamat amp; ut inexpertus,Inuddit me,ficilicet beflidnbsp;dtrox. Permittebatur 4' domino periclitari, ut occafionbsp;effet fidlubcrrimd medicind.

• 4 nbsp;Etdixiteiangelus.’Apprehende bran^nbsp;chiam eius,Si trabe eum ad te*Quod cumnbsp;feciflet,attraxiteuminficcum, Sipalpita-rccccpitantepedescius*

Fauces iubetur apprchëdcre pi/cis,pofi caputfitper (d corpus reliquum, unde fiuo modo pifices reffirarcfiolct,nbsp;qua parte O' arripimanupotuit, o tuto dttrahi,iuffiinbsp;angeli:qui maluit opus iuueniperficiendumpermitterenbsp;quam fiua opera,quo de fialute confiecutura ejfùfiusfibinbsp;gratularetur,0'deeuaftonepericuli. Quernexpaue^^nbsp;rat iubetur attrahere, fiducia o' audacia confirtatusnbsp;ab angelo. Cuius nimirum occultaui o' cooperatione, batnbsp;tarn immanem befiiam fiuperabat eatenus, ut ante illtusnbsp;pedes palpitaret,aquarum indigua, O’ ficcum exhortnbsp;rens,nec tarnen re^edi potcns.Ptdc uero Tobias fiacerenbsp;uidebatur fiuis uiribus, cum angeli per omnia uiribus ntnbsp;terctur,cuius non efi corporalis potentia, fied fifiiritua^nbsp;lis,ut O’ natura. Humanus enim perfionatus nihil addenbsp;bat uirtuti dngclicd,fied impediebat magis, ficut O’ antnbsp;mam corpus impedit, O' deprimit fienfium multa cogi^nbsp;tantem moles craßior o’ intradabilior menti. Faciuntnbsp;hie ex Tobid Chrifium,cx pifice dLabolum,qucm crucisnbsp;hamo cepit o occidit:quam aUegoriam inucnics apudnbsp;’Beddm,unde trasldta efi ad Ordinariamglofifiam,ut alidnbsp;fire omnia,parum tomen fioliditatis habentia.

• 5 nbsp;Tunc dixitei angelus: ExcntcrabunC

pifeem, amp; cor eius Si fel Si iecur repone ti--bi*Sunt enim bæc necefiariaad medica^ mentautiliter*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ

Hie ahj pifican hunc fiaciunt Chriflum,fiqUdmdS hd^ bentem ct pennulas uirtutum, fil amarißimd paßionis,nbsp;cor dileëlionis, o iecur neficio quid comminificutur. Vtnbsp;appareat inutile, imà pcrniciofium fiudium fie interprenbsp;tandi ficripturas,quo quodlibet fiaciut ex quoltbet,et dUnbsp;thoritdti detrahut fiacrofianilo Canont, quafii quoruntUnbsp;bet ingeniofioru cloquëtid et libidinifiubidccre uelit aidnbsp;poßit,cumhumilemficripturd/enfium o“ utilemaffcTnbsp;natur, quafi no hoc fiaëlo utiliter admoneri poßimus dinbsp;diligentißime indagandum natur as rcrum, quas omnsinbsp;fidelißimus creator ad ufiumhuma/tigeneris ficribitidnbsp;condi^

TOBIAS

cûndidijjè, ex' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;impmo,iid cominodit4ielit lu

niMt£ neceßitatis,quä pr£uidit ex peccato hominis turam. Utteïleilum quaq^ dedit huiufmodi naturlt;is indanbsp;g^ndi,ç^ otium interdixit corpora cr tnentis.Anma-quoq} ftudiaa/jfeólui noßro obiccit,ex quibus mulnbsp;tWW reru nutitrM difarc po/fnmus.Non efl m rerumnbsp;natura aliquod otioflun. Araneus ipfe cr apis, minimanbsp;stnimalcula cum formica proponuntur nobis in miracu-lum et uflvm,z^ 44 reueremiam creatoris omnium. Sicnbsp;uidemus hie huius piflis, cuiuflunq; tandem Ipcciei fùenbsp;rit, cor iecur ab angelo ojkndi utilia ad ufumnbsp;neceflarium TobiiO. Sicquoq; de alijs omnium aliorumnbsp;aiumalium membris cogitandum diflimus hic, cr' fludi=nbsp;ofißime inquirendum : quod GT inaiores noflri naturtcnbsp;exploratoris laudabiliter egerunt,nbsp;nbsp;nbsp;nondu omnia ad

plenum inuentafi(nt,multa in obliuionè abierunt. Craf fam noflram negligentiam digne cr Militer arguit da~nbsp;mnatq; hic textus,quod certu flt,has iUius pifcis partesnbsp;utilitates f iM habuiffc, quales fZT interim alias haberenbsp;medico; arttsgnari docent,?^ experiutur quotidie. Exnbsp;rfliteT4, ait,hunc datum tibi lt;i deo piflem, id efl infrunbsp;fla confcinde,fed in primis capta tibidiligentius in pro:nbsp;fentem ufum cor illii{s,fel et iecur,funt enim re ucra menbsp;dicamina opportuna tuis negotijs propediem occurfu-rts.^on efl mentitus angelus,flmilia uidemus in multis,nbsp;interim foda cr cognita.Obiter autem admonendus uinbsp;detur l,cilor,quod iam crebro meditanti fuccurrit, nonnbsp;effe hanc translationem TAieronymi,propter ualde dißinbsp;milem flilu ip flus, qui ubiq^ in fuis comptior effe folet.nbsp;FifTi J erfattum uidetur, ut prologinbsp;fui,pr£lati nonrarofuerintnonfuisuerfwnibus, culpanbsp;librariorum,qui ut carius uendcrent codices,Hierony^nbsp;mi olim nomen pro;pofuerunt libris, erfuosquoq; pro=nbsp;logos-ldfacileficri potuit 4 fcriptoribus in orbe tantonbsp;tempore.

6 Quod CÛ feciffer, aflauit carnes eins, Si fecum fuftukrantin uia^ Cætera falierût,nbsp;quf fufficerenteis quoufq; uenircntinRanbsp;ges ciuitatem Mcdorum^

Tantumapuddeum etr angclospenfl grati£ha=‘ betflmplicitasfidei, er fubicäionis domini uoluntati,nbsp;Ut proprio angclomiflb cunäa cernât creata fidclibusnbsp;deferuire.Hic pifcis Tobiicdatur, agcnteangelo dei,adnbsp;non folumcibu per iter cramplius,fedadmedelasquonbsp;que.Talem omnes cr femper domini propenfionon fennbsp;tiremus,fi illiits uotis nos humiliter fubdercmus.'R.cpo^nbsp;fuit iunior hic dei feruus,focio obte}nperans,in fuum u-fum manorata membra : reliqua carniumfrufla partimnbsp;tunc edenda parauit,partim referuada tarn itineri q a=nbsp;micis faliuit,domini dei benediéiionem non tacendöin^nbsp;teUigcns.Et ex adtniratione angelum alloquitur.

Tunc ititerrogauit T obias angelum dixit ei: Obfecro te Azaria frater, ut dicasnbsp;‘^^ihiqaod remedium habebuntifta quæ

Tobias comitonnaâùSdngelu do mns, non rfwbis qummnfnltiiproficerittdnto ititterej

T O B I A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18

f4»/(3 tempore comitatus,no fine fanilis coüoqutjs.Uîe narratur de cauftrepoßtorummembroru pifcis. Etno^nbsp;tninat angelum fratrem,quia exfilijslfrael fe effe prie=^nbsp;dixerat.Azariam fe appcUauerat,quo iüum confequettnbsp;ter nomine appeUabat toto tempore. Synceriter autemnbsp;çy amice orat pro myflerio medicina; defumpta;, zjquot; nonbsp;ßnemaximofru^uedoceturab angclo. Vtinamhuiuf=^ Mcdicfn«nbsp;modidoéloresmedicinarucofequidignieffcmus. Effe=nbsp;mus autem ,fi toto pedore femper noflrum creatorcmnbsp;reuereremur, or illius beneuolentißimä inflirationemnbsp;i-mploraremus,cr pro proximorum tantum ufu, no adnbsp;noflram uel auaritiam uelgloriam creaturarum dei na^nbsp;turas Hires humiliter ey' diligenter inquirer emus.nbsp;Holendum maxime,nos miferos iÿtorare dei noflri tarnnbsp;magniflea dona natura;,habitisq; etr cogmtis tarn ing^anbsp;tißimos effè, deniq; et impqßimis afßdibus adminiflranbsp;re,utnonraroeligailt pteres moripriufquamexperi-entias utiles rerum proximo cuicutiq; uelint impertiri,nbsp;er ufum commuiuum rerum tanti uendunt, etiam ne=nbsp;ceßitatem habentibus, ut paupcribtis ne gratis quidemnbsp;accepta gratis libeat communicare.Luimus ergo iu/knbsp;peenas noflric malitia;,çr infidelißimi ferui domini no=nbsp;flri merito male perimus.

Refpondensi^ angelus,dixit ei.’Cordis eius particulam fi fuper carbones ponas,nbsp;fumus eius extricatome genus dæmonionbsp;rum,fiue à uiris fiue à muliere, ita ut ultranbsp;non accedatadeos^^

Et hic quoqi locus uidetur occafione luda:is nbsp;nbsp;Chri

flianis dedifjc,ut hunc librum auß nonfiierint connume lüe über. rare canonicis, quia natur am mere intelledualcm,nbsp;omnino incorpoream exiflimant àfumo quocunq; per=nbsp;moueri erfùgari uel acciri non poffe, quod agere nottnbsp;poßit corpus in jpiritum,corporaU aliqua impreßione.nbsp;Ideoqt uel hacfiguroliter intelligunt, uel'M dubia relinnbsp;quunt.Dicunt autem fiimu hunefuifle flgnum orationisnbsp;iunioris Tobia; er Sara;,cuius merito angelus Kaphaeînbsp;expulit damonem à Sara, unde pofka dicitur nonfùmîinbsp;ipfum expuli/fe d£moncm,fed angelum p.aphaelem.Vtnbsp;ciinq; ucro feriptores iUi bene intendant,ob hanc tarnennbsp;rationemhunc locum nemo mirito calumniari potefl,nbsp;quando damonum natura er paßio nobis homimbus innbsp;certa efl,amp;exferipturis non proditafandis, etr apudnbsp;philofophos maxime Platonicos uaria fimt difputata denbsp;eis. Nos quidem homines corpus aliud fèrè nefeimus, |nbsp;quod compoßtu ßt ex quatuor elementis,terreflre fci=nbsp;Üccttcumnon ßt irrationabile fentire, etiam corporanbsp;effe aerea, etT' coeleflia quoq;,qualia er uidemus aflra.nbsp;TÄulta nobis hominibus ignotafunt, quoru tarnen igno-rantiafeire poffumus ex paucis cognitisper experien-^nbsp;ticuVidemus magnetis natura nonnthil pendere ex fkl^nbsp;laAquilonaris poli,quo unico argumento reliquas om^nbsp;nes res naturales fuas habere fleüas ne itnprobabilc aflinbsp;mamus. vidcmtis ferpentes coniurari uerbis, quo quidnbsp;mirabiliustigic accendi ex radijs foHs etßlice,uifum ittnbsp;uari uitro per arte promoto,ct multa huiuflnodi,pr£ternbsp;magianatufdüs opatioues mirabileset multas,expimen

quosnondngelos,z^ Cdcadtatiorwi^naturaquidcm o* eosbonos, fed uoluntatemalos,lt;juosCatbolicißimiünbsp;doólor admittit fuo modo ammalia effe, id eft fubftantianbsp;qiiadam inteüeiluali conftantes, animo paßiua, mentenbsp;rationalia,corpore aerea, immortalia qiiidem,fed fub=inbsp;ieüos quocj; paßionibus libidinu,al[erii(s generic cjuàmnbsp;twftra eft,ftrmidiniim,irarum, zs' imtidcntiie, maximenbsp;enim homintbusfduandts inuident, zr i^uibtis pofftmtnbsp;modiste/rcnt,exerceist,acdecipiunt,homines eos quosnbsp;decipere apud dei indicium alt urn iuftum eft, etiam '00==nbsp;bis mcognitum.Tumultuanturinaëre, quorum malitianbsp;pertinet ad pulcbritudinemorbis. llontamenpoftlintnbsp;quodnonfinuntur à domüwmiraculafacerepoffunt,nbsp;iHudendo hominum phantafijs: praui^nt ftttura pernbsp;experientiaquorundamfignórum. Sed multomaioranbsp;fieri pofte per bonos angelos fatis liquet,etiam ex fcri=:nbsp;pturis. Gaudent demones iUi humanis erronbus,inaxi-me autem fuadent fe coli, imaginibus deo abomina-bilibus fefe mtromittitnt,quibus aßidcnt ut illudant honbsp;nimbus.Etiam natur as ftecietenus conuertcre poftunt,nbsp;Cr non raro fe transfigurant in angelos lucis. Honuultnbsp;trgo diuus Auguftinus contendere contra eos quiaëreinbsp;corporis fufticaittur Cacodemones, quin huiufmo^nbsp;di corpora fibi confingere poftunt iungcre, in qua:nbsp;facile poßit fiimus, er alia quadam naturalia, ut odornbsp;er ftiritualiora iwimihil agere, Poftunt eftè e3quot; diucr^nbsp;forum naturarum,generum zx ftecierum: de quibus ntnbsp;bil ad nos,præter hoc folum,ut iüps mimme colamus,nenbsp;que timeamus eorum poteittiam,fi fide zr obedientianbsp;domino ipforum ztr noftra adh£rcamus,qui agit omnianbsp;'w omnibus,quifibi fidentes adiuUat contra aereas om^nbsp;nespotellates,crpnncipatushuius mundiinccelefti^nbsp;bus,de quibus paucafignificat fcriptura dei. Quanquanbsp;cr hic infinuet fcriptura,multa ejfe damomorumgenenbsp;rtlt;, quad cr expcricntia docet, cr Nflt;T0)«4nh« nonnbsp;negant, ZT homines uarijs in lociî jfiirituum multas difnbsp;firentias didicerunt, quorum quidtm nocentiores fintnbsp;alijs, quidam gaudere apud quofdam uidentur, CT fe=nbsp;cundumhominum complexiones, quibufdam familiarnbsp;riores eftè deprehendunturquam alijs, quin z^ eorumnbsp;ftctlra quibufdam frequentius apparent, quibufdamnbsp;nunquam. Qjiibus omnibus non difcrepat,quod hicdi=nbsp;citurdc extricatione ideft fiigadamoniim huiufmodinbsp;omnis generis à uiris CT mulieribus, per fiimum huiusnbsp;uel alterius ftecid iuxta uarios naturas rerum.I^ihil iginbsp;tur hic contrarium dicitur feripturis diuinis,tdeoq; necnbsp;Ecclefiafticis dogmatibus, ut propterea huius libclU ucnbsp;ritasfufteëla haberi debeat.

TOBIAS.

9 Etfelualctad ungendos oculos, in qui busfucritalbugOjamp;fanabuntur.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

Et hâc uimfillis naturalem eftè potuiftè quis negetl nbsp;nbsp;|

^«0(i ailionem naturarum mutuam quotidie fentiamus-Etiam fi ha:c omma angelus fua uirtute À domino iuffm peragere potuerit fine materialibus iUis, fed uoluit nosnbsp;docere fcriptura ddigentiatn ferutandi maffùfica deinbsp;opera per creaturas, quasadfalutëcrufumeleâorumnbsp;produxit cr donauit,cuifi deuotiores ejfcmus,potioranbsp;nobis er maiora naturarum myfîeria reuelaret. Vteftnbsp;fi{ftgt;icio,nonmodicam partem naturalis JJlagiæperannbsp;gelos bonos reuelatamfiiiftè,quaiuum fcilicet deo pla=‘nbsp;cuit,cr quantum merebamur. Et filUs certè multa no^nbsp;bilia opera Phnus quoq^ defcripfit Ub. ii. «p. jr. Vfcinbsp;cr aurufticum fuperftitionem oflendit, illud bieptunonbsp;deèdcaittiumfil: CT in tnedtciw ufumfiUis libro is.ca^^ ,nbsp;piteundecimo.

EtdixiteiTobiasîVbiuis utmancam’?

Non hic mant fi fie dicitur, quod in prir^a manfione biSc dixerit,fed ut ex pratdiëlis patet de Sara,faëtutofinbsp;turn hoc eft in remoto aliquo loco à Tigri, cr in ciuitaienbsp;aliquaN.edorhm.

Refpondens^ angelus^aitt Eft hic Raz guel nomie, uir propinquus de tribu tua, ’nbsp;amp; hic habet filiam nomine Saram, fed nez tnbsp;quemafcülura neq; foeminam ullam haznbsp;betaliampræteream.

Ex prtemißis patet,hunc locum fitifte in Media, ubi Sara diëla eft dominum oraftècapite tertio. Non ergonbsp;circa Tigridem ha:c diâa funt, uel in manfione prima dnbsp;Himue poftergata, undefortaßis exierant. Iterum CSquot;nbsp;nunc fiepe liquet,ucl btimuen aliquando accipi pro to^ /nbsp;to regno Ajfÿrioru, in quod diftcrfi funt ifiaelitce, uetnbsp;non omnes de tribu bSeptalim habitaftè in urbe bSiniue.nbsp;Eropinquus,ait,de tribu tua,qui iuxta morem ipfôruntnbsp;proximo agnatos matrimonio iungebant ctidineadeiUnbsp;familia adpatriarcharum confuetudinem.ynde crnbsp;riam beatißimam uirginan lofiepho proxime agnatam,nbsp;cr familia eademgenitam probamus. DiuitM autem dinbsp;ftenfiitione contigit,ut hie Raguel unam tantum filialnbsp;haberet cum multis diuitijs,cui tarnen iam multos inquinbsp;fier at cr KWtxerrft jn^ritoy, cr Tobias fenior unu tan^nbsp;tlvm filium à domino acceptjfict. Omnia enim diuino or^nbsp;dine di/Jgt;onuntur,maxime uero intelkguntur circa mdgt;‘nbsp;trimonium.Sara hac elegans erat fide cr moribtis.nbsp;fiirmandiil fanëli curaftèkguntur. Diuitiasquoqihitnbsp;non iadat angelus,fed unigenita tantum memorat uni’‘nbsp;genito aptatn. Ca:tcris uero paribus commodius eftè ui^nbsp;detur de eadem familia,falua honeftate publica uxoretdnbsp;deligcre,q ex incognita uel rcmotagettte,quanquaidnbsp;in cafu id quoq; affirreutilitatempoßit, fednonfin^nbsp;periculomulto.

Tibi debetur omnis fubftantia eius, oportet eateaccipere coniugé. Pete ergfnbsp;eamàpatreeius, SCdabittibi eainuxore?

Debitum illud intelligi quidem poteft didumpf°‘‘ pter propinquitatem generis,fecunditÿ-adus legitinilt;j^nbsp;hareditdti^

TOBIAS

do proW» labitä rdtione. Multum liera facit dd filicaa prolificdtionem,^^ dd bedtarum animdrum infrßonCfnbsp;ƒ! 'mitidhoneflimdtrimonijdfide crordtionc débitafunbsp;manturJdeo canceüos pnefcribit injanite carnalUjUt o=snbsp;rationepotiustiudm libidinis fludio initia confecren»nbsp;tur. Ad lt;^uod docet intrandum cubiculum, non tantumnbsp;fènKl,fed bisnbsp;nbsp;nbsp;tertio uincendam libidinemß fieri po=

tefi,ö“ non détériora timeri cogantur.Mutuum fefe ex . hortentur,uim amoris honefli zr perpetuo durabilts benbsp;neuolentite,conuerfdtionemdgis honefio conuiilunbsp;confirmandatn ZT fiatuendam ex 'tnitijs,qudm nwtnen-tanealibiditiecdrnts,qudm fequitur naufea, nifi cordanbsp;anborum fynceritas arnica praoecupauerit, ut ex anisnbsp;nto fefe diligdnt,zr non foluntlibidinis ÿ-‘ttia,feddni=nbsp;morumconfenfuplacido. A.lioquinon diudurabitpaxnbsp;Zr concorda,nbsp;nbsp;nbsp;plurintte fiatm caufa fubinde fuccc=s

dent iurgiorum er diß)licenti£ mplacabilis, uita^ ma leßa zr impedimenta prolis cum zelotypia cr queresnbsp;lorum pldußris.

i8 Ipfaautem node inccnfo iecorc pifcis fugabitur dæmonium«.

Mrinu/** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iecorimfùnù dlt;£monué fitgorit,quod fors

tdßis naturaliter fieri potuijfet,ßue angelica uirtus huic fdcromento dßifles,aut ßruor ^uotißima orationis,ddnbsp;quam incitabat timor perpeßi damni occißonis tot uironbsp;rum,certe cacodccmon facile à fanHo connubio ßgarinbsp;potuit.Non enim contra dei gratiam ßeuire damoni pernbsp;mittitur,fed aßrtiore uirtute dei fuperatur, cdf angelonbsp;damon,dtlt;^ d deo digna oratione malitia immici.

Sccundaueronodeincopulationefan dorum patriarch arum admitteris*

Qjudbicuerius'mteUigizrrdtionabüiusdccipi pof fit non uidco,quam ut fecunda noéle matrimonij honesnbsp;fiamcopulomexperiantur^inordinem patriarcharumnbsp;admittcndi,Alijs dicitur, ut ßc pariter quidé fiterit dornbsp;iniendum,fedpro timoré necis temperandum àcarnolinbsp;commixtione, qui timor hic ßgt;ecialem rationem habesnbsp;bat^alioquinonneceffarioordme im facromatrimonionbsp;feruondum.lloneflas enim procipuum tn nouo matrimonbsp;nio decus eß, zr anmtorum confenfus potius fiuendusnbsp;quàmordorUbidinis.

10 Tertia uero node bencdidionem con-fequeris, ut filii ex uobis incolumcs pro-creentur»

Videtur tertia noile Ifierandafidfß proles, z^ pers fiila cömixtio feminim, qua 'm fecunda noile ob utrisnbsp;ufqs uerecundiam poterat zr alijs rationibus 'mpediri.nbsp;Üiß quis bcnediäionetn iftam 'mtelligat, earn qua in cœnbsp;tuamicorum zrfamiliarium,foleni orationeà presbysnbsp;terouelfeniore aliquo benedicebantur,cuius benedisnbsp;dionisfummo crat,ut ex ipßsßlix proles cum omm 'm^nbsp;columitategeneretur.

2., Tranfada aute node tertia, accipics uir gine cum timoré domini, amore filiorumnbsp;magis quàm libidinis dudus,utinfeminenbsp;Abrahæ benedidioneinfilqs cofequaris*nbsp;l/ftelligi poteßficftranjaild nodeuirgine,quie fites

TOBIAS.

rat,coniHge ag}iofcere,zr unam fecum eße edmem (ü* animam unam, de'mceps^ non tarn libid'mis exatiandienbsp;cdufa quam filiorum amore cocumbere,zr matritnomtnbsp;lia fadn admittere.Si uero aliud Ledori placeat,ut poßnbsp;tertiam nodem impleant copulam matrimonialem, no/tnbsp;moror,mihi fané difficilis hiefenfus uidetur, zr difficisnbsp;Uor ddimpletio dodrmte,mdx'ime cum tale aliquid fcrisnbsp;ptura non doceat,fed contrarium de patriarchts in Gesnbsp;nefi cernitur non raro,perßdum matr'tmonij opus cumnbsp;benedidione dei ZT citra peccatum. tortaßis zr hocnbsp;proceptio fandis olim non placuit, zr ratio fùiffe posnbsp;tuit adempto authoritatis huic libello,dlioqui honeßißinbsp;mos mores docentecum fide. Potefiincafuhoc do^nbsp;fufcipi zrlaudabiliter,quodd dilationemoperis nóttnbsp;mdlt,fed à deo zr natura ordinati ad prolis enixionem:nbsp;fed ut necefjario tails ordo femper fcruetur,prieceptumnbsp;domini aUbi noninuemtur. Cafiitasautemmatrimonianbsp;lis hic certo commettddtur,ut nofitrore hbidinis, fid de liS'nbsp;fiderio prolis congrediantur honefli coniuges:qudlis honbsp;neflas locum non muenit in firnicatoribus zr hbidinos ¦nbsp;fis,citra dei timorem omma agentibus, quibus propteTnbsp;hoe beneficium prolis no raro negdtur:uelß detur, cumnbsp;multis id datur 'mcommodis. Eligenda igitur uia commanbsp;éborzrhoneflior.

tia commendatur,cum fideles fufcipiuntur à fidelibusin nomine fidei.inteUigebat 'Kagftel eos effe lfrdelitaf,idelt;}nbsp;amice fufeipit uementes, quodad folatium pert'mebdtnbsp;exulantium inter mimicos 'm terra aliéna. Cum gaudianbsp;autem fufeipit adhuc ignarus qui effent,à quibus tarnennbsp;agnofcebdtur. Qui ergo prophetas in nomine prophètenbsp;rum recipit, mercedem confecutus eflpropheto. Q^inbsp;gaudium habuit ex bono opere, isgaudium fufeepit c}enbsp;frudupietatis zr fidei.ld utiq^ fcriptura teflaturdeA!*nbsp;braham,Loth,Sunamite,zr ^ijs. Plurimum igitur cotitnbsp;mendanda fidelibus efl uirtus hoffiitalitatis, unde 'm ittsnbsp;dicio extremo commendabimur, zr intra cœleflis beatlnbsp;tudinis promid coUigemur.

2,. Intuens^TobiamRaguel,dixit Annas uxori fuæîQuàm fimilis eft iuuenis ifte c5nbsp;fobrinomeo.

tgt;cl nonlt;nbsp;•»In

TOBIAS

noniiite ßmilis mentis candore, ^uM hic de facie ßmilis inuenttur.lJabet fi(as conditiones dijpofîtio cor=:nbsp;ports fx anona: uiribus mgenio, irndecr apti mentenbsp;inueniwitur g^ni fubtiles fnnt carne, e::r ex corporis U-neamentis olknditur aninti promptitudo.

• 5 nbsp;nbsp;Et cum hæc dixiffet,aitî V nde cftis iuuenbsp;ncs fratres noftriî’ At illi dixerunt î Ex tri^nbsp;bu Neptalimfum’, excaptiuitateNiniue

Dixo*£tt priera ad uxorem, nunc fertnone uerfo ad hoJ})ifes,lt;juterit à iam fufeeptis i^ui fmt ey tmde. Agnonbsp;feebat ifraeiitas cr fratres efre per lacob, ideo amonbsp;refyncero compleilettdos.Semor, ut apparebat, ange^nbsp;lits,uidetttrpro utrifq- refpondijfr,?^ frfradnumerajjènbsp;captiuis ifraelitis ex tribu Neptalim qualis Tobias erat.nbsp;Captiuitatem more Uebraico nonùnat ipfos captiuosnbsp;qui erant murbe, ucl proxime 'tiîiniue, de qua diiluntnbsp;efi pritis.

4 Dixit^ illis RagucIîNoftis Tobiam fri trem meum^Qui dixeruntîNouimus.

Cum^multa bona loqueretur deeo dixit angelus ad Raguelë î Tobias de quonbsp;interrogas pater huius eft^

Vratrem more ttebneorum er omnium natiotw uo^ catproximumfanguine.ïam enim confrbrinum uocauenbsp;rat.officij eiTcharitatis gratia quierit ß e^quomodo uinbsp;uat,fi norintycupiens anùcoru more audire Iteta. Sic denbsp;¦cethumamterconuerfariconfanguineos, ziT pauperesnbsp;non crubefrere,nec diuitibus inuidereJPoftquam audi^nbsp;uit ipfos iüum nofee, amice de eo loquitur, cr bona denbsp;eo multa cîoquitur:quandoquidem non poteratab ami=:nbsp;CIS iuxta carnem uituperari,qui in tota tribu multartimnbsp;ttirtutumfama iam antcafruebatur, cuius eximia reli=nbsp;gio, cr ampliCgcneralesq- eleemofynæ cr opéra pieta^nbsp;tis rcliqua nota erant Jfraelitis gentibus, multo ma=nbsp;gis confanguineis crfratribus.Si c ergo difrenfatione àinbsp;uina Raguel uerbis fuis ßernebat uiâ ad petitionë bnfii-tutaniab angelo.Çiuantocnim magis Tobiam commennbsp;(Libat,tanto minus illi honeflum ofricium atnico »égarénbsp;po/frt.lgitur pofl auditas ad longum commctjdationesnbsp;T obi£ à Raguele,angclus intuUt, cundc ejfr huius pruCnbsp;frntis genitorem zr parentem.

• 6 nbsp;nbsp;Et mifit fe Raguel, ôC cum lachry mis ogt;nbsp;fculatus eft eum, SC plorans fuper colluntnbsp;cius dixitîBenediclio tibi fitfili mi, quibonbsp;ni ÔCoptimi uiri filius es»

Mitfere hic efr demitterefe, ZSquot; inclinare ad amples xandum aliquante frirfitan fratur£ breuioran:uel etiantnbsp;ho’ncR«quot;’* 1”'° ‘f^^oderc capipoteft.Erumpebant^ ex affrilu fyn~nbsp;'quot;«'tiuni, Wæ amicitia: lachrymiefuauitatis zr gaudq mexpedanbsp;^‘•incalefcebat enim animo uttofeph in fratreS zr pa=‘nbsp;^ntem.Cum lachry mis ofculari, eft candide, pure zrnbsp;^y^^eimpcndcreuclutipietatisalfrdum,zramorentnbsp;ex oculis.Super coüumftcuit, quia ruerat hinbsp;bitu^ frrft plenum affrdusftn linguam prola^

opi^d; uclutipro^a

T O B I A S. id

pria fùo ftlio,Benedidio,ait,frt tibi,nempe dcifauorà^ bilis influxus per omnem uitam er operas tuas, non ahnbsp;terius,frt tibi,qui filius es certe uiri boni,imo optimi,cunbsp;ius laus eft apudomnes ifraelitaruin exules, quem co^nbsp;lunt laudant etiam infidèles, imà infideliumgenthnbsp;lium reges ufquc ad inuidiam tant propria;gentis quantnbsp;extern£:quin Z^ propri£ domus familtares fidemuirinbsp;non probant,qu£ domino deo eft acceptißima.

Et Anna uxor eius èC Sara filia ipforum lachrymatæfunu •

quot;Decuit ut cônfobriniuxor, licet de alia familia, ia= menprotnaritiaffvdu,cum quo corpus unum habebof^ miuicrum.nbsp;tur zr anima una,£que quidem gratularetur amici ad^nbsp;uentum:frd quia mulier erat non ruebat in ofrula, notinbsp;compledebatur adolefrentem honcft£ fèmi£, multo minbsp;nus Sara filia affrdum charitatis quem fata urgebantnbsp;prodere uel aliter aufa eft cum maire quicquam ofîendenbsp;re quàm lachrymis,qu£ non dedecentfaeminas quacunnbsp;que 'm caufa,Lachrymat£ funt, inquit, filia cr maternbsp;pr£gaudio,ex ajfiedu elegantis iuuenis, qui patris pronbsp;bum ingenium zr fadem pr£tendebat.

• 8 nbsp;nbsp;Poftquam autem locuti funt,præcepitnbsp;Ragucl occidi arietem,amp; parari con uiuiû»

No/i uerbis tantum z^geftibus exhibenda atnicitia erat,frdfado z^bet^ficijs. Vtrinq; fertno fadus eratnbsp;charitate plcnus,angelus domini pios homines omnes innbsp;afrèduspictatisattraxerat,auxerat charitatem,anhnbsp;jnos conciliarat,quia fattdi erant.Uinc inde locuti frte^nbsp;rantpluraexcordiumexuberantia cumnouis ho frithnbsp;bus,tandem reuerfi adanimum,de corporibus reficieti^nbsp;dis cogitant honefti hofrgt;itum /ùfreptorcs, arietem ina^nbsp;dant, zr parant conuiuio.Sic non tantum uerbis amici Coniu'm'anbsp;tiam tcftantur,non tantum uotis obfrquuntur,frdfadisnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

difronunthojfiitalitatis munificentiam ad hilaritatetn animorum. î^onaduoracitatem conuiuiuminftruitur,nbsp;fed ad hilaritatem. Omnia autem nutu dei,qui eledionisnbsp;£tern£ordinemhuiufmodieuentuum neeeßitate profenbsp;quebatur.'Neceßitaseratconfequenti£ cum fingulaannbsp;tecedentia cont'mgentia ejfent.

• 9 nbsp;Cum^ hortaretur eos difeumbereadnbsp;prandium,Tobias dixitî Hic ego hodicnbsp;non manducabo nequebibam, nifi priusnbsp;petitionem meam confirmes ,Slt;promit-tas mihi dare Saram filiam tuam^

Paratis omnibus, iußisq; ad exemplar ifaac Ziquot; gc=! ftorumitUustemporisdifcumbere hojfiitibus, non eratnbsp;immemor Tobias 'mftrudionis fu£ de petenda fibi uxo=nbsp;re,propmquitatis iure:tantoq; id audebat magis, quannbsp;toanimipropenfionemRaguelis ad confobrinum cla=anbsp;rius didiccrat. Eeftinatdutem pctereanterefrdionem, Pwitio connbsp;quandonegotiaarduaexpeditiuszrprudentius expe=nbsp;diuntur. Qjeod autem fine pr£fatione ftatim uxoremnbsp;petit,dißimilior eftferuO Abrah£, qui pluribus agebatnbsp;uerbis,quibus dei certam prouidentiam perfu.tderct denbsp;ducenda Rebecca.Hic uero necejfririum id non erat, eunbsp;pierat enim iamdudum Raguel inueniri fili£ fu£ digniinbsp;tnaritum,uerebaturq}ob damnauirorum, neminem fa=s

d ±

TOBIAS

eilciMMertioiduMadeojîdMcwwrfioreimenis abfolutefibi dari petit Sarttm, zj cito ante^iMW ad mennbsp;famdijcumbant.

• I onbsp;nbsp;nbsp;C^o audito ucrbo Raguel expauit, fei'

cns quid cuenerit illis feptem uiris qui in-greffi funtad eam,amp; timere ccepit ne forte ÔC huic fimiliter contingcret,

Expetitione territut eft, quMido pernictofant er /à talem ipft timuit hanc ßgt;onfam, ut fiterat prioribm fc-ptem uirii. Confobrini bont uiri filium noluit périclitasnbsp;ri,ex adiaratus tamuehementibus uerbK,negare nonnbsp;pot(rat:maxinK ^uod Uli deberi uideretur propinquitanbsp;tis priuilcgio.Erat enim uir bonus, Gr amicorum obfernbsp;uans,alioqui ft malusfùiiJet gt auarus,potui/]et in mennbsp;inanfpicita ttmilUuenire cupiditas hiereditatis ,qii(e pcrmorkianbsp;ttmgenttifecundumtempusdeuolui poteratadfeGradnbsp;hteredes/uos. Ex prateritis inaujpicatis eogitanda gtnbsp;ßrnüdanda funtßtura. Non ntmis crebro tentandumnbsp;inßrtunium.tnaul^icatas perßnas praflat alioquiuisnbsp;tare,fed dei prouidentia cum ipßus timoré eß humiliternbsp;adoranda. Aliter deum timentibus agendum, aliter imsnbsp;pijs.Bonis omnia bene cedunt,dei contemptoribus nihilnbsp;tutumaut falutißrum.Cum dei timoré, nonfme oratiosnbsp;ne prieuia funt adettnda matrimonia.

• II nbsp;nbsp;Et cum nutaret, amp; non daret ullum pcnbsp;tenti refpönfum, dixit ei angelus t Noli timere darcillam ifti,quoniam huic timen-ti deum debetur coniunx filia tua, ideo a-lius non potuit habere illam»

Cundabatur gt animo uaciÜabat, hinc periculum fujßicans,indegratiamillibenteramiconegans:uoluifsnbsp;fetconfentireflatim, nifi exitium pertimuißet : tacuitnbsp;ergo,confultans quid fa£io opus in re tarn ardua. Sed adnbsp;quaddeinunciusmijjuserat, idprofequitur diligenternbsp;atqi ßliciter, Conßolatus prius pro hac reßerat Tobia,nbsp;nunc Kaguelem eximit omni timoré exitif, gt ualidißinbsp;mam notißimamq; rationem diéli adducit ,fimulqÿ dosnbsp;cet quomodo ineundum fît coniugium, non fîne timorcnbsp;dei,non cum incondita libidine,non fîne præuia oratiosnbsp;ne,fed dei beneplacitum in omnibus eß intendendum, adnbsp;finem legitimum a/ßieiendum, propter quem inßitutumnbsp;Nuptise nonbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;domino.Seruata erat huic uiro, ideo ab alijs obtins

contrahen- yj tton potuitMatsrßtura eratßlicis prolis,ideo admit i^tidi impij nonerant.üon modicum gt peccant gt penbsp;riclitanturquifilios ßiosuelfilias nuptui dantimpijs,nbsp;uel de quorum pietate confidere non certo poßunt.Pronbsp;bitas GJquot; honeßos ante omnia attendenda, fîcut gt bonünbsp;prolis qult;e ex iwpijs pia rarogeneratur. iAultum reßrtnbsp;cx quo uentrefilij procrecntur,quibusnaßcantur parennbsp;tibus.t^o eß obmittenda iußa diligentia in talibus, quodnbsp;rcliquum cß domino commendetur; cuius nonnunquamnbsp;iudiciofit,ut maligenerentur ex bonis, fed hoc ut plurinbsp;tnumfit,fîeducatio negligatur ,fît focietatem malorumnbsp;incidant,alioqui bona arbor proßrtßuüus bonos,masnbsp;la malos.

Il Tunc dixit RagueUNondubito qued deus preces ôC iachrymas meas in confpe

TOBIAS, élu fuo admiferit : 8^ credo quoniam idee»nbsp;fecituosuenire ad mc,utSCifta coniungenbsp;retur cognationi fuæ fecundum legemnbsp;Moyfi.

Sanéli mfîde orantes certiores redduntur de exau^ ditis precibus,Gr confenfumfußipiunt intra confeiew^ inbsp;tiam.lungetid£ autem preces adteßimonium feriofe in inbsp;tentionis,Gr'non hypocritica orationis, quales tranß 'nbsp;g^ediunturnubes, GTconßteäuidiuino pnefentantur,nbsp;id eß, approbantur gt exaudiuntur. Superius tantutitnbsp;memoria faiia eß orationis Sarie,hic patrem quoq; fidenbsp;liter oraffe audimus. ynde coijeimusfidelemßiße detfnbsp;totam ißam familia}n,Gr deuotam domino, non tameitnbsp;finepeccato GT legis diuinlt;£ negligentia, quandoqui^nbsp;dem filiam fuam locare iam toties tentauerat extraneo,nbsp;(T aliter quàm lex domini ßatuerat, ßrtaßis gentili alinbsp;cui,quod prohibitum lege erat,ideo domino uindicante |nbsp;occififunt.itunc uero tandem recordatur diuina: legis, inbsp;fecundum quam alter alterius confobrinorum fernen fuanbsp;feitare debebat ad nomints quoq^ coferuationem, etiatitnbsp;fihuereditas terrlt;e illisreddcnda non effet. îtton poteßnbsp;ergo mala effe uel idicita légitima cognationis propin^nbsp;quitas in iungendis matrimonijs, qute lege fidelibus eßnbsp;commendatatlicetneceffaria nonfit, quia ceremonialnbsp;lis,Gr non femper etiam à fanilts obferuata inuenitur.nbsp;Non igitur potuit coalefceTe coniugij inßitutum quan^nbsp;diu libidinis agebatur caufa,GT timor dominilocum minbsp;nimeinueniffettnunc uero angelico beneficio pietatiSnbsp;ßudium reuocatur GT proficit fides, gt legis reueren^nbsp;tia,ideo omnia qusefiuntfalubriafunt,GT projßerefuc Confcnbsp;ccdunt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ptiouc

15 Et nunc noli dubium gercrc quodtibt earn tradam. Et apprehendens dexteramnbsp;filiæ fuæjdexteræTobiætradidit, dicens:nbsp;Deus Abraham, amp; deus Ifaac, Si deus labcob fit uobifeum, amp;ipfe coniungat uos,nbsp;impleatœbencdidionem fuam inuobis»

Statim fine confilio uxoris pra:fumpto,finc requifi^ ta uoluntate gt confenfufilia promittitfe quod pete^nbsp;batur explere,intelligens domini uoluntatem, gt alla^nbsp;tarn uerifimilemcaufamfacri coniugij. Tobiam aUoquinbsp;tur,GT « ipfamSaramfiatimpromittit, gtpraßat ili^nbsp;co.Ceremonias quoci; idoneasad matrimonijfacramett ^/Epuianbsp;t«jM hic difeimus prijeis fanüisßiffe in ufu, quas expe^ p’1nbsp;dit neutiquam negligendas,modofilix coniugium optc^nbsp;tur.Signa ncccffarij [confenfus amborum funt, GT tuncnbsp;erant,manuamporreilio, adfidei utrinq^ conteßatio^nbsp;nem.Eitautemperdexteram promißio,ne quidfinifirinbsp;in corde fubcffefußgt;icetur,cUm alioqui finißra cordinbsp;fituicimor,feddextrapotentioreßGT faußior. Verb^nbsp;quoq; orationis nondefint,quibus domini fiauor GT be^nbsp;nediàio imprecatUr,fîn€ quibus mifiria multa huic altnbsp;nex£ ßatui,pro mU'ndi huius uaria calamitate firri dijfinbsp;cilepoffunt,imègt;nonpoffunt. Deüoteigitur orandutiit^nbsp;eßconiugibusinprimis,deinde parentibus: gt eumdetnbsp;timoré GT cultu inchoandum efl, quodfine eiusgratUnbsp;perfid GT tranfiigi non poteß. PrQcul h(uç amouëda eß

¦.......- nbsp;jnfolcntiß

TOBIAS

infolciitid cdmis,morumleuit((s,getttilitius tufus,/uf)er bld uelliuin,ebrietdxnbsp;nbsp;nbsp;come/fatio. Qu^ dutem dd ho^

neßdin latitidmfdciunt ddhibcri pojjitnt,tdntumqigdu dij,M honefldtk zx timorii diuini nuUd ddmittdtur id-^urd. fehcitds fitbfequi ucra non potefl,ubi fine ordtianbsp;numinis diuini implordtione, ucl cum libidinii ntnbsp;Orah’one Kiüe inccntiuis inchodturtdjnpericulofum negotium^nbsp;matrnnol'*nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prouideutid pendet,cum cuius timoré

niuni- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aufi)icdndum fit neceffitrio, non cum lufu,cdchinnis,im

pudicis uerbis crgeflibus tranfigendum. Qrandum aii tern ut deut itle unut ucrut ZJ' folut omnipotens,Gr fudnbsp;prouidcntid cunild (ciens cr regens,ipfe corda coniunnbsp;gdtfynceru affiiiu ingcrendo, 'm ciiiiis foliut efi cordtsnbsp;poteftas, qui folut fcrutator eft cordit ér renum, quanbsp;iungente nemo dijfoluet, quo benediccnte nemo 'mftrtttnbsp;nabit,quo negleito nihil perficietur, quo offinfo omnianbsp;perturbabutur: adoradut eft igitur cr inuocadtit 'm prinbsp;mis,Gr deinde honefta conuerfatio mftituenda atq; connbsp;BcntdiAio uiilut.Benediiiionem dicit prolit beneficium,quod otnsnbsp;¦uttiinonijnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fianiiintdgnopere defider4runt,Qr mter corporalid

bona tnaius non eft,qudntft:lici cr honefta prole ditari, '¦nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quant qui non magnifaciunt,nbsp;nbsp;nbsp;dci donum non dgno=

ftunt,meliore non donabu^tur. Suam certc coelibes fill citdtem idilare non pojftmt nec fan{lmiOHiam,nifi ft jfinbsp;rituales totifiM,quod rariusfiet, qudtn ut toti mfamesnbsp;ey impudicitia corruptißimi euadaiit, cr oinnem dei tinbsp;morem abijciant.Ciui enitnhancbenediilionem noluc^snbsp;rmt elongdbitur ab eis.

,4 nbsp;nbsp;Et accepta charta fecerunt confcriptiogt;

nemconiugn*

Verifimile eft hoc tertium ceremoniale adhuc uigea Confcri* rcdpud luddos, Ut dcceptd charta confcribantur qult;enbsp;utrinq; promittuntur danda uel agenda ,çrfic 'm duatnbsp;diuifa partes,una detter Jfonfo,alteraftionfe,m teftimo=nbsp;mum cr rei perpetuam memOriam.Sic quoq; repudiumnbsp;nonfiebdt fine libellis, quod ftdcs prtefentium itonfem^nbsp;per fufpciat pofterit, cr fine teftibut inccrto res perfidnbsp;ciuntur humana ctiam domefticæ. Confcriptiones con=nbsp;utrinquc padata contincbant, etiam quanbsp;ad htereditatum fucccftiones, çy nonnulla alia, iuxtanbsp;prouinciarum ritus ey hominum mgenia, alijs çy alijinbsp;fcculis atqfiocis.

ly Etpofthæc cpulatifunt, benedicentesi deutn*

Vltftnofequuittur epule, utminus neceftariie- huic fdcroftnilo contraâui, quie tarnen a carnalibus in pri^^nbsp;mis curantur cum efpifione 'Meptigaudij. Et qui epulasnbsp;iegunt,dduertdnt quoq; quod fequitur ftatim,deum be=nbsp;nedicentes,id eft,grattds agentes cr deprecantes de be=3nbsp;neficijs prafentibus crfiituris. Eft autem benedicerenbsp;deum,agtiofcere iüiusÿratiam ey beneficia cum fide denbsp;futuris bonis.Epule quoi^ fepe capiuntur pro gaudio,inbsp;'l'*°duulgus fine epulis gauderenefciat.

- ^ocauit^Raguel ad fe Annatn uxore pra^epit ei ut præpararet alter umnbsp;cubicuiui^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in cum Saram

iiliam fuanijôc lachry mata eft»

TOBIAS. nbsp;nbsp;nbsp;li

Reuerentia obiter docetur uxoris ad marituni, qu£ uocatur àmarito,nonacceditur: obtempérâtftat'mt eynbsp;coniugem dccedit,auditum quid mandet. Expedit enininbsp;ut ordo eatenus obferuetur,ut feiat fe parère debere manbsp;rito uxor iUiadiunila a domino. Timuit loci mtempcanbsp;riem ey infauftum cubiculum,quod feptem uirorum exinbsp;tioinfamatumerdt.Timuitillocongyedijfionfumftion=:nbsp;fe,ideo uxori ey matriftionfe commendat curam adornbsp;nandi aliudfiliciutcubiculum. Totum autem agebaturnbsp;cum ttmore domini,uexationeprieteritdincutiente rcUnbsp;giofiorem 'mtelleilum.Eofiliam mater mtroduxit morenbsp;gentis ubi àJponfo 'mueniretur,nonfine uerecundia eynbsp;reuerentid,qUteloco fuo non deftituantur, ut adfit honenbsp;ftdtmax'miumornamentuconiugij cr/fonfaru. C^updnbsp;uero lachrymata fcribiturJfionfa, non otiofefit uel di-citur,qua iam oétauo periclitabatur ad mortcm:feptentnbsp;enimuirosoccidificputdbatur,cr fepelijje cadauera,nbsp;cuius nunc quoq; fatum timebdt ei quern fyncere ama=nbsp;bat:ex prater ito en’m mfirtunio arguebdt fiitura domna maritl

17 Dixit^ eiîForti animo efto filia mca,do minus coeli det tibi gaudium pro tædionbsp;quodperpeflaes.

tJlaterfidefortiorconfoldturflentem cr trepidant iem ob praterita mcornmodafiliam iuniorem ne timeattnbsp;fedmagnanimiter fefe credat domino deo coeli, quiutnbsp;omnipotens eft ey benignifiimus, ita cultoribus fuis crnbsp;ipfum t'tmentibus benefaciet, cr gaudium prieftabit nucnbsp;ei,qud toties anted afflixit.Etet tibi,mquit,quod expo..^nbsp;ni Hebraico more poteft per dabit,ut confolctur earn denbsp;fi(turo,ne timeat quod crat experta poft futurum, fednbsp;pro moerore ey tecdio ingensfit gaudium habitura defè,nbsp;lid marito, ey charts filiorum pignoribus ,quos confe^^nbsp;cuturafit beneficiadomini, cut fe dignis precibus du^nbsp;dum commendauerat,quas deus /fernere non poteft.

CAPVT VIIL

tiusperagebant.Sic loquitur profens quoque hiftorio^ graphus, ey fcitèpoftcœnamperadam thalamum 'm-trodudum iuuenemffonfiim commemorat adJfonfam.nbsp;Infinuatur autem perailam hanc coertam fine la:titia eynbsp;tripudio,fed cum multo timore dei, oratione ey folid=^nbsp;tudine,firmidantibus euentumfimilem prioribus. ideanbsp;de 'muitatis uicinis ey cógnatis nuUa fit mentio. In hacnbsp;coena parentes ey angelus cum If onfis tantum con/cifnbsp;erdthuiusinftituti:utfi forte per iudiciu dei cafus mifenbsp;rabilis contigiffet,ut prius,paucorum effet rei cognitió^nbsp;ey minor diffamia tanta calamitatis ey mauditapriusnbsp;infilicitatis m meundo connubio. Vnde eyfecTeto iu-iienem mtrodudffe Uidentur,fine confuetis tripudijs etnbsp;epithalamijs, orationibus magfi 'mtendentes quàm mfonbsp;kntifsquibufcunq^.

TOBIAS

1. Recordatus itaq; Tobias fermonu an^ geh, protulitdc caffidili fuo partem tcco-riSjpofuitc^ earn fuper carbones uiuos»

Supra dixerat de tribus, corde, ßUe (y-iecore.fet

¦ pro oculis rcflituendii referuandum patri commendaue rat.Dixerat uero dcfùmo ex corde propaganda, de ie=nbsp;core nihil. Hie uero de iecore loquitur carbombus in-cenfo,nihil de corde.Vnde liquet fimplicitatem hijiorionbsp;graphi,quide huiujmodi lt;mxieconlcribendis non fiâtnbsp;uaÙc foUcitus, maxime cum ex defcriptii Leâor facilenbsp;quod obmiferat feriptor conieâare po/fet:ncmpe fimulnbsp;cor GT iecur incenfumfùi/fe, cr non tam uirtutefîoninbsp;quàmangclipoteflateaôlumeffè quod hiefitmo tranfrnbsp;fcribitur,Gr acceptum re/èrtur,cum folius uirtutis diuinbsp;n£opusßteritquodangelo commendauerat. Quod denbsp;Caffidile. caßiditi prolatum dicit,alibi non me legiffè hanc didlio=nbsp;nem memini,Gr quid fit non pron-ancio-.uidetur diminunbsp;tiuum à caßida,qua diüione olim caßiculum dicebatur,nbsp;fcilicet reticulum quo firtar pifeis uel caro ne fœteat finbsp;ne acrii recrcatione : quafi àcaffè diélum, quod inde ànbsp;caffô GT uacuo ad peram tranfumi hic uidetur: quafi dinbsp;cere uolucrit ex caßicula uel perula extraélum epar ernbsp;cor.Partem uero dicit iecoris, non audens totum impennbsp;dere,ne 'm poßerum egens nihd haberet. Vinos carbo=nbsp;nes dicit Hebraico more,id (ft,fueccnfos GT ardentes, finbsp;eut uiuam carnem recentem dicunt.

5 Tune Raphael angelus apprehcnditdæ nionium,ôCreligauit eum in defertum fu--periohs Aegypti»

Ne totum negotium umeendi cacodamtonem Afino=: deum,dij}gt;erditorem, GT homimbusadnocendtmt malinbsp;gnitatem à domino permiffiam adfiribatur fùmo itti, hicnbsp;additur,angcUca eundem potius efie fiiperatum uirtu-te,ut pro uoto Gr'libidinefanilis obefièno poßit.Quannbsp;quam enim prau£ fint damones uoliintatis,nihil tarnennbsp;Angelus re fine domino iubenteperagere ualcnt. Ouibus quoquenbsp;ligatus m [. . ,nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°

defertum. pr£[ecit bonos angelos, quijuccurrant pqs contra tam diemones quàm homines.Religatus autemdicitur ab attnbsp;gelo,hoceft,diuino mandata iüiaßignatus efl locus abnbsp;hominibus fieparatus, ut non tantum mali poßit quoinnbsp;uelit.Satis uerifimiliter dicitttr, genus aliquod corporanbsp;litatis habere diemones nobis ignota er infien/ibilis, denbsp;qua iudicare non poßimus,ficut ncc oportet. Cum Chrinbsp;ftus quoq; de ffiritu immmundo loquens ,fimilia dicat,nbsp;quod ciedlus ex homine ambulet per loca arida, c^pornbsp;cos mg^effusfubrnerferit amp; praiuocauerit. Vnde de dienbsp;monu/m natura aliquid infinuatur, quod otiofioribtis innbsp;Aegypeus quirendum relmquo la-£loribus. Superiorem Aegyptanbsp;fupetior.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fupertores partes Nilt,proximiorê lune mon=

tibus,^^ mli paludibus,ultra cataraiHas, uerfas lequi-nodialem circulum,ubi fimt er per uniuerfam interio-= rem Ltbyam latißima defierta loca,hominum inepta hai^nbsp;bitationi pro aquarum dcfidlu,fime quo animalia multanbsp;nonuiuunt. Propter quod Ggquot; uacuam hominibus camnbsp;regionem ob incommoditatem aquarum GT arenas au^nbsp;thorestradunt.

4 Tunc hortatus eft uirgincm Tobias,di

TOBIAS.

xitep ehSara exurge,8C depreccmur deutrt hodie 8(. eras, 8c fecundum eras, quia iftisnbsp;tribus noélibus deo iungimur: tertia autenbsp;tranfada node in noftro erimus cóiugio»nbsp;Nort ex infidelitate cr incredulitate ad uerba afig^nbsp;li hac loquitur er agit poß eliminatum damonitmt, fednbsp;ex obedientia ad angelum,qui matrimonium cum adaUnbsp;fla triduo fynceracharitate Gir pura inchoari deberCnbsp;docuerat, qua potior eß félicitas coniugum, nempe uinbsp;conuerfationehonefia Gfhumanitatefynceracoalefcdtnbsp;pedetentim amor coniugalis,Gr infanus firuor libidin'iinbsp;moderetur.ld fieri polcfi,fihuicangelica infiitutoac^nbsp;quiefcaturji deus ob oculis habeatur omnia cemens Gfnbsp;ordinans,à quo pendet non folu prolis félicitas Griucunnbsp;da honeßas,fed etiamreliqua flatus illiHS omnis commonbsp;ditos Grßrtuna,fanitos er fufficientia.'Vtfurgathorbtnbsp;tur è leélulo,ut cum eo oratiom aliquaufq^ uacet,donecnbsp;uidelicet fe intra confcieittiam fentiant exauditos.ld tt^nbsp;rofailurosferecipiumt nontantu prima ifla noéte pronbsp;timorc damonif,fed reliquis quoq; duabus fequentibus,nbsp;ut file tribus uicibus carnis ineptios eu'mcentes, ffiritiinbsp;GJquot; amore fynceriore neéiantur,ubi primas ainoris par^nbsp;tes deo fuo dedicarint.Sie incceptum coniugium neceffcnbsp;eflféliciterfiniri. Id uero quàm raro fiat inter homines,nbsp;teflantur innumera calamitates miferiartim, qua inci^nbsp;dunt in familios mde prognatos, quando non nifii libidi^^nbsp;nes cogitant,deum minime fuff iciunt cr uerentur, connbsp;iugium aliud non aflimantes, quàm licentiam libidinattnbsp;di,nulla habita rations prolis honeflißime excolt ndi.

•J Fîlii quippc fandorum fumus, ôi noti pofiumus ita coniungi ficut genres quxnbsp;ignorant deum.

Sanilorum hominum mas efl gt fludium, animales motus regere per mtelleélum, quo donatosfe fciuntnbsp;pracaterisbrutis GT animalibus omnibus, quo G^quiCnbsp;furfum funt fapiant,non tantum qua fuper terram.Ane‘nbsp;mo deum cogitant ,Gy‘illi 'm primis ex animo probarinbsp;gefl:unt er contendtiiit.-prafcntia non amant, fedfùtHnbsp;ram uitam isiquirunt, ideo fliiritualia magis méditantnbsp;tur,Gy'quicquidabhisimpeditcxanimo odiunt. Cor^nbsp;poralibus tantum 'mtendunt ad temporis Grcorporifnbsp;neeeßitatem, quicquidin comeadueifariumffintui iünbsp;ucniuntGrfirrecoguntur, ex ammo odiunt, crcul^nbsp;tadio corporis paßionibus GT non mfi coadi obfequMt wguœnbsp;tur ad horam, ilico ammi rationalis GSt rcligiofi fludidnbsp;refumentes.Taleserantpatriarchæ Gsr prophetafau^nbsp;âi patres multi,qui er propterca multam gz magnaVtnbsp;à deo gratiam funt affequuti,pe)- quos dominus magnißnbsp;ca operatus eft in mundo, quos familiareshabuit, cuittnbsp;quibus loquutus efl, Gr per angelos fuos amplis affiedinbsp;benefic'ijs.l^onefl abbreuiatamanus do)mni,ncc boni^nbsp;tas deiautgratia imminuta.ldem ipfe manet,fcd titiSnbsp;procliuiadmalaindies peiores fumus gt magisatheianbsp;nthil reputantes quicquid facrum, religiofum,hotte^nbsp;ftumGrdiuinum nobis propomtur, carnem uiuimus,nbsp;ffiritumuixnoshaberecre^iUSjdiuinacontcmnimUSiinbsp;corporea tantum diliginius,CJ'ct(rnis proommuiriflnbsp;deliei^

TOBIAS

« sX” c5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sdrafilit, amp;- AM^, U

paranir ca- cobt multoru/m ueteru/in,(]Udm aufim prxfirre mil^ HUton%, i^ctiainHicronymorumcaßitdtibuf, crPaularumuelnbsp;etiam nujlochiorum. Eflo Iduddtiß'vnulücrint uirginesnbsp;er uidu£,twtt tamen tantd laude rarißimtim exem=:nbsp;plum celebrari, quod notum erat per multtix occafionesnbsp;MX paueißimis obferuabile,eo modo quo illud Chriflufnbsp;dominui cr faludtor, ac fidele apoßoluf Paulus, ßatisnbsp;modeßc erpducisconfuluerunt. 'Videmui, er dudumnbsp;mundui uidit ,fruäum immodiclt;£lauddt£ uirgmitati^^nbsp;quem tarnen non uideo,uelßaltem iudicare non poßum,nbsp;quin maiore cogar teßimare er plangere iaduräeccle^nbsp;fine ex uotii huiußmodi caflitatn perpeßäm,q commentnbsp;Cœiibîtu» dareuellaudarefruilu tamlate patently in ccclefiaccenbsp;Ubatui,quouüümuimhilßiiß'e,er adhuceßenihilinnbsp;munda ßxdiM, er morum ChrißianorÜ corruptela: pernbsp;nU:iofiu^,deoq; purißimo abominabilim. Hrfzjc ßenten=nbsp;tiam, ß mihi Parißenfes uetuU theologi /candalofam denbsp;finierint, in promptu erunt exempla illorumipforu ernbsp;fuorum ßatutorumpulchrißudlue,er palpabiUaargu^nbsp;menta,qtiibut iüis reßgt;ondcbitur. Non. autë ßufßcit po-ßtritatii dilcëlió uel deßderium,niß ut per prolem definbsp;derettius er ßudeamiKbenedici nomen dómintglorio=nbsp;fum ht omniaßecula,ßc inflituendam curemus, ut ab innbsp;faittia dißcant per omnia timere detvm er colere.

• 10 nbsp;nbsp;DiJeit itaqj Sara î Miferere nobis domi^nbsp;ne,rtiiferere nobis,ut confenefcamus am=nbsp;bopariterfani.

'Exemplum orationhJßonßbrcuis, ßeilatur jßonfa breuiui,exemplum er hoc ipßem pudorii cr fidei. Paunbsp;cis explicat quod uolebat,cum iflo ß^onfo tarn religioßonbsp;diutißime uiuere, non diuifiasuelhonorem,qu£cumrenbsp;liquis bonis fequuntur neeeßdrio uitam religioßam, ernbsp;caflum matnmonium conßcntientium,er deum timen^nbsp;tium inucritate er ßde.iAißericordiam implorât pronbsp;hoc ßlicijßonßo ß(o,neunquam ei contmgat quodßionnbsp;Breut» o« ßsuelprocisprioribus. Difcimusbreuiter or are Jedennbsp;ßpiritus dcuotiOne,fide er humilitatc, no niß dominumnbsp;deum noflrum. Sanitätern intendit mentis er corporis,nbsp;utfit mens fanain corpore ßanot

• 11 nbsp;nbsp;Etfadum eft circa pulIorumcantS, ac^nbsp;cerfiriiuflitRaguel feruos fuos,amp;abierütnbsp;cuméo pariter, utfodetent fcpulchruni.nbsp;Dicebat enim, ne forte fimili modo euenenbsp;ritei, quo ôC cæteris alqs feptem uiris, quinbsp;funtingreffiadeam.

Cantum mtedigit primu pudorum, id eflgaUorum, tempus intempeflæ noäisßlentij, dum circa mediu no=nbsp;dtisßrtius dornùunt homines, er nemoßiperflrs com^nbsp;muniter uigilat. Tue familiaribus fidelibus folis et clamnbsp;qdhibitis^ßtneflißiWiefamie fuie domus occurrere cupù=nbsp;ensjepulchrum parat, ut ß quod noüet omnium maxi=nbsp;me, oëlauo itU ßionßo mßlicis fili£ contigißet ea nodenbsp;quod feptem prioribus, fiatim omnibus ignorantibus uinbsp;cinis lugubre ßinus abfconderet, er dißdmiie tâtum insnbsp;commodum hoc pado dechnarct. Ad hoc enim ad catsnbsp;fiam Joli familiäres er domeßieiadrnißi fùcrant,fme

TOBIAS.

dppayatu er pompa. Ex hac ingenti trrpïcLttioiw dVA thor hiflorite oflendere uoluit effußus gaudium, confernbsp;quens ex relatione incolumitatis amborum,de qua moXnbsp;confequenterait^

li Cum^ paraffent foiTam, reuerfus Ra” guel ad uxorem dixit eiîMitte unam ex artnbsp;cillis tuiSjôC uideat fi mortuus eft, ut fepe-liam eum antequam illucefcatdies.

Ad idcminßtutumhocquoq- tendit ad quod priera^ Diuitiasinterim amplascernimus huiusRaguelis,quinbsp;tot nititur feruis er ancillis, quorum unam mittit ipfttnbsp;honeßatis gratia,nd ipfe feruum. Voluit, ut didum ejî,nbsp;clam omnibusTobiam mortuumfepelire.Vtcernamusnbsp;fideialioquinonmodic£,nonparum derogatumßiße, #nbsp;per teiitationes antca perpeßas.Et m oratione nonnihilnbsp;- trepidaffe, quamlibet prius dixiffet : Non dubito deuntnbsp;exaudi^ preces et lachrymas meas, erc. Semper enimnbsp;quantumlibct perßdis orandu efl : Adauge in nobis dlt;fnbsp;minefidem, er remitte nobis peccata noßra, quodne^nbsp;mo etiam fandorum ßne peccato uiuit^

1J At ilia mifitunam ex ancillis fuis, qux ingrefla cubiculûreperit eosfaluosôCin^nbsp;columes fecum pariter dormientes.

Trfwfi«« Uilueratorationis ßudium,er obediential fidefer tintoris domiru. Verc enim reliqui feptem no/inbsp;occtß ßtiffentyß fideles er cum timoré domim Sara a^nbsp;dijffent,ß oraßent prius.Hic uero Tobias per omnia a/tnbsp;geio dcquiefccns,meruit dei gratia eußodiri, er legis dinbsp;uin£ obferuaiKia fuis nunc proßit cultoribus, qui du^nbsp;dum negleda lege,tantisfiterät calamitatibus obuoluti.nbsp;I^oßra eß culpa,ßinobedientibus aduerfa contingant. ƒnbsp;Reperit,inquit,faluos,uidens eofdem pariter honeßc etnbsp;cum decora iacentes.Cuius certcratio habenda eß,eti^nbsp;am dormientibus,ut ante fomnum honeßc artus componbsp;nantur,indicium honeßatis, ne cafuquopiam fuperueanbsp;Utens quijfiam, cum ignominta cernat turpius, ut No^nbsp;amfilißiaccntes.

Ëtreuerfanunciauitbonumnuncium-Et benedixeruntdeum, Ragueluidelicet amp; An na uxor eius, 8lt; dixeruntî

Tempus iam erat cbfolationis,eis,qui in tribulation ne donünu cum fide inuocauerant.Eonum audiunt nuttnbsp;ciu,incolumes condormire, quos deus coniunxerat,qidnbsp;domim deigratiam implorauerant, quos deus credentnbsp;tes non exaudire non poterat.Xfiisigiturambobus dor^nbsp;mientibus,parëtcs infomnes nodem ducentes,pr£ foH^nbsp;citudine dominu deu benedicere continuât er laudare-Siefineddationefemper gratiarum adioconfequidP^nbsp;bet agmtum dei beneficium.

Benedicimus te domine deus Ifrael,g^ non contigit nobis quemadmodumpu-'nbsp;tabamus.

Humana more loquutur etiâinter orandu, fie enim folemusin plaufibilibusadutrunq;exccd:rc. Priusnbsp;guel dixerat:Rion dubito prcces exauditas:poflca dixc^nbsp;raisNe firtè fimili modo eueneritei quo er coteris.Si^nbsp;hoc loco dicuni,Putabamus,eos fcilicet occidcndos. H**nbsp;iufmodi

Tobias

e?«w fententiam:?2r congratuiationem inuitatorumac multitudinem,zx ceremonias reliquas, qult;£ did poteratnbsp;quomodoinftitutuin habuerit angelus cum Tobiapro-grediendi peregre,ad argentum repetendum,Gr id 'm=nbsp;(litutumnubendi per incidentiam domino ficannuentenbsp;perftcermt,patre iÿiorante,?^ finulia. His inquam o=nbsp;mnibus obmißis,nunc, poftquam uiatid fubfidiu parafanbsp;fe didu eft,fcribitfimplidtcr, ex no exquifittanimiumnbsp;diligentia,qtiomodo adiuraucrit,hoc eft,cum amicabilinbsp;impcrio mfteterit ne illico abirent, fed duos nititur impsnbsp;trare hebdomadas, quibus diutius collatentur gener ZXnbsp;Jponfus cum amicis Cieteris,qui agminatim accurreröi^nbsp;ex cum matre filia relmquenda.

ill DeomnibusautemquæpoflîdebatRa' guel, dimidiam partem deditTobiae, 8Cfenbsp;cit banc fcripturam, utpars dimidia quaenbsp;fupererat poft obitum corum Tobiaedo^nbsp;minio deuenireu

Ethæcquoq; memorandafiicraitt fuperius, cum de charta eonferipta mentio haberetur.-quanquam ßrtaß:nbsp;fis pro gaudijfequentismagnitudine fada tunc jùerint,nbsp;dequibus hiftoricus fidelis anxius nonfiierit,utfic huicnbsp;ius libri. UbeUo tontofit zx hobeatur maior authoritas, quantonbsp;minus curiofe ex exquifite feculari ddigentia peruidenbsp;fur,quem Jandi ftiritus morem nonfitifte multis m lo=nbsp;cis con/fiidmus. Simplidtatem m uerbis zx diftgt;ofitio=:nbsp;nem fedatur diuinus jfiiritus,zx mmiam diligentiahu=nbsp;manæloquadtatis abominatur. Prouidentiadei adumnbsp;eft,ut pro ft zx parentibus iunior Tobias diuitias affesnbsp;queretur iuftas,dimidium tantæ fubftantiæ'R.aguelis,nbsp;cui medietas rcliqua abundefuffidebat, quam poftfo=nbsp;cerizxfocrus expirationemnondiminutamaedperetnbsp;fuo tempore,cum iam prole amplificandus effet. Sic di=:nbsp;uina diffienfatione omnia ordinantur circa eledos, innbsp;ffiiritualibus ex temporalibus.Sic firtunate zx féliciternbsp;babent,qui angelos domim confortes zx beneuolos ha!=nbsp;buerint,unuis ueri dei cultorcs,qui mnocentix ftudent,nbsp;oratiombus mftant,a domino pendent,zx in aduerfita^nbsp;tibus patientiam zx longanimitatem prxftant,donec deinbsp;pietas ex anguftijs producat fuos in latitudinem, ex ca=nbsp;lamitateiniubilum,

C A P V T

uocauit ad fe Tobias ange

TOBIAS.

que,zx ut tpfe RagueU acquiefeeret, ZX pecuniom quam abierat pro uotoparentum alfequerctur,zxttgt;ifnbsp;ports conftitui mor a non notabiliter excederetur.nbsp;itaqi in hoc inflituto hcerebat, putansangelum iliumnbsp;ntjkum fuum e/fe mercenarium, uocare audet ad fe Tlt;’nbsp;angelum, quern ipfe hauddubie accefiiftet honorisnbsp;gratia,nifihominemxftimaft'et.Amiceautemalloqui‘gt;^nbsp;dpit, zx admodum, ut decebat,honorifice, ueluti fenftnbsp;tus zxgratifiimus iuuenis, probe perpendens quantanbsp;iam beneficia iUius au/fiicijs obtinuiffet.Pratrem nonti^nbsp;nat,ïfraelitam credens.’ZX attentumfacit,ut poteft,fiigt;gt;nbsp;plid oratione,rogans patienter ZX dementer audiri,cUnbsp;atium non crederet nifi feruulum, quamuis magno gen^nbsp;re zx claro prognatum. Sic enim non raroferuuli ueb^nbsp;menter profunt dominis,ut nonfint affiigendi ,fednbsp;maniter tradandi,ne irritentur zx ceffent ab officio.

i Si meipfumtradâ tibi féru um, non crO condign us prouidentiae tuæ

Quafi uolucritficloqui: Tu quidem tenuhi zX P‘^ tri mea exhibuifti mercenarium uiatorcm, zx comiteUinbsp;tanti itineris, zX hadenusfie mds ufibus deferuifli, ulnbsp;omnigratia tibi rependendamecogar longe infiriorefltnbsp;putare, cuius circa meper omnia prouidentiam tuailinbsp;nullis unquampojfumofficijs prodignitate demereib nijernbsp;ftw)« yî meme totum tibi mandpium prabuero, ZXnbsp;feruum ueluti emptitium uendidero,nihil egero,fic eX’^nbsp;cedttnt beneficia tua, omnia que exhibcrepojfum uft^nbsp;quam offidameadd tibi ex animo fateor.Sedaudi qult;t^nbsp;fo, quid adhuc abs te beneficij audeam zx cogar nunlt;^nbsp;exigere.

? Tarnen obfecro te, ut affumas tibi anP maliafiueferuitia,8Cuadas ad Gabelurt*nbsp;in Rages ciuitatem Medorum, reddas^nbsp;ci chirographum fuum, amp; recipias ab eonbsp;pecuniam, ôC roges eum uen ire ad nuptP

asmeas.

Vtcunq; acceptis benefidjs rependendis imparet^ mefentiam atq; profitear,aliud tarnen cogor poftidarCfnbsp;ZX nouum: nempe utfoceri mei animalia nue mihi ciif^nbsp;filia ditta,zx feruulos quos uolesaffumas,zx dum inte^nbsp;rim hicgratificaturus tuo cofilio maioribus mets debeigt;nbsp;fubfifkre aliquandiu, tu pergere uelis in Mediam pro^ •nbsp;uindam ad Gabelum quem nofti, ad quem perducelub 'nbsp;mefùndionem fufeepifti à parentibus, qui huiufinodinbsp;gationé xque peragere potes fine me ut mecum,qui ti^nbsp;biutnotozx chirographum patris prxbentc ftatim rei^nbsp;det quod obligatum fe nouit,quin zX fi Hbeat adeffenbsp;is nuptijSjipfum meo quoq; nomine mhorteris,ut adnbsp;ueniat, rationem obmißi per me aduentus exeufaturdf^nbsp;pariter. Memimt autem animalium zxferuorum,utnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

pedes fed animalibus uedus fèftinantius abeat, zX fkrium accipiatfamulorum ilii miniftrantium : deniqd^nbsp;utGabelo uenire confentienti non défini itineris ftl^nbsp;uiandi auxilia. Quod autem hic nodus habetur,quifi^ fnbsp;ri poßit,ut in eadem urbe Gabelus hic habitare dicatuftnbsp;inquazx nunc Tobias moretur cum Sara uxore, qdf'nbsp;fitperius habitaffe feripta eft capite tertio fin Rages d*nbsp;uitdtf

TOBIAS

O/cultvmautemamidtiæ fignum er fyntboluM eft ^eit tibus multii,quod nobis nt(tnuupotre(lio,^uo er Chrinbsp;ftus traditus eft 4 di/cipulo traditore.

$ Et fleuit Gabelus, benedixit^ deum 8C. dixit t Bencdicat te dominus deus Ifracl,nbsp;quia filius cs optimi uiri ÔC iufti ÔC timetisnbsp;deum,amp;eleemofynas facientist

AnùcitM ex fynceritatis eratfignum fietUi Gjbeli^ qui nunc primumßrtaßis optimi uiri egregiumfiliumnbsp;intuebdtur ex fitcie, er ingeniofimilem,quod inter filinbsp;citâtes huius mundi donum dei non minimumeft,e^ pdnbsp;rentibusgratum ualde^amicis autem iucundu er plau^nbsp;fibik.'Defletu Tobiienondicitur,qui nuptijshildriornbsp;^ThoneSi* ^‘^i^^ypo^rifim nefeiebat. Verba dutem prima 4nbsp;parentis, p^î homtmbusfiittdebantur femper in laudes dei, cuiusnbsp;nomen benedidumfianper cupiebdnt,er otnniamglo^inbsp;riant deigeri,qui unus efi er uerus deus ifrael didus abnbsp;l/raelitis,etiam iam tunc exulibus. Ex uirtutibus parennbsp;tisglorificdtur fenfatus er nondegenerfilius:dlioquinbsp;dedecusinfirt parentibus CT amictsfilius infipiens ernbsp;fiultus.Is ucro filius agnoficitur er commendatur, no fonbsp;ium bonified optimi uiri,utpatet exdiäis.luftiquoq} tenbsp;ttox et legis obfieruator fiedulus fiemper fiterat, etiadwnnbsp;in Neptdlim urbe adhuc degebat emulator legis diuinlt;e.nbsp;Et timentis deu,hoc eft digne er religiofie colentts, nonnbsp;taatumuerbo,locutione,pereg-indtione,fiabbatifino,fianbsp;crifieqs ac decimis,fied pro’ter hdc omnia multus erat innbsp;dan^ eleemofiynis, propter quas er toties ad mortemnbsp;inter trnpiosfiterat periclitatus. His ergo uerbis iuniornbsp;Tobias 4 Gi^elo benedicebdtur,nunc uxor.

I o Et dicatur bencdiäio fuper uxorem tus am, êCfuper parentes ueftros, SC uideatisnbsp;filiosueftros, amp; filios filiorü ueftrorum,nbsp;ufqj in tertiam 8C quartam generationem^nbsp;Et fit fernen ueftrum benedidum à deo If-rael,qui regnat in fæcula fæculorum*

Dicibenedi^lioncmeft à multiser fianflishomint^ bus alicui à domino exoptari bona uera et perennia. Itinbsp;nunc imprecdtur uxori nou£ iunioris Tobite ipfi Sane^nbsp;Uec id fiolum coniugibus nouis optaturfied utriufiq^ pa^nbsp;rentibusqua benediilione inhoc mundo er in hocut=snbsp;ta maior non habetur corporalis, er in ftgt;iritu quoq^ adnbsp;deigtoriam perfianilos propagandam uix fiyncerior innbsp;uenitur, quàin ut fianilis dei amicis fiuccedant religiofinbsp;er deo deuoti erlcgitimifilij er nepotes, non quidemnbsp;Füij fanflosnbsp;nbsp;nbsp;hdbitu er ceremonialiter religiofi,fiedfide er inte^

rum dupiu ^^^g^orum,qudleshaberefilios,bcdtißimumeftdei munus inhoc mundo. Saniium quidem eft habere fibosnbsp;fidei,doärin£, CT religionis, quosin Chriftogemtos 4nbsp;nobis,gloriari iti domino poßimus.Elihil hoc certe fian^nbsp;^ius,fiedfi infitperpofihancàdeo confiequutam^asnbsp;tiam etiam carnisfilios er pofieros afiequamur, qui donbsp;tnino deuotifimt, erfidei profiäu clari in deigloriam:nbsp;quàmhocfitexpetibile igitoratnemo. Huiufimodi pd=:nbsp;tres er filios non paucos legimus in prinutiua etiamnbsp;Chriftianorum ecclefia,dequibus Eufiebius inhiftorianbsp;Ecciefiaflicd. bt ueteriautem populo fine numero ficrv^

TOBIAS.

pf«r4 conumerat. Qtßd enim filicius Z4cb4rilt;c coting^ re potuit, quam loannes Baptifta^ quo inter natos init^nbsp;Herum non fiurrexi/fie maiorem Chriftus teftatus eft. Vt.nbsp;uero obijeiatur infilicitas, quæ parentibus acaderep* xudunbsp;let ex improbis er degeneribusfiilijs, certe earn calanit^nbsp;tatem non raro experiuntur fianäißimi do{lores,qvtnbsp;ex dificipulis multa Migentia infiitutis, patiuntur haftnbsp;ticos er impios, nihil paterne uirtutis er infiitutioiù^nbsp;priefiefirentes. Optât tertiam er quartam generationnbsp;nemuidcndamfiliciteraparentibus, quodfianenonui^.nbsp;garis eft benedidio, qua fi cui contingat, projpiciat it.nbsp;fiolicita educatione talium in timoré dei, er ficientia le^nbsp;gisdiuime, de integra fiama fiua er ipjbrum ftrlicite co/tnbsp;fieruanda, ne inde confiifionem r^ortetundegloriaufnbsp;/fterabatergratiam.

I ï Cum^ omnes dixiffcnt Amen, accelf« runt ad conuiuium, fed ôC cum timoré donbsp;mini nuptiarum conuiuium exerceban^^,nbsp;Non anted conuiuium adeunt aliquot diebus dural gnbsp;ad effitfiusgaudendunt, q gratias domino de benefici/fnbsp;egififient. Quæ gratiarum adiopaucisquidem uerbUtnbsp;fied fideli corde expreßis,fiebat omnibus audiêtibus CXnbsp;inteUigentibus quæ dicebdntur,ut commode reftiondeanbsp;re pariter potuerint, Eiat fiat quod 4 domino petiMnbsp;quod eft Amen. Eoge religiofiori ritu qfithodieinmiinbsp;tis ecclefijs, ubi ne uerbum quidem inteUigitur eorudinbsp;quætamenæcclefiaref^ondetArnen. Quteprificisconanbsp;fiictudo utaduerfia eftapoftoUcisdodrinK,ficapudptinbsp;mitiuam ecclefiam in ufiu nonfiiit. Singulis ecclefiijs fitnbsp;lingua inteHigibibbus uerbis ecclcfiarum miniftri utafinbsp;tur,fi uelfrudum defiderent in ecclefia, uel mercedé ilnbsp;gnam ab ecclefia, quæ gratis fiua munera mintftris doit pnbsp;nec uidt, nec debet, quicquid Romanenfies de fiua quoitnbsp;igttorat lingua deblaterent. Chriftus omnia dixit et cgHnbsp;ea lingua quam uulgus in ufiu habebat,quæ tuncfiiit i«*nbsp;dodioribus Syriaca,dodioribus Græca, ab aliquot ioitnbsp;annorum centur'qs Eatina.Ad hoc apoftoli perJpirituHtnbsp;fiandum donu fiu/ceperunt linguarum, utfingulis nationbsp;mbus fiua lingua prædicarent, er nubo in cafit cogerctnbsp;tur uti interprete.Et quæ ratio aßignari poteft rationOOnbsp;bills, propter quam Hebræis infiua olim lingtta officiuitnbsp;ecclefiafticum agere licuer it,poftea Græcis in fiua,Syriinbsp;infiua,Aethiopibus quoq; in fiua,imà er tndis in fiua litnbsp;gua,nobisautem Germanisnon liceat Germanispræci‘ ÿnbsp;nere uel prædicare/àcra in lingua Germanicafquæctt rnbsp;te cum quauis alia lingua certare poleft,fiuefilicitoieitnbsp;compofitionum,ftueinfledionumdiftindaslocutiondnbsp;attendos, ermiramdiftindißime loquendi omwaqttnbsp;cogitos uim er fiUdtatem habet cu claritate,quæ 4 qt^nbsp;uis optari ualeat.tdem de Gallorum er Vngarorumbtnbsp;guis did poteft, quæ firibipoffùntnon inelegantimlnbsp;uel Latina uel Græca. Sed hæc alios pluribus. orot^nbsp;dum,utnonfie}nper Bordifimusuelhabeamur. Coitt^nbsp;uium quidem canam fitgmficat,fied er lætum er in^nbsp;dum coetum quetneunq; er fiodalitatë,quæ dbo ernbsp;tu moderatis er ad iucunditatem exhibetur, quæ eTnbsp;quot diebus olim exhibebatUTf Ut patet in libro

TO B I A 5

VnJeCfconitiuium ex epuLefeepepro connttuni ItCti^ ' tucdpiuntur, quo minu^admircmur quomodo tarn dittnbsp;durarit hoc conuiuium, donee is angelus iret or regretnbsp;deretur. Omnia autemfiebant non ad lafciUiain c^gatinbsp;gt;udU amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inhoneflum quodcMtq^,fciebant enimfefilios fan

onaiau. ilorum,fed cum timoré dci exercebat cOnuiuium iuxta patria morem ex probatum ufum,ßne quacunq} diffbnbsp;lutione pertinente ad lafeiuia, qu£ iuuenibus eX muennbsp;cults permittenda non eft. Sedhonefta tonten alacritasnbsp;cu honeftis cationibus de uirtutibus, etiam ft libeat manbsp;fica iucunda fine irritatione carnalium improbitatumfnbsp;'m pr/efentia maiorum, ex fenum permitti poteft iunionbsp;ribus cu teft'unomo honeftie fodalitatis, qua fatius eft 'mnbsp;publico permitti, quàm'mfecretispeiora timeri.Omninbsp;bus autem modis ablegattdi funt impudici iuuenes eXnbsp;puelbe, potius^ confttndendi.Tantum abeft ut choresnbsp;cumimpudentibus geftibus pennittatur unquam,ciuiianbsp;fi fieri contit^at honefto more et ab honeftis perfinis,nbsp;gratia tantum hilaritatis exgaudij,non 'mcitanthe libi^nbsp;diniSfdamnandosnefeio.

i( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C A P V T X.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ueromorasfaceretTobiaai

ITobias, dices i Putas quaremoratur fiiius meus, autnbsp;quare detentus eft ibii*Putasne Gabelusnbsp;mortuus eft , ôC nemo illi reddet pecu^nbsp;niam^

Hondum tempus «î dco defttnatæ confolationis ipfi Tobix feniori aducnerat, quod tamë appropinquabat,nbsp;fed'mter'tmanguftqsammi dominus iUivm exercebat etnbsp;pauoribus, doneegaudij quod promifcrat angelus horanbsp;appeteret.Sic autem reditum différente fiUó poft condinbsp;Hum diem, pater atixijs agitabatur curis, ex 'm diuer=nbsp;tnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fos cogitatus raptatus,fubinde cotmuo alter u cogitabat

exaltero,exutfitcalamitofiora qu£cunq;occurrebaf. quot;Verebatur neftrte uel morbo officer etur in uia,ucl pronbsp;mortuo ftrtaftis Gabelo pecunia non daretur.Bona autnbsp;/fiel erat, fuperftite co minime fine argeto filium reditunbsp;rum pro mfigtu probitate Gabeli,quifi-uHu tarn diuturnbsp;ni mutui iam contentus er at.De angelo fodali nihil me=nbsp;tuebdt, de Raÿtele lüiin mentem nihil uencrat, multonbsp;minus de ducendo uxore eiufdcm filia Sara,qua quideninbsp;non ignorabat,fed feiebat affinem, et de infouftis totiesnbsp;tentatis nuptijs feiebat, à quo ex fiiius didicerat,ut exnbsp;1^.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coUoquiofilifpatuit cum angelo.

a. Ccepitautem contriftari nimis ipfe 8C Arttiauxoreius cumeo,8Ccoeperuntam-bofimulflere, eo quod dieftatuto minigt;nbsp;meteuerteretur fiiius corum ad cosgt;

Qitanto diutius cogitabat mor am filij uenire diffi= ^entis,tanto mogisaffligebatur ex dilatione Jfiei,doneenbsp;«“Scretttr dolor cordis, ex refolueretur 'm lachrymas.nbsp;^lt;:eedebat triftitio uxoris impatietior, qua cumfenemnbsp;confolari deberct,fuapotius eumperturbationecomgt;=.nbsp;tnouù ad planHum,ut anfiio deflerenf ab/èntiam fttq,etnbsp;pcriculum dilationis atrocius 'mterpretabÖtur quàm u£

Tobias.

mutuum fefe confolarentur. 'Erat ßrtaßis e^quot; femotlor locus nuptiarum,quom quod commode nuntius patri.nbsp;mittëdus,cofolotionem affirre potuerit. Apparet enitnnbsp;non ufqueadeo remotum effè locum Raguelis ab co quinbsp;erat Gabeli,quicommode ad nuptiasuemrepotuerit^nbsp;Qui tarne locus quomodocunq^ nominetur,ito remotuinbsp;erat uel procul ab Egbathanis, qUa caput regni M.edos:nbsp;ru erat,multum diftans à iiiniue ufcfi fire ad decemg^anbsp;dus longitudinis, qui refoluuntur in multa miliaria.

j FJebatigitur mater eius irremediabiKgt; bus Iachrymis,atq;dicebatÎ Heu mefilinbsp;mj,ut quid te mifimus peregrinari,lumennbsp;oculorum noftrorum, baculum feneclu-tis noftræ, folatium uitæ noftræ,fpem ponbsp;fteritatis noftræ. Omnia in te fimul unonbsp;habentes te non debuimus dimittere irenbsp;à nobis.

Permiferatnuper fe defolatomexrecentiabitufilij mater confolari à patre, tunc enim ad flentem dixerat:nbsp;tîoU fiere,faluus perueniet fiiius nofter,exfaluus reuernbsp;tetur ad nos,CX oculi tui uidebunt ilium. Credo quod annbsp;gelus dei bonus comitetur eu cxc.‘Tunc enini firtius panbsp;ter jfierabat, CX defalutefiU/ non dubitabat,nunc ueronbsp;nimia,ut uidebatur, dilatione permotus, ex matris intànbsp;portunitate et impotenti animo fra£lus,uxorem denuonbsp;confolari nefeiebat uel non poterat, unde ex ipfi ma^nbsp;gis ac magis turbabatur, donee irremediabiliterfleret,nbsp;ex. nuüam redperet ab altquo confolationcm.tHec tan^nbsp;tumflebat, fed ex eiulando increpabat 'imprudentiapanbsp;tris,qui iudicaffet dimittcndum,quem nunc doleret titsnbsp;miffum. Patre uero comprimeiue firtius dolorem cor^nbsp;dis, ex fèruëtius deftderante, mater ipfi focminca fragtnbsp;litote erumpebat m querelas grauißimas,mentemq; manbsp;riti exa/fierabat atrocius. lieume,inquiës,fiUmi,quam Matra qu«nbsp;obrem pcrcgr'tnari te mifimus tn tarn remotiftima loca, *****nbsp;qui unicum effe folebas ex nunc effes lumen, refrige^^nbsp;rium ex recreatio oculorum noftrorum,qui clt;eco patrinbsp;duHor effe poteras CT minifter,me propediem pariternbsp;C£cutientem cumipfo nutriturus. lucundiusjfieculumnbsp;nobis non erat quam tuus uultus patri fimillimus, exminbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

hi amabiliftimus.Suftentaculum effeuoluiffes ex pote= rosin dccrepita ohm eX gt;tunc calamitofi uita ex lt;etatenbsp;noftra,deftitutis amicis eX auxiliarijs rebus,perfonis^nbsp;fidelibus. Vnicum eras quantuuis pauperibus/blatiumnbsp;noftrum,ex quo uitam noftramJfierabamus prorogari,nbsp;(X in neceftitatis noftra:pcriculis enutriri.Sperabamusnbsp;per te uidendos olim nobis filios filiorum, nepotum turnbsp;mam,et progcnieiilluftris ex filicis feminarui-Et quidnbsp;muhis dicofln te unico ex unigenitofrlio noftro omnianbsp;pariter poßidebamus, leuis erat paupertas nobis te fu^nbsp;perftite ex prafcnte.Sine te nunc omnium fumus infiltnbsp;eißimi, ex rerum omnium indigui.Vt quid igitur intannbsp;tii defipuimus, ut te noftra culpa amitteremus,etfimulnbsp;'mteomma bona/

Cui dicebat Tobias îTaceamp; noli turba rijfanus eft fiiius nofter, fatis fidelis eft uii^nbsp;illé cum quo mifimus eum^

TOBIAS

Tentabat confoUri lit poter at uxorem Tobidt, amp; tnutilan planäti cupiebat comprimi,perfuddcreflt;xmi=^nbsp;nie quod ipfc £gre credebat, licet non omncm in deumnbsp;fuiim j^cm depofuijjet,qu'm crederet quod diuino nutunbsp;tarn pro/pcrc incepijjet,ßliciter quoq; finaretur,maxi-me quod de fodalis fide fiolertU inultum j^erubctt,nbsp;fieri potefiut diuino infimdu cofolitrctur tnammo,etnbsp;idem angelus qui corpori prüfens erat iuniori, cirni uelnbsp;let adejfie pojfiet fuo modo cofolator etium feniori, inftilnbsp;lansconfolationic J^iritualii opportune remedM.Vt=‘nbsp;cunqiwortules omnes fragiles fint, çr affèdumutabi^^nbsp;leSjinfirmius tarnen uafculum inuenitur mutier, crideonbsp;à uirorum fortiori ingenio, experimentis maionbiisnbsp;infirudo neceffe efi cam pro tanto confirmari.Sic enimnbsp;dominus ordmauit,utfoe}nina marito auxüio fit, uir aunbsp;tem uxori dire{ior,inflrufior,confultor etrconfolator,nbsp;Crhocutinpluribus,

Illaautcm niillo modo confolari potc^ rat,fed quotidie cxiliens, circumfpiciebatnbsp;SCcircmbat uias omnes per quas fpes re^nbsp;meandi uidebatur,ut procul uiderct eum,nbsp;fi fieri poffetjUenientem,

Pulchredefcribitur impatiefttia muliebris,qu!efe=i mel irritata uel pcrturbata difficilereßrjnatur, utfuntnbsp;uerorixofienbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pertinaces omnesfirèfixmina:. Sic hic

defcribitur ha:c Anna nimisftruétcr permouerLSed ta lis eflaffeélusmatruntadfilios, er quidamalij quoq;,nbsp;quos praftat ferre mant um, quam laterem lauädofru^^nbsp;fira conari. feras neceffe eft patienter quod abijeere nenbsp;queas. Pro tenico filio fuo quid mirumfi periculum ue^nbsp;rebatur^qu£ domi refidcns,externorum tarn locorum qnbsp;hominummoresnondidicerat, zr otnnia horribilioranbsp;fufficabatur quam plurium reruexperti uiri.Poteratnbsp;dudiimfirre hac mutier maritum pergentem ad exulesnbsp;circunquaqfmregno Affyriorum,Medoru,Perfarunt,nbsp;parumq; timebat: nuncfiliumimplacabiliter dolet,paunbsp;cis abfentem hebdomadibus. Pxiliebat ab opcrefuo,minbsp;patiens defideriorum uifendi filium, deferto opere eynbsp;domo circumcuifabat per uias omnes, ut uenientem ui^nbsp;Filii matres deret.Vndeiunioresfidem O'charitatemdifcantpa^inbsp;düisant. rentwn quidem,fedmaxime matrum,quarttmpqßimisnbsp;affeäibus,anxijs curis, quotidianis laboribus,imà horanbsp;riis,nemoquamuispius'filiusuicemaliquandoprteflarenbsp;potefi, ut difcant multo minus perturbare,mintme ueronbsp;jfernere,ncutiquam autem odire aut perfequi.

At uero Ragucl dicebat ad generufuSî Mane hic, 8c ego mittam nuntium falutisnbsp;deteadTobiam patrem tumn*

Hoc uideri potefi fatis à prudete uiro tëpefiiue fiiif fediClum,zy tentatuminitiitifs fcilicetnuptiarum,fednbsp;hc tardius fcribitur.'liion enim minus grauatim dmittenbsp;re poterant umicatn fuamfiliam, quam illifilium,neëlenbsp;re igitur morarum caufosanmtebantur utfit,^' expennbsp;farum parua apud bene diuites ratio habcbatur,itmerisnbsp;quoq^prolixitas minus expendebaturquamamoris ucnbsp;hemétia.Salutis nuntiu promittebat,qui diceret omnianbsp;falua^ fed expediebatmagis iucitnditatis amplioris ca»

TOBIAS.

dîjfèrri ad folatium piorum. Quandoquidempo^ tarn graues angor cs cordium amborum, immenfumg‘i‘*nbsp;diumfimul obuemens, fiter ont firuentius er iucundiU^nbsp;fufeepturi.

7 CuiTobias dixitÎ Ego nouiquiapatef meus 8C mater mea modo dies computät»nbsp;SCcruciaturfpiritus eorumin ipfis.

tnfignis probitas crindoles nobilis,fyncere amabat utrunqsparentem, quorum anxias curas non obliuißnbsp;poterat,quamlibet multorumgaudio conuiiäfs QrnoUdnbsp;uxore dettneri uideretur.tam confiitutum tempus prO^ dnbsp;fumpti reditus expirauerat, ante quod ilium non pote^nbsp;rant reuertentem Jferare, fed ex iUo tune tempore fupnbsp;putare incipiebät dies mora nimiit iHis molefiie,quantOnbsp;tenerius diligebaitt, Cruciatum autem jfiritus ipßru^nbsp;piusfilius fèrre reque non poterat.Non funt negligendinbsp;affeiluspijparentum, no fumt extra extremamneeeßtnbsp;tatem aliquatenus perturbandi à ftlifs probts, fed colei*nbsp;di proxime pofi cultum dei:fic enim dominus et nattsrdnbsp;pracipiunt.

8 Gu^uerbis multis rogaret Ragucl biam, öC ille nulla ratione eum uellet audinbsp;re,tradidit ei Saram,öC dimidiä parte offl''nbsp;nis fubftantiæ fuæ in pueris, in puellis,nbsp;pecudibusjin camelis,8fin uaccis,amp; pecUnbsp;nia multa î amp; faluum atquc gaudentem dinbsp;mifiteumàfcjdicensî

Ex affêilus or dore ad filiam amittendam rogabat fi cergenerum: ifie uero amore utriufq; parentis trahebdnbsp;tur,cruoto gratificandi maioribus,defiderio patri^e,^nbsp;fiMu atigeli, impatientia mone, prudeittia hojpitali/nbsp;qu£ docet citius acceptis officifs abfcedendu,noluit ert^nbsp;go obfequiprecibus.Seruaueratfocer filiam aliquâdilbnbsp;fine qua abfcedere no poterat, uolentêaut omnino no’^nbsp;ultra moratur, fed magna ctimgloria eir diuitqs dinut^nbsp;tit. Vt uide.isquafilfraelemipfumredeuntemdefüt^nbsp;fopotamia adPala'fimam,tantis hic Tobias diuitijslot^nbsp;pletatus redit ad patrê. Sic dommus agit cumfibifide^ »eWcinbsp;tibus.'Vnde claret non omnes exulcs ifraelisfiiiffe mifi^nbsp;ros,quia non omnes perfidi erant, quin et eruditi affi^nbsp;üionibus, ardêtius domino adhierebant,religiofius co*nbsp;lebant,quia fine ceremonijs ,fed fide,fie cr charitdt^'nbsp;ïdeo quarentibus regnumcoeîorum,idcfi,iufiitiagt;nfinbsp;dei, eyr dei timor em fyncerum,omnia adqciunturnbsp;libus aque in extlio atq^ in terra h£)-editaria,domim 4nbsp;enim orbis terrarum, ab eins nutu félicitas foU çrnbsp;tnentorum tempcriesßbcitas zy gaudiumMagna erlt;t^ ë,nbsp;medietas fubfiantilt;e Kaguelis,qui taitta dore potuit, *nbsp;non indigere domi. S cd habebant fanCli iüi multosnbsp;uulos zr ancillas,magis ad prouidendum ilhs, zr adnbsp;gendum operas, zr ad infiituendum in fide zymoribi^’nbsp;quorum etiam prolcm domini nutnebant, zf fie au^^nbsp;batur prouentus tam perfonarum quàm operum,nbsp;do nemo otiofiis erat ab utili exercitio,quofieb^gt;^nbsp;multi fefe commode nutrire poterat, quandonentot^nbsp;re neceffarijs permittebatur, zy difiez/fabatur prodd^nbsp;tus operarumfecundum prudentiamfapientis

itincrecontraNiniuen undeci-_____mo die,

Tardiusamp;'difflciliusidcoq; pluribus diebus rede^ unt plures cum impediwentis plurimte ßamililt;e er ßup^nbsp;pelleëlilis er ammaUum quàm uenerantduoßoli,utqinbsp;fatis uidetur negligentlus prius ßiijßeßcriptum iter persnbsp;uemendi, quam nuncredeundi. Nihil enim tune denbsp;idtate Charra diélum cfl, qu£ Jita efl in tJießopotamia,nbsp;t« prouincia Aßßyria, er hic dicitur medium itinsris innbsp;ter Niniuen er P^ges, quod iter conficerant undedmnbsp;diebus, er adhuc firètantundem reflabatui£ujq}adnbsp;Ceconna Nimuen. Omnium fèrè horum locorum nomina non ßfnbsp;lußepe mutataßunt, propter uiâoriasßubmde Aßßyrionbsp;rttm,ßabyloniorum, Perßarum, lViedorum,Grlt;ecorMn

PLomanorum,imcgt; er Aegyptiorttm,ßed etiam lt;?'I»s dlt;eis aliter iuxta ßuum morem nominata inueniuntur.,nbsp;Sic er Gaüi aliter nominant Germanilt;eloca quam Gernbsp;ntam, er uicißim, ne de iflis locorum nominibusanxifnbsp;fimusnimisqi curiofi,

i nbsp;nbsp;Dixit^ angelus: Tobia frater, feis quê^

admodum reliquifti patrem tuum^ Si pla cetitaq;tibi, præccdamus, SC lento gradunbsp;fequäturiter noftrum familiae fimul cumnbsp;coniugetua,öCcum animalibus,

Angelusß-atremnominat Tobiä, cuibeneficiamul ta contulerat, er ßeße exfili)s ißrael eßße dudum aßßeruenbsp;rat, eiusq; ucluti minifler tÜi datus conßliu petit, er obnbsp;fequèdi bberumßacitofliciumTobia:. Nto^iliieftudetnbsp;bontangelißemper er ubiqi,cumcacodiemones nihilnbsp;fpirent praterßupcrbiam,etiam contradeum. Reliquenbsp;rat patrem Tobias cacum, pauperem, ßenem, defiderionbsp;fatigandum ex reditufilißa matre ßepius imo continuonbsp;perturbandum, ob impatiens defiideriumßlijutticßernbsp;iam ambos inßuper anxios ex dilationsnuptiariim,hosnbsp;neceßße crat,prout fieri poterat,conßolari.Si,inquit,tisnbsp;bi placet, qui dns «, er iam diuesßailus, cum ßm egonbsp;mercenariws ßeruulus, pracedamus.Hoc uero pracede*nbsp;re intelligebat expeditiore profidionë, qua duo fimulnbsp;fiflinare poterant, uirtute angeli Tobia prater naturanbsp;robur miniflranda. Seq«i uolebat pedetentim uxorem,nbsp;eum ommbus tot uia impedimentis, ns quid detrimentinbsp;inciderent ex uelocitate. Sicut er lacob loquebatur adnbsp;Bßau,cum eadcmfirè tûa de Keßopotamia ditatus uxo=nbsp;ribus er filijs reuerteretur. Confiilio enim opus efl,nonnbsp;pracipitantia ,ertameninuianon nimis ßegniter comnbsp;morandum: hominum efl habenda ratio er animaÜum.nbsp;jnbsp;nbsp;nbsp;Cum^ hoc placuiflet ut irent, dixit Ra

phael ad Tobiam: Tolle tecum ex feile pi^ £cis,crit enim necelfariumt

T O BIA S.

4 nbsp;TuUt itaq; Tobias ex felle illo,et abîcruf»

Sanis acquieuit flatim conßlijs ßerui,tum quia fideUl in omnibus angelißterat exp(rtuscrfilidtatem,twfnbsp;quia reditum proconfolationeparmtumaturariotitHnbsp;ajjiiîabat : iarnq^ dij}gt;onebant ad abitum omnia, pofl pnbsp;relinquendis uxore zx diuitijs, qutefuccederan oppofnbsp;tumus. Tune inter dij}gt;onendum reculas pro itmere,adnbsp;monet angelus de pifeis fèüe fecum firendo, pro recupfnbsp;rations uifus chanßimo patri,ut plemus ßret de omnii^nbsp;bus per omniagàudium omnibus, qui Gquot; diligenter ob^nbsp;fequitur. Hancßllis particulam alif interpretantur re^nbsp;cordationem amaritudinis paßionis dominicte,quie n^nbsp;cejjària efl, quia amaritudinem pœnitentia; dulcan reinbsp;dit:fic Hits omnia ualent ad omma docenda.

y Annaautem fedebat fecus uiam quoti” die in fupercilio m5tis,unde refpicerc pO'nbsp;teratde longinquo« Et dum excodem io'nbsp;cofpcculareturaducntûeius, uidit àlon^nbsp;ge, amp;ilico cognouituenientem fiiiumfugt;'nbsp;um,currens^ nuntiauit uiro fuo, dicensînbsp;Ecce uenit blius tuusgt;

bnpatientia materni affêtUus ad unicumßlium qtti^ tam nonßnebat, nee domi conßdere poterat, nifi cit/i^nbsp;molefiia maritifCui imputabat periculufili/,crutrtußinbsp;nüßeriam, qui maximo bonoßaudati,tnßliccm nunc ufnbsp;tamagerent. Procurrebat ßolicita er tnquieta matefnbsp;adcampum, conßcendebatmontes,ßuel delonginqti^ -ong:nbsp;uenientetnfilium intueretur, negledo interim domi nt^nbsp;rito, cuiproßlio amißb irata uidebatur,montis fuperdnbsp;lium petit, unde uideat itinera.Tandern mißra conßoldnbsp;tur,incipiunt tune omnia meliusße habere,erunaajßfnbsp;quißlicitatem pofl aliam, qui pi) erant er deum tinteltnbsp;tes,ideo deßeri non poterant,ctiam in hac uitaßolatiuH^nbsp;recepturi,qui patienter domini manumpoßpietattsnbsp;pera exada tulerant, er domini dei ßui circa ße iudei^nbsp;non blaßgt;he}nauerant.llico cognouit filium uementeiHfnbsp;figfiificante hoc ipßoJßiritu, angelica ofßcionbsp;nbsp;nbsp;beließ

cio conßolata er pacificata ammo cum marito:ideo to^ tanunccbuerßa,gratioßaßa{la,omma bene loquiturlt;i^nbsp;uirum er amanter, iUum quoq^ conßolando idoneisnbsp;bis. Cucurritßatimßuigaudij participem cupiens mattnbsp;tum,erfine dilatione.Ecce,inquit,tuusfilius nunc ue*nbsp;nit,iam uidi uenientem per uiam,bono fis animo,ßatil^nbsp;aderit quem cupimus.

Dixitep Raphael ad Tobiamt At ubi troieris domfi tuam,ftatini adora domingnbsp;deumtuum, SCgratias agens ei, accede a* tmiuinbsp;patremtuum SCofculareeum, ftatim^H^nbsp;ni fup oculos eins ex felle ifto pifeis quodnbsp;portas tecum,

Adhuc in itinere coflitutus angelus,pletui ßeruis gaudium er magnum uolës infiruere,in praißenti quo'^nbsp;feculo merccdcm pietati dignum concedere per dci^^nbsp;mentia,incipit doccre filium quibus modis filix gault;b^nbsp;exordiatur. Statim ut domu in^eßßus fieris patern^nbsp;pofl taloborioßam percff-inationë, no obliuißcarisnbsp;fxßiecularigaudio ben^eij dei^ßed fit primisgratusnbsp;diligentât

TOB IAS

Ht. Pötilisfempcr cogitandits ejïdominui,cttiuifotiuf mutiere uenit, ut de fuis donisgratuUri poßimus.Cu^nbsp;randumeßigitur,nebeneficum patretn infolentesf^nbsp;îÿ offêndamus. Pojl grutiiiS deo diâàs fidelium morenbsp;de perceptis dei beneficijs tutte confedendum e^^nbsp;zy plemus de fufceptis auxilijs ?y beneßcijs di/fu^nbsp;tandum.

II nbsp;nbsp;Tunc fumens Tobias de felle pifcis,Uni

uit oculos paths fui, ÔC fuftinuit quafi di^ midiamferèhoram,amp;cœpitalbugoexo-culis eius quafi membrana oui egredi,nbsp;•nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quam apprehendens T obias, traxit aja o-

culis eiusjftatim^uifumrecepih

Poß redditM deo grutints de prteteritis beneficijs,flit timnouutn zygrundius confequuntur betteficio angc=nbsp;li quern ignorubantASu uero linitio oculorum ex ßÜe pinbsp;fcis,naturahter quidem hoc genus ctecitatis potuit amonbsp;uiffe,fed çy angelicuin opus e/fepotuit,qui longe muionbsp;C«cl i«ult; rapoßitdomino iubente. Vcrum diuiniepotentueynbsp;bonitutis opus teßimetur, ut eß, ù quo omne bonum,nbsp;quifuMprouidetttictm extenditadomnici,cui omniunbsp;fcruiusît, m cuius potentiali obedientia, ut loquunturnbsp;theologi,funtomnta. Qwod uerodimidiamfußinuißenbsp;horum nunc dicitur,prius diiltimßierdt moxfiiturum,nbsp;fedlongum tempus non eßhora dimidite dilutio tdntonbsp;morbo, turn grandi deßüui ccecitdtis. PeUiadam autnbsp;membranam inßdr dibuginis ex ouo protraxit,htee me^nbsp;dicina ab angclo oßenfa. Vtrnnq; autem albugo dici==nbsp;tur, çy ouialbum,çy' macula oculi:hicueroaliudfiiif-fe,cy uelutimembrand,quod eduilum eß ex oculo,uUnbsp;detur. Ç^uoduero tune reliquum erat, extrailio ma=nbsp;teriie uifum impedientis ex oculo, Tobids filius angelinbsp;inßinilu exequitur, ut uifusfubfequdtur.Vtitur domi=nbsp;nus mimßerio creaturarum dd fua miraculd, quisadnbsp;hoc ipfum produxit cy ordmat, qui folo uerbo curdt u-niuerfd,ut ex credturis nos opifieem indagemus,iy deinbsp;mirabilid collaudemus, dominum ueneremur, qui pro=:nbsp;pter nos condidit omnid,dominus uniuerforum.

• 14 nbsp;nbsp;Et glorificabantdeum, ipfeuidelicetSdnbsp;uxor cius,6C omnes qui feiebant cum.

Gratis holt; nbsp;nbsp;nbsp;No/j mirum eßfi exuberant dei circd fideles benefi

m quot;ùà deo' cid,qui domino deo fuo adbonafinguldßatimgratids di bona.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dgunt, nthileß aliud habens in dnimo,qudm ut

domino probentur, à quo fibi bene fieri fentiunt, qui non ab dlijs quibufeunque crcaturis huerere didiee-runt,fed feiumt feomma bona defurfumfufeipere,abnbsp;omnipotente çy benefico deo, qui nihil eorum odttnbsp;qult;e condidit, quem in omnibus glorificandumfciunt.nbsp;Tales erant Tobias cy uxor eius, quanquam hommesnbsp;cy imperfidi, non tarnen idololatrte erant, fed uniusnbsp;dei deuotißimi eultores, per quos etiam uicini zy noti,nbsp;id eß, proxime uiuentes zy fimiliarcs, dd dei cultumnbsp;adducebantur, propter quod zy propter peccdtdfuanbsp;exilium firre meruerunt, fed äd dei gloriam omnianbsp;tendebant,

• 15 nbsp;Dicebat^TobiasîBencdicotedomincnbsp;deus Ifrael,quoniam tu caftigafti mcAtu

TOBIAS.

faluaftime. Etecce ego uideoTobiamfi-* liumraeum.

Pro beneficia recepta uifionis iamdudum perditA digne fanilorum more domino gratias agit fandus T o* -ofp«nbsp;bids,intellige ns fe pro peccatis caßigatum, zyhumilùt’nbsp;tumhdcpœna,denuo per dei mifericordiam finefui^nbsp;meritis feduatum. Quem ahum deum nefeit prêter eut»nbsp;qui eßdeuslfi-del,lfaac zyAbraam,quipereutit zyf^nbsp;nat,occidit zy uiuificat, qui folusfit colendus zy ddo^nbsp;randus ab omni creatura. ïn primis autetn dei tantaiitnbsp;gratiam pricdicat,qua filium fuum unigenitum nunc tdnbsp;derepoteß,qucm haiienus ahquanto temporecacUfnbsp;ex auditu tantum nofcebat,zy perpetuo nonfiteratnbsp;tuiturits,m,fi dei beneficia iüuminatUS.

Ingrefla eft etiam poft feptem dies Sa^ ra,uxor fil q cius,8lt; omnis familia,amp;peconbsp;ta fana ôC cameli,ôf pecunia multa uxoris»nbsp;fed et alia pecunia qua receperat à Gabelo*

Ttnuha confueuit irruere calamitds fola,fic quoc^ beatorum deo fidelium honùnum filicitM fubinde fenttlnbsp;cceptd augetur, zy ex uno femper beneficia eumgrd’^nbsp;tidruma£tionefufceptoprodcuntplurd.Adhtecfirtafnbsp;fis de omnibus fitmul zy fubito nihil dixiffe lcgHntur,tdnbsp;gaudiumfemper fitccedés gaudio, noua uirum fanilutdnbsp;hetitia ajficeretAdeo paß fepté dies, quos angelus citsf^nbsp;T 06 w fuafißinantid prteoccupauerät,fuperuenit' uxotnbsp;iunioris T obia Sara, cum multo famuhtto feruorum d’nbsp;dncilldrum,zy ad eorundem curam zy nutrimentu/ltnbsp;totius famililt;e peeora multa fubmgrediebatur, tanto idnbsp;nere dedufid,tantdfide zy gratia dei circa fuos,ut nul^nbsp;turn ex tot pecoribus fragile zy non fanum adfiteribnbsp;non paruo miraculo, continuis uigtntiduobus diebus adnbsp;minus continuo deduilis tot ammaltbus. Cameh ade^nbsp;rant ad onera perfonarum, zyfuppelleflilis plurimi,t(nbsp;proadfrrenda multapecunia, quæfingulabcneiuudidnbsp;ad frliciorem ßatumffi cum domini timoré poßideatuffnbsp;zy difrenfentur pro (ingulorum neceffiario ufu zy ho*nbsp;neßo, ut decet fandos patres.

IJ Etnarrauit parentibus fuis omnia bc-' ncficia dei, quæ circa eum fecifiet per ho^nbsp;minem qui eum duxerat.

lamtunc omnibus acceptis cumgratiarumai!îiogt;lt;^ beneßcüs,filius Tobias narrare parentibus encipit hif^nbsp;riam itinerarq fui, zy quanta ubiq; zy femper beneß*nbsp;cia àdeo acceperit, minißerio Uhus Azaria filijnbsp;nia ma^,ut putabat, hominis filicis zy ftdelißiwi.’^^nbsp;tum autem deo tribuere didicerat ab angelo, nihilnbsp;la, fed deo refrrendo acceptum. id nabis thfeendunt (fnbsp;cogitandum femper, ut fuhil nobis, domino omnianbsp;buamus,

Venerunt^ Achior amp; Nabath confö^ brini Tobiæ,gaudctes ad Tobiam,Slt; co*^nbsp;gratulantes eide omnibus bonis quæ dfrnbsp;ca ilium oftenderat deus:amp; per fepteinnbsp;es epulantes, omnes cum gaudio mag«^*^nbsp;gauifi funt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

- Turpe quidem diâu,fed fi modo liera fateniur,

TOBIAS

trt Toamp;i(« id efi beneßco! nutrit zs“ »«Hi« p4itttr Hfl facit cccrere commoditatibui.

Tune dixit eis occulte î Benedicite degt; um cœli, Sc coram omnibus uiuentibusnbsp;confitemini ei i quia fecit uobifcum miferinbsp;cordiamfuam»

Aliud premium beatui angetui non optât uel fu= Coiïdiquo fcipit, pro omni miniflerio, ^uo domino deocrcatorinbsp;domino fuo fidelißime firuit, ^uint id unicum, utnbsp;fideles Clquot; eledi, ad t^uorum mittitur obfequium,dos.nbsp;nüntim deum fiium fianilificent, ut proficiant in fidenbsp;jpe cncharitateindeum,ut intelligant cr^'atulen-turfibi omnia bona non aliunde contingere c^dona=nbsp;ri,quam à inifiericordia cf gratia dei, cui foli confite=:nbsp;antur bonitatis fiuie beneficia gratuita,non fiuaquie=inbsp;cunque iaäent mérita. Cui tarnen per ommaobedirenbsp;cupiant cr annitantur pro uiribus,fidem en uerbis deinbsp;difeendohumiliter, creharitatem exercendoadprosnbsp;ximos,id^;adgloriamdeirefirendo,cr fi ißiidinhiiSnbsp;peccaturab ip fis, pro eo dei clementiam implorando.nbsp;Hoc folum à nobis optant angeli noflri, htccipforumnbsp;mcrces.Nos c^uoej^uc fi ueri miniftri deifiimmi ejfi con^nbsp;tendimus, CT angelicam uitam inter homines agere de=nbsp;fideramus ,ftudium teneamus proficiendi eleótis, adnbsp;ipforumprofiélum, mfide moribu5,inqi iUud cun=nbsp;âos uiriumnofirarum neruosintendere uetimus,non innbsp;hisnoftram fed del foliusgloriamintendendo,adcuiusnbsp;honorem amplificandum conditi fumus,a quogratiienbsp;fuemunera inhac uita abundanter recipiemus,e:^innbsp;fiituro maiora.

6 Etenim facramentum régis abfeonde-f e bonum eft, opera autem dei reuelare 6c confiterihonorificum cft

Seercta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ConfueucTunt ut debent fideles quiq^ firuuli,regunt

confwuan- terrenorumconfilia qutecun^j fecreta dominorum fuorum fidelißime fecreta teuere Cf abfeondere, mhilnbsp;quod uel prodeffe poßit ucl obefie detegere, dum lUis fenbsp;creto abfeondenda commendantur à dominés. No enimnbsp;tutoregere poffunt, cr falubriter populos multosgu=nbsp;bernare reges, nifi fecreta fua confilia cotegant,ut nonnbsp;paßimrcuelcntur.Magnificaautemdeiopera,quiepernbsp;tinent ad deigloriam agnofeendam, ad augendum fidu=nbsp;ciamhominumadgratiam cr bonitatemdei, utmultinbsp;dcumnofce,amare,colere,reuereri fanilificarc di=nbsp;fcant, non expedit abfeondere: fed potius honorificuntnbsp;laudabile eft reuelare omnia omnibus, q;quot; confiterinbsp;mifericordiamfuam, quam ficit uobifcum multifariam.nbsp;QuandoquidemadhocuosifraelitiC uolentesnolentesnbsp;dijfierfi per ntundum, domino deo uero nuneferuire conbsp;gimini, ut intergentes idololatras exules,ut multorumnbsp;falforum deorum cultores,uerbo erfailo doceatis uni=nbsp;us folius dei immenfam bonitatem, quam paratus eft oanbsp;flendere omnibus pijs hominibus, ipfum agnofeentibusnbsp;er colentibus. Q«o tandem prteparetur mundus ad fu=:nbsp;feipiendumeuangelium falutis perChriftum, quipro^nbsp;miffus eft mundo, utfit beneditlio omniumgentium fii^nbsp;turus,cr expeftatio nonfalienda.Hiec ergo uobisfaila

TOBIAS.

à deo magna]ia,noHte abfcondere,fed ad taude dei qtû* bus poteftis omnibus prifdicate.Hoc tarnen fàluo neft^nbsp;éium detur cantbus, et margarit.e non proljcianturnbsp;cts. Vbi enim nulla/ficratur dei laudatio, ubi fides iu df i.nbsp;urn nuUa fufcipitur,fed magis obftinatio conteinptus ^5,nbsp;contumelia uerbi dei, ibi praijlat tacuifte,cr dciglo^^nbsp;indignis non exponere ludibrio,fed ftnilificandutn t^nbsp;tumpqsproponere.

7 Bona eft oratio cum ieiunio Sc eleemO'' fyna,magis quam thefaurosaurirecon-'nbsp;dere..nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

inteftigitis, ait angelus, ô uos amici dei, quid uob'^ c profiierit oratio, quando in anguftijs ucftris non ad alr‘nbsp;osgentium deosrecurriftis, fedadfolum dominumde^nbsp;umueftrum,idq; per deuotamcrdignamorationeHbnbsp;non quidem multorum uerborum erfententiarum co^nbsp;loribus diftiofitam, fed affeiiu fide cr defiderio glorianbsp;dijiince, cr falutis animarum prolatam.Huiufinodi ori(^nbsp;tioncs dei dementia nonfolum exaudit, fed multo plit^nbsp;ra praftat quamfidelesfibi audeant poftulare,uelpofnbsp;fint Jperare.Huius rei uos omnes nunc teftes eftis,qiu‘^nbsp;ru orationibus a£lu eft, ut hac uobis cunda filicia coit^nbsp;tigerint,qu£ ueftrum nullus potuiftètjßerafte.leiuniui^ fnbsp;quoqi bonum eft, abftinentia fcilicet àfuperftuo cibe, lt;nbsp;qui mentis exercitiafanda impedire poßit, contemptnbsp;tionë uidelicet myfterioru et uolutatis dei, uerbi déifianbsp;diü,fuftgt;iriaftiiritus pro refirmatione malorum,qua:nbsp;gere uidentur in mundo, ardentem orationcm pro glofnbsp;ria dei fandtficanda,pro conuertédis peccatoribus,pgt;'lt;’nbsp;confolatione anguftiatorit in confeientijs. Qjia omniiinbsp;plenouentre CT' uino obnubilato cerebro,locumnofnbsp;habent. quot;Venter autem quo diftendatur cibo non intef'nbsp;eft,fiuc fabe,lentes, pifces,carnes,aut radices id agattbnbsp;Non eft de ratione ieiunij, quo quis cibigenere fatisfi^,nbsp;ciat guhe uel detrahat, fed quantum fumât. Parum cilgt;gt;nbsp;fumcrc,eft ieiunare,quod deo placeat,detrahere fènîtHnbsp;ta libidmi,ftomachum non oncrare cihis erpotibus,^^nbsp;cibis qui opportune haberi poftiint cum parfimoniilnbsp;uti,utnongraucntur corda cr mentes crapula uel ebnnbsp;etate iuxta feripturam. Carnem autem edere nonnbsp;crapHlam,fed ad neeeßitatem naturie, no eft iciumonbsp;traxifie: Pabos cr lentes,confidiones uarios,e:r ffiec^nbsp;CS aromaticas, fine carnibus,preeter parfimoniâ edeï^’ (ƒnbsp;eft ieiunium praterifte. \nfumma,ieiuniu fandorunt énbsp;parfimoniam obferuajfe in omni ciborumgenere, ànbsp;no forti ucl multo abftinuifie, non tam ad corporis cojbnbsp;gationempertinens, quàm ad Jfiiritus eleuationent iquot;nbsp;deum,ad ea que deifunt cogitanda et perficienda.lit*‘‘nbsp;iufmodi autë ieiunium perpetuu fit oportet, nullo ne^nbsp;tempore aptum. Uiulto magis autë temporibus iftis, ti*nbsp;ex ordine diuino uel ccclefiaftico,orationi crauditio’i^nbsp;uerbi diuini eft infiftendum, çr fandis alijs operib‘lt;^.nbsp;proximisferuiendum injfiritualibus. Stultum efterê^nbsp;uigilios folennitatu etiâlegitime ieiunajfe, fifto autt^'*nbsp;die crapule indulgcre cr potibusnimiumdelicatis,^'nbsp;adgulam irritandam aptatis cibis, quod nunquaninbsp;fandis.Non eft igitur tempori alliganda oratio,fedff‘^.

TOBIAS

Hfl« C’«fce]?tfdti yertwn.Sic ieiuniumfemper decet pi oî, objî'meittM ab omni crapula er ebrietate,quocuftlt;}}nbsp;tdndan ciborwngencre ad nece^itatem ßomachui connbsp;tentetur,dimi interim nullo unquam teràpore «et modonbsp;leemofy» dtjlfndrftur ad accidiam. Mclior quoq- eleemofyna eS

/

)gt;

K

TOBIAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19

ed «05 dei non abfcondam, fed ad itlius gloriam çy uea firam confolationcm,ad multorum exemplum «obis manbsp;nißjUbo.Sic autë habet negotium-Filiortem ifrael pec=nbsp;catd plurima,grauia,Gr contra domim HolMntdtcm,pi-us'Tobiasiugiterplanxerat,Apofiolico enim more eu ToWseapanbsp;MiJîrm4iMibtMi«jîrm4b£ttHr,cKmopprcJ?«opprimeb(t=nbsp;tur,ß quem peccare «idcbntj^clo amaro et duro urgenbsp;hatur, cum feandalum pdtientibus urebatur, er ton«nbsp;dementia plenus,fi'atribus ipfis codolcbat calamitoßs,nbsp;pro^ exulibus cum lachrymis deum iugiter tnterpeUu«nbsp;bat^non aliam ob caufam, quàm quodgloriam zelabatnbsp;diuinam^Gr i«jliti(tm jidei cum fuis frudibus «ebeincitnbsp;ter cupiebat infi'atribus : boc domino non potwit nonnbsp;placere,dentqibenignitatts commiferationis opus^nbsp;infubtrahendis pro fide occiforum fandis corporibus,nbsp;ab impiorum ludibrio,utfepulturlt;e traderet,pictatis ofnbsp;ficium«kimtwtt, domino probettur er angelis.Quan=:nbsp;do pratulit exereititt charitatis dciitljs cibi et potus at=^nbsp;que mundanisgaudijs,exfide G^charitate,domino dconbsp;gratum offèrebatur orationis incenfum.Du,inquit,ha:cnbsp;jimilw per dei gratiam inuitatus agebat,ego qui ti^nbsp;bi twisq; confortibus deftinatus minifttr cram,no pote«nbsp;rum nongaudere, de officio meo bene collocato,Gt di=nbsp;Kina bonitatisgratiäapud huiufmodi elcäos commcn=nbsp;dare domino, cui alioqui nihilobfeuru eft atq^ 'mcogni‘=nbsp;t«. Nocnimnliudeßtingclos jidcli« minijlros domino Angdiqpanbsp;orationes ojjèrre, qwim de proftdufui minifterij gau- fttant deo *nbsp;derefiudum pietatis njj)icere,er nomen donünifandinbsp;ficariueüe per eledos. Alioqui in omni loco oculidominbsp;Mt contemplantur bonos Gt malos. Etnihilabfcondi^inbsp;tu/m effe poteft ab eo qui omnia implet,cuius tamë ope^nbsp;rlt;( uult fieri miniflerio angelorum,quos condidit nd mi=nbsp;niftratidumßbt,prout uoluit,quorum adiones fentiuntnbsp;homines,quidamfamiliarius quidam rarius. QiMndo=nbsp;quidë tantafuperiorum locorum aëris, ignis,erß)b(C-rarumuaftitas,ßne crcetturwrittioiwbilibt« g^ omninonbsp;otiofa effe non potcjl, qwsindo tarn admiranda «idemi«nbsp;in injimts, de quibus tarnen pofthancuitam chrii« in=nbsp;|lrMem«r.Eriwi« enim,dicente Cbrijîo,pojl hac uitamnbsp;ßcut «ngeli dei, quorum minifterio donünus fuaßcpernbsp;agit,utßt ipfaprimaomniumcaufa,ßcut Gt in terresnbsp;Jiribi« per homines agit fua opera, adfuum inftitutum.nbsp;De quibt« tamenjfiiritualibus creaturis, er coelcftcmnbsp;materiamparticipantibus, lex et propbetæ paucamesnbsp;tnorat,quod eorudan notitia no adeo reßrat homines,nbsp;qui quid agere debeät difeunt ex legc,qu£ damnat ino=nbsp;bedientes, g}“ obferuatoribus ingentia dona promittit.-Et quia acceptus eras deo,neccffe fuit utnbsp;tentatio probar et te»

Exf delibus er eledis à deo cum effes, er nd uitunt pradeftinatus aternatn, GT ut filius iüi diledus,ideo nenbsp;ceffe erat tetentari. Corrigit ettimomnemquemdilisnbsp;git ßlium,Prouerbiorum tertio. Quem diligit dominusnbsp;corrigit,Gt quaßpater'm filio eompUcct ßbi.Et Ecdenbsp;ßaftici tertio : Eili acccdcns adferuitutem dei, préparanbsp;ammamtuamadtentationë. Etlctcobiw.-Bentus uirquinbsp;fufert tffttdtioiiem, ^nonwcitw probutw ^iierit g^c, .

TOBIAS

tîrccfpe efi ergo fand o; prob dr i, hoc efi d deo ficeflw ^natum tanguant Mile,ut fanili tcntationibui erudiannbsp;tur adfalutemfuam, algsin exanplum, Mgratiantnbsp;dei ampliorem concelebrent.AcceptUi autemfitijfe di=nbsp;citur,non ob mérita operum,fed per eledionent,ueruntnbsp;non fine operibut fat^is,

1 nbsp;nbsp;nbsp;Et nûc mifit me dominus, ut curare te.

Si Saram uxorem filii tui à dæmonio libc rarem« Ego enim fum Raphael angelus,nbsp;unus ex feptem qui aftamus ante deum«

Propter bomtatemfuatn nbsp;nbsp;eleilionisgyatiamygua

dominus profeguitur te nbsp;nbsp;tuos,propterg; orationes,ie

iunium, et eleemofynds,guiaprapofuifli charitatts offi Raphaelnbsp;nbsp;nbsp;da cibo cuicun^nbsp;nbsp;nbsp;potui, etiamfauoribus regts amp;a=:

“**““*¦ micorum: ideo mifit me deus omnipotens, dominus ex^ erdtuum, ut medicus fierem cadtatis tUiC ornurus tult;enbsp;Sarlt;e,'gu£diemogt;uo crudeli affligebatur in uiris fuis,nbsp;guorum confeguenter fiptem oedderat, fine ipfius culnbsp;pa:Propter guod curationis ^medicina mintfleriu,nonbsp;men ifiud infupernis confecutus fum, ubi iuxtafingulanbsp;minifieria amp; officia, finguli funs accipiunt cognominanbsp;tiones,ul Raphael appeller,guod mterpretatuualctmenbsp;dicinamdei. Sicut zir angelus mijfus adEfaiam,adciihsnbsp;culo igneo mundane^ labia prophets. Seraph diceba^nbsp;tur,ab ardore c^fla^ationetçr Gabriel fiirtitudo deLnbsp;Vnusguogue dicitur ex feptem, gui aftant, iuxta ibnbsp;ludguodinApocalypfi dicitur: Etàfeptemffiiritibusnbsp;gui 'mconffieilu thront dus flant.Septenarius numerusnbsp;lîebrtds efl uniuerfaits zirinnumerabilistguafi dicatur,nbsp;iAulti ualde, ob multos rationes guæ feptenarius cornsnbsp;Ängeios U prehendit. Ajlare guogue hic non fumitur proprie pronbsp;immobiliter deo fie afl;atibus,ut nunguam loco moueannbsp;tur,cum omnes fint minifleriales angeli, gui nihil agantnbsp;nffi pro uoluntate dei, cui nunguam défunt, fed fludionbsp;perpetuo fetnper inferuiunt, ad iuffium uotumg; paratinbsp;diuinum, cuiusgloriamnunguam nonajficiunt,internbsp;homines guogue conuerfautes, cum ubig; per fuam imsnbsp;menfitatanfit dominus, cr in omnibus,cuius uifione etnbsp;fruitione beati fiant femper:cui in Daniele dicuntur hocnbsp;modo aflare deo decies millies centena millia,hoceflnbsp;definitus numerus pro incerto. Sic hic guogue feptentnbsp;deo angeli aflare dicuntur. De angelorum autem natu~nbsp;ris,uirtutibus,diflin{lionibus,ordmibus,officijs,nomi=nbsp;mbus,multimultafcripfert{nt, ipfi uiderint guojfirisnbsp;tu,guom folida, certa, guibusferipturarum Canosnbsp;mcarurnfimdamentisprobent gt comimeant tam insnbsp;dubitataeffe, guàmuideriuolunt probaffe z?' docuifrnbsp;feinecclefia.

,, Cumœhæcaudiffentîturbatifuntamp; ’ trementes ceciderunt in terram fuperfa^nbsp;ciem fuam«

siefreguenter legintus ad apparitionem maniflflam angelorum homines perturbatos, atg; coterritos trenwnbsp;iffe,non autem anteguam angeli effie cognofcerentur,utnbsp;patet de terribili uultu angeheo, ludicumdecimoter==nbsp;tio. Terribilem guoc^ propter angelos locum efiè dicesnbsp;hat laeob patriareba, Genefis uicefimeoitatto.iüc «es

TOBIAS«

ra tecidiffieper terror? fcribuntur.'Verufempd'bwttJf modi turbationem fubfeguitur confolatio in feripturifnbsp;ueteribus,undee^hicflatimfubiungitur. üna,nbsp;Dixit^eisangelusîPaxuobis,noIitcOnbsp;mere«Etenim cum effem uobifeu, per uo«»nbsp;luntaté dei eram: ipfum bcncdicitc et can-*nbsp;cate illi«

Vtyîfunt fimul plurimu territi, ut fubfiflere pedibiif no potuerint,et fimul dei nuncui intelligentes, proninbsp;facies lapfi, ipfum adorare uolebant,Grgratins agtr^^nbsp;cumlaudibus. ytrig^ occurritpgßimusangelus,priMX^nbsp;promittens falutcm iUis gt ndtil tnale paffiuros, fèd oitt^nbsp;ne bonum pofl hac ut hadenus experturos, fuo minifynbsp;rio et diuinaÿ’atia iüis prtefente. Deinde non fe dontb*nbsp;num teflatur Gr authorem bonorum tantorum,fedfo^nbsp;lummintflrum Grferuumaltißimi, cuius iuffiualiguati^nbsp;cducumillisfùerit, GTiuxta iUius uoluntatem omnt^nbsp;peregerit,cui foli debeatur honor, glaria,gyatiaruinit^nbsp;(lio,adoratio gt benedidio, guafiuntuerbis, oratio^ »gdu;nbsp;nibus, inuocationibus, canticis,gu£ foli funtdom»^nbsp;deflrenda.

1 y Videbar quidem uobifeum manducaV^ 8ibiberc,fedego utor cibo inuifibili Sip^’nbsp;tu,quiabhominibusuidcrinon poteft«nbsp;facile poterat fe angelus fingere hominê, cuius pt^inbsp;fonam circumflrebat,Gr ex confeguenti cibtvm gt p^^nbsp;turn fitmere, traijeere GT maflicare: imô fi uoluiffetnbsp;iia guogue nonnuUa agere angelus fua uirtute facile p«’nbsp;terat, Grhominumafl)edui,guodnon erat,mponertfnbsp;fine aUguo peccato,guando in talibus domino obeditgt;t^nbsp;fcruiebat. Cibus autem uerus angelarum GTpotuse/bnbsp;impletio uoltintatisdiuinte,ficut Chriflus dicebat,etil^nbsp;xtaprophetam : PanemangelorummanducauithontOfnbsp;fiuitio fcilicet bonitatis et clementite diuinlt;e. Qjtpniailt;^nbsp;impenfißime deum amantes fitum creatorem, nihilnbsp;dus GT gratius ducunt, guàm domini dei fui gratiai^nbsp;GT beneuolentiam, GT obedientiie cuiufcumg; iniunfi^nbsp;adimpletionem, ff-atulationem maximam de profit çnbsp;gloria: dei, gt falutis animarum.Huiufmodi cibo re fei'quot; i.nbsp;untur angeli, gui aliogui corpus ut imtnateriale habcidnbsp;GT mcorruptibile ,fic cibo corporeo gt materiaU noi^nbsp;indigent. Taiufmodi generis efl anime fidelis cibus,crt^,nbsp;dere,amare,fi-ui,memorari,gaudcre,Grgratias exnbsp;misagere, dominodeoper Chriflumfaluatorem.Alilt;^nbsp;gui ffiiritualis fubflantia,angelis fimiUs,ut efl anima bfnbsp;mana,nec in prefenti uita nec in futur a indiget refidH^nbsp;neaUgua guomodocung; corporea. tHecadhuncttia^nbsp;dum de cibo animarum fandarum Chriflus loguitt^’nbsp;carnem fuam tradens in cibum, et fanguinem in potuff'nbsp;fed ut ipfe feipfum multis declarat loannisfexto,ut clf^nbsp;rius dicere ea de re non potuerit,guomodonbsp;nbsp;nbsp;ampti'^

dixit de manna ljraelitaru,et cofeguete eos Petra, fi^^'^, dum guodid multis in locis expUcat Auguflinus catb^^nbsp;dßimus.ls aut loguédi modus,guo Chriflus locutMnbsp;apoflolus et pphete,cu Auguflino,ltelligi clare poi^rnbsp;uerbisfimplicibusproponi et pfuaderiecclefiie,Ut^^,nbsp;to credi poßit, Scbolaflicus aut is modffS io^uédhi^

i

i

:ani

riftum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- J. 2. J----J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o ¦gt;- V-

j iducati. {gt;otefl,necalicuiperfiMdm,nifi((dno/lrdmfcntentiäin

f

X

1»

¦I

I«

1^

1*

iX

' »gclum deiimre^nbsp;ti.

¦t

I«*

fi*

,0

?»

li

b X

'» X

II t

's ’

t

I

t

»

«

I

I ’

'a.

5

TOBIAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;50

cem circa nuptias filifjdamonij uiäoriam,es proßiga^ tionem ,ßmulq; omnem affluentiam temporalium, pernbsp;quam iamadexcmplumpatrisfiliusquoq; bcneficcn-ti£ nudt£ paupertbus exhibcndamatcriamamplißi^nbsp;mam fiter at confecutus.Vnde qu£iam circa fe deus egenbsp;rat,adDei honoremomma narrabaw, es proximosnbsp;quofq- es renwtoslfraelitarum fratres addeicultuntnbsp;es ad reuerentiam exhortabantur cum diligentia.

CAP VT XIII.

^Periês autem Tobias fenior os fuum, benedixit dominum 8Cnbsp;dixit Î

__' Plurcs fifiße pijßhnos uiros in captiui täte ifraelitarum, fatis confiât ex hoc es alijs libris fa=nbsp;cris, per quos dei fummi gloria iüuxit gentibus cwnnbsp;tempore. lücueroTobiastQtauitareligiofuses'Dco Tobiasptonbsp;plaçons, mirum non eß, fi ffiritu propbetico donatusnbsp;eß ad horam uel diutius, quo non folum pro bcneficifsnbsp;diuims gratias ageret, fed es fiitura quadam pradice-ret,nonfolum citiuseucntura,fedctiamprotempori~nbsp;bus es myfierijs Chrifii, quafanili omnes in illagentcnbsp;ex lege es prophetisfittura credebant. QWifdjm infe^nbsp;ruit ßiritu prophctico.dudum quoq; pr£diäa,es fuisnbsp;ifiis tnnporibus, ab Efaia quoq; es poßerioribus mul=:nbsp;tis. Hoc ipfo ucrofanilior hic Tobias uidetur ipfo Ilt;’tarnbsp;docheo, quod pro tantis dci circa fuam perfonam benenbsp;ficijs,laudes cecinit gratulatorias, es iu affiäu commetsnbsp;inorandi dei beneficia ,ßgt;iritum quoq; fiitura dei donanbsp;pr£dicendiaccepit fatis clare. Qui hic dicitur ape^nbsp;ruiffe OS fuum, et dominu pro tantis bmeßeifi benedi^nbsp;xiffehoc modo.

Magnus es domine inætcrnû, 8Cin om nia fæcula regnum tuum.

Omnipotent eß potefias tua, ô deus, es ubiq; dijfii^ fa per umuerfumfeculum ifiud : in omnem terram dif=nbsp;fiindis agmtionem bonttdti-s tu£ ; non tantum in ludteanbsp;uel ifrael innotcfces,fed omnia r epics, qu£ cali ambitunbsp;continctMr.Id Ucro es es ages femper,per omne £uumtnbsp;fine fin€,apud omnes creaturos. Ofiendis emm regnumnbsp;tuum propagari per omma, poffe te mï omnibus rebitónbsp;cr temporibiis quiequid uolueris.

Quoniamtu flagellas SC faluas, dedu^ cis ad inferos SC reducis, 8C non eft qui ef*nbsp;fugiatmanum tuam.

Tk me propter pcccata mea uel propter indicia tua non iniufie cacitate puniuifii. Tu populum tuum ifraelnbsp;ingentesdif^erfiüi,proptcr magmtudincm fcelerum ilnbsp;lorum,quia uerba prophetarum tuorum jfireucrant.nbsp;Sed ficut me rurfuiu illuminafii, es redi/fli adgratiantnbsp;mecum,ftc cum populo quoq; tuo conciliari digneri s, utnbsp;tefyncerediligaiit, credantq;uelnuncespofthaefetnnbsp;per uerbis tuis, cum aident clore, es fuo malo fenti-unt uerißimapradixißcprophetas tuos, quos cum itlnbsp;hiereditatefua paterna efjcnt,figt;rcuerunt, es omnibusnbsp;modis funt pcrfccuti,etiam ufq; admortem. Tu dctrii^^nbsp;.dere foies inobedientes ad maximas calomitates, fed renbsp;fipifccntesreducisadfiatumfiliciorcm, gt exitifiris:

TOBIAS

neccßtißjiam intotomtifido creaturtt^Uiecuftij;,^ult;ê tuam poßit effitgere potentiatn. Tm tymoj quofcutu^nbsp;(y tnaximos humiliare potes uoles,duinidglórilt;enbsp;ttM zy populi tuifaluti opportun«)« conJ^exerK,iuxtänbsp;rcäißiniumordmemprouidentitetuie^

4 Confitemini domino filii Ifrael, 8C in confpédu gentium laudate eum,

Uondum ntanumifit dominum dem AbrMmßßääc et Pij nufquä j^cot uos fiUos ißael, ttondum infregit ?y annihilauitnbsp;à dco?quot;quot;**^ fœdm 'mitu pofleris iß-aelis^ quos elegitßbiinpe=:nbsp;culitwkcitMtiUiim eiecerit uos è terra ueßra,non tarnennbsp;è terra fua,cuius eß tota terra çr plemtudo eius:adhucnbsp;etiam in terra aliéna fentimtii iüius ad nos gratiam,ad^nbsp;hucreßgt;icit fteceßitatestioßras, exaudit oranteSi ßuc=nbsp;curritanxijs,éy m ßeconfidentibus propitîatiôttë fuantnbsp;oßendit, beneficia multa et magna.Eius bonitatem nücnbsp;quo^i non minus, ßed ntagis conßtemini, amp; celebratenbsp;miracula uifitationisfuie, quanto magis nuncdißterfinbsp;eßis inter gentes,qute haólenus ipfiusgloriam ncfcien^nbsp;tes,idola opera manuum hominum coluerunt ey adoranbsp;uerunt,hAS pro uirili inßruite ad dei ueri cognitionem,nbsp;uteyipf^ difcant agnofeere amp; coÜaudare fuum condinbsp;torem,do)ninum deum noßrUm.

Quoniam idco difperfituos intergen--tes quç ignorant eum,ut uos enarretismi rabilia cius, amp; faciatis fcirceos, quia nonnbsp;eft alius deus omnipotehS praeter eum»

Tantæ bonitatis dominus eß, ut ex rnaUs eliciat bo^ na,ex peccatis hominum iufiitiam, ut unamgentetn 'minbsp;piam puniat ad emendationem alterius,utq; ab eis eequinbsp;tas ipfius ag^fciüur,qui clementiam eius contemnunt.nbsp;tdeo l/raelitas qui in tranquiUitate ey propria haredi=nbsp;täte domino deo firuire femper )‘ecufarunt,cogit in exinbsp;Myflcriuw lioduroinmediohoßiumdeumfecoleretey nofolumnbsp;litïchnbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc,fed eyalios idololatras,quales ipfi dudivmßierant,

ad dei ueri cUltum adducant. Per translationes enim hu iufmodi ingratorum ifiaelitarumpropagata eß ueri deinbsp;cogmtio ey religio fan£la in totum orbem terrarum^nbsp;Eoq; modo praparata eß uia fanda fubfecuturo euagenbsp;lio, ad benedidionem omnium gentium. Cognouerantnbsp;quidem deumgentes, fed obfcurius ey negligentius,etnbsp;fine affidu ey uoto ueri cultus, non eum ut dominumnbsp;deuglorificauerunt.lfraelitie autemex lege quanquatnnbsp;negleda,çy uexationibus dignispoenarumeruditi,mi=nbsp;rabilia opera dei circa fe enarrare iubentur ad magnißnbsp;centiameius, ey adorbis conuerfionem ad creatoremnbsp;fuum, utrelidis idolis, operibitsßultismanuufuarum,nbsp;aduniusdeiomnipotentis foUus cultum adigantur, utnbsp;uno humero colatur ab omnibus, ey fiat nomen eius uninbsp;cumnotumubiq;gt;

é Ipfecaftigauit nos propter iniquitates nöftras,Slt; ipfe faluabit nos propter miferinbsp;cordiam iuam»

Verbum futtmßireuimus, ey legibus fuisobfequuti nonfumus,ideo in exilium deportati fumus,éy in captinbsp;uitate iam pofiti agnofeimus tranfgreßiones noßras amp;nbsp;patrum noflrorum. lußum effe circa nos iudicium tuunl

TOBIAS.

tntuemur }mferabiles,qui ftliciores ßgt;reuimus mißofii^ nos prophetas tuos.Sed nuncfi ad dominum toto corJ^nbsp;conuerfi fiterimus, conuertetur ipfe quoq; ad nos,etnbsp;tiabitnos,non pro nKritisnoßns,fedexmifericordi^nbsp;fua,ut uel inter gentes in umbra alarum dei noßri uitf^“nbsp;mus,donec reduxerit nos ad terrä,zy pacem cum trau^nbsp;quiUitate conuerfis reßituerit.

7 Afpicite ergo quæ feci uobifcü, amp; cu^ timoré èC tremore confitemini illi, rcgélt;Jnbsp;fæculorum exaltate in operibus ueftris.

Cumadmiratione rccogitate caufasmiferiæuefit^ cy iußitiie fute, qui dijfeminauit uos inter gentes, Cfnbsp;men beneftcijsmultis çyadmirandis nonuosprofelt;ligt;^nbsp;ceffàt ipfi fidentes, cr ipfiusgloriam priedicantes:idt^ jnbsp;cumtmtore filtali ipfum diligite,cradexuberantiai''inbsp;bonitatis eius circa uos ey iußititetremifcitc,utipfulgt;^nbsp;quouis modo irritare cy ad iracundiam prouocare nifnbsp;litis. Bonitatan cius celebrate deuotißima conßßiotitinbsp;qui eß rex omntum feculorum. iüius gloriam non coiH^nbsp;modius cxaltare poteritis,quam fi itlius cultores ciumfnbsp;tis Cf habeamirù, intergentes honeße,pie cy religiof^nbsp;uixeritis inter cos,cum omni tranquillitateeypdct'nbsp;Omnium uirtutum exempla prtebcatis fecundum legtl*nbsp;dei, ut ex bonis operibus uosconfiderantes,glorifice'^nbsp;dominum deum ueßrum, Cf fandificent nomê eius p*nbsp;(tum,eyadfimilia exemplo uefiro permoueanturop^^nbsp;ra pietatis cy modefiùe, cogitentq; folum uerum dcUgt;^nbsp;nbsp;nbsp;,

effe,qui uita: innocentia cr fide fyncera coletidusfit- '

§ nbsp;nbsp;Ego autcin terra captiuitatis meæ cofl^

fitebor illi, quonia oftêdit maieftaté fuafl’ in gentempeccatricem.

Ptiam finome reßituerit hlt;ereditati patema,feß'' captiuitate permanere me uelit, non tarnen impatit^nbsp;murmurabo,fciens iußa effe indicia fua,cy gloriafu^nbsp;non minorem effe in tota reliqua terra,indiesqi candd^nbsp;augcrigratulor, quicquid de me agatur, quifitttsfi^nbsp;ubiq; ey femper, quem ey inter impiosfaluum confixnbsp;uat, erbeneficqs multis accumulât, ut iüius maießat^^nbsp;celcbrarecompcüar,quam?ynondumhadenus plt;lt;^nbsp;trici noßr£genti inuidit, fed multipliciter teßatur,^^^nbsp;perbos humdians, cr humiliatos exaltons: qui angel‘dnbsp;fuos mimßros nobis mittit etiam in terras captiuitoli^ ‘**‘6nbsp;ut uideamus no eße manu illius circa nos abbreuiotdi^nbsp;plenam eße terram omnemmaießateglorüe ty ggt;‘‘‘^^nbsp;ipßus ad pios, ey ad peccatores tarn exgentibus qt^nbsp;lfi-aclitis,quorum ex £quo deus eß.

q Conuertimini itaqj peccatores,5C iuflitiam coram deo,credentes quodnbsp;at uobifeum mifericordiam fuam.

^efipifientes igitur uerbo deiadmomti,ettoftti^^ neßcijsaßcdi etiam in terra captiuitatis,conuertiigt;^nbsp;ad ßudiafan(iiora,patienterfirte débita peccatis iffnbsp;reptionem, agite poenitentiâ, ey fandis operibusnbsp;uobis pneceptis infißite,cogitatü ueßrUm 'm ipfugt;^^nbsp;qcite,de ipfius bonitate confidite, ey pro uirilinbsp;dei gratia inuocato contendite placerc illi pernbsp;tiam mandatorum eius exfide,qult;efola placet,ey‘‘^^

«cri dehcuifacrificium offrrtuy,non uituîi cr hirci^ttec uitùi GT libamina cum pMibiii, fedgratiarumaôlio pronbsp;beneßcio unic£ oblationis perfiôlte gt cofummat^e pernbsp;Chriflum in cruce, qua ablatunt eß peccatum mundi,etnbsp;cociliati deo patri ßunt omnes eleiti.Huiuf facroßandtenbsp;eccleßiect templi et urbU latißim£,cuiuifuburbiafi(ntnbsp;imperia Gf régna omnia terrarum ,typutexiguus eratnbsp;illaliierofolyma ,totieso'difieata ez deßruda,doneenbsp;in teternum flabiliêda per filium Dauid reicdificareturtnbsp;nuÜM unquam ruinai perpeßura in regno Chrifii, ubinbsp;folium Dauidjin quo Chrißusfedct rex omniu dnorum.

16 Maledicii erunt qui contempferint te, Sfcondemnatierunt omnes quiblafphe-maucrint tc, bencdidi^ erunt qui ædificanbsp;uerint tc.

Pro fando etpio deßderio loquitur, utpeßimeluät omnes hoßes \ß-aelitarum, GT uaflatores Hierofolyma;,nbsp;quod et fatis conßat impletum, qui iniqua uoluntate imnbsp;pugnauerunt er elminare conati ßent cultum unius fonbsp;line dei, qui erat deus Abraam,lfaac er iacob,qucm o^nbsp;mnescircimpoßtenationes contetnnebat Grperfequenbsp;bätur,quoßes data erat occaßo, pro zelo impio inßiosnbsp;multos dcos, et in idolaßta multißrmia. Qjioru omniunbsp;maledidio conßat ex hißoriß regnoru, Chaldaici, Gr£nbsp;d et Romani,quicßfbinde deßruda ßint er maledida.nbsp;Sedlong:grauius msdedicuntur eccleßlt;£catholiclt;eGrnbsp;regni Chrißi conteptores,Gr blafßhcmatores diuini nonbsp;minis,et a:ternlt;e ucritatis uerbi dei. Q_ui uero ad dei glonbsp;riam ßudent ßyncere Grfideliter,ad iuuandam et extrunbsp;endam eccleßam dei, iuxtagyatiam dei, qui bonoru eßnbsp;largitor et conditor omniu, hi ßne dubio benedidi funtnbsp;lt;idonüno,Gr uitam leternam poßidebunt.

ly Tu autem lætabcris in filijs tuis, quo^ niam omnes bcncdiccntur ÔC congrega-buntur ad dominum,

Eadë fire hic Tobias canit qu£ ifaias cap.oo.Omnes ißi congregati ßunt,uenerunt tibi,filij tui dclongmquonbsp;uenient,et fili£ tu£ de latere tuoßirgent, Gfc.Tunc uinbsp;debts GT efflues, Grmirabitur,Gr dilatabitur cor tuum,nbsp;GTc.Omnes enim eccleߣfili/,id cß,unius dei ueri cul=nbsp;tores benedicenturädomino,Grßlij dei per regnÜMefnbsp;fi£per Chrißumcongregabuntur inunum,qui erantnbsp;antea dilßerßper uarios crrorcs Gf cultus.

18 Beati omnes qui diligunt tc, 8C qui gau dent fuper pace tua.

Diligentes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NonciuitatisHierofolym£ amatoresbeatosoptât,

letufaiefn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;occiß)res prophetaru et apoßolorum, imà

ipßus regis Meßi£,fed unius dei cultores,pios, creden-tes Gquot; ßandos, qui gloria etßandificatione diuini nomi nis optant, Gt' pro omni uirili promotäcupiunt, qui dinbsp;ligunt eccleߣ unitatem, concordiam, tranquiÜitatem,nbsp;profidimt ac pacem, umde pietas gt religio crefcat adnbsp;multiplicationernfidelium, itd ueritatis declarationcm,nbsp;ad hoßiii dus contritionem, ad abußuum extirpationë^nbsp;ad refirmationem ucr£ßdei Gr morü, qui non diliguntnbsp;tantum prouentus ßacerdotioru gt cenßuum^fid dodrinbsp;tue er pacis prouentum atq- iußitiam.

Anima mca benedic dnm,quoniä libf^ rauit lerufalem ciuitatem fuä à cu näis triquot;nbsp;bulationibus eius, dominus deus noftef»nbsp;Sub typo terren£ llieroß)lym£ canit de eccleßa tatlt;^nbsp;mihtante quasn triumphante. Nihil aute metes piorugt;^nbsp;enixius cupiunt, q eccleߣ profidum in pr£ß-nti,adai^nbsp;dum eledorü numeru, er dcigloriam in coeleßibus.^^nbsp;unum Tobias toto corde deßdcrat,pro quo GT benedi“ .nbsp;cit er ßandificat nomen domini. ybi itcrum pro ccrti^_nbsp;tudme prophcti£ er prophetarum more pr£terito (d'nbsp;tur profi(turo,Liberauit,inquit, dominus lerufalem ti^nbsp;uitatemfuam à cundis calamitatibusfuis. Nißfirtaßi^ jndinbsp;ttjJ)cxeritddZiber4tio«em Hicrofolymæ ab incurßon^nbsp;Sennacherib fub rege Ezechia, ex quo miraculo Tobi^nbsp;tëporibusfado, facile diuinare potuit poßerius quo^nbsp;liberandam ciuitatem dei, id eß,diuino cultui dcdicat‘lt;'nbsp;ßc Gr eccleßam catholicam.

gt; Beatus ero fr fuerint rcliqui« feminin mei ad uidendam daritatem lerufalem,nbsp;Id ßrte de £dificatione fitura didu putari poffetnbsp;'Zorobabel, cui ßne dubio interfiteriit cum tempofep'^nbsp;ßeri Tobi£, quorum tarnen nomina no notantur,n£Cß linbsp;jMi/itC 'm libris Ezdr£ gt NeemU. Ojunquä gt Tobi^nbsp;nie de quo lofcphus loquitur, quifidt pater lofephi,^!^nbsp;auus Hircani fiit, qui uxorem habuit fibam Oni£faCtfnbsp;dotis fui Simonis fill], de hoc ßminefidjfi credi poßd’nbsp;Sedde eccleßa catholica facrofanda Hierofolyma,*^nbsp;qua Chrißus regnat potius eß intclligendu, in quantnbsp;tribu Neptalim GrGalihea uniuerfa multi collediftii’^nbsp;förtaßts ex poßeris Tobite. Saltern ut id fiat aliquanii^gt;nbsp;multum cupit gt optât, reliquLts fiu feminis uifurasnbsp;ritatan ecclefi£ congreganiü ex lud£is,id efi,lfraelilenbsp;etgentibus,fuper terram militantis, qu£ tandë conß''^,nbsp;mabitur 'tn ccelis triumphatura.De qua manifiße intt^nbsp;guntur ea qu£ nunc fequuntur.

Al Portplerufaléexfapphiro 8Cfmarag4^ ædificabuntur j amp; ex lapide pretiofo orti*^nbsp;circuitus murorum eius: ex lapide camii^nbsp;do Sc mundo omnes plarep cius fternetuf*nbsp;Sc per uicos eius alleluia cantabitur.

Aliud intendere non uidetur q tîierofolymam i^^^ hhHo car ere ornatu quamlibet pretioß),qui adnbsp;remurbis pertinere putatur,utnonexuulgaribiis^nbsp;protritis lapidibus extruëdafit eccleßa, fed exgeittK^^nbsp;pretiofis crraris.Ad eccleßam enim uere fandamnbsp;hie quidem militât, poßea triumphatura in coelis,nbsp;pertinent laru£ perfinaru, fed ueritas omniii uirtuh''^nbsp;GT charifmatum,fidei fcilicet uer£ornatus,jfieinbsp;ritatis, gt qui ex his frudus prodeut fanditatts: qult;^^^nbsp;ad eccleßam pertinent,non auro,argento et holoßti^^',nbsp;ornat£ cpifeoporum laru£, gt facri à Chrifio inßi^nbsp;offieij dehonefiamenta potius.Qjundo huiufmodip^’’^nbsp;pam chrißus nec uerbo docuit nee cxëplo, quinnbsp;damnauit. Quin ct port£ per quas eccleßa intratittfnbsp;funt fandi, fed unus Chrißus dns,qui uia eß quap^^'^nbsp;nitur adpatrem.lpfe eßoßium, per quodfi quisnbsp;troierit,fed aliude, fitrhabebitur et laP'OtFcr

TOBIAS ddituerbum dni,amp;:fraiTes noftri quidifgxnbsp;fi funt à terra Ifrael,rcuerten tur ad earn*

DfnK«twK£Tdt aliquando lonäf prophcta ad m^nda turn dni fecudMn,magn£ ïiiniux urbis excidiu^fcd quianbsp;pailitcntiam agebät m c'mcre cf cilicio cum rege, ideanbsp;fubuerßo dilata fiut. Cum uero reucrß ßißeiu aduo=nbsp;mitum, et poßeriora prioribus peiora egißefit,ideo prrnbsp;l^aum prophetam dcfumtiaturdcjlruilioeximitc urbisnbsp;Cr regni, qu£ tandem faäa eß a Chaldlt;eis. Ciuam tuncnbsp;proximo imminentem hic Tobias filijs denuntiat, finbsp;mul de Ifraclitaru in M.edia cr Aßyria licem ia redcun-dißto tempore permittëda à Cyro ac Dario monarehisnbsp;totiusimperij Aßyriaci, quod adChald^osdeuolutuntnbsp;primum,poßea peruenit ad Perfas cr Medos,qui omni=nbsp;bus ifraelitis liberuficerujit redeudi ad cultu fuideiinnbsp;hida’.im, quoru tarnen pauci reuerfifunt comparationcnbsp;eorum qui fiter ant relati uarijs temporibus inAjfyrios.

• 6 nbsp;nbsp;Oninis autdeferta terracius replebitur,nbsp;amp; domus dei que in ea incenfa eft,iterû reçnbsp;dificabitur, ibi^ reucrtentur omes timennbsp;tes deunv

Simplicrtas nbsp;nbsp;nbsp;iJiirn in totis Uteris diuinisfimplicitas inucnitur,cum

pwt«/ ' mhilminusfanili dei hommes jfiritufanilo inßgt;irati co gitauerint q deciperc quetnpùïuel mentiri, ideo rio tna=nbsp;gnoperccurauerunt feribere ad intelligentia curioforîinbsp;gt;nagts qfimplicium. îdeo pijs crffiiritu dei afflatis otn=nbsp;nia quadrat, cum ferupuloßs cy niiniu curiofis non ra=nbsp;ro nodi occurrant, qui illosfociant uamores.Cum huiusnbsp;hifioriæfcriptoraliquandiu uiueret,cy elucubraret hûcnbsp;librum, poßmortemtamiunioris Tobi£ q fenioris,eonbsp;fciUcet tempore cum iam ruinée tcmpli ejfcnt cy urbis^nbsp;parum refirre putauit deferibere faôiu uere, quod Tosnbsp;bias moriturus fitturu propediê preedixerat, ut parenthenbsp;fis quoq^ loco legt poßit. Reuera enim tunc ludas captusnbsp;(rat,Qy deslruëla 'l:ïicrofolyma,templumq^ combußum,nbsp;prout tam htc Tobiasqreliquiprophetieprecdixerant.nbsp;Eandcm igitur mariens Tobias reeedificandam, cycaptinbsp;uitatem reßituendam prophetat, ey terrareplendaho=nbsp;minibus, quee nunc cum heec fcribuntur def rta eß,ßctttnbsp;cy ifraelitica lamdudu uaßata, fabbatafua iam agebat.nbsp;R.cuerfurosautempra:dicit nontantivmtudam,fcd ciynbsp;}fraelem,omncs fcilicet timentcs deu, qui dni dei fui cubnbsp;tum ex anuno zelabant, hiredituri effcntßiccntia datt=nbsp;da à Cyro, fine exceptione omnibus ißaelitis dei uerinbsp;cultoribus. Quad ß qui redituri non eßent,proculdubionbsp;tales erät qui deum non thnerent, uel maiore dtii deiglonbsp;ria}n,fiuéîum pietatis allaturi erant ingentibus.

• 7 nbsp;nbsp;Et relinquent gentes idola fua, öC uenictnbsp;inlerufalem,ö^ habitabuntin ca,8ógaude-buntin ea cmnes reges terræ,adorantes renbsp;gem Ifrael*

inregnis Chaldecorum cy Jiii.edoru l^abtichodono= for cy Cyrus agnoucrunt deum, cy pro gloria dni deinbsp;ifrael multa egerunt, à quo tempore ualde creuitglorianbsp;¦cy agmtio unius omnipotentis dei, qult;e ab iÜo temporenbsp;femper increuit, cy audla eß poßca adificato templo, etnbsp;perChrißieuangeliit cy apoßolorupradicationes tm«

TOBIAS.

pIcUit totuferraru orbem, donee tota idololafrid fusconcidit cy euanuit.'Vcnerumt in lerufalem ad coltHnbsp;dum de urn uerti, non tantu ifrachtec, f'd ctie,m gentes dnbsp;Alexander iUc magnus,Romam, quidä,teße lofcph Teft:nbsp;cicteri. ibiquoqfinitiabantur dcilrinaueritatis,cyfi^nbsp;fefacrificijscydonisdnocommendabant. Q«od Ct'Jnbsp;Aäk apofioloru de principe Candacis regiine A ethiop^nbsp;incmoratur. Habitabant in terra ifiaelitarum temposnbsp;iofephi hißorici cy Titi, incrcdibilia millia tudaorit,^nbsp;mnes ifraeht£ diëti, ex quacunq; tribufiufiènt.Aqt^^ifnbsp;tempore utrorum tfraelitaru nomen, fides er confiß''’nbsp;repleuitnonfolumludteamtotam cy Jfraelitica terradnbsp;fedtotumorbem, fuper quern regnumaccepitproptdnbsp;pcrpeßam ex charitate mortis ignominia Chrißusnbsp;naßer:quem ut uerum deum ey hominem incarnatu ddnbsp;uerbum adorant omîtes reges terræ, cuius folius re^udnbsp;propagatum eß eyuiget toto terraru orbe,qui folus po^nbsp;teß non fecumdum fadem iudicare, fub cuius imperio '•nbsp;pus pacifice cohabitare poteß agno, qui corda filiorudnbsp;hominum nouit, regit cy ludicaturus eß,id^ in féculenbsp;ficut locutifunt prophetæ.

• 8 Audite ergo filq mei patrê ueftrum, fet^nbsp;uitc domino in uerirate,6C inquinteutfo''nbsp;ciatis quæ placita funt illi.

Vlttma praferipturus mandata filijs exordiolo uti* tur, deprecans ut filiilegitimi cy fideles diligenternbsp;fcultent ad ultimauerba pij parctis, quæmemoritcr fidnbsp;per conferuanda, multam ilHs pietatem ßnt allatui'‘‘)nbsp;ut ante omnia unius domiiu dei fui cultiim fcdcntu^i !nbsp;ciun aliter per ceri mcnias legales non datur,faltcmnbsp;rumcydcoubiq- cy femper gratiorcm cultum defid'^nbsp;non ncgligant, adoraiido ipfum in ßnritu cy ueritatefinbsp;crificando facrificiagrattarumadionis cylaudis,op^nbsp;ribus iufiitiæ,a:quitatis cy pietatis ad proximü deo (odnbsp;placere ex animoßudeant, cy de illius uoluMate dc bi^nbsp;nepldcito ferutentur diligèter, ex ledionc legis cynbsp;phetarum, quæ de dfii dcifacrofanda uoluntate pet^’^nbsp;mnia teßant ur cy lucide. Ef cum didicerint quid lUig^'^^nbsp;tum impendi uclit, id fummo fludio efficere contendais^'nbsp;Kuiußnodi enim faertfieiß promeretur deus, et talesnbsp;pit cultorcs omnipoterts.

EtfJrjs ueftris mädate, ut faeiät 6lt;eleemofynas,utfintmemores dei,amp;nbsp;ncdicantdeum in cmni tempere, in ueb*^nbsp;teamp;intctauirtutefua.

t^agnodeßderio cupiebatmaiores cy fandi beneficium prolis, non ad uanamgloriamuelfamd,finbsp;ad diuinu cultum, adgloriam dei,cuius honorem prap^nbsp;gari cupiebant per fuos poßeros in rmmenfum, cy P‘‘'^‘‘nbsp;tem d paretibiis edodi transfiindi deßderabät adnbsp;gentes. idco morituri nihil illisßudioßus commend‘dfnbsp;qpietattsßudiü, utcyabidolisomnimodiscauercnirnbsp;bl, quæ deus maxime odiret, tanqi^m uenena mortij^nbsp;pietatis uerce, cy lußiticc fidei inunum folucyut^^^^nbsp;deum,à quo omnia fint bona tunc petèda cy dcßdetlt;^^^nbsp;quigaudet bencfacere credetibustquod eß facertnbsp;fiitiam,cy innocèter uiuere ad proximos,memor(»f ¦

TOBIAS

agere, dco credere, nbsp;nbsp;proxltHK better

facere, ontnta beneficia hutia uitce foli deo refirre acce^ ptti, inprofiieris aduerfis dominum bene^cere,et innbsp;ftumdnnt or clemen{ifimumpatrêagnofcere,fynceronbsp;corde corant deo conuerfiari abfij^ hypocrifi, ^uod efi innbsp;.. •••-nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 -rr ri' . ... .1nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

flcris huiufinodi uiuëdi regulam, efi legitimu condidifie tefiamentu, efifilios félicitergcnui/Jè,nofi-ufira uixi^nbsp;inhoc mundo,dominum deum religiofifiime coluiffie.

IO Nûc ergo filq audite mc,SC nolite manc^ rc hic,fed quacunqj die fepelieritis matremnbsp;uefträ circa mein uno fepulchro,ex eo dirinbsp;gite grelTus ueftros, ut exeatis hinc* V ideonbsp;enim quia iniquitas eius h'nem dabit eu

Creueratiaminiquitas regni ey urbis fiipramodtt, er magnitudine fit£ molis prtemebatur, ut feipfam fufiinbsp;nere non poffit. Hoc fenexfapiens er fanäm uidebat,nbsp;deeji iufio dei iudicio proxime imminente dubitare nobonbsp;** .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;........r ... * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/• . » » .nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

- nbsp;nbsp;-.f

hil emendarëtur, er uerbi dei ueritM à prophetis diëla, faUi non pofiet aut fadere: ideo feriofe mandat pofieris,nbsp;ut prima naëla opporttunitate excedercnt,gentë corru=!nbsp;ptißimam in mideuola urbe de fier er ent, er indicium dttinbsp;aufùgerët tempefiiue. Hoc autem commode fieri er nonnbsp;antepoffet quam cum mater quoqinaturæconcedens,nbsp;cruiamuniuerfiecarnispofi patrem ingredient, inpcu=nbsp;cedcfi(ngerctHr,erctim patrepiabonefiatefepclirc^nbsp;tur, pariter in die iudicij refùfcitandi,er ccunmuni locunbsp;Ionbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui huiut uit£ profficra er aduerfa confimi

It forte fuftinuifient in timoré dei.

Fadum eftautêpoft obitum matris fuæ, Tobias abfeeffitex Niniue cumuxorefuanbsp;8C filijs 8C filioru filijs, SC reuerfus eft ad fo-ceros fuos, inuenit^ eos incolumes in fe-nedute bona, amp; curam eorum gefliu

Religiofusfiliutufqfinfinemcurababuitparentum, coluitfiudiofe per omnia fiitdia pietatis, tandë fepe^nbsp;liens fuo loco in iüiniue urbegentiliu, quam er uafian^nbsp;damnonignorabat. Tarn nihil cura: fandis erat quo innbsp;honore fipulchra maiortim effent, quibus infignijs notanbsp;dibus memoraturfqua: ignoratafiierunifidelibiK.Vofifcnbsp;pulta)nmatrecumpatre,abfceßit, iudiciti dei impëdensnbsp;fiigere cupiens ex tefiamento parentis. Quo uerofiige^nbsp;ret commodiorem locu non habuit,qad uxoris adhuc fknbsp;perfiites parentes er auos filioru,ut idis qitoq;grandie=:nbsp;uisferuiretperomnia,ut fuis ficerat,er cum fimili pie^nbsp;^utis fiudio uittefinem excoleret, er profequeretur di=:nbsp;2.nisbénéfices, quos erinfigniter gaudcreficit,erinnbsp;fuauitatefeniu peragentes. Ad quoru fuamqfilicitatemnbsp;gaudiu pertinct, quod eos in feneëlute bona mcolu=nbsp;inuenit.Occ enimfanHoru fors, er domino toto cornbsp;‘^^arentium, ut pofi perpeffis modefie miferias do=nbsp;Ffinticwes uitapr^fentan in pace finiant,ucl cumnbsp;H«iu^nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aufsrantur.

11 nbsp;ƒ tipfenbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oculos ecruA omnem h j

reditate dom» Ragudis ipfc pcepit, uidit^

TOBIAS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;55

quinta gcncrationé, filios^ filioru fiiorû» officium ultmit exhibait quatuor auis fuis,non mo=:nbsp;dica filicitate donatus, quad paucis contingit, er hiere^cnbsp;dilates fufeepit maioru cum ufu erfruëlu.t^o facile défitnbsp;tura necefiaria poficris coniedare potuit, et no modicitnbsp;gratulari,uidens tot nepotes,er interim uit£ ncceffarianbsp;idis fuppeditanda eu honeftatis et pietatis rcligiofißimanbsp;htereditate, eu timoré diii, erfanitate ad opéras dignofnbsp;fufficicnte,cum famahonefla er bonorum fauore.

IJ Et completis annis nonaginta óC nouê, in timoré domini eugaudio fepelierunteunbsp;omnes cognati eius.

No« fibi promitta^t fuperfiites longo’uitatë maioru, TarA'ns quafcmpcrinfcripturis legimus breuioremfiiiffi,ctiamnbsp;fi hic admodum modicu, raro autem non multu detrahi=nbsp;tur. Ncc laudanda annoru prolixitas, nifi addi poßitilnnbsp;timorédni,uthicdicitur. Quoduerocumgaudiofcpe=!nbsp;litur,quid miru, cum nihil certiusfit q pios non tam mo^nbsp;ri quant ad uitäfèliciorcm trMsfèrrifë.’iultaq;fvlicita=nbsp;tis haberi debet bonis uiris, tam diu bene uixijfe, filicisnbsp;ter claufijfe fiudia uirtutu, er in innoeëtia perfeuerafiè,nbsp;pofiq; fe reliquiffe bene infiitutä poficritatem,per quantnbsp;non folu dominus colatur,fed etiamfama honefiatis pronbsp;pagetur ad pofieros, ut in uiuentibus uiuere uideantur,nbsp;er civm domino pramiari.

Et omis generatio eius in bona uita 8Cin fanda conuerfationepermanfit, ita utaccenbsp;pta effent ta deo quàm hominibus, SC cunnbsp;dis habitatoribus terræ»

Hacfunt in primis curanda parentibits, ut tales pofi fe filiosrelinquat, undeglorificctur dns,adquod filijponbsp;ftulantur, etfilijs quoq^ honorificu efi maxime,fifandonbsp;rum parentu non dégénérésfilios fefe exhibeant, et lau^nbsp;dabilia porentum fada, crgloriamuirtutis magnoperenbsp;amulentur, er fuoru quoq- poficroru curam folicitagenbsp;rant,ut ipfi fefe infiitutos meminertint.-hoc efi nobilita-reprofapia, er ingenuos haberi. Tota, inquit,cognationbsp;pietatis fiudiit femel apprehenfiim diligenter feruauit,nbsp;bona uita excoluit, pictatem in deum,chai-itatë ad fuos,nbsp;beneficentiaadomnes. Sandacouerfitio cfi,qu£fecun^nbsp;dum legë dei infiituitur, qua in timoré dei perpetuo fianbsp;bilitur, etpcrdeigratiüadfinëperducitur.t^onmirumnbsp;fi deo accepti funt er hominibus, qui deti colere, et pronbsp;xmisfauerefemperinueniuntur, uitafuam confccrantnbsp;officijs bonorii atq- egcntiu:qui innocetttia fama probi^nbsp;tatisinuidiäfupcrantdetradoru, ut nemo audcat oblo-qui eis, quorum uita probata fiiit ab omnibus,à dno deonbsp;per mantfèfia beneficia comendata, er continuata féliciter, er ab hominibus minime potuit uere et probabiliternbsp;ihfamari.Çiuod addituri'Et cundis habitatoribus terrie,nbsp;inteUigendu coinuni modoloquendicrinteüigëdi, pronbsp;d/finibus ergentilibus inearegionedegentibus.Ç^uot^^nbsp;quot iïlius notitiâ habere potuerut, ifits accepta crat conbsp;uerfatio pofieroru T obilt;e, er grata familiaritas,qui ni==nbsp;hil nifi fyncerii et honefiu didicerant à maioribus, er fenbsp;tantoru uiroru legitmtos pofieros fadis er moribus de*nbsp;clftrarwtt.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FINI s.

f 5

COM MENT ARIVM

IN LIBRVH IVDITH,

AT IS coftjîdf diutan lîieronynbsp;mum aliternbsp;gio^apha mtelnbsp;lexijje did li^tnbsp;bros Tobit£nbsp;luditb inipforitnbsp;prologis, quMtnbsp;in Galeato. ibinbsp;enim Hagiogranbsp;phaiiominatli^

iros canonicos,eos qui Hebrais Q’la'.ns dicutur,quar tdpurs Biblicorumuoluminum or pojimor:qid fdiicctnbsp;non fu^t de nunm'O legisnbsp;nbsp;nbsp;prophetarum,nec prioritm

nee pofteriorum, ut fumt Pfalmi,lob,Salomonis,Threnij Ruth,Damel. Sunt enim reuera libri iftifacrofandi^ O’nbsp;paris authoritatis cunt prioribus, cum quibus con^litu^nbsp;unt unum corpus facroru/m canonicorum librorum, quinbsp;bus etiam infidei articuloru tradatibus o“ dijjiutatiomnbsp;bus coniradixiffe, uelfidem aliquatenus abrogate nefastnbsp;duxerint femper fanili dei homines.lïi ucro libri alia ra.nbsp;tionedicuntur à catholicisUagioff-aphayncmpcquiitinbsp;numerum fandarUM fcripturarurn computamur ex au-thoritate fynodi i^icctite, i^on obflaiuibus lud£oruin renbsp;clamatiorabus, qui hos tantum, libres habeut canonicos^nbsp;quos Rebraice feriptos olim à prophetis fufceperunt.Hinbsp;uero libri fine dubio non ediunde eccle/i^ catholicæ ob=nbsp;uenerunt quant à ludieis, qui ante Chrifti tempora facranbsp;feripfrunt,plenafide, cr fiindifiiiritus infiinilu^ad lt;c=nbsp;dificationem fidelium. QuiohodieSyralinguaferiptinbsp;inuenirifirtafiis pojfent apud eos qui curam librorumnbsp;exadius fubirent. Vnde o Hieronymus fuo temporenbsp;tranfluiqfc fc ajferit ofitcio interpretis periti Chaldaic£nbsp;[ingUiC. Multum autem difiirt hac traslatio à Grlt;£ca,nonnbsp;diftànantia fenfuum ,fedparcitate uerborum. lAultis e=^nbsp;nim fuperfiuis utunturGricd^ qua Latinus amputauitnbsp;non inconfultc,cui O ntalui acccdcre o eo efie contennbsp;tus.ldeoq; ob feriptorum illorum facrum ufum ofi'U^:nbsp;dum hadenus ledi funt ab omnibus Komame ecclcfit£nbsp;pijsclericis. Proq^ huius libri ludith ledione afiignatanbsp;efihebdomadaquarta menfis Scptcmbris.Qult;e utinamnbsp;facrofanda ordinatio à religiofiis feruatafiiijfet,nonho=nbsp;die totLegendicfiitiles obtrufieccclcfijs^ facraru feriptunbsp;rarum fiudium unice necefiarium impedific/it.

C A P V T L

Rphaxat itaq; rex MedorûfuS^ iugauerat multas gétes imperionbsp;fuo, 8C ipfe ædifîcauitciuitatcponbsp;tcntiffimam,quamappeiIauitEgbathanis.

Fecit nominum uarictas in perfonis or lods, non föhnt apud îicbr£os,fedin omnibus quoq^ gentiliu hifto^ rijs O’geographijs confiiftßima, ut incertior habita fuenbsp;rit hate hifioria îudith, qu£ gcjla ofteditur poji redituntnbsp;jfrdelitdrumdecaptinitate ^abylonicà per Cyrureh^^nbsp;l V D I T U

xataregePerfaru, Cuius tempore apud Medoj rex Ai'“’ phaxat hic didus regnabat, quonwdocunqi ab alijshi’^nbsp;jioricis appelletur. ij pro more omnium impioru regu^nbsp;non tam curauit falubriter prodejjc fubiedis, qde pluri^nbsp;bus triumphafie. Subiugaucrat multos gentes, Parthiai^,nbsp;fcilicet O' Hircanid, cum rcliquis ad ma^e Rircanü lt;attinbsp;nentibus. Ij iiîio nomine Arbadus dicitur,ex prtefidenbsp;di£ prouincia: fadus rex, diuq^ regnauit.Medoru auteiffnbsp;caput conftituitFgbathanamurbemmaxima, quamSe^ ƒnbsp;leucusuelDioclcs rexMedoru condiderat amocnißiitgt;lt;^nbsp;in loco. Hane uero Arbadus uel Arphaxat rcparauit,efnbsp;'tnexpugnabilcm reddidit, metropolimqi ftatuit,inde fibtnbsp;conciliansproximas qua/q- gent es ueluinccns,tatidef^'nbsp;toti lAedia: o' reltquis iilius tradus gentibus imperaiiS-ibi quoq^ /Aatifolcum conftitutu regum Hedom O'nbsp;tborK)«, O' infuper Oamelis ,fcribit lofephus, non intbtnbsp;fanécertusauthor, lib.Antiq. to.cap.i4.Potentißimamnbsp;ante ciuitatem dicit, quia robufitßima, O' ex omni par^nbsp;teinuincibilemextruxit modoquifequiturjadtyranHt^nbsp;dem conferuandam more prifiorum.

± Exlapidibus quadratis amp; feiHis fecit mi* ros ei’ in altitudine cubitoru feptuaginta»nbsp;amp; in latitudie cubitoru triginta, Turres uCnbsp;ro eius pofuit in altitudine cubitoru ccntölt;nbsp;Adalioru/ma;dificioru diferimen fignificandu, qu^'nbsp;codili opere perficiebantur hoc dicit, quemadmodunbsp;Babylonis ftrudura, iuxta loci conditione in campo Seifnbsp;naar ex làteritio lapide et Into parabatur.Hac ueronbsp;bathanis iuxta monte Oronta comodius quadris extrtifnbsp;potuit. Altitudemur.ru/madmagnificentia,jfißitui'gt;nbsp;qu£ dicitur latitude ad robur. Turriu altitudincs ad pi'lt;fnbsp;fpedus iadantiäeredie funt, trigmta cubitis fuperantefnbsp;muroru altitudine, adpulchritudine operis et tutcla, eltnbsp;abundanti muroru, pro uetujîa confiietudtne. Cu reuei‘‘fnbsp;urbiiißrtitudo, no tam robore molis confiftat q ittfliti^nbsp;cultu,undepaxefto'concordia,proculablegatisfedi^nbsp;tiomhus inteftinisfcelefioru ciuiu, etfadionibus impro^ inbsp;borii, quibus labefadatur res publictc quamlibet firtes-Per quadrfl uero earu latus utrunqjui-'nbsp;cenorum pedum fpatio tendebatur,

ExemplariaquiCnoucnoru habcntfimpojfuntjnf^ ' hil pcrniciofi err oris importatia. Protendebatur autcufnbsp;a:dificia turriu non tantu furfum,fcd in latus qiioq^ ultt^nbsp;latitudmcmmurifiris et intrit bisuigmtiuelbisnoueOfnbsp;pedibus,ut fitcrit turriu craßitics per quadrum firenbsp;draginta cubitorum ampla certe,

q. Pofuitqj portas eius in altitudine turner amp; gloriabatur quafi potens in potetia ex^fnbsp;citus fuij ô^in gloria quadrigariifuarunv .

Ittagnificiisfiatuitportas ad miraculuingrcdientii'f . O’ terrorem bojliu,altitudine cubitoru centum, ctnbsp;amplitudinis introitu.Qjtod firiptu efl de adificionbsp;fiiri poffet utcunqi in huius mundi moribus, mfinbsp;nidis terrorem protcndcrenthuiufinodi. Sedgloriafi^^nbsp;talibus impiu eft, quod cotra hominu perfidia nihilnbsp;fint,qui fttnt benefieijs cociliandi, et iufto rcgimineti)'^nbsp;feruädi,fi abfit ^culdUdriM et temulatio ftulti honoi'i^^

dum.lndagationSßuatnfitriamßaciunt, modum fcrudre inßpientcs (3^ fupcrbi non po/Jknt. Contra omnes iflosnbsp;Giotiarw populos aüionan inftituit fine iure, apudquoscjlpronbsp;giiorum.nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ^ni refragorî piaculum tenent cr in=

expiabile. Sefe deosc/Jcpcrfuadent,ideo hicthronum fuum deunt habet, hoc cflgloriantßiam unice reucreturnbsp;CT attendit, plane idolum ipfe fibi. Kegiiigloria omntanbsp;pofihabcnt, iuftitiam or omne hoiicßum, folium folutnnbsp;feäantur. luratur per id quod deus creditur, is perßtumnbsp;gentum iurat etfirtunam, aliu enim deinn non agtioß:it.nbsp;Statuitße definderc de his regionibus, quorum nuüa fibinbsp;bellum mgcßferat. Omnesfitbi répugnâtes arbitrabatur,nbsp;quifibinonilico obfcquebantur. Sic fuperbi interpre-tanturimurias quicquid negaturj uoluntfitbi eße omnesnbsp;obnoxios. Taleshabericupiunt ab omnibus,quales ßenbsp;fibi flultiac caci fingut. Putat aufirri fibi quicquid ncganbsp;tur.Leui occafione offinfi, multaru gentium calamitatënbsp;nihili ßaciunt,modo libidini ße ulcißcendi ßatisßaciantdu^nbsp;ramento inflituens tantîi negotium, nihil addit de dei uonbsp;luntatc, quinnedeorumquidem meiuioncmagit.Quianbsp;bumiliandus erat,ideo nihil prater impia fiimtur cogita=:nbsp;re. Sic finit deus impios homines fitbi conßulere,et proponbsp;nerc excidq ßui inflituta, quo minusfint in iudicio dei etnbsp;hominum excußabiles.

CAP VT II.

régis Aflyriorum ut defenderetfc

Deßcripta eß occafio beUi inßituendiadmodumles tüs er indigna, cuius ratio cum nitllißenßato ßufficiens uinbsp;deri po/fiet, nullumq; ius ^egari ßuficipiendi beüijfiatimnbsp;Rege» bel- pro flidtoriim captando conßenßu ,fingitur non caußa utnbsp;caußa,aüegaturdefinfitonis ratio, cum ßola libido inua^nbsp;dendi impium regetn titilaßet. Sießafluofi reges conßtd^nbsp;tant de bclUs,ßc uane permouentur,ut nuüa non fit ßuß-ficiensratioirMadendiquosoderis. Sihic tJabuchodo^nbsp;nofior Cambißes ßut, adnumerantur anni regni eins cu renbsp;gno patris, quo uiuenteregnareinceperat,per ßeautemnbsp;tantum duodecim annis regnaße dicitur. Tarn diligeternbsp;dies er locus conßeribitur, ut omne iüud quanqua impiunbsp;inßitutum populos opprimendi auguru er diuinorumnbsp;confilio et mßantia ßußeipiendu fiiiße decretu uideatur.nbsp;tàenfis primusßecundu Hebraos capitur, ut tHarcius innbsp;dicetur, idoneus educendts exercitibus.Iufius uero titu^nbsp;luspratexitur, ut animus militum er pr'mcipu ßblicite^nbsp;tur, quia defindendam ßußeipiunt aßimationem regni etnbsp;regis, cuius maiefiatemlaßamintcrpretanturhocßolo,nbsp;quia non ßegentes ifla pronos illico libidinißuperborumnbsp;obiecerunt, er omniaßua.

i Vocauit^ omnes maioresjomnes^ du CCS bellatores fuos,et habuit cum eis myftcnbsp;rium confilq fui,

Verbum in domo regisßaäum eß,dum iraßuccenßus, irreuocabiliter ßecum ßuperbus quoq; ftatuit, fießc ut dUnbsp;ftum eßj definderc de immorigerisgentibus, Qj^o confi

I V D I T H.

Uo captato, iam uel pro more regni uel pro concord principumeuranda, omnes maioresuocatinconfiUiquot;^nbsp;iam praconceptum in ira er ßaflu, uteonßorteseost^nbsp;meritatis inueniat, er beBi duces conßentaneos uotonbnbsp;qua nemo audeat inß-ingcre,quamlibet inconßulte inj^nbsp;tuta,erperiractindiam. t^yflerium pro ßecretoeap'^nbsp;tur, nonßirituale, ßed tarnenßacroßandum, quia reP,^nbsp;propofitum i nuiolabile, er ut diuinum oraculum coli amp;nbsp;reuereri uolebat, cui ncmoreclamaret.tqihil norunti^nbsp;pijdedeioptimi maximi inuocatione inmagniscatißtnbsp;qui erfi audiant uel credant nihil tarne reuerentwr-nem ponuM brachium ßuum. Conßentiunt ßacile prit»^nbsp;res er bellaces duces ad oppreßionö populorum,qtiOnbsp;uadant potentiores, cum quaadpacemfiuntpotiuffi^^nbsp;gare confilia deberent.

5 Dixit^ cogitationem fuam in co effc, omnem terram fuo fubiugarct imperio»nbsp;Confilium principum er ducumanteuertit ßuoi‘^nbsp;ßecum decreto 'mßituto. In hoc totum ße eße imperiornbsp;magis quam confilio obtemperaturus pradicit, ernbsp;fieri uclitpraßcribit potiusquamconßultat. Semei cttil^nbsp;propoßuit ßeße defindere ab iflis qui iüum contempf^'nbsp;rantgentibus. Proeeßit autem ambitionispollfiriai^nbsp;eo perducitur praßimptionis, ut audeat uelle totius oi^.nbsp;bisfibißubijeere potentatum. iJon metas habetiniur^inbsp;uel ßaßus. Omne terram cupit opprimere, quo ße ßuol^ inbsp;eßer re,ditare,beare, erglorificareflulta opinioneß‘^''nbsp;deat er Opera. Nihil moderatum cogitant ftulti regel'nbsp;ßedmaxima fitbi ßomniant fata, prouinciam prouittti^nbsp;regnum regno lungere nituntur, donee totum amittaH^

4 QuoddidÄcumplacuilTetomibuSjUO^ cauitNabuchodonofor rex Holofernc’’’nbsp;principe militiæfuæ, amp; dixit ei îEgredef^nbsp;aduerfus omncregnûoccidétis, amp; contijnbsp;cos præcipue, qui contempferunt impeti**nbsp;meû. NÓ pareet cculus tuus ulli regno,0/nbsp;mné^ urbcm munitam fubiugabismih^nbsp;Aulicoru dißeimus corruptelâ, quibusfingula pl^^^^’jnbsp;quia regisgratiâambiut:omnibus aridêt quia oês impipnbsp;auari et ambitiofi, regno quoq; et régi infidèles magiesnbsp;fitbi,alioqui ßaniori confilio pace conßuhdßßent, er p^^.nbsp;corum potius iniuriam uindicafi'ent,quàm toti terrlt;cnbsp;lumindicereftultaprincipuinßmiaprafiumpfißcnt.nbsp;riculum negotij Holofirni comendat, ipße interimnbsp;er reru gloria perfruiturus, rex in otio etUbidine.Of^nbsp;nibusrcgnisßaceßcreuultnegotiu,propter paucos^nbsp;treüatores imperi] ßui. Necßußieit Auftru uerßus pt^^nbsp;dere ad praßeriptos populos,ßed et Occidents uerßunbsp;titur,ubi er Cilicia er Afia minor, er his iundartè^^nbsp;nesßubiugandaßußcipiutur.-quäquäctPalaftina etnbsp;nicia occidentales dicantur Aßyriis,et partim fint.T^jnbsp;cere prohibetur regnis, uel quodßanguinis e^ufitotfi’^^nbsp;temperet,uel quod nulli libcrtatëpcrmittat urbi, ßc^nbsp;rnunitifiimalocaquamhbet pcriculoßo ccrtamiitea^nbsp;diatur,tantu in hoc, ut omnia régi pareant, ßubijei^t*^^nbsp;non ut beneuolus profitt rex er conßulat, ßed uelnbsp;Omnibus dominetun Ciuid lt;mtê aliud melirctur imp'i [nbsp;ÿeft

I VD I T H

Tharfum urbem babedt, Pauli apoftolipatridtn. Pilij rael, alij legimt filios ifmael, qui Edomiticfuut, O' udnbsp;Aufirum rcjjyeâu ludiftc è regione deferti Arabici.Ter^nbsp;ra quoq^ Celson alio aliquo nomine in feriptur^ nomi=nbsp;natur baud dubie^ quando nomina pro bcüorum tumultnbsp;tibiK continuo, o lapfu temporum uariantur. Tranß^:nbsp;tuiEuphratis O'aduentus inJAefopotamiam,ficut Oquot;nbsp;Ccopusfcri (diaßneordmeHifloricorecitantur. Siquidemnoinfli-“ *nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuit tam hifloriam fcribere, quàm prouidëtice diuimegra

tiam circa fibi deuotos, durum autem iuflum^ indicium ' ad improbos tyrannos docere. Eregijje dicitur omnesnbsp;excelforum murorum urbes^ O' caßellaßta in coUibuf.nbsp;Sic tyranni perfequuntur tyrannos, o' munimtnta ci^nbsp;uium non ßrunt, fed pernütti fibi uolunt licentiamgrafnbsp;fandi in quoslibet. Idfibi impq gloriofuin ducunt O' iu~nbsp;cundum,pluribus nocui/Je, dei aduerjarij. Qww dicaturnbsp;torrës Niambre no uideo, potuijfet traußuUffe torrentênbsp;generaliter ilîuftrë. Klare quo perucnit hic Holoßrnes,nbsp;intelligi non potefinec Hircanum nec Sodomiticivm,necnbsp;Rubrum ,fed quod aduit CiUciam. Eines quoque laphetnbsp;ad Außrumßtas doëlior interpretetur quij^iam non^nbsp;dumenimcapio.

• 10 nbsp;nbsp;Adduxit^ omnes filios )Vladün,ct prænbsp;dauit omnelocupletationem eorum, om*nbsp;nes^ refiftcntes fibi occidit in ore gladijs

Quomodo adduxeritßlios Kiadian no uidetur, quàm quod Kladianitarum regione uaßata,O' mandata rccu=:nbsp;fantium parte occi/à^ reßduos bcllicofos militie fue ad^nbsp;iecerit, rapinas prouintiarum perßeerit, O' cunëlasß=nbsp;biiüarumpartiumgentesfubiecerit, tributo ^auauesnbsp;rit, imo diripucrit illorum poßeßiones cunëtas.

• 11 nbsp;nbsp;Etpofthoedefeendit ineäposDamafeinbsp;in diebus meiris,etfucccditomniafata,cninbsp;ncs^ arbores et uincas fecit ici di, et ceciditnbsp;timor illius fup omnes inhabitantes terra»

Poß terminas laphet Außrales cum Kladianitis fub= ieëllt;u,O' bonorum ommum o' diuitis Arabie depredanbsp;tionem,cumdcnup afeendißet fecundumlordanistra-äum ulteriorem, donee fuperaffet montes Hermoniosetnbsp;Libanum, tune in fubieëlam Campaniam Damaßenamnbsp;deßendit. O' ßgetes ad meßem iam matures crudeU manbsp;litia fuccenditßominibus et iumentis inuidens dona dei,nbsp;et contra nature legem à Moß repetitam arboresßu=:nbsp;iluofas fuccidit O' uinees. Vtßc immani crudeUtate menbsp;rito omnibus oquot; ßrmidolofus eßet O' odiofus,omnibusnbsp;iüarumgentium terris onerofus O' intolerabilis.

C A P V T III.

Vnemiferüt legatos fuos uniucr faruni urbiumaeprouindarumnbsp;reges ac principes, Syriæ fcilicetnbsp;ScMefopotami^, ScSyrif Sobal,nbsp;ScLiby^,atq} Ciliciæ, qui ucnientcsad Ho

Que circa hune librum O' alios ob Geographiam dubia uel notatu digna uidebuntur, ßudiofus leëlor in^nbsp;ueniet innupereditonobißum compendia triumterrtc

1 V D I T H.

I partium, eruditißimi pijßimiq; uiri loachimi jiinbsp;tleluecij,SangaÜenßü prudentißimi confulis,cuius lon^nbsp;ge celebrior eß dignißime glorie fama, quä ut uel mo^nbsp;cameiusportionë alßqui confidä. Hunc legedeSyti^nbsp;prouincijs o'Aße, quiprecipuoßudioproßcutiutßnbsp;ea loco, que facraru ßripturarum commemoratione ce^nbsp;lebriorafunt mtido. Syria Sobafcribëda uidetur,tionbsp;bal, niß ßcundu tempora mutato nomine.Sic et pronbsp;bya queßcus Aegyptii eß in Aßica, ßrtaßis Lidia l(^,nbsp;deberet,que regio eß Aße minoris, non longe dißaiHnbsp;Cilicia,quam ßbinde nominat.

X Melius eft enim ut uiuctes feruiamus buchodonoforregi magno,et fubditi fiiu'*nbsp;tibi, quàmmorientes cuminteritunoftt*’nbsp;ipfi feruitutis noftræ damna patiamur»nbsp;Implorant g-atiam hominis, qui in deit omnipotent^ jnbsp;O'omniuprouiforem fiducia nuHaconßlabantur.Sef''nbsp;uitutë eligunt, quißiritufilioru dei o' libertateßn^j «unenbsp;caruerunt, prudentiores in ßmili cafu Iudeis,qui ojnt^nbsp;calamitatugenerapotiusexperiri cupicbant,qßmiH^nbsp;fuadenti leremie de Babylonico Klabuchodonofor fuf^

• piendo, acquießere. Klala quidem eß ßruitus,ßd pei^ longe mors eß, cuius coparatione bonu dicitur uiuere dnbsp;feruire.Seruiunt quidë régi mag^ tributa pendentesdnbsp;obßquia, fed Uoloßrni feß fidjmittuntßonte,ne coO^nbsp;ßmul uitäcum diuitqs amittant. Buiufmodi angußjs^^nbsp;minus in tempore uindicat peccata populorum, ut tyi^tnbsp;nide opprimantur,qui nature leges tranfgyediuntur.

5 Omnis ciuitas noftra, omis^ poffelfi*’’ omnes montes ôC colles, amp; cäpi,8c armcij''nbsp;ta boû, greges^ ouiû amp; caprarü equorö^nbsp;camelorü, amp; uniuerfæ facultatesnbsp;atqj famili^ in confpedu tuo funt.Sint o’’’nbsp;niafub legetua.Nos etiam amp; filfi noftrif^’’nbsp;ui tui fum”» Veni nobis pacificus domi”*^’nbsp;SCutereferuitio noftro ficut placuerittit’*'(nbsp;Verbafuntpopulorumfefetotos dedentiumnbsp;gi deuouentiii O' feruitutis iugumampleëtentiumpn'^rnbsp;O' poßeritate,unde nata eß feruitus ingentibus amp;nbsp;rannis regum, ut quiduis ai^eant in fubditos. Diß'^^nbsp;ueterum diuitias o' facultates in primisßißenbsp;malium,quorutaboribuso'ßuäußucbätur. Nihilnbsp;deauroo'argcnto, queßne clanentiarapiebantin^ unionnbsp;bello. Legibus fubijci confentiunt uincentiu regutn,‘ßnbsp;O' ßruuli,ßne quoru ßruitio abundatia armentoru^,nbsp;pecoru admimßrari no poteß. Optât quidë dominibrnbsp;pacißcu,ßb quo quicte uiuereliceat et partisgaud^^^nbsp;Seruitiu poUicctur,fed quod homines deceat et pni^'^nbsp;clemëtiaexigere cugloriapoßit etlaudeuirtutis,^^nbsp;pulcherrimu ßtdominariliberaUter et^oteparëtil^'^nbsp;Tuedefeédit Holofernes de motibus/.

cquitib’ in uirtutemagna,Slt; obtinuitu^^ ciuitatê munitä, SC omné inhabi tâténbsp;Deuniuerfisauturbibus afiumpfit fib*^,nbsp;xiliarios, uiros fortes SCeledos ad b^H^nbsp;Eß inter alias Syrias duplex, quarü una capeßrlf ^ '^ rnbsp;tur et plana, alia alta et montana,Vidcturaut i’f