Dit boek hoort bij de Coiiectie Van Bucheii
Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
• de rug van het boek
• de kopsnede
• de frontsnede • de staartsnede • het achterplat
This book is part of the Van Bucheii Coiiection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
• the spine
• the head edge
• the fore edge
• the bottom edge
• the back board
Omeiitijrû epiltobiw cón
ficicndarum Henrici Bebelii Iuftingcfis,poc
tæ laureati,pocticam oratoriam publiceprofitentisin Gyniua fio Tubîngenfû
Contra cpiftolandi modos Pontiijö^ alibrum.
Contra epiftolas Garoli.
Cômentaria de abufiôe iingu£ latînæ apud Germanos, de pro prictateeiufdcm.
Vocabularius optimarum diflionum.
Âunnotationes ÔC lima in Mämetraäum,cuni nouis additiôibus»
Annotationes nouæ pro lingua latina.
De magiftratibus Rômanorum,cum cxpoCtionc terminorum.
Nomina latina artificum.
Nomina morborum corporis humani Janne grxce,
Nomina propria fanâ:orum,ôi eorum intcrprctatio.
Expofitio quarundamquæftionum»
Qui fint pagi Sueuorum,amp; de afpiratione Necchari flumims*
Apologia Bebelii pro commcntariis.
Retraâio eiufdcm in quibufdam locis.
Inftruftio bene fcribcndi,pro fratre Cuoiffgango Bebelio.
Appendix commentariorum.
KaEC DENVO SVNT ADDITA. / |
De nomin «bus oflficiorum apud principes noftros*
Differentia inter Cæfarem Auguftum.
De accentu hebraicarum didiouum.
NOVA.
Apologia Bebeb'i contra aductfarium fuum.
Rccriminatio.H.Bebelii in loanné Corûnû Carnutéfem Gallu^^ ;
INDEX COMMENTARIORVM BEBELIANORVMà
Hæc omnia funt nouîffimé per auftoré recognita,eniê data,6ô in multis locîs,mu]tiflt;ÿ uerbis auâa, foli^ Schurerio commiffa. An* no domini.M.D.XUI.
Die.IIILMen* CsMâü.
V
-ocr page 12-AD ILLVSTBJSSIMVM PRINCIPEM VDALRICVM Vnircenbergcnfem^ôi Thccceiifem ducc,montiflt;ç Pelli gardi coniitcni,dominû. fuü exccllentilïîmû jEpi ftola Heiirici ßebelij luftiiigeiifis Sueut,
Prifcis mos fuit fcriptotibus princcps illuftrifliime,ingcnuatü at tium ftudia litcris dcmädarc,atqj mâdataliteris,côfccrare principi bus.quonia nclt;^ quen^ oportet niagis uel meliora fcire, ud plura cp prmcipr,cuius dodniia omnibus pót prodeflè fubieftis. ttuem moré nimirû cómcndatione dignü,öi a louis feculo iiiitiû habuifc feÇtefte Lafta.)ctad hoc çui obferuatûjcûaîaducrtiflemjhçc prima meorû ftudioru ftipédia tibi principi florétilTimo dicare ftatuijfpe rans ex hoc rem tibi fadurû gratiHimâ, cû in primis hâc tuâ iuue«’ nilé ætaté côgruétiflimc îftitucre pofTct hæ nfœ cómctatióes. Nec precor admittas quorundâfuneftâ deincntiâ,qui folius uétris l’atel utcs,mox difturiét principe dcccre arma,nô literas traftarc,in cam po fudare,nó in ociofis philofophorû fcholis torpcfcere, Pcrcat(di centes)fomiculofi fophiftç,qui teinanes uerborum argutias,nó ad res fortitcr gcredas cohortant. Quibus precor non præbeas aurem pfertim in hac tenera çtate,quonid amp;nbsp;ipfi quæ rcda funt,nun^ no iierunt,aut didiecrût^ôi in eoruiaftura eft magna principe fapiétia dum non habet nel prædandi pro fuo 11bito^ucl immodicæ luxus riæ licctiâ. Scd côfule quçfo hiftorias uetcres,ôi inuenies pene oés q fupioribus tépotibus floriicrüt noîs famajtebufcg clariflime ge;» ftis câtar iflîmoSjôi nouiffe literas egregicjö^ earn cul tores fûmo fu ifle amore profecutos.Sed quoniâ fcriptorû libri tot fcatét cxcplis, ut l’upuacuû uideaf plura in mediû afFerrc,hoc unû horrari non de finam^ut crcbro legas,amp; diiigétius côlidcrcs Antigoni Macedonû regis fapiétiffimi epjftolâ ad Zenonc philofophûjUbi quid literarü ftudiû conférât principibus,optime expreflit.Suntauté hæc uerba, ut l'cribit Diogenes Laertius lib. vr).de uins pIiiIofophop:.Rcx An* tigonns Zenont philofopho faluté.Ego fortuna me quidé, amp;nbsp;glo* ria uita tuâ anteire exiftimo,cæterû difeiplinis ftudiif^ liberalibus amp;nbsp;perfefta fœlicitate,quam tute poflides,longe abs te pcelli fentio. Quocirca te orare ftatui,utiadmc proficifcaris, idmihi pfuadés, te pces mcas minime irritas fieri paffurû.Tu igit modis omnibus en» terc,ut côtubernio tuo fi-uamur^hoc pro certo habés,re nô mei tan tum/edomniû Cmiul Macedonû eruditoré forc.Nâ q Macedoniæ regem érudit,atlt;5 ad uirtuté imbuit,eû Si fubditos quofi^ inftrue* re ad foràtudiné,Si probitaté certû eft.Nam cuiufmodi fuctit dux
-ocr page 13-tales ut plufimû fubditos fieri neceffc ell.Hçc ille.Vide et qnâti Alex ander ille terrarû doniitor,literas feccrit,qui fcripfit Areftoteli phi* lofophojfc malle fciétia ÔC doftrina alios antcircjcg diuitiis.Nec fal fus eftjöó deceptus.pcr fapientià cm reges regnant, ut fapictiifimus Hebreorû Salomon teftis eft,qui amp;.iii.Proucr.dicit. Beams homo qui inuenit fapientia,8iJ qui affluit prudétia Qi. fciétia. melior eft ein acquifîtioeiusnegociationeauriôôargéti, primi öi puriflîmi fru* dus eius,præciofior eft cùdis opibus fapiétia,amp; oia quæ defideraii tur,nô poffunt huic côparari,longitudo dierû in dextcra eius,ô^ in finiftra illius diuiuæ Qi gloria, uiæ dus pulchrx,ôôocsfcmitçpa* cifîcæ. At quid te cxternis obtundâ cxemplisf cû domefticis abun* dare poflim.Pone ante oculos Eberhardû fcnioré,Vuirtenbergéfis dueatus primû auftoré,8i Theccenfis inftauratoré,tuû. nô folû ne ceflariûjfed patrc,fed cducatoré indulgentiffimû. Vide quantû fcié tiam,amp; fcientiarü cul tores obfcruauerit,uide quâtum côfecutus ûc id fcilicet,ut nullus pftandor,neeg foris,nccÿ domi,necfapictior in tota Germania princcpsiudicatus,amp; ,p côfeflb ab oîbus habitus fit Cuius laudibus enarrâdis,fi Homerus adefletCut uerbis utar Hiero nymijuel fuccûbcrct,ucl inuideret.Eius ndqg uirtutes adeo inter fe certare exiftimanf ,ut quà cui præferas,fit difficilimii ferre fentétiâ, adeofÿ omnibus funtcxploratæ,ut fi quid cgregiû,fi quid magni* ficûjfi quid principe dignû,optimatcs Germania; meminifle uolûc ex Illis’ rebus bene gcftis,acutc diais,pr udéter excogitatis,excmplû adducât.niû igitur potiffimû æmulare, ciufcç maximas uirtutes efis finge,qui te iure hærcditario fucceflbré,non libcraliter modo edu* cauit,fcd Sifupra omnes mortales dilexit,ô^ quod maius eft ama* uit plurimü.Videns in te eas.eflc ingenrj dotes,amp; iuuenilem animi uigorem,amp; tanta futuræ uirtutis argumenta,eam(5 formç Qi pul* chritudinis ueneration em(gratior nâcç eft p ulchro ueniés e corpo* re uirtus)ut fi bona animi S corporis tibi a natura liberaliflime ad miniftrata fcqui,non deferere uelis,futurû aliquâdo,ut non fuas tâ turn incredibiles,eafdcmlt;5 imortales uirtutes fis fuperatus, fed Qi cum Omni antiquitate,de omni generc uirtutis contendere poflis cÿ gloriofiflime.Quod ut tibi côtingat,ftudcâs fapietiæ quçfo op ti me princepSjôi bonis literis,præfertim in tcnerioribus annis, qua rum fruftus a mefuperius cômemoratus efLQfc Qi fi nuUam aliam utilitatem haberent literie in principibus, hæc effêt uel maxima, quam Demetrius Phalereus expreflitad Ptolemæum regem, ubi fnQnebat,ut crebro libros leftitaretX^uoniam quæ amici non au; dent principibus demôft£arc,eaomniain libr 15 fcriptareperiunf»
fl
-ocr page 14-Natîi nemo ex aulicis cfl, qui Guide t principe ptutbato animo qneg facerc quæ funt cótra decoru honeftatc,audcat tn cüdé uel caftigare, uel quodlenius cft, admonere erroris, indignanoné eiïi timet. £t cum omnia blâditiis ÔC applaufu fie aganrur, fit(cum nc mo unus per fcipfum omnibus rebus uel moderte, uel prudentec agendis fufficiat)ut fæpe maximi reges 82 principes in fûmâ præci pitenturcalamitatCjflorenaffimacg régna unius temcritate aucrta tur,02 fæpius fint euerfa. At quid ego iiifimæ fortis homo te pluriiî bus demorerfô2 ruas piétiffinias obtundâ aures longa oratióer cû tecû habeas plures uiros, in omni generc uirtutu 82 feientiaru prtâ tiflimosgt;quoru duftu 82 aufpiciis nihil ages,quod te fccifle pœnite at. Ego aute,quod noftri inftituti ert, tibi 82 nomini tuo gloriofif» fimo nucupatim hoc opufculu dedico.Sub tuo igif patrocinio,82 tutela .ptegas hoc mancipiü tibi deditiiïîmû,82 cû per ociû licucric Iegas,82 relcgas,inuenies eih quæ tibi placitura fpero, 82 quæ m ia iiime funt principi dehonertaméto.Qt tametfi nô dubité princeps optime,futuros nônullos,qui intemperârer mihi infultabût,inquî cntes.Pluribus ucrbisfapientiâpdicarti,atnihil affersde fapictia, fed de feribedis literis,82 linguæ latinæ uera obferuatiôe,quç nihil ad fapientiâ ficiût.Quibus facile refpôdédû ert,neminé porte afee* dere uno mométo 82 gradu per fcalâ ab imo ad fummû,fed grada tim 82 pfingulos gradus cundo,fic neminé ad fapientiâ nili p mul tos gradus,82 multas uariarûreruexercirationes afpirare porte cet tifliniû eft.Nec credas te principe indignû hoc paruû de condendis epirtolis rudinaentû,atlt;5 de abuftone linguæ Latinæ cômentariola Arirtotcles em rem fe gratâ faccrc arbirratus eft Alexandro, cû eflec in tua ætate,uel paulo proucftiori,cuna paruû in primis libellû de côponedis orationibus iili dedicauerit,82 Alexaudcr magni mune tislocoduxit,82dignirtimûinquo principis ingeniû defudaret, iudicauit. Alexâderille inquâmagnus Macedoniærcx,quicutfcri bit Plutarchus) cum audirtet Anaxarchû de infînitate naûdorû dif ferentcjflcuit, amicifeç rogantibus,quidnâ fleret,an non inquit, di gnum eft fleref fi cû infini ti fint mundi,domini unius uix fafti fue rimus.Nihil igitur aliéna a ueterû inftituto fecifle mihi perfuadeo, cum 82 Iulius Pollux de rerû uocabulis librû Cômodo Impcrarori Romano dedicatenô erubuerit.Accipe igitur princeps,82 columé Sucuorû,faufto numine famuh' tui deditiflîmimunufculum,quod quanto brcuius,tanto acceptius ert.Qî fi tibi hæc placuifle inrellc« xerOjdabis mihi ftimulû ad edenda ma{ora.Vale,82 comendatum me habe.Ex Tubinga quarto Idus Iulias.MtCCCGC.
-ocr page 15-AD LECTIONEM Henricus Bebcliuspoctalaureatus, Orc Romano cupidus profari Verba,uirando triuialc murmur Barbaræ gentisjiludiofeledor
Hucadicabis.
Inftruam tc te Latia loquela
Condetc hie Chartas nimium deccntcs.
Arguamquofda uetulos,doccntes
Barbaralcxim.
SAPHICON EIVSDEM AD EVNDEM PRIM cipcm Vdalricum Vuirtenbergenfem ducem*
S ucuiæ princcps,columcn,ucl una
S pes Vdalricc,ôôfacilis patronc
O mnium qui funt ftudio uigentes,
Ingenioi^,
In tuas epuis mca mufa laudcs
Torpeat princcps,faciat parumue.
Mens tarnen geftit ccciniffc dulcis
Carmina Saphus.
Dcdicent grandes alij cothurnos,
Arma uel Martis tumidi uomentes,
* Turbidispulfentanimif^phcebum , Magna profefft.
Thure nos panto,tenero litamus
Flofculo ætatiSjteneræ iuucntæ
Principi auftcras capiat Camœnas Scrior annus.
Lafte perfufum Cythcrea uukum,
Sanguine amp;nbsp;rubrOjtibi dat bénigne, Vtfolctpulchrisjimul Sipudicis Sæpe puellis.
V t tibi miffa fcritatc,tigris
Luderet coram cupicus amare,
Intuum amp;nbsp;triftes traheres faucrem
Ipfc noucrcas.
Pulchrior uirtus nitido rcfulgct
Corporc,a nullo peritura fato. Qua magis ciuiftos ucnics per annos Confpiciendus i
Diligis inukum Gcctopis Mincrux
-ocr page 16-Dona,uiftutîs ftudib rctctus,
Diccris uatcs colere,6i fouere Caftra fororum.
Fronte quaproptcr nitida capeflas
Ingeni) noftri uigiJcs labores.
Qui iubetcraiTuni pofuiiTelinguac Murmur ineptae.
Qui iubcnt Sueuos triurj magiftros
Ore Romano didiciffc fari,
Edcre ÔC dofte Aufonio latinas More loquelas.
Signa laturus medium per hoftem BarbarægentiSjUeluti Camillus, Comprimam nuper Gcticum uenufto Ore labellum.
O mihi quantas docilis iuuenta
DebetjO quantas ftudiofa habebit
Gratias,(j Bebclio magiftro Hæcdidicere.
CARMEN HENRICI BEBELII IVSTlNGENSIS ad iuueneSjUt tempore iuuentutis difcant.
Difcc bonas artes iuucniSjfuadente Minerua, Dum non maxillas hifpida barba tegat.
Diltrue nunementem ftudiisdum floreat aetas, lam ueniet uolucri pigra fenefta pede
Ingeniü rapit hæc feruens,animumlt;5 rapacem Hæc rapit amp;formä,öd corporis omne decus,
Deturpat nitidos crines,rugarlt;5 feniks Inducit,nobis nil nifi trifte feiens.
Candida nonne uides furgunt nunc lilia campi^ Surgit in hamatis nunc rofa pulchrarubis.
QUeX peritura brcui bruma torpente rigefeunt, Tempus edax celeri fic pede cunfta uorat.
Nec tibi conceflum eft,annofi more colubri Annos Si uetcrem depofuiffc eurem.
Nec tibi cornicis,cerui aut fpaciofa uetuftas Eft data,nec uiues tempora Neftoria.
Sed tua uita'cito tranfit,ceu lilia campi, Nec quæ præterqt hora redire poteft»
-ocr page 17-Ergo frcqucus difcas fophirc pulchern'ma dona. Ex his poft einer es candida famauenit.
Singula nam pcreunt uulgus quæ ducit opima. Et color,facieSjforma deeore nitens.
DiuitiæjUefteSjPhrygiis innixa colûnis
Atria tranûbunt,durat in orbe nihil.
Sola mori fpernunt mufarû amp;nbsp;donaMinéruaî, At^ his poft tumulum gloria maiot eric
|
VIGINTI aVATTVOR LU | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
SEX DIPHTHONG I GRAECAE. æ au CU iuelc i ueloe u a.1 an SV 6V si^u 0» ouï# | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
IN GRAMMATICAM BEBELIANAM DECArf toftichon Thomae Aucupatij Argentinenfis. ingenij tencris meliora infundcre uenis Dogmata grâmaaccs,tempora no ft ra fauent.
Eloqui) Sirudimenta aliter prebere iuucntae, noftri pueros inftituere patres.
Munere chalcographo librotum copia tanta Dum data fit,decct hos nobiliora fequi.
Romanos linguæ prifeos affumere honores, Vt fcopulos fugere Si barbara cunfta maris.
Scripta imiranda igitur pucris.uel quæ fugienda
' Sunt jhaec Bebcli) grammata culta docent.
-ocr page 18-INDEX COMraê accrbu$ codera tariorum Bc;
INDEX
bclianorü.
acctarii üi b. adufej acetaria eodem
adultermus.a.jS. b akhimlffc 1'07. b.
Abante abantea abatis abauus abba
40.
acidus a acini
ædiles
44. b. æger
40. a aléa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p a
iof. b alcarc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;co.
$7. b. aleator eodem
- , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?' b. ægrotus codent aleo codent
eodem gçoiythus 40. b. ægritudo eodem alcman.îferior4d.b
h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’48. b ægrotatio codent alexâ.ptestfj.b^o.a
b. acor ioo. nbsp;a. æmulatio nbsp;^6. nbsp;a alcxander nbsp;26. nbsp;b
bba d ^^*^*^*’ codera acneis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioi. nbsp;a. alcxius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iij. nbsp;b
, acrocordones ijxb xneida orû eo.
banüa codera nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 æquaüs ioo. b algeant code
t. ’S‘ ’’ codera ærarium b. alias 41. b a^ epTis i47.b s . a. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,-j, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xrarit milites 84. b alienato dubio io.b
iKî. b.
abclalom jx. b. aôualitcr codera
abcxna 40. a. acma uqx 4s. b. seftimare a laauustertuordi acutus codera æftuaria ^6, b.$7.a. alioqui 41.^44.6.
” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io. a aliqualis fequen.
4i. b aliqualitcr codent 4X. b. aliquando 41, a.
ad curiâ roma. ix. a afFeâionatus co. aliquis js b b- adeorufeç xi. b. affeâionor eod. aliquoties iqx. b. b adfabre 158. a. afïedus:o,a.amp;qx.b allego
ijo, a. affêfiuofus xj. a alleluia i/i. b.
b. afFeâatioodio.jo.b allcuare 44. a. tf7.a b. affedatus 4J. a. allido
a. alFicioriibi cod. allodiura 44. a. b affligo
a. aforis
b. ager b agios
æramcntû
b aliârcjîalia 14. b ?7. b. alibcllis 148, b.
nis abilitare abintra abyflus abnepos abolla
127.
2«.
40
44. 7î.
87.
b. adamicare 40. a. affamini b. adamâtinus ioo. a affâiint
b adamus ijç. b afFeâio
abrahamus itfj.b adenes abfente nobis j.b adeodatus abfolon J2. b. adinftans abfentare 44 .a. adiurarc abundus.a. 18. b. adiuuarc abundantia eodem adiutor abûdater CO.amp; jp.b ad nunc
«5.
abunde codent abufqt 40. academia yj. acaliculis i4p
adoreum a. adonis b, adprobe
2X. K.
66. 87.
10 Ptf.
iî8.
}lt;î. a.
î$. a. allophylus 40. a alfiok
»7 a. tîî. b.
28. b. aka uox 4«^. b. 8p. a. b. akum codent
b agoranomus iof.b akcrarc 41 in One a. ago ânü tertiü tz. a altik'a 42. b
•a adprime b. adpotus
4i. a agonia ---- codera aggrauo acanthys codera aduerbiis ppofitio ahenarius accalandis codera . nô iîîgitur io.b ahenura accericre 44. a. aduerbia côparatîa alauda
7. a amp;fuplatiua i4i. b alaricus
acantilis tj.
accidentalis
accipcnfer accipiter accumbo acedia
acer
17.
•î. 4î.
44-
toi. b aducrfitores 1'48 b. albania
a. aduocatus 4?. a. albitudo b. adulare
P«, a. akercor.aris 41. a. a. akercatio eodem tO7. b aluini ifo. b.ijf.a.
40 b. al U tard
17.
ioo.
a aluus
Î7.a. amabo a. a manu
top. b.
8;. b 40. b.
148. b
a. amanuenfis ea
î$. b. albor codcm
amaracus p.a.
jf. a. albugo 4J.b. ijj.b amaracinScodc b. adukerium. codent alceus ùt. b amaritudo.44.b.
b aduker
COMMENTARIORVM
amarus amancare amaßu5.ia. amaßo ambaßator
44. b anomala 4^. b apparerc p. b anfer 4i.a. 5î. b appodiare Ji. a antequâ
codetn antegerio
41. b antecedens
141. a appreciare }0. a approbus
p. a appremiarc ambo.onis if.3 f o.a antearabuloes nbsp;nbsp;a apricum
ambrofius iix. b anthracinus 88. a aprimo ambulatores p. a. anthrax
îf. b armaments 4î*a armati codera armeptum
4’. a arraentarius
4Î b armigeri ioo.b aromata
isgt;. a 4f.b
Î5. a eod.
4«. b iio. b
a memoria arnica amicabiliter amicabilitas amiciter amicus.ior.
14?. b anthiocliia a anticiparc
42. b anriades
14. b antiftes
p. b antißita
codera aromatopola. cc.' codera appropriate 4J.b aromatarius cod.
j8. a a pundis i
120. a apugione 148. b
ijo. a apuleius
HP- a arpi
140. u arquatus ’J7. b arüaeide
’n. b iji. b
-------- nbsp;nbsp;nbsp;44. b
lotf. b arthreucusa. i25. b
amitere ludo amigdalinus amodo
ß« a antiphona
4J. aaquarius
codera aqua intcrcus iji. b articularis codetn
ßi a antiphona p. b arationibus 145. a anicFo ncitatisi4. b Î4. b antonius zS. b ii}. a araneus.a.
}7. a antoniusmufaül.b araüo
4Î- b arra
a anffa
amorabundus 4}.b anunc amorofus codera anxioma
jx. a arborator
amplius ampHter an
gt;41. b anus
a arrhabo üi. b artificialiter
b artificiofe
44' a arx
f9. b apagefis 14!. a apedibus
40. a area
44. a arccflêre
29. b. archigrämateP48.a afcaula
97. a archigallus iotf. b afcaulcs
,_____ ______ 149. a architedus
anaccphaleofis 78.a apes hoc anno bene architedari anachorefis
5J.a codetn
ioo.b codena
45. a P. a cod.
anachyfis anachorita
57. a fiabunt apello
107. a afeiburgium b code, affeßrix
57. a apis
Î4. a architedura cod. aßeuerarc 4 ƒ. a architriclinus
ij8. b arcularii
a^^glyphon »z. a apocryfar.^j.a.42.b ares anathema nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ quot;
afma iogt;.b afmatici
j8.b
P. « ' ij2. b
iiî. a. 4i. b afymbolos
}7, a apocal^^pCs 9t b. areopagus 40. b afper anas 4f. a apocryphus ioo. b areopagite codera ai^riter anathemitiro ß. b apophragifma ^4.3 arete nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;50. b aflimilarc
andreas }lt;?. b. iij.a apophorcta 92. b arena nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57. b afiragulus
andron io7. a apOpledici ijx, a arcfponfis 149. a aßhmatici
angelus angina anguftiare angußiatum animans annales
annato
4Î. a. apcilo
gt;25. a apollinaris
’gt;5. b apolonia
14. a apoplexia
Si. a apoßata
4J. b. apoßatare
ii4. a argentarius 107. b aßrologia codera argentaria 8f. a aßronomia
codera argentarium iiz. a argi 84. a arioH co. iip.b ariftobulus
107. b aftur
77. b afirobolia 72. a a fiudiis j8. a athanatos 4i.b atra bills codera attonitus
58. a atrium
p. a apoßatrix codera arißotclcs annihilate j9, b apoßafia codera ariflos annona 4’'a.5i.b apoficma ijo, barrius annullare nbsp;nbsp;nbsp;jp. b apotheca 40.b.iio.a arithmetica 40. b atrophia
anneus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jy. b apotbçcari^ço.87.b aridimos eo, atroplii
cod«m 84. b
44 b p.b 8j.b 8f. a ij2.b 44-b cod. n. a ip. a
’4P. a 55. b ’25. a ij2.a ^®.a ift. b codera
INDEX
|
atqui |
44' h autem |
i4i. a bcrythinus 88. a cacabus |
' a |
|
auariter |
p. b autumo |
}5. a bcronice nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J7,b cacodcmon |
f4- a |
|
auca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a ^J.b axioma |
f4.a biblia ij. a. 4lt;.b cacophaton |
19 a | |
|
auctor.IX.4:.a. 15 7.b axones Jtf.b.ijtï.b bibliopola co. caceiia |
iflb | ||
|
auAoritas |
co. Baccagt;cae. |
4f. b biblos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cod. cacozclia |
i24.a |
|
au(aorcspupill.42.a baccalaurei eo.P.b bibliotheca 67. a cacozclon | |||
|
audax |
if. a baiulus |
45. a binics nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87. b cacus |
fïS.b |
|
audader |
4ï' a baiulo |
cod. biothanatus Sp.b caducus |
ijo.a |
|
audaciter eodem balantiotomi iio, a biftarda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17. a caduceatores iolt;s.3 | |||
|
audacia |
cod. balbus |
i5f. 2 bis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;js.b calcataediliiciaioS.a | |
|
audenter |
co. baldaiïar |
45.a bitures nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;155, a calcarii |
co. |
|
audentia |
co. baliftarii |
lil- a bladum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;45. a calceolarü |
ioigt;. a |
|
adiucor |
78.a baliuus |
148. a Wanditcr 59. b calceare |
cod. |
|
aue |
4f. abalifia 4f.b. iw.a blafphemare ff. a calcei |
eodem | |
|
augufti 44.a. |
*49.3 balneum |
8i.b blefus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijf. a calcearii |
fequen. |
|
auguftinus |
ii4. a balthearius |
iio. a bóbarda ioi.a. 4f.b calcararii |
codcm |
|
auguflale |
78,b banna |
4^.a bombardarius co. calccamcntum ip.a | |
|
augura coUc, iotf.b bancurn |
cod. bombifarc 4$. b calculari |
ft, a | |
|
augurato |
Ï9.b bancal |
codcm bombus.itatio. co. calculofus |
iïi,a |
|
auilare |
if. a bapnfmus.ma. p.a bononia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sf.b calculus 4S.a co. | ||
|
aula nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ji.b.fo a baptifmum |
cod. bonofa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;27. a calculculatof Cï,a | ||
|
aulxa |
45. a barrabbas |
25 b bonumfcro i57.b caldarium |
40. b |
|
aulcdus |
ft. a barbariimus |
25.a braca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4®. a caldeator |
iof.b |
|
aulici |
fo. a barbones |
8f. a braccarii iO7.b calderifex |
co. |
|
aUiOS 47. b. fi. a barbaria |
9f.b brachamanx si. a calefaâor |
ioS.b | |
|
auoiuptaubijAp. a baibara pofTunt des bradearius 107. b caügarc |
5f. a | ||
|
aurarius |
»O7,b clinari |
iï5.b brachiale nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87.a caligarii |
gt;99 b |
|
aurcus |
ij. b barbaricarnioS.bfe brcphotroplwült;jj.b caliga |
87, b | |
|
aurc nu. ij.b. j8.b barbiconfor |
45 a breucsamp;ia. lt;4..b caligatus miles çn | ||
|
aures |
Ji. a bariona |
57. b breuiarium 45. a caligula |
88. a |
|
aureoh ï8.b. i;.b baflaserraata 4lt;ï.b briga.tores. cod. caliptra |
45. b | ||
|
auriculanus |
ijj.a bafilica |
90. a briiacogeaaniiïö.b calor |
iuo. b |
|
auriculae |
5i. a baßlicani |
eoJ. brociurbrochiiïf.b cambium |
8f.a |
|
atirifex |
gt;57. b baßardus |
5Î. a brochitas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;co. cambirc |
102 3 |
|
aurificina |
co. baftazontcs |
45. a bubo.on. 27,b.iïo.a camclus |
a Cö k |
|
aurifodina |
108, a bcanus |
9. a buccina nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;97. b camera fi.b. u | |
|
aurigo |
ifi.a bcllum i8.b.4lt;ï.a bulla nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;4. b camerarii«. b.4.7- | ||
|
auriginofus |
cod. bcnedico |
ff, a bulustcrmïata jS.b caminus | |
|
aufterus |
44.a bchal |
84. a bursundiones 9lt;,b camifia |
9 /• A |
|
aufcultare |
95. b bcneuencritis 54. a burfabyrfa 45. a campan a | ||
|
aufptcato |
fp.b beneuolus |
9.a burfator eod. 79. a campan atores | |
|
aulpex |
9Î. a bcnigniter |
59. b buxus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ji. b cSpixiuifores ioe , | |
|
autenticus |
i9.a bernhardus |
Ü2. a Cabellarii ?-j, a campfóres |
«f-a |
COMMENTARIORVM.
|
cancellaria |
b caßaldia |
b. centuriones cod. ctcur.is. |
«0 d' |
|
cancellarc |
fi. a caßellum ant 4P. a ceraiiis cerufa lt;i.a ciconia |
** M. ^7’ 3 | |
|
cancelli codem b caßra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codem ceres nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iS- a cidaris |
ÎÎ. h | ||
|
cancn |
cod. a caßrophylac. |
gt;48. b cerciorarc 4P' bcicrc |
-»8' b |
|
cancer |
b caßjgare |
Jf. b cerdo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;0 a cilicinus |
OÎ. K |
|
candyloma candor |
ij4. a caftor.rea. üo. a cafu |
$i.b ccroferarium 4o.b cimitcriü Jî-b. 48, , 47. b certumfeci if. a cingularius uo. | |
|
canon 4».b. »j. a cataplafina |
f1. b certificate eo. üp. b circülocutiocs lafcb | ||
|
canonizare |
4«. b cataclylmus |
a ceruical nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J4. b ue fusiendae 14. b | |
|
canones non laoni catarrus |
iji. b cetarii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;üa- a ciparc |
3Sgt;- b | |
|
Icnpn ssgt;.a. 6^. b cataftagnos eodem ceu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i4i'.b circa-drcCr. |
i4i.b | ||
|
cantharus |
W. a cataphraäos |
P7.a chalcomia io?« b circiter citra |
eod. |
|
capiatis IclTum J b catheciuninus pT.a chalchomiftc co. circitor |
iio. a | ||
|
capidulum |
4Ä. b cathcchizo |
eo. clialdei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7l.’a circula tor. trix. eo. | |
|
Capella |
8i.d Catharina |
M2 a chaonia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pf. b ciuis meus |
8i. non |
|
capcllanus |
eo, cathedra |
^7. b charaifler 4®' b conduis |
4p.a |
|
capitofus |
fi.a caaus |
f8. b Charitas 4P' bduitas preced.b | |
|
capitatus |
cod. caucrnc |
32. a charta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;fp. b ciiiiutcnfis |
4P' b |
|
capitulatim |
ibi. b cauo |
3lt;S. a chartarius ii®. a ciuifla |
io. a |
|
capitulum |
co. caupona |
io^.b chcnobofcion ptf. a cyclopas |
Ö7'b |
|
capitta |
4«. b caupones |
. itib chiliarchi io . b clamofus |
4P'b |
|
capo.us. |
4P. a caulare.ri- |
48. b chiluones »io b claflis |
f4. b |
|
caprilia |
$6. a caulidici |
42. a chiragra iî4'b clarifico tip-b. if.b | |
|
capudum |
4^. b cautcla |
22.b chirurgus «?' b clauftrum |
47' b |
|
cajMiuarc |
40. a cautelofe |
cod. chirurgia ixp. b claußrarii |
io7'b |
|
carbo |
i^. a caudo |
eod. chirographus 2^. b claudus |
ijf- a |
|
carbunculus |
cod. cæphas |
7f. a chytropodes 54. a clauus |
iji.a |
|
carbonarii |
io8. a ccphalea iH-a.iU-b chironomus i4P. a clcmcns |
«4' a | |
|
carbüculätes ij-l-a. cseriti ö8.b. O, a chlamydes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b clericare |
}p. b | ||
|
carcinoma |
»,4. b caerimoniae |
80. a choragus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f 2. a diens |
^0. b |
|
cardiacus |
eocL cxfarics |
51. a choraules eo. 47.b clinici |
i2P.a |
|
carcntia |
4P. b cacfar |
»4?. a chordapfos ijf. a cloaca |
4P'a |
|
caritas |
cod. cæfius |
88. a chordios nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cod. dunes |
i2p.a |
|
cariflia |
47. a caeterum |
Jp. b chorus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47. b clunid |
eodem |
|
carinarii |
io8,a cxtcro |
eodem chrifius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;48. a clufa |
47. b |
|
cartninari |
}P. b caelator |
io8 a. chrifiianißimus c.acoclites i'K'b.^T.b | |
|
carnales |
ioS.b celebrationcscorpo chronos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44. a lodatrcmula i7.b | ||
|
carnarium |
üi. b rischrißi |
7i.b chronca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cod. coda |
eodem |
|
carnifex |
48.b celeres |
»04. b chryünder liS. b coæqualis |
JP-a |
|
carnificium |
eod. Celebris |
^7, b chrylbßomus iC a cœlatorcs |
io8. a |
|
tarpentü.arius.$8.b cenfores |
iof. a cibarius.a. ji.b corleßinus |
8g. a | |
|
carpo.onis. |
4P. a ccn lus |
7«. a ci bus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem codibes |
fi.b.8(î.b |
|
calGodorus |
$). a cento |
1'04. b dcurari nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47. a coelebs |
8tf.b |
|
B |
1 , | ||
- • INDEX
caeîibatus codera c5placêda4P. a.eo. contincnter cod. crumena nbsp;nbsp;nbsp;4tf.a
cœliaci iff. a compicxio 4p. b conringitifpc 54.b crumenarius iio. a CjemiteriS48.aj2.b compilare J5.b. p.b côtrariusfum 4p. a crufibulus
co'nobiü
aœnaculum cœnoma
cœtus calladonare
50. a compleâormemo; conirarior codem crux
82.b riter jp. a côtuberni.4lt;î.a f o.b dteniatri fi3. a compilatores fi. b contuhernalcs eod. cubi
48. b côpofitçmcris ij. a contubernalitas co. cubicularius
f». b corapotarc nbsp;nbsp;77. a conuentus fi. b cultrarius
collega ij. a. 50. a computatores yi.a conuenticulû cod. cûaducrbiü collegatus codera corn, in compofltio conuiuator nbsp;nbsp;52. acunnus
columba 2p. a nemutaïur
collegium 4^. a conccdcrc colica palTio iff. a conchilc
124. b conuidorcs codem cupcs
col/ufie
8f. a códh'abulü
codera cupedia
48. a conuerfatio 48. a cupedinarius
lï.a conuiuf
54, b jo. b iio. b 8f.b
47. b 107. a 1'40 b 8lt;y. a iü. b
codem
colorum diuerforü conci'o
nomina colorarc colon color colo ni
88. a
36. a
15 a
47. a
concionari concionator conclues conclauc
fi. b cophinus yo. a copia eod. copiarc
co.
cupedinarium co.
57. b cupe codera cuprum
codem
107. b
77.fa copiarüduccs 5o.b curia.romana 50.3 48. a curiales
codem conducerc
colontasdeducer c. confœdcrau
4P. a coralium 81, b coram
gt;•4. b corallus Co, b cordetenus
colorcsrhct. fp.b e. confoedcrado co. cordialis
columen comarchus coma comîciah’s cômeatus comearc
}7. a confeflbr 147. b confido
Jî. a confluens gt;50. a confuto ƒ0, a congcio
•■;7.b curtes cod. curdiia
47, b curulcs
14. a cyaneus
47. b coriarius 7^.b.iogt;.b fj'bcle
55.a corrcfpondco 8o.b eyenus
48. b cyllus
--------- codera coniugitio cômentariü lt;yy. b coniugare combiberc 77. a confecrarc cômetarienfis i.^i,,3 confonans cômcndauo yB.a confiftoriû
f2.a coroUarium }6, a eoronarius 36. a Cornelius 47. b coryza îf. 5 çoturnix (2. a coxendix
fï. a
crafis
147. b cranos
cômêdari5.b.étpcc confiituras cômenfales p. a côfcriptifei t.a..........
comâduconcs co. côftitutiocorp.4p.b crepida comclTator 48. b côfuetudo.';t.bi5.b crepidarii
codera côlularisptâs 104.3 crepundia 4P. b confules co. crinale
comeflór
cómuniter comi'rifla eópatriota
craffus credenda
ioD. b cymadlis Ü5. b cynomyi'a 154. a cyprianus î7. a Daciarii tfj.a dadae
4P. b dalila 155. b danubius
if.b coteporaneus 44. a crinile
7S, b contêporadocs co. crinis
78. a contextus
coraparerc
compenfarc 14. a contentari
tfi. a dapes
îi. b dato cp fit îop. a dauid codera dauides P7. b deauro ■48. a debco codem débet
52. a dccarchi
ƒ0, b 44. a
CO. iof. b 88. a iotf.a p8. a i5f. a iio. a P5a. b 2(7. b 7lt;. b 76. a lt;55, b i)8. fa 5i. fa 54. a 55. a hc.b io7. fa f3. b ij8. a ff. b
c5placcrc]4.b.ioo,b condnens
85. b croculacrocûiop.b decanus 54.ai04.fa
4P a crocotarii iop. b decera uiri 104.'fa
f2. a crocotum codem decena
7P. b
COMMENTARIORVM
decefTor decætero dccipula decoloro
, Î4J- a barbaris qu« funt deuincio io. b in ufu nroru Jp.b deuincior ji. a dcaccctuquarundä deuirginari îlt;î. a diâionum 4i. a deuoti
ƒ4. a difpêfator 4ö.a«b eo. difpcnfarc jsgt;. b
8lt;ï. b difplicenda
decurforium 63. a de qbufdam noib^ deuotare dccuplex ij7.b mediam breuianti dcuoueo dccurio 148. a bus cotra uulgi co di) dccuria ff.b. co. fuetudinem jö. b diabathra decurionatus co. de quibufdâ didiói; diabolus
decurrere deduccre definire defeduofitas
defacili deforis defi'go degradari deltas deificus deierare deiurium dclirus delphi demarchus de modo de manc daemon
tfj. a bus media longan dialogus f4. b tibus contra uulgi diarium fi. b cöfuctudinê }?. a diafinthetica 12. b de quibufdâ uerbis diaßema f8. b media longâtibus dialcóüca 40. a contra uulgi con; dica
j(S. a fuetudinem Jf. a diftator if. f4. a de quibufdâ uerbis diâare f4. b media breuiâtibus didymus ■contra uulgi cons diçta ff. fuetudinem Jlt;î. a dietarii
8. b ïï.b eodem in. a 77.
147. b
dequanritate^jprio dictim ru noîmqmâpo; disctcres nâtadpacitû ï8.a diætctica
de quibufdâ nomigt; diffidatus io. b nibushebraicis ÓC diffinirc
dxmoniarchcs eo. dçmôiac^tfî.b.i}x.a demoftenes Ü2. a de modo bene fcriJ
40. a co^ quâtitate f5. a diffinitio ff. a de quibuidâ diôioü dilutum nibus in profa bre dicccefis
ui€enûciâdislt;î7. b dioraedfj deriuo
/f. b difoofitus difpofitio H-a ‘ n.b iop. a
54. a ï4 a 4J. a
difto difpnœici diucrfimodc diuine diues
H.a ij. a co.
i4ï.a if2 ».a p b ÎJ. a
diuidiïïmus eodem
^4, a diuinitas 8$, a dodor f4. a dodrinari $4. a dodorarc iof. a dogmatize tf.b dolearius
ii4. a dolorofus
a. 107, a domata eodem domno j4. 2 dominus a domnus iïp.b domicellus
ï4.b zi. a
22. a isgt;. b ii4
8«. b ioo. b
8j.a ÿ.b
». b eo. eodem
54. a donado propter nu
fz. b prias co. donaria 70. b donatus
7L b 8L b iif.b
bendi demerito dentartus denotare denudo deorfum deprccor depreciare deprauo
iïj. a
defecro defero
io.b defiderium ijj.a deftinarc
i2.a defolor jtf. a defudo i4o. b defurfum
a defubito 4j. b dcftillario
a dionyfius Î4. a diploma 40. a diphthongus io- b diplois if.b dirupifti ïi. b dis Jtf. a difcus 40-3 difcretus co. difcretio
f4, a A Doron compos aucsz7-a fita fj.a-sj.b
ziï.b doryphori f4. b dorothea
jlt;ï, b dos
87, b draconcs izf.b dromades
84. a Î7. a
7i. b
144. a
ioi. a
fj.a n a fz. b eod.
p.a co.
n. a
dromedarii eodem
ducalis ducatus ducare
ï8. b eodem
Ï4.b
____ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji. b difciplinatus JU. a detritus grammatis difeiplinofus de quibufdâ aduer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;54. b difeophorus
biisnolatinis jp.a dctcriorarc JP. b dilcoholas codem
ducoS^i'nde îlt;î. a duellü.ucliîî. $4. b
d« quibufdâ uerbis dcuclarc . , ii.a. difcumberc Ji. b
ducüïa dulcedo dulcitas
B
Î7. a ioo.a eodem
INDEX
duldtudo codem adeloquentiäcom#epithabmion Po.b euripedes duldarii iii.b. i4^-a parandam dulce uinum 44. b cluddatur
dulcor dum dümodo duo duplex dure duriter durgea duumuiri dux
ioo. a eluros i4i.a embrid eo. emiflarii iz8. a emoptyfis 84. a ernoptyfici }P. b emplaflrum eod. empirid ixtf. b emporium iolt;». b emporus
7. a epitoma i^.’a epodos f 8.b epoto
87. b epulones gt;7. a epulx ijtf. a eques aur. p.'
eo. a curonotus J7. b eufebius
eo. equilia P. b equifio
)^.a iotf.b Ji. b ,b 70.b ptf.a
eufebia
ioi.a »7. a iif. b P4. a
exancIarcijS.xp.a exanthemata ijo.b
exaro excauo
izp. b equitiarius iü. b equitium eod. équités 0.a eproßhotonos ijx a equuleus
148.3 encanthis isf.b eradico
üo. a exeipulx eo. exeribere ibidem «xcopiarc
K. a eodetn ii. a, J^. b 47. b
dynaßc dynafiia dyfcolus J4. b energia dyfêteria 44.b.ixp.a enimuero dyfenterici dyfpcpfia
eod. cncauße. ßü.
jf.b cxempliflcarc io b Stf.a exemplare p. a J7. a exemplaritas eo.
io8..a eremus ÿo.bjtf.b exemplarium eo.
dylpnoea dyiuria tcclefia ecclefiaßes
econtra econtrario eccleßaßicus economica ccßafis ccßaticus
co. enterocela ijJ.a enthymema ijx.b ens ijj. a ephefus J8. a ephemeris
ÿo. b eremita 41 b eryßpilas ij4. b erodtus a erroneus ^1, b ero uem're Î7, a eruca 4j. befaias
eod. exenia iJ4.a exfquare tj. a cxibam {41. a exindc
eo. ephippiü $8.a.io8.b elca
ƒ7. b cphippiopoe^* io8.b cfchines eo. cpicaifarc
8}.a cpicureus
toi. b epidimia ijj.a epilepfia
jp.b efledum
J7.b eßentia ij^. b elTcndi.di.do.
itP. b eßo
co. epilepticus fcquen. eßcnrialis ecöuerfo uenif J4.b epinydis
economus
fe. b epiphania
edropium ijf. b epiphora cduco
egregius
}6.a epiplocele
ÎJ.X 8.a epiredium
ip.b ethica P4. b ethnici ijf b etiam ij4- a ethnarrha ip. a etymologia
ego 15 Roman. $7. a epirus clapßs diebus xi. b epiß;opus elecmofyna ƒ«. a epißolc officiS j.b cuaporare elcgia p«î. a epißola unde dica; euaginare
ftf.a euangeliü
J4. a «J.a Sgt;5. a M.b igt;o.b sp a
cxiguus exißimare exiliari exißimatio exhibitor exorcizo
f7. b exordzatio eo. cxpllcftöed
«ödem expanfus 7. a c’^pilarc
Sp. a ÏÎ. a ?ƒ. a ÎP.b fh a 80. a p. b 80. a ij.b Ϋî.a cod.
78. a ÎÎ. b
toi. b ex Roma.urbc ij. b extafis ijj. a‘
tïi.b 72. b
148. a P. b
141. a ij7. b
4f-a
extra extraneus exterminates externus exomo
140. b
p. a eo.b
_ L P«î. a epißola unde dica; euaginare elephantiafis ij,.b tur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff.b eucharißia
K-b extimüpedag.v^. a
clephantiofi eod. cpißolc partes 7.aeudemon elephantiaci eod. epißola qualis eße eupheraia eeldron 8s. b. jx. b debeat. iif. a cuphrates dyas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a epitheton p.a euphonia
J«.a cxtrico 47. a extrinfecus ƒ4. a extunc iij. b exulare
J7.a exultio ip.a extra porta
K.a y7.a io. b itf. b i4- a 4®* a
|
COMMENT ARIORVM | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
INDEX | ||||
|
gcfa |
84- a groflûs |
ci. a hernia, um. |
il4. b hurruca |
63. n |
|
gcfure |
ip. a grolTuli |
eod. herniofus |
ijf.a hydria |
26. b |
|
Sibboß |
»)ƒ• a groflîcudo । |
eodem hcrodocus |
6 î. a hydrops |
iiP.a |
|
glans |
6i. b guardianus |
ioi. a heroes |
}8. a hydro pyßs |
eo. |
|
glandulæ |
ijo. a. guerra itf. 4lt;ï-1» hcrofiratus |
ixi. a hydrocéphale.!} 4 a | ||
|
glaucoma |
iK. b gucturofi |
i3f. a heiàias |
Pf.a hydroccla |
04. b |
|
glaucus |
88. a gymnafium |
iî. b hcfucca |
45. b hydrophobia |
i feqn. |
|
glaucophthal. iH. b gynxdum |
107. a heteroclica |
2C. b hydrophob! |
eod. | |
|
glorias |
i4î. b gynæciariuscodem hiacynchus |
88. a hydrophoni |
eo. | |
|
gloriolus |
tfi.a Habiles P.a. 2^. b hyacynchinus eogt; hydromel |
70. b | ||
|
glofla |
n. a habilicarc |
CO. hieronym.tf2.b îtf.b hypocaufla |
C3.^ | |
|
gloircmatidcodem hærcfis |
C3.3 hiera |
63. b hypocrifis |
26.h | |
|
gnanus |
13- a hxdilia |
ÿC. a hieros amp;nbsp;eiusconv hypodidafcolos | ||
|
gonorrhei |
ijo. a halyxcus |
p8. a poßca |
tf2. b hyflbpus |
Î7.b |
|
gonorid । |
codem halopecia |
iî4. b hierarchia |
eo. lacobus |
tf}.b |
|
grabatus |
a hamarii |
iii. b hierocomion Cj. b ianua |
. }2.b | |
|
gracchi |
îoo.a hamiocc |
cod. hippocraces |
C2. b ianchinus |
88. a |
|
graculus |
21. a harmonia |
tfx.b hippolycus |
li}. b iarchas |
P4. a |
|
grado,or. |
6i. b haßaci |
7O.b hifloriarc |
}P,b iamdiued |
}f.a |
|
gradatus |
eod. haßarii eo. |
, 84. a hißrio |
8f. b ibis |
n. a |
|
gradiuus |
IP. a haßidludi |
C3. a holicor |
iii.b iconomus |
0 b. |
|
gradus |
02. a haßiludior |
CO. holor |
58. aichchyocrophiôP^.a | |
|
grâmadcus |
ci. a hebraicarum didio homagium |
lt;îo. b ichehyopoliü |
ii2.a | |
|
grâmatifta |
eo. nü accencus iyo.b homilia |
Cl. b iderus |
i}o. b | |
|
srâmatica |
ioi.b hebdomada |
2C. homo iJ7.b. iS.bidcricus |
13 i, a | |
|
grâmatica pofi.f? b hcbdoma |
eo. homofdaris |
ico. a idioca |
lt;$8. a | |
|
granarium |
iii. b hegani |
i2g, a homo fpiricuaF eo. idioma |
Cf. a | |
|
graphlcc |
Ci. a helebarda |
84. a homo magne exißiidolum |
Cf. b | |
|
gracias agere |
tfi.b heliorrapezonp4.b macionis |
80. bidololacria |
C6. a | |
|
gracias habcrc gi, b heidelbcrgêfis ijtf.b honeßus |
7, a idolochycum |
eo. | ||
|
graciasrcfcrre eo. hekna |
C2. b honorabilis |
cod. idumea |
}8. a | |
|
graciofus |
tfo.b hemiplexia |
ixP. a horrea |
lt;î}. a iercmias |
5gt;f. a |
|
gracia |
3i. a hemicranea |
i33. b horculanus |
iii. b iecorofi |
ijo. a |
|
graces |
eod. hemorrhois |
i;4.a hofiiarii |
io7. a iencaculum |
2lt;î. b |
|
gracanter |
ÏP. a hepacici |
ijo. a hofpicalc |
C3.a icßis |
Cf. b |
|
grauisuox |
4tf. b hepacarii |
eod. hubus |
44. aignisperncusiî4' ® | |
|
grauedo |
iJ4. a heraclicus |
tfj.a hulcus |
2C. b ignauiccr |
3?. D |
|
grauedinofi |
eod. heracb'des |
eo. humane |
}p.b ilcaca |
00 a |
|
grxca fides |
iii. a heraldus |
i47.b humanicer |
eodem ileofi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem | |
|
gregorius |
iij.a herbarii |
iii. b humérale |
87. b iliofi |
eo. |
|
grypes |
p8.a hcremus |
^C. b humilis |
Cl. b illabor |
if- b |
|
gryphus |
eodem hercules |
ii2., b humilicas |
CO. illeccbre |
lt;7.b |
|
grileus |
SS.ahercuk^mor.ijo.a hungan'a |
Ppailljgare |
44.3. | |
COMMENTARIORVM.
|
»n/ccracu« |
58. a indîlate |
■li. b inffaurarç |
b ifrad |
rt: b |
|
(llurainatus |
8. b indifpofiuo |
i|. a inßantix |
^^.b ilpida |
27. b |
|
illuftris 8.a.ioo.. a indulgcrc |
tfj.b inftans |
22.b italior |
er.b | |
|
pfuiarc r |
fsgt; b indulgentia |
eodem inftigo |
)f.b italus - codent | |
|
imaginor |
a indudx |
($4. b inüitor |
iio. a iterum uenirc î4. b | |
|
imber |
iÿ- a indudari |
eodem inftrumêtGuct.8pb iturea |
j8. a | |
|
imburfator |
79. a indußarit |
I08 b intelligere |
2ô.b ita |
7». a |
|
Itmitari |
b indufiatus |
intentio |
ioo.a indem . |
ij8. a |
|
immigro |
a indufîutn |
eodem intenderc |
a. a. ite felTum |
J4b |
|
imnio |
7P.b induftrius |
^4. a intentus |
ii. a intinerarium |
of.a |
|
immutar« |
jtf.a induPriofus |
eod. internus |
(7. a itincror codent | |
|
immunitas |
8f. b induro |
ià, a interula |
«î. a iubar |
h. a |
|
jmpcratores |
104.3 inebn'arifiild. io.b interred |
iof. a iudasilchanoji4.b | ||
|
impetigo ( |
iji.a inedia |
54. a intcrpolatrix iop.^ iucundus |
6}.a | |
|
impetiginofus eo. infatnare |
^p.b interpolator |
eod. iuglans |
7}. a | |
|
impius |
a infatuaiti |
eo. intim are |
64. b iulius.anus. |
114. b |
|
imponïbile |
78. b infcrnus.a.um.tf4.a intono |
i^.a iunix |
6lt;î. a | |
|
imprecari |
H. a infligo |
K. a intra |
140. b iuniores |
72. a |
|
ünpregnata . |
77. 3l infrequens |
fS. b intrinfecus |
p. a iuppiter i |
28. à |
|
Improtrade |
22. b infirmaria |
pf. b intronifarc |
40. a iurodeum |
K. b |
|
(mpulftrix |
}8. b infra |
14 0. b inuehor |
^4, b iuriffa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8i, a | |
|
in aurè cecidit |
li. b ingentes |
74'b inueiîigo |
}f. b iurec5ful.tftf.aioi.a | |
|
inamorare |
4J, b inidarifacrij «î», a inueftire |
p.b iurisperitus |
a | |
|
inantea |
22. b inimicarc |
lt;^4. b inuidia |
ii8. a iureperitus codent | |
|
inamoratus |
eod. inimicor |
eodem inuiâus P.aioolt;a iusgentilitiû tf4. b | ||
|
inargentarc |
ioy.b inimidter |
Jp.b inuindbilis eodem ius pontifidü nô ca | ||
|
inaurare. tor. |
eod. inibi |
48. a inuolucrum |
8i. a nonicum |
Si. a |
|
inbeneficiare |
ÎS. b innotefcerc |
il. a inurberoma H. b iushonorariû iof.a | ||
|
in boni parte |
6Ö. a in pntiarû p.a.ioi a ioannes |
£4. a iuspatfonatuî64,b | ||
|
incalculabilis ip .a in,puincia lue. J4. a ioacin |
«4. b iuuencus |
68. a | ||
|
incarcerardba.}o.a inqkâiôefedeseo. iocundus |
b iuuenculus eodem | |||
|
ipeertus |
b in^burfaftatis eo. iofephus lt;Î4.b.6^b iuucnis |
68 a | ||
|
inchoo |
a inquino |
gt; }^. a ippolitus |
üj.b luno |
28. a |
|
ipddenter |
64. a inquicto |
eo. iphigenia |
}8.a iuuo |
68. b |
|
inddcntaliter |
eo. inlapiter |
ÎP. b iracundirer |
fSgt;. b Kaeozelia |
jo.b |
|
indytus |
ÖO. b infane |
eodem irremiflîbili |
io. a kyrios |
il. b |
|
incus |
}7.b infign.s , |
b ironia |
jq, b kirrios |
eodem |
|
incrcfcentia |
il. b infinuo |
il. b irrigo |
jtf. a kyriceleyfon |
codé |
|
index |
6^ a infolentia |
6 f a ifeariotes |
J 7. b Labafcat |
142. a |
|
indefinenter |
100. b infolens |
CO. ifchvros |
8p, b labia.iæ. |
67.3 |
|
indolentia |
$7. b infufflarucficas22.a ifchia.aci. |
i;i. a labium |
eodem | |
|
indicarc |
a infulare |
40. a ifchiadici |
eodem labiofus |
eodem |
|
ipdtes |
i}8 a infiar |
6^t b didorua |
^î. b labrum C |
eodem |
|
INDEX | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
COMMENTARIORVM
|
oaaallum Tiamatucx 78.3 mcdkamêtar, 49.b metropolis 1'4^3 macellü ânonæ eo. manifcftariys 71. atnediusfidius 7i. bmetropolitan’eod, macellüpifdu eod. manifefto Jp.bmcdo 70. a metrum 7o. a | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
C i | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
INDEX | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
COMMENTARIORVa
(Otnnimoda ,0 mnimode onocrotalus ppacum oppanfus pperarii pperatus Opidani
tf. b ofanna
TjiA parentcla
'78 b pecunia
i^.b
•16. a
77.a pcdagiunfi
5P. a pedagogifta 8i. ä ptf. a parificare 5J’.b pedagogus eodeni 70. b parlamentG 147. b pedarii jj4.b parochus. hia. ioi.bpedica
5i.a parodontides i5i.bpedlt;co 4». a paces 141. b paronychia 15$. b pedicare oppido.dQ.74.a.pc. pagani.pagus. iilt;S-b paropfls 76.b. pi. apedüculus opifex io6. bpagafa 158. b parotides i5i-bpciorarc opifidum eodem palatium5i.b-p.a parrhifii.orG. 77. bpeierare ,, _ eodem palatini canes eod. parricida ioi.b peiicanS* ioo.b.ioi.si
80. paleftra *5.b parricidiG eodem pdlarii opifthotonici i5i.apalla.pallia. 51. b partes natales iî^a pdlego. ophthalmia nbsp;ij5.b palliones nbsp;nbsp;nbsp;io7.b particulare “
ophthalmicus eod. palpebrj ^7. b paruifacere ophthalmus nbsp;eod. paludamentG 19. a paruiffimus
ophimathia nbsp;5o.b pallor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioo.a parui holes
opfono.or. b pannarii eodem panarethus eodem panarium
74. a oftenfor pntiG li. a paretia 58. a ofcedo
ioo. b ouilia 78.3 oximcl 4lt;ï. a ozena 8i. a Pabula
iïf.a pariformitcr
opifex
opificina
opinio
JS*- apçiuis T!' 3 pellones *4ïa pclliparius
104 a 78.a 5f.b ÏP-b 05 a
78. a K. b
gt;07. b
16. b
7Î. a 1'07. b eodem
7?. a
78 b
iop.b parulides io6.b paiTagium iii.b pafcua üj. b paffibula 78. a palHm 1 151 a paiRones 8f.b paftor iii.b paftophori
iop.b paftophoriG 5$. a paftum iï5. b paffum a patagiarii
PÎ. b pater ito. a patefcere
5i. a pathos
pjnarc
44. a pfnaiifo 40 a.78.b ï’- ® pfnaliter 58* ^pendo
*4 o. b penetro
7$. a penes
8. b penitus 140. b S’7-b penfionarius
penßo ‘ eodem 85. a penuria 4S’' b
7 ƒ. b perambulare ii. b
io8. b peramplius i$. a 5gt;7 b percutiebam nó per
ii. a cutebam 5ï.a
47- b perdocct 56. a
gt;19« b patria.ota. 76.b perdudores 5 j. b
71. b patriusfermo 86. bperduêtrices eodem
eodem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;158-a pduellis. Ko, ^4.b
. nbsp;nbsp;nbsp;. ii9.a patricida 55-b peregre 67. b
Orthopnoeici i51. b paralyticus eodem patriffo 40. a peregrefnm i4o. b orthonia eod em paranymphus 9i,b patres coicrip. io4.a peregre trâfeo eo.
^4. bperennis 16. a 7$. b pergamena 6p. h 7^.b perihermenias 78. ; '87.b peripatetici 4i.h
C Î
Opfonium opibnator oratio çrator Ordo ordinäre orctenus Organum
if- a pancratius ïi.a pando
^8. a panicos eodem panneriG
5P- a panifices
JP.a
7^. a
15 8' b eodem
, pannicularii organarii 108. a pannonia prigenes amp;nbsp;compo panfae .fitaagenos 74-a pantices priens nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïi. a papia
pribus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(41. b papyropius
ornamentG 19. a papilla prnithotrophi' s^.a papulx prniihobofció eod. paracletus prphanus 65.b paraclytus prphanotr.oph.65 b paralyfis
Orthonia eod em paranymphus çnhpgraphia 16. a parapherna
oryza
S’7* a parcae
prtygometra 17. a parafitus tssrtyx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem.parafceuc
iS.b patroni j8. b paufa sz-a paufarc 7^.b pcftorale
INDEX
|
penamiam ■ it. ß phyfîologia eodem planus |
»3 8. b pàmurH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tr a | |
|
pcnpetalinata a phyfis |
7P. a plaftes io8.a.i8.b pomarii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iii.b | |
|
penltromata eo. phyfonomia eo. plaCino |
oi.a ponticanux 13 a | |
|
perilcele nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pi. b phytonidas |
7^. b plauftnx |
38. b pontifex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^6.i |
|
pcriltereon nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a phîcbotomia 26. b plcbanus |
b pontifex maxiimuj | |
|
pcripneuraon.ijo.b pWegma |
15 y. b plebçarius |
eodem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iolt;f.a |
|
pcniirarc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jç.b phlegmaucus co. plebcius |
gt;3^. b popina nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77- a | |
|
pcriTOmata 4lt;î. a phlyâcn |
iyo.b plenaiia |
gt;4. b popinarii iii, b |
|
perla nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;48. a phœbades |
13. a plenüuinü |
3®- b popularis 4i’.b |
|
perludo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Î4. b phœniceus |
88. a pleumonicus i5o.b popularitas eod. | |
|
pernego nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jÿ, a phoex |
8tf.a pleuntis |
i|2.b pordlia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;36. a |
|
pernjo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij ƒ. b phrenefls |
iyj.a plcuritieus |
^0. porocela nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i3$.â |
|
pernfûcuhiseodcm phreniucus |
codera pleurefls |
codera, porrigo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i5i. b |
|
pcrorationc 78. a phrenitis |
codera plurüicare |
3^- b poiTiginofus co- |
|
perfeuero nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îf. a phrygiones |
ioS.b pluraariü |
iop- b porta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;32. b |
|
perfona nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77. b phrygia |
codera plurimipedef ioo.b portator nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îi. b | |
|
perfonaiiter eod, phehifis |
ijî. b pins |
*41. b porta pretoria 78. b |
|
l^fonacafçlidtas eo, phthiriafis |
i jy. a pneuma |
iî7.b portentofus 70. b |
|
pcrficutn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7î. apigardus |
27. b pneumonia |
k *3“ b portitor 2i.b. cod.' |
|
pcrfuaftrix 58. b piginçi |
7^. a pneumonid cod. poflîbilc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78. b | |
|
petonitu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;29. a pigmenta |
üOi b pocillator |
74. b poft^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i4i.a |
|
perxurbationes7-|.a pigmentarnis co. podagra |
i3-|. b poflcftrix nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;38.b | |
|
petra uel irus 7J.a pignus |
33. a poderis |
3i. b poftrcmo 3p b' |
|
petrus cft dodor ilF pilatimora |
0'4. b podium |
43. a poteft fieri 7®. f |
|
omnibus uF dôArf pila |
84.3 pocta. tria. |
11. a poridi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io«, b |
|
fimusomniüi}7 b pileus.um. |
î2.a pœnaliter |
35.a potilïïraum 73. a- |
|
phagædena iH-b pinarii |
io5. a pollen |
5^. b poto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;36, a |
|
pharcs.rao. l'oi.a pincerna |
74.b polenta |
codera potuiïgerulus li.a |
|
pharmacothe- 4:0.a pindarus |
ÿo.a polibat |
34- b pradicarc if.a |
|
pharmacopola eo- pinpuedo |
00. a polydorus amp;. alia a praâos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;32. b | |
|
pharmacus.cü.cod. pinfqrcs |
iü. b doroscôpofitafj.a pradicos codent’ | |
|
pharmacopfus eo- pifcarius.ia. |
codera polymitarii |
105. b pradica coder» |
|
pharmaceutiaiîp.b pifeator |
CO. polymita |
codera pradice nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^.a |
|
pharetra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^7. b piftorcs |
cod. pollinccre |
35.b prafinus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78.a |
|
phaflanus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21. a pirtrinarü pherctruin nbsp;nbsp;nbsp;lt;gt;7-b pituita iîgt; |
codera pollindor |
codera prauo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5«. a |
|
b. 76.b polyphemus i26. b praxedis «4.3 | ||
|
pluala nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16. b pituitofus |
CO. polypus |
i34.b præbenda li.a |
|
philinpi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77. b plaçai^ auertcf i4.a polypofus |
codera prædlè nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16. b | |
|
plîilippus üz. b placentia |
ioo. b politoreslorkarum prxccdcrc 142. b | |
|
philcmonê 31. a placitum |
n- a |
io7.b præclantcr 33. b |
|
phi'ofophîa 54. b placitarc |
ÎP. bpomaria.um. i3. b præco nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7$. b | |
|
phyladftæ iop. b pJagarc |
40. a pomérium |
7f. b prjcomcdatur iô.a |
|
phyßca.cus. 13, a planet |
jjj.bpomcta |
eodem praéconifarc 33, b- |
COMMENTÄRIORVM
î^.a prxflofum 78. a prolepfis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;€0. a pfaltcrîum ' nbsp;74. a
s.a prfftolor 5'î.a ij7 b promercalia nbsp;It a pfcudapoftoli 142.a
pcordialis 77.a.9.a præfumo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»2. a promotiones 78 a pfora nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji. a
præcordialiter ij.a prffumptuofusCla promulgar ii.b.i2.a pfychocrelio »2igt;.a
præcox nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37-a prætcritadie 22.bprohepos nbsp;nbsp;nbsp;73.b pfydracion nbsp;ijo. b
prædecelTor 142. praetor 78.b.ioia pronubus.ba. P2.b pterygium »34, b prædicarc 77.3 praetorium 78. bpronunc ' prfdic3tor tio. eod. prcciofus 8. aprooemiS prxdirigitur io. a precü inlîantia i4.b proccmiari præfminentia 77.3 priapifmus i3J. a propitiofus prjfeâus ioia. 71b priapus 37. b propitiate pfcâusânonç éo. b prima fabbatiioo.b propinare præfoco 3 J. b prima milia 21.3 propina
quot;prxtoquo praecors
4o.a ptifana.ari5. 9^. b
2^. b ptochodochiü
ioi.a ptochus io.ja ptolcmæi iis. b publican»
® pugto codem pullus
codem ijS.b 7f.b 7Ç.b 88. a ijo. b
J4.b 7J. a codem
78. b Î2- b îs.b
io6. b
prægoans nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primas 4J'a proplema nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pulmonarii
præguftator i4P.a primarius codem propola ioP.a. 7ia puluinar præinftanter ij. b primafacrificia ii.a ^apono me trâfi.ii. a pumilio praclatus 4J.a.ioi.a primiuæ eodem propius i4i.b pumilius prælibo js.b phmicerius 148.3 pprianoia nô caret punirc præmûtia nbsp;nbsp;ii. b prkeps uinari. 74.b j4âli numero iî7.a pupillus
praemior^ nbsp;nbsp;nbsp;4J-b principilTa 7S. a propria nô pxanunt puriter
pr^rniiTarius yi. b princeps eodem adplacitum 3 8. a purpuraria prçncftinanux 73.3 principalior 78, b proftpia 78.b.i58.a purpurauillo. iio.a profclitus 89.b damafeena eodem
ppofitiononpôtad principor .iûgiaduerbio4o.a prior.atus.
prfpofitioaduerbio priuatim nÔpreponit 12. b priuato pr^pofit’ io$.b.4î.a priuilegiari
prj^^porreâa io. a preporrigitur eod. prç, ogatiua 17. a prçroboratur io. a prçfcntarc 44. a præfentator li. a prjfentialiter jp. a prffentiü lator li.a
priuikgiatus proauus proba probus procerus procellîo
4J. a profcriptio 7*^. b profodia codem profperiter jo b prolperatur
4tf.a purpuror pu rus
JS. b puftula if.a piutearius a puteoli
eo. proftibulü
7î.b proteruiter JS.b putcus 2i-a protocygeni i48.b putredo
jS. b protoiccararius eo. putror
74.b protomartyr 26 a pygmei
içb-Î4.b iJo b
71b 77. b 71a ioo. b codem
gt;4. a protonorarius eo. pygargus proconfulcs »04. b protoplaftus co. pyrctrum procul i4i. b agîtescôpofita eo. pythagorcus
• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,■ procurator q.i. a protunc
prjfesjiuintif ioi b prodigialiter il a prouidco prffbyter ilt;;.a.ip.b profel'tus dies p.a prouifor prffbyterari jp. b proficiat tibj ioi.b prouoco
pfentiü exhibit, ij.b
7J. a 17. C7.b 78. » 78. a eod. '
præffus præftino
il a proficio it b profluens
ioi.b prouoco
præftans 8. a progenies ^o.praeftid 141, a pro inuicê
7lt;î. a proxcneta 5^. a proximus 78.b prima ' ‘io- a pfalmus
40 a pythagoriftae
8 7-a pythagorici
78 a Quadrantalia 81b 4f. a. b quadrics codem
b quadrantana 7p. b jqi. b quadrifluuiaF 81. b »J4.a quadruuiü ii.b. eo-74-b qiiâuis »4i. a
C 4
-ocr page 34-|
INDEX | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
commentariorvm
|
firdcr |
codem fcorpio |
45'. b ferio |
' 64- à fynaîocpha |
a^.b |
|
farculum |
81. a fcribe |
6p. b feriofus |
codem fingularis |
8j.a |
|
fardanapalus ip, a fcriptorcs |
codem ferîus |
codem fingulariflîm® co.b | ||
|
lariirophori |
i 84. a fcriptuarü |
codem fero |
40 fingularifarc Jp.b | |
|
lariflc |
codem (crobes |
;i.a ferotum |
ii^. a finopts |
8Q.b |
|
farmenra |
81. a fcrotum |
ijf.a lcrpigo |
iîigt; a fiftoßitt |
14Î- a |
|
farpcdoncn |
1 J7. a fcropha.ula. |
. ijj. a fei tum |
48. a fit quicquid fit î4.a | |
|
larrirc |
871. Icuketus |
75. b feruftor |
8J. a fitutcücjfit |
eodem |
|
fartor. ria. |
codem fculptores |
108. a feruus |
codem fixtus |
114. a |
|
fartrina |
co. fcutdla |
55. a fenumcapiatis$4.b fmaragdinus 57-» | ||
|
fatago |
ï^. a fcutcrius |
. i48.b leuerusamp;tndeSj b foetus |
P. b | |
|
fatah |
84. a iebaßianus |
üj. a feueritcr co.. îp.b focictatis corp^ 8i.b | ||
|
fatyrias |
iî J. a febafte urbs |
cod. libylla |
84-a fodalcs |
51. a |
|
fatyriafis |
codem undcïccas |
Î4- a Û |
Ht. a foterminata |
5P.b |
|
faturnus |
18. a fcâa |
T l'A ft'ccra |
57. a folarium |
8j.a |
|
faxones Jd.b, ip.a fccularcs |
«0. a fie |
7^*. b folearit |
top. a | |
|
faxonia |
Pfb fccus |
141'. a Geutficuti |
141. a foleati |
codem |
|
fcabies |
iû. a fedeas te |
î4- a Gdon |
57. a foleæ |
codem |
|
(cabini |
1'04. b fêdeoin fecîïdapar; fidonius |
codem folênis.nia. |
8i.a | |
|
fcalptorcs |
io8. a tcalcxandri |
i eo. Ggillum |
84. a lolenifarc |
5P.b |
|
fcariotes |
J7.b fedentarii |
i os. a Ggnantiflîme 10. b lolts menfa |
P4.a | |
|
fcatcbre |
^7. b fedulo |
p. b Ggnanrer |
20, b foliuagus |
13, Z |
|
fcauri |
ijc. b fegmentarn |
iop .b Ggnare |
80, b folor |
Î5- b |
|
fcenopei'a |
fegmin3.mctû. co. lignifer |
85. b folutfarc |
5S.b | |
|
fceua |
ijf. a fella |
iop. b Glaïutn |
lit. b fomniauitmih.54.a | |
|
fchlauonia |
5$. a fellarius |
cod. aGltgo |
SÖ. b fophia |
7i.b |
|
fchlauus |
codem feilator |
io8. a Gligineus |
codem fophifta 8C de eætc# | |
|
fcheda |
îfi. a femiuiri |
5 7. a iyllepfis |
13. risinfta |
8i. a |
|
fcliedula |
codem femizonarü |
iop.b Giuefter |
itj. a forex |
7t. b |
|
fchcma |
îô. a fenaculum |
50. a Gluü |
44. b fororius.ia. |
8i.b |
|
lchifma ïtf.a. 71. a fcnatorcs |
104. a Gmila |
p6.b fors |
codem | |
|
frhoenoploc^ ioS.b feneca |
î 7. b fimilago |
codem fortilegi |
eodem | |
|
fchoenobates co. fenefcalci |
7S. b fimilis |
85. b foter |
65. b | |
|
fcholaris Si.a. jo.a fenfualitas |
81. a fimilo |
codem fotular |
158. a | |
|
fcholafticus |
P.a S7 a feparatim |
St. a fimolex 8i.b ?i.a fpadix |
77. a | |
|
khoia triuialis »i.a ffpiiïünius |
t'41. a fimplicitas |
codem Ipalmus tjo.b.i54.a | ||
|
fcholaparticulà.co. fepulchrum |
gt; is. a fimpliciter |
eodem fpadeus |
151. a | |
|
lcutica |
Ut. a fequi |
65. b fimius |
is. a fpatici |
codem |
|
fctenria triuialis 8i.a ferarii |
tO7.b limon |
75. a (pecialis |
7. a | |
|
lcientiucus |
8. b ferrarti |
codem fimonia |
codem Ipecificarc |
5P. b |
|
fcyphus |
15. b ferenus |
4. b fimulachrS 8i. a fpeciaria |
iio.b | |
|
fcolaria |
5$. b fericarii |
tio. a limularc |
85, b fpecicrutn |
100. a |
|
kotoma |
iît.b fcricü uillofum eo. finapi |
57. a fpelta |
p6. b | |
INDEX
|
fpelunca |
ƒ2. a ßultusdor. |
9.a fuppli'cHcr oro i'4.a talea |
f4. a |
|
fpiritalis.tualis. 8}.a ftupor |
100. b fupportarc lt;î7. a talus |
b | |
|
fphjera |
a fluppa |
tfj. a fuprafcribo nbsp;nbsp;P. btamamp;fi |
i4i. a |
|
iplendens |
p. a ftupro |
i^. b fupraferiptio eo. tan^ |
codera |
|
Iplenici |
ifo. a fluprum JJ- |
a. p4.a fuppiTo dubio io.b tantali fons |
igt;4- a |
|
fpölaliualargit.7i b fuauis |
44.b fupputatores fî.a tarde |
10. à | |
|
Ipontaneus |
i42. a fubetia |
iji. b furdi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji. a tartaria |
b |
|
ipurius |
JJ. a fubetus |
eodem furrepo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jf.a tcdores |
io8. a |
|
ftabunt bn |
j4. a lùbligacula |
4^. a fuipiria nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji. a tedorium |
codera |
|
ftabulü.larii |
84, a fublimare |
ioi. a fufpirlofi eodem tediari |
îP.b |
|
ftabulor |
ioi.b fubleuamieflu. i4.a futates nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iop. atclonarti | ||
|
ftadium |
pj. a fubfignarc |
80. b futor cod. 82. a temelici |
8f. b |
|
fiadidromus . , co. fubfellta |
84. a futrina io^.a- pf.b temeriter |
JP. b | |
|
ftatisinburfâ 54. a fubftânofûuin.jS b fycos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iî4- a tempcratura |
1 22. b | ||
|
ftatus |
.T. b fubftillum |
ijj. a fycofis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codcm temporifarc p. a iyderatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji. a tenafmus |
JP. b |
|
üallum |
, 44. a fubtilis |
iJ2.a | |
|
ftaphylc |
ij4.a fubtus |
4o.a (yderati eodem tenebre |
67. b |
|
Itaïuarius |
io8. a fuburbana |
4P. a fyllabaçf qntita.jf.a teneo memoria îp.a | |
|
llephanoploc. iop.b fuccefBue |
8j. b fyllcpfis fp.b. idb tenor |
46. b | |
|
ftephanus |
iij.a fuccindoria |
4^. a MIogifmus 8î.atentigo a iymballator iio. a tenuc uinû |
8f.a |
|
fiipendium |
84. b fudo |
5 8. b | |
|
fiipendiarii |
eodem fuHîcientix |
7.b fymbola 84,b tenuior |
5J'a |
|
Hipendioû |
codcm fuffoco |
îf. b lymphonia 84. a tepor |
»60. a |
|
fiygalis |
il, a fuffragor Sj.b.jf.b fympofiar.î2.a.eo.b tepidariii |
4i.a | |
|
fto.rteti. |
i4). a fuffra^îum |
eodem fympofium eod. ter |
flgt;.b |
|
ftrabo lt;î7.a. iH-b fuftuüôesocfo.iîf.b fynagoga ^8. a terebre |
61. b | ||
|
ûraguria |
ijî. a fulphurarii |
io8. b fynaloepha 2lt;ï • b terdecies |
iil.h |
|
ftrategi |
148. a fumanus |
68. b iyn3nchc44.b.i2P a teflêre |
Si. b |
|
ftratarius |
io8.a fummariû |
46. a iynchroni 44.3 teftamentS |
2P. a |
|
flratonisturris üî. a fumptualia |
Sy.b fyndexis iJ4. a tetanus |
ijo. b | |
|
fira toped arc |
. i48.b (umdeorfumi4o.a fyndicus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4j. a tctanid |
codera | |
|
ftrenuior |
et. a fumfurfum eodem fynechdo fP.b.iô.b tetraon |
27. b | |
|
ftringcrgladiû .0.a fum infra |
eodem fynodus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8;. a tetrarcha |
i48.b | |
|
ftringente ncccflita; fum extra |
eodem lyntaxis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;84. a teucri |
84. b | |
|
tis aniculo |
io. a fum fupra |
CO- fyntedici nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij4.a tcucria' |
codera |
|
ftrophiarii |
iop. a fum mccum |
ij.a iÿftema nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pf.ateutones |
26.b |
|
firophium ; |
eodem fû turbatf meus eo. Tabcllarius li. a textores |
ioP.b | |
|
firophula |
ij/.a fuppeditarc |
b taberna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io6. b textrina.nu. |
eod. |
|
ftruma.oß. |
ij4, a fupperbiter |
cod. tabernarius eod. textrix |
codera |
|
ftruthus.tio. |
ijt.a fupinüinu. |
ioi. a taberna medi. üp.b textricula |
CO. |
|
ftuba nbsp;nbsp;nbsp;«t.a.8ï.a fupplices |
84.b tabes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji.btcxtus |
ßf, 3. | |
|
ftudcns |
P. a fupplico if. |
b. 8} a tabidi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem thalamus |
po. b |
|
ftufa |
81. a fupplicationcs eo. tablaris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;}8. athallt;s |
ij8. b | |
|
COMMENTARIORVM | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
INDEX
ticternus ueternofus uetus uinum uexillum
iji.b uirgîli
codé 80. a 8r.b
uirgilius uirgo
uiatkari 87.b. a uiaricum codera uiatoria uafa eo. uiarealium 72. a uiare t 6^. a ukariusminor87a uke dominus i4J.b uidualia J?.a. 8lt;J.a
H.b undulataue{lisij9,4iiua-b undo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codera uulgarifarc
8*^. b ungulae nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18. b uulgus
! nbsp;nbsp;nbsp;codera uulgo
dH. a ÎP. b 87. a ijS.a
uirglesutftal. iotî.b ungues _____________
uir^ maximaP7.b unguicula codera uulua 8lt;î. a uiridis 78.b unguentS 87.b.iii.a W in nHa didiocla
ioo.b unguentarii
uiror uirtus uirtuofus
JP. a unies
8. a un io
cod, tia debet poni $7.3
uiäor uicc uerfa
uideris uiere uietor uigtlia uilla
Ji. a 87 a
J4 iio. a
code. 80. b
uilla giura uilc uillkus uinarius
a
87. b codera
4P- b Jlt;ï.b iii. a
uirtuofitasioo.a ij.a unicuicp uifis pntibus ij. b uniuerfitas
uitas uitalis uitiiigo uitilia uitiofus uitiofitas
$0, b uobifarc
8f. b uxorari 48, a Xcnkon 8$. b xenia if.b xenos
js. b
8p. a co, codera
iij. b ijo. b iio. a
. 8, b iio. a
uitium ijo.a. a uitiü corporis co.
uitriarii uitulus uitupcro uiuarium
ukcniiusiij. a-74 b uUatenus
107. b 8ö'. a Jp.a Plt;î.a Jp.a
l'î. a xcnodochium ôj.a
uocabulan'us 8i, a xcnoparachilus eo. uocatiuus fecude de xyftid clinaticnis 128.3 xyftus
iji. a xyfium uolo tcicire J4. a Ydis
uolauca
ii4. a codera . codera
uoloreucnirc co. b ymas uolo tibi redder co. Zabergea
uinifapores 44 b uinitor . iii. a uinûmeraeü 7o, b uinum dilutumeo. uinum duke,tenue
ulyffes ultimûfupinü 88.a
ultra ultroneus ululare
plenum uiolarit uiolaria uir
ï8.b io8 b
uolucrcs uoluntas uomkc urbs urina
îô.b urinarc
140. b a b
urinatorcs ufus
tf7. b Zacharias
Ji. b zacheus jJ4.b zebedei 7j. b zecharc Ji. a zecha 87. b zelos
77.:
codcm zenodotus
ululx fcquen. b umbrofum 20. b
ut cû fubiSdîo îi.b utinplurimû 8^.b utphirimû 40. a
codera unâ rê^ alia J4.b 2P. a unde uenis code, a
uterus ututi uticj!
Stf.a
141. a
75’. b
zcrna zizania zona zonarii zucharus
iilt;ï. b 8igt;. b 120. b
P4.b 7J. a Jlt;;. b a-jp. b 84. b a
lt;j. a iji. a
Pi-a Ji.b iio. a
2J.a
FINIS.
I
H' ■“ ‘ VM HOMO AD hominis vtilitatem natus fit.vt Stofcfs ! placet,amp; ortus noftri parte vcndicer patria amp;nbsp;amici, mifcr ',nis fum quorûdâ fcholafticorûqui per auia,amp; indoctor« Incmora aberrâtes,recti nincrisducê no inuencrût, illis ego Jvenio auxiliu^î viriliparte mca laturus, Legimus cm nu? per quofdâ modos(ut ipfldicüt)cpiftolandi Pauli Lefchcrii, loânis Bori dæ, Pontrj cuiufdâjôd Mcnelli},a quorüdoârina adeoabhorreo,ut ni? -hil.magis exiftimê adolcfcctibus noccrc,^ horü præceptiones ,cum ma idmc inhxrerc folcant,amp; pene indelibilia clic quæ in tenera ætatc dtfcû tur,^pter animorü molliciê profunde inuftaJuxta illud Horatij. QuO femel eft imbuta rcccns feruabit odorç.Tcfla diu. Vndc lanctus Hiero. in epifto.ad Dcmctriadê virginc.Ipfa quocÿ literarü ftudia teneris meli us inferîîtur ingenijsgt;idc|: penitus inhaercre folct fenfibus,quod prius fclt; derii inmêtc.Et optimiluntadinfiitutionêmorü primiquitçanni.Fa? cilius cft cm redâ viâ ignorâtibus dcmonftrare.cp reuocare ab errore iâ lapfos,ut Quintiliano placet. T raduntnoftri gci mani magna cômeti taria,amp; aniles alucinationes,dc côponcdis epiftolis,nô credo latinis, fed barbaris penitus amp;nbsp;gotthicts.pcipiunt ante omnia ne maiores nobis ti« bifemusjut ipfi barbari loquunt.Itê ncftrûnomc infra feribem us. Itêne maiores falutemus,fed falutis lococap.tationê beniuolêtiçponemus. Itc ponunt quincj! partes epiftolj,falutationc,exordiû,narrationc,pcdtionc amp;nbsp;conclufionê,quæ altquæ potius funt orationis partes, q omnia adeo difcrepant ab omni Romanæ linguae pftantia,ut exiftimê eide nihil ma gis’alicnü pofte rcpcriri.Indpiêtes taliter.Difcrcto ac circumfpecto focio loannijuel Rapardo de Bevuinden,ucl de Ronfteten.fcholari in Schelck lingen fuo focio chariftîmo^îromptitudinc famulädi aim omni fidelb tatc.Itc uel filiale dilectionc pmilfam.Eft cfh ferc femp corG principiG lialis uel paternalis,ucl,fociaFaffcctus,defyderiG, fauorabilitas, d'fcrctio, dilcctio.Itcm certifico te,uel notifico,uel promulgo,ucl infinuo,clucido clarifico.Item falutes quas papyrus ferre potcft,ucl falutesplurimasuna p cum fui recommedatione amp;c.Et mille cætcros aniles errores. funt enim indigna uocabulaquae in epiftolis ponant,nee quifcf fcripiorü talibus multu ufus eft,dc recepus loquor.Vnde hæc habes bone ignoratiæ prg ceptorcquo auêlore hacc fcribis: nam amp;nbsp;fi haberes auctores tui fires,non ne melius imitandos duxerts dodos amp;nbsp;probatos,cf rudes 8C infipiêtes, cum Plinius iunior dicatjStultiffimG efte ad imitandü non optima qtç ^ponerc,nullG tamê inuenies oïno qui aliquid tuo more poft fc relique rit,nift CarolG qucndâ,ut opinor Burgundü,cuius cpiftolx undieç cir# cûfcrGtur,uelim perpetuo filentio uitatranfinèt,8ó,pptcr fuQ honorem nihil adpofteros trâfmifiirct,quoniâtotcgrcgiaingcniafcc^citamp; in p? petuu errorê allicit,ut multo melius fuiflét nihil fcripfifte, adco indo? üc,plabairc.Scripfitem felutationes plurimas no modo non mûdas,fed
-ocr page 40-’ MODVS CONnaENDARVM
etia ab omni latinitate dilcedcntcs.O quot futuros fdo qui maccrantf# bus Unguis me inhoneßc lacerab5t,uociferan tes,quid conaris floccipcgt; dcrehominêjCuiusueftigiafequinoncsdignusc'Fateormulto me do« Aiorem fuiflë,{cd ingcnium fuü non contuUt ad hoc,ut fedu dignü po« ßeris rcUnqucret aliquid,fed iadabundus effudit ea,qu3e ab omni and quitatc abnorrcntia fonant,ncfcio quid barbarüjöi rancidulum.
SAMVEL de monte Rutilo.
Vagatur etiä hincindc per Germania quidam Samueljfnepdaru ple nus,multos barbarifmos feminans,nihil doccs,pter incultes rhythmo« Io (quosdicimus)facere,amp; reUquaslatinæ Unguae calamitates,aquibus p« cor caueas tan^ ab afpidum uenenis.Salutes utdicit Martinus Philed cus,numcro multitudinis non rcperitur apud ueteresdlla autem uoca« bula iocialis,paternalis,(ilialis,fauorabMlitas,difcretio,promulgarexerd ficare,infinuarc,amp; caetera litnilia,apud alicuius probati 3C doch audo« ris cpiftolasfquod ego fciam)rcperirc non potui .uel fl reperitur hoc fit rariirime,apud tc autem femper amp;nbsp;ubi(j,ni(ipromulgate in co fignifica tUjUtinira dicam.Itcm amp;nbsp;inunuare.
OFFICP/Mepiftolae.
Epiftolare ofRciü eft,ut M.T uUius ad Curionem tcfiatur,ut certiores io faciamus abfentcsjßquid ciTctquodcos leite aut noftra,autipforü in« tcreft.Qiiod etiä optimecxprcllît fandus Ambroflus in epiftola ad Sa binü.InterludamusCinquiens)epißoIis,quarüeiufmodi ulus efi, ut diß lundi locorûintcruallis,affcdu adhœrearaus,inquibus inter abfente» imago refulgetprxfcntiae,amp; collocutiofcriptafeparatOscopulat Jn q« busetiäcüamicomifeemus animü,amp; mcntêei nofträ infundimus, qd ' nbsp;nbsp;8C diuus Hicron.graphice dicitTurpilius Comicus Kadäsde uiciffitil
dine litcrarü,lbla inquit,res eft quae homines abfcntcs,pfentes faciat.
QY ALIS ftilus debeat eile in epiftolis.
Cöpofiturus igit epißolas non alto ftilo utat,nec inulitatis ,ucl noui» jo uerbis 8C orönibus,fed latinis ÔC purjs,00 ut Ambro.dicit,placet qtidia no amp;nbsp;familiari lermonc epl’as texcre.Sic amp;nbsp;Seneca qualis(inquit) lermo meus efletjfi una federemus,aut una ambularemus illaboratus amp;nbsp;facif, talcs uolo eile epFas mcas,q nihil habeät accerfitS nee fidü.Plinius iunilt; onpffus lermo,purufcj ex epfis petit.EtIulius Cæfar de analogia.Habe fempin memoria,atqî pcdorc ut tanep fcopulujic fugiasinauditü,atcg infolcs uerbîî.Et Quintili.in.i.inßitu. Abolitaatej: abrogata rerinerc in« folcntif cuiuldä eft,S^ friuolf in paruis iadantiae.Sintcp epifiolæ breucs iuxta Symachü,piget in epiftolis efie prolixü,ntfi materia lcribêda non pofl’et breuibus fcribi.Caucndü tarne ne nimio breuitatis fiudioepiRo« 40 la fqualenS;amp;ieiuna,amp;concifa,ac plane ficca fiat quaUs eft Senccf,
DS PARTIS V S cpiftolf an fintponendj.
Ponüt noftri gerrnani quincf partes cpiftoljjalutationê, exordium»
-ocr page 41-epîstolarvm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n
narrationê,petition? amp;conclufionc.Et ad quâUBctparte certâ uerfcord oration« congcriê accumulâtundeocsepiftolastuas fabrices, quod niihi in primis difplicct.Fui em a teneris annis,ueterü monumcto]^’ aui dus leâor,necinueniqucnq:latinûlt;lcepiftolis côdëdis pcepta, nedum partes aliquas tradidiflc.Adde q; petitiOjexordiûjnarratio non funt epl Aolx partes.Exordia em non niiî in orationibus ufurpari côfpicïo. Plu res etiâ lunt epiGolsejubi nthil narramus.nec petimus quic^,itd fuade# mus aliquidjucl difiuademus,ueldeclaramusrtoftrâ familiaritatc,horta muradiürtutes,dcterrcmusauitiis,amp;pluraalia.Suructiâ plurcs cplàe ubi tm uel petimus,uel narramus tm amp;c.Q^ fi me audire uis,abfnnebis »O a partibus,amp; multis pc eptis epiftolarü,hoc te docebit Quinti. dices. Ne# mo aût a me exigat id pceptorü genus,quod efi a plæril^ icriptoribu» artiû traditüjintelligedcorationiscôpoiiaue icribctibus, utquafi quafi dam leges Imutabili necenïtatccôfcriptas,fiudiofisdicêdi fera. Erat em rhetoricx resprfus facilis ac paru3,fi uno breui fcripto côtincret.Et idê. nam in omnibus ierc minus ualêtpracccptacp expérimenta .amp; Augu. ïn.iitj.dc fide Chriftiana. Ad côparandâ eloqucntiâ, magis prodeft fi eloquentes audiat amp;nbsp;diligeter légat, quâ fi quis circa anis praccepta fêlé occupetamp;idem.Namfinepræceptisrhetoridsnouimusplures cloqn riorcs plurimis qui iHa didiccrût,finc ledis uero amp;nbsp;auditis,cloqucnti«m difputationibus uel diâionibus,neminê.Et Seneca epifta. vi. ad Lucillû Long« eftiter per prxceptaac infirma,breueautem amp;efîicax per exe! pla.Ex quibus omnibus liquido patet,non efle îmorandû prf ceptis, lcd potius cl^anttis,iam autênecelTariüeftfcribercde epifiolis, utinuetera» tiapud noserrores tollantur,quiamalûnon nifi cognitû caueri poteft, ita aliorû error cogit nos dare prxcepta. Si cupis igil elegâtes epiftof ias fcribcre,non ad illorS modes epiftolandi recurras,qui non docct la# tinitatê,uerü banc aperto marte impugn5t,fed ad epifiolas Ciceronis, et reliquorü monumcta,quos nolaui in opufeulo illo quod infcribit.Qui auâorefi legendi fint nouieqs ad comparandâ eloquentiâ,hicigitur mo duseftjhec arscomponedarû epiftolarûut fislatinus,quodfi fueris,fcri#’ bas quicquid in buccâ(ut diciOuenerit quod ad tuûppofirû idoncu iu# dicaucris.Qj fi nô potcriscôfîcerc epifiolas,nifi per quêdâ ordinê, 8C ut jta toquar,manuducrionc,taliter habeas rem et,pccdas,primo ponc eau fam,falutationr femg pccdêtc.Vbi narrabis quid te moucat, uel quare fiscôpulfusadfcribendû.Secûdo uoluntatê ponc principalê,ubi dccla# rabis quiduelis,quid pofiules,amp; quid in fuma fit ut lcribas.Tandc con eludaSjfi feceritfccüdü uoluntatê tuâ,uelis côpcnfare amp;nbsp;fimifia.
QV ALES debeant elfe orationes in epifiolis ferfi bendis,uel in orationibus alqs.
Sen’pturo epifiolas in primis obiêruarc fuaferim ucritatem,3ê oratio^-nû,SC uerborü,nec fi quâ nactus fucris elcgâtiâ(ut qdâfaccrc foliti funt) a ii
-ocr page 42-gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MODVSCONnCENDARVM
tl ubi'cÿ inféras,nee fi aliquod uerbû placet,uelis omnibus locis hoc uer bum infulci're,mutauone em ut dicit Qutnrilia.rccrcabimur,ficutin ci# bis,guorûdiuerfltäte reficit fiomachu8,amp; pliiribus minori fafiidio afi^t «temcampusuarietateflorü^cómendabitacpiftolauerboru. Nee rofa quantSuis pulchra,fi paifimin omnibus pratis fola crefccret,admiratio nem amp;nbsp;recreationê fed contêptû pareret,fic una elegâtia omnibus infer# ta locis,fafiidio crit non medioeri,Alterü eft æque fugiendîî, ne tortuo# fasfaciamus fentêtiaSjUt nulla fit cohærctia orationü, ut quorûdâ mos efi,g undiq? cx. probatis auctoribus elcgâtiolas cripiüt,,amp; in unü coacer io uantjfine ullo ordine,5ó fine omni uerborü cohfrentia,quod in primi« damnandum cß. Hi amp;nbsp;in primis peccant,amp; oftentât fc latinitatis imperi# tos,qui longas faeißt uerborü ßructuras,multa interponctes inter fup# pofitü principale,iSc eius appofitü quo magis inuolutas,obfcurafcß pof iint conficere locutiones,credctes ex hoc eruditiöisfibi famä aucupari, , nbsp;nbsp;cum longe fecus cueniacab omnibus em in puerili iaääntia amp;nbsp;fiulriciä
gloriofi debet exifiimari,nam non intelligi ucl maximü uitiü cfi,ut hcc Ä alia tradidi pulchre in libello.Qui auctores legendi fint ad côparâdâ «loquentiâ.llludetiâanimaducrtendû,utnon minor cura habeatur ad pondus ièntêtiarü,amp; rerû dignitatc,q^ ad electa uerba.neutrû enim fine ao altero vido caret côpofiteeih amp;nbsp;apte dicere fine fentêtfis,infania elLEtut
Cicero de Oratore dicit.quid cfl tam furiofum,cf uerborü ucl opdmo rum,atcÿ ornatiifimorü fonitus inanis,nulla fubieâa fentenda neep fcié tia,iacet cm (tefic Hieronymo ad PauliniDoratio in qua tm uerba laudâ tur,fcntêriolc uero diccre fine uerboij^jOrdine âC cicgâtia/infantia cfi cen lenda 8Cc. Illud ctiâ cauendü in epiflolis, oradonibus, ne poetarü tnore,crcbro dicdôibus propria epithcta,hoc cfl adieedua adiungamus nifi necciTitas orarionis cxigat,qucmadmodû faccre Iblct Carolus in epi ftolis,ct nuper quida aliusjqui inter caetera fcripfit.Nolt;ftcicüt oculi tene bris caliginis atr3c,in foluta oratiôe,c5tra que ita fcripfi,fi legiflés Quin# tilianü,non ita fcripfiircs,qui dicitEpitheto poetf amp;nbsp;frequcuus,(St liberi# us utunt,apud oratore nifialiquid efticiturredundat.Tum autccfficit, fine illo quod dicitur minus cfl. hæc ille.Caucndum ctiâ ne per multas circûlocudones lcribamus cpiftolas,quf obfcurâtes orarioncs,fidcm amp;nbsp;gradâ amittüt.Longafcp irâffumpriôcs uocabulorü,amp; orarionû in pri mis uitabimuSjdicente Quindliano,optimcq; demonflrat Cice. Cauen dum nefitdeformistranllatio,qualis cfl,caflrat3aphricani morte repu, quod expfli in alio opère his uerbis. Sütitacß epiflolf Caroli a puerorü ktftionefequeftrand3e,nullo em rerûpondéré innixf,laborant in nouis inuentionibus,tran(rumptionibus,amp; maaologia,reliquifq! fupcruaca ncæO radonis fllecebris quæomnia cauenda funt in epiflolis feribendis. Qi fi quis iniquus rerû iudex me taxare conatusfuerit,qj ego antea ab flinendumfuafcrinia prsecepus cpiflolaribus,«SC iamipiè dem prfccpta
-ocr page 43-EPISTOLARVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HI
Rcfpondco prxter ration? fuperius dac3,tne praecepta dare quo ad ora tiones fadendas,in qualibet re fcribcnda,non ad epiftolas f adendas ülo uel alio ordine,illis uel alqs partibusgt;illis ud alüs uocabults,ut noffari fa^ dunt latinae linguæ euerforcs.
ALIA PRAECEPTA AD ORATIO# nes latinas neccflarias.
Vitanda eft eiufdc literx nimia a{nduicas.ut lllud Ennq.O tite tute ta ti tibi tanta tyrâne tulifti.Etnuper quidäalius,deus dignas dignetur da# re ôCc.Eiufdc quocç uerbi afiiduitas nimia fugiêda eft,ut iilud. Nam eu# ius rationis ratio non conftat,ei rationi non eft ratio fidê adhiberc.Item nbsp;nbsp;nbsp;’
cauenda eft uocaliü crebra côcurfio fine hiatusgt;ut uaeex Acneæ amor# niffime impcndebant Plurimf quoeg dictiones in s terminatf non bcnc lt;onueniunt,utgignis nobis nouas praecepnonesjtem cauenda funt iiîï ter cadêtia,amp;fimilitet definêtia,amp; eodê modo declinata multa, ut illud Ennq,McercnteSjflientes,lachrymâtcs,acmiferâtes.amp;illud.Fortunatorîî ■impator5,optimorû»:çrectorû,uirtU9 magis cp fortuna laudat ltc cos reduci quâ relinqui,tcmni deferimaluÉCaucndü etiâ ne ex fine prio# ris uerbi,amp; fequeds prindpio deforme nomen effidat,utdorica caftra. Et ne ultimæ pcedentes fint primx fcquêtis,ut Cicero de fuo confulatu. O fortunatânatâme confule Româ.Confonantcs quoep quf funtafpe dores,in iundura rixant,ut Sextus Rofcius,ars ftudioforü, errorromu# ltS.ulQmxcum xproximaftridoreftuaftus,aut fi poft xfequiturs,ut fluuiusxâthus,duxXerxes.nixfolita,Etfi xfibrjpi occurrat,utrexXer xes,duxXâtippus.Monofyllabafi plurafunt,nialecôtinuabunt, utTe rendus. Et cum eo dam tute fubduxifti mihi. 8c Horatius. An ni id fit, pulchradicit Fortuna t ia nus lib.iq.rhetoricf arris. amp;nbsp;Martia. Gap.lib .Ÿ..
NOSTRVM NOMEN DEBEMVS PRAEPO# nerc cius nomini adquem feribimus.
Illud amp;nbsp;omnibus obferuandü ucnit,utin capitc cpiftolx.primo nrtn netmê prxponamus eius nomini ad quem fcribcmus.etiâfi homo codi rionishumilimxadpontificcfummü,autiinpcratorcfitfcripturus,De inde dignitatis,officq,ordinis,magiftratus nomê fimul tâ noftro, cp fùO' poftponat.ut H.Bcbcliusluftingenfis porta Maximiliano RomanorS imperatori femper augufto,ucl Alexâ.Scxtofalutêdidt.Iiê Hartmânus Eptingen.canonicus Bafilienfis Vdalrico duci Vuirtenbergefi falutem. Video tarnen hoc non ab omnibus obferuatü efic. Ne quencp unum inferibendo alloquamur numéro plurali,8C utuulgo didtur, ne uobi# femus ills ad quem feribimus. OinniS igit tam grçcorS 8C latinorü, quâ hebrçorSjtam gcntiliS,quâ chriftianorS confenfu id approbatS eft, ut omnescuiufcuq? conditionis ,uel d^nitatis homines fingulari nume ro alloquamur,qui aliter fccerit,fciarfc nô folS côtra oniniû maiorum, quostamêhoneftifitmûeftfequficonructudinê fecifiè,fed etiâ barbatilÜ a il)
-ocr page 44-MODVS CONnaENDARVM
ttie fc locutü dC non latine,Cum Donatus in libello de figuris apertiflï# mcdicatfoeliciffimüeffe.EtQuinrili.inprLinftltu.dicatidcm elle uidûi lïunuquis adfe uocansdicat,uenite,aut G plures dimittens ita loqtiaf« ablautdifcede. Quidigitureft,cur tantopereprçceptor modorü epifto landi in tua pcruicacia perHftas,cum te uideas non folü contra rcllgiofg anüquitatis morêfacere,fcdetiâoînolatinitatêdccllnare. None ÔC fum# mum principem fic alloquimurfnemo enim fan^ mentis fie dick. Pater noftcr qui eftis in cœlis,ucl date nobis panem quotidianû,fed qui es,da nobis.Defifie igitur ab errore,amp; fequcrc bona amp;c. Addc ad hcc omnia Jo cbnoncongrue,ncclatinedicimus,nos Alexander,uel nos Eberhardus
clei gratia amp;c.uel,O dite Abbas rogo uos,ucl efiote memor mei, uel in fimilibus orationibus,nosenim plur31isgt;amp; Alexâdcr finguîaris, nô cô# gruunt in unâconftructioncm.ltem efiote à memor, amp;dnefiniiliter3C uos,omnesfuntigiturillacorationcsbarbarx,necquifeÇucterü fic lo^ cutus cft,nec polîunt faluari ulla régula, uel latina obferuationc. Staüm autê obqcietis mihi illud Terentq in eunucho.Nefcio quid profecto ab fente nobis turbatû eft domi. Abfente enim amp;nbsp;nobis nun^ congruunt, nee fimul conftruüturjmo abfentc cxponit,tefte ctiâ Donato grâmati« co,non inter poftrcmiflîmos habcndo,abfente dico me py thia amp;nbsp;nobiji JO rnihi ôi. amicis meis,uel Archaifmosquâe nobis non permitdtur.Et ubi
Vit^.in.ix-dicit.Vos O Calliope peorafpiratc canend,dicitSeruius fyl lepfls cft,quæ ponit numerü pro numerögt;uel cafum pro cafu qux figu ra fine cxemplo a nobis fieri non dcbccSi uis igit unvi alloqui in plural li numero amp;nbsp;congrue,utaliqui uolunt,dicas patres efiote memores mei uel ualetc fani.ficut Cicero,populo impofuimus amp;nbsp;oratorcs uifi fumus cum de fc tin loqtteretur,ut autêfic unüalium alloquamur, nô eft Icdtt ut cxiftimo,ad unû cnim loquendo,eftote nacmores mei,eft incongruâ, non ciuo ad ucrba,fed quo ad rem,quod æque uitiat ladnitaKm, fed quis de ic loquitur pluraliter non ad alium,non eft maior rado, c^ in
Jo una auAoritas adeft,in altera cellat.
NOTA maximfi errorc multoru hodieicribenriS.
Erupit autê nue nouuserror pafiira amuldsufitatus,ut cum aliqt (criplerit a tergo,Hcrico Bebclio amico fuo charifiimo,fic incmit epifto lam.Salutc dieit,poft cpiftolâ lubferibit fe taliter, tuus dcuodlCmus, uel totui tuus Laurêdus.N.amp;c.quo mô cm latine,aut cogruenter dicipo# icflLaurcrius uel Conradus torus tuus dicitfalute Henrico fuo amico, Nec fcribas in tcrgo(utquida faciût) meo amico,nó cm ladnedidtCo radusdicit falute meo amico,cu de fç Côrado loquat.
AD OMNES homines fcribens die S.D.
In omnibusigiturcpiftolis tuisadquolcûtÿfcribasfithociniriû.Salu 40 ton dicit.uel.S.D.P.non nifi more grxco,«! dicut bene agerc,ut in epTi«
Pbtonisintuerilicetgt;uelfGelidtatc,utCratedsCynidcpr^ oftenduu
-ocr page 45-EPISTOLARVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dll
autê majores nobis non falucemus.unde habet hoc pceptorcs igjioran# tix /a nullo audorc probato,quonia ocs,ut nos prxoepimusfcributjfcd ab imperitis Unguæ latinx hoftibus,quid em falutatio niß falutis o prioc^ 3uis autc eft inhac rerühumanarü imbecillitatc tam de fc confidens, tS efperacus,uc non optet falutêf ncc quic^ eft quod magis optandu fit fa lute,omnibus uel ditillimis ud potentiflimis ,ud cuiufcucf alterius con# ditionis.Cum omnia noftra opera dcuotionis,utnoftriloquunt,ad hoc pergantjUt faiute côfequi po(ïtmus.Scribas igit Salute dicit, ud S. P.D. amp;nbsp;non appendas ftulticià tuâ,una cum fui rec3racndati3e,ud cum fide# Iitate feruiêdi,quod nullus un^ latinorü fecit,omncs enim poctj amp;nbsp;ora io tores,fimul Sc philofophi fcribüt Salute dicit ôCc.Itê SC Chriftiani dodo rcs,utS.Paulus Scnecæ fcribit,Paulus Senccç falutê,fî modo epifiolf n3 mentiûtur audorê.Et Hieronymus Damafo,Pamachio, Theophilo S. dicitltem Auguftinus fcribii Volufiano, Marcellino, Hicrorwmo 8Cc»,^ S.D. Ambrofius Simpliciano,Horontiano.S.D.ud etiâ alijs ^cjam et G aliquem indoctû aliter fcripfiflx conftaret, inicquerc dodiores.
DbTlTVLlS.
Scramp;asigit Theophilus Beuuindcfis pocta,{Ridiofo SCmuItai?? artiiî perito.loanni.N.fcholaftico in Tubinga.S. D. Similiter ingenuo indu# urio,ud ingcniofo,cdcbri,ud integro amp;c.Et fuge in epRs epitheta feqn lo na,diicreto,c3têplatiuo,dei(ico,iUuminato,fciêtifico,fubtili,abili,refulgê ti,autlKtico,difcipIinato,amp; multa aba qux inuenies c5tra Pontiû de fia, tibus,nemo cm dodorû hominû fie feribere c5fueuit.Caue etiâ ne lafei uis,amp; quaficalamiftratis SC. piduratisinicriptidibusanimi leuitatê indi# cantibu3,utarc,ut funtilla,purpurcisliterarü flofculis,gêmiflt;ç dccorato flofibus eloquêdx purpurato,nitidG feiêtix cingulo infignito,feptcra ar. tiumlâpade refulgcti.Sedqui ticuli cuilibetconueoiàt infra fignabo.
AD SVMMVM pontificem..
Hxc epitheta feu tituli4ufncj3OntifidconucniunLSandinîmus,bea ti(nmus,clemcntiffimus,pienti(Hmus,mifericordi(ïïraus,bcnigni(ïîmus’ ja ucnerabilis,quo cpitlxto fingularitcv amp;nbsp;crebro utitur antiqtas ad fum? mos pontificeSjUt.Sandidimo Chriftiani gregis moderatori Pio fecun# do pontibei maximo.
AD PATRIAjR.CHAM,Cardinalem,Archiepi# fcopum,Epifcopum,amp;S Abbates.
Paterintegerrimus,fandimonix plenidîmus.fapientidîmus, grauiffi tnuSjin parte dnici gregis afcitus,amplinîmus,uenerabilis,uenerandiiR#i mus,reuercndiffiraus,bcneficentiffîmus,innocentilîîmus,illuftris patri# archa,fpedabilis epiicopus,ucl Abbas dicemus fecundü legulcios. Exê# i)lum de patriarcha,utHermolao Barbaro Aquilegienfipatriarchæob êruandilTimo,patri non minus piendiTimo qua uencrâdo. Archiepifeo po.ltem Bertholdo MoguntinxeccleiixarehiprxfuU, epprS prxfedo-
-ocr page 46-MOD VS CONFICIENDARVM
digm'(Tïmo.Epifcopo,ut Ottoni cpifcopo Conftantienfi,Ä5 tcleßadlcof rum militutn dud vigilanriflîmo.Item inno«nri(Gmopatri loâni Tri* tcmio Abbati Spanheimcnfi,tam obferuantiflîmo quâ doctiffimo. Prf ponitur etiânunc Abbati Reucrendo in Chrifto patri, ôcfupcrioribus. ReucrêdiiRmo in Chrifto patri,qdapud ueteres nô Icgit. Inucnio infug; in antiqs libris ianctorü patrû reuerctilîînius g t nô rcuerêdiifiraus.
AD S ACERDOTES amp;nbsp;cætcros rcligioibs
ïncorruptiiRmo talis cccFie canonico,rcligiolinîmo uiro,uericrand(, deuotiflimo Chrifti fratri ÔCc.Studiofiflîmo religiôi^fbytero,facrf tni litiæ cüftâtiffimo militi,patri optimo,diuinis deditiiumo,diuinçgr3c re lo ligioibjiumae integ-ritads faccrdoti,pbati(rimo diuinorû ogatori.
AD CAESAREM.
Diuo CsefarijfauftifTimo Romanorû imperatori femper Augufio,fa crarinînio,inuictifiimo,Chriftianiflimo,gloriofiflîmo,fcelidnînio. Chri flianorû rcgi Auguftiiïîmo Maximiliano. SercnilTimusautcf^ attri» buatur imperatori ucl alrjsp;indpibus,ego apud idoncos nunq; legt, quis cm uncp fcripfit fcrenushomo,ncdû fercnilïimus,lcd Ixne didmus (erenus aer,ierena mens didt Scn€ca,fcrcna fronte hoc Icgas, ferenus eft Pctrus,uel Hcnricus,nun(^ legimus,quarc minus receptum eft in hoc il Jo gnificatu.Legiinfupcr Suetoniü,PIiniG,Corncliû Tacirîi,amp; Aurclium Vidorêdelmpcratoribus,nuntf tamêinucni quencp Cæfarem icrenîî neeferenidimn ab illis uodtatû.Legi Paulo rccentiores.Latinû pacatu Mamerrinü.Naxariû in fuis Pancgyrids,amp; ad Cæfarcs oratiôcs,alioflt;p ad Côftâtinü,Dioclctianü,amp; ad alios Gæfarcs Panegyricos, nü(^ inuc# ni fereniffime Imperator,fcd crcbfo facer,ucl inuidc,Sacratiflîme.Bcatif fimc,Sand:inîmc.Lcgiitcm SpartianS,GapitolinG,Lampridi5, Vulca* oum,Trcbclliü,Vopilt;cû,Eutropiû,quiomncsde Gæfaribus fcribunii nec quif^didt Gæfar ferenißimc. At in Godicc lufiiniani tum demum, qui mihi non eft audor ladnitatis kgi. Legt itê apud Pctrarchâ SC Bod jQ catium,a quibus crudidonê,non linguae puritatê exigo.Itc apud Aencâ Silui5,plus facundG quâ déganté amp;nbsp;caftæ ladnitatis obfcruatorc. Lcgi poftremo apud PhilclphG FrancifcG, Bernartü IuftinianG,non in omni bus imitandos.Inueni autê in epiftolis Quinri Gurrij, fed ex dilcrepâtia fiili,téporG,rcrG amp;nbsp;nominG qux epiftolisinferunt,nôn credo cG audo* rem cfrc,fcd podus menti tG amp;nbsp;adulteratG dtulG,quo uendibilior liber cf fetQuae auté propria fint epitheta imperatorG amp;nbsp;GaefarGjfadle collige mus ex epiftolis diui Ambrofii,qui ica fcribit,quem tu imitaberis, Bea* tiflîmo principi amp;nbsp;clcmcndlfimo Imperatori V alenriniano. Auguftiflî* mo imperatori Thcodofio,Bcatitïïmo Augufto Gratiano amp;nbsp;Chriftiaÿ niflimo principi amp;fimilia,amp; Mamerrinus ad lulianG-Sandiftimeimpc# rator,amp;: NazariusdicitbeatilfimorG Gaefarum, amp;nbsp;Ambrofiusalibi ad GrarianG.SancK imperaror dicit.Eftauté propriû epitheton ûngatori
-ocr page 47-EPISTOLARVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V
béâtlflîmus et Chriftianiffimus,apud quos maior cura amp;nbsp;folicitudo rcipu blicx Chriftianx uerfat Nec crcdas peculiaritcr rcgibusFrancorû attri« butum titulü Chriftianiflîmus, quorû Pipinus, Carolus magnus,amp; reli liqui cius fucceflbrcs.qiii hoc nomê meruerüt,fuernt ctiâ lmpcratores,n5 reges tm FrancotjiJmo germani jmperio,amp; origine fucrût,amp; cûhoc pof federunt Frâciâ,nec Carolus fuis têporibus didus eft chriRianifTimus rex Francorûjlèdchriftianiflîmusimpator.itaemadcufcribit fuuS pceptor Alcuinus in quodâ opufculo fads uulgato Dno gloriofo CarolO impa# toriauguftiflîmoatq^chriftianilfimOjhumilisleuita Alcuin^’jita déclarât edâ epitaphiù eius aquifgrani, tali infcriptioni Caroli magni Chriftianiflî jo mi imperatoris Romanorü corpus fub hoc fepulcro conditû eft.Solis igi tur imperatoribus hoc nomecôuenit,Et primo tributû impatoribus Ca roîo magno amp;nbsp;eius pofteris,antc omnes tamê Pipino germano qfuit pa? ter Caroli,regno Fraeix rex datus,quorü profapia multos ante annos defecitjquod tam amp;nbsp;fi hodie floret in rrancia,uirtutes tamê 8c uitia nô na feuntur in nobis,fed bonis,uel malis opibus nos uel cômêdant,uel obfcu rant,qn potius ut dicit,caret pifrûcç fucceflbribus virtus,Sê cû bopis alqs caueri teftaraêto potTit,uirtus in hf reditatis appellationê minime côcedit. Sed qd pluraCnouittotus müdus quam male Chriftianiflîmus,uel podus jq . Chriftianus fuerit rex nuprim’ Carolus,in que hoc epigrâma legit
Carole maiorum îequeris ueftigia prudens Cuncç ctiam pennisipfr uolare feias.
NamtumuhinubasmaleChriftadflïmusalea nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’
Gallinasftuprans,ture uocahdus ades.
Sed qui prxceflît te Chriftadflîmus aies Carolus,hic louis cft,tu ftygrjcf dci. AD REGEM uel alium principem.
Illuftrinîmo,fceliciflimo,cminctiflîmo,fortifrimo,mafuetiflîmo regt,ut ductulpricipi SCc.heroicarûuirnitücâtadffimo cultori,magnifico,iuilt;fto
AD COMITES amp;nbsp;Barones quos uocant.
Gencrofo,nobili,inclito,excellcnd,magnanimo,xqui(rimo amp;c.
AD DECVR10NES,hoc eft équités auratos,« reliquos nobilitatis equeftris ordinis uiros.
Equeftris ordinis uiro excelled Strenuo dccurioni militix,uiro militiae ftu diofilTimo,nobilitaris ordinis pftantiffimo, ford bcllatori,nobili forti, magnanimoô^c.Hosamp;clariflîmOspoteris appellarc, noftri peculiariter équités iftos auratos appcllât,amp; décorât noie ftrenuus, cü qlibet rufticua elle poflît ftrenuus,fimplici aSt n fcribit(cuius côtrariü eft iners)hoc eft ui gilans SC adres gerêdas^pmptus,fords amp;nbsp;laboriofus,ut Columel.lib.vitj. rerum ruftfca.Magifter pecorls,acer,durus,ftrenuus,laboris patiêtiiTimus alacer atq; audax efle debet.Saluftius de milidbus. Nâ ut quifej^ ftrenuus ceciderat in bcllo.Et Quintus Curtius in fexto.de Parmenione duce Ale# xandri, Acer confilio,manu ftrenuus,charus principibus.
b
-ocr page 48-MODVS CONFICIENDARVM
AD SENATORES.
Tudiflimo fènatori,prudcnfRmo,uiro confulari,pr3eclaro fcnatuspatnV fjxAabïli,fâpienri,feuero,præft3nri,integcrrimOjOrnarilîînio.
AD MERCATORES,Ciues,«Slt;S alios plcbeios.
Induftrio amp;nbsp;diligêri mercatori,mercaturæ fiudiofiflînio.Ciui optimOr probo Scinodefto uiro,non abiedælaudisduijrtudiofou'nnocêriæ âCin tégritau's uiro. Diligenu arufid,Bono opifici,Ingeruofo fabro,honcfto utf ró,folerriflïmo,diligentinïmo.
ADTHEOLOGOS.
fo Diuinarum li'tcrarura 1'nterfweies.Sacrarum litcrarum uel fucrx pagi^ nx uel facrac theologiæmagiftros,profe(ïbrcs,dodores eximios amp;nbsp;fapiê^ dllimos merito appellabimus.
AD IVRISCONSVLTOS.
Legumfntcrprctijutrjufc^iun'sdodori, duilis pôtificiicç iurifconfukif limo uirOjUtriuftç cenfuræ dodori,reipu.moderatorijiurifconfuldflimo, prudentilîimojcxcellenrilîîmojeximiojintegernmojpcrfpkadflimo.
AD MEDICOS.
Medidn3edodorcs,artis medidnæprofeflôresprudêtes, cxpcm'flïmö» folertiflïmos medidnarum indagatores, accuradflïmos, phyficos,mcdigt; cos fideliflimos appellabimus.
AD PHIL OSOPHOS,DiaIcdicofcß.
Sophiæ filio,naturae exploratori,caufarum fpcculatori,fapicntix ama torifapienulTimo*modcftiirimo,excellctinïmo,acutiirimo.
AD MATHEMATICOS.
Immcnß mundijfyderü ÔC rerû indagatores dicemus,naturae mcfores, fapictcs fati interptcs/uturarü rerü cófdosjoccultarü rerü indagatores ac curatilïïmos,fubtilinïmos,prudêtiirimosjpcrfpicadnimos,diuinos.
ADMVSICOS.
Argutos amp;iucundoshumanx uodsmagiftros,dircdorcs, modulato refcj uocalilTimos appellabimus.
ADPOETASamp;Oratores.
Hos dicemus mufarü alumnosjauro infignes^hedera dccoratos, Apol linis facerdotes.Phoebi interprétés,hiftorix patres, diuinos poetas, mode» ratorcslyrXjfacronumincafilatos, fuauiirimosjiucundilîîmos, ornatifG# moSjdariirimos.Oratoreseloqucriirimos,difertiirimos,latinidoqutj mo^ deratores,pcdeftris oradóis fplêdore limatillïmos, Quofcüt^ aût no ue; ns prxftare in aliqua profeflione uel ordine,illos dariflimos,ucl pftantilli mos,eximios uel egregios fpedadlTimofq^ poteris appellate.
AD GRAMMATICOS.
Grâmaticuin appellabimus reipublicx literarix columen,latini fermo nis exploratorem,literarix difdplinx moderatorem,poetarum interpre# tem,rapfoduni copiofiilïmum.Spcdatx eruditionis uirum.
ADSCHOLASTICOS.
-ocr page 49-EPISTOLARVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vf
^cholafiicos diccmusjiteranx difciplinæ facratosjboharum li'teraruni fiudiofos,eruditos,doflos,ujgilandflïmos.
ADFOEMINAS. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Caftitatré dcciis, pudicitiæ exemplum, honefiaris 'fpcculum,pudidnï# mam,caftjllimamjintegerrimam amp;nbsp;honefrillimam matronam ét domina^ dicemus. Pluradetiiulisinuenimus'apud Marin Philelphüquicquid autc gcrmani de his icripfcrint,quod ego fciâ omninoprorritû,«x ab oihi politioris fcrmonis proprietatc alieniflimü cft,ut in ièquenribus comperi cs,qu3e diligenter legas,oro obfecro.
AD ILLVSTRISSIMVM principem Vdalricum Vur tenbcrgcnfcm amp;Thcccenfeni duccm.Epiftola Henrici Bcbelq luftingenlis poetx laurcaü.
Supcrioribus cómcntariolis princeps clariflimc quid in cpiftolis côleri bendis obferuandü duxerimus,non obleure intellexifti,nuncquid uican# dum,in eiidêfit.lcire uelmaxime neeeßariu putaui.Scripfiigit cótra uul# gares quofdâ modos(ut ipfi loquütur) cpiftolandicuiufdâ qni fc PontiS inlcripiîtjôC aliorü,quorû hallucinatiôcs adeo uulgatxfuntjÓÓ târo in pf cio babitæapud quofdâgermanise litcratores,ut non duibtcc quidâ ad il larûexêplarnouaquxdâdeliramêtacudercjut oino neceflariu exiftimê illorü errores in mediû afFerrc,ne p eos labi pluresçontingat,lnduxi itaq? îO P modû dialogi Philologü,q amarorê fRjdiorumdeflgnat,qmeiusmaxi me intereft errores declinarc amp;nbsp;errâtes in uiâ rcdâducere,quod fi qs a me qu3erat,cur in tantà defeenderim tenuitatc.ut has ineptias X ineptiarü au# dores refellcdojuelim mihi lauded gloriâ uendicare, cum fintperitisillo f um nota uel ignotilTimajRcfpôdebo SC ingenue farebornü^ induci po# tuide,ut hos taxarcgt;nifi indicsuidercliceret mulros, q hos uel imitent,uel puerisproponerenoncrubcfcât.Suntigit audoresilliobicuri fateor,ma teria aüt quse cótra eos lcribitur,meó iudicio ledu digniffima efi, qm inu# merabileshxrelês,utitaloquar,amp; errores lingux larinae X barbarifmos réfutât,amp; cauêdos ede perfuadetnam haeceft uel potilTima caufa, cur hâc ;o prouinciS adumpferim,ut pij ÔC ftudiofi fcholaftici abfhnendü ede ab hu# iufmodi barbafculis cpiftolandi modisexploratü habercnr.Atqgt;cótradi co fcriptoribus interdû etiâ antiquis,fi uf^ ut homines errauerint ,amp; no# minaeorû taxaui,confulto mefccifiè credas,nam isfum (ut cum Platone loquar)qui meorû nulli parcâ,prjter^ ration! que rauocinâti mihi opti# ma uideafjcxemplo monituseorûqui in arcc leientiarû fteterunt, nam amp;nbsp;hi ueri habêdi gratia fi quid a Icriptoribus perperâ didü fuiftct.id corrige rc amp;nbsp;cmendare nô erubucrût,ncc uel amiciflimis parccrcr, dûmÔ ueritati patrocinarenuSic Ariftotc'es Platonc. Seruius Sulpitius, Sccuola. Hiero# nymum,Auguftinus.Hieronymusmultos,nôncamp;Dcmofthcnesamp; Ho 40 meru s Ciceroni dormitare quâdocj; uidenturt’quôrü conccrtationc bo# nf artes amp;^illuftratçfuntamp;creucrntmaximc.Et hoc in primis necedariü fuit,qm multi nimiacapticredulitate tantü tribuûtfcftiuislibrorum titu#
b ii
-ocr page 50-CONTRA MODVM b's^auflorüc^ uctuftadiUthorG auAoritatê^ ratione potißima fumere nS tiereanf,quodne fæpe cóungatgloriofumputolcriptorn errorcs fi poflii tnus dc medio tollere,hoc ego facere cupiens fcripfi hos laborcs tibi no o» no indignos,quos fub tui nois maieftate amp;nbsp;patrocinio emifi, Iperans mul b's^pfuturos ^maxime. Vale principalis iuuetutis princeps ct monarcha. TETRAST ichon ad cundem.
Alpice nos uultu princeps Vldricc fcreno
Gloria SueuorumjTcutonicicjlbli.
Et tibi fit gra tuin quicquid depinximus ad te.
Iq Pofthocmaioritucclcbrcrelyra.
COMMENTARIA contra modü epifiolâdi Pontq,
Rcrhorica Pontij uel altcrius grâmatift3e,qui ic hoc nomine infcripfic*^ PHILOLOGVS.
Rethorica Icribendu eft per rh Si. t fine afpiratione.
PONTIVS
Circa modum didandi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILOLOGVS.
Nelcio profedo unde hsec fartago loquendi uenerit in linguas germa# norujUt oesfere accipiät didarep co quod ell côponerc,amp; didamc mate# jQ riam,quæ côpofita fit,c5 tarne longe fallanf.Didarc cmefiid diccrc quod aliusexcipies notet.Tefiis Georgius Mcrula.Domitius Chaldcrinus,amp; 4 nemo exrecêtioribusiatinitatis oblcruatiorLaurêtius Valla.Idem tc do# cet Cicero cü dicitad Atticû,lê ilia no lcripfillc,fed reparädi lateris gratia dldafle.Sapho. At mihi Pegafides blandiflima carmina diiftat. Pli.Iib. vq. ca.xxv.loques de IulioC3efarc.Scribereamp; legere fimul didare folitu ac# ccpimus,epi(lolas vero tantaru rcrum quaternas pariter librarqs didare, aut fi nihil aliud agcret feptenis,quod fi ethnici fcriptorcs uobis font igno# o,uos grâmatillæfaltêfcquimini ueftigia fandi Hieronymi qui aptimmc ollcndit quid fit didarc lib v.fopcrcxplanationclfai3e,didamus haec no fcribimiis currente notariorû articulo Idem fuper Abdia.Ncq; cm ea lati# nitaie côpofitiôe uerborû didamus,utfcribimus aliud eft mi Pamachi fæpe ftilS uertcrc,amp; quæ memoria dignafont Icribere,aliud not^riorum articulis præparatis pudore reticendi didare,quodcûq! in buccâ uenerit. At exhocinhucerrorc incidimus,quod rcpcrimus.Ratio didat,quod eft frcquctilîîmû,qualc eft illud Plinianu in cpiftola.O mare,o littus 5 multa inucnitis multa didatis.Etillud Boecq.Ecce mihi laceræ didâi ieribeda çamœnæ.Verû hic manifefta ratio fubcft,nam cameenæ amp;nbsp;littus folitu# do tacite nobis fuggerûtquodfcribamus,ita et ratio Ioquft,quod nos fcri bendu putamus.Eft igit didarc quali,ut ita dica ad pennas legere, amp;nbsp;dida men ipfa ledio,li falte eft in ufu doctorü,quod ego nondû legi, fed di data, font quafi themata Si pferipta quæ ludi magiftri pucris præbent.
Etdicit cpiftola ab epi quod eft fupra,amp;ftolon miflio,quafi fopra mif, /io,quia epiftola fupra mittitur memorix nunciorû,unde Grxeifta. Fitej ,,
-ocr page 51-vn
EPISTOLANDI PONTH
Rolon tibi mUGo ßc dC cpißola ßgnat. PHILOLOGVS.
Gerte déliras quifquis ßc dixeri$,latini ein Icrjptores fic dicunt, epifiola de feedit a medio pacimenoJ.ptöpfeäo huius grçci fcTriSi?)^« epiftcllo, quod ßgnificat mitto,mâdo,nâ amittit unül in fiituro, 8c dicit,utdicit Mancind lus,epiftelogt;deindclt;5 ein penultimafiituri mutât ino uocalêdicitcplà.
PONTIVS.
Item nota qj quintÿ funt panes diâionis eflêntialcsjfdlicct falutado,ew ordium,narratio,petiäo 8c conclußo.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILOLOGVS.
Quo auflore hxc peepta effundisfego em quod folG de mc tpfe profltcor o fnulta uetcrü monumeta pellegi uel uidi, nec inueni quenq latinü de epi ftolis codendis peepta nedü partes aliquas tradêtê,nifi tc amp;nbsp;tui fimilcs. Ad de qi petitio,cxordiü,narratio no funt cpiftolæ partes. Exordiüeineft fol« US oronis,pluresetiä funt epi« ubi nihil narramus nee petimus quic^ fed fuademus aliqd uel dilTuademus, uel ubi declaramus noftra familiaritatê, horumur ad uirtutes,deterremus a uitüs,amp; plura alia. Nulla em pars eße tialis eftjimo una har« partiü fufficit ad cpiflolä.Si cupis igitur eloquäi« gloria cclebrari, nö ad ißos modos(ut ipfi dicuCcpiftolandi te coferas, qui no docent ladnitatêgt;fcd hüte bell« indixerût,ôf contra hanc palä martê co jo fer«t/ed adepiftolas Ctceronis.Philclphi, amp;nbsp;illorü quos noiaui in opufeu lo qd'infcribitur. Qui auâores legendi fint nouiciis, quod ÔC te Auguft« nus docebit dicens.Ad côparandâcloquentiâ inagis^deft fi quis cloqué# tes audiat amp;nbsp;diligéter légat,cf fi quis circa ards pccptafefc occupct,amp; ut di rit Seneca,long« eft iter per pcepta ac infirmû,breuc aût SC efficax p exem pla.Nullus eft igitur modus,nulla ars cóponendarü cpiftolar«,q ut fis larf nus,quod fi fucïis, feribas quieqd in buccâ uencrit amp;nbsp;quieqd ad tuü.ppo# fit« idoncü iudicaueris,quod li error quorundâfcribendü modos epifto# landi necclTario per quçdâdocumétaextirpâdus fit,amp; germani fcholafiici uclintno nifipcrquafdâdodrinascôponerccpiftola8,accipiât tres epifto# jq lar« códitiones nö requifttas nee cffendalcs,fedquafi manududiones quaf dâ(utitaloquar)amp; ordinc. Primo caufain,qd moucat cos ad fcribendü.Se cüdo uoluntatc principale (ut dicunt) ubi déclarent quid potilBmû uelint ab co ad ejue feribunt.Terdo cöfequens, ut fi fecerit quod pcdcris,tc nihil unq omilTurü eor«,qu3c fibi coraodare fpcrabis,ucl fimilc,quod facile cx fuperioribus feriptis fingere licet. Quod aüt dicis partes eßenrialcs, amp;nbsp;acci# détales,miror tc tradere mod« rhetoric5,c« in uulgadiTimo orwionis grä madcae genere uerfcris,8( a folis grämatiftis ufurpato. Rhetor cm quäle tu inftituere polliccris, non u titur his uocabuliscflendalis amp;nbsp;accidcmalis, gc# neralis amp;nbsp;fpccialis.principalis ÔC minus principalis, praefertim in hac figni, lt;icadonc,fcd grammatifts SC dialeftici.
PONTIVS,
‘ Itemilladiuißo quintumetnbris fcilicet cj» quinc^ funt partes didamw
-ocr page 52-I
kl
t. • CONTRA MODVM' » nis,ficredudturadbimcmbrcm,nam omnis parsdidamfnîs auteftdrcâ ' afFc(Sum,aut non.fi primum ficTcft falutatio SC. c,
' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILOLOGVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;■
' Cofulnus eflct me herde filentio tranflrc has tonus libelli i'ncpti’as,amp; mo ' firofas halludnation€s,nifi plureseflentapud germanos qui no folû his re ' , bus fide haberent,fedetiâ idaliis cenibria 8C. ariftarchi uirgula pdperet,nul ! la eft crede mihi ibi di Aio quf redoleat ullâ rhetoricâ. Sed hic pceptor igno rantilîimc amp;nbsp;dedifeere uolçubus peiTime merite, ubi Icgifti apud Cicerone '■ uel QuintilianüjUelaliquêlatinûilias reduAiôes,amp;(utuulgo dicitur)fuffigt;
Io cietias ftolidin’imas.’'quod tc dii perdat,gd ex media barbaria^agreiTus pol , luis nobis omnê iatinitatêdllæcm tuæ fufficiêriae no funt traded? in aliqua» ( facukate nedüin rhetoricâ, ubi purius 8C fincerius cft loquendü. Sunt em ; ubicp prorfus inutiles amp;nbsp;nuper ab indoAis excogitatae.fcd o feelida fçcula J hodierna.qbus haec nûc denuo corrige fcilicet Anno dni.M.D.XV.Has «m ineptias amp;nbsp;hallucinatiôes penitus euanuiflê credo î icholis noftris.ubi gt;nbsp;adoleiccntes nûc omes ferme terfam ladnitatê ampledunf.nô fine mea ad»' inonitiôc amp;nbsp;doArina,quoniâ hadenus apud nos nemo diligêtiusfabfit di do gloria ÖC liuor) laborauit ad inftaurandâ linguâ latinâ, icd crede mihi i ante annos.xx.dûegocepiflemprimopfiterihumanioresliteras.iimodi; lt;nbsp;cpiftolâdi erât in fûmo honore,amp; quos ueteres fociis nolebât pandere cha t ris. T ubingæ unus doccbat magno pcio talcs modosepiftolandi,æ alius ? Bafile?,eo têporc qn in utroeç loco aderâ^^fcflbr,licet admodû adolefccs.
SBQyiTVR DE STATIBVS. PONTIVS.
T ituli archiepilcoporû, PatriarcharûjEpifcoporû, Abbatum,Legatoÿ rum amp;c funt talcs,honorabilis,uencrabilis,uencrandu3,reuercndus. f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILOLOGVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. I
Primû nû^ legi apud idoneosftatû dici conditionêüclqualitatcc5 efîê’ i hoim qua iroftri germant utûtur dice tes,i 11c eft in ftatu feculari, ucl fpiritu# ! ali, uel in ftatu clericali,fed ordo apud latinos dicitur.utille cqueftrisordi# • nis,uel ordo ccclefiafticus,ucl ordo fenatorû.uel ordo plebcius. Venerabi lis aût epitheton cft fummorû uirorfi, hoc eft Cæiârisj uel lumi pontificis, tiel aliorû optimatû.Leo Papa in epiftola prima fuorû fermonS, promifif J fc me memini uenerabirimperator.Cornelius Tacitus, quia Vefpafianus ‘ uencrabilis fenex. Aufoniusad Gratianû Cæfarê. Tu Auguftæ uencrabi* | lis diftridus maximo bello,Hieronymus in {gt;logo fup Zachariâ. Itaqsjmi î Exuperâti Papa ucnerabilis.Idc fuper Abachuch. Alterû mi Chromati pai pauencrabilisin Abachuch librûfcribês.ldem fupIonâ.C3etcrûnôigno ramus Chromati Papa uencrabilis. kcm caeterishominibusattribuitfam ditudine,uel longa etate florentibus, Apuleius de dco Socratis,nempe Pi» * lius orator cloquio comis,expcrimctis cautus, feneda uencrabilis amp;:c. Et ’ pfertim mulicribus multa uitæ èC aetatishoneftate amp;nbsp;regia dignitate polie tibus.Curtius in tertio.fed oïm oculos animofqs in femet conuerterant ca» ptiuæ mater côiunxcp.Darii,illa nô maieftate fol3,led ctiä ætate ucnerabi»
-ocr page 53-EPISTOLANDlPONTn ’gt; Vilt
IfSjhaecforftïf pulchritudine.Hieronymus in epidola ad MafcelICE, nee ciïï igtioram’ uenerabilis foror,ód Benedida filia tuâ poteftatê in hoe feculo amp;nbsp;gloriaddem inplogo Ofcç^phetf. At nun^ legi in titulis inicripticii» illarü pcrfonarü.Cedat hic plebeia germanorü literatorü cohorsjtj praedi äas diäiones lege quadä tâtûmodo artiS magiftris attribuic, quod ii fierf pöt,apud dodiorestn nun^ legi,habêi em alios titulos magis,pprios,q# bus cômendant a fciêcia in qua exeellüt,ucl a moribus. Attfibuit 8C uenegt; rabilis rebus inanimatis.Cornelius Tacitus.Ego vero oem eloquentiam oêfq;eius partes facras amp;nbsp;uenerabiles puto,Macro.lib.vij.fatur.honeftatê dieolamp; modcftiâ,nee minus cü fobrietate pietatê,quâ em harum dixerim f* minus'effe uenerabilê.Et luuena.Saty.xvi. Atcç ideo uenerabile foli.forti« ti ingeniu amp;ë.Honorabilis,honeftus,reucrêduS, uenerädus, ;funt epitheta attribuêdahoibus cuiufcücç côditiôis uel ftatus(ut diciOfucrint,dümodo honore dignosiudicemus.Sicut Papa honorabilis,uenerandusagricola, . honorâdus miles(Sandus tîï luo Carnotêfis epûs in fuis eplïs fingulariter épis feribituenerabilibusuel reuerêdis)ficut amp;nbsp;haec fequêtia.E^regius, fin gularis,clarus4)rfftans,fortis,conftans,infignis,illuftris,nobilis,notabilis. Dicimus em nobilis grâmaticus,nobilis pidor,egregius magifter,cgregi# us poeta,egrcgius miles,egregius rex.Sic Horati.in,iiri.car. Antris egregq *
, Caefarisaudiar.EgrcgieCæfardicit Plinius Ceciliusad Traianü Cæfarê. iq Item illuftris pocta,ucl orator.Cicc.in.tj.de oratorc.Sed eorû oratorû,feilt cet qui partim in pompa, partim in acic illuftres elfe uoluerunt. Illufiris cnim ut Serui.dicit lib. vi.f nei.nomcn nodtiç eft non meriti,unde ctiam in i meretricibus inucnit.nâ et nobiles amp;nbsp;illuftres uocât,nemo tn facile dixerit illuftris agricola,uel fimile. Adde q» hfc (ut dixi de illuftris) uocabula,bogt; nis amp;nbsp;malispoftunt attribui, ut infignis princeps amp;ifignismeretrix, egre gius latro.Singularis,nequâ nobilis pdo.Plini.lib.iiij.natu. hift.Meiralina lt;ltgit in ideertamê nobiliftîmâ e^ftitutis ancillâ.Et ^'iodeft^nus. ff.de apj pcl.amp; relà.dicit infigneslatron«s.Laffan.lib.iii.in ca.xv.Ariftippo Cyre» ? naicorûmagiftro,cum Laide nobili fcortc fuit côfuetudo.ldem in.iiij. ca. ^9 xvi.ÔC ab hoibus infigni fupplicio affeffû.Quintus Cicero ad fratrem. g uequaœfunttam généré infigneSjC^uitijs nobiles. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , lt;nbsp;• nbsp;nbsp;:
PONTVIS.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Abbas mator uel minor,prior,prgpofitus. IDecanus amp;c. T aies habent dcterminationes,prcciofus,uirtuofus,dceorus,religiofus.pius. -PHILOLOGVS.
Bone literator iftos titulos,uel ut tu indofle dicis determinationes ,uel cxtcipfocon{ingis,uelmcrcedccödudusabarbaris confundis linguarft latinam.Preciofus enim nuncplegi in titulis infcripticijs,fed mfto plus reï businanimatisattribuitur.Virtuofusautemuocabulum eft ficredimus . Philelpho,quod nemini mortaliü ha Aenus cöuenire potuit,quod amp;nbsp;ma? ximus orator amp;nbsp;phüs Cicero fefiptn reliqt.Georgius quoep Valla ita di; ciLtum uirtuofus no diät niß rufticc amp;nbsp;barbare;^ quo g laute ae minime b üi}
-ocr page 54-CONTRA MODVM
fordidclocuti funt uirtutis ftudi'ofurn dicuncIBt di'uus Augiiftmus in fuat diak(ftica.Vt a uirtute no potcfl dici uirtuofusifed moderntus amp;nbsp;induftri us.Kt Cicero licet uîûofus dicat,nunep tiî uirtuofus, epuis Boetius fecerit. Recurras ante ad noftra comentarta de cpiflohri ratione,lt;S^ inuenies dtu los hoibuscuiulcSa conditionisifine uerecundia tribuendos.
PGI^TtVS.
In infimo ftatu funt.Sacerdos,pIebanus,diacon^,acoIythus,facrifta,hO’ rum determinadoncs funt,difcretus,deificus,honeftus,humilis.
PiflLÖlogus.
PIcbanus uocabulu eft credo ab indodb’s inuentu plane barbarn juf falte non andquum,melius forfan dicerctplebcianus uel plebeiarius. ego malle dicere redor uel paftor huius facræ ædis uel alterius,5ó fi paftor uix tollerabile fit in profa,uel curator ardmaiji.Sacrifia quid fit ego nefcio,fed remitto ad Apolline,ucl cius collcgâ dnm/ofbartû plèudoprophetâT u^ bingenfcm.eft cm barbarü uocabulS. Ùifcrctus nihil aliud eft cf diuifus, cauc itacf ne in pofterü ea didioe utaris,qua nemo dodus in tua fignifica tione ufus cft,ut in cômêtarrjs uidebis.Deificus nuef legi apudqabatos ne dum in titulis. Wumilis autê apud idoneos dC ucteres fignificat abiedü
10 hoicm inûmæ uel fortunxjuel naduitads,quo facerdotes abfonü cftdeliO neftarc.Pli.in prologo lib xiirj.nam.hifio.nec deterrebit quarüdä rcrü hi* militas.Etpli,iunior.quintuipfc humiles amp;nbsp;fordidas curas alrjs manda® Et humilicas eft abiedto quxdäquafi uilitas.Nó mefugit apud ccclefiafii cos aliter accipi,quibus in hoc no aflêndor oino,nee item repugno qm it» ufus eft )Cyprianus,LadâtiuS)J’iierOiamp; alq quibus no nihilin eloquenda rribuOipicrdm cum illius uirtuds aliud nome ucre,ppriû iplè no fció. Pitl, ra tnucrïies de hac re in cómcntarrjs noftrislinguac iadnse^
PQINTFVg.
Magifterthcológix.dodor iuris, dodor mcdicinxiredor uniuerfita^ ^ds tales habent determinadones.^piens,prudes, fcientificus,illuminatus, indufiriofus. legalis amp;c.
pwiLore^vg.
Sciêrificusu'lluminatus,indufiriofus,legalis nemo fcribit in fuis dtulis. Inf duftriofusenim no dicit,fedindufirius,ut Villa teftis eft,qd autê côfuetu; dinem multorû allegas,nihil pbas,ut audiesin cômentartis noftrisdc abu fione linguae latinæ.Edâ cótra tuâ côfuctudinê loquil Micron, ad RuflSnu Aquilcgicnfem, errandû muldtudo non parit errori patrociniS. EtPau^ lus iuriiconfultus de regulisiuris.lt;i^uod initio uidofum cft, nô pôi tradu têporis côualefccre,amp; fie de alrjs omnibus dicas confoetudinibus, uel po# dus corruptclis,nô tn nego a lege legalis dici,ut /egalisfciêtia.attn baud fa ijo file inuenies in externis infcriptiôibus fc lblo,ut Icgali uiro uel legalis ho# mo,idefturbanus,utnoftridicunt. PCNT/VÇ
jjlaccalareus fimplcxiftudcns fimplexdiccnriatus ad magifteriû, bas ba hentdeterminadôes,autcdcus,fubdlis,refulgens,abilis,iplêdês,bcniuolu«
-ocr page 55-EPISTOLANKI PONTü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K
PHIL0L0(SVamp;
' Baccahurlt;us(Iicetapuduetercsnecrc,nccnoîcaudit5 nomê fcribêdS lt;n,quafi laureacus bacca,hoc eft frudu lauri arboris coronatus. de bacca uidebis in cômentarijs de abufîone ÔCc.Studens aütfumit pro quocüc^ g opera dat ftudiis.fiuedoâor,fiue magifter.Krgo cauc ponas pro certonî hominûqualitate.Lkêriatus vero in noßris cômêtarijs audics quid Gt,di^ cam tn hoc uocabulü nô efTc latinü,ncdü dignitatis nomen quod eflêt no men ufîiatû,Ggnificaret illû qui poteüatê haberet pcccâdi amp;nbsp;uagâdi quoe fum uellet.talesaüt nuncdoâi quidâauâoratosdicSt,ut auAoratus the^ ologiæ uel iuris amp;c.ubi nos licentiatosdicimus. Mise autê dcterminatiôes autenticus.fubtilis,rcfulgens, habilis,fplcndcnsjbcniuolus non ponuntur io in titulis fcribendarû eptftolarû,nifî ab his qui in fordidiffîmo oratiôis ge nere uerfanturjôi cum linguae latinæ elegantia habcnt nullum cômerciû, ^2ui autê tituli 5^ epitheta cuilibet hoî in fuo ordine attribuêda fint,uide# bis in cômentarns noftris de ratione epiftolarü componcndarû.
PONTIVS.
Jnfimus ftatus ftudendû. Locatus, Pedagogus,ScoIaris, Bcanusjionî detcrminationesjdocilisjingeniofusjobediens difciplinatus.
PWILOLOeVS.
Uocatus non eftnomêdignitatis,(èd minoruicariusdicendû eß.RIud aüt fignificai illû glocatab aliquo.Bcanus necgræcû eft, nec hcbraicum, lo nccç larinû,fcd plane thracû,utopinor uel getarü'Stholaris autê(fic enim fcribendû eft p ch)dicit rcs ptincs ad fcholas, ficut libri,calamariü. Si. filïa. homo autê qui difciplinx dilcendae gratia intra t icholas fcholafticus dicif. ut alio loco diccmus.ßt no dicit fcholafticus, ut apud idoflos reflor fcho# læ.JDifciplinatusièfolo noneftponêdûin titulis Si cpithetis,quoniâiicut Si difciplinofustefte Yarrone tam in bonû cp î malfi accipi poteft, fie ctiâ difciplina.nâ tradit Aug.in dialedica,dilcibilis rei diieiplina dicif,q ut qua rum^ reriî feientia cft,ncc multû legi dilciplinatus,nifi apud Ylpianü.ff. de cxcuia.amp; tcpo.l.fed amp;rcprobari.qui accipi uidet pro difciplinis inhac; rente Si intento. CSifciplina autê paru latine pro caftigatione amp;.correAio }o ne accipitur a noftris meo iudicio.
P0NTÎV8.
bifimus ftatus(ccularis,miles militaris,aduocatus caftcllanus,duis,ho? »umdeterminadones,inuincibilis,ftrenuus,foras,robuftus.
PHIL©L0QyS.
Miles ut oftendam in cômentarrjs non eft nomê dignitads,fcd quilibet qui bcllo militat,amp; preciocôdudus bella fcquit,amp;: pfertim pedites. Inuin cibilis uix uel Alexandro magno addi poffit Si afcribiJîft enim infucta di lt;ftio. Si epitheton.inuidus Si inuidilTimus plus quadrat,in ufucp do# âorum eft.Robuftus aüt cuilibet ruftico poteft adiungi,fi habet corporis uires,amp; fi a Cicerone ctiâ robuftus animus dicat libro primo de fînibus.
Itempcors Si pcordialis,funt uocabula indoâorû gràmadftarû.
b V
-ocr page 56-CöNTRÄ' Mlt;2gt;1öVM
DZ SVBfcn'pti'oncP0Nuui5
loannes Schabcnfeckel feruitorin Arççcntina ucficr filius cordi'nti'mus.
PWlhOfc0«V8
^eruitor eft vocabulü illorû qui renunciaucrût Iaa'nitati,quarc non fer uusuelfamuliiSjUelmeliusdiensfnamnuni^ledunieft apud latinos ter uitor.Cordintimus fimiliter uocabulü eft germanorû uel indo Aorû geta rum.Socius tuus fauorabilis,eri3 eft idiotarü diccre-Sbcie mi fauorabilis, äuislaunumflcfauorabilisjfednonbencintuofignificato. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■:
P0NTIVS.
Regula fubfcriptiöis eftjsequaliû fublcriprio in inferiori margine eft lo^ io canda. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PMfLOlogus.
Waec eft una barbaries a recctioribus ^felt;fta,quä eradicabo in'cómêta# ' rqsnoftris de röne eplarü códêdarü.Oïs em quicüq; icribit fiue maximus, tninimufue,in fuperiori margine fe fcriptitabit,amp; ante nome illiusad que rcribemuSjfic tenet religiofa ueterü,amp; fanäifli'ma cöfuetudo amp;nbsp;maieflas.
PONTiT^ - nbsp;nbsp;nbsp;-,
Regula q, in.fubfcriptiöe fuprfmorn praeter^ in dni Papac eft adiungc da dei gratia quo ad feculares/ed quo ad fpüalcs eft adiugenda diuina de mentia,uel mileratione diuina,fed Papa fic format diuinappidatione.
PHILOlogus.
Jo nbsp;nbsp;Ule bortus homo confpirauit in exitiühnguf latin3c,quiscm haec uidit
obferuare queni^ eruditumÆpifcopus dei gratia cur nö fcribat. Êtiâ hoc ■ uocabulum propitiofus non lego apud ueteres.
DK 8!VPRAfcriptione,hoc eftde infcriptióe cxtcriori. PONTiVS.
Deinde debet po ni ilia particula dno ac dno tâ inftatu fpûali in ftaôl , feculari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHiLDlogus.
iü^icqd agant alrj tu fp côfpiras in latin æ linguae interitû. Primü ficut fupra fcribo nô dicitur,ita nec fuprafcriptiojquia utPhfcia. didt fuprano côponitdnfup dno ac diio nemo un^ làiinus fcripfit (in ufu tn 3(. lingua Jo germana non rephcndo)imo nec femel eft adiungêda diio. Audi NicolaU Perottü epiicopü, iCauendû ptereaeft ne uncpdiim honoris cauia noîbiis ^rijs pponamusjut dno Pyrrho,barbara cm eft hxc locutio amp;nbsp;nup inué ta,non hoc latini,non graeci uctercs fecerût.hæcillc. Domicdlus aütc uogt; cabulS eft oino uandalicû 8(. nû^ ledü.N'ccdônus,dôna fine i in medfb ut qdâ ponuntjUt dns ad folü deü.dônus ad hominê referatur. Ï5f pius aSt illc Pondus errat in una didione,quod fi femel reprehêderim, non amplis us repeto tanâ fuperfluü, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- »
P0h«Tm.
Exemplum Nicolao Harter ingenioib frequentand in Vlma. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
PHiL01ogus.
Frequentand fcholasdicercdebesuel fimile.alioqui non facts fcnfuna perfeäum,^ui81ocudofitgrämadftärü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
-ocr page 57-EPISTOLANDI PON7H
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P0NTIV8.
Exempl5,Difcretæ amp;nbsp;rubicund« «lulicri Annæ ciuiiïæ in P.
PWlLOlogiis.
Ciuiffa nô eft latinü.fed ciuis côtxlunis generis,qd pueri nouerût.
E)0 8ALV tatione. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PONtius.
Salutatio.Synceræ diledionis conftantiam iugitcr prseporedâ.ucl dfle âionc cum feruitutis conftantia iugiter pporreda.
PHILÔlogus
Mocquod iâ dicâdebcbittibi infringercomnes tuas Barbaras falutad? oncSjOmnes latini fcriptores ad quofcûcp fcribüt contêti funt dixiffe. 8alu ÎO ton didt-Graeci autê dicüt bene agcre,ÔÔ qui aliter fadt oftendit fc eflc bar, '= barum,non latinû,ut plenius de raüonc epiftola^ audies,nam SC fi tuae fa lutationes fint latinae(in quo tn dubito)non tarnen earü ufus eft, nifi apud grâmatifta8,prælibata,pponeda,ante mifia amp;nbsp;fimilia non funt in ufu rhe, torum.6t ilia aduerbia cordialiter cordintinac non ufurpant a dodis.Vir uiofitas a nullis nifi rhctoricc indodis didtur.
PONTIVS.
Nota Bas falutationes in datiuo,charitati indifiblubili c5 nutus dcfydt rio iugiter plibatç amidtiç indefinêti cû dilediôe fauorabilitate iugiter pü porredçjferuituti irremifiibilijCÜpmptitudinis amorc firmi€ pafiumpfæ 1 O' nutuiirremifiibilicûfauoris.pmptitudineSCc.affeduiindefefio cûamicù ' -tiç obfcquiofitatc iugiter ante rniiro,intuito,parato cum fauoris diligêtia, iugiter pafcriptj,liaamini irremifiibili cum obfequio pdeftinato affamini: prompto. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHlL01ogus.
Prçtcrcp c^ubicÇ’cohfpiraftiinlatinç linguç interitum,etiâ déliras bone nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
pater,quis cm un^ tuas iftas am Barbaras amp;. gotthicas falutationes pofu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
itCTSfâ omnia ifta tua uocabula,ÔC fi aliqua fint latina,tamen a dodilfimis itwaro ufu funt.Obfcquiofitas etiam latinum non eft,faltem elegans. Nu# lui irremiflibili.Ligamini,affamini quid uelint amp;nbsp;fignificent,ego non fatis calleoJLicerct etiam idem facerc de alqs exemplis quæ in alijscafibus-po# 50' nis,fed funt in eadem barbarie Jccirco pergam.ltem prçroboratur,prçpor rigitur,prçcommendatur,prjdirigitur funtgrammatlftis uocabula prb/ pria.
DEEXOREM© nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PPllL0logus.
Sunt mcrçincptiç fie partes epiftolç,amp; cas quafi quibufdam prçfcriptii uocabulis amp;nbsp;orationibus conftringercJ’flet cnim, ut dicit ^uintilia.lib.. ij.liOictoricx res prorfus facilis ac parua,fi uno breui prçfcripto contincrc tur.fedmutâtur pleracg caufis,tcmporibus,nccefiîtate, occafione, propter quefdicit idem)mibi femper moris fuit minime alligare ad pcepta.
PCNTf/S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;... 4a*
8ic uel fifiter exordia formabimus,affedus fautoris illuc de merito diri gitur,ubi,pculdubio mês’petctis nullatenus defufeat. Aliud,petitio depeâ# tisiftac de côdigno refertgt;ubifemoto dubio defyderiü mitictis nullatenus
-ocr page 58-lt;aei
èîONÎRA MODVM
' côtâiat Aliud,jstnotio honoris inibi de honeftate reducit,ubi TuppiTo da bio femp exaltai. Alid', difcretio.puidi ibidêadfautorêdeiuilida adduciC ubi alienato dubio femp elcuat,amp; fitla plurafacere polQs exordia.
PWILOLOGVS.
, .Quid cft bone deus.cur tä pcnitus cofpiraueris in latinæ linguae exiciu* nihil eß eth oino in tuis orönibus qd redoleat rhetoricäjed uulgatilTimas grämaußarü ineptias,nullü nomê,nullatuaorô q alicubiinueniat apud idoneos.Näamp; aneäus amp;C defyderiü in ea iignißcatioe qbus cäcrebro utO ris,plus iut ecclPiafticorn cji uetcrüNullatenus aut nöcft latinü,de merito jQ autêôCdccôdigno uixlatinafunt,qautdcdolt;florflindaginedicit Noni* Marcellus.(2gt;cs artê fecuti negât aduerbijs ppoßtioncaddi optcre,^dfi ue tcrü au Aoritas in aliqbus oppofitS fecerit,nö tiî eß ulla au Aoritas meo iu dicio qux di Aas diAiöes a barbarie eripiat.ideindiritreruius Wonoratus fup Donatü (Seneraliter tencndü cfi aduerbrjs.i. folis pofitis non debet; coniungi ppoßtio feparacim.nemo enim dicit de fero de modo. Vnde nec. de mane dicere dcbemus,quod plfrüqrin üfu habcchaec ille. Ide dicit Doi natus,Idem Diomedesgrämaticus,ita ÔC nuper quidä Icripßf. Barbare dif cimus de caetero,fed cf terü.at cgo apud Q.Curtiü lib. iirj. legi, ß exemplar nô eß mendoßjm.Et apudFoelicc Capella lib.viq.idcm pro nûc.cxtûc re probauitjCuiegoaflêntior,licet Apuleiuslib.vij.de Aßno aureoextücdi xcrit.Et 0roßus lib.uq.de a*lanco adniicdicaqego autc paru ornatediAa crediderim.Item alienato,uel obfufcato,uel frufirato dubio,uel ßjpprefli» dubió,non multülego apud uctcres.
PONTIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Stringente neceßjtatis articulo. PHÏLOLOGV8.
Eß oratio fofforum amp;nbsp;corundem (Sottliorum.
P0N TIVS
Ad huius arboris tegmina digne conuolant peregrinantes,a cuius fru# Auum dukedinc nutriümr repaufantcs.
PW1L0L0GVS.
* Nelcio quid ßt repaufantcs,nec niß fordidumuocabulS credo.
.POMTIVS.
Illuc merito pparari debet animus ambulâtis,ubi iciétiarû fulcimento, potefi inebriari.
Inebriari fulcimâo qd fignificet uixuel ApoHirris interpres Sibyllano uerit,^Jd aût alio loco dicis adolcfcctis intetio, mallem dixifles animus uel uoluntas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE NARRAT/I0r'flE
Rxemplificare cfigrâmaticum uocàbulum non oratorium.
P®NT/Vg.
40 nbsp;nbsp;Si faciemus narratiôesjiîobis innotefeatîn his praelibatis quod ego ibo
ad ßudium priuilegiatû Bafißcnfe,S6 in eo intendo permanere ad tricniu audiendo ibidem faculcatcs omhiû ardu libcraliü.
AUA NARRATIO.
-ocr page 59-EPISTOLANDlPONTfl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XT
AUA NARRATIO.
Tibi inßnuo in plibatis fingulis cgo propono ftudcrc totS tn’uiü Cun» quadruuio cuin hoc uarias moralitates quibus rneä uitä in ßngulis parti bu^odim redinicrc. ALIA NARRATIO.
Tibi^mulgo in huiusfaäi négocie qxgopfumo pambularc adcu? riam Romana,amp; in eadê perfeucrabo,pro ^ati^ impctratiôc, ut mcü pof firn defendere ftatü clericalem. ALTA.
,1 Tibi propono enuclearc quod mens mea appétit bonü ftudium,uirtu tes adipdcijhoc^pter uiure malas leges,quibus peena fiygalis régulât.
ALIA NARRATIO.
Tibi denote notificare intentionc meâ q» defydcriû uerfat moribus in fifterc,hoc propter lu mû bonü inquirerc,quo acquifito cclTat omnis' mo# lt;us naturalis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ALIA.
, Tibi^peno declararc in fado illius gefti qj mens mea ingrit circa mo# ralitates uirtuofitatüdioc^-ipter artiü acumina afcêderc, fine quibus in uilt; ta nullus poteft pfedus haberi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AUA.
Patefeat uobis in feriptis his quod ego propono me tranfire’ ad parte« natales deo faucte,amp; ibi mea bona uendcdo,ut meû poffini inchoatü ftu? idium laudabiliter terminare. PH1LOL0GV8,
Quxfo te bone Pontq.uel quifgs es,qui tibi hoc nomcj ufurpafti, cum bonauenia dicas mihi,quiduelint i’ibi bac barbalculç,fqualêtes,amp; ieiunæ .orationes,quis unus ucterü literarü haud infreques leder dC^abatorü au ,dorü quicc^ talc fcriptitalTc pdicatur^none fronte amififfe polTis exiftimà riCcü tam uana ridiculacç c5fingis,non ad rhctoricâ,fed côtra rhetorics, cum qua iam aperte martê con{eris.Innotefcat uobis,patefeat tibi.Illæ ora tiones funt plane (utdicitis)incôgruc,cum fit hie uerbû tertiæ pfonæ fine fu ppofito,quod no pot fieri in uerbis gfonalibus,nifi uelis dicere haec im perfonalia ce quod ctiS hadenus apud idoneos no kgi nifi apud quofdâ ccclefiafticos,q pfonaliter accipiüt.Plinius Cecilius ad Odauiü fuü, eno# tuerüt quids tui uerfus.LadStius.uthoiper feipm ratio diuina notefeeret In prooemio primi lib, lie Apuleiuslib.ùfloridorü.futiquifuo noie ob^j^ feurifuntmeo innotefcSt.ltemiuftinuslib.xiii.fed ubi Apulis oraculü ingt; notuit interfedos legatos in urbe fepcliüt.Maerobi.v.lib.faturna.benc ex his uerfibus etiS ciuiü nomê innotuit.Dicit tarne pter moré dodorü T er# lulia.ca.xv.Denicç inde fufpicio q? innotuerit nos ad orientis regionc pre cari.Sic amp;nbsp;Örofluslib.vrj.ut quSta multitude hominü pparatS mortem euaferit oibus notefccret.Ego intedo dicis,non poffum hie quin fub cefu# nm ueniat fentêtia mea uitarc,dum hic ut fxpius côtra omniü fere iS in# duratü raodü loquedi fum locuturus,dicS tarne quod fentio. intenderep uelle amp;nbsp;in animo efl'cnö eft in ufu dodorü quantü ego lego. Nec ite inte# 00^3 uolütatCjficut dicit Lauren. Valla.lntcdere ein cftfollicitü elTe nbsp;nbsp;ful# ’
fpenfum Jnde intêtus eft follicitus,Virgi.v. ænei.€onfidüt tranftris inten# tjcj brachia remis item intêdcrc eft innedere uel illigarc.V ir gi. q senei.Ct
-ocr page 60-COWiTRÄ MÄOVMquot; -
f^upea uincula colloJntcnduntMarcus T uliius in Htertenfio.Quaero firt no quibus intcndam rebus animû, (id quibusrdaxcm. Kem intendcre efl follicite,diligenter intucri. Virgi.lib. v.Intenti expecflant fignum. fntêder* extcnderc. MarcusTulliusdc (uppliciis.Tabernacula carbafeis intenta ult; lis côliocabât. Öt de fenciSute. Intcntü em animû tänq areum habcbat, neC languens fuccubebat leneiSuti. Haec omnia NoniusMarcclIus. Item intert dere propriceftcrimen in aduerfariü iacere.Tcren.in Eunu. Wanefiintert dit elfe. Rem intendcre uerbum eft a uenatoribus tranflatum,qui (quot;etia tert . dunt ad captädas feras. Tcren.in An, répudie confilium quod prius inten deram,hic ergo qui parat (Shremetem 8C ^ymonem fallere intenderam di XI t. Donatus teftis,ut aüt tu accipis intendo teutonicep'ch mut han,noningt; ueniO apud probates. Tibi infinuo apud era tores poetafcj rare lego infl* nuo in taliflgnificationc,apud indoóosubic^.Etualetapudeofdem.i.ma nifefto uFaperio amp;nbsp;certü rcddo,quod nü^ apud^jbatos inuenio. Sed No nius Marcellus dicit.Infinuari eftimmitti quafi finu accipi. Sifenna li hiftO ri.iri.Agmen perturbatû peditis infinuat, ac lococomouent. Et per meta4 phora apud rhetores dicimus infinuare,non aperte,amp; fimpliciter re expo^ nere.fed latcter in animfi audictis ucluti in finS quod uolumus mittere, p^ libatis fingulis.^uis quaefo pceptOr ignoratiae exaudroribus idoneis tuO lt;nbsp;more fcriptitat^uteris em ubiej plibata falutatiôc,prælibatis fingulis.i.prj milTa uel ante diâa,ficut tu exponis, quod nemo prgter indotflorû (entinÜ faditafle cóperitur.Dicit tiî Macrobius lib.i.dc fomnio Scipionis tanq grâ maticus amp;nbsp;expofitor no ut orator. Vnde his plibaris ad tradatu oratio re^ ucrtatur.i.pguflatis,iS(; præhabitis, qui amp;; ipfe no multü in elegâtia lau dar. X^iodaüt ubi(^(cribis,tibiinfinüouel notifico quodppono q?intendo, pambulabo, qj defideriü meS ueriätur, 8C femp qgt; repetis in oibui oronibusjfacis ut indofliflimi quiq;, qui ein in fordidiorcoratiöis gener« uerfantjUO cupiüt uarietatc fententlarü,nec hiseft comertiü cü ullis oratio nibusquae funtex latinorum icr/ptorü penctralibusdepromptae.Laudat •° ein Plinius Cecilius Pompeiü ÿaturninü ora tore, in quo erât crebrac aptaé fentêtif,grauis amp;nbsp;decora cÓftruého,(önatia ÔC antiqua uerba.Idê nepoti loques de liée oratore.0ccurfantucrba (èdqualia,qu3efita SC exculta.Qt aûtdicispropono ftudere triuiücû quadruuio, es imperitus plane grâma^ tifta,amp; cçcucientibus oculis pueriliqt Audio omnia corrumpis. Per triuiS em quod fignificat ubi tres uiae côcurrunt,intelligis tu grâmaticâ, rhetoric çâ amp;nbsp;dialectica,Quod nemo latinitatiscultorprotulit.Triuialis tn fdentia pot dici grâmatica qùf in triuiis docetur.Perottus tcftis,ut Quintilia.litera? rii peneiflafuntludi amp;nbsp;triuialisfciêtif.Similiterquadruuiü nódcfcientia,' (cd de quattuor uiiscócurrentibusin unG dat fignificationê. Cu hoeuari^ as moralitates. ridiculû caput amp;nbsp;cllebero purgâdû,quis unqlatinus 8C idêde lingua latina feribesferiptii rcliquit moralitatesf nam adminus iiix-eleganter diciturSd ufitateapudidoneoSiTibipromulgoiomes qui fupio ri tempefiateingermania uoluerStefie latitu, in oïbusferc epiftolis uii (ut
-ocr page 61-EP18T0tANDf PONT» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xff
hoe üocabülo pronlulgarc^i manifcftare,amp; fi^nificarcjquod apud rhe tq^ res nüqlegbfakê in ea £ignificatiQnegt;cft em ueroû iuri(c5fulioru,V ndc Fe ftus Pom peius dicitjproniulgari leges dicütur ,cum primü in uulsus edu, tur,quafi prouulgari. Quod ego pfumo peranibulare ad curiâRomanâ ut tu accipisjin animü induco,nQ meminï me legiffe apud idoneos pcram bularc. Ad curia aûtRomanâ,cft oratio indodorü/upcrab.indat em prae# ter alia per,uel adJtem curia Romana,iic loquütur indoâi,amp; quibus nul quot;lum cómeftium crtcühisferiptoribus qui linguçlatinç proprietatc,amp; uo cabulorüfignificationesindagarüt. Tibienuclearepropono,raroSlt;enu cleare apud doftores inuenitur,inucnitur tïï, fed caue in hoe iignificationc lo tuatamcrebroutaris. Quibus poena ftygalisregulatur.Nullaeftlatinitas nullus fenfus,nâ poena ftygia dicendü erat. Regulatur nó nifi apud gràmà tiftas in ufutam frequenti eft. Tibi denoto notificare inteniionè.Caue ab
' his barbaris locutionibus.Raro inuenies denotare nifi apud gramatiftas'.
Circaraoralitates uirtuofitatü.Virtuofitas nemo nifi idodi dieüt. Quod ego propono me tranfire ad panes natalesfPropono me trafire, eft oratio indodorü ÔC barbaroi ü.Similitcr partes natales, fufFeciflèi dixifl'e ad nata Ic folü, ul'ad patria partes iu hac accept!oneetia dicitur paru eleganter,ut multi prodût,ut45ft ne rex in partibus noftris^attamen amp;nbsp;apud eccleliafti# ' ÇOS nó lUinimos ifta inueni,ÖC. fortaflc ita accipit Caefar in fexto cómentari
orü,loques de Ambigorigc rege.atqp ille latebrisautfaltibusle eriperct,Só ‘ * nodu occultaret alias partes,regioncfq; petcre nó maiore equitü praefidio
q quattuor.qbus folis uita fuâ cómittere audebat.Et in feptimo hoe idê fit In reliquis ciuitatibus,in olbus partibus incêdia confpiciütur.Ft Juuenalis in .ii ij. 'Saty, Bidurus tanq diuerfis partibus orbis,ueniret,feilicet cpl'a. JEt Horatius lib.prfcar odc.xxxri.Examc çois timendü partibus. At nihil au Ëm udcogitate minus degas,quo uel femel clegatifiimus Cefar ufuseft.
DE Artificiali narra tione.Pontius.
ïiquidem fauorabilitati ucfiræ clarifico meam cordis fubiedionê fern# per efie pronam ad quçuis mandata ueftra, quse de condigno rationis me rito femperferuitori funt adimplenda.
PHJLBlogus.
Quabone deus Pond abhorres ab omni elegâtioris fermonis ufii ôô c5 fuetudine. Nîhil me hercle, a tc,pdiit quod ex penu Cieeronis, amp;nbsp;huius fi, miliû depromptû iudicaripolfit, ut nô imerito dicat Francifeus Philel.in una cpFa,ea latinitatis penurta gcrmanoslaborare,ut cü uenerintinltaliâ, ac Româ,romano fermone audiâtur eo,qui cerdonibus etiâ apud prifeos
piftoribus côis erat.Nâ amp;nbsp;ego nihil oino taxarc hæc tua icripta,tanq pc nitus barbariæ mâcipia,nifi uiderim plurimos undiq!,qui maxima cü p# tinacia hacc defenderent,ÔC ampullofis proclamarionibus laudarêt,quorü ineptiiseratoccurrendû, nifî clTemus plane de lingua latinainoPfieiofi miî liics. Fauorabilitati ueftrç quislatinus in cpiftoIisreliquitÆgo nô reperi, quis ad unü fimiliter feribês dixii ueftræ,amp; nô podus tujquot;De qua re in cô
-ocr page 62-contra moovm
mentarqs de ratione epiftolari ladus dilTercmus, Clari'fico eft uocabul^ grâmaticü,quo nemo ex ckgätioribus in profaorationc ud gaudebat,^ reliqua que in mediü adduxifti/i non funt plane Barbara,at geâmadea SC fordida ncmodubitauit.Nâamp;fcruitor,amp;decôdigno prius edâ taxaub quapropcer hie non eft opus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P0NTIV8
$ocietati ucftrx indmo,fublinio charkads uinculo,meâ fciêdarû inert feendâ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHIL0L00V8.
Malle dixilTcs increments incrcfcendä.Cogor cnodaremêris aîFedS» promulgo indmo cordis conamine,dedaro pcordiali fauoris libamine* £ nine oradones a nullis peer indodos ufitatx.Prxcordialisnon legi. Libai mine aliud fignißcat nbsp;nbsp;nbsp;hic pollît poni apte.frißnuo meâ defeduofitad»
cgentiâjcft itc coquinaria oratio.Defeduofitas no facile apud rhetores in^ ucnies.Obfequiofitas in cade fordc cft.Itê nubilofitas quod edâ a tc ponif eft fimile pdidis. Quis autc intclligerct iftâ tuâ orationê,fublimi cordis me dicamine/ad nulls propofitS reduccrepoflumjiiifi adfit Apollo, uel ciuS minifter lofbartusppheta Tubingenfis. Vt femota omniS protcladonc mox uifis pfentibus non difFeratis. Vifis pfentibus eft orario imperitoijf. Qi autcdicis pmiationê,ego no lego in rhetoricis.Amicabilirasapud ue^ teres edâ non eft in frequêd ufu. Quod ftudiS Bafilicfc in quo adu con^ ftitutus fum. Adu dicSt code modo adualitcr impid,pro iam uel nSc,uel pfend têpcftate.Conftitutus edâ non bene poniteScoftitudo fiat ab alio, uel in fcruido uel in dignitatc.nam amp;nbsp;dS in epFa ad ThimotheS interprcS dixit,orate pro regibus SC oibus q in fublimitate funteóftituti, dicit Lau. Valla.nec elegâter nSc dicit cóftituti,nec grxee legit,fed tm q in fublimita te uel dignitate funt. ScictiarS rofulas.fftas nimiS prurictes ÔC lafeiuas trâfumpdôcs no coperio apud dodos hoies.idc dicâ de ifta tua orone, uiri tutu liliis.Crifpâtisryluxferitas,nunÆ legi nifiapud tc. Crifpasfyluas.
PONTFVS.
Veftra diledio nofcat me uißtaturum ftudium Friburgenfe,ucftrx di# ledioni mcam mends inten'ionê,quatinus mihi SCç.
PHlLOlogus.
Quod dicis quadnus,tâgis morem omnibus illiteratis,barbaris,cupc# dinarrjsamp;feplafiarrjscômunc,quiloquSturubicji. Rogo quatinus uclis ad mc uenirc.Iubco quatinushoc fadas,quod nemo dodus fecit,nâ fccS dS tc ualcret,ut quod nS^ IcdS eft.dicit erh Feftus Pöpeius fic.QuatenuS per e fignificat qua fine,ficut hadenus hac fine. Quatinus vero per i quo# niam fignificat.Quodita eile probat Plinius iunior adCaniniS Ruffum' Quadnusdenegat nobis diu uiuerc, relinquamus aliquid quo nos diu uixillèteftcmur.itcm£uuena.8a.xn.Quarinus hic nô funt nccuenales clc# 40 phandJQuintilianus.Quatinus ludus noftri in ius uocantur.
P0NTkVg.
Tertia rcgula.ÿf narratio incipitur in plurali,debet finir! in plurali. Ft ita faciendum in fingulari,quia alias generaretur tedium,fic q» aliquis vO
-ocr page 63-ÉPKTOLANDIPONTH XM
bââKtur in pnncipio narraooni3,amp; in {xiflerum tibifaretur. PHlLÓlogus.
Tibifare amp;nbsp;uobifare, ucl ut quidâ alii dtcun t fingularifare,amp; plurifîcarç funtdidiones popinariæ, amp;nbsp;gotthicæ, planée^ barbarse. Vbi dixißi alias, alioquin dicendü erat. Quod aüt dicis no dcberc quenq modo fingulari, tnodo piurali numero appellare,bcne dicis.Nä neminc unG numero mul titudinis alloquidebemus.Nofmetipfos aut pro noftro libito iam fingula rijia piurali numcro,etiam in una oratione appcllabimus. Audi Valle nie, rhetorica ars iubet nos uti modo pkirali numero pro fingulari,modo ec5 trario,adeo ut uno atq; codé loco de fe orator in utroeÿ numero loquatur Virg.0 melibfe deus nobis hæcocia fccit, Nancß cri tille mihi femper de; USjuide y allam.Quo modo Cicero amp;nbsp;Quintilianus in profaoratiôe ffpc i® ufifunt,exempta apud Laurendû require. nbsp;nbsp;aüt dicit Pondus fum male
difpofitus,credo nô latine amp;nbsp;pure dicat ad hâc fignificadonê.fcd bene di# ccrct,nô fum mccQ,fum in mends pturbatione.ucl non fum c5pofitu9,ucl compofitæ mcndsjtem fum turbidus uel turbat; mentis.Qidntilianus in ix. Vt fi quid fuiflet turbidiorü cogitationû componercLDiTpofitio ucl in difpofido^ affcifüone nfates philofophi paru elegâter ÔC fyncerc accipiGt.
PONT IVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Vefirae ferenitad nodfico,mc collcâurum efie duas partes bibliaCjfiudê doprxdicadonemfideiChrifiianac.
PHÏLOlogus.
Biblia.orum.pluralis numeri tantG dicit (Scorgius Valla Placentinus, ficutrhetorica.orG, phifica. ôrum.In fingulari aût fecGdfi grfcos biblos di àtur,ut notG eft, qux didio fi in latinG tranfirct, crederem dicendû biblus nô biblia,dodorG tarnen iudiciü de hoc rcquiratur. Prf dicationê aGt non bene ponis,ut in cômentariis audics. Nô dicas aGt ut prius. fonte potatus T ulianico,fed tulliano,ficut Hierony.fæplus dicit,fluuius tullian^ cloqué tix,ÔC tuUiana lucet puritate. Collega ctiâ eft focius non nifi dignitatis ali cuius,nô collcgatus uel collegiatus,quod nun^ ledG eft apud probatos.
•DEPcddonc PONTIVg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,,
H«c funt aduerbia ad petitiôes rcquifita,cordintime, humiliter,lachryj mabilitcr,inftanter,affcdanter,côfîdcnter,reuercter, deuote deuotius deuo ti(fimc,pcordialitcr, fidcliter, obnixius,totalitcr,fuauiter,inrime,laboriofe Verba aGt fupplico,peto,pcor,depcor,rogo,flagito,glifco,defidero,appe* to,afFcdo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHlLOHogus.
Wxc aduerbia raro Icgi in epiftolis dodorG hominG,ueI nunq,nifi pau ca ex eis. Cordintime,totaliter, prccordialitcr credo penitus ruftica amp;nbsp;bar bara.8ed rogo fuauiter,rogo reuerenter,ucl iupplico,uel aliud ex his,labo riolc flagitOjfunt orationes popinariæ,amp; a non dodis ufurpatx.
P0NTIVS.
Quarc ueftrâ paternitatê imploro fidelitcr,quaonus mihi fuccurratis in folaciofutn remediü,pro inchoad ftudü mei uigore,5(: plura fimilia.
-ocr page 64-CONTRA MODVM
PMiLOLOGVg.
QXuis hx tux orarioncs 8(. omnes fint derritf,rufiicf.fqualêtes, laciniO ^,uulgattnïmx,amp; non nifi popinis mcritorqfq; tabcrnis,(x nugalibus trïgt; uqs fcriptXjtn peflïma quxq? eradicabo,amp; pi urimarü didionïï pfos kdo res admoncbo,ne per te dcdpiâtur,In omnibus petitióibus tuis dids.C)rO tequatinus uelis.Suppliço uobisquatenus SCclémper quaunus,quód n« mo latinus fadt,q) non poffit hic pont quatinus,fupra oftcndqmuiro inigt; iiusquatenus.Audi Caprûgrâmaticü.Quatcnusaduerbiû aiit lod aui temporis.Tcporis,ut (^uatenus hos cxercebis morcsXoci,cum didmu» . quatenus ibimus in unü manducarc/uide tun crrorem. Acron fupcr ratiü.(^uatcnus,id cft cgdiu.Nam interdît aduerbiü temporis,interdû ld djüt^uatinus vcro per i eft cóiunflio tm.
PONTfV».
Alia petftio,quaproptcr ucftræfupplico reuerêtiæ pinfianter predbti’ ' humilibusquibus pofiumjquatcnus filium meum præièiitiû exltibitoré) in ucftrae uniucrfitatis collegium dignemini affumere.
PWlLOLOeVS.
Sic formafti omnes petitiones tuas,quas longü efle omnes tangere,qi” in eodê luto amp;nbsp;barbaric uerfant omnes,tame fie habeto. Præinftantcr e(f^ popinariàdidionem.Supplico autê quofemper utcris,raro ufus cft ro.Supplicauoncs fxpius.Nam ferciemper ad dcoslego, uelcft humilii* ucl afHidorû.Prxfentiû exhibitorê,fic loquütur indodi,quare non tabd^ lariumc'Vcftrx uniuerfitatis.Dodi dicunt, ftudio Tubfngenfi. PatauinO ucl gymnafiojuel acadcmia,uel palxftra,raro uniucrfitas,,Vniuerfitase(* aliqüa cömunitas ucl ciiiitatis, uel aliarü qrûcûcp rerû,utMartia .de ren* diuifionein.flEuniucrfitatis non fùnifingulorûjuelutiqux in duitatlbu® funt,ut theatra amp;nbsp;ftadia SC his fimilia,ódi qua alia funt comunia duitatft ■ nbsp;nbsp;hx ille.Et Plinius Junior Saturnino.ldeo nunc rogo,ut non tm uniuerfiö
ti eius attendaSjUcrü etiä particulasquafolcsgt;limaprofequaris,hic uniuf* fitati,id eft gencralitati.Et Pompeius iurifconfultus de uerborü fignifkaii* , nbsp;nbsp;one.TctritoriÛ eft uniuerfitasagrorü iuxta fines cuiufc^ ciuitatis Vniut*
fitas tarnen ftudiorum did potcft,quod uniucrfx amp;nbsp;omnes artes ibi dolt;* anturgt;lèd nous amp;nbsp;non ufitatx.
P0NT1V8.
Vobis fupplico quatenus mihi in uno floreno fuccurrerc non recuftl ds,utmcdiante illoftudiumoptatum ualeam adipifd.
PH/EOlogus.
Fhilelphus dicit florinos non florenos uulgo dJci,5d cft didio uulgad 6c. a probatis in nullo ufo.Scd aureus nûmus,ucl aureus per fc folum, aU* reoluftj;.Hlo mediante cft fermo crcber in ore grâmaticorû mediate peed nia,mcdiante illo uiro,quod a pud idoneos nun^ Icgi.
PONTJVg.
Quare tuxfociali dileAioni cordialius duxiconfukndS quateniis re^
-ocr page 65-EPlST®LANrgt;ïP0NTB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;501«
tusac fumptibustuisdifpoßtis quanto cirius poteris nofïro fiudio pro# peres te afferre,a cuius fcaturiente dogmate amp;nbsp;torrentis uoluptatis dulco# ribus poteris faciari.
PHIL0L©«V«
Hxc oratio pcnitus eft a popinarijs confcAa,amp; barbafcula plane,nih^* fuçciin ea,nihil uigoris,nihil latinitatis ut in omnibus.,Cordialiscordia orcordialinïmc,amp; fimilia,ego nun^ nifi ab impcrita grâmatiftarû cohor te audire potui. A cuius fcaturicte dogmate óc torrètis uoluptatis dulcor* bus poteris latiari. Ab iftis calamiftratis et lafciuientibus trâlùmptionibus amp;drc51ocutióibusfere alieniscaueamusomnesin oratione.gt;5äfuntpla . ne odiolfjSC ab indodis excogitatç,ncc alicuius^bati audoritate tnixae.
PONTiVS
Quare reuercndiltmc domine, ÔC præccptor fingularilîîmc, deuote fup plico ueftrae reuerentix,quatenus una cum clero ucftro eodem die iolcn# ni proceflionc inftituta,folénnlorem miiTam faciatis decâtare.ut dominus omnipotensfit placatus,indign3tioncfuâanobisauerterc, amp;nbsp;tranquillâ pacts conftantiam ecclefix fuf conférât.
PWIL0LGV8.
Singulariffimus non eft latinü.Proceffio autc didio minus propria jp quot;nbsp;bocfignificatUjlatinedicütur fupplicationesjutfcripfit Joânes Chryfofto; musèoldus Brixianusfuper Saluftiü.Mifta eodem modolatinû nôcft(ut teftis eftPerottus amp;nbsp;Philelphus)fedfacrificiû dicendiî,ut incômehtarqsut debisde abuGone latini fermonis. V t dominus omnipotês Gt placatus in# djgnationem fuâ a nobis auerterc. 0ratio eft plane incongrua. Quis em uni$ dixit fit placatus auerterc;
PONTlVg.
. Quare princeps incly te ueftra liberalitas me merito liberare teneat fup^ pleiter oroamp;:attêtc,quatcnus me miferc anguftiatü uelut ouiculâ kipis deputat3,detâhorrJdocarcerenôdifferatiscxtrahere,pecuniâcptantâ ad , tçpus exponatisjquoufapprqs reftitutus,uobisfacerc valcàrccôpcfam.
PWll,C»L0GVg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
■ Proh deS atcç hominû fide, quid doces Ponti,nifi pugnare côtra rhe# tqricâ,ncdû larinâ lingua, qua adeo difcerpis,ut uel hoftib®’ mifericordiâ puocare poffit.Repete totâorationê,amp; nihil inuenies quod ullâ elcgantiâ redolcât.quis em latinus diceret ills orationc,quare fuppliciter oro amp;nbsp;at# tcnte,princeps ueftra liberalitas teneat me merito liberare cita em facienda eft côftrudio, oratiôe itaef ifta nihil eft infulfius. Anguftiatü amp;nbsp;anguftia refuntgrâmaticauocabula. Velut ouiculâ lupis dcputatâ,eft infulfa oratio ÔC hic côparatio. Proprqs rcftitutus,has 8C fimiles oràtioneS nô# dum legi apudpolitiores,non em fatiffaciunt intelledui. Kecompêfam ftabularq 8C popinarq ficdicunt.Rccompenfare recômendare, recompen fa amp;c.non latine fedcompenfa,compenfare,cômendare.ltcm repenfare le;quot;* gimus quodindodi dicüt recompenfare,ut Apuleius.Præfentis beneficq
-ocr page 66-CONTRA M0DVM
uicem mihi per e3 repcnfarc te deberc. Alibi dids,(prea'j rudibus lampaJf bus.lt;i^id ualeat ifta oratio,no poiTum mente c5pledi,’tn hoc ununi (do elle plane infulfam.Jfxpius enim eandeni rem dico.Blas drcûlocutio nes inulitatas ÖC deformes ubien ,præ{èrtim in epiilolis uitabimus.
PONWS.
Quapropter uefträ paternitatêmitiffîmo cordis conamine,refcro petid ©nis labamine obnixius,amp;ltmilia,rogo precS initätia feduliilîma.Implo* ro uefträ confidentiä toto cordis fcrutinio.Cur uefträ mititatc rogito ind mis cordis uiribus amicabiliterjinftantiftîme.Duld melodia dcpcationU io infio,quatcnus ueftra beniuolêtia a me nô fubterfugiatin neceflîtatis artft culo,ucl quatenusmihi congruâ,ncc nô côpctentê fadaeprouifionê.
PHILt)LOgVS.
' Mitiflîmo cordis conaminc,pctitionis libaminc,precü inftantia ftduli'ß fima,toto cordis fcrutinio,dulci melodia depcationis,in neceflîtatis articU lo.Omnes iftf orationesfuntindignxrhetoriccs alunis. $edinter merito^ rrj amp;nbsp;popinæ^fefloresmultâcelebritatê fibi uendicarüt,amp; quafi primam clegantiâ Nèc mititas a mitis didt,ficut nec militer tefte Auguftino,qui in grâmatica didt^d funt quædâquæ cum afpere fonantdimiflâfunt, ut^ miti militer non dicimusja trifti triftiter non dicimus.
JO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PH^/lt;Z)Iogus.
diets,fubueniads mihi in fubleuamine Audi}, Ego nunq; l^fubleuai snineftudn,necquif(^ ueterû pofteritati côiticdauit.Tu autein hâc linguf btinae tenuitatêaefcendis,utconfulto uelis noua Jinguâintroducere,cun* indies antiqua morianf,ut didt Quintilia, hi omnibus uobis côplacebo^ (Côplacere p obfequi amp;nbsp;quafi uicem rcddere,non credo ufitatüeiTeapud idoneos.Et ficut nec placêua dicitur a place© quantû ego memini, ita neC côplacenti3,amp; præfertim pro obfequiodta nec ediuerfo dilplicentia, qgt; SI fi hoc ultimo ufus fit Apuldus,uix tn alibi apud iiluftres reperiri credo.
reNTivs.
Plenaria rogationc uefiram accedo leg9litatem,pulfû prxrogariuo SL precatiuo accedo uos.
PHILOJLCHSV».
Mas omnes petitiones non intelligo, funt enim popinariae. Plenaria Si Icgalitas non ïcgi apud idoneosmultum, pulfu prærogatiuo SC precatü »O quid fignificent ego nefeio.
CONTRA PAVCVM f-eichenu qui corn#
pofuit modu epiftolandi.
Offert fe hic Paulus Lcfcherius.qui item pari eleganda Sc ratione eut» Pontio délirauir,cuius modus epiftolädi(utipie feribit) nihil differt aPon trj deliramenus,qu3ecûq; autê femel dixcrim,non opus eft amplius repetc re,quapropter paucis agä cum illojBcripfitbonus ille uirepiftolaru gnep eflepartcs,utfupcrior,amp;dcomnibuscxemplapofuiteodetenore fonattf lia^ eandëcj fententiä dcprompta,ncfciens diâü Quintiliani in.ix.fuarû
-ocr page 67-EPïSTOLANDI PÖNTff XV
fnfti.de ftguris fentendarü.gaudcnt cm res uarictatc, 5d ficut oculi diuerfttf rum afpcdu reru magis dedncntur,ita fcmpcr animus pftat in quod fc ue lue nouQ intcndatEt ut didt Cornelius Tacitus. Nee omes claufulas uno amp;nbsp;code modo determinet feriptor.Wic autc nofter femper uno amp;detriio callc uagatur.y erfat item hic nofter Paulus in tam tenui, fordidoeç orsü tionis gencre,ut ft Gotthicus oino non üt,fc tame triuialê grâmatiftà pla» de oftentatBpiftola autê debet elTe clegantibus,puris ijidemc^ antiquitatê redolentibus uerbis Siorationibus contexta.Antiquitatê autc dico tepo? ra Ciccronis,Saluftt),Liun,Q^intiliani amp;nbsp;rcliquorü.ld quodoftendit pli nius ad Tufcü fuü.Ht pwefTus lèrmOjpurufcg ex epiftolis pctit.PrclTus autc id eft fubtiliSjUt exponit Nonius Marcellus illud Ciceronis in Hortenfio. lt;^is aut eft amp;nbsp;fuit unt^ in partiêdis rcbus,in definiedis amp;nbsp;cxplicadis pref fior.ltem ut dicit Omnibonus Leonkenus fup illud fecundi libri de orato re lt;riccronis.Iia porro uerbis eft aptus amp;nbsp;prelfusdoquens de Tucydide.i. fubtilis.Oebet igiturepiftola effe non nimis lafeiuiens 8C cxuberâs,ut Cz( roltltemnecieiunaôd triftis,ôircxanguisqucmadmodü iftius Pauli funt, fed medio gradiens itinere,pr3e fc fcrat fimul amp;nbsp;grauitatc,amp; elegantiâ, qd optime oftendit Cornelius Tadtus in dialogo de oratoribus dicens.©ra tio (icut corpus hominis ea demü pulchra eft,in qua non eminent uen«, hec offa numeratur,fcd têperatus ac bonus fanguis implet mcbra,ct exur git torus,ipfos quocÿ neruos robur tegit,amp; decor cômêdat.Difplicct poft hoc in modo ifto epiftolâdi Pauli Lefcherii,c|, quädoqj arguit ut dialceli# eus amp;nbsp;fophifta,intcrd5 grâmadea introducit,intcrdü iura,cftcç peniius ua rius in fuis operibus,qu3e omnia funt uitâda rhetoricj magiftris. Item ha« bet fuse materiac teftes Iftuguiionc amp;nbsp;Papi3,quos eonftat non bonos fuiamp;
■ fe grâmaticos,nedürhetorcs. Sedaudiamus quædâciusuocabulaprius non reprobata in fupcriori dialogo. M)udffa,comiti(ra,principiira,pcor dialinimus,abbatia lunt plane barbara.lte equeftris ordinis holes audaces «ocat in titulis eorû,cum audax in malû capi3tur,ut in cometarijs noftris de abufioe inuenics.cj) amp;nbsp;fi milites ucrc fint audaces,hic tamê uult eos lau dare, cum inde plus graues uirosdehoneftet hoc uocabulo, tarn SC fi non }O nun^etiäin bonû capiatur,pfertim apud poetas qui Ubcrius loquuntur.
Item profperat,cluddatur,ccrtifico,clarifico,fjpius utitur,qu3e funt grâ «naricauerba in oratoribus rarilfima.Item peramplius degradari,prodigi aliter,omnimodc,ccrtûfeci,baiuloi?2 inopia(ubi dicendû ubcllariorü)aui fare funt penitus barbara,Slt; interdida mudioris linguae fedatoribus,cuni plura corufintpenitusgothica.ltem rônabilis cau'a,Efonaliter, funt grâ# niadftis remittenda,ne tecu lege agant. Jtem ars latinifandi,met, ambo, onis.funt rcmittêda barbaris,qui non latina,ut in cometarijs dicx Pradi# earc etiâ no nunc^ legi apud idoncos,liccf pradice pradices utamr ^^uin 40 tilia.lib.ij.inftitu.Verbs aut? non inueni,non tarn? repugno did. Nec an te (Quintilians quif^ dixit pradicajtefte Aenea ^iluio,gr3elt; S tame amp;nbsp;bo# num eft uocabulCLmulta alia pofuit delirani?ta,fcd ca extirpaui in fug,io c “i
-ocr page 68-CONTRA tOÄIWM
tiTótü Iibro,quapropter hic no erat opus,tamê ß quis in hui'us hois dictai mina.utipfcdicitinciderit, diligenteranimaducrtateaquxin Pondorf jphcndthic ctiä eße taxanda.Bt tantii de his, Habuit aüt iäc Paulus amp;nbsp;Port tiusde quo fuperius diximus,audorcs Äuidone quêdâ, 8C alium CuilheU inü,a quibus omnes ifti triuiales,amp; gotthici errores fluxerunt.
CONTRA I0ANNKgt;V BORÏDAM de Aquilegia.
Vidimus amp;nbsp;nup quendä modü cpiftolädi infcriptü,cui dtulus erat pra 'flica feu ufus didaminis loänis Boridædc aquilegia.Brat fads goithicus d tulus amp;nbsp;barbarus,praäica didaminis^poft^ amp;: huncillü modum perfpd io xijomnino laborabat penuria linguae latinæ,caqua fuperiores, annouul tarnen quxdam in aliis non contenta.quæ hic fubiiciam.
IOAINNE« ßCRIDA dcTitulisficfcribit.
Prouido Sc difcrcto uiro feptiformi ftudiorü lâpade radianri 5óc. M't« ratoriæ milidæ cingulo decorato. Floribus eloquentif purpurato.
PWIfcCiLOSVS.
Oifplicent mihi omninOjUtfæpeteflatusfum.ifiaelalciuiae ÜC leuitasha rum orationum,audoritatc fretus Sulpirii Vcrulani, hominis haud qua^ g indodi,diccris.Caue ne lafciuis amp;quafi calamiftratis, ôC piduradsinferf ptionibusleuitatem ammi indicandbus,utarc,ut funt ilia. Purpureis litcra *0 rum floiculis.gemmifcf decorato. SuauiiîîmoodorePegafidumaffluert ti. Nitido Iciêtiæ cingulo infignito,amp; fimilia.Purpuror.aris.purpuratuS literatores femidodi feribunt in epiftolis.
lOADMNBS'BORlDA Salutationelcripfitficutfuperiores. , ’ Debitam reuerentiam amp;deuotamcumrecômcndationeiê ipfum. Sai hitem amp;nbsp;omnimodam reuerentiam.Princeps ad iubditos.8alutem tiam fuam.item famülatum prius deftinatum cum falute.
PWfLOlogus.
Sunt falutatiôes popinariae,planée^ barbarf-Omnimoda nôlcgi apu4 idoneos. Cü recômendadonefcipfüjoratio eft barbara, amp;nbsp;utdicitis inco® grua.Recômcndatio em nô pôtregere aceufariuû. Cômêdatio nô recônjé datio dicendS erat,famulatü prius deftinatîïJDeftinare pro eo qtf eft mif^ tere,ornes ubiq? ponitis, quodego apuddodosnûglegi.Eftcm deftinai^ fclt;Jm Non.I/larcellü parare Item deftinare eft emercJLucilius lib.xxir)Tâ cioablenoneuenio tribus in libertatemillibus deftinet. IPeftinare eft pr« ponere,dcliberare, Plin .iuniorCaleftrio tyroni.Mifit ad me uxoreiusjH^ fpulla comunê amicü C.Geminiiî cü triftiflîmo nûciodcftinaflc jCorneliÔ mori.ltêdeftinare eft parare/^adan.in proloZ?uius afterendæ atq: illufträ df feptem uolumina deftinauimus.Itcm deftino fignificat aflïgnare,depugt; tare.addicereetcligere atq; alligare,a]iqn taxare,atq; pro preciodeputarfc Plautus in Rudente.Minis triginta flbi puellam deftinat.hoc idem notifia catX^ræftino apud Apuleium qui dicit,jEtpercontato precio qjcentü nun» mis indicaret, afpernatus uiginti denariis prefiinaui. autem alii dicunt deftinare.i.mittere,allegantes Juuena.in.iitj.SatyraaOeftinat hoc monftnl
-ocr page 69-BOROAM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XVI
'tymbæ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magifîer JPonrifici fummo.Kgo expono pró députât,amp; ma#
gis quadrati meo iudicio,nec illis afientio.
lOAt*JNE8߮RlSDa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,
Qîfimcarîî eritisfacilisexauditor. PMII.01ogus.
Was amp;nbsp;fimilcs orationcs non lego apud idoneos,quas plane incógruas Sc ineptias credo, («^uia eiitis facilis exauditor,non/lSene quadrant,Guc 'enim deuno,fiucde pluribus loquebaris, omnia in eodem numero po# nenda erant. Êt fi ad unum loqucbaris in plurali,quod uix latine fieri pu# to.Attamcfi italoqui uis,omnia fuppofita ÔC nomina adiftud uerbû per tineniia’amp;;yelata,poncda erant in plurali,quod notât Cicero ad ßrutü de io perfeâo oratore,dcfe ipfoloques,cum dixit.Populo impofuimus ÔC ora tores uli fumus.l^uod genus(ut Quintilianus li.viq.fuarü inftitutionutn tradit)non orationes modo ornât,fed ctiâ quotidiani femionis ufus récif pit,attamen ad aliû fie loqui uix permittitur.Nec quis ad unii loques cont grue loquitur,cftotc meus defenfor.
loannesÈ®RJ©Â. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
CbolumdecaeterouixualebOi PZULOlogus; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
' Tenore praefentiü dicis,quod a ftabulartjs didicifti.ldem,dcm5firatiôe ‘ pfentiû uel ofiêfiôe,q) fi plura inueniâtur in iure canonico,q funt a me re# pulfa,meminilTe debebis in canonibus efle populärem loquêdi modü, SC gotthis indoâiftç hos elfe feriptos. Nam magna ex parte poft corruptio# nem per gotthos, amp;nbsp;alios linguæ larinæignares, fci ipti funt canonesüft aüt arguments impcritormutdicantcum princeps.hoccftCæfar ÔCpon tifexmaximus,leg5 côdedarS aliarScç rcrü auftoritatc habeât,cur nô ha# berent etiâ illâ; Vt uerba quçcûcç barbara ÔC inufitata faciât latina, gbus fllud refpondeo quod Pomponius Marullus grâmaticus Capitoni.is em Marullus Romæ profitebatur,fermonis exaAormodefti(limus,cS exora tioneTiberiû Cæfarê rephendifteqAtfirmâte Alt;ftcio Capitone,amp;2 elle il# lud latin5,ÔC fi non elilctjfuturS certe.Jam inde metitur inquitCapito. Tu em Cæfar auôtoritatê dare potes hominibus,uerba non potes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jty
âoannes BOWlDA.
Cùm talibus ucniftis ad guerras. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHPLOHogus.
Cuerra eft latinü corrupts amp;nbsp;barbarS,amp; male loquit autêtica extraua gansFæderici impatoris.fic inquics.dno guerrâ faciente.fed lites,bellS,di feordia uel (editio,ucl fifia,plura hic dimitro,q fupius rcpulfam paftafunt Lites aSt plus funt in iudicio cç belîo.Ncc litigtS apud uctercs facile repif.
Hæc funt igif q pro cômuni omniS ftudioforS utilitate, ÔC Germanise ornamentoinmediSattuli.cafpe,utcumin ali]smultisrebuspftemus cç teris nationibus,hac una utputa cloquêtia nô inueniamur conténendi cæ ter tftç inferiores. V eturi funt,efh plures me ducc,qui nô folu hf c fed plura alia notabSt,quomagis poflimus nos alTerere aforde barbarica,Sf adRo manS fermonêexaftius inqrcdS cuiuis uel médiocrité r doflo fituia para tajBedæmulisôCaduerfarijsindoôtiSjdicctibusinhumanâ efle uolupiatc
-ocr page 70-CONTRA I0ANNEM
aUorS famS in diicrimen deduct,ut tuam nobilites(cum puerilis GtiaAan? dx aceufando illuflres uiros,fuo nomini famâ quxrere, ut dicit Hicro.in epiftola ad A^uftinü)refpódebo ingenue fatebor, eû hominê a cófoi^ dohunianoenefcgregandûnierito,quianulloquo^iniunx genere la^ ccflitus,incôfulto dc temerein aiios fuâmaledicenuâ profundic, macérant temq; lingua intcndit.Eûautêquiuentad (quxuelamids pponendaefl) patrocinaricupitpublicxc^udlitaücôfulere,qualê meefle laboro,credo non foin non odiü 8C uituperadonê,fed edâ fauorê etgloriâ mercri. Vida igithominis uel errata nô hominê taxare foieo,quinimo tepora illorum lo hominü quxfatorû forfan iniquitate,in maxima lingux ladnx iadura et inopia laborabât.beneigit fcripferüt fuo têporc,doôtilt;Ç fucrûi, nunc autc nihil n jfi ladnus fermo debet eflê in precio amp;nbsp;ufurpandus,quod nô poHit fieri,nifi illorû errores tollantur,qui contra ladnicatc rcripièrüc,nec ulla ex parte locupletarenouerüt. Meus igitur labor,utmihiuidcornon impro# batum iri,ied laudari meretur,quod ego adole(cens.d^ inter lingux ladng profeiforesminimus,fim id aggrc(rus,quod nemo ante mctcntauit,opus in primis laudari (^niflîmû,quod fi contigerit me errare,uti non dubito» debebidsmeminiilcopdmi lelt;ftorcs,neminêunû,ut Varro teftis efi,omia pofle icire.Et item utin exteris rébus omnibus,ita in his infirma eflê prini
ao cipiaJLaudetur iuueniiis ad ardua impetus. Valete.
AD EVNDKM.
Multa font oprime lclt;Sor,ut ucr5 fatear,in hoc opulculo,quf xtads iucuriâ,amp; impetû adolelcentix fapiunt,(êd primû cum oflicio grâmarici fun(Susfim,nonopusfoitincxpofidoneamp;interpretadonc uocabuloriî» uerbis côpofitis,amp; oratories floribus adornads ud,non cm uolui panegy ricum fcriberc,aut controucrfiâ,lèd cômcntariû,ut dicit nofter Hicro. led c5mcntariü.i.hoc habere ,ppofitû,n5 ut uerba mca laudent,fed ut ea qux non eleganter,uel minus latine dicâtur,poflînt uel aliqua ex parte ex mca hac cômêdarionc cognofci,qd aüt nimis acerbe illufi Pontio,Carolo amp;c. utmultisuidetur,nonefi magna iaâura. Suntemadcoignoti,quibusdc '° traherc uel nemo potcft,quippe quorü neccognomê,necpatria feitur. ad do Pontiû efle fidû uocabulû,ab aliquo qui foû nome (amp; merito quidc) in tam inepto opulculo diuulgarc non audebat. V ale.
AD LEOTOREMTctraftichon.
ÿcripfimus hæc iuuencs,dum non mihi barba rigeret.
Attamen amp;nbsp;pucris fxpc legenda puto.
Qi 11 quid limadignum conlpexerisipfe Bmendare prccor dexteritate uelis.
CONTRA EW^rOtAg CAZOLï.
40 nbsp;nbsp;9cripturo mihi côtra ineptias eptarü cuiufdâ Caroli, ut ex eius Icriptis
facile liquctjßurgüdijtota Germania in me enciendû amp;explodcdû côlpi rabit,adeofacer,amp;:celebrinoîeeftapud nosutpripuifle palmâ omnibus g modo in côfcribcdis epiflolis opéra locar5t,exifiimet,ncc quif^ epifloi
-ocr page 71-B0ÏU0AMr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XVIÏ
las Ce cófeAurn fperat,nïfi cius copia habucriuEgo autê qui eius IctSionce diiTuafurus ucnio,nihil eorü quae rcgt;fte inftituiiïe confidâ mutabo,amp; fi om nes quotquot funt in Ccrniania rcclamarent,amp; meii hoe inceptu tan^ te merariü improbarêt. I/Jon em débita laude fraudabor, ueniat mô xquu« Terü æftimator, amp;nbsp;no plus in hominis uerba q in ueri fide iuratus contin# ^at iudex,nec alTisfaciä cêforcs illos pulpitariosjriuialefqi magiflros,quo rü unü ftudiü eft dodiores fodicarc,cætera omnia ccccutictibus oculis,pu# eriliq; dodrina tradantes,dS modo hoc mco labore fim pluribus utilitatê allaturus no mediocre,cum ad hæc non modo legenda inuitauerim pluri mosgt;uerü etiam ad fimile aliquid elaborandü,jmulationis ftudiis exciden tur no pauci,öd co padó barbariae renüciabit Germania. V erü ut aliquan do aggrediamur rê,fic habetote pii Icdorcs. 0mncs falutationcs fcrc quas congclRt in hunc libr « ille audaculus uerborum ftrudor.elTe incongruas, hoc eft barbarasjuel ab omni reueredf uetuftatis religio ne, amp;nbsp;fanditatc ali cnifftmas,iSc pueriles in primis quas ufurparent uix pucri elementarii. An tiquitatê aüt,hoc cftTuIlii, amp;nbsp;çqualiü temga in latina lingua inprimis imi xaridecct, necfinepiaculo ab hisdiffentiredatur. Vetuftascin utdicit Ma# crobius tertio Saturna.nobis femper fi fapimus adoranda eft. Ct Phauori# nus phüs apud Aulü Gelliü li.i.ca.x.dicit.antiquitatc tibi placcre ais,qi ho neftaamp;bonajamp;fobria Sdmodeftafitamp;c. At antiqtas amp;nbsp;antiquitatis admi ratOTcs no feribunt falutationcs pueriles ficut Carolus. 8cd dieüt tantum, ïalutêdicitjuel falutem plurimâdicit.Græci aüt,bene agcrc. Plurimi ex la tinis dicunt,foelicitatê optauEt qui aliter facit, no feribit latino more, none amp;nbsp;antiquitas(a qua ad nos defluxit omnis dodrina) fi nouiftet meliorê, amp;nbsp;magisidoneü modü falutationû, in hocconcordibus omniü monument ris nô perfcueraffet,fed barbaras ut tu,fcriptitaflct falutationcs. At nofeo te primü rcfponfurü,fingcre necefte eft, quod tibi concedo, fi fiat citraRoma næ lingu J detriments Caucigitur quifquiscupisefTclatinuSjabhuiusepi fiolis,nam nô folü pcccat in falutationibus,fed amp;nbsp;alibi, ut plurima loca ta# xandoinmediS proponâ,quod tam fi plurima rcliqucrit in iftis epi# jo ftolis,qu3efuntad omnê cloquentiâ accômodatiffima,fapuerintcti plane latinâlinguâ,non tarnen leçcnda cenfco.Quoniâ(ui dicit Au.Gellius in x. de 8encca) Ado'.efccntiS indolê non tam iuuant qux bene dida funt,q in# ficiant,qufpenîme,multoq! magisSifi plurafintquçdétériorafunt,q)fi inter dodos fibi locum nô infimS uendicaucrit,ut certe potuit, ingenio ta# menfuo indulgerc qtcpcrarcmaluit,utdeOuidio feribit Quintili. Nunc inftitutum iter continuantes,ponemus eius^ ineptifiimas falutes, poftea ua ledidioncs,tandem alias ineptias.
REqtmnturßalutariones CAROLI.
Salutes plurimas cp eftundere poffit hic calamus aut ferre papyrus. PWLOlogus.
Hçc oratio eft Barbara, ut dicimus,incôgrua,plurimas amp;nbsp;q; cffûdcre poffit,nô quadrSt,quod elemêtar ius puer duudicar«,Bed plures, ucl alius
-ocr page 72-quot; ' nbsp;€®NTRÄ ÂPÎ8T0L AS
comparaduus.fuperlatiuus non,aliqui habent nö qua fed quas,quod ma ' gis placeuBriâ falus fecûdû grâmatiftas nô habet falutes, fed caret. Sed ta i mennonrepugnopotiriiTceriam dici falutes, fi aliquis ucterü protulüTet, quem tarnen nullüfcio.Gum Martinus Phileticusfuper epifiolis CicerC nisdicatjfalutes numero multitudiuis non inuenitur apud ueteres,de qui busrebusjôdnominûcarentiain cômentarijsnoftrisde abufionc linguae latinæ plura audies.8alutem etiam nec cfFundit calamus,ncc fert papyrus quoniam a. folo deo proccdit,ncc in potefme ullius cft hominis, ncdü ina niniatorum,uidesigituretiâ hanc priinamfalutationem cffecôtra granV maticam Sccongruitatem,5c uerborum proprietatem. © ©arolede latt# na lingua pelTime mcrite,quotuidi literariædifciplinacmilites pcrtcdece ptos/quihaec prima tuæfalutationisdeliramenca in fuis epifiolis feripti#. tarunt Sed iam ad alias falutaüôes quas Ûmul ponam,tan^ in uno igno# f rantiaelutodemerfas, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•
SALVtationcs ©AROLî,
Immenfas perenni fauore falutes.
Salutes fœlicium uotorum datrices.
Aniiciciam fupra quam dici poteft pro falutc.
Seruitium proraptiflîme ad quæq? placita pro falute.
?? i Salutes ad afira ufcf ferentes Fœlicitatera fine cariturana.
Salutes æquantes Maris arenas.
Animum ad placita paratum pro falutc.
Plurimxfalutis longum affluxum.
(ïentenas falutes millefies refumptas.
Salutes fupra quam feribi poteft Ignores.
8ubielt;fiioncm humilimam locolalutis.
Largas abundo fluxu falutes.
Salutes plurimas omni falute lætiores.
Multarum falutum pleniflîmum fînutn. ïneffabilcsfpemultasfalutes.
Ingentes tumulo profundo falutes.
Plurimas abundo fauore falutes.
Salutationcm quam dare folet fuo prefTori Scorpio.
Salutes quas inter ungulasmilui afièquitur pullus. Salutes iîlæ quas mihi optas in te redeant pro falute. Salutem quam Cretenfes fuis hoftibus optaucre. Mille item Ôd mille millefies mille falutes.
Salutes numero multas,mole magnas,pondérée^ onuftas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Salures plurimas ex centre cordis egreftas.
4*^ Plurimas affedu immenfo falutes.
Fortunas fperatascum falute.
Salutes innumeras refis amp;nbsp;uiolis amoeniores.
iâiuKs plurimas amcrnofplendorefcecunda» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
-ocr page 73-^CAROLV
yvm
quot;Salutes plun'mas fine atcç mcnfura carcntes.
Salutes tibinuncius meus dabit. Honores plunmos pro falute. Ingentes ad uota falutes. Fœliciter ui'uerc pro falute.
Salutes plures meflis ariftas. Salutes ftellis numerofiorcs.
Salutes plurimas aduerfkatis nefeias. Salutes plurimas melle amp;nbsp;fuccura dulctorcs. Salutes fraterno amore uenuftas.
Salutes plurimas bcniuola penna depidas.
Summas fummo fauorc uel uigorc falutes.
Cupidiobfequiulocofalutis. Salute in eo fine quo faluseflc no pot. nbsp;nbsp;**
Salutes tarn abundas,ut faccos repleat fportas amp;nbsp;bigas.
Premiflärecomcdationedecenti acdebita.
Salutes lætillîmo foie laetiores. Plurimas iugi cremeto falutes. Salutes non pauciorcs cf gerit aeftas ariftas.
Salutes numero incalculabiles. Ingentes cordis ex fonte falutes. Salutes quas tibi mens pleniftimasgeftit.nec calamus fufficit pingere. Amicitias adamante folidiores. Decenti cum urbanitate falutes.
Salutes aftris fplendidiores
®audiorü noftrorü manipulum faltem ufef ad unum pro falute.
Altos ad tumulos uf($ falutes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-So
Boni uiri feyphos plenos laetofcj; hauftus pro falute.
Salutes omneslquas tenet polus,humusautpclagus.
Kt alias innumerabiles pofuit hk Carolus,quas tame longu eflct omes recenfcrcjcum inhisiam fcriptis ßtisfit ineptiarum.
PHU,01ogus.
fint rufticc,inclegâtes,inconcinnæ,ftultae amp;nbsp;barbaræ falutatiôes ffig Caroli, quis eft tam caecus qui nô uideatcQuid aliud facis o bone Carogt; le,nifi bellû gerere cum latina lingua,ubi legifti illas amp;nbsp;reliquas pene oês falutationes,tam infulfas,tam ridiculas,tam barbarast’a te prodeût,tuf in# uentiones funtæque ab oîbusftudiolîsc3uend3e,atcç uencnü publicû'z po jo fuiftiitêphircs alias ineptias amp;nbsp;falutatiôes,qs amp;nbsp;quarü fifes fupius repro# baui. Audiftis prius falutes apud idoneos nô repiri. Veniâ nüc ad alia quf dâ,qa magnü crefeeret in uolumê,fi oês errores efient taxâdi. Amicitias fu pra quâ dici.pôtpro falute,nec ilia oratio eft a quo^ exponibilis ad con# gruâfentêtiâ.8alutcs ad aftra ufq?ferêtes,eft puerorû fcrmo.Sifiterilla.Sa# lutes arquâtes maris arcnas.8ifitcr illa.Cêtenas falutes millefies refumptas Etiâ’jlego millics,nült;^ millefies apud idOncos inueni. Etfatuæ illæfcqntes falutationes.Salutcs numéro multas,mole magnas,pôderec{! onuftas. Sa# lûtes înumcras,rofis amp;SuiüFamoeniores.5felutcs qsinf ungulas milui allé quaf pulP.0 bone Carole pter alias ineprias debuiflês dixiftê ungues, nô ungulas.DifFcrüt etn ungues et ungulf,($uis unû ab altero deriuct,qtn un guis efteorû anîaliü q digitos habet feparatos,penitufc5diftindos,ut funt boicsjfimif aucs.Pli. Vngues fimif ibricati funt,hoîbus lati,rapacibs*unci.
-ocr page 74-COÏ^TRA EPIST0LAS
exteris rcAi,ut canibus, præter cü qui a crurc plerifq^ dependet, fæpiur apud Pliniü inuenies. Vngula uerodc his diciturq diginscarent.ïdenj de ftruchio caraelo qui ex genere uolucrS cft.ungul3e huic funt ccruinis fimi^ lcs.)dê.$ues illyrico quibufda locis, folidas habcnt ungulas. Idêfxpius óC, aperto hanc ditïcreniia monftratHxc Pcrottus. Vnguicula dc his dicitur quæ habet ungucs.Errat (Srxcifta qucdidt. Vnguesnó brutis dan(ur,da{ ungula brutis.SalutesquasCretcnlesfuishonibusoptauereamp;cSalutadO’ nê qua dare Colet fuo prcfTori Scorpio. amp;nbsp;innumerabiles aliæ. O nbsp;nbsp;dcfor#
me chaos,o q totus incptus es.nó cmfolum nófedaris elegantias, uerurn^ io ctiä fine Omni ucrborü pondère prolaberis in,quacj; ignorâtif fèntinâ. Pri
mo,nô habes diiïerentiâ inter falutem amp;nbsp;falutationê. Secïido fine omni fen tentiarû ratione fcribis,quicqd in buccam uenerit. quod eft furiofi homii nis,ctiâ fi ufuseires elegantibus ucrbis,quod tedocct «ice. in pri.de oratogt; re ad (fX fratrem. Quid eft cm,tam furiofum uerborû.uel optimorü, ucl. ornatilfimorü fonitus inanis,nullafubiclt;Sa fentêtia,nccf; icientiar Audi Quintilia.in,ix.fuarQinftitutionü.Sunt qui ncgledo rerü pondërciamp;f uiri buslênientiarü)fi uel inania uerbain hosmodosdèprauarüt,fümos fciu^ dicent artificesjideoq: nô definüt cas ncCterc quas fine fubfiàda fedari tam efiridiculûjCp quærere habitum geftücj finecorpore. Quod aüt dicis falu tP' tesînumerasrofis,3lt; uiolis amœniorcs, eft deformiffima tranfTumptio SC
inepta.Contra quâ fimilê(fæpius cmcômittis eandê)loquit Quintilia.ini vir). dices. Optimecç Cicero demôftrat ne fit deformis tranflatio, qualis cft: caftratä morte Affricani tcmpub.Salutes plurimasomni falutelf dores,uigt; dc qualis fitifta orattOjfalutclætiores cpftolida. Item lætusucl Ixtanôeft: congruü uaide epitheton falutis in profa oratione,q, fl cllët congru ü, fup^ abundaret, quia per fe omnis falus nobis gaudio eft. Epitheds aüt in profa' orariôc nô cil: utendii quêadmodü in carminibus,nifi aliqd agât ad fenfuS' perfedionê. Audi ii^intili.in.vitj. li. 0rnat crh epithetô qd'rcdc.dicimus appofitiî.a nônullis lequensdicit,co poetæ 8c frequêtius SC libcrius utunt-'Nàm q? illi fads efi côuenire uerbo eut apponif, SC itaq; dêtes albi 8C humi dauina,in hisnôrejShendimus apudoratorê,nifi aliqd cfFicitur,rcdundat , tu aüt efticitur.fi fine illo quod diciuminus cft.qualiafuncOicclus abomi nandu,o deforme libidinê.ïtê largas abundo fluxu falutcs,prftcrq q? cftin cptilfima oradOjCtiâ nü«^ Icgi apuddodos abundüs.a.um.fcd bn abunde ul'abundiîtcraduerbiû.Itêfalutes plurimascxcctrocordisegrcfias, nemo orator diccret excêtrocordis.Qïuiscentrû fitphilofophorû 8c mathema ticorü uocabulü. Fortüas iperatas cü falute,es malus philofophusCarole, nâ rcrû SC uerborû pondus minime attendis,ubi cm ialus eft,ibi procul cd dat fortuna, multü cm diïatur fortunæ, 5Cab eius miniflerio^acul efi, qcFa 4o fûmodatamp; optimo maximo deo^Wonorcs plurimosp falutc Cbonc Ca role es ut tccü iofer,côtra noftrâ fide obftinatus maxime ucl capitalis inimi eus ilU oui hanc3optcs,n5 dico lalutê,fcd maledidionê.qm uanos SC inftabi les amp;caducos honores qcôplurcs pelTundcderunt^ut dixit ÿocraics apud
-ocr page 75-CAROLI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TIX
VaIeri.Maxi.lib.vq.de fapienterdiâis amp;nbsp;fadis)optas ci^ï falute,qua nihil pôt melius cxcogitari in humanis. ÿalutes plures qu3 habet meffîs ariftas. © bone ©arole ubicj optas multas falutcs,credo quod fis gcntilis.qm tan tü una (alus eft,qpcedit adeo.Tu forfan crcdis cfle plures deos,amp; a quoli. bet fingularê procederc falutê,amp; ob hoc diets falutcs.Salutes plurimas ad# uerfitaris nefeias, hic etiâ déliras Carole, aduerfitatis nefeias, qa nulla falus uera,nifi eadê fine aduerfitatc. JSalutes tâ abundas ut faccos rcpleâtjfportas amp;nbsp;bigas.© ©arole magna audacia ufuscs,cü tam puerile rê tranfmififti ad pofteritatê,qu5 cm resimaterialis magnitudini amp;nbsp;oneri,ideft rebus mate# rialibuspoflitcôparari amp;côuenirc4’ræminarecômendatione,lifc6c fimi liaplurimafuperius taxaui,qua,ppter dehishic nulla mctio.Plu rimas iu# gicremeto falutes,cgo raro legicrcmentü apudidoncos,fedbn incremen tü Salutes nô pauciores quâ gerit æftas ariftas,çftas ariftas cacophaton eft, KttKÔÇetToVjhoc eft malus fonus,q eft plusfugiedus fere cp ullü aliud in grâ maticauitiü.Nadicit Aul.CeLlib.xii.noâiü atticarû,quod a feriptoribus elegâtiflîmis maior ratio habita fit fonitus uoeü atqt uerborû iucundtoris, quæ a grfcis tutpwta Euphonia,ideft uocalitas,côlonantiaq:diciï, quâ re# suif difeiplinç q a grâmaticis reperta cft.Idcp^bat auftoritatc V alerq pro bi,Vcrgilij,lt;2iceroni3j^ucrctri 8C reliquoi5.’,dc qtia dodiffimû Auguftinu infuagrâmatica audi,nâ euphonia inquit,id eft fuauitas bn fonanJi admif xo fa eft ad lannum fermonc, ut afpera temperct,amp; ab arte ex ratiôe receffum eft, ubiafperitas offendebat audiiü. Sic Cicero ait, impetratC eft a ratione, ut peccare fuauitatis caufa liceret Salutes numero incalculabilesJncalcula biles nondü legi apud idoncos ad falutem pcrtinerc,nedü in ffequenti ufii ïhgentes cordis ex fronte falutes,eft infulfa oratio,nefeioep profeflo ubi uel quæ iitfron8cordis.8alutcs quas tibi geftit men^lenifiima amp;c.Quid tibi uis Carole,£ÿ dicis mens pleniffimacforfan plcniflima ftultitix,amp; fie eft fen fus perfedus. ©/ autc hic apud te geftit regit aceufatiuG quas, non legi ad# hue apud idoneos,immo amp;nupcrquidâ fcriptorcomcediarûeodê uitio laborauit,contra quem ita feripfi in annotationibus,ubi legifti geftire poft ÎO fe exigere accufatiuiiCego enim non legi,uidc quid Terentius in Eunucho lt;licat.Cherca quid eft quod fie geftis. Vergilius in georgicis£t ftudio incaf fum uidcas geftire lauandi.Bfi igif gcftire(ut feribit Seruius Honoratus grâ maticus)13eticiâ fuâ corporis habitu fignificare. Ite Nonius Marcellus gefti relaetû eftè fignificat,didum a gefticulis facilioribus, amp;nbsp;fie fecundum illos eft uerbü abfolutü,ut dicunt grâmatici,quod nô regit aceufatiuum poft fc, poteft tamê quâdo« regere aceufatiuu quando pro cupere ponitur, nec ta men legi nifi apud Tertulianü,qui dicitin principio Apologetici,unü ge# fiitinterdum ne ignotadamnetur.Boni uini feyphos plenos pro falute. D Carole ut rideam tuas ineptias, es plane cpicureus, qui nihil curas de falu# te, fed tantum de gula 8C uoluptate, escp alter JSardanapalus, qui fecit (cri# bi in fepulchrum fuum. Cum te mortalem noris præfentibus expie Zieli# dis animum,poft mortem nulla uoluptas. Nanc^ ego fum puluis,qui nu d ii]
-ocr page 76-CONTRA EPISTOLA8
per tanta tenebâ.Hjc habeo qux edi^qu^q; exaturata libidö Haufit, at iïfa ' nianêt multa amp;nbsp;pdara reliAa.£crabo hxc. Has amp;nbsp;onines falutaüones pop fem rephcnderc pluribus modis, fed nó eft opus, cü noueris eas efle fatuas ridiculas,amp; barbaralexim ubicj olentes,procedä lam ad ualedidióes eius. ubi nó minus ineptit($hic,ponatncj tantü aliquas,qùia his cognitispoté/ ris alias edâ his ßmiles uiure,tan^ridiculas SC Barbaras.
V ALKdidiones C ARObJ.Sequuntur.
quot;Tu fcelix uale Qc quidcm, ualenrius quam qui ualenuffimus.
Tu Ixtius uale c£ apis in thymo,quam pifds in undis.
ValerapdmexParrhifiusadaiamccenacadcnteluminefoUs.
Vak in eo qui facit ualcrc.
Vak ex Roma odobris décima,uclocius£uro,dn nox tukrat lilcda terris.'
Vak in eo qui dat efcam omni carni.
Vak longa die ÔC uoto foelici.ex Bononia tarde dû Ix ta traherêt crepufcu ■ la nodê.ex.N.manedum iam ceiTarunt profedo fok tcnebrx
Vak^îpeiq die me expeda,intro quoq: me infra cor tuû firmarc digneris* Vak ualentius quam qui fœliciflïme.
Vak lærus amp;nbsp;faufius optatocj uoto fruare.
, nbsp;nbsp;Vak fœlix tccf in æuum fcruare dignetut creator afirorum.
Vakamp;tuânaturâtuâqtpromiflîonêfequçreinjSclara te vocantcs.
Vakjlongior eflcm fed ad quietem fopor me inuocat.
Vakte mihic» præcipite nihil mihi dulcius erit uods paruilTè.
Valcte in eo une quo ualor cfle non poteft.
T U uak in éo qui necÿ fallt tur netç falIit.Et foelix uakas corpore lano.
Vakatqjficfiudeasutfcmpcrmagis uakas.
Vak eftoq; faufius in æuum cx-NfuoIante manu kuiflîma penna. ' yf ale ex Parrifius eo calami çurfu quo kpus fegnior erat.
Vak ex Louanio tam rapido curfu digitorû,ut uix oculi iëquerêtur.
Valc cx.N[.adco curfim ut uifus calamus uentos fuperaret fugaces.
JO Vak atq faufiafoeliciq; fofpitate fruare. Ktuakgaudentiiume.
Vak cxN-landiLucx profefio tarde iam terris luce dimota.
Vak CX.N. tarde dum nox aderat crefcentibus afiris.
Vale ex Louanio digitorum mont non fcgni.
Vak ex lŸ.kporino curfu,amp; quidcm ocyus quam corpus opacû Ibü ob# icdum caufaucrit umbram.
Vak ex louanio oculi trepidantis in idu.
Vak tccÿ ille cufiodiat in cuius manu nos amp;nbsp;noftra confifiunt
Valete pater oprime in eo cui nullus præfuit audor.
Vakto S/C mercaris amp;nbsp;ca bencdidionc fruaris, quam oues a luporum den 40 tibus reciperc foknt.
Bx.N. tarde luce cadentc uolante nodua nuncia nodia.
Kx.N.cckrius qfuos afpergat radios phoebus.
' ValcK Ixüfilme ficcaos oc^s dolore fcicdo.
-ocr page 77-CAR0LT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XX
Ex.bMun5] fcprimajrundinis uolatu rapuuJ.’ Vale in eo qui numeral feculorum dies amp;nbsp;horas. zyale Marj gnta tâ rapido calamo quafi iunAas haberet Rfdali penas. fcx brugis perfeftinater una tibia ftantc altera ferentc papyrura.
Vale Temper intetusgt;^ labilis fit mundus.
Vale tibicç perfuade qgt; me totum tibi dedo.
V ale exParrhifius alato calamo pennatis digiu's.
Vale cx,N.raptius iç fulguracadunt.
Vale fponfo lætius regeej fcelicior.
Intcrea uale meiq? Temper meminens efio.
Vale fempcj præcipc tuus Temper Tucro,fi tepus pofiulat aut res. Vale Tcriptum ft j blauio coelo luna Tupplente diem.
Vale fortis Temper amp;nbsp;lanus ferric^ recoAi robore firmior. Vale perhilariter amp;nbsp;quidem gaudentior muficis in melle Vale conftans ftudio intêtus omniep pendentia mentis ftcIuTa. V ale cx.Nl.ocyus im^tnem fpecula reddunt.
Fac ualeaftj idep fignatilume cura,ut ft gd ftudio demas uirtu tibus addas. Valecx.NI.WoraclabunturjCaditfol iSi dupUcat umbras,parat ft dies cof dere noAi ôCc.
PbÄLÄIogus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sa
VideteprjleAoresbarbari Caroli noua latinitatê,«que cnimhic attj in Tàlutatiôibus délirât incptiftîme,uel em oîbus ftriptoribus do Arina prç ftat amp;nbsp;omniü doAiftîmus eft,ucl omniîî ineptiffimus,quoTquos enim feri ptores dico probatos,un^ legi,cauêt ab iftts incptijsjfoluTq; Carolus ferif bit ea,qu3c nullus un$-,uel Icgit uel Tcripfit. fi cômêdarêtcpiftolas, ôC eorü uenuftati patrocinarenftnône 8(. (Cicero 8i. reliqui ctiam nouiflênt fie addere in fine pueriles ôC barbaras orônes amp;côparat5csÆ)e induftria pa liter barbafculus hic Carolus adiungit ud utrTum uel mediü uerTum, cb etiâ tâ crebro nemo un^latinus feciffe côperif. Vn jQ^intf.li.ix.dccôpoiî tione.VerTum in orationc fieri muîto fcedilfimii cft totü, ftd etiâ in parte je deforme,uticçfiparspofteriorinclaufuladeprehêdat,autuerfus prior in nbsp;nbsp;nbsp;.
ingreftu.Ego aütdixi nô crebro fieri,quoniâapud Cicero ne aliqn in oral tioneinuenit integrü modo,modo mediû mctr5,ftd raro.8ed utdicit Fee. UxCapclla.hiictn uiramp;longo opéréamp;ipfa Tua maieftatc défendit. AttU’ feribe tot 8c tamcgrcgia^fecit Cicero amp;nbsp;tibi etiâ Tomnü no abnuimus. Tuautêinepiftoliscôficicdisfequeremaiorcs 8êdoAiflîmos.8cribaTq; ua le tm.uel fi uclis,Vale,amp; me cômendatîî habeas. Vale amp;nbsp;me,ut folesama. ‘ Vale amp;nbsp;me apudprindpem tuûcômenda,uclfimilc amp;c.fine iftis uanitati busamp;puerilibuscômentis,Vt aûtinfummadicâ,omncsiftæ ualediAio nesquashicappofuftfuncuanfamp;caucndæabomnibusguolüt cenfe ri SielTelatini. Ex Bononia,tarde dum lætatrahercntcrepuTcula noAê. Carole Tçpiftîme peccas î diAôe tardcJDebebas cï dicereftro nô tarde. Ali ud eih eft tarde,aliud ftro,qd puer detnêtari^ftire debercu Vale eo calami
d iii)
-ocr page 78-CONTRA EPTSTOtAÄ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[
curfu quo Icpus fegnior eOctO ridiculä comparationc 8C nun^ apud d(T dos Icdam.Ês Carole utcóieduracófequor ruftkusj,amp; ftilustibi ruflicus -cordi eftCut Ph'.ad RufFum fuS didöfuntem ut caflris,{jc etiS in fiteris no# j • firisplurescultupagano.Valelt;x.N.fandiLucæ43feftOjmallêdixiflês uk ■ gilia.Nâ,pfeftü a fefto amp;nbsp;rcb'gióé uacuü eft, ÓC glibet dies nö feftus,ut didt Noni.Marcellus,amp;Macrobiuslib.i.fatur.dediuifioncdierS.lcribit profe? ftos dies hoïbus ob adminiftrâdâ rem priuatâ publicâq; côcelTos. Vale ex N.tardcdu noxadcratcrelcentibusaftris.Bone (Carole,aftra node neccrc fcunt nec decrefcut-Nâ in eodc numéro 3d die amp;nbsp;node funt,q;uisdie pro#
*o pter folis fplendorê ea obfufcâtc no uideantur,quod Sd fiabularrj 8c popi^ narf) noucrüt.Tamêis fermo poetæeQ coceiTus 3d frequcs, qm ut Acron grâmaticus didt,ex uulgari opinione plxrügî poetæ îènfus côdpiût.Ora toribus autc fentêtiarü grauitas SC pondéra ucrborü conucniût in primis, quod tu hic nô côfideras. Vale Si. quide ocyus quâ corpus opacû foli ob# iedû caufauerit umbrâ.Quis um^ ex literatoribus nedîî ex dodis uel au# diuit,uFlcgit hâcqua fordidilUmâ côparationê,celeritatiscü corpore opa co, Adde corpus opacû eft philofophorû,nô'rhctorû,proiit opacû dici tur nô tranflucidfi. At opacû.ut dicat(cuius côtrariû eft Apricû .i. foli ex# pofitû)umbrofum latine,3dabipfo(£iceronedicit.Caufaucritfemidoda
30 rum grâmatiftarû nô illorû qui emundo ôd romano loquûtur fermonc uerbû eft,^uulgata fignificatôe.Caufari ucto deponêtaliter eftinufupoc tarum lt;Sd rnctorû.Eftautêcaufari,cauram rei geftæ afferre.Qpintilia.in de clamarionibus,nec caufanti pupille fie tutor irafeat. Virgi,Gaufando no# ftros in longû ducis amores.(Caufari etiam fignifîcat caufam dicerc,ucl de fendcre,ut Nonio Marcello placet. Vale meicf femp memincà cfto.Memi nens non eft in ufu noftro,ut didt Mâdnetln Plauto meminês,legit tn ef# fuge ledor.qnod tam 5d fi Sidonius in epiftola ad Hcfperiû etiam ufus fit,, non debet mihi obeflc.Ab illo em eruditionê, non puritatê lcrmonis aut receptorü uocabulorû audoritatc mutuandâ elfe exiftimo. Vale tibic|; p#
Jo fuadec{?metotûtibidedo,nihil ifta orationeinfulfius.Eftempenitusincô grua,ôd popinariorû peculiaris loquedi modus,fed dicendû eratjtibiq; fuademe totûefie tibi deditû,ueltibi efiededitiflimû.Valecx.N.alato ca# Iamo,pênatisdigitis.0ridiculû totû Carolû nihil apportat,nifi quod eft alienû abomni latini fermonis elegantia. Vale fempereç pdpc,tuus femg fuero fi têpus poftulat aut res.Bonc Carole nimiscôcifas 3d tortuofas,hoc eft fibi non cohfrctesorationes côglutinas,quodeftuitiofilfimû,utpoet3e femp in tertio uerbo aliâ inceptare fentctiâ,quod tu hic 3d fxpifiîme fads. Valefignâtiflîmecpcura.Bignanter ôdfignanriflime nuncf legi apud illu# ftres. Vale ex Parrhifius,ego dicerc ex Parrhifiis,nixus audoritatc dodifiî
4o miuirinoftra tepeftate Philippi Bcroaldi,qui didt in annotationibus cô# tra Seruiû,ego annû agens tertiû ôd uigcfimû,cum Parrhifiisccleberrima totius (Salliae ciuitatc,ftudia humanitatis publico auditoriopfltercr. Par rhifij parrilifiioiji pluralis numeri tih fignificat ôd gentem Qc duitatê illiu»
-ocr page 79-CAROLI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXI
gends.Eft l'ghurnotûcxBcroaldo Parrhifqs pluralis numcri tantG «flé, *' non debcredki ex ParrhiGusJtem ÔC Parrhifioselîc populos illius ur bis,ex eiufdê audoritatc notû,atcf audoritatelaiininîmi hiftoricilulti Cf faris,^ dicit Lutetiam eflê oppidum Parrhifiorû.Kt ut quandoej finiam» omnes iftx Garoli ualcdidioncsfunt non minusridicul3e^incpt3e,amp; in primis ab omnibus latinifermonisftudiofisuitandæ,quas omnes finguj îatim taxarc eiTct fuperfluü amp;nbsp;nimis rcdiofum.Nunc defeendemusad cpi ftolas Caroli,earundem uel faltcm aliquas ineptias,amp; incongruitates ftu# diofis oflcndendo,ut ab earü Icdiôc lint penitus alifni.NamJî omnes (ut «a loquar)inconücnientias exhibere pcrgcrcm,rcscrelcerct in magnü uo# lumenjôd epiftolis grandius multo,quod effet Icâoribus faftidiofum.
CAROLVg
t^orc uinariorü qui de quolibet uafe probâ traderc confucucrût. PWlLOLOÈVg.
Probâ ego in uita mea nuncj Icgi pro ilia fignifîcationc,nifi apud indo «Sos amp;nbsp;eofdem plane barbaros.
CAROL
ïed nunc ifto cum opportuno gerulo te feire exopto. PHiLOlogus.
Hsec eft oratio meoiudiciojnonmultû in ufu eruditorü amp;nbsp;receptorü jg dicendo fic,gcrulus prxfenti5,quod ego nû^ legi,uei gerulus fe folo, uel portitores,licetWiero.amp; Sidonius utantur,feddicendüeft fccHn ucteruna ufum,T abellariusjn hac em oratiôe lator pfentiû,amp;; filïbus (ut Perottus dicitlnon modo barbare loquimur,iêd cria falfo,nô enim lator eft, ncc cû fcribûtur literæ.ncc cum legûtur.cum enim fcribütur,laturus eft. dû Icgû# tur attulit,hæc ille.At Perottus uix fatis exade uim illius uerbalis in or,et ctiâ fimiliûcôfîderauit.poffuntem omnibus têporibus applicari.didt cm dodorfiue doccat,doâurusfit,uel donieritdta lator legis tam qui tulit,^ fert,aut laturus cfl dicinSic ctiâ uidor dicit, tam qui uincit,cç uicit,ubi igit noftridicûtlator uel baiulus,ucl oftenfor,uelexhibitor,uclgerulus,uelpj JO fentator pfentiû,uel harü,tu dicasuno uerbo amp;nbsp;elegâtcr,tabellaTius, geru iustamciiterarû magisadmitritur(non gerulus pfentiû uelharû) cG Flau tus dixeritjSalutigcrulos pro falutc portantibus Jta ctiâ in bacchi.Chryfa# lus dicit,non prius falutê fcripfit.r^icobulus rcfpôdct.nuf^ fentio. Chry. non dabis fi fapies. Verû fi das maxime,ne ille aliû gerulü quçratjdcm in pfeudo.munigeruli utitur,quafi gerctesmunus.amp;; Sueto.deCaligula.^la gnificas Româ literas mifitmonitis fæpelatoribus Sôc.Et Solinus de Cerf maniadicat,potuû gerulus.Apuleiusfimiliter,gaudij fui gerulus feriptû reliquerit,aliud tamê magis cfi in ufu prob2tOR’,quod 8C graphice expref fit Hiero.dicens.RudcsItali3epopuli ante chartæ amp;nbsp;membranarûufum, 40 aut in dolatis ex ligno codicillis,aut in corticibus arbor;jm,mutua epifio larum colloquia mittebât,unde SC portitorcs carû tabcllarios, amp;nbsp;feripto^ res a librisarborü libraries uocauerc.Portitorautê ut fit ille qui aliquid
d V
-ocr page 80-CONTRA ePïSTOLAS
port«,amp; ut alrj uolnt,qui portât,nö poflum fdrc unde deriuetur, tamci portarc portator porius,^ portitor dicetjSèd melius eft q? a portu dicatur utlÏt portitor traftrctator a portu,de qua re ita didt Baptiüa Plus ßonogt; nicn(is,quos graed telonarios appellät.Ciccro magiftros fcripturç.Primo res tarne latini portitores appellät.Inoleuit lt;5t ftirpeiccre caulefcerccp tam pridem occepit labes opinionis,quæ meo primü marte demolicda e(i,por titorêf. appellarêt litcrarü nundu.Ncc obftat Oaflîodorûjcçtcrofcj! neote ricos portitorê litcrarü dicerc audadcr. At ego ut dicam quod fcntio,non Cailiodorus folü,uerumctiâ Seruius, Hieronymus ÔC AmbroGus ilio do /q diores ita utütur,amp; his omnibus multo ucnuGior, maiorift^ audoritatis
lib.i.theba.Statius. Languet hyperboreæglatiaUs portitor urf3e,atcp Nar# tialis de arietc,quo traieda cG Helle. Quid meruit nemees terror quid por titor Hclles.PolÏcmus tame inquit Pius apiid KccRaGicos portitorê litcra# rum^j uedore intcrprctari,quoniâ illc per mare naui mittebâtur, quonii litterx naui miffitabâtur pfertim cum attid elTent Uttoralcs populi.
CAROtVS.
Ncicio quid mihi ad aures ceddit^q? ex urbe ad nos primum deiceiW dere paras. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILOlogus.
In aurê ceddit,eA inuGtata oratio,pro co quod intellcxi uel percept, j ao nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAR0LV8.
Si fortem patriarü ludus amp;nbsp;fqualorcmccrnercs.
PHlLOlogus.
Ißa eG una oratio popinariorü,quidicuntiniGapatriacrclcütbonaui# na,cum deberent diccre regione uel prouincia.
CAR©tY8.
Qux tam ita depertjt,ut nc domuncula falua permanGt. PWlLOlogus.
8i clcgltcr Carole nouifles loqui,dixines profcdo,ut ne domücula qui dem.hê ut,in hac Ggnificatione requirit coniundiuü, ut Gc,ut nc domun# cula quidc falua permanferit, CAROLYS-
Memoria certe rapacé habet tenace quo eG facradlGmarü legü apdft fimüiudicoauditorc. PHILQIogus,
memoria Gt rapax nü^ lcgi,forfan furis,manus Carole fuit rapax, memoria non.ltcm quo fimilitcr quemadmodü ut,poftulat coniundiuü^ ut quo cum aptum iudicem audiiorem legum.
CAR0LVS.
Tu igitur indilate prouidebis Gbi dc corpore Icgum.' PHIL01ogus.
fediiatx faepidîme dids,ego autê apud idoneos nuna legi.
40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAkOLV».
Sdas amice adcor ufq; diledc,Gmih'ter ad cor ufej rogitan». PHiL01oaus.
Ad corufq^diledéf3cpiusdid^^aliâorarioncfequentê,fed an bene
-ocr page 81-CAROLI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xxn
nec ne,no poffum iudicarc,ego tarn? non dicer?,nec un^ apud aliS kgî.. CAROLV-ß.
Mabes Macrobiü in Saturnalibus, habes etiä Donatü fupcrTcrentio quos libros fl mihi concederc non recufaueris.
P14iL01ogus.
® puerile Carole ingeniü,quis un^ dixit côccdcrcj^ cómodato dare uf mutuarefnifi plane impcriti literatores.Conccdere enim fignificat jugebc non leihen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAR0LV8.
üogor iâ tibi cordialis amice quiddä quod me angic amp;nbsp;urit deuelare.
PHJLOlogus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jq
Cordialis non legi un^ apud doftos. )tem deuelare ftepiffime ufurpas pro manifeftare, quod ScfijJolBtcffe latinü,tarne apud probates eft nub io in ufu,apudte frequentilumo.
CARDLV?.
Fili qj ad gradum tanto defyderio afpiras gaudeo.
PHILOlogus.
Ifta eft oratio popinarioru amp;nbsp;fej^afiariorü, habes gradü in quo grada eft,eft ne gradatus,pro eo quod eft in qua dignitatc eft ftudior5,uel qua di gnitatem naäus es in literarü ftudqs. Item uel qux inlignia meruifti in lite rato ria miUtia,uel es ne aliqua dignitatc infignitus.
CAROLV8.
Nam doftrinari qui fiftit negligit,retroccdit qui non progreditur. PHlL01ogus.
• Doârinaricû lis rhetor bn grâmatiftisremififteSjquorü eft,no rhetorü CAROLVS.
Agoiamannûfexagcfîmüterriû. PWILOlogus.
Éleganiius dixilTesjagp annum tertfC amp;nbsp;fcxagcfimü, ôcfi fedin grâmati gt;nbsp;cura bene dixeris.
CAROLVS.
QuiadularifoleamuelinfulHareueftcas. PMBLOlogus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jq-
Quid fit infufflare ve(ïcas,amp; quale prouerbiû nondü legi, CAROLVS.
Prima miffam fauente dei dementia cclebraturus-PmLOlogus.
Prima miffa quid fit,bonus latinus non intelligit,fiait in cômetarqs no ’ firis de abufione audiesjdixiffes latine primas operationcs,uel prima facri Gcia,uelprimitias iniriationis mex.Necbenediciiuruolo canere primiti# as measjfed offerre deo primitias mei facrifiefijud celebrate,nec fatis eft di# cere primirias,nifi addideris cuius fint primitise^unt enim prtmitiac omni um rerum primi fruâus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40
CAROLV8.
Itacçabfcçuiromcrcantiamexcrcct. PWflLOlogus.
lAcrcatura lcgi,niercantia apud do dos nun^.
-ocr page 82-CONTRA-EPKTOLA« CAROLV».
Qx ante inRans Martini feftum cas rcRituero. PHILdogus, .
{Re cR iceriï unus indodorü modus loquendi cudidïc ad inRans natiui i tatis diïi feRü te foluâ,amp; ûria,cü diceredeberêt ad fcRünatiuitaüs, ucl akc^ nus4aximcfuturû.Nemocmexoratoribusquodcgoiciâ,flclocutuseft. J lÖialcAici aût acdpiêtcs inRans.p nuncjallunt meo iudicio, quoniä lêpus fignificat mox futurü,it^ accipit Marcia.Fœlix Capella lib.ix.dum inquit I pfaqi tripos trini curfus pfagia pollicet,hoc eR extâtis inflâiis ÔC rapti,noc cR pientis,futuri Sd pteriti.ApudDiomedêautinRans,ppfentiuidet acd ’ pi,düdicit,eiustnpfc(fti inRas apuductcrcsfuflollocrat,amp; apud Prifcia.
CAROLV5.
^d in antca uidero ne te amando perdidiflc uidear. PHlLOlbgiis.
In antea efi barbarü.facpius enim ante dixi, praepofirionc aduerbio n3 polïc prseponkniß audoritasfufFraeetur.
MeminiRieoriîquaeiôquaejelapfisdiebusadteicripfi,
j^lapfis dicbuSjUel e(fluxis,ucl retroadis diebusjmperiti quida amp;nbsp;in fo ‘ rcnfi iurgio detriti rabulae utütur,exadis fiuc fupcrioribus dicêdü erat, ut Mcrula Alexandnnus in Galiotum leflis eR,attamê præterita die dicit Cae far lib. vij.de gallico bcllo.amp; Plautus in Merca. Seruibo mihi decurfo in foacio,amp; dilapfo tempore,Salu.in lugurtino.kem refpiriü quod apud te ntplaneignoro.
CAROLVS.
VtnofirasaperiantrequeRas. PWILOlogus.
RequeRa eR uocabulü apud indodos in prccio,apud dodos barbariï, Itê p iamiä dicis,quoditide barbarü eft,ficutfuperiusoRêdiin didionc in jo antea. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAROLVS.
{taefcautelofchoccfficit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PWILOlogus,
Cautela cautelofc apud grâmatiRas nó apud rhe tores fuû locû habet. Nam dodiores pro cautela cautio dicunt. CAROLVS.
Ex raritate meae tzmperaturae. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PHILOlogus.
Tcmperatura uocabulü cfl gotthicum amp;nbsp;nuperinucntum.
CAROL VS,
Nudeü cordis meipandam. PMI^Ologus.
Quid fibi uelit iRaoratio,ego non uideo.Cfi eminufitata apud dodo» .
ER igiturtu« ßgmctüCarole.Qxautemdicisappreciate grämaticum eft 40 uerbüjuixelegäs,amp;fl ufus fit eo etiä Wieronymus.Item improtrade,ideß fine mora,ncmo nifi barbarus fic loquitur.
CAROLVS
AfFeduofifliraasfaluKS. PHILOlogus.
I'
-ocr page 83-CAROLI - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xxm
Affeâuofus xum.in tua figniûcationc apud grâmatiftas forfan ualeret Spud rhetores barbarüjtcm credêtia nun^ nifi apud « Si tui fimiks legt«
CAR.0LVS.
Salutes plurimas melk Sc fuccura dulciores.
PHtLOlcgus.
Saccarus fignificat quod teuto.nos didmus jucker.Et non fuccura,uel 2ucharus.Pli.jn.xii.cap. virj.Saccaron 8(. Arabia fcrt,fed laudatius india, firgo male Phikl.epi.lib. vLlacobo Göftantino,paucis em cotenri fumus, plurifcf laducä ÔC pyrü facimus,quä dnnama ÔC zucharü. Sed quid plu? radamreceptui canam.lnfinid cm opiscflct otapfectuLCofultilTimü autc i® eft ab eius käionc penitus abftincrc,qui no docct fed dcdocet.legas aüt Ci ce.in epiftolis.Phiklphü amp;nbsp;alios.Ego ad alia^grcdiar.Iam ualc.
BEBElius.
Lcgimus nupcr luonis fan Ai Carnotenfis ecclcGæ quondâ cpifcopi epi fiolas,non minus do Arina fan Aitate commcndabiks,in quibus tarnen omnino difplicent falutationes,non more ucterumfcriptae,fed rufticae ßC. uitandæ,de quibus iudico uti Carolinis.Vak.,
G © M MEN 7ä Rf a D E AB V SIO N E UN guxlatinaeapud Germanos,amp; de proprietatc ciuf dem..Et vocabularius optimarü di Aionü.
ÄßkKCTORES H§NRICVS BEBBUVS.
Cliingere romano quifquis fermóncdiferte
Optas Sc cafteuerba latina loqui, Hucprccor accédas,nonfim tibi fordidus auAor..
Inuenies qux te nanqj iuuare queant
AD PRAE8TANTI8S1MVM 5c utriufcÿ iuris peritifGm«^ do Aorcm GRègorium Lamparter ducis V uiricnbcr; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p,
gcnfisCanceliäriü dlgninimü.Epiftola Henrici Be belli luftingcnfis SÎicui poctæ laurcati.
Qùærenti mihi atcp fæpius cogitanti uir prçftantiflîmc,cuinam’ potiffî mum mcos deabufione Itnguæ latinjcômentarios dcdicarê,tu mihi quo quo me uerterâ occurrcbas.is em es habitus,qui pter mirificas eafdccçitn mortales uirtutcs iu3S,ca ctiâ fpkndcfcas politiorü ftudiorü cxcellêtia,8d tam fis emeritus omnisliterariæ cxpeditiSis miles,utû fub tuinols au Ao ritate has nodras lucubrationes emifero,tutitTimü patrociniü mihi uidear adcptus,aduerfus triuiaks Sc barbafculos grâmatiftas, qui rugata fronte, dimifib fupercilio,folutislabîis,obtort3 lingua 8C ftridentcfaliua,uerbifcç 4® trutinatis au Aoritatê fibi doAoRz Sc iudicü uendicâtfut uerbis utar Hiero nymi)ut apud cos qui audiüt doAi exiftimêrur,aut ccrte ex hoc rumufcu lo turpia feAeniut lucra,qui tame funt plærüqf ea ingeni] tarditate, ut te# -
-ocr page 84-EPIST0LÄ
mere plæracj omnia eruâct^ncc ulliï illis cômcrciû fit uel fuerit cû hîs feri ptoribus qui launx lingux proprietatc, SC remotiorû uoeû fignificatiScS indagarûtjfolû igitillud hominü genus timeo,qui paulû aliquid ultra pd mas literas progreflî,falfam fibi iciêtixpfuafioncirnbuerûtjnain 8c cede^ re pcipiédi peritis indign3tur,lt;Sô omniü ftudqs obftrepût,a quorü cognid onefunt alienillîmi,fodiêtes omnia ea quç neq? in feholis coriî triuialibu« côculcata neeß in ichedulis Alcxâdri amp;nbsp;fimib'5 protrita funt. Côtra hoS patronûjedefcnforêjtecf propugnatorc appello,qbusobfccro refpôdcaS ut figât ipfl ftilûjtria utdidt uerba côiungât, ftudeâtpaululÎT,cxpcriantfd . metipfosjamp; ex labore proprio difeât ignofeere laborâtibus.fcgo em cG ud
dere liceat pafïîm amp;nbsp;in uariis.Burop^, romanicp imperrj nationibus bons rum artiû îtudiofos maxime in id niti conarilt;ç,ut latine,uenufte,5lt; fignifl canter fermôes fuos efferât in mcdiû,foli germanijâf nos pfertim Sueui uicacia quadà Icnocinia uerborû, uerjtç latinitatis obferuationê minim« curcmus.SubucniendG duxi(cû fit uel maximu pictatis opus errantibuî uiam dcmôfl:rare)nobililTîmis quorundâ in Germania ingenrjs, qui cuOgt; fint alioqui erudid plane,amp; multis in rebus excellêtes, præceptorG tamci* fuorû infeida adeo barbari,gotthici,ôô uandalidin fuis amp;nbsp;feriptiset fermO nibusaudiuntur,amp; adeo iniuriofi in linguam ladnâjUt me hercles ,uix Ci JO cero uel aliquis fuorû sequaliû in uitâ reuocatus latinâ dijudicaret.
dantigithucoesbonarû artiû ftudiofi,pr3eferdmgcrmani,quibuspori(lî mum fcripfimuSjdd legât relcgantcj haslucubrationes noftras,inuenicnt enim doÂi pariter SC indodfpueri amp;nbsp;profedioris ætatis holesplurima 1« du digni(îîma,quibus fe iuuare polfunt,iam in profodia,nûcin orthogra phia,quâdo(ÿ in fyntaxijhoceftconftrudioHCjamp;plfrûq; in etymologia, ubi uulgo amp;nbsp;ab indodispeccat.quâ.puindâ apud germanos, quod egO fdâ nemo ante me tcntauit,perfuadeo tamê folû, necferibere uolo inuiti« legêjnuitus em me nemo légat,uel fequaf,utatur quifep fi uult fua latinita te,uel barbarie potius.iLcgât me ftudiofi,amp; quibuscuræ eft bene loqui JO larinc,nolentc non côpellojuolent»? fûmo cû ftudio ducere cupio,quod cum dignitate præfiare pollîm,nihil non librorû quos prxlêrdm habet« potui reuolucredntrofpicere Ôd olfacerc,nô fine magno labore meo cona^ tus fum. Qi fi me conugerit interdum crrarc,uti non dubitofeum nemo unusiuxta Varronê lib.q.de re rufiica.omnia feire pofîît,(Sd Ruffinus feri^ bat operi arduo ôd magno lomnû non elfe abnucndû,5d quâdocç bonus dormitet Homcrus)nô ægre laturus fum,nec reformido coargui, adeo ut gracias quoq? habiturus fim qui me ucriora,ccrtioraqj docueritTam Ion gc enim abhacexeellctia,ut lt;Sd Augu.profitetur) abfum,utfi nullû uerbU quod reuocare ucllem protulero,(îm fatuo èp fapientifimilior,fcd proini ^o de fatcor me ex eorû numero elfe conarfq ui profidedo feribût, lt;Sd fcribeti do profidunt.Parû itaq; exifiimo æquû iudiccimmo impudentem 5d in gradflîmum qui tot barbarifmis ôd tot millibus errorum a me côfedis Ä eradicatis uno aliquo pluribufue aut pteritis aut ignoratis, aut male iudi#
-ocr page 85-BeR^tn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xxim
can's compenfarione agi nolit,fed ut ineptü,indogt;A5 amp;nbsp;male meritum del lingua latinacômernoliterarüinterdicat,quis mild non iure concederet clamarecum HicronymoCt) labores hominS fein per incerti,o mortaliu ftudia,contrarios interdü fines habctia,unde putabam bene mercri de ger nianis noftris,amp; noftrorü ad difeendü animos concitarc,inde in culpa uo cor.öd naufeanti flomacho cibos ingero,aut quid in homine tutü fit, fi in? nocentia criminofa cft,hoc tarnen unü in primis confolatur me, q? fiudioî fis hominibus fecerim rem grati(nmä,amp; de literaria republica, apud ger? naanos male meritus nunep debeam cenferi a quocß,ucniat modo acquus rerü 3efiimator,non affis facicns detradores peflimos,amp; indodtos literato io rcs.Nara ut loquarcum Seneca,nunep uolui placere populo. Namquæ ego fcio^populus non probat,que probat populus ego nefeio. quis enim populo placere potcft,cui placet uirtus,amp;; ea aux funt fupra populüC Td biigitur non popularised doéliflîmo,fed fiudioforu ftudiofiflîmo,fed in# genioforü fauenti(fimo,ampliffimxq? dignitatis uiro dicauimus hos im a turos fcetus,ea conditionc,ut qux emendari opus fit, pro tua humanitate Uelis cognofcere,amp; in meliorem letfUone redigere quæ benedifta fint non tecufes apud femidodlam grämatifta^ cohortem defenfarc,amp; tui u^is de xteritate ab omni indodoru iniuria aflererc.Vale,00 me comendatu fern perhabe£xTubinga.M CCCC(£.-
AB EVNDEM A8CLEPIADEVM carmen.
fciter iuridicos gloria Gregori
Nonfpernenda uirosSueuia quos fouet, Nec non eloquij terfiloqui pater ^raftans ardua faäacf principum. Quæfo fi timide noftra minutula Te mufella adqt plena ruboribus Fergensadfacicm tarn nitidi uiri
Si non eximio difpliceat tibi
ÏS|pn affis faciam Zoile liuidos.
Latratufil; tMOS,qui quod amabile
kiuoris ftimulo ducis in infimü
Sed non barbaricis,fed tibi Gregori
Dodo atqîegregiofcrlbere mens mihi
-ocr page 86-AVCTOOTS
AVCTORES QViÖV$ ufi fumus in hoe opère.
|
ïxgrâmauds |
Marcialis |
rerum rufticarS. |
|
Seruius |
RufFus feftus |
M.0ato. |
|
Sergius |
Qermanicus Cffar |
lunius Columella |
|
Donatus |
Marcianus capella. |
Palladius |
|
Prifcianus |
Petronius arbiter |
Marcus Varro. |
|
Aulus ÇGellius |
Ex chriidanis poeds. |
Bx philofophis. |
|
Acron |
Sedulius |
Çeneca |
|
. Forphin'o. |
Prudent! us |
Boetius |
|
* Redianus |
luuencus |
Apuleius Albertus magnus |
|
rlt;gt;onius Niarcclfus |
Sidonius apollinaris | |
|
Feftus Fompeius. |
Fortunatus epus |
Ex ecclefiafticis |
|
Marcus Varro |
Arator |
icriptoribus |
|
Diomedes |
Alcknus auitus |
Laiftandus |
|
Çaper |
Fx Dratoribus. |
Ruffinus, |
|
Âgrettus |
Cicero |
Cafliodorus |
|
Terentianus |
Quindlianus Fortiu |
Tertulianus |
|
Charifius |
natianus |
Hieronymus |
|
Ex Grxeis |
Plinius Nouocomêfis |
Auguftinus |
|
*O tulius Pollux |
Ex hifloricis |
Ambrofius |
|
loannes ®raftonus |
Titus Liuius |
Fulgendus |
|
Expoeds, |
Quintus Curdus |
ßeda prefbyter |
|
Virgilius |
Gçfar.Orofius |
Bx ambiguis |
|
Ouidius |
Valerius Maximus |
autoribus |
|
Horadus |
L.Florus |
Plinius |
|
kucanus |
Flauius Vopifeus |
Solinus |
|
Silliusltalicus |
Amianus Marcellinus. |
Macrobius |
|
Qaudianus |
Julius ÇSapitolinus |
Julius firmicus |
|
Lucredus |
Salußius |
aftrologus |
|
)o Çtadus |
Suetonius |
De re militari |
|
Calphurnius |
luftinus |
Vegetius |
|
Seneca tragicus |
Cornelius Tacitus |
Julius frondnus |
|
Plautus |
Serenus Samonicus amp; |
Ex iurifconfulds |
|
Terendus |
is q Macer inferibit |
Vlpianus |
|
Perfius |
de uirtudbusherbal^ Paulus | |
|
Marcus Manilius |
fcribens,fed non eft. |
Modeftinus |
|
fuuenalis |
Hx panegyriftis |
Caius |
|
Serenus Samonkus |
tadnusPacatus |
Mardanus |
|
Aufonius |
Nazarius |
Pomponius |
|
4® Tibullus |
Mamerdnus |
amp; guida alp |
|
Propertius |
Plinius iunior |
JBx Neotericis hoe |
|
Catullus |
Bxfaiptoribus |
. eft rcccndoribus |
Laurendus Valla Tortellius Dionyfius Ncftor lunianus maius Nicolaus Pcrottus Criftophorus JLandi Beroaldus (nus Georgius Merula Somidus Calderinus Sulpidus uerulanus I*rancifcus’Philelphus teonarcus Arednus Georgius Valla Anto. Mbncinellus
BBBELB
Francilcus Pctrarcha iouianus Pontanus
Raphael l^egius
Pocius
Angelus poUdanus Antonius Sabellicus Bapdßa Mantuanus loannes Cralionus
rorS accufad ab audo?
Ißdorus.
Hugudo
Catholicon,quos Ne# ftor inlequitur taxan do,eorüc^ plures erro res annumerat.
Papias
Antonius Panormita. Brachilogus
“ ' ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Henricus de colonla
Paulus Pompilius
Hcrmolaus Barbarus Mämctraäus
Mardnus Phileticus
ÏOânes de garlandria
A/udorestaxatiamp;cr Grecifta,Petrus heiig ÏÖ^,ABVSK)NK linguxladnae.
®c quibus patolicone amp;nbsp;alqs taxatis dicit Nefior t)ionyfius,non fad«
la
dicâ,autinerudite,(êd auero prorfus uerißmilic^ abhorrêtes inteiptadöes etymologiasjcôpofitionesjderiuadonescôtra approbatiffîmorü tâ graeco rum latinoru audoritatcs innedcrc aufi fint,quos cgo umen Bebelius excufandos puto,cû’uigucrint co teporc quo lingua ladna corrupta erat per gotthorfi amp;nbsp;uandalorS influxione,ut nemo 1ère tunc rcperircf,qem5 dae amp;nbsp;fincerae latinitads cura haberct,tales igit de induftria fenfilTc eo tern pore cum plebeia indodoru omniü cohorte polTunt exiftimari,n3 credas uocabulario ex quo,amp; uocabulario rcrum.Nam in milk amp;nbsp;multo pluri bus locis aberrät a ucra terminoru accepdone amp;nbsp;fignificadone.
io
C0W1TRA ßOS quiuoluntabufionesamp;Lbarba rifmos confuetudinc defenderc.
Antec| ad materiä nobispropofitä ingrcdiar,in pritnis quorundä bla^ teratorü infanas obieftones refutädas cenfeo.qui has noftras comentado ncsudlitatc publica fufceptas molcfiiffimc funt laturi, quoniä ab eorS ^norätia multü diftant,dilt;äuri quid tu tanta prae te fers iadandä amp;nbsp;icien darü oftentadonê.ut in aliorS hominü uida amp;nbsp;rcphenfiones defcêdasC cîî tu ipfe in minimis forfan interdum prolabaris. (^uibus cgo refpödeo me hücfufcepiflclaborcfmatcrChriftifit mihi teftis)procômuniftudioforiî Utilit3te,amp; ß ut diciris facpius errarc me cöringat,cü nemo tarn prudcns,tä circüfpeAus polfit eße qui non aliqn labat(ut teßat ^adädus iChrißianus ®iccro)tamêemêdari pador.Scio em ita cöparatäeflc omniü natura ho? minü,alicnaut melius uideant Sdiudicet c| lüa.WIofiri autêdialeflid mox diccnt fufficit nobis mentis côceptu exprimere,fufFicit intelligimur, no? lumus fieri uel poetj uel oratores.Jed philofophi uel theologi,has res mi nutulas paruipendäes,i|ktfiincaudircuis,ficUe £chabcricupisiadnus,in
-ocr page 88-DE ABVSÏONB
ßngulis intuendu eft,ut dicit Pabius de clocudonc li. viq. ut fint latina qaf' dixeris,perfpicu4,ornata,óó ad id quod efficere uolumus acconaodata. Si aliter loqueris iâ gotthicus es nó larinus. At uero q eft tua tanta puicatia amp;nbsp;mentis obduratio/ut cüpoteris latine amp;nbsp;Romane loqui,malisgott!iict amp;. barbare, tâ em facile itur redo innere Æ deuio 8i erroneo, nifi fortc(qd*' amp;. concediOuelis barbare no latine philoiophari. aüt thcologis, philo^ fophis amp;nbsp;quibufcücß aliis cloquêtia 8(. terfus fcrmo nö folü ornamento lif amp;nbsp;decori no mediocri,fed pene ncceffariuSjaudiamus Seneca CbriftianilB mû phiiofophü ad Paulüapoftolü dicctcm. Velim itaq; cum res eximia» proferas,ut carü maicftaticultus fermonis no dafit.ldê ad Luciliü, nö (itm Hcrcule)iciuna elfe uolo amp;nbsp;arida,qu3e de rebus tam magnjsdicentur,nelt;^ ein philofophia ingcnio rcnüciatct Quinti.li.q.inftitu. quin ipfa uitæ prf cepta että fl natura fint honefta, plus tarnen ad formandas mentes ualenif quoticspulchritudine rerü claritas orationis illuminât.
Vlterius obiedat aduerfarius. Arte difcàmus,fed ufum teneamus. Cott luetudo em ccrtilfimaloquendi magiftra eft, utdicit Eabius öC Horatius. Mui ta renalcenf q iam cecidere,cadètcp.QLi3e nüc funt in honore uocabu^ la,û uolet ufus.Qucpcnesarbitriü cft,lt;SC uis amp;nbsp;normaloqucdi. 8ed in c5i , nbsp;nbsp;nbsp;dient indodi,fic loqmur,quid ergo cQ tuisineptiis nos redarguisCRndettl
bi Quintilia.iCöfuctudo rephenfione carere debct.Nä in loquendo non ß quid uitiofe multis infederitp régula fermonis accipiendü erit.Nä ut trau feä quêadmodû uulgo imperitiloquütur.Tota fepe theatra omne cird turbä cxclamafle barbare icimus,ego côfuetudinê fermonis uocabo côlêrt fum eruditorü,ficut uiuedi côfenfû bonorû,hsec Fabius,boc idê dicit fdui Hiero.ad Ruffinû,Errantiû multitudo nö parit errori patrociniu. Et Paii* lusiurifc0fultus.fF.de regulis iuris, (^od initio uitiofum eft,nö pöt tradil téporis cöualeicere. Moeide repetitü de regulis iuris li.vi.ca.Non firmatut Vfus etiä eft,ut fup poëtica Moratii tradit Porphirio, luculetus interpres, nihil aliud régula fermonislatini.dicût aüt mulri,audiuifepe dodosita 5® loqui, jafertim in pago noftro eft unus facerdos admodü bonarü artiü pe^ ritus,ut paflim de illo pdicant,Ä tn ita ut nos loquitur.Dico tibi in hoc no eft dodus,pöt in aliis habere pcritiä,in hoc nullä audoritatem habet. Vm etiä uoce foletis oes opponere didü nefeio qiFBoctifMiierrimi eft ingenß tminuäis uti,amp; nûi^inueniêdis Ct Ariftotelis didü,fingcre neceirceft.Fin gerc dico tibi,ut teftat Fabius magis cöcelTum eft graecis, qui Ibnis eriä qu* bufdä,amp; affedibus nö dubitarunt nota aprarc.noftri aüt in iungendo, aut in deriuando paulü aliquid aufi, uix in hoc fatis recipiütur. Et idem dicit» noua uocabula nö fine quodä periculo fingimus.Nam li recepta flntmoi dicum laudis afFerunt repudiata etiam in iocos cxcunt, ufitatis idco tutiuJ 50 utimur.hæcillc.Hocidem uult Aul.®elli.lib.x.ca.vf).Et ^uintili. in viij. Fidionomîs græcis inter maximas habita uirtutas, nobis uix permit«^ deniqt tâqconfümata fint omnia nihil generare audemusipfi, cum muliâ quotidie ab antiquis fida moriâtur^t £icc.de perfedo oratore ad Brutu»
-ocr page 89-LIN«VAE LATIN *0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXVI
Ergo ille tenuis orator modo fit clegans,nec in fadendis ucrbis erit audax amp;. in tranficrêdis uerecüdus amp;; pareus,ÓC in prifcis reliquife^ ornametis ÓC ucrborü amp;nbsp;fenientiarü remiflior.Si autê uelis fingere a graecis mutuabis. Audi Horatiü.Et noua fidaeç nuperhabebunt uerba fidê,ÛX5ræco fonte cadant (Sraphicc amp;nbsp;de his rebus difieric conlultus. Fortunaiianus lib .itj. artis rhetoricæ in hæc uerba. Tertius modus qui eft,ut nouemus uerba quae tamê parciusdebemus attingere,nam amp;nbsp;jgre nouu uerbü faccre pof fis leuc ac decorü,amp; fere aipernâtur homines que non recognofcât,uir pfe diffimus dixit uerbis utendû eflcjUc nûmis publica moneta fignatis.Idem uerba quibus modis nouâtur,primogræcatranncrimus,utnoua, ex his io latinaconfingamus.de hincper geminationcm,ut Cicero feras foliuagas dixit,5c per deriuationem nouare poiTumuSjUt ab autumno (2ato ait au# tumnitatem,amp; a perpetiendo Cicero perpeflionc. Vitimo dixeris nolo eG fe tam fingularis,ut noftri loquûtur,derideor a uulgo tam curiofe loques promptû eftinquâ non a dodisfed ab imperitis amp;nbsp;indocüsderidcris,qui» bus fi placere uis defperandum «fiele tuis fiudrjs.
DÊ ORTMGiCltAPHIAquarundâdidionum male a uulgo feribi folitarü,amp; c^ necefiaria fit or# thographia grammaticis.
|^^^’l‘Rthographia(hoc cft reda fcriptura)o Germana iùuêtus quâ no It i^Volû decora fed etiâ necefiaria iit,pter Donatü tuü etiâ ex Quin# l^i^^tiliano in pri.difcas,qui ita dicit, Quis hoc nefeit, alios barbarîG tnosferibendo ficri,alios loquendo,quia quod malefcribif,male etiâ dici necefi'ecft.Et Augu.Barbarilmus quid aliud cfi,nifi uerbü non eifdê literis uel fono enunciatüc quo ab eis qui latine ante nos locuti funtenunciari fo lct,ex quibus uerbis etiâ apertifiime habcs,3eque in fcribêdo acdicendo amp;nbsp;orationibusbarbarifmosfieri.i^arepofuiquafdâuulgatas didioncs ÔC earüredâfcripturâ, ut cum in his fenbendis pnus errauerimus,iâfimus cautiorcs,nc totiesbarbarilmos admittamus fimufe^ omnibus dodis lu# dibrio,amp;germ3no nominidchoneftan^êto futuriJ’afiîm igü fine ordine côgeiïihuc (ut quæcç nobis feobtuliCdidiones perperâ antea lcriptas,qd cum notiflimac lint fignificationis,5c ego tantümodo redâ feripturâ in his defyderem,nolui quancp feorfum S)C fuo loco ponere.Bcribe igitur taculü per i,non gentacula,teuto.morgcncllcn. IMBer nô hymber uel himber. Chrylofiomus,nonchrifoftomusucl cry’fofiomus. PERen# nis nô percmnis,qa a p 5lt;C annus deriuaf. PREibyter nô prefpiter uel pf biter,fedpy. ÂCMeda fchedula nô cedula. ÿABbatüduplicibb feribi tur non fabatü. LEQnardus uel potius leonhartus,nô lenhardus. Et fe# cundâ producitapudPhilcbin Saty.Ingenia hçccadc patiïfaeüdia nofiri. Iple Leonardos lecli ducis atep panormi ego tn malle corriperc. PRotono tarius,protomartyr protoplaftus,ôlt; omia a protos qucxi efi primus,t ex» liA non afpirato fcribüturiuçptoraartyrjnonprothomartyr.ldic etiam
« ij
-ocr page 90-DE ABVSIONB
tiota (cribendn eflc MARtyr,in ultima fyllaba per ygrxcû nô martir. Et martyr'græce latine didf teftis.protos aût prima produ.quia per œ mega fcribit,quod çjdâ noftri nô bïî obferuauerût.L©TH fcribit nô lot. PRÔgt; lepfis nô prolêpfis. PROoemiS nô prohemiü. EXCriberc non exfcribe rcjCja poft X nun^ pôt feg s,ut dicût grâmatici,fed nô uidco femp ita ob# reruat2eê,legO($ cxfcribo edâ amp;riFia apud rccêtiores eofdccj! doftiftîmos.. 8YLlcpfis nô filempfis.SYN[ecdochc nô finodoche. ^CHifma nô fcifma nô ein a fcindo ucnit,ut indofti grâmatici dicût,fed graecû eft. SGHEma , nô (cerna. SYNalœpha nô (înalimpha. ÿPfJæra cü ph amp;nbsp;æ diphthôgo
non fpera. JXPHthongus non diptongus. PELIego libcntius dicerê perlego,^icut.n.dicimus JNTelligo nô intcrlcgo,(ic pari rône pellego. At in dilputationê rcuoco non decido rem. OIQnifyus non dionifîus grfco y ante s fcribit. HIKronymus fimiliter y græco in penultima icribif, amp;nbsp;h inprincipio. EVANgeliû nôevuangcliîi. TjtQchus rron trocus. BA rabbas nonbarrabas.3cdulius.Tôccoluerebahal tune elegere barabbâ, quia ex bar amp;nbsp;abba côponit. PWLBbotomia non. flebotomia amp;nbsp;prima breuis eft. ANtonius cum t exili feribi debet amp;nbsp;o longo, quia a mega, ut nuper in græco codicc uidihiuenajc gaty; Antonigladios potuit con temnere fi fic.Et Aufonius. Antonius ab hinc regimen capit, ille uocatu. tO nbsp;nbsp;HEBdomasadis,uelhebdomada indifFercterdicimus, nô ebdomadâ.
SCYphus non feiphus feribitur. HYdria nonidria. TEVT®hus ucl teutones fine alpiradonci non. theutones uel teuthones. HABilis» non abilisjhabilitare tamê quo noftri utuntur nôdum legt, at bene apta# re. RWEnusnonrenus. Wulcus non ulcus. HYpocriü's cum y gr« co amp;nbsp;fimplici p.nô hippocri(ïs,quia prima breuis eft. PECunia (impli# ci c feribitur, quia prima breuis eft,utinHorado. Et genus amp;nbsp;formai« regina pecunia donat. CANtharus non cantarus,amp; eft græcfi uocabU' lum. FARAlydcus cum y græco poft 1., SACcusfacculusduplicice. MEreroclitanonetroclyta... RWEtor nonrethor. CHArta nô carta, îo nbsp;nbsp;AEÜxander (împlici 1 feribitur,. VlylTcsduplici (l^non uï«cs.utPhi
lelphusin epiftola quadâ oftendit; CHIRographus non cyrographus. handtgelchriift. (GE0rgius nonlcorius,aliquiedam diphthongo feri^ bunt ^æorgius. CYPRIAnusnon ciprianus. VLVlare amp;nbsp;exulula# re fimplici Ifcribuntunnon ullulare.®uidius primo metamor. Exululat fruftraej loqui conatur ab ipib. TRQgt;ia in foluta oratione trtfyllaba eft Verum aliquâdo biflyllaba eft per fynærcfim in carmine.Hora.lDic mihi mufa uirû captæ poft temporaTroiæ. PR®xeneta per xnon profene# ta,ut indoifti fcribût.cftenim crebrû uerbû apud iurifperiros,ltcenim feri# bitur TT^îo^tVHTiîir.Eteftcompoiîtor uelmediatoremibiliû amp;uendibiliû 40 rerû,amp; in généré conciliator ad aliquid faciendû,amp; deriuatur a
quod eft hofpido coapto. ÇARspherna nÔ paraphrcna,utimpcriti feri bunt amp;nbsp;dtçuntur a iurifconfulds quæcûc^ præter dotem fœminis (ponfis dantur,a Trafi.id eftpræter,amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft dos.
-ocr page 91-LJNSVAELATINAB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XX VB
DE NOMINIBVS quarundâ auiu m quibus nosger^ mani crrainus,amp; dc laude Alberti magni.
L^imus nuper uigefimü terdum de animalibus librïï Alberti magni. Alberd inquä tlliuslueutquiexincredibili multarü ardü erudiuone cog Bomêto tnagnus appellatur,omniü rede philofophandü pnnccps.qiri ut dödispcrfuafum eft,in phyfids S(. latentibusrerS caufi^ Ariftoteletn illu peripatcdcüjóó todus andquitatis philofophos ad unüfuperauit, ÔC a ter# go.reliquit longi(fime,quis enim illo ex omni hominum memoria,aut in dialedica acurior,uel in philofophia locuplerior,aut in lacris literts fubli# mfor,(Sc ut uno uerbo plura comprehendam,in omni literaturadodiorf io De quo talc cfi noftrum epigramma.
ÏLAVS ALBERTJ magni per BebcliS.
Ceditc philofophi quos graecia iadat alumnos Extubt,amp; ü quositala terra fuos.
Quos longe Albertus utcit mcrito Polyphemus Gloria ÿueuorum teutonicicj foli.
Par decusingcnrj,ncc plias Ijxrare nepotes
Hic nouitquicquid philofi^hia docct.
In illo ipolibro deanimalibus.offendiquædamde nominibus iuîû,in qiribus crramus.Primo noftri dicüt ibis amp;nbsp;dconiaidem funt,quod no eft lo uerü»Audiamus Albertü. ffilS ibidis eft auis quæ in Aegypto iuxta Ni IS eft,eftautemauis magna in rauldsdconisenaturâ imitans,fed nóeftd# conia.Hocidem confirmât Plinius in.x.natu.hifio.ca.xlvin.diccns,uifam iwalpibus able peculiarc Aegypd ibin.M.Egnadus caluinus prjfedusca rum prodidiL. PMAfianus telle Alberto eft gallus fylucfter,quod Plini us uidct cofirmare in lib. quo fupra,rurfus phafianæin cholchis geminas ex pluma aures fubmittût,pha(îanus tarnen ut ego credo amp;nbsp;gallus fyluc# fier que nosgallG auritû uocamus,nô funt idc,Óó una auis. ACCIpitcr habich,telle Alberto,edâ aftur uocat. C0tumix uulgo ein vuachtcl,elî auis telle 4Sbc«o, quâ uulgo indodi quiftulâ uocât,quâ græd ortyge ap JO pcUant.didi ctiâ ortygometra. FVlica eft fpedes aquaticæ auis q mer# gusuelnigeranate minor uocat. EROdius telle Alberto eft nodllima aquila,quafi heros auiü,uel potiusgrccG cllnomc.Cftautê grandis ualde amp;nbsp;tota nigra. Seruiusaüt in.xi.dicit diomedeas auesgrfd erodios uocant.
CWffuonesitê aPlinio dicuntauesde genereacdpitrü,qui hodie falco# nésdicunt. AEAuda uulgo ein lerch.eft uocabulü gallicû,lcd ladne di diurgalerita.HæcRli.lib.natu.hillo.xià BDnofa telle Alberto,ein ha# felhun. GARruluSjheher tefte Albertonon^aculuSjUtindodi putant atttmê noua funt nomina Garrulus,bonolà,Turdella,Nâ haec apud Ari ftotclem,nel Pliniû,nccaliû ex ueteribus legi hsec nomina. TVRdella 4® ut dicit Albertus uulgo troftcfnôtordela. GRAculus uulgo duol,n5 hcher,ut indodi uoiût. Alio noie moneduladicitur,eft telle Alberto,auis nigra coruini generis magno roftro,albo ubi coniungit capiti. nbsp;nbsp;FWN#
c ii)
-ocr page 92-OE ABV9IOM0
guAla,ueI ut alq dicût frigilla airis dida qgt; tepore frigoris cantet nbsp;nbsp;uigeat, gt;
io
alq aüterdicunt. ®anthysuulgodifleluogel,utdicitur, non acanthi^ ; lis uel accalandiSjUt indodi aicunt.Virgi.Refonât,amp; acanthyda dumi,la^ h tine carduelis dicitur. MKZiTacillaauiseftapud nos nota,Jvuaflêrfteltj, U uulgocodatremuladicitur.Veteresenim codam caudâdixerunt. N0 ' dua,bubo SC ululæ fimplici 1 diuerfæ aues funt,ut aperte oftendit Pliniiis xdicens uncos ungues Âf nodurnæ aucs habent,ut noduæ bubo amp;ulu 3 læ. I^P/da eifeuogeljtefte Alberto. BïStarda tefte quod mcc I item andquû nomen credo,fignificat apud nos trapp.Jtali hanc auem fief I dam amp;nbsp;trapu,^ifpani tarda a tarditate uocant abathenæo uidetur tetrax 3 dici,ab alrjs tetraon uel tetragon,non pigardus,utindodi dicût. Pigardu* (i enim eft de generc caprearum tefte Plinio.aliquandogenus aquilæ eft, ut guidas ait.'J'u autem uera 8C reda literatura lege pygargusnon pigardus, j! ut grxcaintuentiuidere licet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
A?) f-edores nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bebelius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
xo
|o
Nô irafeere mihi quæfo ledor ß quædâ uocabula taxauero,quf apud ( te funt in frequenti ufu.fgo enim non nifus proprioiudicio, fed fiudio Si j diligentia côquifiui exdiuerfis audoribus quicquid reperirc potui ad lati# i nitatem apud germanes locupletiorê reddcnd3,collcgiq5 ad unû opufeu^ • ' lum,ut parue labere leder faltem aliqua uocabula inueniat, qbus priu* uel abufus eft,uel quorû ignorauit penitiorc fignificationê,nec jgreferas fi quâdo barbares uel indodos nominabo eos qui aliter ac ego pcipio utu ; tur uerbis uel orationibus,indodos cm credo clegantioris iermonis,^uis in alqsfint dodilfirnfnec dialedicos,philofophos 8C theologes ÔCc.obftn go ad tantâ purioris fermonis 8C caftioris obferuantiâ,utpote eos qui non in uerbis fed rebus laborât,(Çuis terius ferme cfTet maxime ornameto SC decori,ut antea dixi.lêd eos qui cpiftolas amp;nbsp;oratiôes côficiût, ÔC qui latint ÔC eficiS^ haberi uolût hoc tame unû dico omnibus literatisfyntaxin.hoc cftconftrudionê S(congruitatc,utuulgo dicit profodiâ ÔC orthographic necefianâ elfe in primis,dialcdici autc a hi de quibus prius dixi qufdâ ha bentuocabula par51atina,gbusuri no prohibêtuisquæ oratori cflent tut pia amp;nbsp;dedecori.lurifcofulo ante quinquaginta digeftorû libres habet cul tüTimo fermone côfcriptos,a qbus maxime amp;nbsp;prjcçteris omnibus lingUf latinæ nitorc cxigerê,fi olusbarbarusille (utdixit 8acrianus) RiftinianuS fuis uâdalicis legibus cultâ latinitatê nô fupplantalTet, de quo PhileLita re fert,Ô uiinâfuperi fi quid mortalibus ufcp eft,ïufticiæreliquû te iuftiniane ftibimis.Manibus araètipleflâtphlcgetonte iaccntê.7oft^ tâtajtalis mifi Icna uolumina Icgü.principe te clades te principe pefiis ademit. Cum tua uenturæ moliris noîa famx Jhlérere 8C uulgi titulos demetis inire. Lex SC *ura tuo perierüt inclyta faftu.Jlle inquâ barbar^ Iufiinia.(dixitille)utfu{’ barbarieci teftimoniü relinqucret,fanxitin fuo codicis.x.li.poetas nlla im munitatisprogatiuaiuuari,qsoptimemeritos de humanogencre,amp; pri# mariosphilofopliix magiftros,primofij theologes,amp; diuus ^ugu.amp;’ tO .
-ocr page 93-LTN3VAK LATINAe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXVW
t i usanti'quitatiscófenfus confitctur.i^ fi quidâPhilippusimpator cuius c flc dicit lcx,poetas odio^fccutus cn.tux tn pr udêüæ erat o luftiniane óC' aequitatis iniquâ(ut notiflimü eft) Icgê tollere,qm ÔC philofophi aliqn Ro# ma pulfi fucrüt,amp; plus femel,nó tn iccirco philofophts eft denegandus honor,tnexcufanduscftimpator.Pgt;IâlatinSnônouit,quinimo culpa eft tius afleflörum 8c uicariorum. Vale Icdor.
9TYmologias quorundâ indoAorû.
^thymologia eft(tefte Quintiliano)q ucrborü origine inqrit,a dcc rone diAa êjhçc notatio,ga nomê eius apud Arifto.inuenit a-i^oXov qd eft nota.Nàuerbû ex ucrbodudû eft ueriloquiü,ipcjCiccroqfinxit refor t(j midatjin primis aütille error sermanis eft maximo impedimcto,^ minus linguae latinæ (înt idonei,pfelîores,dü(recuti Ifidorîi, jCatholiconê,jPapiâ, Hugutionè,amp; cæterâ grâmatiftarûfordc)oia uocabulaanxie uelintpqui^ rere,unde ueniât,uel quale habeàt interptamêtS,qd eft japemodû impoft Cbile,amp; ifpccôftat mendacê effet etymologiâ,8c fie maximasinfundût lin gux latinæ tcnebras,d5 uel græcf diâioni latinâ dant etymologi5,uel ecô trario,grxcû cm uocabulü non pot habcrc latinâ ctymologiâ,ut dicit Ser uiuspri.georgi.Et ita bene rephêdit Varro LXeliû,utcft apud Aul. Geb lis li.i.ca?xvi.dcetymologia kporis,nôemiXPorê dicimusfut 3it);quod efileuipes,fed t}d eftuocabulû antiquûgrfcü.Nec Wipes bn dicif,quafi uolipes,tcftis eft Quintili. At (2ellius eundê ctiâ',Varronê rephêdit,ch dixe ritSêeüfecutiiurifcôfulti?Vrêexeoappcllatu,q) uctercs romani furuü atrû appellauerint,amp;: fures p node q atra fit facilius furctur,nônc fie uidet (ut dicit Gellius) Varro de furc dixiffe,tancpTelius de lepoi c.Nâ qd a grç cisnunc xXtTr{r.i,furdicit,antiquiorcgræca lingua tpwp eftdidû,hincp affinitatê Ifç q Qw^grxcc eft,latine fur drdicc ille.kc SêPiÉTra male interp tatur quafi lcdês pedê,eft emgrxcü uocabulü,uide fuo loco de p.NecC0 lumba dicit quafi colês lumbos,ut uoluic Acton grâmaticus,amp; Albertus magnus,fedut Varroniplacuitlib.rcrû rufticaru.iii.a culminibus uillç dt â:a.cQ^ptcr timoré naturale fîîmaloca in tedis colübç captêt iSê turres fe; jo quantur,nec (Caftîodorus placet qui dicit,Colûba quafi cellx alüna, quæ uità fine alterius grauamine peragit, nec^fidorus, amp;nbsp;ßarto,anglicus q dis cunt a colore colU.lté nec/VNo a iuuâdo,ncclVPpiter quafi iuuâs pater dicif amp;nbsp;interptat,ut optime,pbatLadan.mcus.lib.i.inftitu.fuarû deorigû ne louis,fed maxime ex eo qp ncminc iuuarc poffit.(?^id autê fentiat Kice# ro de iftis etymologiarü ineptîjs hic infpice.lta em dicit lib.ifi.de natu.deoJ rumdn enodandis aûc noibus quod miferandû eft laboratis. gt;6 ATurnus quafifefaturatannis. MAVors qa magna uertit. ^J^Neruaqa minuit uel qa minât. VElMusqaucnitadoia. iSKRes a gerêdo.quâ piculofa c3 fuetudo.fn multiscm noibus hxrcbitis,qducloui facies,qd Vulcano,cç^ 4O NKPtunu a nâdo appellatS putes,nullum erit nomê quod poffis una litegt; ta explicate unde didum fit-Zn quo quidem magis tu mihi natare uifus es ^ipieNeptunus. Magnam molcfùani fufeepit ôi. mininae neceflariam
-ocr page 94-DE ABV8KZ»ME
primus ^eno,poft Cirâtes,deinde Chryfippus cSmcnticiarS fabuIarü,reJ dcre rationê uocabulorü,cur quæ(Ç ita appcllata fint caufas explicare,hfC flle. At uide quantu detcftetur amp;C infedet has etyinologiarû halludnatióeS Qui ntilia.in pri. ut etiâ dodiffimos taxare nó dubitauerit,qui fuperuacuï opera his ludibriis impendere,eius uerba hsec funtJam illa minora in qui bus maxime ftudiofi cius rei fatigâtur,qu3c uerba paulü declinata,uarie SC multiplidier ad ucritatc rcdur5tur,aut correptis,aut porredis,autadiedi9 aut decradis,aut pmutads literis fillabifue, inde prau is ingeniis ad fcedi(^ ma ufcj! ludibria dilabütur. Didt igitur illc (licet Raphael Regius refragei io huic ledioni,meo iudido male)etia interpretationc redam fequendâ, imj» banda contraria,ne a contrariis aliqua finamus trahi,ut L Veus quia cpagt; eus umbra paru ïuceat,Et LVdus,quia lit longiffime ab lufu.Et IDïÿ quia minime diues uides hic aperte Quintilia, rcpræhendere has interptarioncs. Ex illis etiâ Quintiliani uerbis nô placet mihi quod dicit Priieianus, ôC di^ uus Hiero.in epiftola ad fabiolâ. BEtlum interptari, ç{gt; nequa^bellS fit nec^eruius placet diccns.ÇJicütur em PARcæpcr antiphrafira.i.côtrari3 rermonê,quia nemini parcant.fic LVeus cü non Iuccat,amp; BELIum çp nul la res in eo bella fit.Nâ præter Quintilianû lucus ab erudiris didï a luce fil crificiorü.Et PARcæ a dodilfimo Yarrone a partu quafl part3e,ut Gcl.iit XO iq.tradit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aût Fcftusdidû uoluft,qm beluarûcft perniciofa difiêtl
fio. Oiccro amp;nbsp;(^intilianus per literarû mi trationê a noie duellû, amp;nbsp;ita fa^ dû efle bis a duis.Et fie cü Cicero,Varro,5ó alii bellü,parcas,lucum non 3 côtrario trahant,ncc ego illos iècutus u n o,qui mihi (contra opinionê R» phaelis) Quindliani ledionê confirmare uidétur. N« officiû a côtrario nemini noceat,fed ut dicit Ambroflus in libris offidoi?z litera îmutara qua fi efficiG,ficut nec eumenides amp;c. Addit Quindlia.etiâ ne H0/\Unê quidê appellari,quia fit humo natus,quafi uero non omnibus aîalibus ead? orfi go,aut illi primi mortales ante nomê ab acre uerberato,pgamus,fic perue# nimus eo ufq; ut ftella luminis ftilla credat. Cuius etymologiæ audoré cia g rü fane in literis noîari in ea parte qua a me reprsehenditur inhumanû eft» qui uero talia libris côplexi funt nomina fua ipfi infcripferüt, ingeniofeeÿ uifus eft Gabinius ÇAELlbes diccrc,uclud cæliteSjCjj oncrc grauilTimo ua ccnt.Hcç grf CO argumentoinnuit,neceiccditModcfiusabinuêtionc. Nâ quia Celio ÿaturnus gerutalia abfciderit hoc noie appellatos,qui uxore ca rcant.ait Lelius PFTuitam quia petat uitâ,fêd cui non poft Varronê fît uc nia,qui A®Rum quod in eo agatur aliQd,amp; GR Aculos.qa gregadm uo lent didos Ciceroni pezfuadere uoluit(aa eü em fcripfiCcum altcrü ex grac ce fit manifeftü duci, altcrum ex uocibus auiü, fed hoc tanti fuit uertere ut MBRula quia fola uolat, quafi mera uolans noiarctur, quidâ non dubita# ucrût etymologiæ fubiieere omne nominis caufam,ut ex habitu(quemad modü dixi)Iôgos amp;nbsp;rufFos,cx fono ftrepere murmurare edâderiuata, ut a uelocitatedicitur uelox, amp;nbsp;côpofîta plæracj amp;nbsp;fimilia his, quæ fine dubio aliunde origine ducunt, fed arte nô egent cuius in opéré nô eft uftis nifi il*
-ocr page 95-latoäe ' xxrx
dubifsjhaec Quintili. in primo. In ultimo igitur diÄo «ult nô multu lèâS* das ellè liu ulmodi etymologias^nifi in dubiis. Addo amp;nbsp;alia quorü protri ta etymologia improoatur. upcro em nö a uiia, fed a uitio amp;nbsp;uitan« do uenic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Adiuus nö a gradier dicitur.fcd uocabulü eft tcfic (i^uintilia
no thracS. RHBda nö dicirur a rcdeundo,fed gailkü eil teile Qiiincili nec teile eode. EPlrcdiumarhedaôCepigræcappofitioncfcd Au. ^cllLtotS efle barbarü aftinnaugicut amp;nbsp;KS^fedum ÔC Petorritû gallica uel britanni €a nota exiftimantur. N V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimplici m amp;nbsp;prima brcui non a nümo
äeriuanir,feduoxgr3ecaell,amp;potiusnomifmadjcir. FjcRalia Eeilusafe# rendo uel feriendo dicla putauit, quare qui feram antiquitus morte dicût, , ç ipi uiderinultem ÔC Au*/2el.li.vi.deridetRcruiû Sulpitiü uirû fuf ftadsdo to ftiEq, TJÄ^tamentü interpretatus fit quafi teilans mente,quid dicitur (ut idem ait)calceamcntîi,quid paludamentü,quid pauimentü,quid ucftimamp; tü.quid alia mille per eiufmodi formâcetiâ in ilta,omnia côpofita dicemus amp;c.quafi diceret, none ÔC hæc ciiâ a mente dicctur, cü nô uideatur diuerlù tas.Âd hocalludit Valla dicens,n3cur a mentepotius dicatur,^ a mento ucl a menta,quia nihil ad hâc fîgnificationè facit mentû men taue, inquiês, quid ergo mens ad armentü,ad lalfamcntü,ad condimentû.ad ornamet« adarmamentü,ad pauimentû,adtormentû,adcalceamctû,amp;adhuiulmo di infinita,nô eft uera etymologia hçc.neq; a mcte,neqt a mento,ncq! a me ta,fed potius hfc nota alTumunt turn fyllabà,cü exirentantea in mcn,utue ftimen,calceamê,amp; utcôciudit,nihil habet magis ridiculû haec de qua log mur fenteria ctymologia,in qua ipfe quoq? Varro amp;nbsp;lufit amp;nbsp;lufus efuEt Ut (EcLtefiatur Trebatius lapfus eil in uerbo facellü dices. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;du
obus uerbis arbitrer compofitü facri amp;nbsp;cellx quafi facra cella, fed gsigno rat ait JEellius Sacellü ÔC fimplcx uerbü e(re,amp; nô ex facro amp;nbsp;cella compos Ctü,fed ex facro dimiminutiuü.J2riâ poil Quintilia.(prætcr neotericos qui ubicj delirant)quidâ in has ctymologiæ ineptias inciderût,uc eil Donatus qui ait.©ratio aida eft quafi oris ratio, perindeac fi nô itadicatur ab ora» tû oratio, ut a ratû ratio,amp; magis fit in oratio ratio in aratio, plorario, miratio, narratio, numerario, amp;nbsp;caetera huiufmodiJtê. SEPulchrû didfî * lt;ft fine pulchro.V^tfitis ein dicere feorfum a pulchro,quia fe in côpofitiôc eil longû, côfugit ad fine,cuius pria fyllaba breuis eft, qfi in fepulchrü fit fl ne,aut haec ppofitio côponi foleat,nec intelligit, ut a fimulatû dicitur fimu lacrü,mutata tinc.amp; a lauatû dicitur lauacrû.Nam uetereslauatüdicebâc ©ui.M6ne lauaturas ilia petebat aquas.Ztem a fultu nô tam mutata q abie da t ,tâ^ fuperuaaia dicitur fulcrü,amp; a rnuldü.muldrum dicitur,ita a fe pultüfepulcriSJtem ©onatus in eo quoddicit/LZNæus dicitur a leniêdo ç^lcniatmcntc.fallitur,eftemgr3ccüuocabulüdidü ctTrô tôü ÄxvÄ.i.lacu ut dicit 8eruius.b)lcc bene VIR a uirmte uel uireo.fed teile Cicerone a ut, amp;nbsp;uirtus a uiro. Nec WTiü a uitia,fed ut tradit Cicero in tufcu.qucftio.a 40 uerbo uito uitare defccndit,nec TVWuItus amultü tundendo, fedutidê uultin viij. Philippicajçt a multo lumorc, nec T 0rgt;lus a tonâdo dicit,fed
£
-ocr page 96-DEABVStONK • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
porius uerbo grfco Ttiv« qdcftintêdo.TonusemfigniflcatîtfdonêuFuiî cis,uFcordf.MonacliusitêdidtfoIitanus,nec45bohâc«y'mologiâquâdat Giaiia.xvi.q.i.ca placuit,a monos.i.folus. Si. achus triftiiia qfi folus ï trifti tia. A folitudie cm dedudG eft. Ncc NAVis a nado, fed grfcïi cft,a VMr de. fccdens,nec ANusabannis^jpagatjUcrü abaparticulapriuauua Si noot quod fenfum fignifi. M Anus no a mano, fed tcftc Cicerone a muniendo* Nee PRKSbyter quafiprcbcnsaliister,fcdgr«dï eft,ualetq! latine fenior» 'J'HKfaurus item nó trahitur ab aurOjièd^jræcü cft,nâ in thefauris magoi? erat thus amp;nbsp;myrrha, ut facrae literg teftan^ in lob thefaurus niuis dicitur,3i in Plauto thefaurus auri. Vbi danir intelligi effc amp;nbsp;aliarü rerü thefaururfi«. . No n fum nefeius Thefaurü diffiniri a iurifconful.uctcrc quandä depofiti^ one pecunia:. Sy'5)iusn5afimilis,iedagr3ecouocabulonmiosdcducitur i Pariter ÔC multo maiori in ftultitia Siineptiarü fentina uerfantur hi,qui eX modis fignificädi uolüt uocabula impoiita efic.Iöicit ein Qiiintili. non eft fex loqucdi,lcd obferuatio ut ipfatn analogîâ nulla res alia feccrit côfuei tudojfed nolo in re tâ ridicula plura loqui,n5 funt exh digni ifti(ut uocabU lo eoru utar)Modiftae,de quibus uerba fiant. 8unt eih eoru inuenta merje “ nugXjlabyrinchiq; incxtricabiles falfi Si erronei.
C0MTKÄ LIBgiXVx^ ^VI PE DKCiPtlNA - * fcholarium Boctii intitulatur.
io' Circïîfertur qdâparuiis libellus qinferibitBoetius dedifciplinalchola# riû,n5 parui pciiapudidodos,quis titulus fit barbarifimus.Ätitahabea» ; Icdor Boedü in oini literatura uirû jSftantilTîmü nü^ cdidiflê hoc opufcu^ lüjqtFab omni ueteris cloqucdf umbra eft alieniffîm5,dd adeo barbarit,ut nephas fit Boetio hoc uile mancipiu afcribcre,^d nead imperifi quide Rogt; manae linguae admitti uncf dignîi fuit Boetius aüt uel Boethius ut alii uO^ lüt,adiuti ueteri inlcriptioe qd Perthonc e.xt3re dicit,in diui martiani cf nO bio. ubi inucnicBoethio, Si Eutharico cófulibus,fcd parû.pbare uidêthcc têporabarbarixin primisobnoxja,uel podusoino feruieda, isinqBoettgt; f us,ut reueréter loquai', in fuis opibus cfl plane latinus Si ucteriî emulator^
' amp;nbsp;fi no ufq? quarf laudatæ cleglu.e.Is aiït libellus efi oïno barbarus, Si ab Oîhi müdiorislatinitatisobferuatiôc dilcrctus. Si feiunélus Si qm barbari* cfiillius opcrisieiunüq?,amp; durû orationisgenus,nolo bonarûartiü ftudio fos fcholaiticos in hoc uerfari, caueâtv.}; ab eius ledionc lane^ a quadâ labe ingenifqd côtra hatSenus faxffi tatû nouimus pceptorû ignorantia,qui nos dpcuerüt ea q iure efient dedoccnda.qd fi totius operis orones fint durf amp;nbsp;e.xangues, quædâ tnl annotaui uitia, q funt a Boetio Sieius ftilo. Si oîm htinorü alieniirimxBicit igit primo inter cftera Martiane fociorü charilH; ‘ me credi tis hüc euenire amp;.'c.Et ueilra liquide nouit diieretio amp;fc.nonnc bar^ bafculeloquit^quiserh uncpex latinis ncdûexantiquis,unü alloqucnsdi^ xit.Crcditis,uclueftra difcrctio.quot;cûfitmaiiifeftariusfoloprifmus, utin opn^ feulo dccôdendiscplîs fcripfimus.N i uineilia.dicit. ïdeefTe uitiü, fi unS' quisad fe uoeäs dicat,u«nite,aut fi plures dimittcnsjita Io.qu3t,ab» aut difcc ■
-ocr page 97-tlNCTVAB L ATTN AS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXX
de. Oifcretio eiiâ in ea li'gnificadone quahicaccîpîfcft fndoiSorü grâmao? ftarû amp;. barbarorü, ut iuo loco diximus, quod aütdicit prcclarius cR milii fcholarc confourri fcholafticü dicendS crac. 8lt;iCMolaris ein nüq apud idw neos repcr»cs,pferrim in ca iignihcationc. tOicit idc rcparriare, quod cft ucr» büin priinis barbariï,utalio loco dixi.ltccibaria incarcerarcdicit,quo uer bo amp;oronc nihil pôtincptius excogitan,dicit.q cil triuialiû inagülra, qua druuialiû potencia,de qbus fuo loco in nomine fchola facisplura diximus Item male interptatur dylcholus. Kicit in fuis parubus more indoâorü, dicûtin partibusmciscrefcuntbona uina.ltcmdicütiniftapatriacrefcunt bona uina,etiâ barbare, licet V irgi.dixit poctice Iib.q.Gcorgi.Biuiff arbo ribus patripEt multa alia deblacterat quç funt a latinitate in primis abhor rcntia,at ca omnia paflim in toto opcre taxabo.
CONTRA ÈOb lt;^i antiquis exolctis uocabulis utuntur.
Ofiêdimus prius auâoritate dinërtiffimorü uirorû nouis uocabuh's n» clîe utcndü, nûc nimis antiquis amp;nbsp;aboleiisabftincndû elle idoneis aiuftori bus.pbabo. lifrûpunt em iam quidâ feioli qui aftedato fcrmôc maxle delef âan;,amp; eruût ex antiqlTimis aucloribus uocabula iâdiu ab ufu defcrta.C5 tra qs primü loquii M.Tullius fons amp;nbsp;pater cloquêtix ad Brutü de gfcâo oratorc.Crgo iile .enuis oratormôfitelcgans,necin faciendisuerbiseritau dax,lt;3c in tranlTcrendis erit uerecundus amp;nbsp;pareus, in prifcis rcliquifq^ orna métis 5C uerborü fententiarü reminîor.lctQtiinrilia.in pri.infiitu.uerba â uetuftatc repetita nô folü magnos aflertores habent, fedetiâ after unt ora rioni mateftatè aliquâ,fcd opus cil modo,ut ncqi crebra fint hxc ncc mant fcfta.quia amp;nbsp;iam nihil cft odiolius affeâatione,nec utit-p ab ultimis etiâ ob literatis repetita tcmporibus,qlia funt T opper,amp; antegerio amp;nbsp;exanclarc ÔC profapia, ÔC 9aliorü carmina uix faccrdotàius fuis fatis incelleâa Ergo ut nouorû optima crunt maxime uetera,itauctcr5 maxime noua fimiliscir# ca auftoritatê ratio.Nâ etiâ fi poteft uideri nihil peccarc, qui utitur his uer bis quæ lumi audorcs tradiderunt, multü tame refert non foin quid dixo rint,icd etiâ quid perfuaferint. Neep cm tuburchiabundü amp;nbsp;lurchinabutv dum iam in nobis quifq ferat, licct Cato fit audor,nec hos lodices,quââ id Pollioni placeat, nec gladiolâ atqul mcftala dixit, nec parricidatû quod ih Celio uix tolerabilc uidctur, ncc collos mihi Caluus perfuaferit, quæ nec tpfiiara diccrcnt.Item Ub.viq.de ornant eadem ferme dicit.Exquarû and» quarûf.uocû aftedadone tefte codem,ncc minus noto Ralluftius epigram mate inceftitur. fcucrbaantiqul multü furatcCatonis,lt;2rifpc iugurtinæ côditor hiftoriæ,ncc Auguftus Cjfar clegltis ÔC limati fermonis homo,qc cp jquerephenditinoratione ac xmo^hXkiv amp;andquarios,dequoitafcri bit iiuetonius,genus eloquêdi Auguftus fecutus cft elegâs 8c temperatü ut tatisfentétiarü ineptiis,atq; incôcinnttatc reconditorû uerborü,utipfe di 4q dt foetoribus, prçcipuamc|! curâ duxit fenfum animi aptiflime exprime rcicacozclos amp;. antiquarlos,ut diuerfo gencre uidofos pari faftidio fpreuit
f n
-ocr page 98-DEABVÖON9
Ex agîtabat no nu in primis Meccenatc Rtumjcuius myrobrcchis, ut at( । cincinnos ufq; quacp pfequitur dc imitando per iocü irridct.Sed nee yiblt; rio parcitjamp;exoletas interdû ôfreconditas uoces aucupanti.M.quidê (oniû ut infanû increpat, quafiea fcribentê quse mirentur potius holes i^telligant koxo^kX'i« aütaudorcr^iomedeeftperaffcflionê corruptafert t«tia,cü eo ipfo dcdccoretur orauo.quo illa uoluit auAor ornare.Quinalt in viij.cacozelon inquitj’.mala afFcdario per ome dicendi genus peccat,nä 6C tumida amp;exilia amp;nbsp;pdulci?. amp;nbsp;abundanua amp;nbsp;accerfita ÔCexukantia fub idem nomê cadunt. Âul.itcmCcl fcriptorfariscmundusamp;defecatuslib. lp x,inquit,ucrbis uti aut nimis a boletis exculcadfcp,aut iniblenabus,nouita^ • • tifcßaurx'Scillepidaeparefledelidüuidctur.Sedmoleftius equidêculpatb ufcp efTe arbitror ucrba nouajncognitadnaudita dicere,^ inuulgata amp;nbsp;for denua,Noua aüt uideri dico eriâ ea quae funt inufitata ÔC defita,tamamp;fi fint uctufta.JlftadeoidintiûplerûqîieræeruditioniSjqgræci 6«cv ,i,rar di difeentiâ appellant,ut quod nûq didiceris diu ignoraueris,cû id feire ató quâdo cfperis magnifacias Jdc primo li.^hauorinus phüs adolcfcenti ueie rû uerborû cupidilîtrho, pleraftj uoces nimis prifeas ignotiflimas in quoddianiSjCÔmunibufq; fermonibus expromêri.Curius inquit Si fahrif dus amp;nbsp;Corûcanius andquifiîmi nofiri,amp; his andquiores Moradi illi trige^ mini plane amp;nbsp;dilucidc cû fuis fabulari funt, neq; Amneoru, aut ^icanorû, autpelafgorû,qui primi coluilfe Italiâ dicuntur,fed ætatis fufuerbis locud funt, tu aüt perinde quafi cû matre Kuandri nunc loquare, fermone mulris ânisiam defito uteris, ÿed andquitatê tibi placere ais, honefia amp;nbsp;bona Ä fobria amp;nbsp;modefta fit. Viue ergo moribus pteritis, 8C loquere uerbis pfenti bus,unde amp;.lt;S.0çfar li. i.de analogia fcn'ptû rcliquit.Habc femp in mémo ria,atq? in peAore, uttanlt;^ fcopulûficfugiasinauditû, atq: infolensuerbô multa iuuenies apud Xenecam epi. cxiirj Jtem multaapud iSuetoniû de cia ris oratoribus amp;nbsp;grâmaticis,5lt; f^art.lfoelix/Capella lib. v.eadê dicit,poftrlt; mo utconcludi Mardalis hanc antiquitads uffeAionedeteftatus, ita ilkidït quendâ lt;£rcftillû,€armina nulla probas molli quae limite currût. ^cdquf 50 per falcbras altaq; faxa cadût. |ct dbi mœonio quod carmîe maius habetur
Ludli jColumella hiefitus f^ctrophanes, Attoniufcp legis terrai frugi ferai. Accius amp;nbsp;quicqd Pacuuiufq! uomût. Vis inter utteresCrcftille tuofqjpo^ etas.S5ifpereâ,fi feis mentula qd (apiat. SC portunatianus lib-ifi. uir perfeiSif lîmus dixit uerbis utendû elfe, ut nûmis publica moneta fignaris. amp;nbsp;idem, fed quia uerborû ueterum iam exoleuit ufus, non funt audacius ufurpan^ da ilia quæcum ætatc mu tara funt.
PJ! ERR0K1BV? Græcifiæ.
Video plerofcp triuialium nugarû literatores ufurpare æquiuocatioeS diiïèrêdasterminorû.ltem deriuadones amp;nbsp;ctymologias quasreperûtapud Eberhardü hunc,apudeofdcm non fordidû auâorem,qui tamêin hanchV terarû tenuitatem de.'cendit.utcius dilïêrenriæ amp;nbsp;interpretadones non mo do.fint falfc nulliufej monicnd, fed edâ rid!culoe,amp; de grxcis pcipiends 3C
-ocr page 99-LATiNAE LIN^AF. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXXJ
dc Jaunis. Temerc cm pleralt;^ omnia eruAat, nee eftull.u illi comerciunt cum linguf lating proprictate,amp; remoriorü uocü figniücationc,ncc miru praeceprores cm amp;nbsp;litcrarü cenfores liabuitfibi indoAiores Catholiconc PapixWugLiuonê, Ifidorü ÔC cætcram grâmaucorum fordc, qui tan^ Sit byîlac interprètes omnia præcipiendo magnas in lingua latinâ effuderunt tenebras, quas tamê ut cauerc poflis, quaêdâ obiter annotanda duxi Crae/f ciftæ deliramenta,ut ab eius leÂionc prorfus animü abducas(omnia cnim corrigere nô eilet parui laboris,fed ingentis aceruOErrauitergo bonus ille uir in hoc carmine. Gratta fit Chrifto,grates referamus amicis. I/lcmo cm iUam differentia un^ obicruauit,talcm autc habeas differentia. CR Atia to fn profa oratiôe dici. €R Ates in carmine,nec nifi raro grates in Ibluta ora donc ufurpandû cenfeo,nec noftri propric,amp;S ufitatc apud uctcrcs loquü^ dicentes habemus uobis grates immortales.Gratcs cm poeticü cfi. Item in hoc carmine. Kfl hærcfis icAa nomê trahit a feco uerbo, hærcfis cm prima longa eft,quia diphthonguscft,utindiâione modernus diximus,pari mo Ho Alexan.gallus errauit in iij.^ic amp;. herilis herus hfrefis, tn cxcipis heros, PluSjfcAadicit a feAando,utdicit B)ona.atcÿ ibi.Orator fit diicipulus rhcî tor docct ills. ORator cm cfi qui orat caufas uel in côcionibus ucl in iudi# ciisRHctor aut profeflbr rhetoricæartis.pficÿmultûpræftâtius nomêora tor q rhetor.Ncc ualct ilia drna eiufdê. ^ic aures hoîs,dic auriculas afinoi! r5,nec itc illud carmc.Mulcipulae murü,funt difcipulæcg luporü.DÏJcipu la cm ueldecipulffjcftinftrumentü ad decipiedas aucs, déferasqfcücÿ ifau duleter c.ôparatü,ut in Hieremia,ficut decipula plena auibus,fic domus co rû plena dolo. KXOipulæ aütfuntfoucae qbus ff audulctcr pilces excipi unt.Pli.lib.ix.de anguillisjglomeratae uoluunïmirabili multitudine ut in cxcipulis eius fluminis ob hoc ipfum fabricatis fingulorum milliS globi rcpcrianiNcc illud. Eft lenonis amafia,fcd qua côfidis amicaZ-uxuries pri ma facict natura fecüdâ. AlV5|ka cm frequetiori eft in ufu pro ca cü qua no bis eft coitus,q pro côfanguinea,in q fignificationc rariflime accipit,prêter cm ab'os fcriptorcselcgiographosqui ubicjï arnica in main acdpiüt,etiam y© Tertulianus no fter in main accipit loques dc/oue. I^on ita diledaru iam# pride amicarü. ?cd AMafius, uel amafio,onts. ut Apuleius utit,amp;amafia accipiunt pro co uel ea qui ucl q amat uel amaf,Gel.li. vrj.ca. vifj. Delphi# nos ucncreos effe amp;nbsp;amafios dicitjffiero.fup ezcch. amafius ucnerifq; pub cherrimus iuucnis amp;c£t ffpc aliasutif hoc uocabulo.Itcibi lt;rrat.jQuis po mi plures loca tu pomaria dicas. Aft pomeria funt ubi poma abfeofa tenc tur,de qbus fuo loco.Itê in fcquentibus oibus uerfibus abiice drnam Eber# hardinâj’abula die hols fedbrud dicaialis,pafcua.Nos hoim propricmâ millas dicimus eife. Vbera funt pecudû,ièd mâmj funt mulierûJCuius mä millas dixifti dicq? papillas.Dicitem Pli.li.xi.ca.xxxix.M3mas nomo foP e maribus habet.ldê. urfæ mamas qternas gcriît Delphini binas in ima al tio papillas tm.Et balenæ uituliq? mâmis nutriut foetuSjhsccPli. Et Micro, in euan.Et beata ulxra q fuxifti. Vides hanc tuâ drnam ftolidâ effe 8C nc#
-ocr page 100-DÉABVSI0W - * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
mini obfcriiatâ.Délirât ultcrius Ärfcifta dices. Aula domus comitü,fed rç j gia manfio rcgü.lnduperatorü funt cella palada dii5la.^æc cm efi infulfilfi ma driäa. AVLa cm fifiter amp;nbsp;palariü regÜ funt amp;nbsp;imperatorS 8i diuitu ii J he ullo dilcrimine. Nec ifia.CiiiguIa cornipedis cingeds dngulusefio. At neutri gnisßt zona tibi mub'eris Itê ncc illa abfurda.|öicit h^c buxus dû ui uit in arbore ramus. A' ß detrûces hoc buxû dicerc dcbcs. FjOa luxus ctiâ de ligno dicitBuxufcj! uocatberccintlaya matcr.Itê illajucftes funt mulicijt fed ucftimêtauirorû.^t illa,AflêAus meus fed corporis effe uolûtas,amp; me radeliramctainhisbladit uerfibus.Vcfpercfit nona fi re mutaucris in rû. Iliius occafum, uefper fit qlibet hora.lt;i^uo fol obtegit nubis caliginc terra. Ri rorû cantât,re rarû timpana pulfant.lfta Cm drna oîno confundit ab au doribus,uefper uefperû ôC uefpera fine diferimine ponunt, itidc uefperi èC ucfpcræ.arü.Itê amp;nbsp;illud corporis eft proprie uaktudo potetia firmi. V letudo cm uocabulü eft mcfum,hoc cftindiffêrcns adbonû amp;nbsp;malir,ut bo na uaktudo. i.fanitas,mala uaktudo.i.infirmitas.Indc uaktudinarii dieu« tur g frcquctcrfuntinfirmi.Jït uaktudinariû dicif locus in a^roticuranf teut.iiechenhufgt; qualia funt in cçnobiis monafiieis, ^d ipfi minus latine in ' firmatoriû appcllitât. Annxus Seneca, tanc^ in codé uaktudinario iaceä» ;
. de cômuni malo tecû coUoquor.^t 0olumcl.li.xrj.rerû ruflicaiji.^iue alte - rû languidioréin uaktudinariû côfeftimdeducat,loques de feruouillatico
^t uaktudo le4gt;ducit.Worgt;ij.Saty.(^ura uaktudo inciderit icu tarda fend élus.Nec uakt ifta drna.Kfca uolatiliû cibus,epulxcß uirorfi. Diuorûq; da pes,firmat,utlfidorus.Ç2œnâprudëtiû côuiuia dicfociorû.Sano^cjcibus gnalia cibaria dicas.Nolo cm nimis anxie has drnas obfcruare, q? ix fi ÿer uius dixerit DAPes proprieefledcorû, ut Yirg.in viq. Hæc ubi dida da^ pes amp;nbsp;fublata rcponi.Sunt tn dapes amp;nbsp;hoîm uel corû improborû.V irg.in irj.Nam fimul cxpletus dapibusuirtoq; fcpuItus.(Cibarius etiâ a.um, fignt ficatuilis pkbeius,utcibarius panis eftfordidus amp;.'uilis.Tul.in v.tufcu. cûcibarius in cafa panis datus effet,nihil uifum cft illo pane iucundius.Ci bariû ctiam uinû pro ignobili pofuit M. 7'crcrius Varro. Adde'q? amp;nbsp;epu làcctiâ de diis dicunt.ltem Vir.ut tu das cpulisaccumbere diuû.Hic uclim obiteretiâ admonerc kdores ne nimis anxias 8c molcftas difFerêtias uelît «nfcdari,quasnoucrintpftantiftimoslinguælatinxau(ftorcsconfudiirc,fl eut Aerô Horatiani carminis iàtis luculétus intcrpr«s,ne in ca quidc rc be ne probatur,diccns accumbere eftedeorûjdifcumbcrehominû, recumbO rc ferarû.Cum Cicero in primo de orato.nulla kgc aftriétus dicat de homl nibus,tantâ in Craflb humanitatê fuiffcjUtcum lauti accubuiffent,tollere; tuiomnis illa fupen'oris triftitia fermonis. illâ aute differentia fuperfiiuofe uellc obfcruare lingux latinx parensCkero côfundit,hominiscredo ef 4*^ fc multû fuperftitiofî Si in lingua latina herctid.Ncc uakt iftud carme ciufi
dem.Eft homo morofus fi fit bene morigeratus.A|orofus em non cft ille q cft præditus bonis moribus,cum hic dicat moratus, fed morofus, ut tradit PorphirionôpelErausgrâmadcuïjcft qui cft inultorümorü inter fe con^
-ocr page 101-LATINAK LïtSKSVAK. XXXH
trariorüjUt funt fencSjdkentc Ciccróe. At funt morofi SC anxii ÔC difficiles fenes.^Jtorofitas itaeÿ proprie cfi: quâdo res pene nulla animo hoiscunäa faftidientis faufiaciaLÏ^c ualetilleuerfus eiufdê. Me mos morofum mora mefacitefle morofum, A mos em morofus uenit,nö a mora,ut dicit Vab la,non tn repugno a mora did poflê morofus no tarne fädle ufitatü.Male «tiam dicunt nofirfmorofe faciatis.Nec ifta differêua eiufdê obferuatur cu dicitur,qj Crinis fit tantü mulici-ü,^ xfaries uiroÆ,jComa quadrupedis, lubar ferpetis amp;: leonis,amp; male didt Catholicö Coma fit tantü mulierü, Coma cm de uirisdidtur.Oui.in opere meta. dePolyphemo. Nefeio que regnarclouccoma plurima toruos Prominetin uultus.Et Corne, ^ad^ lo tus de germaniSjunde habitus qùoeç corporü quanq in tanto hominû nù mero idêomnibus truces amp;cerulei oculfirutilae cornac Sêc.jËt Hora.in car minibus de Thclepho loquens.ïlpiflâ te nitidü coma, puro tenitidûl'elc^ phe uefpcro Têpeftiua petit (Cloe.ltêCxfariesdcmulieribus.V'irg.iirj.ge or.ïïrymoq; xantoc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;philodoceq:.Cæiâriê effufac nitidâ per candi
dacolla.Etcrinis etiâ uirorü.Juue.Saty.irj.Ille metitbarbâcrinc hic depo; nit amati.f.pucri.Vitabis (Sêillâ differentiafiolidâ eiufdê. Strobes firpêtS funt,at fpclunca leonü.Suntq! fepukorû fouef,funt antra draconü. V t plx rift» placet ,Cauern3C cuniculorü. Vitabis amp;nbsp;illâ.Yrinas hominû dic,Io# fia funt afinormLotiû.enim lau'nû eft uocabulû amp;nbsp;uetus,ualens tâtû quan tum urina Jtem amp;nbsp;illâ. Ad corpus fandus,admcntêpertinetalmus.Cum potius terra dicat alma,ab alêdo co q? nos alatj^t corpore nôfandi,fed ani mo amp;nbsp;mente effe poflumus,pro ca fignificatiôc qua ipfe amp;nbsp;nos nûc iàndS accipimus. Afioqui apud ueteres fandus cratimpollutus quales crâtlcga ti iurégenttû.Ncc ualêthçc duo carmina.Simplcx kgitimus,fimplex idio ‘ ta uocetSimplicitas bona fit,lt;Sê mala fimplicitasgt;ui dtximus in didiôe fi'm I^.f)erideamus amp;nbsp;illâ differêtiâ.Baptifmûj?pric,tibi fit mOdatio métis. ' Exteriorâfitpcraquâbaptifmauocat.H3Ccuoxbapti(rnus nedit utrûcg fibi.Baptifmus em 6c baptifma a grxds dicffjBaptifmû in neu.gc.nô dicit (Httéftiseft/,auren.Valla)abcifdê,atecclefiarticidodorcsnoftri utuntjuc Mieronymusin Marcoca.xi.amp; Ambro.infermoncodauçepiphanif. Ai ’ tutius amp;nbsp;mefius primis duobus utcris,amp; nulla eft diffërêtia eorû, pro code cnim ponunt.Dcridcamus amp;nbsp;illâ.Pilleus eft iuucnü,percgrinantûcj; galei tüs.Prjfulis eft minajnobiliûq; tiara J’raetercjtera ein mitra eft,ppric mit# herum,non præfulü. Vlpia.ff.de auro amp;nbsp;argê.amp;c.Mulicbria funt quf ma trisfamilias caufa parata funt,quibusuir non facile utipoteft fineuitupc# ' l■auone,ueluti ftol3c,pallia,tunic3e capicia,zon3C,mitr3e.Z5icimus itêpilcû in neu.gcne.fl credimus V allse^non pileus.Maftia. Cuq? decent noftrû pi* Ica fumptaïouem.Hicronymus tamêutiturpileolus,q5fibcne,diceturÔC bf ne pileus.T iara fi credimus Hieronymo ad Fabiolâ, ueftis eft tam facer# dotum q; pontificü,amp; eftcapitis tcgimentü,utidem didt qualî fphxra me dia fit diuifa et pars una ponaf in capitc.Moc grj d amp;nbsp;noftri tiarâ,nonnulli galerü uocät.uides liic Hierony.pro codé poluiff6.8uidas autem docet ua
f iiij
-ocr page 102-DEABVgKÖP/B
ram eflc ornamentü capitis, qua rcdtä ibü reges gcflablt apud Pcrfas.ïndc Tiaraphoridicuntquafi geftantcs tiara. Alio uocabulo tiara uocant jCida rim,de quo etiâ apud eccleiiafticos fcriptorcs mêtio fit.Hiero.in Ezechiele ait.Cidaris infigne ert pótificis corona eft, hoe eft diadema régis indicium. Tiara eiï tam foemi.^ mafcu.gencris.Et illl differentia. jSit thalamus fpon fi camera die effe fcholaris.Camera em non eft totum cubiculS fed lacunar pàrfc^ fuperior cubiculi.Èt illâ.Paupcris eft palla, din's chlamys at mediof Cris Pallia funt tribus his i^Jantellus conuenit haec uox. Quid poteft ftulti^ us 8(. cStemptius diei pfertim apud difertos cf haec differentiarü mifcria SC. fomniabunda deliramêtafquwroptcr in re tam manifeftaria pudetme ad ducere in contrariü exempla. Quoniâ quidê nemo eft tam fine oculis, qui non has perfpiciat meras effe nugas. Chlamydes pucroru 5£ filioru effe teî ftatur Vlpia.ffdc auro 8C argento SCc. Nee Mantellus latinü eft, utalio lo# co dixi.Scholaris etiâ fuo loco amp;c.Egt;erid£amus SC hancdiffcrêriâ. Cris c3 corde confellio dicitur cffc.Scd cor no oriconcordia faffio tm.Futifis eft de ridendaej SC hxc differentia ciufdê-Vrbis porta fores thalamiffed ianua ti pli, Penoris eft ualua.Quod 8C Oui.manifeftat. Derideam^ SC hâc,Caftro rii prxtor,pr3efeâus dicitur urbis.EcclefiarS dicitur prjpofitus fit fiue fcho laris. Dicitur em prxtor urbanus ab urbe apud romanos. Etpraetor pcrc# grinus ut.ff.dc origine iuris lueulentiffime tradit Pömpo.iurifconfulff’rar pôfitus aüi ÔC prflatuSjUt fint nomina dignitatis,cgo nô dum Icgi apud ue teres,quâuisamp; ego ipfcquondâ icripferimin carminé. Corrige peruerfo» plate raonaftice mores,fcdcorrexi lt;x prffèâe pofui,magis tn tol'eraïur prf pofitus pr3elatus.Mec ualet ifta drna.Pupillus matre caret, orphanus eft' fine patre.rÿec bene pofuit hoc carmê. Dicitur abba pater, ablolon inde ue nitPebet cmrcferêtcNcftorcfcribiabefalom cumepoftb amp;minfine,ut' lcribiï apud hebrfOs-Chaldf os 8C Grfcos,SC cfi penul.lôga,iîô breuis. Pru dé. ÿolus abefalom laceras pia uiieera ferro.ISlec ualet ille uerfus. Mors nif gron eft nigromantia dicit inde. Nccromâtia em didtur, non nigromâtia, î® ut in cadê diviiôe fuo )oco uidimus.Nec ualet ifleJ3ic pratos effe manû qa praâicanafdtindeJ’ratosemqjfignificetmanû nondû legi, TrpaxTÔj aût agibilis fignificat,amp; TrgetxTWÓt efftcax,faiftibih's, adualis. Rradica aût uo# cabulü primü ad nos tranflulit Quinti. Nec ifte. Eft quoq; dulce dmê inde cimiteriû. Dicit cm coemiteriû nô dmitcriü, ut fuo loco dicâ. Ërrauit SC in his uerfibus JCirrios eft poreus nô dicas kirricleyfon.Et kyrios dns uult Mcrcurius.Non cm kirrios didtur poreus ut hic fomniat. ged nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;chi
ros,kyrios uero uocatur dns.Indc kyrie,clcifon duæintegrae diâiones.Qÿ fiin annotationibus hymnorü aliter fenferim, nüc tamc loannê capnionc Phoreenfem fequor qui in hüc modü ad me reicripfit, aio kyrie trifyllabS 40 effe,cuius prima per hypfilon, fecüda uero iota feribit, ÔC accêtus anitusin
prima leuatunÉldlbn aût uerbû imperatiuû tetrafyllabü, accentu fil’itcr in antepenultima aeuto,nce cm fit diphthôgus uncp extSc n.i.ita uocalibus quapropter a noflris ob ignorandâ ^cUcnifmi iam dudû cepit male pro^
-ocr page 103-t ATiNAŒ UN«VA£. nbsp;nbsp;nbsp;XXXiM
nüci'ari,5c ego intègre kyrie cleifon nup inueni in antiquo codice in mona fterio ad duplicesaquas„hoeeft Zuifuldenfi. Valet aüt elcifon.i.mifcrcre. Dclirat ^bcrhardus amp;nbsp;in his uerfibus. Nó clara matre natus claroqj p2rêf «e,Vt plcrifq? placet dicit ee nothus. gpurius cft natus tatü clara génitrice. Audi Laurentiü in Antoniü Raudenfem, q, nothus ßt natus ex nobili pre ÓC infami matre,miror cur dixerit Raudenfis,cum paru ante Quintilia.ati tulerit dicentem.Nothüqui legitimusnonfituocantgræci, non aduertês codem loco dixiflê Quintilianû,ut ^atonis oratione teßatü eß,quia nó ha bemus noßrü,utimur pcrcgrino,igit nothus eft abfolute illegitimus. haec ille.Spurius autcdicü abfolute qui incerto patre natus eft,quem Hodcfli!ï (g,. nus iurirconful.ir.de ftatu ho.uulgo conceptü appellari teftai. V nde fpur» usetiamuerfusdicitalteriusacincertiaudoris Aufoniusde ArifJarcho Quiq; notas fpuriis uerfibus appofuit ßafiardus aute apud latinos nunep legi.lta nee bene Bernardus in glolïa capi.Nifi cum pride de renunciatióe ubi dicit,f»)anfer proprie dicit de fcorto natus.gpurius de concubina. No thus de adulterio natus.Ët naturalis dicitur natus dccöcubina qux teneï in domo,ncc item bene pontifex in eodê capitulo.f^anfer em nó eft uoca bulum apud uetcres ufitatü.Iegit tame apud Eccichafticos amp;nbsp;biblicos, n5 hebraicü cft,nó larinü,nclt;ÿ graccü^diciturcç mamfer per m, nó manfer, ut impcrid Icribunttefte loane/^cuchlin in libro de rudimêtis hebraicis. rgt;la? turalis autê fitius dicit legitimus amp;nbsp;de legitimo toro natus,ut apud latinos
crudnos Icriprores inuenies,amp; apudiurifcófultos illos latinos amp;nbsp;elegä« tüTimos.Ynde Vlpianus.fif.dc iënatoribus dicit-SenatorisfiliS accipe de? bemus nó tm c5 qui naturalis eft,uerü adoptiuü quoc{!,amp; eodc titu.l. libe ros.idem dicii.8icutctiä pater naturalis dicit legitimus,ut|Caius.ft'dcritu nuptiarü.LSi quis.Naturales liberi,licet in adoptionê dati fuerint lènatus óonfulto continctur,amp; fxpe alias,pfertim.ffde gra.offi.l.fi filiü.filius natu ralis-tleg/timus dicit nbsp;nbsp;neotericos in hoe loco non fcquemur,icd latinos
amp; iurifcófultos,nóluftinianü,qui cS plebe errat in autctico.quibusmodis natu.fi.effi.legitLcoIlatióe.vJ5t itêde fandif.epif.colla.ix.in princi.Nec ua to* let ifta diflërentia eiufdêJBft hominis libitû,placitû folet eile dcoriä/^lacitü em hominü uel eorüdcftultoriï eft,tefteLaââ.in pri.inftitu c.xv.Quis em (inquit)tam demês qui eóiênfu amp;nbsp;plarito innumerabiliu ftultorü amp;c. Mi# ror in primis unde cómentus Gt homo ille tales diftêrêtias,quo fpiritu uel auâoreeftuderit. Nee illa. Alterius uiolâsuxorê fert adulter. Aft mechus faciens inceftü cum meretrice.gignat adulterium,fornicor amp;nbsp;reliquü./^or nixeft arcuSjfornixq; domus meretridï. Adulter em Si morchus graece 4» eodem ponuntl^t adultérin feu graeco uocabulo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;moechia penul.
produ.cómittit in nupta.unde ModeftinusiurifcófuLmad le.iuliä de adul# te.amp; ftu.dicit. ADVlteriü in nupta cómittif. 8tuprü in uidua uel uirgi# 4® ne uel puero cómittit. Attamê amp;nbsp;ftuprü corporis, apudgaluftium,amp; alios etiâ pro fimplici,utdicit fornicationc interdû fumitStuprû itê pro adulte tio accipitur,ôi apud Cicerone lib.ij.de finibus bono.amp; malo. ftuprata ß
f V
-ocr page 104-DEABVWNH
lUim Lucretia a filio regisJneenus uero,ut idem dieft,comittitcû priuigtiX, nuru,nouerca.KtPaulus dicit.fl.de ritu nupt.Inceftû cômittit, g ex gradü afcendentiü,ueldcrcendêtiû uxorê duxerit.Std Icnociniü facit,ut dicit VV pia.fl.de his g no.infa.gui guæfluaria mâcipia habet,uel gui hüc gu^ ftû iii jiberis exercet.Sunt igit Lenæ,utidê dicit.ft'.de ritu nupd.q mulieres gflui rias^ftituüt,amp; fi guacauponâcxercensin eaguaeftuaria corpora habeat ut multf.Perdudrices autc 8i. perduflores funt tefte TWeanio rediano i ató ^fonarûjin gbus fupra exercita legibus uindicant. FORnix autê nô cfi ^prie domus merctricü,fed fornices dicunt curuaturæ q arcus autcame«' É . ras faciuntjfiue naturales,fiue indufiria humana pfefle. Et qm meretricts in hmôi locis dd cellulis,pftant,fa Aü cfl ut fornix fi lupanari capiat. Et for nicari^p fcortari.Sed pter ecclefiafiicos uix quempiâ inuenies qui fornicari
feortari accipiat.Latini efn prifei gfignatclocuti funtaccipiüt fornicari 4P incuruare adfiiltudincm fornicis,ficut Plinius amp;nbsp;aiii.Et fornicator apud Paulû.ff.de fun.inftru.accipif,p miniftro fornicis i balnco calefa Aâdi. Ncc ualet ilia diffêrctia/’arricida patrê qui tranlfigitjfiue parentem cfl Patrici ,da fuâ qui uiolat patrixPatricida em dicü qui pâtre interficit Et matricil da qui matrê,qui amp;gr3rce^KTpoxTÔvoî,yndc Aufonius ^Jatricida NcrO proprii uim pertulit enfis.ltê fratricida qui fratre occidit 8edparricida per ^0 abuÛonê tefte Quinuli.in.viq.matris quoqj ÔC fratris interfedor dicit.Po nitur align pro fimplici homicida,unde parricidiü.i.homicidiû. Vnde^ Pomponius.fl^de origi.iur.propterea guaeftores conftituebant a populo qui capitalibus rebus prfcflquot;ent,,hi appellabantur guaeftores parricidii.WfC (untguæ obiter, tetigifle libuit ex innumeriscrroribus,quos inpofteruiu' cradicabim us,fi hf c placuiflê intellexero.
C0INTRA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deCarlandria.
loannes nefeio g uis de Garlandria edidit côpofita uerborü,eguoco^* F brQ,amp;fynonyma,amp; librû de dcponêtalibus,a cuius opibus caueas,fancp a uenefica cieuta,a labcq? ingenii peftifera.Mu!to em plus delirati in fynt}/ |G nymisgt;eguocatiôibus amp;. fnterptationihus,^,hic Eberhardus. Nec paruo, libelle) contetus eflem,fi eius errorcs in mediû afferre uellê,guos uel pru^ dens ipfc adolelccsdinofcere amp;diiudicare pôt.ln uerbis autê deponentalij bus interdü adeo barbara 8c uandalica uerba hic adducit,ut in linguae la tînae interitûcôiuraflc pofletexiftimari,interdü adeo inufitata amp;nbsp;exoleta» Ä ab ultimis etiâ obliteratis repeuta tgibus,ut uix Corücanius ic Fabricio uS,autSicani Pelafgiq; gui primi coluilfe Italià dicütur, in ufu habuerini. C^are côfultiffîmü tibi fit eius libros oîno declinare.amp; una litera ocs de^ 1ère,ne te.falfis moleftifct! grâmatiftarü fabulamctis irretiant.}Sed ualecan^ dide le Aor,ncc dctrahêoi ftudio hæc me feribere credas. Non cm de trahi* gt;0 qui uerü dicit,nec ego eius uitâ uel mores taxaui,lcd errorcs in lingua lati' na(non detradioneled ex inftituto)ad quâilluftrandâ,5ô ab iniuria afleré dam omnesftudiofi accingamur,ne nos germani caeteris nationibus rid»^ ' culo fimusinculto amp;nbsp;barbarp fermone npftro,gi (i in tpto opère alicui eX
-ocr page 105-LATîNAE PIN3VAE XXXHII fcriptoribus üel antiquisjuel ncotcridscontra(li«réuidear,dudus forfàni maiori audoritatc ucl faniori rarione,protcrca non uelim ccnlêri ex hi's, côtra laruaspugnât,nec illi a me iniuriâfieri, ad quodmenô uol5ras,fcd fufceptt operis amp;nbsp;prouincif neceffitas n-axit.Nam utfamae morniorü de#^ trahere uelim nô eft uerccûdif mc3e,qui nulli uiuentiü detraherc confueuf fed fi forte in feriptis meis aliqua rcperiütur,in quibus aliter aliquid ton fan aliqui hodie uiuentes fcnfîlîê rcperiar,nô côtra illôs didü cê. fed quod; mihi uidebat a meTcriptü efle exiftimari uolo,ueluu ad diuû/iieron. krii pfit Auguftinus,iterü uale.Kx Tiibinga.
DE QyiBVSlôAMbarbarisorationibusmcô# muni abindoóismultü ufitatis.
0mnes bonarü artiiï fiudiólbs in germania,pro cuius laude amp;nbsp;udh'ta te hoc Opus fufcepimus.admonêdos hic nô inoportunü duxi, in coniuni gendislatinisdiâionibusnôoihialatinacôformaripofle noftro (èrmoni germanico, decor em uniiis lingux nô quadrat in alia.Nâ ut graphice di# Cl t Miero.ad Pâmachiû. Difficile eft aliénas linguas inlequentc non alicubi cxcedere,amp; arduïî,ut quæ in alia lingua bene dicta fun t,eundê decorem et irannationêconferuent.Et idem fuper Matthplatina côfuctudo grjco idi^ omati nô rcfpôdet,crgo multo minus noftra cü latino uelgræcOjUt quili^ bet mentis côpos diiudicare poteft.2nde m ale dicimus.Mitto te feire qj ego bene poffum,ficuti quidâ fcripfit,quê in hoc noîare inhumanû puto,dicej reem debuit. Volo te feireme fanû uelincoluraê elTcjUel reddo tecertiorê me bene ualere.Item male. Vnde fecas loânes,hoc eff,unde uenis.ùcm mat le. Ipfefiet legere,domini nô crütfacere.Tu dic.Ipe leget,dni nô facicr.^tem necbene,.^peshoc anno bcneftabüt,ut nup quidâ aftrologus uaticinatus eft. Male etiam fie loquimur.8omniauitmihi,mc frigct,me efurit,fedcas te. ïtem ero uenire.Rex non erit uenire,fcd dicas ueniâ,uel rex ueniet,amp; fiRa. Yemacula cm noftra lingua nô pôt per oîa fequi latinâ,necç ecôtratio lati nanofträ.ßarbare etiâ dicimus,Bencucncritis,uel fitis bene uenturus, uel beneueniatdominusl,atiniem dicQtJßaIueuelfaluctc,autaHC, uel faluus gt;Q fit aduetus tuus,uel gaudeo te faluïî aducniflc,ita diett V alla. Nec^ ê apud btinos ah'ud uerbû q adeûti nos rndeamus faluc,nifi more uulgari ma gis ^^batodicimus bcncuencritis.Ztem Si. barbare dicimus. In qua burfa ftatisfÊtin qua leâiôe fedetisfuel ego fedeo in fecüda parte amp;c.ltc barbarct dicimus,decernimusq? uti debcat,clc quo Valla côtra donadonc Côftaiv fini fie loquitur.Quid ilia loquedi barbarie9,dcccmimus q? uti debcar,pro eo qdeftdccernimusututatjficur nunçbarbari holes fcribîît Si loquütur. lunjqjdeberesfaccre.luffïçbdebercsuenire, pro eoquodcftiuftî utuenfc res,amp; plura fimilia.£tiâ barbare dicimus.In prouincia SucuifUn prouim cia 0alliæ uel Macedonia?,uelin urbe Florentiac,uel iRomaCjUel in infula Siciliæ.j^ed in prouincia 8ueuia,Gallia,Macedonia, amp;in inftila 8icilia.8igt; cutGelliuslib.xvTi. ca.ulri.dicit.Jîosdixiflehominceum indeirent in terit raltalia fuiflè.Itê li.xvLca.uj.(par ti qcÿ ufum in terra gracia.diu incognitû
-ocr page 106-DEABVaONE
fuiflcdixitltSin urbeRoma,Florêda,ficut (Scl.dicit lÉxiq.hó parui in uri bc Roma nois amp;c.nefdo (utdidt Valla) an pbc dicamus ex Koma urbe, exFlor«iagt;et flFibus/ed poduscótra ex urbe roma.cx urbe Vlma,uP|Cra couia.fed q, Virgi,in.vij.dixit flume hymellf.Bt Buthroü urbc,impropie ttfleSeruio loquicpoeta,ltcêtia ufus.Itê nó flafculus fed ualculü.Efl cm ua fculûdiminunuüauas,flgnificatq;^dlibe[uasexquacûc^ materia.flc VI pia.lï.dc auro amp;nbsp;argêio.ficui uafcula argêtea,ut potelances quadratf fint legatx i3lt;c.fic nó fignificai folümodo ein flcfch,ut noflri dicuncNec crufi« buluslaunü eft.fed poflisdicere. V^s fidilc. Vas famiü. Vas thufcum, aut Arcdnü.NeccuflinuslaünUjfcd puluinar,uclccruicaIpenuL lon.ficut öd uedigal amp;nbsp;torcular fccFm aliqüos.N5 bn didmus occido te cum gladio. üF pcudo te CÛ cnfe,amp; filïbuSjUC alibi dicâ.Red occido te gladio,enlcjirie p pofitione.Itê maledidmus.8iiqcqd fit,fed fit utcücj fit.ltêmale,dabo tibi unarem4?alia,fedaliâjpalia,utdidt Valla.Êtmalceodem tcfte,poflcp tu hoc^j te nó uis mihi da,fed qm tu hoep te non uis uti mihi da ,fiue qn aut qnqdc. Ftê male. Capiatis fenum,fed itc iêflum,ut Plau.in pcnulo.nc fefKï üucatJtem m euâge.ludfi ad Iudâdixcrût.Tu uideris media corrc.in futu ro coniüdiui nÓ pdu.ut indodi legunt.Male cuâ didmus gludere uulgo uerfpilcn. Sed amittereludo. Addc q? barbare didmus.Fft purus laicus,üF 20 purus gramadcus.Purus em immaculatus amp;nbsp;intemeratus efl, quod nihil
ad grâmaticû. At itadicere polfis,cft detritus grämaticus,uel folû grâmati eus,uelextremusidiota,utdidt Augu.ad Volufianü.Poffumustir dice« re merus.Nâ Plau.in milite dicit,mcri bellatores gignunt,quas tibi pgnan nsfadt. Bt inPfeudo.meraiam medaeiäfundisJdc in gurgur.ibi ofletato rcs meri côfidctes garruli.Ncglt itê grâmatici bene did uerfus Româ,uer« fus $ueuiâ,(èdromâ uerfus,fucuiâ uerfus,fed non iêmp ita obferuat Didt em Varro lib.i.dclingua latina.Cliuusproximus ad florales ufus uerfus fJapitoliü uetus.amp; Cice.ad Appiû.Cum ego laodicea uCq; ad Iconiû iter feccrim.Malcdidmuscôdngïtle, teuto.esbegeit fich.Itêdatic,ut multi lo^ lb quuntur.Voluntcm cófirmarc ucrnaculâ fuâ cum lingualatina.At dicas
côtingitfsepcucl aliqn.r4aledidmus,emihâcrem^ tribus denariis. Vel uendidi,p ÛbrajPro cm ppolitio drea uerba xftimadonis omitddcbet,ut Uêdidi tribus dcnariis,nô,p tribus,etfic in filibus.Nâ ßiomedes dicit emo afle nó pro afle.Malc didmus. Volo iterü ucnirc,ucl ccôuerfo. Vel iterutn tibi dare.Scd dicas uolo rcucnire,uolo tibi redderc, ÔC ita in fiFibus. Ibam, tranfibâ,reddâ,exibâin pterito impfedonon tranfiebâ,rcdicbâ,cxicbam, amp;nbsp;hoc quafi fpecialeeftin uerbo eo.Nà reliquafere omnia uerba,nifi edâ cxdpiat queo quibâ,habcticbâ in pterito impfcdOjUt audiebâ, icuiebam. Nâutdicit8erui.in.vi.xnd fuphoccarmê Virgilii,lenibatdiâisanimîï, lenibat,p leniebat amp;nbsp;antique dixit. Vtfquamis auroeç polibat,pgt; polie» bat-Maiores em in oibuscóiugatióibus impatiuo bâ addebât,amp; fadebât impfeâü indicadufquod in tribus obfcruaMn quarta ctiam c addfl,ut nu tri nuoriebat.Qi igit Virgt .in.ij.dixit. Nutribat tencrisimmulgens ubera
-ocr page 107-LJNÂVAÉ LADNAE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXXV
labris pro nutricbat dixit.Etdaudi.li. j.de raptu.Hicelementorû fericfedef Cf paternas7nfignibatacü,pro infignicbat.Fallit tn amp;. haecregula incicrbi« xio terminads terdæ côiugadonis.Nam fadebâ,pCTcudcbâ dicitur,nô ficei bam,pcrcutebâ. Dicas fugerunt nô fugi«rüt,petcba non pericbâ, u t mos ûi doâorû eft. Matthæü legitur nô orado congruentcrdida,licet Alexander ca ufus fit. r*)ale a noftris dicit. Tu fecifii met,met cm folo fe nihil figni. fed eft fyllabica adiedio.f^alc dicimus,iam diu,q5 illc cft mornius,fed dicas nu perobdcNon cft dicendii tcfte Y allenfi.Nô uidenir dbi çp bencfaciâTt mi hi nô uidetur q? bene loquaris,uobis uidct tj male faciamus.Erudid cm fie loquntur.bîon uideor dbi bnfacerc,tu nô uideris mihi bcnc loqui,ficut uo fo bis uidemur bnfacere,ita nobis uos uidemini. Quindlia. tiï lib.ix.inftitud. dicit. Cômode edâ apud nos aliquas ante oculos clTe rerum perfonarü ue imagines fingimus, eade aduerfarfis, aut iudicibus non acdderc miramur, qualiafunt.Vidcnirmihi,amp; none uideturdbi.Et idcmhb.r). Cicero utmi ht quidê uidetur, SC iucundus incipiendbus cft. Nifi uclisdiccrc fuppofitû cllèCicero.Praeceptîï Vallæ non tenet ubicf.
DE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Verbis mediam longantix
bus contra uulgi confuetudinem.
Siuuldsgcrmani fcholafticiôC elfe amp;haberi inter grammadeos (utidê faepius dicam)fit uobis in primis cura,ut profodiâ.i.acccntum,hoc cft pro# jq düftioncm amp;nbsp;corrcptionc fy llabarum obferucds fandiftîme. Qui cm Ion# gam breuiauerit fy llabam,ucl e côtrario, manifcftariîx facit barbarifinum, utapcrdfltme tradit Augufti.lib.ii.de dodrina Chriftianadiccns. item bar barilmus qd aliud cft,nid uerbû nô eifdc literis ucl fono cnundatüc’quo ab eis qui ladnc ante nos locuti funt enundari folet. Qidntili.in pri. infritu. üC Donatus in co opufculo,quod de figuris infcripfit idc didit. Acdpe igitur quædâ uerba media producentia contra uulgi confuetudinc,amp; in didioni bus pluriû trium fyllabarü L.defignat longam.Trucido Mora.DQc pue ros Corâ populo ^icdea truddct.Marito.are. Claudia. Conçutit amp;nbsp;glebas foecundo rore maritatj.ego are,allego,relego.0uid.Quipperelcgatus nÔ exul dicor in illo,8ô Virgikin vq.Sfedibus amp;nbsp;nymphy,ægcriç,nemoric|! rc |0. légat, Afleuerarc pericucro.!8tadus.Nam fi ludere (ïrippc perfeueras. Cô# poiita cm funt a fèucrus. Aufonius tn dicit de Caftore SC PolluceA^atribus ambiguts amp;nbsp;matribus aftcucratos. Affligo,infligo.Claudia.Fledit amp;nbsp;aftue tü fpoliis affligitegeftas./nuito are. Marria.Memcus ad fubitas inuitet ami eus ofellas.Confido,diffido. Claudia. Omnibus exclufus ceptis confidit in ünoOblimo are.ClaudiaCuxus amp;nbsp;humanas oblimat copia mentes. Ae« quo are,Exacquo.Ouid At tune exjquor tetricas licct,illa fabinas.Z)iffido ,erc.ßlaudia.Muncra decipiüt,qui le diffidit amari.Mano arc,cmanodau dia.Crimê amp;nbsp;ad noftras manauerii ufcf fccurcs.Obftipare,conftipo.dau# 40 dia.Pennaticf murü circûftipantur amores.Caligo are,Claudii Aydcra tæ nareo caligantefcf profunde. Adiuro arc,coniuro.Clau. jConiurant furiç criniucÿ forubus hydris ƒ atigo. Vir.Quae marc nûc tenafcf metu coelû4
-ocr page 108-DßABVSIGNB
fedgatFormJdo are.Tullius in arato.Formidäs acr? morfum fepushis nlt; q: hömamp;fnßigo arc.Vir.lnftigat Audits relenatc^ fragoribus aether. VapO ro a$.are.euaporare.Horad.in epifto.ad (^ji-euum, deicendcs curru fu gi« ic uaporct.Repo,obrepo,furrrpo.luuc.Sa(y.ix.Pofcinius, obrepit non in^ tclicäa fcneclu8.Ligun pcnul.longa.{i4ora.li.ii.termo.T radauit calice mt nibus dü furta ligurit. Inciino arc,declino. amp;ui.Inclinat curfus 8C afdêcitf cuit auras,(Saftigo are. Vir.Mie grauis Ëntellü didis cafh'gat Ac^cAes. VeiU go, inucAigo. Tulii.in arato. Ccrula ueAigat Anita in partibus aftra.
dio ire. Vir.Inucnics aAQ fi te hie fa Aid it alcxis. Su Abco are,prfforo. QhxitL ÿuftbcent animâdira ucnenatuxMenfuropcnul.pro.Aul.jGcUi.lt;5rati3^ Io paucis mefurat Angula uerbis.ltem nutrit enutrit u produciit.Claudi. ?pc nutrit ducitcß ftmul rcfouctcj: leone. NeAor ffpe non fpc legit. Jdco malcdl cit nutrit prima cA’c correpta,corrupte ciît Claudlanü allegat. ?uAragor,rC fragor penul.longa ueniêtia a fuffragine,ut didt Perottus. 0uid.Aue Virf giliusfuitin priapieio,€Jopia me perdit tu fuffragarc rogatus,Petrontus ar biter. Ad fonituni ffrepitumq: lucri fuffragia uendunt,Serenus. Qi nobi» fierifuffragiaiuAarecufatjprseter morcaliorum.®uidi.de nuce. Quid nil! fuffragium nimbosuitantibuseflcni.Alii'tn hoc carmine 0uidiiuol5tfuf fragium a frango dcriuat i, 8c corripi, quod ego non probo. Adulor arts» ucl indifferenter adularc.Èt uenit cfTTÓ toû d^ouXov, quod eft renius,adulagt; • ri cnim ieruilc eA. hiucna. Quid quod adulandi gens prudentiflima laid dat.Ruffiis FcAus.Cerulus acccdens dtu loca fiuminc adulauKt ego admogt; dum adolefccntulus Ac luA.
Prohdolor o fuperi ueneratur folus abundâs, Wlcc probus,autdodus,ncmo iuuate^ inopena.
Et nunc diligitur nullus niA cum At adulans Fallerc qui nefcis uc tibi nunc mitero.
Dormito arc,Horati.qnq5 bonus dormitat Homerus.8olor aris.eon(0 Ior,defo!or.Virg.didisiblatur amieü. Côpilo arc,amp;expilare qn AgniAcâi 0 cxpoliarcjurcôpilant fôcios.Côniucocôniue^crc.SiÜus.C5ruucntq! folé# . q; pauent deprêderc,amp;c. Apparco apparcs.Ouid. Si qd es appares culpa (ô luia mea cA.Figo,dcAgo cre.Statius. IDcAgit comttiq! obliquo lumine mî Arat.Pfdtco are.CatuLP3edtcabo amp;irrumabo.niabor,collabor,utnoArÔ illabituroris.0pfonor,ul'opfono as,pro codé Eiopfoniiî o in medio pro ducût,quiaapudgraeco?pcr w fcribitffc o’l^aiviov amp;nbsp;inde ctiâ per poplonî um icribi debere uidctur,ied cîî apud alios per b inuenerim, no mu tabojJ# priaaudoritateJHora. 0mnia condudiscaemês opfonia nümis. Eteftop* ioniüfut habet Valla in Raudclèm)quicquid carnis pifeifue ultra pané put mentûq! comedimus, ©pfonatores autê dicuntur hi qui opfonant,hoc eft , I opfonia quibus uefctmur Aricter emunt,uulgo inkauffer fpcifung,unde Sc nelib.vi.epi.adiice opfonatorcs quibus dominid palad noticianibaliseA Male ergo AccurAus gloiàtor labitur, qui dicitopfonatores elfe qui cuAo* diunt dominutn in lcdo,ud qui refonant amp;nbsp;cantant domino in mêfa. qui
-ocr page 109-UNŒVAEtATINAE. ’ XXXVT
«iodes de rebus grâmadcis Ce ingen't,toaes tneptic.Marito as,are.)CIault;fix •voncutit amp;nbsp;gjeebas fcecündo rorc marital. Refuto amp;nbsp;confute,arc. media longa cß,quia a re amp;nbsp;con amp;nbsp;fando componuntur,a in u mutando, ut dicis Feftus. Virgiii. in xrj.Italia ad mortê fi te fors dicta refutei.Item deriuo,are. itidcni mcdiam longam habet, exriuo enim i longam habentc componitf tur,amp; eil deriuarc aquas,cum in maiorem congeriem creucrint in plures ri uos deduccre, hinc improprie amp;nbsp;traniumptiuc unum uocabulum dicitur abalio dcriuari. Ktutpauciscondudam, omnia Icquentia penulii.produ# cunt.gt;^llido,Prfftolor.lmmuto,arc.poto,epoto,eradico.inquieto.libo,de libo,pr3Elibo,prauo amp;nbsp;deprauo.rclucet.illucet, denude, renudo.nudarc u jq, IongxVirgi.de liuorc.Infodix macies renudat olTa. Sudo,defudo, infudo vj ficut nudo. Virgi. eodem. Sudat frigidus intuens quod edit, fimiliter du# roinduro.Ouidi.lib.vi.meta.Induroc|: nines amp;nbsp;terras grandine pulfoJDü lato as,are.penuLpro. Virg.in morcJ-cuat opus palmifcp fuü dilatai in er bê. Itc iimilitcr coloro as,arc.amp; décoloré. V ir.de liuorcA^allor terribilis ge nas colorat.ltçm extrico penultima longa Jdoratrus. Hcrcedcm,aut num^ mos unde,unde extricat amaras.
256’QyiöVSDAM ■'Jcrbismediambrcuianti;
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus contra uulgiconRictudinem.
Mquîno as.Ruffus Fcftus.Pcftifero afflatu ferpens uagus irtquinat çthrâ. jg Educo are.luuc. T erra malos homines nunc cducat atep pufillos. Virgili. Quattuor hiciuuencs totidcquoseducat Vphens. Eode modo. AJâduco corripicrcdo.Nam utrüq; a duco as, arc.inuiitato uerbo dcriuari uidetur, hoc ante fenfiamp;nunclibentcrfcnrirê,fed exderiuatione Perotti producit. Dicitenim q; a manu duccndadcfcendat,undc a iure product debuit quia duco is, ere,ctiam producit cui fuffragatur (utcitatcü Nonius Marcellus) Lucilius lib.iiii.äatyrarü.Commanducatur totum complexa comeftcp.Es »dem lib.xv.Cömanducatuscorrupit adnicitaadegit,producit amp;nbsp;Arator, licet nullius auâoritatis cxiftat.Cauo,cxcauo corripiunt a. Virg.in vq.Te ^ina tuta cauantcapitum flectütcp falignas.Rigo,irrigo Aadantius. duo nbsp;nbsp;nbsp;, '
aeties undis,irrigat omne ntmus Autumo.Scnccatn Hyppo» quod effe te iO netautumasdignamnecc,componiturcxab amp;nbsp;æftimo,utdicit Nigidius' Figulus.Horati. Autumathxcpopulus hxc magnos formula reges. Con^ «loas.£hiidi.|Congclat amp;nbsp;teftisin marc ferpit aquis. jLigo,illigare,religO.. tUudia. Et fparfos rcligant crincs amp;; uultibus addunt. Aggrauo are, çon^ grauo.®uidi.^»ed magis hjcquo lunt cognitiora grauant.Ôoncoquo ere, praxoquo. ^tatius. )Éi quas prçcoquit ebofita cannas. Innato arc, annatOw Claudia. Annatat unda ffctis extremaep lucisimagoErudit Ouid.Eruditi amp;nbsp;rarum pedine denfet opus.Pcrncgo,abncgo.CîaudiaPcrncgathic fêmi per lapfuræ pondéra tcrræ.lntono areiÙlaudia. Intonaterranti gladio pegt; nitufep trabali. Similiter amp;nbsp;hxc penulti. corripiunt. Pcrdocct, cdocct, aroi çiaro,migro,immigre amp;nbsp;caetera compofita.Defodiodefodit.Oui. liKifti,;
inctxFsuiiij.Yitn tuluinuiiæ dxcentexndcfodiiaiia filt;cJ8ata§o,quiaafwa
-ocr page 110-DEABV«0NB
6C agOpbreuf prima cóponitur. T ranRiado amp;nbsp;tranfuador, iâ e/l uadn tr»t jido,amp; uado eda corripiunt. OuiJamc^ uadaturus leAica prodeat inqutt. Itcmftüpro,as,arc,amp;confiuprarc,ficutcüam ftupruni,Prudendu$gt; btRu/ pra ucftra dear uenerisprxcudds umbrx
DK QVIBVSDA^^ I^o^nibusmcdiambrcui andbus contra uuigi confuetudinem,
-In nomibus ctiam notabis qgt; Valcn' utüs iuxta Nigidü Gguli fentendl acuitprimam,non fecundiEtcgo addo VirgiIi.lt;Bcorgi.Mcrcuri, quia imiliterfccundâbrcuiant.AtRipcrhocGcLitadtcitlib xq Siquisnüc Va kriü appcllans in cafu uocandi fccundü id prxceptîî Nigidü acucrit primi *0. non aberitquin rideatur.bnmo amp;nbsp;ego fuftragor Gellio in Valcri.quonii
6c iimiliter prinia,ut fecundabreuiatur,nó tn eadc ratio efl in Virgili. Gef orgi amp;nbsp;f*}crcuri,finiilibufq(,quia cS prima longa ßt,iecunda brcuis,(ccungt; dä acucndo.accctusrepugnatcîï quantitate, quod eil contra Quintilianü^ Ut dicâ de accentibus,fic igitur iuxta quantitate poteris prima non fecunda acucre,fedquod PrifcLdicitea uocabula iamdiótain fecundaacuidebere* ' nô in prima,forfan in hoc iuuatur ptcr noftrâ confuetudinê quæ eû fcquigt; tur amp;nbsp;bene,q7 firmitas amp;nbsp;uigor uocisin his noibus quafi quibufdâ ncruif additis intcdatur,adquod ego quoq; accedo, optimâ rônem dat ScruLgrl maticusdoâi(Ei.xnci.dicès. Sane plerumcp accentû fuürednetcdâfermo corruptus,ut mercuri,domin',ouidi,terda a fine habere debuit accctiâ quia penuLbrcuis eft,fcd confiât hæc nota apocope pertuliflé, n5 apud maiore» trat ntûs amp;; utüs,ut hic Mercurius o mercurius. Vnde cû licet breuisfit etiâ poft apocope fuû feruat accâü. Hic obiter ânotandü Gregorius nome pri tnâ longâjfecundâ breuê habere,contra quorundâ ufum.Sicem apud gr£ eos feribitur 'Ypwyôpiotr inprincipio per«quod in elongum conuerritur. SAXonesurmcliusfafones populifutgermanif amp;nbsp;media breuiseft.ClaU dixde confulatu Wonorii.lgnotücjt fretû maduerüt faxone fufo. Orcades» in hocuocabulo labitur Bionyfius Neftor alioquin dodus homo,qui dl n dt media longä, allegans Lucanîr in pri. Kt biturix longifcji leues fa^cones
in armis.Nam nô faxones,fcd axoneslegendû eft.Sunt em. AX©nespO puli galliæ.de qbusintellexit JLucanus accolæ axonisfluuü in finibusRhe tïiorüjUt eft apud Cxfarc.Pc Safonibus aût nihil ad propofitü, qm long« diftantaCalh3,necnomchabuiflêcredunturco tèpore. ZEBedei penul-eor.eft.luuêcus. Hinc tune Zebedei coniunx fubmifl'a rogabat,lcd uix tetié dus eft hic luuccus, nam apud graxos pe, diphthongo feribitur. PELecai nus a breuê habet,uiFaulus Pompilius docet, idê diett in Andreas penuli timâ breuê eflê,undcPhi!elphus. Andrea dû placita nobis munufcula mü tis. 9cd pelecanus ab aÜis produdtur.qbus ego plus accedo, quia accentU drcüflexo in penuLapudgræcos feribitur TriXtHSvoo- Sêciintgrecûnon * diciïquali pcllccanus, utquidâinepte tradunt. SIMoniapenut habetbrlt; uê non longâ,fimilitercontrouerfia,quia uocalisante uocalê breuiat, qu» ui didione fimonia uidcliccc nô niÛ eccleliaftici utuntur. AMAracinû cß
-ocr page 111-LïNOfVAS LATINAS XXXV«
Ungcntû ab amaraco herba odorata nomi'natü,amp; habetpcnültimîcorro ptatn contra uulgi confuctudinc.Lucreüua.Deniq; ainaracitiü fugicatfus ic timet omne Vngencu. AMAracus aüt uiilgo maiorana didf genua herbx. PR Aecox præcocis media breui cnûciatur.Calpiiumius æglo. tj.Infita prfcocibus furriperc perfica prunis. C©Phinus,idcilcorbis pc •lultima breuiseft,utdicitluuc.deiudaeis.QuorûcOphinus fœnû«^ fup# pcllex.Hcc item tefle Valla in penultima corripi debent (quæ uulgO4?Öu# cuntur male)profelitus4dea,(icera,euronotus,an3thcma Aeneas propriîî in adibus Apofîolorü,philemonê,farpcdonê,palcmoncm,canonem quf omnia pcnultimâ corripiunt. LPMefus ciuitas media breui. Mora.Aut epliefumbimarisucCorinthi. COLume contra quorundâ indodorS ufum media breuiatur.Hora.incarmtnibus,Grande decus columencj re# l•um,Et Catullus. Thciraliæ cokimcn pclcu.Et poftea «matthiae columen peleu. Et Cicero de fuo côfulatu. Qux magnû ad columê. Dorothea amp;nbsp;Timotheus penultima corripiüt.undefortunatus.Et cum TimOtheo uiuerccurameOjfimiliter Dorotheus. 'Triumuiri, femiuiri, penulnmS ficut eorû primitiuû corripiüt. Fcedericus et Theodericus penul.corrf. Ut tradit Nefior Dicny.ufus tn dodorû aliud fequit, ficut Alaricusƒ du^ xit Claudianus,cum quo ego fcndo,fic Wenricus ôd Dominicus. Fpû theton,uel epithetü penultima breufiut alio loco dicâ. Griftallinus,aml gdalinus,myrrhinus,fmaragdinus pcnultimâ habetbreuê, non ut uulgo proferunturÆt fi fmaragdus apud Prudentiû poctâ etiâ pcnultimâ longa înueniatur.Martia.Et turbata breui quefiuscriftallinauitro.^erenus. Ferï amigdalinj fuccus nucis clTc bibcdus Zuuenalis.Myrrhinadeinde adama* notillîmus 8c bcronices.
DE OyiBVSDAM didionibus media longantibuS contra uulgi confuetudinem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)
Caininus media produda debet nundari. Clamdefiinus fti longa de bet nunciari contra cômuniû grâmatiftarü opinionc.undc Eiliusitalicus. Ceuclamdeftino traherctur focdcrc bellü.Marcus manilius. Et clamdefii; jq nisfurgenria fraudibus arma. Finapi media produda eft. Serenus Sa# tnonicus.R3cpius ergo docet mordaxhauriri finapi. 5üdon fidonis media ipdu.eft apud alios. Virgi.Memini fidonauenire.îuuccus pfbyter^Sidonè tyrücç petit cü foemina fufis.Et Oui.lib.ij.meta.Sufpidtindigne fidonida noie dicût,jCorripit apud alios.0ui lib.xiiii.mcta.Êidonis incK pyrafadl fubimagine fadaÆft amp;nbsp;apud græcos hçcfyllaba indificrcs,fcribunt enin» «.oa(i'wvi'a~nîlt;r o'ttßuvi’tßoir.Et fidonis lt;rnf^o\ia' J'-iÆTouofdxp'ôu, hoceftper 0 breuc .Sidoniusitc ad pladtû ponit apud latinos amp;nbsp;grxcos,qui feribût rußwvioo-ckAwv!« (TijßcüViov perolêgû amp;nbsp;tritTovicff-pcro bteuc.lunicres amp;nbsp;Euripides,pduxcrût.Homerusamp; Diony .corripucrüt. utnotauit Ah dus.Ro.lîarû.infiaurator. Euphrates n edia Icga didtun^ ex flumîbus effeqdeparadifofluüt.RulfusÊeftusjPlurimus euphratc manat liquor Ifieferod. Epodosoinmedialongaefi.Sidonius,8ermonû(^ fales no0
S
-ocr page 112-DE ABVW0ÖH6 '
UuincÇepodon.Aufôm’us. Daâyh'cos ekgoschoriambûcarmS cpodoa; BtTerêrianuSjPrxminbhexametrodulccfubneAicepodîij^dudf in pe# lt;iul.Itêbariona nom? tetrafyllabü Simonis Petri.fic cm apudgræcos Cab bhur,^aipilt;i)vlt;):.hêS3lomepe.pda.ûcCmbitiroi\ôiitn.l(ê Ifcariotcs, pe^jdu. que nos corrupte Scariotes dicimus,ita eiîi feribk KnutoiwTHir. {tê iapphira -millier apud Paulû. fie ein icribit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;agapitus pc.lon.l’ic cm feri
-bitur â^a'K’uTÔr'.ybi melius agapctusdiccremus,fi aStgræcc pferre uo^ lumus amp;nbsp;manerc græcü,accctus cadii fup ante penulnmâ. Incus incudis penul.lon.ïtulFus Êcftus.Di£ia uulnifici trépidât incudibus aitis (3lt;c. M|clt;’ diaftinusfti.lôga,amp; mediaflini tefte AlarceLno tin balncor5,fcd Si. miniflri Ä curatores xdiû uocati funt. Hora.in cpi.T u mediaftinus tacita pce rura petebas. f^ediaftinü interprat Prifcia.qiiaû in medio ftans,alii feribunu Madiaftynus ut dicatab alîy,^d urbê amp;nbsp;ciuitatem defignat. Friapus a in media lôgacft.WoraÆû faber incertus fcânîî faccret ne priapü, Ântipho na o in media lôga eft,quia p » mega Icribit,hoc eft p o lôgû. Salubris u in medio femp longa eft. Nafica i in medio longa. Hora.f ilia I^ßcx mlt; tuentis reddere ibldu. Bcronice i in medio lôga,fuit regina.kiuc. vi. ?aty.
' f^yrrhina deinde adamas notifltmus amp;nbsp;beroniccs. Hydropis amp;nbsp;hydropt . nbsp;nbsp;eus o ante p pdu.Wora.^i noIes faniis cures hydropicuset ni. At male Ma
cercorripuitamp;:ptcrnaturâcumdixit.Hydropicisflc humores. Symon fimonispenul,pdu.eft.Mora.Pythiasemundo lucratafimone talentu. Jt« ctiâ Simonis oq?duAaenüciaridebetp,ut eft fan Ai Apoftoli nomê teftis eft ^ompilius,amp; fuuecus diccs.Ales pfequil cantu mentemq? Simonts,0^ «Valla idem diciuHos feeutus fcripfl amp;nbsp;ego fic.Nolccre fi leAor funefta Sk mom's iniquijloquês de Simone raago.rortunatus male in hoc carmine. Irtinc ^intone amp;nbsp;luda mittit perfida gemellos.lecutus eft hie græcû accêtû, quo accedendü nô eft,ut etiâ dixi in di Aiôe Maria. IticeS fiue liciü media pduAa locus i quo docuit Arifto ut Marcus Tullius-Tuc^ academia um brifera nitidoc^ liceo.Academia autepcnuhuel longa uel breuis efle pot, 5o longa eft ficut in peedenti uerfu.Etinhoc laureæT'ullrj.Atct academif ce Icbratâ noieuilIâ.Claudianusbreuiat.lnlatiumfpretis academia migrât Athenis.IÊt Sidoni*.®bruet amp;nbsp;quâ^ tons academia feAis. WylTopus no men herbf penul,pdu côtra uulgi côfucrudinc,teftis eft Neftor piony .cS o longo em icribit in medio,fie ùrirutaov hynbpon,nos tn unû fubrjcimu» undc Alanus.îicoel5tcrr3econfirmatccdrushyfopo.Âtfi Macerpter na turâ corripucritdiccs.Et hyfopü ficcü calidu quoeç tertius illLQuifqs au t hic auAor fuerit iaepe errauit hic amp;nbsp;alibi in quâtitatc.Macrü auté nô fuiife côftat Theflalonica urbs dC Metropolis in Macedonia i in penuld.^adu. citjUt apud Claudia.^ aliosinuenies. Pharmacopola Sd oîa côpofita a A* polo uerbo graeco ^d eft uêdo po in pennl,pduc5t, ut bibliopola, myrcX pola,ppola. Anncus quo noie Seneca appellat pc.pro.eft, Tcrentianus. Auneus Sbncca Sd Pôponius ante fccudus.Wtc nota obitcr.Sencca nô dici tur qualii fe necSs,fcd ut CaHiodo.ait^^d canus natus fit. Heroes amp;nbsp;heroi
-ocr page 113-LiNGVAE fcATlNAE ' ' XXXVfll
as pcnul,pdu.cnundari debent. Poderis media longa.per h em in medft» feribitjlit in apOcalypRi^rxcindS ad mamillas uidi ueftitü podcrc.£ft au tem poderis,utdicit Hicro.ucftis pontificis q latine diciï Talaris, lt;S^ ex co~ ^d ad pedes defeendat hoc fordta uocabulû eft,uel utdicit Craßonus.lt;Po deriseft tunica linea qua utunt facerdotes. Jlphigcnia penuLloga enücieu Oui.in.irifti.Pro necc cóplcxus iphigenia dedit. ^uripides Sidonius pen. • iPduxit.Orcheftrâ quant alter euripidis.Alii cornpiüt magis recepti. Mœ chia.i.adulteriü.Et magia.i incâtatiopcnul,pducnt,fcribunt em apudgrae coscû « diphthôgo in penultima. Palîîbula ,cleobulus,thrafybulu», ar/ fiobulus amp;nbsp;fîinilia in bulus uel bula,u,pducût in penuLÂuib. Arma fup ta ueheris quod thralÿbule tua.Hora.8tudiû aufert cleobulc Uparei nitorhe bri.8idonius.lLindie tu cleobulc canis modus optimus efto. Waec item ut V alla teftai pducunï(q a uulgo perperâ eorripiunCldolathirü.ßrabiü, Üf ue ut nos loquiaiur brauiü.Orthigoractra,cenomia,latria, arrius,dariu9, gt;dumea,iturea,caefarea.Adde fi uisÂnnochia,itaein apud grxcos feribii KVTioj^tft.Sed utprilcia.uultdicimus Alcxâdria,Nicia,Anaochia penuL breuLuue Alexâdrea,Nicea, Antiochea penul.lôga,ut dixi i arte carminu.
DJE QyANTfFATß propriorûnominûqjnonponan tur ad placitum,ut dicit Alexander.
Cédant qui propria nomina ad placitû quo ad quâutatcs fyllabarS po ïq «t arbitrant,lcgant cnim ®ui.lib.iir).dc Ponto ad Tutican5,amp; Môrtialem in.ix.epigr3 matü ad Cariü,lt;SC inuenient illos difficultate quantitatis pro^ priorum nominn maxime anxios fuiirc,amp; abftinuiflc ab illis in carminé. gt;nbsp;ludicio igitur meo,®mnia,ppria latina amp;nbsp;græca, quo ad omnes fyllabas • fequütur régulas quantitatü appcllatiuorü,nifi fingularis poetarîî aucio# • ritas interueniat,quf cas ad hanc,uel ad aliâ quantitate cocrceatquorü au# âoritas maxima régula habenda cft.Eft autem auótoritas fpciftata poetaije ' ledio.ßarbara autem in ultimis fubiacent regulis ,in mcdqsprout ad fpe ' «fetîi ufuscxercitiîî deucncrint,in primis funt ad pladtü.JHæc intelligc niß poctf alicuius ault;floritatis,uel pofirio.aut alia régula generalis cocrceat ad certam quanHtatcm,plura dicam in arte carminû.
Dg lt;^V/N (^VK FIGVRiS Alexandri Galli inucnics dcFindidionefigura.amp;qualciudiciüha# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
beam de fccunda parte eiufdem.
De tribus partibus Alexandri inucnics in didionc Icfus.
^uomodo tenebrf,candelabrü amp;nbsp;fimiles diôliones in media lÿllaba huncientur in foluta oratione, inucnics de 1 caputjpropriiî.
De quorunda hebraicorü quantitate uidc in diÄonc l^auid. Quôbcncriàdeatpaduerbiaaffirtnatiuaad interrogatiôes, uide deq. De accentu aduerbq aliqii amp;nbsp;aliarû dicyonü,uide de a,propriQ ca. -■Gloir3efuntuitandx,uidcdeg,indiétioneglona.
be nominibus in fta uide de s.Ego fum Romanus melius did( funa tURotna uidc in litera E.
«
-ocr page 114-i ' BE ÄBVgRDMK
I vu non cß litera latina.uide in litera y.
Adulterina figna dicunt aliejiis annulis fada, uulgo fa'iâ tcße Ferotto Et aduliei'inaclauis.t.externa amp;nbsp;quaß altera fada Jie Apuieius. ^dulteri. numaudorêuocatnô uerü fed fubdiriciujdicês de afino aureo.Necmep lerit huiusquocpfadi audoradukerinus.Adukerinâ monerâ (dieft ßar# to.mcrula)appellamus,quâ indodi falfani dic{jf.Hi€ro. côtra Ruffinü, Si quafi bonus trapezita adukcrinac monetae pecunia reprobet.Wê lib.iij.cS mentarioru ad ephefiosjundc omni ßudio Icgcdæ nobis fc ripturæ funt et
. nbsp;nbsp;in lege dni medirandü die ac nodCjUt probat! trapezitf feiamus q nümus
jabusfit quis adulter.Wæc obiter notabfs.ProbS nümüdici latine qui ab alrjsbonusuel ualidusdicit.Plautusinpcrfa.necquifc^dabitpbü oC nu^ meratü argentü.lQcm.nümi fevcenti hic erunt prooi numerati^t pecunia i adultéra uel adukerinä quae uulgo mala dicitur uel falfa. Nä amp;nbsp;falfum li^ brum pro medofoimproprie dicimuSjrede tn appcUabimus falfum iudi^ ciumjalfum nomc,falfäm fentetiä pro n5 ueris,non q, fàllêdi gratia dida fint,fed qjopinionc hominû fefellerint,latinc etiâ fàlfarios dicimus,qui de dpièdi gratia publica feripta falflficât,ôd adulterina monctâ faciût. reusnSmuscin guldin,qui uulgo florinusappellai.Philel.eminepPa qdâ florinos non florenos fcribit,ßc dices. Relig niîmi aureiapudcæterosiere
îO ocs ÔC principes ÔC refpu. florini uocâtur.at ncc florinus nec florenus lati^ ne dicit,4^ureus aüt niimus. DViCalis dicit que uulgo amp;nbsp;indod» dui ! catü uocant,qua tn didione Philel.utitin epifiola ad Papa Piü dicens, ut mihi ducaii trecenri numerent.Nümi aurei etiâ elegâter aurcoli appellant : tur. AVÿterus a.um.opponitdulciteuto.faur,ut Cornelius Celfus de medicina li.pri.nun^ uinü falfum bibere expedit,ne tenue quidê aut dul ce,fedauflcrû amp;plcnius.Quinti!ia.lib.ii.c|uarc mihi maturitas quidê fpa feflinct,ncc mufia in lacufiatim auflerafint.Hic obiter nota plenfr uinum dici teuto.fiarck.quod nos dicimus forte,alrj uinü fubftStiofùm dicüt mi^ nus bn.Et tenue teuto.ring oder lcicht,quod nos debiledicimus.^ocetiâ leuedidtapudfCice.v.tufcu.que.Bcaufierodicitfeftus. A?SÉfirixn5 abaflîfiendo uel aflêrendoiUt MJämetradus amp;nbsp;caetera labes grâxnatiftarJ uult deriuatur,fcd ab aflefloGutdicitNonius Nar.ut lib.fa.ca.x.da mihi fediü tuarû aflefirfcê fapientiâ. A uerbalibus cm in for non poffiimus for^ marc in trix femi.nifi in quibufdâaddita t,ut a pofleflbr poflefirix, a tôfor tonfirix,ab expulfor cxpultrix,ut Apuleius in Cofmographia,fndagatrix uirtutis.expultrixcß uitiorüjdiuinarn particeps rci?i,loqns de philoiopbia Idê (Âfccro.v tufcu.dixft ab fmpulfbr impulfirix,a plaufor plaufirix. liarc Noni.Perfuafor.Plautuspcrfuaftrixin bacclii.formauit.aliaautêinfor a quibusnôformaf nomê in trix repugnâte euphonia uclufu, funt generis 1
^O cômunis meo iudicio.Et ob hoc ego quodS carmine cuerfor pofui in fœ.
Î’e.nulla cm audoritas mihi fuffragabat,ut diccrê eucrtrix.ltafj meo pieu ’ o fie pofui,dc qua rcdodiorcsiudicct. AW^tor uel aleo,onis dicit q lu
dit in alea,nô aüt dicûnus ^^leare fed ludere in alea.Efl aüt aléa ois ludus q gt;
-ocr page 115-LINGVAE tATïNAE XXXK'
/n uanetatcforfunf cófiftit.Mar, Alca prima nuces nó dânofa,,ppn'c tn' de teflerisdidt. cdâ per filkudinc ponit^p dubitationc amp;nbsp;pcriculo. Flini inplo.-natu.hi.extra oem ingenij aIcS poiitïi ©ceronc fcripfiL
Ambulatores ppriedicnturquiurbepaflim pcragrâtucndicâdo uilif# fimas merccs,amp; didis qutbufdä fcurribbus aucupido uenditores, teu.hol hippen man,oder fenff verkauffer. uel fimilcs,nó autê vuandler, ut noftri dicunt. Antcambulones autê dicunt qui honoris gratia aliquê comitando pcedunt teuto.vorgcngcr.ficut principes habct.SKieto.de Veipafiano. JEa demS excutit magis cöuicio qua precibus uel audoritate,dum cü identb dem per contumelil anteambulonem fratris appellat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io
DE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aduerbijsnonlatinis.
■ Murentius Valla homo de lingua latinameritiffimusjtradit has fequê' tes didiôcs no cêlatinas amp;: fan's puras.uidelicet, Ahqualis,aliqualitcr, mul totkns,pariformiter,cofqualiter(nec etiâ cofqualis apud ueteres facile rc# périt,fæpe aüt apud rcceiiores)nullibi,diucrßmodc,olmode,plcntialif,nul iatenus,lt;3ê quo quidâ utunt ullatcnus.Prifcia.tn nuUatenus ponit ficut Öd mukoiics^fed nó recipit in hoc.grâmaticus eiïi ut alibi dixi non debet clïc opifex uerborü. Veteres cm nó mulcotiês,fed frequêter dicunt, nó nullibi, fed nuf^,noanullatenus,fed nullo modo. Nee ego inuenio apud erudi/ tos metetenus uel corde tenus hoc didici,ut noftri dicût,fcd melius forfan. 20 ut Diomedes grâm3ticuslocutuscft,mcmorif tenusgt;poflumus tn diccrc cordetcnus,uel orc tenus ambulaui in aquis,hoc eft ufcÿ ad cor, uel os,uel fißter.Sed cópledor mcmoriter,uel tenco memoria,uel mcmoro memo# w'ter.^pulc.tn de aflno dicit,amp; olmodis cohorcinatiôibusdilapidauit.qd
latine ipc uiderit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reprobat Valla,fed quo crebro
utunt ecctiaftici fcriptores,ut Ambro, et Apuleius dicês,ut nemo me amo do tarn mane egredienté folû uidebit.Cice.ad A theû dicit particulate, ubi nosuulgoparticulariterdicimus,gratâteriSêpoenalitcr-barbara funt ad# uerbia Et ut iSeorg. Valla dtcit,in pfentiaru no eft Iatinîî,fed in pfentia. Lc gi tn in pfentiaru apud no pcrnitcdosfcriptorcs,pferum apudVipianuiu nbsp;nbsp;nbsp;'
rifcôfuLnô fcmel.Nec bn ridiculofe aduerbiir.fed ridiculc.Irridet cm Hie# ro.jfuffinScpridiculofusdixcrit,cum ridiculus diccrc debuiflet. ridiculus «mdicitqderidet.Iuue.^aty.iii.Nilhabctinfoelixpaugtas duriusin fejiSj tpridiculosholcsfacit./dcm Valla,nccbcncdicitnequidê. Nkm inter ne Kquidefempdebet mcdiarc Una didio.Et utidcdicit,folcrcifmü incurrit fi quis nedii.p nó folii ponat,fed nó cófiderauit JCiceronc ad Atticû,fi mô nô medofe Icgit dicentê.T u qm cares quartana,amp; ncdü morbü remouifti fed etiâ grauedinê,fed rarü eft.f alfo itê dicimus plus 1$ falfc.?edulo plus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
fedulc,tuto plus tute,dc qbus Augu.in grâmarica fua de aduerbio dicit fieCicc.ait.Impcratû eft a rône,utpcccarc fuauitatiscaufa liccret, fed tn in 4*^ paucis admifla euphonia cft.Nam ratio locuples cft,amp; uiris latiniflîmis fa ne circahas régulas audoritas aufa eft,5lt; in paucis pfumpfit,ut diccret (5i # ce.humaniter,cum humanediccrc debuiuKt Terêtius,uitâ parce ÔC duriter
g
-ocr page 116-' ‘DE ABVÏÏONH '
hgebat pro diire.Jcd tn ipfi au dores tnodcftiu3,amp; cG quodâ pifdorc cStrà fcgulâ pauca pfumpfcruntNä ÔC falfo dixerûi pro falle.amp; neccfrario^? negt; ceiraric,amp; fedulo^J fcdule,amp; raro pro rarc,amp; crebro^a crcbre, 8(. tuto^ tu tejic 8c alia, tri pauca nö liccter fed uerecundc funt ufurpata,h3ecilIe.Geor# gius aut Valla in fuagrlmaucafic die«. ?4ultatncxfupradidis noinibuS nafa terminatiöc dti pro adüerbiis accipiunt,ut fallb,cöfulto,poftremo,au# lpicato,fedulo,augurato,manifefto,priuato,pcario,merito, caetcro ^d alii extera ceterS alii.lOicit etia priuatim.Neceirario dicii,amp; ntcefle ÔC necefli riü äc necefluin,dure ÔC duriterjarge amp;nbsp;largiter,humane amp;nbsp;humaniter,ßf | ƒ nie amp;nbsp;firmiter.ï’ompo.in audoratodicitinfaniterja infanc.Titinnius leue
riter,p feuere,bläditer,benigniter.Plautus amicitcr,auariter,muditer,moe^ I ftiter,xquiter,aiperitcr,feftiuitcr,ampliter,ignauitcr,proteruiter,irumidter j iracu nditer.fu pbiter,tcmcri ter,pclariter,torui tcr,puri ter,profpen'tcr,abun degt;abund'uer,ab affatu affatim corripitc» fa.Hxc ille. abunde teftc Prifeia^f no,ab abundo as.dicit.abundantcr ab abundäs.Et ut idê dicit difFerüt.Pi^ uine buinanc,amp; diuinitus humanitufe^. Nä diuinitus a diuis, amp;nbsp;humani^ tus ab hoibus moftrant.Diuine aut amp;nbsp;huraane,uel humaniter fimiliter di tiis amp;nbsp;homibus fignificaneßinieSjitem trinies,quadrics no didmus,fèd bis tcr,quater,ncc itc nonics.fcd nouies ß u,ut a noue defeendat.
Dl? QVffiVSOÀr*! Verbis barbaris quae funt in ufu noftrorum,
Hec uerba zechare,tibifarc,uobifare,auifarc,crinilàre,burfarc, latinifàre cxêplarc,quod latine exfcribere amp;nbsp;ddcribere,exemplü ue fumere dicif, fol uifare,dpare,deteriorarc, appodiare uerba funt penitus barba ra ôlt;gotthi^ ; ca.ncc digna q in latini fermôiscampo admittanf,Ëpiftolari aüt rhetorical ri,carminari,cpi(copari,iniuriari,querulari, tediari, côtêtari uerba funt no oratoria amp;nbsp;elegantia,fed penitus grâmarica Si detrita. Itê prefbyterare, ucl dodorare,uel magiftrarip magiftrü fieri,anuilarc,ânihilarc, damriificare,' modifîcare,dignificare,parific3re,iudicarc,pcditarc,hoccft pedibus ire,^ JO tiis fuppeditare bn dicatur.^lïîciarc,libellarc,maiorarc,minorarc, peiora^ , rc de meliorare uerba funt penitus de media grâmauftarû fchola deprôpta ^iero.tn in Bibliis utit uerîio minorarc fi eft tranfiato^at uiderit ipe. Vfus-eft cm meo iudido fermone triuii, amp;nbsp;uerbü quotidianx fermocinationfS' i atTumpfit.titQk)lumelIa meliordco habet lib.ij rcrü ruftica.I2gt;ifpcniâreitc ; P legibus foluerc minus latine didLSunt amp;nbsp;ilia barbara.ÿingularifarc,plU rificare,quibus quidâutütur tanq elegâtioribus,p tibifare ôe uobifarc, । de pdidis priuilcgiare,priuilcgiatus.ltê prxconifarc,folênifare.liê inbenefl ciare,quo quidâ utunf pro inueftirc quod amp;nbsp;ipfum nô legi.j5fertim in ca lî » nbsp;nbsp;gnificationc.Itê regêtare pro regere,amaricarc,placitare pro cócordarc,cpi
J Q cailâre quo theologi hodie utunt,fauoriflârc ß fauorc facere.Itê fundamé; ( tare pro fundamêtû iacerc,nccfundarefrcquês,ut dicit yalla nifi ß tranfla ' tionê,frcquctius cm iacere fundamêta didmus,fundare tn î ea fignificatio# ne utit Virg. in.v.Tcporifare,clcricare.i.clcricos ordinäre quo utit loânes
-ocr page 117-LINŒVAE LATKnîAE : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XL
Andre^fiColIadonare (id eft exêplû rccognofcere ladne) funt cm oïa peniV lt;us indigna, q in latini fermôis uniuerfttatê adraittantjtê uxorari meo iu dicio eft ÿ'bû nô rnFtüclegâs,q tn qdâ utunt,amp;maxime eccHaftici. addep diâis lie ctiare,apoftillare,licut etiâ apoftilla nomê barbarû.ïtê hiftoriare^, hiftoriâc5poncre,funtcmineptaamp;incultauerba,ficut fpecificarc nônif» a grâmaticis ô(. dialedicis dicit,adde barbaris ÔC incultis uerbis generalifa. fCjdoâorifarejnnoraliiarCjUulgarifarejino-onifare.Vixeminueniesullala dna uerba a noîbusderiuata, quf in fo terminent,ut latine amp;nbsp;elegâter dii. cacur,uelpauca.Noftriautêqua(i ab oibujfomaarc tentât,ut apœna pœ nalifojôC infißbusjatpatrinb,matrftTo a græcisueniût ÔC fifia.Vtuntur amp;nbsp;ta noftrates hiftorid uocabulis paru latinis «3d uetuftis,ut funt exfliari pro eo quodeftexiliüpati. Infulare^ainfulâfaccrc. Tonfurarc^a tonfura facerc. Adamicare^j amare,uel adamare.Captiuare itê quo etiâ crebro utunt captiuGfacere,uix clegâs amp;nbsp;uetuftü uerbû credo,necitê plagare.p plagam inferre,atcp porna,quod ufitarû eft apud noftrates chronocarios.
X PRAEPOïFl'Xi) nonpoteftadiungiaduerbio.
Prxpofitio (ut dicit lôonatus 8c $?eruius grâmaticus)feparatim non de bet appücari aduerbrjs.Ktidco defurf5,defubito,derepcntc,cxindc,adufcp abufcç,dehinc tm ufurpatiue dicunt,malc ein diccrêtur,nifl aufloriras fufgt; fragaret,q^ rône habêda eft in grâmatica.Male ergo dicimus abantca,ut jg in plurim5.Vtplurimû uero habet FaUadius.li.iij.rcrü rufticarû.Extunc a poft,^ nûc,^ tHC,aprimo,a nunc,infimul,abante,abextra,ab intra,lt;Sd ûc defiFibus. de cxtero aût dicit Faulus.fF.de cufto.reoijc.l. nifi qs.iSd Curtius in Alexandro,iSd Fcelix Capella in lib.vifj.înibi dicit Plautus in captiuis.
V locudones aliquæ minus latinæ,
Beforis autê a foris a longe.kemqa inuicê barbara(nifi facræ litcræ 5d tràllado noui inftrumed his uteret)iudicarê,nuUa cm alia rône,ucl auclo# ritatedefendi pofFunuMieronymii aût fimô eft trâflator ud nô reiicio, ira nô ubic^ elegâter locutû fateorjdera in aiftibus apo. trâftulitjCgrellî fumus foras portâ.ÉrinF..uca.fubtus le«ftû,5d trâflator pfalmoç: fubtus pcdes me JO Os dixit,dumdiccndûcnct extra portâ,fubterle«ftüuelpcdes. foras ern ôd fubtus aduerbia funt quae non regüt cafus apud ladnos,ficut apud grgcos Éit,undeilliaddu(füiniranfladoncaduerbtiscafum dedere. Sferuius autc dicit. nemo enim dicit de fcro,de mane.Vnde nccde mane diccredebcmp quodplxrücçinufuhabentjiêdquoniamlcgimusdum mane nouum,d eft hoc ipfum mane,iam nomen efFc«ft5 eft,gcnus enim non recipitnifl no menmidcmuseiadijccrepoftepræpofidonê,quarc tudusloquütur q fo# ■ lumaduerbiûfinepræpofidoncpon5t,utmaneuenit.IStquâdouolût ad derc præpofitioncm genus coniungunt,ut de primo mane ucnio. lam , non uidct iügi de parti oratiôisquæ eft mancjfcd quae ,eft primo, hcc Âcri uius, Verum Sergius fuper Bonatû dicit. Vndeeft ilIudapudFlautum,a primo mane ufq? ad uclperü,modo mane nomen eft,hoc mane huius ma oi^hocniane. Nam fi aduerbium cflêt pec genus rcciperet,nec præppû
-ocr page 118-DE ABVSIQNE
! tionl adiungcret,Bonît fero,hic cu'am nota male diet a nofiris (fi cred/mult; cruditis uiris)bonü fero^j bona uefpera,ualeret cm tm.i.bonü tarde,ut di Pcrot.8ed 3C û lèro têpus flgniflcat nodurnü ô(. crepufculum,redc did tur bonü fcro,utiâdiximus.Scd porius forfan bonü ferum dicendû cft(ut Tttus liuius)erat tara diet ferüjuel diceraus qui'etâ node uel fimile. has ettâ orationcs dérident dodl, qualcs funt,pro poiTe mco,j'nquantum potero. Arithmetica dicendû cft.nô arifmctrica,ut indodt dicût. Arithinos em gr( Ce,numerus latine dicitlnde arithmetica.Indodi aût dicunt arifmetrica ab ares.i.uirtus quod fallu eft. Ares em areos mars dkitur.ut AREOpagus,^ O i efi telle Hieronymo in intcrprctatiôe hebraica,aihenarû curia,q ut idem dl cit interptaturuilla Martis,quod iplè ibi quondâcum ducentisduodecim dits dicatus lit, alii dicunt q; ibi cçdes iudicabâtur, quarû uidetur MarsaU^ dor, uel quod ibi figcrctur lancea cü iudiciû fieret, quodMars fecific dicif contra Neptuni filiü.Inde areopagitæ dicunf fapicntes,amp;: indices qui athe nis in areopago iudicabât. Mammetradus 3C alii arcopagü falfo a uirtute deriuant. Arête aût uirtus didtur no ares. Apotheca cura th afpirato ferb bendû,fignificat proprie repofitoriû uini,ficut horreû frumenti,teut.uuciit kcller.ï^iiniusjuina in apothcdsjcanis ortu mutantur poftca reftituûtuf fibi .?t Ôiccro in PhilippiciSjapothccas uini obiecit Antonio.Dicûtur
XQ apothccæ in qbus uinû amp;nbsp;feruatur amp;nbsp;ucditur.Vlpia.ff.de lundo infirudo legato.Vinactiâ quae in apothccis funt nôccdent amp;c.Plinius.apothccisfii ilie t3c dilïundi folita uina anno fcxcêtcfimo tertio urbis apparct. Noftri igi tur uehcmcntcr(ut in aliis etiâ) errant qui uoeât fine Omni ratione amp;nbsp;audo ritate,apothccâ Pharmacothccâ,ubi uenalcs hcrbac ÔC médicamenta expo# nütur, ad quâ medid fuas(ut ita dicâ)rcccptas fcribunt,quf mcdicaraetaria uel pharmacothccadicit,quafi repofitoriû medicamentorû, nbsp;nbsp;nbsp;cnim lo#
eusuel repofitoriû eft, amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;medicamentû.fridemedicamentari#
U8,uclgrxcepharmacopola pcnul.longadicit,qui uulgo apothccariusuo catur, Acolythus cû c cxili amp;nbsp;th alpirato feribendû cft,qui aliter feribit cr# J rat,dicuntaûi ctxôXouGoo- acolythus,utdicitIoannesCraftonus,obfequcs, a(recutoruelminiftrâs,amp;dicitur ab ctxoXouTfca .tfequor, unde èc diftindi# One uicefima prima dicif,acolythi grxce latine ceroferarii dicûtur,a depor tandis cercts,qn legendû cûcuangeliû. fcê diftindione uicefima tertia. ÀcO lythus inquit accipiat ceroferariùcura cereo,utfciat fe ad accendenda lumi lia niâciparijubi ccrofcrariû accipif 43 infirumeto quo cerCus fixus côunclJ Amabo interiedio blandientis nô corripit mediam ad differctiam uerA bi amabo futuri temporis,ut plurcs literatorcs diaint, fed fequitur narurS fuiuerbi,utdicitjiulpitiusdcquantitate,hoctedocebit^^atullusad Ipfitib lam. Amabo mca dulcis Ipfitilla Meæ deliciae,mci Icpores.
^0 A^nû uel ut Gcl.lib.ij.nodiû atticarû lcribit,ahenû per aipirationêmo# rc ueterûjUt firmitas amp;nbsp;uigor uocis, quafi quibufdâ neruis additis inrende# rctur,eft uas in quo aqua calcfîcri confueuit teuto.keffcl, quod dicûtcalda# riû. Virgtli.i. geor.Et foliis wndâ tepidi deipumat aheni.^uis Caldarium'
-ocr page 119-LIN^VAH LATiNAe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XtV
ut dicit SipStinus podfcx fit in balneis uas,cx quo aqua calida hauritur, Si. calefit, dó Tepidariu ubi tepidaaqua hauriï, 8c Frigidariü ubifrigida, hoc docec VidruuiuSjCÜ fcribit facienda efie acna fupra tria hypocaufim calda riüjtepidariü Jrigidariü. Errat aut hic I^efior Dionyfius, qui dicit aenü eft uafis genus,alias cacabus uocitatü,nam iCacabus(licct nó multü) diftert tS ab aeno,cft em tefie Varrone uas in quo pulmentariû coquit teut.pfan. de duciturq; a fono dum fcruet.Quâ drnam Paulus iurifconfultus eu docuif fetdiccns.Non multü intereft inter cacabü amp;nbsp;ahcnü,quodfupra foeü pen# det,hoc aqua ad potandü ca!efit,in illis pulmentariû coquit.Èrrant rurfus qui dicunt cacabus teuto. ein kachel, ut modo didü eft, fed fignificat pfan. Vnde Hiero. Paralippomenon li.rj. ca. xxxv. pacificas uero hoftias coxc# rut in lcbctis,amp; cacabis,amp; ollis.Et interdü cacabi funt argentei, ut Pompo. .fF.de auro 8C ^irgeto SCc.Cenc fi cacabosargentcos habebat. Altercor aris dcponctale,uel alterco,teftc Prifciano,eftcontcdere ueliurgari,unde ex mi mis PubliijUt teftis eft Au.ßel.lib.xvi.habcf,nimiü altercâdo ucritas amit titur.Jndc altercatio tefte Pom peio eft iurgatio.Caue ne dicas altricari ficut plurimi,amp; male. Anfcr quid fignificet notû eft,comphcnditem utrüq^fe XÜ fub uno articulo,ut patFer amp;nbsp;aquila,undc Pli.ltx. q ex fcris mitigentur noconcipcre,ut anfer lt;Slt;c. Auca aGt latinû no eftjedanasanatismedia bre ui pronunciandûeft,tcu.vuaffercnt.undcRufïusFeftus.|-aripcdêcç anatê cernes excedere ponto.Et Maccr de uirtutibus herbarü. Anferis aut anatis mixta pinguedine turi,auis eft nota. Martia. uidet produxiffe. Et anatis ha# béas uropigiü macre, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Annona dicitur qtiicqd uno anno colligit ex
prædiis,liue fit filigo,fiucaucna,fiue foenû,aut cordü tcuto.embt,ucl aliud fimile, imo annona omniü opfoniorû eft,ut idonei auâores prodiderunt, immo amp;nbsp;Suetonius in uitaTiberii annonâ pifeium intellexit.
jDB ACiCENTV Quarundam didionum.
Aliqn traditPrifeianus (amp; eûfecutus ÿulpitius Verulanus, Pompilius amp;nbsp;quiclâ alii)acui dçbcre in antepcnul.fyllaba, quod an uerû fit Laurctius Valla linquit in dubio.Ego aût dico aliqn penultimâ debere acui, nô ante jg penultimâ,animatusuno aurore. Au.Gellio in iLvii.cap.vii.quificinqt. Num igitur in hisuocibusfcilicctadpotusadprimc,uelapprime quasnô acui dicimus,ea caufa cft,quod fyllaba infequat natura lôgior,quæ nô fer# me patitur acui priorê in uccabulis fyltabarû pluriü quâàuarü.Etita etiâ dicit Quinti.inpri.li.inftitu.Eucnit ut metri conditio mutet accentû, ufpe# cudespidæqî uolucres. Nam uolucres media acuta legâ, quia Si. fi natiira breuiSjtame pofitionc longa eft. Exquibus ^uintiliani uerbisliquido col ligitur,ipfum uclle accctü cü fyllaba nolle pugnare,fcd femp fyllabç amp;nbsp;me tro obfequi amp;c. lt;^od fi Au.fßclli. (cui multo plus tribuo quâPrifciano) de quo Gellio dicit fandus Augufti,in li dcciui.dei.ix.lGelliusuirelegâtif# fimi eloquii amp;nbsp;multü facundæ fciêtiæ,dicij; contra Prifçiani audoritatem. Etfimiliter Amiani poct3e.App’’gt;’Tie non prima,fed media debere acui,çx 'quo prima fequitur media natura lögior,quid putandü in AUquâdaubi
h
-ocr page 120-DB ABVasöNB
ante pcnul.brcui's,penultinia oîno longa. Hac pe rfuafionc induflus/rcd«? melius dici aliqn pcnultima acuta.^imilitcr eadê ratiôe credo. Nimirü p« nuliimâ acui debere,ubi eode modo contrariit dicit Prifeianus. Mc tn GeL libro fupra allegato dicit,affatim.i.admodu,appi obus, admodü in prima acui debere,qd amp;nbsp;ego lcntio,cü penul.brcuis antepenuLlonga lit,amp; idcdigt; CO de mira in modü antepenu debere acui.ln enimuero Si retrorfum eadê ratiôequa in apprimecredo penuhimâ no antepeniil. acuedâ ellê, amp;nbsp;alio^ qui pcnulti.Ionga.Horat.fermonülib i.J^aty.iirj.Qiiod mœchus foret,aut iicarius,autalioqui,hoc côfirmat Qiiintili.inpri.diccns,quiaduabus Ion# gisfequetibus prima bicuè acui nofterfermo nô patitur. Ariftotclesperi nô Areftoteles philofophus didf ab Xf iSolt;rariftos,id eft optimus,amp; TC.Xofr id eft finis,quafi optimus finis,utgrâniatici uolût.Et nô dicit ab arcs,id efl uirtus.Ares cm nondicitut uirtus,fedMars,arcteaûtdicitur uirtusSCc.fed male Âatholiconcû plebeia grâmatiftarû colluuie fentir, ut in aliis multis. Eftq? Aviftoteks penultÉbreuis nô longa,ut indoifti proferüt.Omnia eiîi 3 telos côpofita te corripiût nonproduciît, unde luucna. ^i quis Ariftotel^ in ii.8aty.Et.8. Auguftinus.Summus Ariftotcles trutinandocaniminar« rû,3^ Sidonius Apollinaris, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uel Ariftotcles partiius mebra loquen#
di.Falluntur aüt indodi qui dicunt Ariftotcles pcnul. longa, ut dixi in ra# ccmationibus,ca ratione,lt;p Ariftotclis grjee in ntô,pcnultima acuitur,fed dum tranfit in latinû amp;nbsp;habet es in ntô,antepe.habet accentû, ÔC fi etiâ bre# uis fit, ex régula latinorum,quâ alibi dixi. J^uit aüt hic Peripaieticorü prin ceps. Vidi ego plures qui fc profiterentur pcripateticos,amp; tamê quid clTei, amp;nbsp;unde ueniret peripateticus nelcirent,perip3tetici igitur ab a TarcpnrccTÎa pcripatco,id eft deambulo,cÿ déambulantes amp;nbsp;hinc inde fpadantes difpu# iabant.|Çt Atiftotelesdeambulansdocebat. Armigeri nô omnes milites dicuntur,ut uulgus putat,nec nobiles tantum 8C cqueftrcs,ut noftri uolüt, fed qui principibus arma gerüt,in pugnaep fubminiftrant. Sed armati pof funt did milites expediti. ^urtius in iq. triginta 8C duo armatorü ordinès ibant.Apul.de aurco afino.lpfe ad ppofitü fuum, qui mille armatorü du# catü fuftinebat,follidte proficildtur. Alias ultima acuta aducrbiü,figni# ficat alio tempore uel alio loco,utdidt Alt;^ron in Ser. Worati. Et Cicc. in.i. de na.deo. 8ed hæc alias nunc quod cepimus ÔCc.noftri aüt Si uulgarcs ali as ubiq? acdpiüt pro alioqui, qdego nô inueni nifi lemel apud Pliniü in xij, natu.hiftoriæ li.ca.xq.Kadix cofti geftu férues odorc eximio iruticc ali# as inutili,ubi ego expono pro alioqui.Itc alias,p aliter reperitur. Teren.qd aliasmalim quâhodie fieri has nupfias. £ed alioq fignificat teu.funft oder anderft aducrbialitcr. Vnde (Ladantius meus (que primusoîm quod ego fciâ cepi^fiteri publice apud germanos in Audio Tubingêfi Anno dni M.
40 cccc.xcvifi.)in prologo inftitutionü diuinarü ita dicit Alioqui nihil inter deü Si hoîcm diftarct,ubi ineruditi dicunt alias, Bt Pb'ni.in epift. Vir alio# qui prudcntilfimus honefto quidc,fed tarnen in errorc ucriàtur.
Alterarepro ut fignificat tnutare de una qualicate in aliam, ut de fri
-ocr page 121-LfNZVAE LATINAE
XÏLII
gido in calidü amp;c.ucrbü eft non in ufu oratOrû 5C cloquenriû uiroriîjmo amp;philofophis aegrc côceditScd altcrarein ucra fignificationc acdpii pro alrernare, ut 0ui.in meta. Altérât undas.i.a(ternat,modo eft in hac,modo ifta.hæc Hcrmolaus Barbarus. AtiAorcômunis generis ftgnificat id qd faâor,cfuisfa(ftor,ut Valla afteritnon fit in ufu,nifiin quibufdâegræeo tranflatis,amp; in illo quotidiano,credo in den omnipotente fatSorê cceli 8C terræ grxce eft ttoihth'v poetâ.Et idco rcâc legitur in quodâ lymbolo.Cre a facio in ufu eft etiâ apud idoneos amp;nbsp;launos audores, a AiH.enim Catone in rebus ruftids non femel ufurp3tur,pr3efertim in uno loco didt fadores lo qui oleum fccerint.Et ÿeneca omni arte requiem (adori dabit.Et noftro tê porcin curia apoftolica fadores uulgo uocantur,qui latine procuratores funt.Et C1UOS uulgo procuratores nominant,hi funt caufidici uero uoca# bulo.Sea ut ad propofitü redeâ,nos poetas amp;nbsp;exterorü operü côditores, audores uocamus,Et ille qui fecit aliquod opus,qui xgit bellû,perfgit pa cetn,audor eft operis,audor eft bellfaudor eft pacis.quinetiâ non tm qui aliquid fadunt,ièd qui prindfjes funt ÔC primi iubentaudores appellant. Nam amp;nbsp;hominê in quo eft poteftas et dignitas audorê uocamus,undc au doritasdidaeft.Liuiusmaiores noftri nullà ne priuatâ quidem rem agerc feeminas fine audoritarc uoluerût,Errant hic uehementer qui feribunt au
tor,non em defccndit cfcrè tôù ctuôcvTÔü ,ut noftri prxcipiunt,tunc enim de beret fcribi per afpirationc fie author,uti muld fcribnt.Ego uero feribo au âor cum c audoritate Valcrq probi qui audoritatêita fcribi oftendit in opufculodeinterpretandisRomanorüliteriSjamp;audoritatc Apulerj grâ^ maticijatcjCharifijueterücpinonunicntorü.amp;San'entior Seruio dod^lîî^ mo grâmaticogt;qui fuper.xq.ænci.dicithicamp; lixcaudor abaudoritate de icendit,nec abaugeo ucnit,utdicit PhileLin epifto.quadâ adlêribas duea^ les,quoniâ nullnïatinü in or a fupinis defeendes eft cômunis generis ut au dor, q; audor fit eômu nis generis,teftis eft A ugu.in grâmarica fiia amp;nbsp;La# dan.lib.pri.inftitu.ca.xxvii.quipofuitin ftrmininogenerc toquêsde Ve ncrefie.primo (ut in hiftoria facra côtinetur) artem meretrieeâ infti# tuitaudorcf mulieribus in Cyprofuit.uti uulgo tx?rporn quæftü facerct, male ergo ut dicit rgt;icftor Dionyfius legunt gdâ illud Auguftiniin ièrmo nenatiuitatis r*)!ari3e,audrix peccatiEua,audrixmeri»i Maria,audor ein dicendüerat^îurfusmalelegîîtquidà illud apïï.quâtotêporehaeres par# iiuluscft,nihildiffertafcruocüfitdnsomnium,fcd lubtutoribus Sôado ribus eft ufi^ ad pfinitü têpus a pâtre. Audor em non ador legêdû efi.Nâ audores etiâ pupillorû uocant,hi in quorü adminiftratione ætas infirma refq: funt,undc Paulus iurilconfultus ait.Etiâ fi nô interrogatus tutor au# dor fiat,ualet audoritas cius,cü fe^bare dicit id quod a^t Pomponius. Et fi pluribusdatis tutoribus unius audoritas fuffîciat,f5 et fi tutor audo# retur,poteft etiâ ab augeo defcenderc aador,amp;; audrix feeminini generis, fed aÙud fignifîcat. Aliud eft em audorê eflê de quo fupcrius,et augere. A#
ro
h q
40
-ocr page 122-DE ABVglßTÄE
Äor auté dici'tur orator qui agit caufam^quiq? geftum corporis SC uultü* agrtjunde Sgt;C pronunciatio üC oratio quæ habet amp;nbsp;icripta aflio appellatur Item cotnœdus, tragcdus .i. hiftrio qui agit geftus in fcena, SC Mimus oi? aâordicipoteft. Aliqualisamp; aliqualiternonfuntinufudoflOrum fed barbarorum. Amice aduerbiü eft,amicabilitèr autem cgonun^apud dodos legi,non tamc dâno qui ab arnicabilis amicabilitèr defcendere pof fit. Ambafiator latinû non eft,fed pro co Icgatus uel orator,quidâ tamé difFerentiâ faciût inter legatû ÔC oratorc,ut Icgatus Papæ fit, orator Caefa^ ris uel alioru principü,cui dilFerentiæ ego non accedo Nec hoc uocabu^ «O lum apocrifarius(quod figrtificatlegatû nô tm Papæ, ut Raudenfis putalt; uit,fed amp;nbsp;gencraliter)fatis mundû cft,dicentc/^aurctio Valla. Apocrifarij non aliter apud graccOs nitidû uocabulû eft,quâ apud nos ambafia tores, quod nemo ntfibarbarusdixit,^uisapocrifarius habeatin autcn.de fangt; dif cpifco.colla.ix»§.Rcuerendifnmi uero,plura in Mâmetradû icripfi.
Altilia nô flgnificat tm teuto.h3uf}vogel,amp; iccudfl alios capos pigucs, fed omnia animalia,nedû aues qusedomi uel uillis,uel in uiuarijs iaginart tur,utgallinas,anfcres,anates,fues,pifces.Ita habet Valla in Räuden, ut dó f’lini.denatu.hifto.lib.ix.utcocleaequoq^altilesgancäimplerent. Aci^ dia fimplici c,uel melius acedia non accidia eft graccû uocabulû, dó apud îO nos tediû,moleftias.trifticiâ,curas indicat,quod ß crcdimus Vallæ, fimili^ ter græcis qui ica fcribunt ctxntP-ioc acedia per c in iccûda fyllaba,non acci^ dia dicitur. Affedus uel affcdioncs ait A.Ècll.dici a latinis philofophi's quægræcipathe appellit3t,hoc eft animi motus uel pturbationes,ucl paf fiones,quod uocabulû ultimû a dodis reprobat. Afiedio crebro eft apud Cice. Affedus uefo nunc^. (Contra Quintilia, fæpiflîme affedus, raro affe^ dionem dicic^ft auté affedio,ut (Cicero diffînit,animi 80 corporis ex terili pore aliqüa de caufamutatio,ut lçricia,cupiditas,metus,moleftia,morbus debilitas,ÔÔ alia quæ in codegenere reperintur,teuto.affedus uel affedio, lidlicheit,odcr entfcctjlicheit in freud oder in laid.uelin filîbus. ^ic JLada. pri.diui.inftitu.dicif.ïtem multi affedus quibuscômoueri folemus uel ad iram.uel ad cüpiditatê.uel ad læticiâ,uel ad metû,ucl ad miferationê, ut in his omnibus totidê mentes putêtür ôperari.?ic amp;nbsp;Quintilia.de affedibus dux funt inquitaffèdüû fpecics.Altéra enim græci pathos uocant,quani nosuertcntesacpropric affêdûdicimus. Idem docct affeduû quofdam concitatos eirc,quoidâ mites amp;nbsp;c5pofitos./^adan.modo uitia,modo affé# dus nuncupat. Auguftinus motüs animi,quos græci pathe dicunt pcrtûr bationes uel affedüs,fed cxprcflîus pafliôes uocari tradit,icd noftri barbai re dicunt affêdionatus,ficut amp;nbsp;paffionatus,ôô affcdionor,quod non repe ritur apudidoncos,noftri infuper ubicÿ accipiût affedû fe folo pro quada ?gt;0 bona uoluntatc ôi deftdcrio,inclinatione(ÿ bona ad aliquê dicentes. jÇalu^ tes cum affêdu.i.cum defiderio bon æ in te uoluntatis.ïtem habetc affedS pro effcdu.i.uoluntatêpro co quod fieri ncquit, quod cf bene nefcio,attn raro ego. Icgi,quinimo negât cruditi bene did affi'dor tibi,^? côpatior, uel
-ocr page 123-LINGVAE LATÏNAK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XLIfl
bene uo!o dbi,attatnê ptcr alios die« ComeltTaci.If.xvq. de 0thonc Ca# fare, nccf ut affcAus ueßros in amorê mei acccnderc cómilitones ueni pof fiuiaturus Äc.^i Plini.ad Traianû.cedis afFedibus nfis,ubi affedus accipi uidet pro uolûtatc,quâ uultu,uerbis Si. ooe oßedin«u$,de q re erudiu iudl ccL Atdicimus infup aflFcdatus fermo,anedata oraao, uel afïedata uerba* hoe eß minus anxie amp;curiofequaefita,dL aßedado nimiacurioßtasamp;dili gêua. Appodiare uerbü eß quo nemo ladnus utit.POIÖiü aût a quo for •an ißi uerbü hoc formarüt,cß in thcatro locus ad fpedandu aptus,amp; a pc de nomc accepit,qua didione utit JuctoniusJuuenalis,Vidruuius. An# dftes ccclefix dici pot latine,qui uuigo dicit Praepofitus,ucl plants, legitur amp;nbsp;antißita in fcrmi.gcnere. Prælatus ut lit nomcdignitaiis nuq apud ido# neos legi,nfc itc ppofitus apud ucteres,fed bn adiediue accipif,ut luflinus, pfedus ipfis Mædis ppofitus.ôc Curaus,Zephyrns Thrati3eppofitus.Po# tefi tndjci mco iudicio pfedus uelprimarius ucl primasecdiac.Prioredä «15bene ponitpro note dignitatis,(cd forfan primas uel potius pater, ut di citWicro.in epi.ad fußoehiü uirginc. PR/oratusnoeftla!inu,At Apule ius noue iicut in aids multis,Præpofirit accipit pro note dignitatis, pro pfe do milltü dicensjpfe ad ppolîtü fuû qui mille armaioijt ducatû fufiinebat follicitc proficifeitEt Iulius Firmicus lib.tj.Mathefeos.quofdâ autc facit in templorû cultu femp pfcucrare,autprfpofitos rcligionü.Et Vlpia.ffidc in flitu.adio.l.quicûq; diccns.ltê fullonüamp; farcinatorûpraepofitus-Etdiuus Wiero.lib.itj.rcg. ca.iiii.dicit.Pr^-pofitus domus,quê nos magißrü curif uo camus.Et fdûs Ambrofius ppolîtus cubiculi dicit que nos paru eleganter cameran'n uocamus.'T an tis igit ßipatus audoribus nô facile dânabo pofl# *hacpræpofitus pro noie officii poni. Aduocatus quis fit norunt uel me diocriter dodi,g fcilicct altcri adeftin caufafed nîi maleSc barbare accipi# untpro ptorc uclpraefcdo urbis,aut uillæ.ÿcd q differentia fit inter aduo# catü Si patronü. Valla te in fuis elegantiis docebit. Pontificû décréta faci# untaduocatn,qui apud cos caufls tradandis pr3efit,amp;: uocat alias findicus fed malc,qs eih fit aduocatus dixi fupra.lÿndicus ucro græce,latine dicitur côis,duüuiri itc municipiorü græce fyndid funt appcllari. illorü aût duû * uiratus crat ferc ciufdê dignitatis qualis in urbe cenfura . Audacia di au detia differunt teße Nonio. Audacia efl tcmeritas.undc Cic.li.q.rhetoricci 8(c unicuiq? uirtuti finitimû uitiü reperictur aut certo iam noie appellatu, ut audacia q fidentiæ,Pcrtinacia q perfeucrantiæ propinqua cfl.Cic. item pri.offî.ita diffînit audaciâ.animus paratus ad pcriculü fi fua cupiditate nS U tilitate cômuni impellitur,audaciç nome potius habcat quâ fortitudinis. Audentia efl fortitudinis. fndc audax eft temerarius. ^cd audens efl fortis. Virg.in vi.Tu ne cede malts fed contra audêtior ito.Virgiliusamp; Lucanus nü^ audace appellant quencf cui deinde nô fit lêmp aduerfa fortuna fccu . q ta,ut Turnus audax,amp;Cucanus. nanq: rates audax lilybæo littore foluit. Si alibi,Audax ucnali comitatus curio lingua.Hinc etiâ audader Si aude Kr.Vbi aducricdü q? quidâdlcunt audaciter qdâ audadcr.Capcrgrâmati
h iti
-ocr page 124-DE'ÆBVSfOMg- * nbsp;nbsp;quot;
eus utrSfJ? dief pofle côtcdiï.8ed audadter melius, quia noia in i Ratcrihi nata in aduerbiisiter aiTumuntjUt atrox atrociter, uelox uelociter. At nos ufum doâorû fccutijdiccmus audader nô audaciter,qd notât Quintili. in i iriftitu dicensdnhaerent tn quidâmoleftiflima dingèti^- pucrfitatç,ut auda citer potius dicât cp audader,licet omes oratores aliud iequant Vnde d| uus Âugufti.in fuagrâmâtica dicit de aduerbiis. 8cd ex his quçda g fyndo; pccuphonif caufa dicimus,utaudader,-difficultcr,nô audaciter (Scdifficilif
‘ ter.MêuultMartia.FoelixCap.lib.irj.Krilciano tn annotate 8al. hiftoriaiö lo ij.audaciterprotuütfecundû analogiâ,amp; Cicero p fexiojRofcio. multa fçc lerate,multa audaciter,multa improbe feciCti. Ârgêtarii require in diâi^, one trapezitæ. Anomaladebcmusdicere uerba uci nota, nô anormala, ficut CotthicorS mos eft,âv«ju.ttXilt;£ anomalia cm grxcû uocabulü (utdi cit ®ellius)eft injqualitasdeclinationü confuctudinê fcquens,amp;f oelix Ci pella dicit,qu^ nouâtur régula uulgo docti qujrq; anomala uoeât. Apo itata uide in didiôc fatarii Appi'ccùreamp;S appremiare uerba penitusgrâ matica amp;inelcgâtia crederc, Romanacÿciuitateintcrdiccda, nifi illis uteret ; dilertusnr Hiero.fedinterdü (ut alias oixi) airunntcôfulto «erbü uulgare, gt;nbsp;utpote ad uulgü icribês.Nec depreciate elegâs efl, quo utitjîidonius dices, nâ apud teJratorücurâturbadeprecictiinperitorü.Prcmioraris,autdepo nctalitcr.i.preciiîcapere,Sueto.utitin T'ito.dû inquit, In côcionibus patris nûdinarijpmiaritç folitû. Ânalogia,utdic)tGel.in ii,noâ.atti.eftfimili5 declinatio, quâ tefte Quintili,exgræco tranfFerctesin latinü,pportionê uo carüt.5?ed noftri quibuscü lingua latina nullum eft cômcrtiü banc uocant grâmaticam regulatiuam barbare amp;nbsp;nulio auâorc.B)e analogia eadera di . cit^Jartianus^üelix^apcllalibIii^.dcgrammatica. .
Araneus proprie ipfum animal uocat teut.fpin. Plin.in xi.araneorû his nô abfurde i ungatur natura. Araneaeft opus ipfü amp;nbsp;tela,fed poetf etiani foemininü pro anîali ufurpant.Virg.Laxos in foribus fuipedit aranea ab J jQ fes. Albugo efl morbus oculorü cum ulcus circulü oculi infeftat.queni grxci Irim dicütCeuiuxxi. albugo pro macula oculi fimpliciter accipi ui^ detur. Amorofus, hoceft plcnus amorc, ego nuntç legi appd receptos, nec item quo indocti utunturinamorare amp;nbsp;inamoratus, hoc eft ardensin amorc. Amorofus tn amp;nbsp;dolorofus tolerâtius eft,nec repugno gn dici poÉ^ fit.ego tir nûqi legt,apud Labertü ucro amorabüdus.i.affluens amore icgi tur. Appropriate eft uerbü grâmacicü nôelegansamp;oratoru. Anna les,ut tradit Gclli.in vmoÆatti.Suntlibri gd ladû quoq; anno geftüuefit monftrantcs,noftri dicüt minus latine f alciculus tcmjxirü. Cum uero nô per annos,fed per fingulos dies res geftæ fcribunt,ea hiftoria uocabulo grf .Q COélt;}»t|^4(gt;'tlt;r.i,diariûdicitur. Annalesigiturfunt quf noftrigrjcouocabu*
lo chronica notant.Chronica q ualent temporalia plurali numéro debent enuntiari ficut Phifica.Cclli.li xiirj.ca.xvi.ln chronicis feriptû eft,amp; li.xvi cap.xxi.Ex libris qui chronici appcll âtur. Et paulo poft,ut Cornel, nepos tn.i.clironicorüdixic.Augu.li.i.ca.xxvtj.fcdiftorüprophctarû duorû tem
-ocr page 125-tïM«VAE LAT/MA0 '
XUM
Jjora i’n chronids noniheorü libris pötui’mus irtucnire.Hïero.autc fuper leremia in Ongulari ufus cft,diccns in chronicaEufebrj. McHus Augu.lib. ca.vi.nam ficlcribunt,qui chronica hifioriâprofccuti iùnr. Nam illcadie âiualiter,utita loquar,pofuir.Indcfynchroni, quo uocabulo utit. Hiero. funt xqualcs 8C coxtanekgirxcc cm j^(gt;ôvolt;rchronos repus fignificat,cf au teni quidâdicuntcontcporancus uix credo apud receptos inueniri, Et ut dicicBeroaldus côtêporatiôes noflri fidelif magis foeliciter interptâtuf Synchronifmô. AUodiü 3 rccctioribusiurifpcritis dicitur minus latine prædiü.Sunt autê alia uocabula,quibus utriuiq; iuris familiæ hodie uturt tur,cf uis finc^bato audore,ficut eft manfus qui amp;. hubus dicitur.Oicun : autêelTc quantitate tcrr3e,q bobus duobus furfîcit ad laborandü in anno. Item curtes 8c curcilia pro uillis^prijs utunuVeuntet uocabulo repiïâlia fcrioncs,palTagiû,minuslatinis. Abfentarc ÔCpræfentare(cripfit nup q# dam grâmaricusefle gotthica ucrba,fed ego latina dico.daudia.lib.iq.de raptuProl’crjColloquio patrijs,pcul abfentauerat aftris.Plini.de uiris illu firibuSeCaput Pompei magni cum annulo Cæfari pfentatü eft.hoc etiam uerbo utiturlt;^uintilia.in.xtj.a quo uenit repftntare, quo Cice.in epifad Curionc utit. Acccrfcrc,ut tradit Agrctius cuocarc eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uero
allqüê accufarcfignificatjamp; ab arceo nafcit,nâtj aliû aceufare eft a malefic cio arcère,ihde aCiccrone dilt;Sü eft arcclîît maicftatis.i,accufaicrimine lelj £ maleftatis. Axioma tefteCel.lib.xv.ca.virj.latineadialeAdsdicit Pro. pofiiio,a ^)arco Varronc proloquiü.a N.autê Cicerone diciïpronuciatî ' fie ctiâ ab Micro.contra Ruffinû,imperiti dicunt male anxioma.Et nota fi ' uolumusfequi aceentügr3ecü,tuncantcpenul.ipfius acuetun^uispenul. gt;nbsp;fit longa,quia per a feribitur ct^t4)ju.£t.at Martia.foelixantcpenuLÔÔpenult. ■ breuiat dicens Aduenit amp;nbsp;ftolidü prjftruit axioma,at licctcr mco iudido. '
Alleuiare n6 bene dicitur,lcd leuarc ucl alleuare,eft cm alleuarc foucre amp;nbsp;bpc,atc{! auxiliû praeftare.Quintili.quare nô pctit,ut miferü putetis, ni fi amp;nbsp;innocens fucrit,non petit,ut affliclü alleuetis,nili Sc^abaucrit fe infoC# lidorcamp;c.îtcm alleuarc eftin altûtollere.Qitinuli.uide multos quorû fui perdiia ad iingulos uocis conatus alleuarcnt. Auguftus dicit,quafi fseer abâuiûgufiu diâus,qinau(picrisadhibcrifolebât.undeOui.in faftis.Ääi fta patres Augufta uOeâtaugufta uocantTêpla facerdótürite dicara ma nu.quodaStLau.VallacôtradonarionêCôftanrinidicit Non idco uoca ' tutÂuguftus Œimperiûaugcrcdcbeat,utaJiqui Icntiiîtlinguf latinæ ina periti.no oino fiiffragor dus fentêtiæ cüdicat 8ueto.de Augufto, ut Au guftuspotiusuocaretur nô cum nouo folû,lèd etiâampliorccognoîe qd loca qq? religiofa amp;nbsp;in qbus augurato qd confecrat augufta dicanr,ab au ‘ du uel ab attiü geftu guftuue- Ad hoc nomê allufit Oui.fcribens. Augeat imperiû noftri ducis augeat annos.Cui edâ aftipulat Aegefippus q fie feri bit in.v.bclli ludaid.Auguftus apudRomanos nomen imperij eft,’q( aui 4® geat fuos,nô cpopprimât alienos,ab ifto igitomnespofteri reges Romani diftifuntAusulÜjÛeutlÉffaresalulioCçfarc.atiuliusnondidtur (CAC h iiij
-ocr page 126-DE ABV8I0NE
rar,lt;ÿ Cffô matris utero natus fit,namfci ibit Sueto.Cæfarê matri Aureli* oUm dixifle.Mater aut pontificê,autcxuletn filiû hodie uidebis. Mec pri^ mus Iulius dictator apud Romanos hoc nomine decoratus eft, fed iScipio Africanus, ut auftor eftSolinuscap.iij.diccns.Rurfum necatis matribu» onus,eft aufpicatiorficut ^cipio Africanus,qui dcfunda parente, qgt; exciJ fouteroindiemuenerat.primusRonianorû^jefardilt;flus eft.Idem dicit Plinidib. vii.natura.hifto.Htflcut (Saefares dd Augufti nSc appcllatiuo no mine dicunf reges romani,fic apud Albanos oês J6ilui),apud Perfas Arfa^ cidx ôdc.undc ÿcruidn.vi.ænei.dicit poftea ocs Albani reges diAi funt Sil utj ab huiusnoie,ficut hodie Romani imperatores Augufti uocant. Acgy pty Ptolemp,5d Perfæ ArfacidæJLatini MurantEt ego addo Keii phceni cum reges,quod latius exequit meus Hicro.in.ixdupcr Ezcchic.dicês. Vi^ deturcp mihi non unus eiTc Pharao,fed apud xgyptios hoc uocabulo dc^ monftrari regiâ dignitatê,ficut apud Romanos Cæfares SC Augufti reges co 152 appellanta primo Caio C3efarc,ód fecûdo adoptiuo cius CdauianO quipoftea Auguftus eft appellatus.Et apudSyros Antiochi.apud Perfas arfacidæ,apud Philiftim Abimelcch,5d poft Alexandru in Aegypto Ptolt; lcmp,ufcß ad Cleopatra, qua uida apud A'^ügt; AegyptuS Romana eft fa daprouincia.Hæcille. Alfoqui non alioquin fcribcndû,ficut amp;nbsp;atqui
20 no atquin,de hoc ita dicit Valla iuper (^lintilia.In pluribus diuerforû au «ftorû uetuftis codicibus inueni alioqui non alioqn fcriptS dici,poft apud 0aprü grâmaticü legi hoc pcipi,ficut atqui n caret,fic amp;nbsp;alioquL Angi^ na,ut dicit ßeroaldus morbus fauciü,amp;dicunf etiâ tonfillæjmperitû me; dicorum uulgusfquinaiitiä uocat,cS Hippocrates Si. |amp;alenus (ynanchert appelIauerint.Kt ut idem dyienterian gracccjtormina latine uocantur.lndc dyfcntcricusjlatinc torminofus.Iam nomen dyfentcriae peruuigatu eft in; ter medicos,cum torminS nomê ignorêt,quod fane per^ mirü eft graeca didionêcilêlatiniscognitiifimâ,latinapcnitus ignotâ,utidê dicit, at ego audio hanc dicftionêelTc in ufu eorii,icd pro alio fignificatu.Nuper enim procruciatuuentrisacdpiaudiuiaquodâ.teuto.krimmê. A™arus in# tcrdum fignificat ruch,hcrt und hcrbdn hominibus.unde luftinus contra Antipatrum,amariorêfcmg miniftru regni cf ipfos reges fuilfedutcrdunî amarus uulgaritcr faur oder ftarck,ficut poma ucl uina. Sene epi. Ixxiiii. quo modo poma quædâ funt fuauiter afpera quomo in uino nimis uete ri ipfa nos amaritudo deledat.Eftigit ut etiâ Miero.tradit. Amaritudo co trariadulcedini.Etamarusdu!ci.Sa{X)rüigituini amp;a!iarû rerü tradente Plinio lib.xv.ca.xxvq.natu.hifto.funt genera tredccim.dulcisd'uauis,pinlt; guis.araarus,auftcrus,acer,acutus,acerbus,acidus,falfus,de altjs poftea di; citfubiugit item unu,in quo plures pariter fentiunf faporcs,ut uinis, nacp
4o inhisamp;auftcrus,ôiacutus,amp;dulcis,amp;fuauis amp;c. Vbiaufterus duld, Ä acutus fuaui opponi uidetur,fuauis cm alius qua dulds.Suauis fenftt. dul dsfiefy.Sic uiniiininfantia eftdulce,in pubcnate fuaue.Homerus pariter Mel dulce,uinuiu fuaue uocaulndcnolds l^niiicationcm aufteri Si acuti.
-ocr page 127-LINSVAE LATWAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XLV
Hic nota code modo accipi pofTe afper de uino,amp;f exteris fimilibus, 5C de homine,undcamp;Quinüli.Ub.viii.nccenîtatecnimnos didnnus durîî ho# miné aut afper j,non enim propriü erat quod daremus bis affeäionibus.
Aue uerbü imperatiui modi non dicitur ab a,id eß fine Sc ue,fed uentt ab aueo es.cre.quod apud nos gauderc figniûcat,cx nimia cupiditatc, imf nao amp;nbsp;aucre cupere fignificac. Angelus gracca lir^ua ßgnificat nuncius, unde dicit Martia.Fcelix Capelli rj.plulologiae fu« de.genio.Et quoniam cogitations arcana fupcræ annuntiat potcftati,ctiâ Angeluspotcrit nucu pari.hosautê angelos graeci lt;ß-di{fjLova.a- dicût,latini medioximosjquos cd am grfci agathos amp;nbsp;cacosdæmonas uocât,hoc efl bonos amp;nbsp;malos dçmo jq nas angelos,atgencrali uocabulo apudnos Manes uocantur. ÿunt em manes codé tefle tam boni q; truces angelijtide ueniteuangeliû ab eu eft lx)n3,óó angelos nuntius,quafi bonû nuntîG. euangelia item .orü.p.n. facrificiS 8c fupplicationes dicunt,quf pro bono amp;nbsp;iucüdo nuncio decer# ni foknt,mcrccdcitcmfignificantciufdêiucundinuntij. Cice.ad Amcü-o fuaues duas epiflolasquibuseuangelia deberi fateor uernaculalingua no ftra,botten brott.debet auteproferri cuangeliû u fecüda litera fonû côfo# nantis fhabentc,quod eftoîno côtra uulgi ppinionê,diccntts differentia ef feintereuangeliüperucon{bnantc,amp;lu uocalêjlcdtedetmein refuperua cua plura uerba faccre.Audi q de hac rc fcriplèrit homo impenfe doiflus, xq defecatiq fermonis loannes Capnion Phorcclîs^ueuus,ita cm ad nos feri pfit.Dc euâgclio idem quodde Euandro tibi iudiciü fit. Nam cü pofl eu côfonans litera fequitur,tuncdiphthongi,hoc eft duarü uoeû fonus rétine tur,uteugCj?ufcbius,Eunuchu8dBcquenti ueroaliqua uocali côpertû eft enunciationis quandâ diuifionc admitti,manentc diphthong! quantitate, ut cum dicimusjptolemfus Fucrgites,ßacchus euius,ut Virgi.in. viq.TiS paterEuandrus dexträ côpiexus euntis.Xlaud fecus atep in au diphthôgo acciderc folet,ut gaudeo gauifus amp;nbsp;ccontrario auis, au^s. nbsp;nbsp;Appellarc
pulchru amp;nbsp;elegans uerbu cft.primo ut dicit Vlpianus-ffTdc iniurrjs. 8C fa. lieft blanda oratione alicuius pudidtiâ attentare,teuto.ciner vnerlichsan JO muten.Quintilia.uxormarito dixitappellatâ ledcftupro a priuigno.Alt as appellarc dicit creditor quado crédita pecunia rcpoicit.uel in iudiciü de bitore uocat.IdemQuintilia.in.v.nondebui tibi pecunia, me appcllafti. Appellarc item eft uocare amp;nbsp;requirerc,uos appelle centurioncs dicit Cice ro pro Miloinc.Appellarc item eftprouocarc,uti eft dtulus apud iurifeon fultos de appcllaaoibusjquod amp;nbsp;fi idem fit appellate amp;nbsp;prouocarc,in clef gantia umc diffèrûtJta cm eleganter loquimur,applt;llo indices uel princi pern fine præpofiuone,lcd proutxo ad populii,ucl ad principe cum prx# pofitione.lego tame ctiä apud iurifconful.appellarc ad principe,unde hfc eliffcrcntia non oino fcruatur.undc Vlpia.iurifconfulquid faciat iudex ui 4® dendü eft,amp; potent ad prinape appellarcJltem appellarc a indice uel prin cipe.r^deftinuSjUt appcllari a prffedis prftorio non poflit Apulcius etiS prouocate fine ppofitione ponit(fi faltera idoneus audor efl confirmâdx
h V
-ocr page 128-io
ÎO
gt;o
DE ABV8I0PQE lâfiftitàtîs)dicens nihil prodeft prætorê aut potefiatêaliâ prouocare.îtem » ’’ principe prouocarc dicit.lt;Gcllius,lib.xvir).ca.viij.ego nuncabhoc Cæfa# ris libro prouocaflêm. Bacca per duplexccfinc aipiratione dcfcribit.Er rat hic Martinus phileticus q in de fenedutc Ciceronis per'fimpkx eferibi iulïit.0ifferuntautem Acini amp;nbsp;baccx teile VallcnfiLaurcntio, Acini, uulgo beer inter frudus minutiores arbora fruAuüue denlius naicuncur. Baccf uerodifperfiusamp;rarius.lnteracinosnumerantuux,grana hederas granafambucijgrana mali punici.Adde etiâ morû,amp; quicquidhis fimile . cil.Inter baccas verofruAus lauri,fruAus oliuæjCorniloti quâ Fabâ fyriS uocantmyrtilcntilci.fimiliûq!. fndc uenit baccalaureus, quafi laureatus, hocêcoronatusbacca lauri, t^uis apud uetercs,nechoc uocabul5,necres fueritin ufu. Biblos uelfcdhi Theodorü Gazam amp;Georgiû Vallâ,by blos per y graecü apud nos fignificat libcr.Indc biblia orû.pluralis numeri tm Icdin ®eorgiü Vallä fignificat librü ueteris amp;nbsp;noui inlîrumêti. Bic cm inquit Georgius. BIBlia generis ncutri pluralis numcri,ut rhetorica eu codicem fignificamus,amp;phyficajquf faciuntbibliornjhetoricorum, phy ficorü.Inde uenit bibliopola,id eil uenditor librorü,amp;dicitur a gt;6gt;id\iov g cft liber,amp; TTwXéca.id eft uendo ÔC producit po fylIabam.Martialis in apo phorctis.Suntquidam qui medicunt non cflê poetâ.8edquime uêdit bÜ bliopolaputat.(^tidâautcmgr3ec3eliteraturfpenitus ighari dicunt a bif blos 8C polio is.irc.quos cum fua ignorantiarèlinquerùus,n5 cnim digni de quibus uerba fiant. Burfator amp;nbsp;imburfator uocabula funt barbaraj 8C non latina,a latinis ii^useftor dicif,uidcin diAionc qufftor. Ballifta ciî diiplici 1 fcribif,nam deriuatur a yßelXA.« quod eft iacio,uulnero,fagitto,lt;Si fignificattria.PrimotefteNonioimaiora faxa amp;grauiora,quibus iaciunï teuto.bichfenftain. Vnde Vale. Maxi.cum telôrû iaAu perforare ncqui?, ret,ad ultimü baliftarü tormentis ùndicj petitam,filicum crebris amp;nbsp;ponde v rofis uerbcribus^cubuiftc, undeIcAû eft'etiâ baliftas talentareas cfle,id eft . lxx.librarS faxa.Secundcibalifta accipitur pro tormento mepnia Concutiê te.Ouidi.de trifti.lib.i.Quâ graue baliftae mœm'a pulfatonus. ?Jcm in.ix. nieta.Nec leuiuwulfata fonat ^•fcrreusolim.iQuâlaceras arics.baliftacç côneutit arces. Tertiofignificatteuto.einarmbroft,qu3ea quibufdâaiio nomine feorpio dicitur, ut auAor eft Amianus M^rcellinus afljftitO'nquii ens)artifcxcontemplabilis, «Scfubtilitcrapponitin temones cauaminefa* gittamligncamfpiculo maiore’conglutinatam, amp;cum ad extremitatcrti
ncruorum acumen uencnt,fummû peratointerno pulfu a balliftaex ocu , lisaduolatEtfanLlus Micro, lib.i. contraIouinianü.Ballifta quanto plus rctraliitur,tanro fortius cmimtur. Bombus bombitatio eft propricfo nus iftequem faciuntapcs.^tbombitare ucl bombifareffi modo dicimus) -Q fed uixinucnif,nöne(Hicutnortridicütpcdcre,fed fonare quemadmodS
apcsfaciunt. Bombarda a uulgodiciturmctallica macliina,quæ ignis incendio Sc fulphüreo pulucre,ut ita dicam glandes æneasjflâmafqp pilasi . amp;^lobofa,grauioracf faxa conuoluensjhorrifono fragorc ac tonitru Ion
-ocr page 129-LTNîGVAE LATÏNAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XLVgt;
’ gejatecj jaftar,muros uerbum quariens,amp; obflantiaquxc^ mollies. Woe ' ^ütnomêbôbardaapudidoneoslinguj ladhjfcriptoresnuft^inucnitup ’ qinnecnoic, necre erat apudantiqiios,hmôi aûtnoîsimpofîtio a lorwtu Irada ncquai$ uidet abfurda.lnde bombardariu dicüi tä peritS bombard’ dy eniittetidf cp ipm artifice. Baiuli tjs grjrci baftazontas uocant, funt g
’ Onera humeris port^,amp; uedurasonerS fadität fuo corpore, unde amp;nbsp;Fe;
' fiysdicitbaiulosdicebatantiqquosdicimusoperarios. Indc baiularc eft oneraferreapudQuintili.in.vi.egotebaiularenôpo(rum. Bancalia q facri Canones ufurpant.illiteratû eft amp;nbsp;barbarS uocabulii.Dicunf em peri
' ftroniatafiuepcripctafmata,fiueaulæa,fiueinngnia.guntautê Ayiaea IL 13 uegrxee periltromata,aut pcripetafniata,aut etiâltalica, panni uela pL
' durata,amp;:ucrficolorctexturalpcdabilia,Nccitêbancü uclftallû quibus noftri utuntlatinacredasjfunt eih indigna q ciuitate Romana donari de# beant. BaldafTer uel baldalTar baldall’aris reperio apud idoneos reedio# tes,non baldaür^ declinabilitcr contra noflrü ufum. Barbitonfor im#
' mundum eft uocabulu amp;nbsp;barbarit,tcfte Valla. Bladii barbare^no lati ne frumetû dicimus,uel potius teuto.futer. Braca no eft femorale,ut uul go putatur,fed tegimêtü a coxcndicibus 8C umblico ad crura produdum écuefiis qua totii corpus tegit.undePompo.Melafcribit. farmatf bracati totii corpus,amp; njfi qua uident etiâ ora ueftittEt Diodorus gicu. uefies fe#\ runtintonfas uarijcp coloris quasuocâtbracas.Fceminaliaautêuelfemo ralia.uel peiizomatajuel fubligacula uel fuccindoria,uel câpeftria accipiü
’ tur pro tegimeto pudendorü,cio bruch.Gracci bracas perifcelidas uocant Vnde Hiero.ad Fabiola grjee tztpKrxiXH pcrifcele,a noftris fœminalia uel braeæ ufcp ad genua pcrtingêtes. ßancarij main uoeabulüeft amp;nbsp;barba# rum,fed uocant hi Trapezitae J tern banca eft barbarii. Belial,uidc in di
' dione Satan. Banna imperialis uel papalis.Bäna barbarii eft uocabulii teftis eft Valla cotra donatione Conftanxini,fed potius profcriptio dicitur Etbinnitilanneprofcriptidicunf. Burfa apud barbares amp;nbsp;incruditos acc'pif,p repofitorio nümoramp;,teut.lèckel,cum debcrêtdicere crumena uel, jo marfupiûÿd^feef'm aliquosloculus.Nec burfarelatinueft. Atcotuberniu ft^jdentiii fignificat taberna feu cohabitation? ftudentiû, qua barbari etiâ burfam uQcâc.inde 5? burfatorcs dicuntapud monachos,qui latine dieu# tur Œconomi uel difpcnfatores,ucl quxftoresJnde cotubcrnalcs funt ipfi fodalcs^gui ab indodiscôftantcs dicunr,nec meo iudicio pot collcgiii diei Collcgiurmapud idoneos eft cögregatio hominü uclcollcgarû, non ædi ficin uel domus collegarü. At noftri ubi deberetdicere collega,dicunt bar bare collegarus uel collegiatus. Byrfa autc fignificat conG,ut Virgilij in terpretes fcrihunt. BreuiariumfcribitÆene.lib.v.epifto.adLuciUiû uul gariäelfepa'umcplatinam didionc.aiteih,®lim cG latine loqueremur.
8VAÎmariü uocabatur id qd nüc uulgo bretuariü dicitur. At refragor in hocSenecf.cum Plinius non peffimus audor,dicat-libro.vr).ca. xxvi.
' hoc eft breuiariü cius ab oriente ôéc.Et idem ait lib.xlviij. uem ut pariter.
-ocr page 130-Égt;E ABVaONK
omnis culturx quoddâ breuiariü peragatur.amp; ïueto. de Augufio.
tio breuiariü totiusimperq amp;c.ldê de claris grSmancis. Alterü brcuiario rcrü omniü Äomanorü inftruxit. Bellü lacine dicit fed gucrra uel briga barbare,amp;brigatoresbarbarüuocabulü,iicuc amp;nbsp;arbitriü latine dicit qd hodie legulei barbare laudü uocan t. KaiKis a. ufn. amp;nbsp;baOa uox apud lax tinos nun^ legi,pro qua didióe bene legt prefli uel grauis uox apud cru# ditoSjSC per cótrariü acuta uox,quam nos altâuocamus minus bene. Nc dia autcm uox cft quem Tenorê uulgo nuncupamus.unde Quintilia If. inftitu.q. Nó cnim fan's eft dicere prelle tantü,aut fubtiliter aut alpere.qua phonafco acutis tantü,aut medr)s,aut grauibus fonis, aut horü eda paru# culis exccllcre.r^am ficut cythara.ita orario perfeda nó eft,nifi ab imo ad fummü omnibus intêtaneruiscólcnuat.amp;Plini.lib,x.ca.xxvirj.dcPhilo# mela.plenus grauis.Efonus, acutus, fummus, médius, finis. Et Apulcius in Cofmographia,ipfaq! mufica,qu3e de longis ÔC brcuibus,acuris amp;nbsp;graui# oribus lonis conftat.ltem nee dicas in Bafta(Sermania,latinc cm nó loque ris.Itafcripfimusin quendâ fciolüfacerdotêaftrologü, q? dicis per alema# niam altâ,baflam,erras,deberes dicere alemaniâ inferiorem et fuperiorem jSaftus enim balTa non repcrio nifi apud paganos facerdotcs,quibus nul# lum cft cum lingua latinacómerciumjtemaltum eft uocabulü mefum, lO amp;nbsp;ut dicit (Seilius anceps,non enim celfum tantü fignificat, fëd amp;nbsp;profun# dum,ut crebro apud poctas inuenias. Amianus item f^arccllinus inferio rem Germania nominat fecundâ amp;nbsp;prima Äcrmaniä, quam alrj fuperio# rem,uel melius ut ego fentio.prima pe'rmania cft cisRhcnum.iccunda eft transRhcnü,hoccftbelgicaquæhodiceft Germania. (Capuuû autê di cappa latina non funt,fedbarbara amp;gotthica.Gapitia autê per i uel capi# tula,tcfte Nonio.Marcel.funt capitü tegmina. Varro de uita patrü.lib.iiif. Tunicas nee c'äpitia,nec ftrophia,neq! zonas. Mem in codé, ncq; id ab or# bita matrü familias inftitua,q? ca a pedorc ac lacertis erat aperris nee capi tia habebatM autê Varro li .i.de lingua latina dicitCapitiü uenirc ab eo jQ quodcapiat pe(ftus.i.ueftimcntü peâoris.quod amp;fuperius cxemplü con
tra Nonij allcgationê uidetur ücllc,cü dicit,cp ca a peäorc ac lacertis erat apertis nee capitia habebât. Varronis fcntêriâ uidetur eófirmare Aul.Gel. lib.xv.ca.vn.exmimls Labcrij qui didt,induis capitiü tunicx pidatium. Vlpia.autcff.dcauro amp;nbsp;argen.didt capitiü efte tegimetü mulicrisattn ca# pitisjdi.mficbria funt q matrifFamilias caufa parata füt,qbus.uir nó uti fa# eile pot fine uitupatione,ucluu ftolx, pallia,tuniese,capitia,zonae,mitrae q magiscapids tegedi cp ornadi caufa funtparata,poterisigit nó fine auflo# ritatc dicere capiriü,tcu.l ap. CAWdulü edâ amp;nbsp;caliptra eft genus uefti# menti quo caput tegcbat,tcftc Fcfto,amp; fie pôt did,teu.k3p,uel hut, fine dif crimine,utego credo. Hic optime aducrtédü,cj) li qn res aliqua cft dicenda uel fcribêda,q nee re ipfa nee note fit in ufu uel gr3ecorü,ucl Iatinorü,id ^d dodus icirep5t,excpli gratia,fi tibi eet Wefucca cxprimcda,q eft uefiispo lonorügt;3tc^ bohemorüjCtiâ in Gerraanorü ufu,cum non fit in ufu graeco
-ocr page 131-tTN0VAE LATINAE XtVIT
him’uel latinorngt;ui opinor,diccres,da mihi hefuccâ,cû illa parricula feiïn per addita,ut ira loquargt;ucl,ut more nofiro dicâ,amp; fie de omnibus confi; niilibus facies,quia plura talia funtin u(u barbarorü,qu3c non funt apud ïtalos.unde optime tefiat gidonius,licetnouis rebus noua nolaimponere Et Apul.de dogmate Platonis.detur cm uenia nouitati uerbor5,rerü ob# Icuritatibus feruiehti.dó Hiero.Noua uerba nouis rebus fingemus. Ci# curis uel cicur,uteft apud Varronê(non cicurris per duplex rr,utlcribit apud Cathoiiconê)fign!ficat quodcült;$ animal quod cicurarfihoc eft naan fuefieripoteftjUtteftiseft undccunq; doflinimus(Tefie terentiano) Mar. Varro de lingua latina.lib.iii.Et (2ice.de natu.deorû.in.ii.quæ amp;nbsp;uaria io genera bcftiarû,ucl cicurû,uclferarü,ubi feræ 8c cicures opponunt. Errat igitCatholiconqui dicit.lBicuriseft poreus natus exapro fylueftri amp;nbsp;do# mefiica porca.KiRter ÖC Papias delirat qui dicit,cicurris eft lus domcfticus.
Cariftia pro penuria uel caritate non inucniri apud idoneos,fupra fcri# pfi.Atbcne dicimus chariftia per ch,amp; gratificationcflgnificat.unde Vai. maxidib.ri.ea.i.Conuiuiû etiâ folene maiorcs inftitucrüt,idq; chariftia ap# pcllauerüt. ndc chariftia celebrare apud nos,poieft fignificarc teuto.holT halten,ficut confuctu eft inter amicos,uel apud principes rcperit,amp;: eft plu rails nu.tm.|nde uenit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;euchariftia quod interprétât apud Hie#
ronym5,id eft gratiarûadtio. Colores rhetoricos ineruditü uulgus pu# lo tat fignificarc exornationes öóelegatiasuerborü atq; fententiarû, utcüjj# ferunt elegantem orationc,dicStcômitti coloré rhetoricalem,fed male len tiunt,audiamus Vallâ fuper nonü librû Quintilia.inftitu.fic inquientem. De figuris amp;nbsp;coloribus uerborü hic titulus ab imperitorü aliquo eft ap# pofitus,qui putant figuras uerborü ac fententiarû colores dici,cum a rhe# toribus probabilts caufa alicuius faâi color uocetur.Vocant igitur latini colorera exeufabilcm fatfticaufam.N'am cum in declamatiôibus, tum in ueris caufis î primls color quçrcbatur,qui fi abfuilfctjuix caufa ftabat,quê colorera in narrationepræcipue amp;nbsp;per omnesorationis partes feruaride bere Qiiintilianus praccipirctgeneca in dcclamationibtis refert ab egre# ÎO gt;nbsp;gijs dcclamatoribus içpe extra caufam quæfitü finde de colore.Eigurç igi tur uerborûjuel fententiarû dicendi funtjnon colores ƒ igura ut luo loco diceraus non eft uitiofà,fed elegans amp;: oratoria oratio. Cenfus quid fit amp;nbsp;quomodo co nomine abutamur,uide in Iftera p, in diflione penfio.
Conterraneus,quçrc in diâione Verna. Colonia diatur multitudo ciuiû Romanorû.mida ad aliâ duitatem,m qua agri public! per triumui ros ei diuidebâtur J?t deducere colonias eft de urbe|îomana,ucl alia dues tollcrc,amp;;inaliâciuitatéducerc,inqua agri publie! diuidunt eis.Inde colo n!,ideft habttatorcs.Virgi.Vrbs antiqua fuit tyrij tenuerc coloni. Kt iâ co lonos accipimus pro rufticis.Er colonia a colo is.crc.deducitur,ut ab ido# 40 i neisinfcriptisreliétû cflêfcimus.Etpenul.fyllaba breuiseft in coloni3,uo# ’ calisem anteuocalêinlatinisdichonibusfcmpcrCOI ripif,paucis cxceptis, quapropter nô poflum fatis riderc,ne dicâ ftomacharfiquofdâ germaniae
-ocr page 132-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D6ABV8{0NE ' ’
lrgul«os,qui cû in iure duili de colonijs deducêdis loquaf, dicût coIonia penulùproduda ad dülcrenn'â Coloniae urbis Agrjppinæ,quæ differett tia facit cos peccarc in grâmadca,cum uocalê natura corrcptâqjducât.Ne fciunt etiâ boni homines Colonia Rhenenfcm cflë c5 praedióus eandê Ro tnanorS Agrippinæ matris onis coloniâ.In unaigit didione eangt; dem rem fignificantcfadiintdilîêrcntiâ amp;nbsp;quâtitads iÿllabarü diuerfitaté.
Camera dicif latine leftudo feu fornix 8C lacunar, parfep fuperior cuW culijteuto. gvuelboder ichneck, non auté^pric fîgnifîcat totû cubiculS in quo dormimus,ut noftri dicuntJnde uulgo uoeât camerariû qui cubi^ cularius didt.Apul.de afino,nam mytiliü mulionc amp;nbsp;ephefiionê coeuffl hyppathamû cubiculartû. Corâ aduerbifî ßgnificat tcuto. gegcvucrtig SC tantü ad perfonas refertur.Barbari autê dicunt præièntialiter amp;nbsp;orc te^ nus.Cre tenus cnim ualet ufcp ad os,ficut mente tenus ufcp ad mentc.Cor de tenus ufq; ad cor,quod nihil ad propofitü fadt. Cafu aduerbiü.i. for tuitUjUt Cice.in.rj de natu.deo.intelligcs dcclararc horas arte,non cafu.La dan.v. lib.caq.nifi forte cafu in manus dus dfuinæ liierae inciderunt, pro quo imperiti dicunt cafualiter,quod ego apud idoncos nuni^legi. Cæ lebs ôd cflibatus,uide in didionc uirgo. quot;Correfpondco non cft latinuin vide in didionc refpondeo. Coniugatio apud grâmatiftas eft dcclinado JO uerborîî,q) paria fint amp;nbsp;quafi uno aftrida tugOjpoflumus tamê dicerc uf declinatiojucl.coniugatio ucrborû,uel ordo,ut neoterici iam dicût priml uel tertiq ordinis,hoc eft coniugadonis.Contugarc igit amp;nbsp;côiugado corrigt; piunt mediâjcontra quorundâ grâmadftarû ufum, quia componuntur a con amp;nbsp;iugum amp;nbsp;iugarc,qux prima corripiût,unde Quintus Serenus.Ca rica,uel Beds lento cum mclleiugatur. ConfclTornon dt, utuulguspd tat auditor côfitendû,fed illeipfè qui côfitetur,teuto cinerdcr beicht. Inde dicimus de confeflbi ibus,von beichtigern. Cbufirû a daudendo, non fignificat proprie atrium monachorû,tcuto.dn clofier,fed fignificat(utita loquar)claufurâ,teuto.dn claufcn,quâb.arbari amp;indodi dicunt clufam. )O ïicut eftin alpibus tridentinis,8ic 8olinus de Nilo.Tunc quocp(ingt)emc fus magnalôginquacploca cum primûoccurfantibus feopulisafperatur tands agminibusextollitur inter obiedarupium Cut ruerc potius ma# narecredat) demumep a catarade ultimo tutus cfi.fta em quaedâ clauftra dus Aegypttj nuncupaucriit.jEt Florus per alpes.i.claufiraltalif ferebant.
Copia æ.uulgo Copci,nô bcnc.uide in didione cxcplar,adde cjj nec la tine dicitis copiare uel excopiarc pro cxcribere. Chorus graece latine fi# gniticatccctû hominû,amp; cî^rcgationc uel chore3,nofiri aütindodi acci# piunt,pfubfellqs Icccrdotûin tcplo,teuto.chorinderkirchcn.Indecl»orau iis cft is q tibrjs ad choreascanit.Nam aulos græcc tibia ladnc cft,teuto.dn fvueglcr.non korfingcr,ut noftri accipiût,unde apud nos ufitatû nomê.p latino Aulcdus.Ft dicif chorus a chara.i.ljdcia.ïnde AJefochorus dicit mo dulator,qjin medio canatchoro. Côpiacere uulgo dicimus, ubi rheto rcs utuntur his ucrbis,morc gero,uel obfcquor, ueî oblccûdo. adde cj? co# placendâ dicût indodi,ubi nos obfequiû latine dicimus. Carpêtû uidc
-ocr page 133-LINCSVAE LATIMAE XLVO
indiclione fabcr. Chriftus j^iSór per ch afpiratu amp;nbsp;i latinu lcribinir,ÄI lukt un Aus^qui hebratce Mcliias didtur,ut rcfcrt Laótan. Vnde chrifma fi.nilitcr per ch afpiratu. Sed caue ne per xfcribas Chriftus hocmodo xps indodi erh fic decepti funt per graece literature ignorantiâ,ubi lie Icribi tur abbreuiatum \lt;=(rubi\lïtcra ualetch.nonx.Itein ^ualetr non p. Caue poft hoe ne fic fcfibas.qj autê quidâ indodiores uoliit reddere rationê cur per X lcribat,ad defignandâ crucem chrifti,amp; ita fcribi rebgionis gratia^nó adhibeasfidcmjndodiflïmeem amp;nbsp;intollerâtcr hæc confingunt. (Boemi tcrium in principio cum cediphthongo fcribiturgt;non cimiteriü dicendü, teuço.kirchhoflCeftmorruorüdonnitonüjamp;SaKoijU.cto/xô:i uerbo deducit, quodcftdormio,non a cimis.i.dulee,utgræcifta fabulatur. Calculus eft que latronc.amp; p diminurionê latiunculü antiqui appellarût,uulgo aüt re centiores Schaeû appellat. Coraliü fituplici 1 fcribif,non coralli5,ut no? ftila cniin eft b reue, unde Oui.Sic 5^ coraliû dum crefett in æquorc uiinê. amp;nbsp;fie Ouidi.produxit prima,lcd contra Claudianus de nuptqs Honorq. Mergitfe fubito uellitqtcoralia clothe.üed Sidonius cum uulgo errat di? fXns,L3lt;^e3 puniceo finuatur colla coiallo,optime 0uidius.Pqam prima apudgræcos per « fcribitur,ficxsûplt;î\iov ubi prima lon^a,ali3e breues,ma k etiâ Vocabularius rerû dicit,(Corallus korellen,led Coraliû. Crinilc noftri uoeât fertû uel corona,tcuto.ein krent}lin,ubi deberêt dicerccrina? l«,^uisamp;crinaleapudidoneosnuncpabfolute legerim,fed adiediuc ut ualeat crinalc aliquid ptinens ad crinêjUt^îtatLin Achillcide, Et fronti ent nale reponeret aurû.CÎaudi.Crinali florens hedera S!:c.Âertû igitur uel co rona fignificat,teut.ein kranty.ncc tm corona ex auro eft,ut uulgus putat, fed ex graminc corona myrtca,oleagina,lignea, fpinea, fpicca, pampinea, roica,norea,de infignioribuscoronisdoccbitteÀ'î^cllius.lib.v.ca. vi.no di.atticarû. Conchilcuel conchiliû eft lapis pciofus.teut.berlin. Indodi aüt amp;nbsp;barban' plam uocat.latine eriä hic lapis margarita uel margaritum J3 code. Vnioonisidemfignificat,eftcj!ge.maf.utdicit Valla.Nam unio œminini quod amp;nbsp;pro unitatc nunc accipit,nec audoritatc nitit,nefcio ein jq apud quêrepcriat,nec arte,CÛ deberet eflege.mafuttaliOjftellio ,curculio.
Câcellarius,ut multis placctgt;dicit a cacello ala palatij, ficdidus,q) olim ibioffieiü fuû exercer« iuxta thefaurû impatoris,cuius fibi cura dcmâda? batur. Attn illud uocabulû minus terfum dodiores ui tant, ut teftis cft,no? bisquidâ loânesBapa.Bononienfis fiedicens. Abepiftolis latine nuncu? pantur'amp;uenuftcquoscancellariosfcmidodû uulgus appellat,quorum principes archigrâmatei uocant. Plutarchus audor cftEumcnc archigrâ? mateû Alaxandri fuinc,hoc cft lcribarû principe. At qui dixerit canccllari us nô oîno caret audoritatc.FIauius Vopifeus in uita Carini amicos opti uios quofe^ relegit aut tenuit.præfedû urbi unû ex canccllartjs fuis fecit,^ foedius nec cogitari potuit aliq uâdo ncc dici. Confuetudo tefte Martino PhileticOjclegâtcr ufurpatur pro co quod quidâ dicunt conuerfadonem. E( tefte eodem,tu ne dicasconucrfadonê,hocenim nomê non meminime
-ocr page 134-DE ABVSIONg
1 icgiUc apud Ctcefonê At boncphfleuce leges apud Qui'ntilia.Scnecâ crd brius lt;Sd alios. Caufarc.i.cauiam facercjudin caufa elï'e/olü apud diak «Sicos leiunó orarionis generegaudentes rcperio, non apud eleganriores. Accaufari apud dodosfignificatcaufamreigeftæ afferrc, uel ut Nonio placctcaufam dicerc uel defenderc. Charader habet charadcris pcnul. jonga in obliquis,amp; fcribitur cü aipiratione in principio,ficem apud gr£ coslcribitur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^ffpccxKpoo-pcnult.longa. torollariu fimplicit
amp; duplici 11,non cOrrcllariû, u t indodi fcnbüt,eft didio frcqucs in orc dia ledicoru.icd apauciilimis Uel intellcda,uel rede fcripta.ßftaütcorollariö to ut Varro dicit didu,quod fignificat id quod addit,pter id quod eft debitS teuto.jugebûgodereinfchenckungvbcrdenlon.uocabulufidüa corol lis,c^ hf,cum placuerât adores,in icenadari folitf fint.8ucto. de Auguflo-Corollaria amp;nbsp;prnia in alienis quoeç muneribus ac ludis crcbra, Sc gridii de fuo ofFerebat. Aufonius.Interea tame ne fine corollario poetico tabclU riustuusredirctjpaudsiambiciSprælüdcre putaui. Comeftator uocai illc qui côpotationibus S/C cbrietatibus opera dat,dcduciturq: a ucrbo grg co comaxo,quod eft cbrietatibus opera do,non autê a uerbo co# mcdo,cum comedo prima corripiat,comelTàtor candcm producat.f4ar# tialis.Qui nec leno potcs,ncc cOmeflator haberi.hrdc comeiTor.aris.comef to fatio quæ fit quoties poft ccrnä aliquid comeditur.8ueto.de itellio.ÈpU las triphariä,interdü quadrifariam difperticbat in ientacula ctprandia,cce nas amp;comenationes. CiuitasteftcLeonarto arretino,non dicitur qua# fi ciuiü unius.Sfic cm amp;nbsp;pari ratióe paruitas diceret paruoru unitas, diuer# fitas diucrforS unitas amp;nbsp;uarictas,amp; fic de mFtis alns,quod eft in primis ab furdum dicerc.ÿed ut idem dicit cierc.cft uocare,inde coetus,indcciucs, in# de ciuitas,inde alia hmôi côgregationis uocabula ex co dida ,cp mulu'tu# do uaric difperfa in unit conuocabaf, a ciere itacj ciuis,amp; 3 ciuibus ciuitas amp;nbsp;ficetiâuultCaffiodo.dicens,nam cum omnis ciuitas a ciuibus dicatur uerius tamêilla ciuitas dicit quae unanimes dues continerc monftratur,di xitcrgo illc ciuitas a ciuibus,nonquaficiuiû unitas.Etut dicit Gellius lib« ’° xvij.iuxta fentcntiâ Valerij Flacd.Ciuitas acdpitur amp;nbsp;pro loco, amp;nbsp;p op# pido,amp; pro iurc quoq; omniû,amp; pro hominffmultitudine. . Canon prif ma lego correptâ(non produdâ,ut tradit ÿulpitius) Aufonius. Hic demS cxcc(ritgramaticoscanonas,in quo multi crrât.Indcuenitgrxcû ucrbum canonizarc,quod apud latinos in rariori ufu e.8c fignificat regularc,utita lôquar,non fandificare,ut uulgus loquii, diccns ille eft canonizatus, hoc eft in numerü fandorü rclatus, quod inauditu eft.Latine item dicimus ca# nonis gratiafacerc,uel Iblucre canonibus quod uulgo nunc difpefare uo# cantjitaetiâ legis gratia facere,uel legibus foluere. Carnifex(ut dicit Do natus)eft qui carnes ex homine facit,amp; ut lulius firmicus dicit, cut damnS dorum hominûoffidacrcduntur,teuto.ein diephcncker,malc autê noftri dicunt teutonicc,ein fleilcher oder mctjgcr.hic cm laniusdicitur,undc 8e# neca.dcindecuiti fcholafticoj^ fûmo fragore,amp; tu quifquisescarnifexcîî
-ocr page 135-tJNCVAÉ LATINAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5CLJ5C
ftn'5â fuftulen's recunm,.ante^ fcrias patrc refpi'ce. Inde carnifîdû eft opus carnificis, unde Tcrrulianusin apologetico, longe aliud carnificii.münus inCririftianos impcratis.Jndc carnificina eft locus carnifidi tçutonice. die haubtftar,ucl ipfa cxcarnificatio crudatufqj.
Complaccntia cft uocabulû indoflorü,doAi pro co obfcquiû dieuht CaftrûjUtdiciiSeruiusgrâmaiicusin v.æncid.eftciuitas.Indecaftellûpar# Uncaftrum,amp; locus mûris muni tuSjficut ctiam arx, quacabboficarccndo dicituc, teutonÉbcrckfchlos, noftri uocant fortalidum minus latine »Sd bc# ne,Ut ego fentio.Caftra aût pluralis numeri tantû poteft dici locus ubi mi# lites tentoria fixcrunt,teut. vuagenburg.Jged uilla non fignificatteuto. ain dorft. uerü pagus uel uicus paganus. ^cd uilla proprie (îgnificat domû in agris, nô tri inepte plures in uno agro domus uillæ uocari pofTunt. Virgi# lius.Et iam fumma procul uillarû culmina fumant,iSuburbana aût plura lisnumeri tantîî fignificat tcuto.uorftat jdificia anteduitatc pagi inftarcô ftruAa.lndc caftdlû Sfcaftel'ani.quinon funtprærcAiarciü,utuulgopu# tat,feddicuntcafteIliinhabitatores,tefteLiuio,ficutoppidanioppidorüin habitatores. Côtrarior aris,ucrbü cft penitus gr3maticü,ideo feribêtibus «piftolas,amp; his qui iyncere loqui uolîit uitandü,fed côtrarius fum,bcnc. Carpio gen U s eft pileis pcculiaris Benaco lacui (qui nunc uulgo gard x lalt; cusdicit.) ^ed nô cft carpic iftcdegencrc iftorü pifeiû quos nosnCccarpo ncs uocamus,ut mecum falfo multi putaucrüt. Capus uel capo tcutoni ce.ain kapon pro code poftunt dici,tefte Seruio, Cloacx nô proprie lo# ca ad onus uentris eiiciendû difpofita ftgnificant, lëd funt uiæ illæ fubterra tcæparietibus in modn aquæduAuü munit3e,per quasaquæpluuiæcx# tra urbê ucl in fluuiû dilabuntur. Contentor aris,uerbG eftfatis barbarü, ledcôtentusfum benc didtur. Conclues uulgo uocant quifunt cxeadê ciuitatctcut.mitburgcr,in quo crrorc ucrfaturamp;Lau.Valla,fcd audiFhi lippû Bcroal. InuaJuit conluetudo, ut côciues paftim dicamus mvnidpes noftroSjrcAc an perperam uiderint iili in quorü ore amp;nbsp;labrisdiAio hjceft tam frequens,mc riualem nô habebunt,ego latinitatis elegantiâ fequensdi cere malim, hic meus duis cft q ccduis. Et ita locuti funt uctcrcs ornes qui pure,probeq; loquüt,ita Aiiarcus Jquot;ul.Ioqucdi norma ubitt uoluminü,d# üesfuosdicit,nûqc5ciues.Tertio tufcula.Eegimuslibrüiólitomachi quê ille euerfaCatthaginc mifitcôfolâdicaufa adcaptiuosciucsfuos.Z.aAâ. in tli.inftitu.dhii.loqucs de 8ybillis dicit,de qnta Erythrça quâ JJipol'odcrus Erythraeus affirmât fuâ fuilfe ciuêXuca.in pri.Necduis meus eft in quem tuaclaHîcaCæfar.tit Apul.li.iirj.floridorû.Protagoras Dcmocriti phyfici ciuis.Neotcrid aüt.i.re ctiores,conclues dlAant tanq; id fitelegâriiîimüjla tiniflimüc}!. AuAoritasmihiduxamp;magif'ra rerûoim.AHo mô latine SC elfgitcrdiclt municeps meus,43ciuismcus.Plinlus amp;nbsp;lurifcôfulri,8f fchcla ,^^3 eriiditorü m uniceps ufurpât In hoc ftgnifcatu^ t ftcur nô deim us cômuni ceps,ira ncccôcluis panrône undcPau’usiuri.'conful.fF. deuerbo. ignifi. dicitjtnunicipes intclligcndi funt amp;nbsp;Id qui in codé mijnidpio nati funtFjc
i
-ocr page 136-rgt;lB ABVSJONE
“‘ettî ut dicïtFeftus.Curiales.i.eiufdê curise.nÓcóc uria!cs.Et Gcorg.merui» didt. /'^[Vr^ïcepscrf eiufdêpatrif nó fol« duitatis uroppilt;h,amp; fic ufurpai 4Drofiusli,vq.di«ns,apud Britänias.Äratianusiinunicepsdufdejnfulxty rânus crcatur amp;nbsp;ocddit.^ic etiâ dkimus popularis dufdc populi,nö cópo pülans.Fla«.in pen. Vbi penus ad pen« loquit,o mi popularis falue. Indt F^PPularitas eft ciufdc populi nauo.ldc,5c u gd opus eft quæl© dicatep iffl 'perapopularitatiscaufa.i.quiadecadcgcnte.f Aphricana. P0Pularisin nabitator aliaiius duitatis amp;nbsp;duis dulde Gcl.li. v.cap.iii.Protagoras de,p^ ximo rurcin abdcraoppidii, cuius popularis fuit, caudices ligni portatât amp;c. (Èôplexionê corporis medici barbare magis latine dicuntx« latini elegâter dicant côlütiiiio corporis uel temperament«, côpofitiq; corporis moderationê,quâ græd uocant cralim.Zte corpus bene côltitutu.qd barba ri dient bene cóplexionatü.Cice in tufeu. Cui corpus bene conftitu tiâ fit cxploratujde in rj.de finibus bonorn. Ipfe eni ^|etrodorus beat« defcribit his fere ucrbis,cü corpus bene cófiitutü fit amp;nbsp;explorât« ita in futur«. Cha ritas per ch eft amor, uel faite fpedes amoris. paritas a«t fine h didt penu* ria teut.tcure.?eddiffer«t,quia caritas fere frumeti didt 6C ânonæ.Pcnuria aüt inopia otm rcrü,amp;praeferttm earn quæ in pen« recondi folet, barbare aüt amp;nbsp;nô latine qutdä carifiiâ uel caritudinê dicut. Adde carentia nô nÜl agrâmatiftis nôoratoribtisdid rcperio.Bicasigitur annona cilcara,n5ut uulgares in caro precio,ita teftat AJartinus phileticus fiipCice-eph JDicitur a«t penuria tefte Pcfio,qgt; pene min’ fit nccelfe eft. penore a«t defeede re nequit, qucadinodii uukCatholicô, cii penus prima breuis fit, penuria a«tillâ,pduc3t.l4or.l8upremü tepus in fe penuria uidus. iEtfleut car« didt teut, teuer oder vuerd,fic econtrario uile uiliuSjUililfimG, vuolfail oder un vucrd,cxcpla inuenies apudiurilcoful.ft de relcindcda uenditione. Plauf-in militc.amp; poftea qui hoîes probi elî'ent,ut effet his ânona uilior. ClamO fus a clamor dicimus nô clamorofusJbue-Sccurum iubeant clamofo inife ftere circoyideclamofus iuuenêpater cxcitatXuca, Venator tenet oraleuis
lt; î® clamofa molo(n.8ilius,i8idoniosjDrepani atq; undæ clamofus Helorus.
Certificare 8ccertiorare uerba funt potiusgrâmatica, oratoria amp;nbsp;clei ganua,ut multi uoluntquibustnutuntiuri(confultiX?crtificare dicif.ff.de CXCU.amp; temporibus eorn.I.fi duas«$.f«nt antjCertioratus dicit^*apini.ffß quisonus eau.tefia.l.prima‘$.JIi a«t. Cômuniterhocaduerbiû indodi amp;nbsp;barbari acdpiutpro fere uel pro pleruncp,teuto.zum offtern mal,amp;; fie ellèt aduerbi« temporis, nec aliter audio ufurpari, fed cômuniter fignificai paritcr,ita oês teut gemein.ut cômuniter utim ur hac rc,tcu t. mir gebrauch ens mitainander in gemain,amp;fie latini accipint.Cice.in ij.de na.aeo.ficdif Cmilimisbeftioliscômunitcrcibusqufrif,amp;: Tertulia. apologerid ea. xvi. 4° (Cæterum quod uideri cômuniter,quod côprehendi,quod aeftimari poteft minus eft oculis. Ciuitatenlîs indoâi amp;nbsp;barbari dicüt, pro inhabitatore eiuitatis,quoniâ latin« non cff. Condo fieredimus Aul. Ccl.li.xvrj.tria figaificat.Friino figtiiücat oraüonê publicâ aUcuius faccrdoüs ufmagifira
-ocr page 137-LïMQJVAE LATIMAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L
tus,qua grxd uocant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«v dcmcgorian. Inde cScionari dcponfta#
lc,eftfacercf«Tnonêadpopulûjamp;adpopuIum loqui, utexponn Aug. iii grâinatka fuaXadan.in ij.^cdquidprodeftad iiulgus amp;impcritoshoic« Hoc modo côdonari.Ët conciouator que indocH pracdicatorë uoeât, ut in didionc ecclefla inuenies. Secundo condo dtdt locus ucl fuggeflus,aut ca#' ihcdra,undc uerba fiunt,quf uocat ab indodis ambo onis.quod laonura non eft.Tertio lignificat cœtû amp;nbsp;multitudinè popuH alliftcnris qua grxcf eccefia uocac,ucin eadê didioncuidebimus.unde Cke in.q.dc deora. in hacultima fignificationcacdpit,cumdidtConcioncs facpcex# clamarc uidi cum apte uerba ccddiirent. (Cómeatus accipit pro dbo ad ’ ciuiutes nccelîâriOjUcl ad cxerdtü,uel pro alemonia ad uita ucl domü pri uata neccflaria,ubi uulgo amp;nbsp;plcbei litcratoresdieüt uidualiajCicc.,p lege manilia iam cómearu priuato uel publico,phibemur.Itccómcatus in fin# gulari tin accipitur pro facultate amp;nbsp;poteftate abeundi ucl recedendi ad té# pus a militia, ab alloue minifterio,iic q? redcat ad diem flbi liatutü ab im# patore,ut Tit.Li. magna pars fine comcatibus dilabcbat.Indc cómeare eft abirecumanimoredeundi. Collegiûquidfit,uidcindiAiôe burià.hic tn nota dicendû clTe collega non collegatus ucl colkgiatus quemadmodû barbari dicunt. Kyrie eleilbn uide de erroribus GrxciRx. nbsp;Cerdo non
tin flgni. teuto.dn lcdergerber,fcd quicücf exercer artes illiberales amp;nbsp;mœ# lo thanicas lucrigratia.Cerdo enim græce iucrû latine didtur. Inde ccrdo.i. lucrio lucrioniSjUtFefius uult. £?ontubcrniû didturcontubernaliû ha# bitatio.conuidus amp;nbsp;fodalitas,ficut contuberniû ftudcntiûfignificat eâ do inum quam indodi uulgo burfam uocanr,utin didione burfa uidimus. Seneca epif.vi.adTucilfü,Herrnac5 amp;nbsp;Polienü magnos uiros non fchola tpicuri.fed contubemiû fecitlndccontubcrnalcsdicunturin uno contu bernio habitantes,Lucius 4pu*de afino.Cur utiq; côtubcrnalis ardifiimi relidacccnula prxmaturusafforct.£tidem loqucnsdcduobusfratribus fimulhabitantibusjunico illicontuberniocômunê uità funinebât.Et lt;2y# prianuscontubcrnalitatê ufurpat pro ipfa fodalitatc.Contubcrniû autc a jo con Si. taberna deriuaturgt;amp; græce didtur xoivô^iov coenobiû quafi cornu his uita aliquorû quoriicûcj; non monachorü tirijUt uulgus exiftimat.
Curia a cura dida,propric didt locus ubi fenatus rempu. curat,teut.ra thus.EtiradicitjLadâgrâmaricusfupthcbaida8tatn in fecrctislods curç publice düTcrunt ad hoceleda loca curias noîauit antiquitas,alio uocabu lo fenaculû didtur,5lt; græce gerufia. Varro aût duo genera curiarû annu tnerat.Nani 8c ubi curarêt facerdotes res diuinas,ut curif uetcresJEt ubi le natiis humanas.hæc ille.Impropric igit nofiri uocant curiales,teuto. hoff# leut oder hoffgefindt,cos fej qui funt in atrqs ucl palatqs prindpü,qui ab «legâtioribus dicunt a ulid.ïicutetiâ palatini canes dicunt hi rabulf q lut in palacijs prindpn.?alatiS cm uel aula,ucl atriü,ucl regia didt domj» imi peratorisuFprincipis.Martia. Atria Pifonü fiabât cû ftemate toto. Et Sue# to.Tranquülusde Galba.Imperator vero fiêmatain acrio,ppofucratquo
‘ «i
-ocr page 138-DEAKVSîONB
'paterna originem ad/ôuêamp;c.lndodiedâ barbare dkunt curia Romana ‘Item illud.CuriaRomana non petit ouem finelana. Nemoenim eorurn quot;qui proprie amp;nbsp;fignate loquuntur illi orationi fuffragatnr. Rem amp;nbsp;barbagt; re c urialem uoeât eû qui lit facetus dC comis,quonià le Au eft nun«^ in ea fignifleatione,fed curiales dicunt eiufdem curiæ. Copiarü duces dicunt eleganter a ^(Curtio qui a noftris non fatis latina uocc capiianei dicunt.
Camelusnotu animal eft,paicitur inter armenta,in oriente due funtge ’hera.BaArise amp;nbsp;Arabi3ejdilTerût.(Q» ilia bina habent tubera in dorfo,qs uulgo dromedaries uocät,amp; a luculentis fcriptoribus Dromades.Quin tus durtius de rebus geftis Akxandri magni lib. v.|0romadcs camelt inlt; ter dona crantuelocitatiseximix duodecim. (Cambire amp;nbsp;camplores,ui deindiAioncTrapezita. jCruxtam mafcu.cpfoemi.generiseftgt;tefiibus lt;Zapro,Probo,RompeioS,amp;: item jMiero.qui lib.i.fuperepifto.ad Éphe.di cit.CruxlccFm graccos eft maf ge.unde eft illudjn oratiôe lGracchi,digntis fuit qui malo cruce periret,5c Wiero.ad lt;Sala.Mihi autcablir gloriari niß in cruce dninoftri |efu chrifti,per quern.f. cruce mihi mundus crucifixùs eft,quod quidâ literatores indo Ai putantefte relatiuii huius genitiui Xefu Chrilii,quod non quadrat.Etficut tranflator ex imitatiôegræcorü trâftùgt; lit crucê in ma.ge.ftc em in b|attbæo ca.xx.tranfiulit,fcitis quia principes 10 gentiü dominant eorü,carû latine dicere debuit,fcj gen tin, fed quia grxcc «nseft neu.ge ideo interpres non aducrtit,ficut in epifto.Pauli prima ad Corint.maior horii eft charitas,ubi haru dicere debuit.uix auté interpres hie excufari potcft,nifi ex grxca imitatiôc,uoluit enim fideLter tranfferre. Et in plurali habet cruces,teuto.galg,honorandas etia cruces uocat luftini anus in auten.dcfanAiCcpif.colla.ix.b/on eftuerûautêutimperiti putât, accipiaturpro meretricibus,qui decipiuturex illo Teren.in Eunucho, OC illis crudbus qux nos noftraejt adolefcentia fem per habet defpicara, amp;nbsp;qux nos omnibus femper cruciant modis,ibiem crucibus no meretrices led rormcra,5C poenas earn effcAus fignificat,qui cm meretricc fufferre co gitur.idem tormenta amp;nbsp;duriftimascruces tolerat.Sic nos accipimus.
Ah quis folicito non geftat mille dolores.PcAóre quifcp fuasluftinet cc ce cruces, drux igit amp;nbsp;cruces fignificât patibulü.8enc.î dccla.fuffixorû cor pora crucibus in fepulturâ füâ dcfluunt.amp;Curtius in.irj.lib. Crucibusaamp; fixi per ingens litoris fpaciü pcpenderüt,ita amp;nbsp;Corne.Tacitus dicit. Et lii^ ftinus in.q.quicücp capi potuerunt fupplicia crucibus luerunt.Ncc te per turbentgrâmatici,qui dicunt f}gt; crux careatplurali.Wam au Acres allega tos habes incontrariü,ftcut nec uita nec alia quædâ carent. Cice cnim di^ cît mortes primo de natu.deo.amp; primo tufcu.Quintili.in declama.amp; Au gu.lib.i.ca.xi.dicuntmortiiâingenitiuo plurali. ftem trortibus. Crofius, 40 Mortesetiâ encca dicit mortibus.5^lt;Hora paces dicens in epifto. ad lu lium.Bella quis amp;nbsp;paces longü difiundit in xuû.CapeUa in.üh.glorias di xit45tCelliusgloriarû4-Uces Apulciusincolmographia, EtCuldi. Poli feptera luces lunius a Aus eric.Capella lucibus dixitEt 0uidi.in. vi.Faûo*
-ocr page 139-LTNGVAE LATÎMAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U
“ AfpicKi'nrtantcsmcdijsfexlucibusjdus.ltcmuitasiriiienicsapud Gcllifî, uirarûapud Auguftinüli.xv.ca,ix.amp;illiaudoresimmofQlus Cicci'o plus facit mihi c^' om nes regulæ grâmaticorum. JEt fie fi apud idoneos aui flores inuenicsalfquidcontragrammaticas régulas, icquere auflores,nô grammaticam, præfcrtim aptid auflores illos qui non nimis uetufti funt utLucilius,Pacuuius,amp; fimilcs,uel nimis recentes,quibusetiânon datur aufloritas,ncc temereetiâ ufurpandafunt,qu3e unus femel tm etiâ fireceî ptusfit licentiolèdixifleuideatur.Nam ut Aiconiusdixitfedia.quod le# mel fieri dicitur,ac fi nunc^ fiat accipi folet.ln hoc tamê Cicerone excipio, apud quem quicquid inuenio régula cft. ufitatû,cultû SC ufurpandü, alio# .çj rum licentiasquantü pollumus uitemus,qjamp; fi latine locutifint,nô tamê -ulitate plcrtim profam orationc fcribentcs,non (equant in omnibus poe# tas qui l'beriores luntin uerbisep oratores,cp amp;nbsp;fi iMora.paces dixerit,cgo in carminé,non tamê facile in profa dicerê,fed fi qùis dixerit,défendit con# tra grâmaticos aufloritate,qu3e interdü plus défendit cp cômendet ora# tioncm,dum acôfuctudine iéparat,alioqui maxima efi.Âufloritas cm eo modo,ut dicit Quintili.in primo,ab oratoribus amp;nbsp;hifioricis péri folet,ncc eft ulla ratio dandain grâmatica.quod idem notâtlt;^uintilianus. Cûfum morû in cloquetia uirorû iudiciü pro ratione (îr,lt;amp; ut idem tradit, non eft lex loquêdijkd obferuatio ut ipfam analogiâ nulla alia res fecerit nbsp;côfue 20
tudo.Winc ut graphice dicit Georgi.Valla. In tota grâmatic.a nuliû riaagis * «ffîcaxpfcribi poteft pceptû,^ utdiligêter obfcructur quid amp;nbsp;quo modo locuti fint clariffimi in diccdo auflores,uel etiâ quibus cloquentiæ doflrf# nxq; aliqua tributa eft aufloriias.Vndc dicendi præcepta pariterc^ loqn# di eliciunt^rfferea ut eleganter dicitValerius probus.Ëi aut uerfum pan# gis,aut orationê foluiâ ftruis,atq; ea uerba tibi diceda funt non finitiones illas prâcidas necÿ fetutinasgrâmaticasfpcflaucris,fed aurêtuâ interroga, hoc eft euphoniâ.bïec bene dicit uolumus ire cum cruce,uel crucibus,tcu to.mitdem krcutj,lcd cum reliqutjs,quia cum cruce uel crucibuS ualcret fum paubulo. Cerafus media correpta arbor eft nota,teuto. kirsbaum. )O Inde cerafum,uel tefteÄeruio Cerafiûfrufluscius,teu.kirs.ïndofli amp;nbsp;got# thici dicuntCcrufa.Cerufa autê uel fedha alios Cerufla fpuma cft quæ ex fcruefeente materia plumbi fit,qua mulicrcs ora depingere amp;nbsp;uenuftarc fo lent,tcut,pleivucis.Aufo.Sandixamp;Ccruira alias fimulat^uellasÆtHie# ro.incpifto.ad Marcellâ,illæ em folent purpuriftb amp;nbsp;cerufia ora depinge# re.amp;: PlinÉfuo loco plura. Gapitofus ut fignificet eigcnfinnig,fgo adhuc apudidoneosnon multü legi,fedcerebrofusuclmorofus,de qua diflioc aFsdicemus.Sed quis repugnet etiâ dici capitofus fient ccrcbrolusc' A capi Uetiâ fitcapitatus.i.in caputcrefccns.undeLucius Columella in.xfi. Gui# tus autc porri capitati allîdua farritio ÔC fterroraiio eft.Plini.Càpitato rha 4® ior eft ad cadê effèflus.Inde etiâ capitulü.id eft paruû capu^.Tcren.0 lepi# dum capitulû.£lic autê notabis parua initia in librispotius capita cfici, $ opitula.Ec fie dicit Raphael Regius fuß Q?intilia.)Caput dicit in ea îigni#
i iii
-ocr page 140-Ö6 ABVSKOME
flcationc quae nônulli capitule utunt noie,in ufum non fane a doâisin elt; (ignificatiôerecepto.Idem dicitOmnibonusLeonicenus fuper oratoreni, C']ceronis,amp; Ecroaldus,amp; quidä alrj,ut amp;elli.in.x.quod idcapite fupiore a (^ritolao fcriptiî elle dixinius,Jdcni fie ca. VT).lcgis luliæ.Et Fli.Recitauit capita lcgïr,amp; Augu.de trinitate dei.lib.xviij.ca.xxiq.fcd in unâ férié cône xa ponentes Iblis capitibus diilinguêda curauimus. At cum uenia alioru dico etiâ polie capitulS accipi in ca fignificatione,fi niodo exeplar Cicero^ nis non eft mendofum,qui dicit lib.i.dc legibus,nec vero feret fi audierint te jjrimû capituli optimi prodidilTc,in quo Icripfit nihil curare deu,utit Si. Vlpi.ft.de mili,tefta.l.i.amp; Modeftinus.ff.de cxcu.amp; tepo.Lli duas«$..eft au fc tem.amp; Hiero.in llaif explanatiôe,ui non tarn c5mcntarios,cpindices capi tulorü nos legere credamus,q amp;nbsp;faepe utit,amp; Acmilius Probus capitula# «m43tulit.5ó?li.lib.ii.natu.hifto.ca.xij.brcuitcr atq; capitulatim attingam ISfain amp;nbsp;capitula apud Pli.ca Icgimus q colunis addunt, unde natural' hi# fto.lib.xxxvi.habemus proximucolunis fpirf fubditae Si capitula addita.
(^cehbatusßgnificatabftinentiä rei uxoriæ uitâc^ One matritnonio. Hf cœlebs is dicit qui caret uxorc,amp; ita dicit Aug.noftcr in fua grâmatica. Cg lebsdiciiqui non habet uxorê,uel quac non habet maritü.Quintilia.hb i. inftitu.de tribus uirtutibus elocutionis deridet Modef(û,qui qa Coelio ^a turnus genitalia abfciderit cœlibcs appcllatos ait qui uxore careant.Gabi# niusingeniofefibi uiluseft dicere cœlibcsdici, ucluti celitcs.Priicia.quotÇ ait cœlebsdicit quaftcœleftiüuitâ duces,Hiero.lib.ii.ca.xlix.côtra iouinî# anS.Gœlibibus nomcinditü elle autumatjÇp cœlo digni fint qui coitu ca rcant.amp; Fulgtntius dicit cœlibatîî dici uoluerût uirginitatis abftinentiam; Videntur ht) ocs accipcrc non t5 pro uxore carctibus, pro cafiis amp;nbsp;oinl ucnere abftinetibus ,ied nefeio an fan's exacte,latifcp ftgnificâter locuti fint. Nâcÿ apud eos qui latine loquûtur,cœlibcs hisqui uxorecarcant ufur# pantur,etiâfihabeantconcubinas.Plau.inmerca.ei queinquit feribimut feu maritû,feu Hcrclc adeo cœlebêlcortarier.Sucto.in uita Galbæjucrunt amiftâ uxore lepida,duobufcgcx ca liberis,manfît4n cœlibatu. nbsp;Couen#
tusmaf.ge.idcmeftquodÿynodusjutaliolocodicemusjamp;aucloreFefto Conuêtus quattuor modisintclIigif.Vno modocum quelibethomineni abaliquoconuentüdicimus.Altcrocnfignificat multitudo ex pluribui gcncribus hominü cotrada in unü locû.Tertio cum a magiftratibusiudi et) caufa populuscôgregat. (Quarto cüaliquê in locû frequétiahominuin fupplicanonis,autgratulationiscaufacolligif.Indeconuêtus religiofo^fi gnificatcongregationcipforü.nô aûtdomü uel habitaculu.Krrantigitur qui dicunt.fcgo fui in côuctu.fratrü minorü,cum uelint intelligerc mona# fleriS,non cm figniflcatdomû,utiamdixi.Indectiâ uenicconuenticului* quod ferc icmp in malü accipit pro côgrcgatione aliquorû hominü pdi# 40 torü.Ciccrop Rofcio.Côuêticula inquit,hominü q ciuitates nominarüt. Wiero.fup Naû. Vide hcreticorum côucnticula,amp; captos multos a leone. Mê Wiero.fgpc util uocabulo condliabulü edâ pro côuenuculo pcilimo^
-ocr page 141-ÜNQfVAB LATINAB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;UH
Idem fuper^ercmia.Eiuerfa herencorû 8C omniS mendadorü conciliabu Iademonftrantur,alio loco didt,amp; ecótrario hereticorü codliabulamor luorü terra elïe credat. Êhoraules lt;ft is qui dbqs ad choreas canit, nam aulos grxce eH tibia latine,unde apud nos ufitatü notnê eft pro latino Au ledus.Cicero. Qui cytharcdi’eflê nó po(Tunt,auledi fiunt. AïCaules au Icm grfcc latine Vtricularius,tcuto.dn iackpfeifFer.Afcaula ein lackpfeiff.
CH0ragus autêdidtchoreæ princcps,amp; expenff fuppcditator,amp; cho ,ri magiftcr,ficut conuiuator didf magifter conuiuii,amp; qui parat conuiuiü græce. SYMpofiarches,Conuiuf uero 8(. c5uiAoresdicütur inuitati ad cöuiuiü. Continês ftr.gcneris didt terra firma,in cótinêri autê (dicit roaldus)apud iurifcófultos ufurpatpro cófcftim ÓCfine cüdatione, quod ïton fadle rcfjcries apud oratores amp;nbsp;hiftoricos,ncc ego legi nifi apud lufti# num qui eo utitur,amp;in.i.lib,amp; in v.nelcio an alibi. CoiHinensitc.i.contiï nuü.Liuius dicit continês bcllü,5£ Cæiar continês agmen. /nde continent tcr.i.continuc.unde(Caefar in primogallidbclli.Proximi funtgermanist! trans Rhenü colüt,quibus cü cótinenrcr Bella gerät.Coniinens cria apud oratores firmamentâorationisdicii,amp; utdidt Vtilla.Præfenus temporis participia cä fubftantiuanqfolentenê generis neu ut aeddes,antecedens,p lens.Qu3cda tarne alterius generis funt malculini,ut oriens,occidens,j5flu# enspro flumine,amp; conflues quo duo flumina côueniüt formi. tontines jo pro terra qux non eft infula.tôfonâs pro litcra non uocali .Prægnâs ÿ-o unde fit participia nefcio,amp; animâs,nônun tarne hoc nomen in neutro genere rcperif,ied,magis in plurali.hecille. ego autcdico animas reperiri apud Cice.in foemi.amp; mafc.genere.in mafculino plufij femel apud Ladâ.
Öömenfales a paru eruditis dicuntur.i.in una menia comedentes,quos dodi iódales ucl cómanducones,uel cöuidores dieüt. nde PhileLin epi. ad loanne quendacu5gelifta,nam 8c uicinia tua omnis Sê tuiordinisfocq fodalcs.itccômanduconefq! tui cöftatifltma teftimonia aduerfus te fcràt Vnde amp;nbsp;Augu.depaftoribus.Sodalcs ein dicunt tanc^ uniuscóuiutjXa^ linaem lingua ßc didifunt quafifimuledalesjcocpfimul edant. nbsp;tami
(ia barbaru eft amp;nbsp;uulgarc uocabulQ.undc Wiero-in epif ad Fabiola, uolo pro legendsfadlitateabuti ièrmonc uulgato,folent militantes habere uc# fies lineasquascamifiasuoeât,fie aptas membris amp;aftridas corporibus. ntexpediti fint,ucl ad curfum uel ad praeliadirigendo iacula, tenendo cly peum,enfem librando,amp; quocücf neceflitas traxerit. Calculari.i. ratio # nari uel cópuiarc,dicit Petrus A|arfusin pri offi.eflê barbaru uocabulum ad quod quid dica nó habeo.fcio erh cp calculator latinü eft, amp;nbsp;ab idoneis ufurpatur.undc i^artia.neccalculator,nec notarius uclox,maiorc quifcg circulo coronet.Bunt igit calculatores S(. rationatores g ÔC cópuuroi esuF fupputatores dicunf,Ét radocinari eft cóputare.’ft ratiocinariü eft liber amp;nbsp;codex in quo accept! amp;nbsp;expenfi rariones dclcribuntur. 'Cancelli nó figni ficatjutuulgo putat,predigftuol,fcdcancri dicebaniab antiquis clauftra fepta,nüc diminudue câcelli dicun^uulgo getter,fiüt autê lignisin trâf
-ocr page 142-DE ABV8I0NE
oerfum per modica interualla conncxis, ad fimili'tudi’nc refis, qui frequ2^ ter habentUF in facellis dó fanctoiiz ædibus. Cancellare aucê apud iuriß confultos eft delerc,ôô ex tranfuerib calamû ducere ad dcîendû fcripturani
toinpilarc teftc Ascanio eftita perucllere acfurari, ut ne pilos quidc in corporerclinquât compilarorcs,Hinc compilare dicitur icripcor qui alie# na furatur.dô in unü quafi corpus redigit.undc Virgilius duius eft côpila tor Womeri ab æn]ulis,quoniâ uerlus Homcricosad uerbü penc trâlierc bat,dó furtim in librû iuntranftulit,noftri autê côpilare pro côponerc srd piunt,ut me pueroaudiuerâ. Alexander de uilla dei fuit compilator quafi iô'“ côpofitor doArinalis Expilare quafi in eadêfignificationc,crebi^gt; eft apud iuril'conlùkosdc expilationc,uel crimine expilatæ h^reditatis. A-'afior animal latisnotn,alio noie fiber,teuto ein biber,in aqua dó in terra uiucs, non dicit a caftrando cj? ie cafiret,ut uukllidorus,ied eft nomen graecfi, qd latinâciymologiânôpatif,utdicitXerui,dô fæpeegoin hoc opu(culo,nec icem,utdodisperfualum eft,fecafirar.diciteih ^^k.kb.xxxij.ca.iq, ficutdó fibris quos caftores uocât,dô caftorea teftes corn amputare hos ab ipfis ciî capiuntur ncgat Seftius diligêtilîîmus medicinæ,quinimo paruos eliè fub fti ictoftj; Sc adhærêtcs ipinç,necadimi fine uita animalis polleddem refcrt Albertus magnus,reccntiû philolóphorü princeps Et idem Plini.lib.virj. to ca.x’x.cum de fibris loqucret dicit in ter caetera. Cauda pilcium his caetera fpccicslutr3e,urrüq;aquaticiï,urrkj;molliorpluma pilus, JHic noca/-^V? tram dici tcu.otter. Doleator dó doleariusquçre in didtiôe uictor de u».
Diicretus non fignifi.uulgo befchaiden,fed modeftus,dó modeftia qui nos dicitis difcretionc.Et ut dicit Cice.i.ofFi.ipmcp genus iocandi non pro fufuni,nec iinmodeftû fed ii^enuü,ac facetü elfedebet.Difcrctus cnim ni^ hil aliud eft cpdiuifus.unde IVrtulianus ca.xxxix.Ioqucs de Chriftianis» itaq: qui 3nimo,animac{! mifccnt,nihil de rei comunicatione dubitamus» omnia indifcreta funt apud nos prater uxores. Aufo.diuidat hxcfi quisfa ciuntdifcreta uencnii Et Htrmogenes iuriicoful. Ex hoc iurçgeniiîi intro JO dufla funtbella,d)fcrctxgentes.i.diuifac.Q.Curtiusin.ix. A caetcris difcre# tos militcs,clcphantis in confpcc'tu totius exercitusobqcit.S't Pli.lib.xxix». in prologo,dó omneseas danauicErophilus in muficos pedes ucnaijt pul fu,diicreto,per ftatii gradus difcrcta.dó inde hçc fcóa,de quibus rebus plü-ra Icgescontra Ponnü dcftatibus hominü.Et uulgo dicimus^dilcretionZ fiabere,cumdebcamus dicere habere rarionc,uel iaperc.uel habere mode ftiam,non tame me fugit temperantiâ(cuietiâ contraria facit eflê luxuri3)i aCiccrone modo modcfti3,modomoderationcuocari. )Definireeft,ut ita loquar,determinare,dó quafi fincm dar.e,iêd diftinire eft hoe ab illo qua fidifpertiedo diftinguerc.Vnde diffinitiö uocata eft non ut mukorn ufiis 40 habetdefinitio,qua in difputationc uti folcmus,utfi( oratio eflêrei demon ftrans,definit5 credo deberc effe de fomnio ^dpioniscum dicit Cicero ,fic habetoomnibusquipatriâ conferuauerint,adiuucrint, auxerint.certü in cóelo definite locü,ubi beau fempiterno seuo fruantur.Ei fic dcfiniFefJgo^
-ocr page 143-LrNSVAE LATOAK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LB»
fi.teu beftimmcn.Iufb'nus, quibus magna pmia dcfim'ebât Diues eft ge-ois non tm cois. (Duicl.dc arte lib.i. Addiditcxterno marmore diuesopus Et Hiero.in epi.ad Nlepotiann, nemo mihi obiiciat dines illud in iiidp têf plum. Et habeat in côparauuo contrauulgi opinioncdiuitior amp;nbsp;diuitius. Calphurniusin ægioga JollæLycidæ. ÿum quocf diuitior certaucratiilc tothedosPalcerc,((Ouid.dePontolib.irj Textatç fortuna diuitiorafua, 8C. Martia.Komanü propius diuitiufq; foriï eft.Meæ adjCarinü.CJrœfo diui# tior licet fuiirem,amp; dinitiflimus dicitgt;Bidonius.lDis aût(tam amp;nbsp;fi dis öó dite in ntô uix rcpiatur,fcd bene did ditem a dite)de fe format ditior diriflimus, nô diues,in quo plcbæi grâmatiftæ allucinâtur.ficut 8(. in amicus.
emfacit amicior amp;nbsp;non amicicjor,ut Cice. Appio necjdbi amicior q ego fum,unde ôC Fran.Petracha acgl.x.Hunc alius mufis qui paftor amicior al mis.Sicut ÿtultus ftuldor SC nô ftulutior,utindodipcipiüt.Horatius.iDb, uoluas uitiiî quid ü me fiuldor ipfo.Dc qua re tam manifefta,fuperfluû eft tnulta cxêpla proferre. Obiter hic nota q,exiguus,tcnuisjegrfgius ÔCc. ali? tercôparantur apud fcrip tores aliqîî tj a grâmaticis pcipirur/pcnuiorem inuenio apud Cicerone,Pliniü,Samp;luftium Si. Corneliîi Taciiîi lib, xvi. Et apud iurifcôfultü.ffde pœnis.l.CaliftratusÆxiguior.ff.dc lega.iij.l.nümis. .alfiduiordicit Varro re^rufti.li.ii.Egregius pro magis egregie.Iuuc.Jcgre giuscfnat meliufcf miferrimus horü,amp;eft tctrafyllabü propter metrü.jLu cretins. Nam nihil egregius q rcs fecernere agtas a dubiis, amp;nbsp;Flautus indu firior pro magis induftrie in Nuftellan'a ponit./tê ftrenuus firenuior.piau? tus in epidico,nam ftrenuior fi prédicat fuas pugnas de ore illius funt fordi dæ.Idoneior dicit iurilconfultus de in diem adiedione nel podus addidio ne.Leum qui«§lt;melior aüt, quodigitur tand amp;nbsp;tam dodi audores in ufu habuerunt quorü audoritatc nidtur lingua ladna fequi non dubitabo, 8C jmpius pro magis impie,apud interprctem lofephi kgimus.
Diucrfimode nemo ex 1 act nis fcriptü rcliquit,fed eft barbarorum.
Oiacôpofita.uttraditNeftorcû «ßSpov qdapudnosdonüfigni.dofylla bânducût, ut Ifîdor^,Theodorus,Caflîodorus,Diodorus ^*ojydorus,Hc liodorus, amp;nbsp;fi q funt fiRa,de aliis exêpla reqre in Neftore. Theodorus cötrauulgicôfuetudinêdopducatjaudil^ardalcjpieriosuans Theodori in flâma penates. ^tfcribitTheodorusp th afpiratnin principio,cöponi i cj a theosjid eft deus Si doron,ideft donûjSicde fimilibus dicendü erit.
QVffiVSDArVl HEBRAEK NOW.
nibus amp;nbsp;eorum quandtate.
Dauid prima longa regius propheta tcfte fofcpho indeclinabüe eft. led dauides in gto habet dauidis media longa.Et fi Sedulus contra fecifle dice# tur. luuencus poeta. Edidit hic bfariam Dauidis origine/o(èph.Fortunà# tus epifco.De magno magnusdauidcsfcriptareliquit,quiDauides dicit in *ioiatiuo,Et luuencus fæpe.Et cantatifiimus ille hymnusjlrael tu rexDaui dis Si inclyta proles, ubi ftudiofos admonuifte uolo carmê hoc perperain Jtgi a uulgo fic,lt;frahel es tu rex,cs enim non debet hicponi,uitiofum enitn
-ocr page 144-DE ABVSKdNg
reddcret carmen, undc Eortunatus ccclcfiadicus pocja. ïTraclïn'cos l'uffit adelTe uiros, ubi Jfrael fccundâ nbsp;nbsp;tertiam pioduciijca enim apud græcos
fcribkur nrpaxX, Scduh'us. (^i regit Ifracl neq; prorfus dormi« uik^. Et ite^ FortunatusJfrael reliQs norcat ante genus,male ^idonius dices jfrael appenfi percôcauagurgitis.Et luuccus aliquâdo.In code hymno perperâ legitur obuiâ,{èd obuia legi debet,quod fi gdà homunculi futuri fint,qui inihi ftudiofe detrahere conabuntur (ut ucrbis utar fan*Si Wiero. ad Mars cellâ)Cur aducrfus auâoritatê ueterû 8C totius mundi opinionem aliqua in facris litcrfscmcndarc tentauerim,quo£ ego cü poffcm meo iure contéî lt;o ncre,afino quippe lyra fup«fluc canit,tamêne nos fupbiæCut faccrc folét), arguantjita refponfum habcât,mc nô emêdare facrâ fcriptur5,ièd uitiofita tem codicum,qu3 prohdolor uariis in locis experimur.N'ec quifcf efi qui uel uelitjuel audeat praeter aliorü morcm quictj in mcdiîî adduccrc. Ego autc nihil eorü quæ rede inftituero immutans^Â: fi rumpâtur ilia îdoâis, bene mereri de rcpubditeraria fi poiTum nût^ abfucro,Qî fi audor a mor tuis rcuocaretur,non fccus ac ego fentiret.fed uulgusomnia contaminant ad cômodiorem icnfum es addidit,nec poiTum adduci,u t auâor nô indo* dus audoritate ante nominatorü ficfcriptü rcliqucritgt;qui fuit ut Spanhai mêfis meus abbas ilie germaniæ dccusprodit Thcodolphus epilcopus au relianenfis,Ifracl,/Mlichael,Raphael,amp; id genus fimiîia media produeüt, amp;nbsp;fimiliter ultima. Valerius flaccus.Hic amp;odoratusfragranti crine Ajichacl nee placet mihi hoe carmen Angeli Politiani alioqui dodifiimfutmeutn efi iudiciü cum dicit. Verrinus Michael florentibus occidit annis, quoniâ Fortunatus amp;nbsp;Flaccus plus apud me ualebunt,5( ratio gracccliteraturae, Debco es.cre,latine fignificatid quod teut.dicimus fchuldigfein,ut debeo tibi ml’tos aureos,debeo tibi uitâ. Seneca, ut fiatim tibi foluâquod debeo. Et Eadan. lib.i.inftitu. quemadmodü poteft elfe deus principalis qui aliis ortû fu2 dcbet.Macro.in rj.fatur.loquens de AugufiOihabenda efi ad font nüculcitrainquaillecum tantü deberetdormire potuit. Male autêindo 50 di dicütjfum tibi in debitis,es mihi quattuor florinos in debitis.Obligo Si
palfiuü eius obligor in rebus pecuniariis nondü Icgi apud oratoi es,cü fint crebro in ufu nofiratiü literatorü ÔC apud iurifconfultos, licet nô fere in ea fignificatione.Dicunt amp;nbsp;noftri obligor tibi magnam fummS pecuniae,qd
congrue ÔC latine fit, ipfi uiderint, cum obligor palliuum refpuat hunc adm.Magis forlan tolerandû eflex fi dicerent,obligo me tibi in decern aure is,uFobligor a teqttuor libris pccunia^,fed deeft apud me audoritasJBcio apud icriptorts did obligate fidcm,amicitiS,amorem Sc fimilia,ut Cicero pro Murcna,qui ie nexu obligabit.Quintilia.ncminê magis obligauerunt expedatiôcs.Et Plini.iunior fuo !Babino,proinde firmianis tuis aciam pogt; 40 tiusnoftris obligafidênoftrâ.Etidcm Cornuto fuo,necf em obh'gâduscft in amoris offido,qui prior cepit.Quintilia.in decla.pofitis meritis quibus obligatus fum.Et Vidruuius cum co beneficio eflem obligatus,obligatus Domine pecuniae,dicit iurifconfultus. obligatus aucem pecuniae ficutoblii
-ocr page 145-LIMŒVAE LATINAS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
gatusfurddiccrepofl’umus.ObHgarC(infuperfîgtu.teu.uerbindc.Q.CuM Ousjfupprimi fangumê 8(. uulnusobligare iuflît.Cice.li.iii denatu.deorîr. Efculapiorum primus qui fpcculü inucniflc,primoq; uulnu s didtur obli# gauilTcjCodê modo loquor de obftringo âc obftringor,deuincio Sc deuin« tior,ficutde obligor quibus noftri male utütur. üiipliccniia uulgus ac# pit pro co quod dodi dicunt oflcnfio uel molcftia. JDixtim audio ufur# pari pro quotidie ab indodis,quod tame an fit apud dodos in ufu,nondS quod ego fciam,lcgi. Dica eil accufatio,ucl caufa et iudiciû e graeco fum ptum,nonfignificattcuto.kcrffhokj. Teren. inPhormionc.ïcribam tibi dic3m.£c(£ice.inYerrem adi5e.irj.8cribiturHcraclio dica.Taleaautcm ualetjteuto.kerfiholtj. Dato,q5 tit interiedio concedcris nuf^ apud idogt; neosreperi, epuis femel quod ego Iciâpofuerit Boccatius in genealo^ia deorum,cui eruditionem,audoritatem in dicendo non tribuo. Diaiin# thetica uocatur ab indodis quam græce amp;nbsp;bene ^yntaxim dicimus, ut in didionc eadem uidebimus. Delecrarc ÔC degradarc uide in didioc graf do amp;nbsp;grador. t5iffidatus,teuto.cin abgefagtcr.Itc diffidarc 8c litcras diO fidatorias nun^ Icgi apud latinos fcriptores,quf tame didiones in ufu ger manors funt, perperâ qdèmeo iudicio. Apudcofdcdiciiurcxultio, ideß cautio de non uindicando,amp; iuramentum exultionis, hoc eft de non uin? dicando,ab cxulcifcor,fcdbarbarc,amp; fineexemplo alicuiuscruditiferipto t î fis. Ôiabolusgracce.ut teftiseßLadan.in.q.diuinä.inftitu. latine crimif nator dicitur,cp crimina in quæ lapfus eft ad deum refert, unde TriCmegif ftuseodem Ladantio tefte uocatdacmoniarcheujhoc eft principe dæmo# nuro.Dacmonas autem tefte codem Ladantio,grâmatici didos aiüt,ideß peritos ac rerum fcios,unde Eudæmon dicitur bonus dæmon ÔC angelus, amp;nbsp;cacodaemon dicitur malus dæmon amp;nbsp;angelus.Diabolus nô dicit qua# fidcorfum ruens,utinterpretanatr quidâindodi,quoniâ utdixi græcum eft,ncc item dicitur diabolus,ut duobus bolis bominc deuoret, ut abfurdi us theologi confingunt. Dux eftgeneriscômunis,ut etiam uefter Augu ftinus in gräm a tica dicit,ducifla non dicitur latine. ÏMoecefîs cum i lati# JO no in principio icribitur amp;nbsp;ce diphthongo.ôC eft penul.fyllaba longa,con ira morem uulgarcm,potcft dici'gubernatio,difpenlàtio,lêu iurifdidio.Lt defeedit a cAioixtu diceceo,id eft guberno uel adminiftro,amp; nô ab ex amp;nbsp;cae fiojut tradit I/ugutio cum fua cohorte. Dialogus eft non ut imperitidi cunt fermo duorü,a dia quod eft duo quod nufep legitur.fed eft qlibet ora tio ubi difputatiue introducunt quotqt audori libuerit loquêtes,dicit aûc dialogus a cAiaXti’-yOjitou dialegomeqd eft fcrmocinor uel difputcylta etiâ dialedica cîï i latino poft d fcribif,5C in fine cû d,ncc dicit a dia qd eft duo ficut impiti dicüt,fed dialedica etiâ a dialegome,quod eft difputarc ÔC fcrf modnari.utin dialogo diximus. Decanus eftqui fubfedecê milites ha# bct,noftri aût faciüt quâdâ dignitatê facerdotif amp;nbsp;ftudioru decanatü, ficut Hiero.uocat dccanos.f monachos q dccê pfint.Vegcdi.fj.de re mili. dicit £râcdecani q dccè militibus prfpofîii niîc caput côtubernarij uocant. De#
k ij
-ocr page 146-Dg ABV5»l0Ng
curio edâfccFm Noniîî amp;diu3Hiero.fnepifto.adEulîochiîï adeccnariO numero dicitur,quod ego alibi contra dixi, fccit ufus uocabuli decênario numéro contrarius. Deducerc is dicitur,qui alicui ofFicq gratia prxftat comitatS5teu.das gleit geben,noftri autê dicunt côduccre quod ego nun^ legi apuderuditosjConduccre autê modo fignificat côgregarc,modo logt; catu acciperc,teu.befton,ficut domos côducimus, interdit conduccrcfigni ficat befton,fic faciüt qui preciü accipiüt pro aliqua re facienda,uel expedi «nda ficut locari econtrarlô,ucrdingen.Conducere item fignificat interdS emcrc,aliquâdo côuerterc,intcrdû prodefle. At qgt; facri canones interduiri dicunt faluû conduftu non credo bene amp;nbsp;fatis latinü. At dodi faluü itcr, uel literas falui uel tuti iüneris dicüt,aut melius litcras publicæ fidei. Pi uinitas latine amp;nbsp;uetufte dicitur,ubi noftri iam nouo ucrbo amp;nbsp;non elegâti dicunt deitasjd quod Augu.ctiâ teftat de ciuita.dei.lib.vii.ca.i.Hanc diui nitatêjuelutficdixerimdeitatê.nam amp;nbsp;hocuerboutiiamnoftros nonpfi get,ut e grcco cxprelTius tranfFcrât,quod illi Thcoteta appellant, hæc »lie.
2)uco as .are.pro co quod eft ducatû regere amp;nbsp;dueem eflê ffpe ufurpat ïaeobus Bergomenfis cnronicorü fcriptor,at ego nuni^ lcgi,fed bene dugt; cere pro codé fignificatu. Vndc Quintili.ait difeipulis ducerc claflcm mugt; to pulcherrimû,idcftquâdopucrifuntprincipesclalGs.i.fui choriuel fo^ lO cietatis.8cholaftici cm diuidunt per claftes apud eruditos.Vbi apud impe^ ritos per prima uel fccundâ leótionc.item per dodrinale prima partê,fcc3 dam. Dyfcolus cü grœco y ôC c non afpirato feribitur, 3c eft græcü uof cabul5.(Sê non ualet tantS quantu uagus amp;nbsp;dilciplinatus,ut barbari dicut fed fîgni.malü perniciofumep ac tolcratu difficile,unde Petrus cpi.i.Serui^ te dnis non folü bonis,(cd ctiâ dyfcolis,amp; côponit ex dys ^d in côpofitioc malü uel difficile figni.Sê Ki\ojx.lt;ai iubeodta utfdyicolus is dicatur cui diffi cultcr iubetur,neq; dylcolus a Ichola quod ch afpirato icribitur deduci po teft,ut tradit Wugutio.Catholicon libellus qui docêsde difeiplina fcho lariü,{cu melius fcholafticorü,falfe Boctio afcribit,qui ait dylcolus a fcho ladiuifus,ficut8C pcrmultialrj délirât. Puellü uel duelliû no eft tm duo rum bcli3,ut uulguscxiftimat,fed duarû partiü de uiiftoria contendentiS hoc cftbellû totius cxcrcitus,alioqui non dicercturduellü inter thebanoï SC thelefprotoSjSC ab Horatio,®ræciabarbariæ lento collila ducllo,bch lum em tefte Quintilia.Â; (Zice.ad Brutû per literal mutationê a nomine ducllum. fie olim duellum nuncbellû.Indc antiquitus perdullêdiccbant, quem ut dicit Cice.in pri.offl.nünc hoftê,Sd nunc hoftis peregrin îi fignifîi’ cabat,qui luis legibus uterctur.Pcrduellio aût eft crime lælf maieftatis, dé quo Vlpia. Diplomatafut feribit BeroaPtabellae funt amp;nbsp;codicilli,uidé rur proprie accipi pro his principalibus libellis nbsp;publicis quibus impeJ
4o trata prjfcribunt,amp; principisnomê aferibit,uulgus bulks amp;nbsp;décréta uc^ cat-item breues breuia apoftolica,hoc indicate uidetur Cicc. in quadâ cpiftola ad Titü Apiû-X^fploma ftatim non eft datü 8( mox Panfa rccipit perceleriter fe ablaturu dipIoma.Corne, 'Zac.eocp diplomatibus nullutn
-ocr page 147-LTNGVAE t AHNAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tV
principe prffcripfiflêt. Apud iurifcóful.dc uerbo.obli.diploma aliud figni fieatjuidcturq; accipi pro duplicata iuncris fcftinationc brcuis amp;nbsp;breue ha bctur. C.de coueniendis flfci crcditohbus.lib.x.ApuditcmJLampridium inAlexandrOjamp;Vopilcü in Aurelio. nbsp;t)ifta figni.cœnationêfiue loc2
In cjuo habitatnusjndc diftarij miniftri dictæ,(8d dicitur a iß'ie.iTäo/x.a.i qd figni.uiuo ÔC uerfor/cdha Varro, vcro q? in ea per dié edatur .Dif ta etiä «ft uicîusjundc amp;nbsp;Hiero.contra louinianü lib.ij.qui ægrotat non aliter re cipit fanitatc nifi tenui cibo amp;nbsp;caftigato uidu q XfcHTii tßittiT« lepte difta, •d eft tenuis ui Aus dicitur. Ät noftri dif tä uocät,teu.tagung,ficu t dif tf prî? cipum,quod ego nun^ legi,nifi forfandiftäaccipiät ut non multü dilcrc io pat pro loco iudiciorü“amp; loco ubi arbitri côueniûqut ueniat a ucrbo grx nbsp;'
co ÄicCiTi« difteo.i.iudicOjficut arbiter,a quo etiâ ÂttiTHTiîcr diftetes.i. ar# biter deriuatur,noftri peffime dif tâ accipiunt pro unius diei itincre,teuto. tagreis.nam nu^itainueniturapud idoneosj ter etiâ unius diei ladnc di# citurmanfio.Pli.Gebannitarü caput thoninaeft,abeft a gaza noftri litto# ris iudxf œpido.At.JD.xxxvrj.milliapaiTuûjquoddiuiditur in manfiócs cameloru lexaginta duas. Difcus cft uas elcariü,amp;: a nobis notilTimo uo cabulo Scutella dicitur.Hide difcophorus qui prandiû in difco portât, teu to.auffcragen, Alias difcus eft genus ludi ex ferro fiue plumbo orbis latus amp;nbsp;ponderofus.lët dicitur a (Aktzuv quod iacere figni. noftri aüt nó plübo xo uelfcrro utuntur,icd lapide. Inde dilcobolas dicitur qui dilcû uel lapidem iaculatur. Deuouere figni.deteftari,cxccrari,impcaricp,amp; ut uulgo loq
. murblafphemare atc^ malcdicerc,dc blafphemare fcito apcFgrfcos ^Xoto-4gt;Mflt;.4w,id eft execror benediei,fcdin CraftonQ amp;nbsp;alios multos.Laurcn.au tem VallacótraRaudcnfcm ita inquit.Blafphemare graccü uerbü fignifi# cans non cxecrarijUtRaudenfisuidcturfignificare, fiue utfuo uerbo utar maledicercjlcd uerbis contumelia facere,dignitati(^ alterius honoricß de# rogare. At male dicerc pro cxccrari, amp;nbsp;in eo fignificatu in quo nunc eccle# liaftid utuntur notie ód barbare accipitur,hoc Augu.nofter tradit in epift. ad Paulinü,qui interextera ficdicit.Qui autê diftinAius latine locuti funt P precationibus utebantur in optandis bonis,deprecationibus vero in deui tandis malis.Precari dicebât cm eflc precando bona optare.Imprccari ma# la,quod uulgo iam dicitur malediccre,deprecari autê mala precando de# pellerc.Maledico igit cum regit aceufatiuü 8C figni.dcteftari barbare dicit, utenim ïergius dicitmalcdico tibi non te dicimus, led maledico cü regit datiuïi amp;nbsp;figni.male loqui de aliquo,bcnc et latine dicitur.de bcndico au tem italoquitur Valla homo in primis cruditus,bcncdico non inuenitur pro uno uerbo dico,licet co Prifci.utatur,amp; hoc tepore utamurmoregrf corum,quorüauAoritatedcdimu3 ucrbo aceufatiuü pter naturâ fuâ,cü poftulet dattuü./dé cft deuotare quo utitur amp;nbsp;Cicero 8C Apuleius. De# 4® uotionesautcfuntcxecratöcsatcg malediAa.Ztdeuotidicuntpropriccxe ■ crati amp;nbsp;malediAi,qux uulgus nunc in bonaparte accipit,quod ego acce# ptarem magis cum dtceremus,fuiTi deuotus Chrifto,deuoueo mc chrifto,
k it]
-ocr page 148-DE ABVSI0NE
hoc cd totum mctrado amp;nbsp;dcdo chrifto,adco ut fim dcuotus 8é exccratlii mundo,fic forfan tolerandü enêt.Et fie ego fcripfi.lDilcc facros libros Chri fio deuoK facerdos.NIec diccre deuote pater more uulgari,fed deuo te chr» ftOjUel religioni,uel pecuniae,uel diabolo,quod etiâ vix tolerat, fi ucterS more loqui uoluerimus.Valla autc ita dicit.E)euoucre proprie eft diccre hoc amp;nbsp;hoc mali mihi cótingat,ucl hoc amp;nbsp;hoc mali'mihi deus faciat, fi hoc ego non agam,aliquâdo etiâ detcftari,cum quo magis conuenit anathema tizarc. Keicrare non eft periuriû facerc,ut noftri loquiitur ôi. accipiunt, qui male dciurare dicut,Dcierare cnim dicendu cft,amp; fignificat ualdc iura re,de enim augcre folct,ut deamo,dcmiror.hincdeiuriü dicitur iufiuran^ dum,clcgantius ante dicitur deiero ucl iuro deu,uel terra fine prxpofitio# nc,c^ per deû uel terra cum prfpofitione.Pcierare uel periurare eft falfum iufiurandu diccre. Vnde yertulianus in apolo.Citius apud uos per omes dcos per unu geniü Cæfaris peieratur. Drj cum duplici ij latino fcri# bitur,unde manifeftccolligitur dupliccm ellcfyllabâ,cum quælibet uoeaX lis prætcr^ in diphthongo per fe fyllaba faciacEftergo duarii fyllabarum amp;nbsp;fic debet enunciari,fic etiârjdem ÔC rj in plurali,niiiin carmine aliquado ex nccellitatc per fynerefimunâ faciat fyllaba,habet autem deus in pluraU indifferenter amp;nbsp;ufitatc apudrcceptos dq uel dci.Tcrtulianus contragetes. IQ Si enim non funt dei pro certo,nccreligio pro certo eft. Luca.Fatisacccde deifqi.Et Plau.in gurgu.cui homini dei funt proprij,lucrûei profctSo obtj ciunt,falluntur autem hoc in loco quida imperiti uerfificatores qui diciiu Scribe dfj fed lege di fi uis urbanus habcri,ut modo diximus. nbsp;nbsp;Pecurio#
ncs dicuntur gubernatores restores primarij municipioru amp;nbsp;oppidorîî qui Romæ Senatores dicuntur.Pccurionatus uel dccuria eft dignitas (ef natoria in re militari,dieütur 5C dccuriones equitü,hoc eft præfccli SC ma# giftri cquitum,hi apud nos uulgo amp;nbsp;barbare dicuntur marfchalci.ltem de curiones palatij,hoc eft præfedipalatii,quos noftri magiftros curiæ appel Iant.Ët Dccuriones popinaeejuos noftri magiftros coquinj uocancDecii JO rio item cubiculariorü amp;nbsp;lcribarü,quos noftri Camerarios barbare amp;nbsp;C5 ccllarios uocität.Pccurio autc utdicatur cp decem equitibus præfit,omni no non fuffragor,fic erh amp;nbsp;decurio fenator diccrctur,qui decc fit hominS pr3efedus,c|uod omnino no quadrat,amp; decurio palatrj,q) dccem palatrjs, quod eft ablurdü,fic öC fcribarü,aut qu æ dignitas effet decem tantü equiti bus praceffcCllli autê potius decani dic5tur,amp; græce Dccarchi qui decem prjfunt. Valla ideo in hoc probo qui dicit-Non dicitur Decurio q, decem militibus pr3efit.Scd Pomponq iurifconfulti opinio eft fequenda dicentis. Decuriones quida diffos aiunt ex co cj initio cG Coloniae deduccrêtur,dc cima pars eorü qui dcducerêturconfilfj publie! gratia conferibi folita fit, amp;nbsp;ut idem dicit,quidä horü temporfi dofficquitcuocant,ied redius decii rionem uocarent hunc que uulgo milité auratü uocamus. Nam eques eft aut qui Romac ex ordinc equeftri eft quod non facit ad gloria militarc,aut qui cquo militât,cuius nulla dignado cft.^ Explicit expliciunt quod po#
-ocr page 149-LINGVAE LATINAS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVï.
nit Alexâdcrgrâmatifta anomalîï,percp barbarû uerbnefi, necdignû qd in pcnîi Romanælinguæadinicri debeacNec te decipiat Martialis carme. QuouifcGcp loco poft hune fînire hbellü. Verfibus explicitü eft omne duo bus opus.Mic explicitü ab explicare uenit,amp; non ab explicit. Nee cpiftola lußiniani ad Theophilü 8c Dorotheû dicens,per noftras orationes tam in græca lingua ^Romanorü quasfternas fieri optamus,explicita funt 8Cc. hic etiâ ab explicare uenit,non ab explicit. Epifeopus a irxo-criiv feopin quod fpeculari figni.deducitur,quan fpeculator uelfuperintendens, ut dt^ Çit Hiero.ad Suagrii3,non autêfigni.pôtificê,teu.bifchofF,faItc propric, ut «lune uulgo putatur^fed ut Arehaclius iurifc0ful.fF.de honoribus amp;nbsp;mugt; neribus traditjhi^jpric dicütur cpifcopi,qui præfunt pani amp;C3eteris uena^ libus rebus que populis ciuitatü ob quotidianû uiâû necelFaria funt. At Pontifices ideo iam dicütur tranflumptiue cpifcopfquia debent cfle fpecu iatores dei quo ad animas uenandas,6ô Chrifio emcdas.ld quod graphicc Hiero.tangit in tranflatione cpiftolæ Pauli ad Titü dicens. oportet enim epifeopü fine crimine efié lanÆ dei difpcnfatorê. Eleemofyna,fiue ut tra dit Georgius Valla,Ekhemofyna per y græcüin pcnul.fyllaba, amp;duplici ec poft feribendü erit,non elemofyna,ut ex grxcis intelligi datur, apud qs ûc(cribitur.èXtH(xolt;rtjVH,undc maxime erraucrunt noftri^^ quidä|talt in quâtitatefyllabarü huiusdiAionis.Et eleemolyna figni. mifericordiâ fiue tniferationc.8ed uulgo apud nos,nüc munus inopi datü dicitur. Sed raro hoc uocabulü apud ueteresin ufu fuit,nec enim un^ reperitur, nifi forfan apud unü,lt;S^ eü ne inter ueteres quidêenumerandü Heliü fcilicet Spartia# num,qui de Antonio Caracalla lcribit.non tenax in largitionê,non lêtus in clccmolynâjficut in unopariter loco folüreperiturapud latinos. nbsp;nbsp;Exs
orcizatio oCexorcizogrræcü ucrbü.i. adiuro apud Vlpianü fds licet qui dicit.fF.de cxtraordina.cogni.Aicdicus fortafle fi(ut uerbo uulgart utar)in pofterü fc exorcizauit. Êmulatio dupliciter dicitur,ut Cice.in tus fcula.dicit,Eft enim hoc nome in laude amp;nbsp;in uitio. Nam imitatio uirtutis amulatio dicitur,amp; tüc laudiseft.Eftitem fmulatio egritudo,fi eo cp quis jq cocupierit alius potiai,iple careat,latinc 3cmulatio,græce zelos dicif, male noftri zelos fimpliciter^ amorc ponüt,ficut nec æmulatio poni debet.
ïuaginare uerbü eft grâmaticü, amp;nbsp;nô in ufu eorû g pure locuti funt,fis gnificatgladiüeducere, latine aütâdelegâtcrdicims ftringere ueldiftringe regladiü.lndeftrido gladio ucl enfe.Euaginare autefrequeter utunt eccle fiafticiicriptores,amp;luftinusnoninelegansoînohiftoricus lib.priIntérim gladioipfa fua-fponte cuaginatio.Et Vegetius lib.de re militari. Euaginas tos eriâ gladios uel contos tenctes. Exn-aneus,ut fcripfit nup gdâ in pria peis,non eft frequês uerbü apud excultos audores. Attamê reperit apud nô pœnitêdos lcriptores, amp;nbsp;cofdê plane latinosaPlini.lib.xxvifj. naturalis 40 hiftoriæjËxtraneiinteruentu,autfi dormics fpedetur infans. Sfeneca. li.itj. de ira,puerü ætas cxcufet,foeminâ lexus,cxtrancü libertas,domefticü fami lianas. Vtitur amp;nbsp;Virgiliusin. vij. fi bene mcmini,3eneidos.2uetonius in
-ocr page 150-DE ABVglONB
ui ta Augufîi.Kt quidemi’ndiurnos cômentarios referetur extrancorun» quidemcœtu adeo prohibuit dlt;:c.Iufbnuslib.xliirj. Mi extraneusdecft do# mi hoftem quacruntjÔC eodêutiturlib.v.Apuleius. profeélo tâcd ftâter hominê extrancü tot lantorüq; criminü poftulaffet. Tertulianus in apologetico.Éaturnus nô pepercit cxtraneis.Hic obiter dicâ me in primis dele Aari fi quâdo polTum purae latinitatis aflcrtioni teftes adducere 1.303 tium,Hiero.uelAug.quoniâhis maxime faueotamê non adeo addidus fum i]idem,ut eos mihi in omnibus fequêdos propofucrim, quoniâ fxpe a pura amp;uetufta latinitatisobleruatione paululü dilcedunt, amp;nbsp;fie amid, i© magis tamêarnicaueritas. Namamp;interdü dilcedo a Macrobio,Apulcio,
Vegetio,amp; multis alrjs qui port Plintj têporafloruerût,q, amp;;fi fintdodilfi mi plane latini,tamê non tantü habent audoritaris,ut aliquod uocabu lum a fuperioribus nô ufurpatü ipfi uel finguli linguae latinæ donate pof fint,ut ab alrjs accipio, amp;nbsp;praefertim aLaurentio Milla. Oeconomus ôxovôjxotr cum cediphthongoinprincipiofcribendü eft,non autê ut no# ftridicunticonomuSjCÔponitemexôÏKor cecos,qu3e eft domus, amp;vojuof nomos.i.lex,ualctq; oeconomus.i,domus difpenlator,hic a nofiris ftuden «bus uulgo amp;nbsp;male præpofitus dicitur. Et apud monachos burfator. Et difpenlator,ut Varro dicit ab ære pendendo dicitur. Et proprie diipcfato# res erant,quantû ex Pompcio Eefto habemus,qui xs penfantes expendç# bant non numerabant,amp; utdiuus Wicro inepifto.ad/^lgafiû. VillicusqJ prie uillae gubernator eft,amp; a uilla nomen accepit,fed ceconomus tam pe cuniæ frugîi amp;omniü quæ dominus poffldet,pter rationê amp;latinitatê familix tamlegalis,cp pôtificalis prudentixloquütur,de œconomo que etiam falfo iconomü uodtant,præfcrtim de facrolànda cede. 1C. iubemus 6C diftin. lxxxix.dicentes.iconomus eft qui habet poteftatê fuper res cano# nicorum,cui.f.res ecclefiafticagubernanda mandatur.Viccdominus aut qui habet fuper res ipfius epi(copatus,eft autê hoc oîno barbarû uocabui lum,fimiliter amp;nbsp;cafialdia offîciû cafialdi ab eifdem ufitatû-iSimiliter ôôma# iordomusidcmcumcafialdominuslatincdicit. Eremus(teftc Diony.) fine aipiratione feribendü fœmi ge.grxcü eft uocabulü quod apud illosH in medio fyllaba fcribitur,hac uidelicct feriptura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eremos, ergo me
dia produiSa,contraomniû quafi recentioriâ obfcruationê,nccç ab h^reo dedudtur,ut Hugu.cum extera indodorû turba fcribit,cum eremus pri# ma brcui,amp; hxreo prima longa enuncietur,fed eft penitus grxcü uocabu lum.Qî. autem media longa fit amp;nbsp;feribenda per M,teftis eft Sibylla, ut aile# gatLadâ.lib.iiij.diui.infti.ca.xv. in hoc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iv tgîtjU.« irt'l
Ttxopfeo-in,Andrôchiiiadas en cremo Pentecorelli. Vbi legitur eremo pri# ma oreui media longa.Ergo Prudentius errauit cum dicit.Excidit ergp animis eremi fitis.Nec ualet ifte uerfus in hymno fandi loannis.Prxpotês martyr eremiq, cultor.Et Nlapheus.Expediâ primâcç eremü, primofej? re# ccirus,amp; plures alq. Aefiuariaab jftu dida non fignifîcât,utindodi cre dunt balnea,teu.badftuben,led xftuaria funt loca qux marinis aquis refer
-ocr page 151-UNGVAE LATIN AB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LV»
Üjfunt ex inîîdati5ibus,p quas fæpe in mediterranea Huuioru inllar nauf gantes a(cendSt,aliquâdo non nifl nando trâfiri pofliinr.Ä grçCi's anachyf US «vlt;^ult;r((r,hoccft inundatie dicitCæfarin cômcntarqs.pcdcftt ia indem conciia adîuarrjs nauigationcimpcdiri.Et Vale.Maxi.Iib.ix. idc videlicet Ue gulâ Neptuiii arbirno iubieda lia beret, peculiaria fibi maria excogira# Hit æftuarqs intercipiêdo fludus.Et Orolîus lib.vi.QuipfX tamê hofles g interfufaexoccano æfluaria ateß inaccelTos rccelfus tutis terraruni finibus tnunirentür. Kxiftimatio.quoerc indidiöereputarc. Ethnicus. quære indidioncgcntilii;. Ego fum RomanusXuftihgenfis.Petrus florêtinus^ loànes uenctus.8taniflausCracouiahusdiccndücft.amp;melius cp ego fum de ulina.Egidius deRoma,Petriisde Venetrjs,Wenricüsde/ufringcn.Vn de Francifeus PhilcLin epiftola quadä.^d quoniä te ex omni tepore amp;nbsp;est. ftigatüin dicendo,icribendoc^ amp;nbsp;perpolitü Cupio,nolim poft hac cum uel de patria.uel de familia mêtionê feceris,aut Bartolomeu de Colle,uel de aie tuanis fcribas,quädo em legifti uf^ uel Hannibale de Carthagine,uel Put blium de cornclqsclhdodorû enim aut arrogantium ifte mos eft,qui uim iftiusppofirionisde ignorât,uel fibi liccrc uolunt,quod ab omni uetufta* *is ufu eft aüenüjuerü apüd nos germanes illû errorc exdrpare non polTu# ttius.ignomin if em loco acciperet nobilts,nifi adderemus ppofitionê de,ta 6 dirtcrenti j faeiüt inter de hiftingë,5c iuftingen{is,amp; fllibus. Adde i nfup ut qdä nuper prxccpit.Noia talia uenuftius terminari in us cp enfis,ut me h'us mogürinus moguntincfis.Cracouianus cracouiêfis. Venetus UenetenliSjubi tarnen ufusfpedari debet amp;nbsp;uocalitas.Vbietiânota quod plæbeia quxdä grâmariftariî colluuies uolcns feribere Iuftingen{is,uei VI menfis,icribitluftingenff. Vlmenfjf.ac fiilla notaff ualeretfis,quod nun^ auditûcftjîmo nec.fedquod idem credût.Meliùsetiadiciturnatusfum in in Sucuia,in Vlma,^ ex fueuia,ex'ulma,amp; in côiimllibus,ut multi prxci piüt,attamc amp;nbsp;latine dicit,ille ex Sueuia natuseft,cxPolonia.i.fueuus,poJ lonus.Teren.in AncLBx andre hfc eft ancilta, amp;jn Eunucho, dixi cupere te ex æthiopia ancillulâ. Epitheton,uelepithetû cum i latine (èquenti th afpirato fcribitur,amp; tcxili in ultima iyllaba.debetcj! media correpta enun; fiari contra uulgi opinionc,amp; dicitur,utdicit MacrobiUS adiediu5,aut ap pofitü latine,. Exemplar eft ex quo fimile faciamus,amp; a graecis Sov antigraphon dicitur.Idê cxcmplare,ucl excmplariû,ut dicit lVcfior.Inf o«Si aute amp;nbsp;barbari ubideberctdicere exemplar diciit copia,teuto.copci. quod latinü no eft. Afinius Pollio,deinde ex literis quas Panfa mihi mifit cognofeens omnia.Nam earii tibi exemplar mi(î.Excmplü aute eft quod fequamur,autUitcmus. Verft exemplS amp;nbsp;exemplar pro code accipi S6 co fundi hanc differêtiâ idonei teftes auiSores funt,ut apud NeftorêDionyfift legere potesitem exemplaritas eft in ufu non doâorS, led femido Aorum grâmatiftarft, Extrinfecus 8C intnnfecus,utfintnoia apud idoneos uix credo rcpcriri.^ed extemus amp;nbsp;internus mâgisdicunohæc Valla, Extrinfe eus tamê óê intrinfecus aduerbia ufurpat Cice,^uinuli.Curuus ÔCoês. alip‘
1
-ocr page 152-’•VJ DEAZVSI^Ng........
Epicureus dicit qui epicuri iëdam fouet amp;nbsp;(cq uit,habetcp penulci.longî» côtra uulgf morê.Sidonius Apollinaris. Aft epicureos éliminât undiqs uir tus, Audor tnpriapeiorücorripuitdiccnsjutcredas epicureos citari, n faV tem bene legit,alii uero Icgüt ut credas epicuros ofcitari,amp; melius me iudi# ce. Efto intcriedio cft concedêtis. Vi'r.Non dabit regnis eftophibere lad n!s,nri aüt dicüt dato, qd ego nüq Icgi apud idoneos 8C dodos. Aegro tatio amp;nbsp;aegritudo per ac diphthógonin principio fcribütur.ffiic.li.üi.tufcu. fic diftinguit diccs,fcd proprie ut fgrotatio in corpore, fie jrgritudo in anio nomê habet.Aegritudo igit a Cic.uocatur qua triftitiâ alii Éicut8cncca SC Augu appellât,teu.trurikeit oder bekümernus.Sic ^gcr proprie figni. mor ftum amp;nbsp;trifte,nó infirmü corpore,ficut nos dicimus,tcut.bekummert. ßedL ægrotos quo ad corpus,teu.kranck.Lad:an.lib.i.infti. Atqui illa oratio 5^ dodrina,« cxemplis,lt;5^ iplb loquêdi genere profeda non ægri,fed eóftan tis animi ac indicii fuit.Poetae tamc, ut in aliis paulo licentiores Ivæc aliquâ do confundût,unü pro reliquo ponêtes,fic Terennus in Andria, ipm ank mû ægrotûplærueç addercriorêpartem applic3t,pro 9egrîî,ubi cauc nedi cas more cuiufdâ indodi hoïs,famulus meus ægrotat,dicêdü emerat jgro tat.ltem ægcrapud Yergiliû aliqiiando,id eft male ualcns,quoad corpus utjquadt æger anhelitus artus.Idc ta (àepius ægrû pro moefto pofuit, ut ibi •O curifep ingentibus 3eger,amp; alibi.Ipfe caua folans ægrû teftudine amorê, SL
Corne.(Cel.in prologoCut alimeta fam's corporibus agricultura fic fanitarf segris medicina promittiOacdpit ut jger fit in corpore, fixiftimarc ÔC çfti marc fic difFerunt,quod æftimare eft confidcrarc.lSxiftimarc ucro iudicare, nam prius confyderamus ca quæiudicandafunc,hæc Donatus. Aeftima# rc nô extimo more indodorû. Ktymologia,idcft ueriloquiû,tefte)Qiiin tilia.in pri.inftitu.ucrborûoriginêinquirit, quæ a Cicerone dida eft nota^ tio,a quibufdâ originatio,ab indodis aût 8c uulgo grâmatica pofitiua dici lur.Scribitur aût etymologia per t fine afpiratione,ôC poft y græco,(Slt; dicit ab etymos,fd cft ucrus,amp; logos fermo uel ratio. Emplaftrû cft tenax illa , JO côpofiiio quaChirurgi utunfad uulneracuranda,teui.falb, fed malagma uel cataplafma, teuto.cin plafter. Eco.atra non dicit latinc,fed contra uel econtrario,ut uult Yalla, legi tamêficxemplaria non funtmendofa apud Fliniû ccontra,amp; Quindlia.in viij. Vcl omnia ccontra liberiora poeds oratoribuSjdC Scnccam de ira.uide ne econtra placidior.fnde dilcedimus a Valla,item etiâ apud iurifconfultos.ff.de legaris.ir).l.qui filiû, fed ecôuerfo uix latine dicitur. Elîcndi elTcndo cftendû nô reperitur apud idoneos, p# ter Donatû.quod fi repcriatur,non regeret cafum,ut indode Alexâder ue fter tradit dices.Presbyter effendi caufa,flcut cria a fum.ens quo ufi funt ali^ qui,non eft in ufu frcquêd,nifiapudphilofophoshuiustempeftads amp;nbsp;dia# . 40 ledicos. Et Cicero primo effenriam ôd indolcnriâ finxit, fi credimus Sido# nio Appollinari, qui dicit ledurus es hic edam nouû uerbum, id eftclîcnii tiam,fedfcias hoc ipfum dixiffe Ciccronc.qui effenriam amp;nbsp;indolentiam no punâuic.Ncc iton ôens a fio didiurjNec ûcndi.do.duin,nec fiendus«fed^
-ocr page 153-UNßVAe LABNÄ2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LVW
to do Ai faciendus dicunt. Ephippium dicitur tegmcgt;quod cquo a J irtll dendû imponitur,propter molliorê uedurâ paratft,teut.iattcl,quod indo, di fellâ uocant.Sella uero fignificat ledern, quâ graeci thronû uocant, hinc îpovov (ôttrAixov a.Iblium, hoc eft ledern regiam uocant,amp; ô(gt;ovov nytf^of vixov .i.feliam curulc. Ecclcliaquf latine conciodicitur(utfuo locohabl tüift)cft ccetus uel populi mukitudo afiïftens ad audiendü oratorêconcio nâtem.hocira efle teftaturetiâ prêter Wieronymû Calfiodorus,pfaL Ixxxi.
ncc illudomittendum elTe diiudico, quare (ynagogam anttqut uodtauc# rint, qua nüc ecckliam Clirißianis tcinporibus nuncupamus 8yDagoga cft cögrcgatio nö I'atisexprimes hominü coftü.Ecclefia ucro cöuocario nü 1® ' cupat,qde diuerfisgentibusaggregatacolligit. Inde ccclefiaftes txxXMtri« Shit græce dicitur latine concionator, tcu. prediger, hæc oîa ita efle teftatur# fandus Hieronymus fuper libro ccclefi.dicens. t’edefiaftes autê graeco fer# tnone appellatur qui coetü i.ecclefiam congregat, que nospoiTumus nun# ciipare concionatorc,co cf loquatur ad populü,amp; ièrmo eius non fpeciaU ter ad unü,fed ad uniuerfos generaliter dirigat.Errant hic uehcmêter incu riofi, amp;nbsp;infrequetes bonarû literarîï iedores g dicîït ecclefias fignificare (à# eras fdesamp; dekibra dcorû, ^d fi uolumus moregrfcorflquorîïdiâio efi proferre ixxXKihccv ecclefiâdicemuspcnulumaacuta.Nonpoflum etiam fatis admirari cur fyllaba fecunda a poetis Chriftianis breuis ponatur,c« apud graccos fie feribatur txxXMaid per m quae femper apud latinos in e 13# gam conuertitur,quâbenc dCrcAe Alcimusauitus poeta Chriftianuspro duxit libro primo. De lateris membro furgens ecclefia nupfit. Forenfe# indodi accipiût pro extranco quod non eft ledS apud eruditos,at forêfi« fignificatin foroexercitant ut Varro teftat. Hora. Ne uelutïnati triuqsac pencforenrcs.Ct forenfis lermo uel eloquetia qua utebantur in foro.
1O‘
Falxinftrumentû eft quod eft faicatû,hoc eft recuruum.Ft ut VarrO te# fiaturafarre dicitur literacômutata. Vndefalxpuratoria, quam indodi
uangam dicunt,teutonice ein hau der vuingartcr.FaIx mefiôriajCin fichel. Fablt; foenaria.feges. Marc omnia inuenles apud iurifconfultos,plèrtim Vb pianura.fF.de fundolega.l.inftrumentafundi amp;c.Itcmfalces ftramentar x Iÿluatic3e,arborari3es adoreæ fakes, falfcs lumedariæ ciuibus lumeAa.hoc eft fpinas in agro fccamus. Foedericus cum œ poft f fcribitur,non frede# ricus fcribendum,uenitenim a fordere amp;nbsp;ico.is.cre.amp; teuto. dicitur Fride# rich, a fordere, amp;nbsp;corripit penultimâ fyllabam,ut tradit Neftor uocabula# rius. At Claudia, producit Alaricus.En Alaricusaitnon qualênupouan tem.ci, fi alaric’ etiâ uenit ab icus,Ncftoris régula nô tencbit,undc ego ma gis43auxerim,ficutetii fimilia,utalibidixi. Frugiuocafproprie quiin uiAu téperatus eft,non nuni^ in ueftitu fimilibufep. Cicero etiâ frugi uult efle qui ad omnia aptus,utilifcp eft,amp; omni uirtute pditus.Fft igitur frugi, ut Beroal. dicit omnis generis,amp; per omnes cafus dcclinat,amp; nô dicimus frugalis,cpuis frugalior amp;nbsp;frugaliflimus dicamus,^|d fatis liq t teftimonio luucna.c5ait. Vetre nihil frugalius.Et Cicerôisin Verrê.hicrolus induci#
ï»
40
» n
-ocr page 154-;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ABVSIONE
iur,cxtçri fæpc frugaliffimi exdudStur.Ärn'maduerti apud QuintiHa. in pri.lib.dc tribus uirtutibus elocutionis, taxari cos a quibus dicit frugalis nuncp frugijtani^ frugalis fit didio paru proba,libuit obiter hoc annotai re japter inueteratä cöfuetudinc eorü in quorü ore Icmp eft frugalis» nu^ frugbqui latinitaic deficiût.Côtrariü frugi eft nequä diamp;’o.Eft afii neq^uä ut dicit GeLhomo, nihili neq; rci,neq! frugis bonf,inutilis,libidinofus öCc. Noftri aut imprpprie furc uocant ncquä.Nequicia,ut idem Aulus Gel.di cit fignificat luxü uitae prodigu,cfFufumq^. Ereques modo crebrü figni ficatjliue de loco,fiue de rc animata dicat,ut freqpcs milcs,frequcs.i. creber copiofus,multus,modo quod ab alrjs frequètatur,ut frequês locus,frcqns templû,in quo multi çonueniût,amp; quod multü frequctant.Et infrequens dicitur ucl paru frequentatü. ut infrequês forü in quo pauci cóueniüt ,uel rarü,utphcertixinfrequêsauis,hoccftquxrarorcperit. Fontanalia di» cuntur fefta q circa fontes fieri côfucucrût,quæ nos nulla fuffragätc auâo ritatc amp;nbsp;male,fontanea appcUamus. Anadi Varronc fontanalia a fonte, q» is diesferiatus cum in fontes coronas iaciunt 8C puteos coronant. nbsp;nbsp;Faci#
le aduerbiü repcrit,defacifi uelfaciliter nö rcperiütur apud idoneos, cum enim faciliter ^Quintilia.in.i.inufitatu apud latinos uellet demöftrare, tâdé dicit in hispermittamusamp;audiuifie amp;nbsp;lciuifie,amp; iribunaleamp; faciliter digt; 10 cercjubi aperte oftedit apud latinos faciliter.non eile in ufu. Et MartianuS ' Fœlix (Sapella lib.iq. çS habilis(inquit)habiliter dicamus,cur faciUs facil« tfr non dicimus-Diomedes aüt grämaticus utitur faciliter fi nö eft mendo fus. Vidruuius etiä in primo utitur,fi liber nó eft mcdofus,uerba eius funt.itaq; mathematici faciliter contra cas difdplinas difputarc pofiîint, cp pluribus telisdifciplinarü funt armati. FiguIus.teuto.hafner£tficdolt;fH ùfurpâtjapudecckfiafticosaytê lutifigulus dicit,quod non facile apud uc^ teres inuenies. Wiero.autê «dicit fup lonelê.Plaftcs que nos fidorê amp;nbsp;figulS poiTumusdiccre. Fêles græcedicif eluros,uulgo autê cattus dicit kaij. Cattus aût amp;nbsp;muriceps non uidetur mihi fatis latine dici amp;nbsp;uenufte. Mu^ 3° riceps enim infuctû uocabulû cftNeftor autê uocabulariu s dicit,cattusp
ifto atali duplici tferibi debcrc,^d mihi nô placet V ujgo em fêlé cepifle di ci confiât catü,quod uctcresdixerüt catü afiutum,in quo gencrc maxime excellit feles.€icc.in pri.dc legibus ait,quis igit prudentê,amp;: ut ita dicâ calt; turn non ex ipfius habitu.fed ex aliqua rc externa iudicaret Si igitur carit admittimusnoncattus.icdcatusdicct. Fabcr nomêefigenerale omniS qui corporis labore artificiü aliquod exercêt,dicif em faber murarius,teu^ to.ein murer.Faber ferrarius,teuto.ein Ichmid.Fabcr lignarius, teuto. ein jymerman.Ethicctiâmultipkxefi.Nam âê fabcr lapidarius,multiplex. Vndc etiâquælibetopera fabricari dicütur refie bjonio.Indoifii autê ,p fa •io bro lignarioabfolutedicütcarpentarius.Cumcarpentariusmagis adic uum fit,utcquu3carpêtariusdicit,quicarpentû uehit.6?t faber carpêtarius qui carpenta facit.Eft autêcarpentü uchiculi genus,tcu.fchlit, latinü uoca^ bwlû nô a carpo is.cre.ut Cathoiieon cü fuo ï^gutiôe dicit,fed a Carm^
-ocr page 155-LINGVAE LATÏNAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LIX
Eiiandri matrc poous. Faniofus famofior,fiflïmus,utinuenio apud e09 qui latine ppric amp;nbsp;fignate loquurtt,in malü accipitur pro infami,teut.ucigt; limpc, ut teftat Philclphus in quadä epiftola. Hubertinus GrelTendnas, 3C Domitius ChalderinuSjCiccro li.q.deorato.no pol audco.Nam mead fa tnofas uetuit mater acccderc. Saluftius in ïugurti.pofttp famofam largiti# One impudcntêq!.LaAantius,philofophus ad meretricc famolîlîîmà com? UiearetjdC Hierony.U.tj.fuper Galatasjixc icirco côgeiîîmus,quia famo# filTima qufftio eft,lt;Slt; nobis folet aludçis pro infamia obiici, quod faluator holler amp;dns fub dci fuerit malediâo.ltcm iunlconfulti de famofis libellis.
qui 3C ubiq; famofus pro infamibus accipiunt, nee te dccipiat ficut pluri; tnosille luuena.ucrfus.Famofosequitit cü didatore magillrosJlliccm legt; gendü eft. Fumofas, idell fumofas imagines maiorü, qui magillri cquitü didatorefq; fuerunt. At famofus etiâin bonü accipitur, pro co qui cll bogt; hæ famae^ied apud cos audores qui nö tm apud me ualucrut, ficut Cicero 8c fui 3equalcs,quos tiï nonreprobo. Iulius Firmicus in vi. Athlctâ facict iftagenitura quoefacriscertaminibus uidor famofa reportetinfignia coro harü.Pli.incpi.adTriariü.Adcurâ pulcrâ alioqiSC famofam.LuciusFIo# rus li.iq.nccquict^ ampli us tiï de tam famofa uidoria,cp cognomccreticîî reportauit. Apuleius, hic uxorê gencrofam amp;nbsp;eximia famolitatc praeditâ. Idëatt^ipfapotilTimûfamofa caftitate in(lindus,etiâidem,at illc uiralio^ grauis amp;nbsp;fobriæ rebgionis obfcruatioe famofus.Corne.Taci.ll.xxi. Haud procul Wicrofolymis cadra iacit.lèdqa famofx urbisfupremû diê traditu rifumus,idcmctiâin malîî accepit Itxi.Claudiusfamofos probris quo ni modo fenatu depel lerer anxi us. Ruffus fextus. Cyprus famofa diuitiis pau pertatc Po.Ro.ut occuparct follicitauitOrofius li.rj.lbi tûc Croefus rex ly# dorû famofus opibus ac.Etitê a lulio firmico xxx. mathefeosfamofi ora tores cü laude dïcütur.Tu fcqrc latiniores.Itcm apud poctas fere ocs famo fusin malü accipiu Horatius lcrmonü li.pri. Saty.iiij .Quod mœchus foret autficarius,autalioqui famofus,amp; lib.rj.fcrmo fa.prima. FamofiRplupo fooperto uerfibus. refius amp;nbsp;fcdiuus difFerüt,quâ drnam pauci obiêruât. Fefius.a.ü,cm potins de die dicif,fignificatq? apud nos,teu feirtag. Idem fc* dus dies. Fcdiuus (.i.lcpidus amp;nbsp;iocundus) autê magis ad alias res,ut fediua oratiOjfediuü didü.ilcpidü 8C iocundü,unde Cic.de ora. Diced! uis egre# gialumafefiiuitate,acucnudatecôiun(3:34gt;fuit. Bt Pli.in prolo.natu.hido. Mc uero nô poenitet nullü fediuiorê excogitade dtulü. nô fignatc igitur di« cif fcdluitas fanétac'Mariæ.fcd fedü,ubi ffpiuspeccâtcanonica iura.Dchis legeLaurètiü.Indc ucnit.pfedü amp;nbsp;profefii dics,teu.vuerck tag, unde Fefius Pompeius. Profedüdicdiccbant qui fedus riôcrat. Etin alioloco profedi dies pröcul a rcligiôc numinisdiuini.Et Macro lib.i.fatur.Profedidies ho# minibus ob adminidrâdâ rcmp.priuatâcp côcedî.Et nô dicunt qui ante fe# ftos funt,teut. feirabent, quos lacrarû literarü feriptores uigilias appellant. Qi uigilare ante diê fedü mos ed in facrifidis faciendis amp;nbsp;facris hym nis ci tindis.Memini tnlegilTe me apudlt;Sel.li.rj.ca.xxiiii,fçftiyis diebus,fic eniqi
idquot;
XÓ
1 üi
-ocr page 156-DE ABVSI®NS
fnquit.pofHéino ïex full a ad populü peruenit Cæfare Augufto l'mperant« quö profeflis quidc dicbusduccti finiût Kalêdis/dibus, Nonis amp;nbsp;aliis qui buidâ fediuis trccenti Sic, At Acron Horatianus interpres fentit in dicrióe profeftü cûuulgo. Figurà,utdiffiniiQiiinci.in ix.inftitu.£uarü,eft côfir^ matio quædï orationis remota 3 cômuni 3c primü fc offerctc rone.Et pad lo poft idê.Ergo figura fit arte aliqua nouata forma dicendi.lndoâi grâma tiftæ uoeât colores rhctoricales,quæ figura dici deberet, de qua re fupra di ximus.Figùraigitur eft exornatio uerborû aefententiarü, amp;nbsp;male grâmagt; oci dicunt. Figura eft uitiü ratione uel rationibus exeufatü ucl excufabile.' »O Cum exornatio fit amp;nbsp;fine uitio, quod ex eodè ^Qiiintiiia. in.i. colligi datur
his ucrbis.Enimuero maiori cura iam doceat tropos ocs quibus præcipuc nô poema modo,fed etiâ oratio ornât.Schemata utraq:.i.figuras quçq; le? xeos quæq: dyaneas uoeâturddem in.ididiquide ondit dicês-prima barba rifmi ac foloccifmi feeditas abfit. Sed quia interim excuiantur hæc uitia, àutaconfuetudine. Nam fxpeafiguriseafepararedifficileeft. Hic aperte Quintilia.barbarifmü amp;nbsp;foloecifmü nominal uitia nô figurasgt;imrao amp;nbsp;dl ftinguit contra figuras.Quinq; igitur figure.Apfgt;ofitio,euocatio,côccptio fiue tjd idem eft Syllepfis,Proleplis amp;nbsp;Zeugmajquas ponit Alexâdcr Gall’ lus nô funt uitiofatjled ornatæ 3C grâmaticis oradonibus multo elcgantid io fes,qbus ufi funtdocdffîmi ôC fummi in cloquentia iiiri, quorü iudiciü,ut ■' tradir Quintilia.in.i.Iib.pro rône habetur,nec alia pôt dari ratio in grâmagt; tica,nifi ex auâoritate eruditoçt aut ex analogia,aut etymologia.fed audô rit JS multiîpr3eualet,nôeftem(utidcdicit)lexloqucndi fed obferuario, ut ipfam analctgiâ nulla alia res fecerit confuetudo, intelligo eloquentiu ui rorü,non cm cum primü fingerent holes analogiacœlo miffa formam loJ quendi dédit, lèdinuenta eftpoftèploquebantur holes. Si notatû fermonc quid quoquo modo cadereqitacp nô ratione uritur fed excplo Papirianus grâmaticus.Latini fecuti naturâ,affluendâcxtechnis non funt adepti, Ro^ mani ingcnio feccrût imperia, graeci arte dixerunti Romani exemple kcégt; JO re,qu3elcripftrâtarte græci uel pcepcrant.Idcdicitdiuus Augufti. lib.tj.de doftrinaChriftiana,quid eft ergo (inquiOintegritaslocutionisnifi latin« côfuetudinisconferuatio loquentiü ueterü auûoritatefirmata. Necmihl obciTedebct,qgt;lôiomcdesdicit,au Soritatêin régula loquendi nouifftma elîè,adquâ confugiamus tancpadanchorâ ubi ola aliadefecerintjiplèeth audofitatè aconfuetudinedifdnxit. Vbifola auéloritas unius hols oratio nêdefendere debet,fine aliqua rônecôfuetudinis analogie aut nature.fnap pofitione non effé uitiü Quintilia.in.i.lib.inftitu.oftendit,dicens quxda liî amp;faciê folœeifmi habent,amp;dici uitiofa nô polTunt, ut tragœdia, t hieftes, S(. ludi fforalia, quan«$ hæc feqüêti tempore interciderüt, nüq a ueteribus 40 aliter dida,utdcs hic ut Qtiintili.dicit has amp;nbsp;plures orônes,hoc eft appofiti
onê Alexandri nô elfe uitiofam,amp; penitus ab ufu loquendi receffîfiê, qua^ jjpter inutile eft magna de hac rc facere cômentaria, qücadmodü nri feho^ laftici(quos beanos uocamus uulgo^faAitarc confueuerûcjSyllepfis aûtdC
-ocr page 157-LÏMGVAE LATINAS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LX
Zeugma amp;nbsp;Prolepfisoróncs ornauflïmac amp;nbsp;fpeci’es (chcniatis,ut uidcrc h;! «tin opufculo Aclii Donati in figuris. Et Quintilia. Schema aût nihil alijî ud fignificat niß ornatü figurain.Hic etiâ nota diccndû cflê prolepfis.fy I lepfis nô ut indoAi grâmatiltæ dicunt prolcmfiSjfillcmfis. ES cm prolcplis grxca didio trh ualens quantûpræacceptio. Et ut Cicero dicitdc natura. deo.anticipatio,a pro.i.ante,amp; XH itr.i.acceptio.Itêfyllepfisconceptiodi citur latine, ex au'v quod eScon, amp;nbsp;acceptio, adde cj Synecdoche y græcü in principio fcribit,amp; ec ante d,non lynodoche,ut noSri impc riti amp;lcribuntamp;proferüt,quodgræcainfpicientinotinîmüeS. Sic etiâ a quot;nbsp;pluribus fcribitin fynechdochc per ch afoiratü ante d,ut nup apud4îaphagt; * elem regiû uidimus.Hic admonuerim fomniculofis fcholaSicis oino ab# ftincndûellêa magnis Alexandricômentariis,quxcôgeflerüt quidâ Vl# menfes,amp; nelcio qui ali} in quinq; figuras,quærêtcs quod uitiü in hacueï ilia figura,quibusrationibus excufari pôt.Item arguitin contrariü Nota dum primo,fecundo,a parteantc,amp;a parte poS,q incongrue dicunt,nihil «m efi æque puerilc.amp;C tain dânofum fiudiofis,^ occupari in hacre utilita tis nihiljaboris aüt,amp;: ut noftri loquunt,fpeculationis multü indigête. Ad de çp totafccûda pars Alexandri milêria amp;nbsp;côfufio efi,Sf corruptela iuiie# num,nonfrudus, Adeo enitn dilRcilis cSpter hæc cp infrult;Suolâ,ut mul# , tO facilius Virgiliü,Ouidiü,Terentiiâ,uel alios intelligant pueri çp fecudâ *lt;5 parte.Stultiffimü autê quærere a iuucnibus ex qua ui rcgatur iSa uel alia didiojcum id ne grandiores quidê natu bene iudicent,nec grâmatici efi ta Iiainucftigare.Nam quis puerorü intelliget facilc,quid fit ex ui rclationis «X ui adus conuerfi in habitüfex ui effedus caufj formalis,materialis,fina^ lis,uel efficientis;item ex ui tranfitionis.Multîi eih excedunt hfc deliramê# ta captû grâmatici,ncc talia inuenies apud Prifcianü,uel ullü aljü ex uetc^ ribus,aucctiâ recctioribus i tails, quarc hæc docentes ueluti errorü amp;nbsp;igno rantif magifiros fugito,quirû^ cupis euadcrc in uirüdiiêrtü amp;nbsp;eruditû. Quid refera infupcr aniles fabulas amp;nbsp;indignas ledionc fchedas de impedi# mentis Alexandri,amp; monftrofa uix ipfis qui côpofucrût fatis nota cômen, JO taria,in qbus nihiloïno utilitatisinuenies,(èd oblcura fphyngos enigma* ta pueristanlt;$ucnenauitâda(utmeritoifla fecûda pars impediments ftii diorS generaliter poflït uocari) Rcfipifcc tâdem Gcrmania,amp; Alexandria cû (crupulofis cômêtari}s in ç ternû cxiliSrclegaNädtiusquisiurifconfui tus uel theologus grâmaticus ex Alcxâdro euaferit. Familiäres dieu# tur amict nofiri amp;nbsp;de familia,atc{! parêtela noftra exifictes.Cauc.p famulis uelferuis accipias,nifi côfulto honefiiore uocabulo cos fie appellandos^ut amicosuolueris,quod prifeifeccrût.unde amp;nbsp;Mlacro.dicit,maiores nofiri omnê dominis inuidiâ,oêm detrahentes icruis eontumcliâ,dominS patrê familias,feruos familiäres appellaucrunt.Hodic tn familia amp;nbsp;ßlios, amp;nbsp;1èr# 40 uos côprehendit,ut habetVlpia.fF.de uerbo.figni. fœdus uel côfœdc# ratio latine dicimus,ut feedus gcutcrc, uel inirc confoedcrationê,ucl coire focictatê latine dicimusX-iga ucl Ijgâ facere barbare dlcitur.feidc Ibcfj ueî
1 üq
-ocr page 158-ÖE AEVSÎ0NE
çonfcfdcrati di'cuntur.SiCutfunt liberæ ciuitates ?ueufæ cum ali;s fc^iib's focif uel confœderatæ.Sunt 8^ alq confcederan,cpuis indigni lioc noie, po BUS côfpiratores SópdjtorcSjdc qua rc plura alias fcriba. Fcudû,aüt quo paflim nunc legulei utvitur uocabulucft galîicû,non launüdicutöc feudal tanusamp; alia ab illo defccndentia,ficut nec uafallus probe amp;nbsp;latine dicitur, Nec uafallagiu quod italidicunt,amp; homagiu quod galli,amp;: hominiû,iati^ ne dicutur dum fidelitatis iurametu exprimere uolut,nec homo legius uel kgius latine didt,qui fuo domino ligatus fit, uel legalirate teneat. Licet iugt; racoefarS nouilTiHia,amp;: iura canonicaillis uocabufpaflim fint rcferta. Va fain autê latini clientes dtcütur,amp;homagiû clientela. Fratrü appellatiôe etiâ Ibrores continentut dicif.ff.de lcga.iii.l.LiKiusTitius*§aqu3mtû effet ergo fratres polfuntdicijteu.gefcvuifterig.hoc eft mas.Sc famella, ira dicit Lalt;San.inStatio,Dcucalio nâcj amp;nbsp;Pyrrlia fraires,idemcf côiuges lunt. fit Augu.li.xxq deciui.dei.decc quidê fratres quorû feptê funt mares,très fœ minædecæfaria Cappadociæfuorîi ciuiiî nô ignobilesmalediffo marri» recêti patris eorû obitu deftitutf,quf iniuriâ fibi ab eis fada acerbifGme tu lit,tali pœnafuntdiuinitus coercid. nbsp;nbsp;Fauorabilisapud tos qui cafte 8C
latineloquunf,dicitur is qui gratiofus cft,amp; impetrabiÇae fauoris plénum tcu.derviIgunfthat.Caius iurifconfultus.ffde regu.iuris. Fauorabiliores ao rei poriusadoreshabêtur,fic Quindlia.in.xi.inftiturionü,ut quifqs ho# neftus,hûilis,inuidiofus,fauorabiFcrit.(8cL.florus debellomurincffOda ui.Cæfar at täte ôC iniuria fauorabilis,5c noîsmaieftate quod fibiinduerat Imperiri aütaccipiüt fauorabilêpro eo quifauorc prxbeatac opimletur. Itafauorabilêiudicemdicuntcumdebcrét3equû,amp; fufpcdücum deberêt dicere iniquû. Falfus,ut dicit Perottus habet falfiftimus,non autê falfior lâltem in ufu dodorü.Necrudisaut mediocris habent comparatiuü. Nec fnclytus inclytior habet,licet inclytiflimus dicaf. Ferix feriarii(raro enim reperitur in fingularilfunt dies fefti,a feriendis(utdicit Pompeiusluidimis did3C,teu.fcinag.Adde cj; idem Pompeiusdicit,ferias anriqui feftas uoca# bant.unde Vlpia.ffdeferiis.8ifcriatisdiebusfueritiudicatû lege cautum eft amp;c.Ët Cice.in.irj.offi.Venir ipfe mature fcalraü nullû uidet, quærir cjt proprio uicino num feriæ quacdâ pifeatorü effent q? eos nullus uideretCt Âenecadebreuitate uitf.DeLiuio Brufo dicitur dixiftc,uni fibi nepuero quidê un^ ferias contigifle Ergo improprie loquütur qui dieûr. Feria fe# c5da,tcrtia,ucl feria quarta amp;c.accipictesfcriâ pro quolibet die,fi'uc feftus fit fine non.eft enim locutiouiolentcr ufurpata,dcqua realias melius 5^ copiofius locutus fum. ïhde uenit uerbum depones ferior,aris.quod fignl ficat agereÔCeffeociofum,teuto.fcirtaghon vnd mieffigfein.unde Trefco niusin epifto.ad Ciceronê,ncc putes in Afiaferiatü illû.i.ociorumfuil1c.Et Mbcrobi.quoniâ tertiû diem iam feriati fumus.Pli.in epfad Adliû. Etdi# es feriatus patitur plura contexi.Et Micro.memini me puerû curfitaffeper cellulas Icruulorüjdiem feriatü diixifiê lufibus. iEratiofus tefte Gel.librO Vtii.ca.xii.didtur tam is qui grariâ admittit ÔC céleris impertii,^ cui homi
-ocr page 159-1h
LIKGVAE LATINAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LUi
ini'ncs faucGamp; grati j apud holes habet. A.GeLnuHS cxcmplü affert quod '»Aiue aedpiat pro eo qui dat gratia,in frcqntinimo apud noftrates eft ufu dicêces,Gratioic patcr.Item gratiofe princcps,quod tarne ego rariflime pu gt;nbsp;to inueniri apcFdaifiarios amp;nbsp;fumâtes icriptores,ncc ego unep inueni. Sed palTiue pro co qui habet gratiâ bene inuenit.Scnc.lib.i.dc clemctiaad^\^e^ ronem.Ncmo non cui alia défunt hois noie apud me grauofuseft. Etlt;Q^ 'Cicc.ad TulliS fratrê de petitiôe confulatus. At Antonius amp;nbsp;Catilina mo lefti funt.imoholnouoinduftrio.innoccti, diferto,gratiofo apud eos qui res iudicât. Gloriofusautê ufitatc in utrâq? partcaedpit tam pro gloria habentcjglorifcji plenitudinc,^ pro eo qui affedatintcpcranter gloria. In jo »nalü aedpitur apud Teren.milcsgloriofusThrafo,hoc eft oftentator iagt; daticulufcp.EtPli.natu.hiflo.lib.x.ca.ij.loqucsdcPauonibus,ab audorit: ‘bus(inquit)nô gloriofum tin animal tradii,fed amp;nbsp;malcuolO. 8ed in bonu ■ Cice.de diui.lib.pri.Ioqucns de Dccio,cuius mors itagloriofa fuit,uteâdê concupifccret filius.Seneca cpift.lxxxii.nullum malû gloriofum eft, mori autem gloriofumcftÆtPli.Cccilius in epifto.ad Eraudaniü.quos ut glo# fiofum,fic diffidle eft fupcrarc.Etfrequctiflîmü c apudccclefiafticossquod dicamus deus gloriofus,oloriofa uidoria. Grofîûs non legi uncf apud Woneos amp;nbsp;uetercs in ea ft^ificationc,ut fignificct grob,fed bene craflus in ea fignificatione,ut apud CicercnêjCrafta mincrua.GrofTi tarnendicîitur 20 fid,tefteMacrobio in.iti.Saturna.quæ non maturefcunt.Vnde M.atticus quot;nbsp;tn millibus tot ficoijt non uidebids groflum.Et paulo poft.fummas abalio ■kdediffluasgroflbs.lîtPofthumius Albinus annaliprimo de Bruto, ht eaufa fefeftultûBrurumq;fadcbat,groftuIüsexmellcfdebat, hic groffus eftfubftantiuü amp;certû genus fîcorum non obfcurcintelligitur.Âcamp;Hi«# ronv.fupcrMichcadidt.lmmaturaef.cus,idcft groflî ficorû quas hebræi bechora uocantGroflitudo legi apud 8enccam ïibro.irj. de beneficijs. fed tredo mendofe legi pro craftitudinc.|tem lib.iij.Regum cap.vij.dicit grof fitudo Iuteris,amp;ca.xn.minimusdigitusmcusgroftioreftdorfopairismei ubi craflitudo amp;nbsp;craflîor legi debere credo, amp;nbsp;effe corruptâ ledionem im# JO périt ia librariorû. Galenus medicus,non Galienus, uidc in h in didiôe Hippocrates Gaftrimargiagraecadidio penul.acuta,utgr3fcu8 acedus habet,fed apud noscorripitur,utcftinhymno lefu quadragenarix, per,g noncaftrimargia perc fcribcnda,ut literatoresindodiferibunt. Et fignifi# catnimiâingluuiem ÔC gulolitatem,non guise concupifccntiâ,utindodi •tradunt. Graphic3e,utcgocredofignifilt;atconcinneamp;Sclegâter,amp;id qd «ulgo artificialiter dicimus,fed amp;nbsp;artifîcialitcr latine dicitur. Galilæa eft regio hide3e,Et feribiturin prima fyllaba fimplicibnon ganilaea,^ f diph thongo in penulti.undc Arator.Indc galilæâ repeiit faluatorlefus. Ga# Ç)ar.aris. per g declinabilirer reperio apud eruditos,non per c Cafpar inde 4® «linat iliter,ut indodi prxcipiunt,ncc cafperus dicendum aut cafparus.
■ Grâmaticus grâmatifta differunnOcutliteratus Si. literator,grâmatft «us cm grxce latine literatus diciiur,quilt;ft abfblutc Si perfede dodus, fed
1 V
-ocr page 160-..D?AKV«I0M0
grâmatifta erxcc amp;nbsp;literator latine dicit mediocn'ter 8c imperfecle doâu», hec Sucto.Tranquil.de grâmaticis rhctoribuSjSf code teile,grâmatici p prie dicûtur poctarû interprétés,qui a Platonc-Rapfodi dicunt. Glans eft frudusquercus amp;nbsp;aliarü arborn glandiferai^ nô iolû qucrcus.Ét fie glans fagi ell frudus iplius [agi amp;c.Et ficut Paulus iurifcôfultus de uerbo. figni. dicit,glandis appellatiôe ois frudus côtinet,qtn ex bis olim holes uiuebâr, glandé auté,ut dicit Pli.natu.hiilo.lib. viquaeppric intelligit ferunt robor 3uercus,efculus,cerrus,ilcx,ruber. Gratias agcrc,cft uerbo quod indodt icuntregratior. Wabere gratias cil animo habere. Refcrrc gratiâ cil fa dis, . dcquibusuideLaurcn.quodaûtnoilridicütfùndimus uobis mitas gra^ tias,uelfatemur,uelnarramusgratias,pptcr uarietatê orationis, nô credo âpud aiiquc rcceptü ÔC illufirêîcriptorê reperiri. Et unus Apuleitis quod ego fciâ dicit gratias dicerc,ita em ait libro floridoru,utpro co honore uo bis multas gratias diccrc. Nô aüt ufitatc multü dices grates,quia plus poe# «cil cil,licet quidâ ufi fint in profa oratiôeQ,Cur lib.iij.pro fe quifep dex^ trâeiuscôplexi grates habebât,uelutpræfenti deo.Et Apuleius in prolog T rifmegifti,laudes,grates($ maximas agens.Et Cic.de fomnio 8cipioniamp; poil fufpexit ad coclü,amp; grates inqt tibi filme fol ago,hoc tiï raç» cil,amp; for fan exemplar corruptû,ut quidâ putant.Sed amp;Corne.'f'aci.lib,ii.dicit rtó jQ drjflc uos in corpus noméq;Gcrmanif,cômunibusdeis,fed pcipuodeoi?: matri grates agimus,amp; fæpc alias.Et Nartia.FoelixCapcl.lib.vi. ago tibi, ' habeoej diua pcrfoluêfcf! ppetes debeo grates.Saluft.dicit,debco gratiâ, lt;3i reddo gratiâ,quodultimüualct.i.referâgrajiâ. .(Senrilisut dicit Fefius Pompe.dicitur ÔC is qui fimil» nomle appellat,ut ait Cinciüs,gentiles mihl funt qui mco noie appellant. Vcl gentllis «fi ex code gencrc ortus, teu. ein - freuna.Cice.i.tuf.fuit ein mco régnante gentili. EtPli.cpi.libvi.Paficnius
Paulus fplêdidus eques Pomanus,amp; in primis cruditus icribit elegos, gc^ tile hocilli,eftemmuniceps Prppertn,atcÇctiâ inter maioresfuos Proper# tium numcrat.GentiJesXunt,ut dicit Cice.in topicis,qui codé noie funt in# JO terfcjnon cftfatis,qui abingenuis oriundifunt,neidquidéfans,quoi5i'rti3 io^ nemo feruitute feruiuit,abefi etiâ nûc,qui çapitc nô fût diminuti ,hoc fortafic fatis cft. Ab hoc gctilitas dida,qu3e^prie cft multitudo ipfa, uel fa# miliç uel nationis alicuius.Plini.de uiris illuftribus, gentilitas cius Manlij cognolc iurauit,ne quis poftca capitolinus uocarctur.Fcriptores tamê li te rarû facrarû gentiles amp;nbsp;græci ethnicos uoeâtoés idolorû cultores, idco q in gentiliü,hoccft mgiorû fuorû fide perftiterc,necreligiôis cultû mutauç re,quos cofdê amp;nbsp;paganos uocat Orofius, ideo quia alieni a ciuitate dei ex locorû agreftiû çompitis et pagis ueniftes paganiuocâtuGuelfcdbi alios dicuntur,amp; maxime iurifcôfultos pagani non militâtes.Inde paganos uo citamus gentilcs,q} fub ucxillo Chrifii non militent. Crado amp;nbsp;grador aris.8Cgradatus,hocefthabensgradû.i.dignitatêuocabula funt noua im peritorû amp;repcrtitia,nec meoiudicio honeftein penû Romani lcrmonis admit» poiïunt/edpenitus gotduca SC barbara. N'ecdcgradarc latine di^
-ocr page 161-LJNeVAE LATINA? ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXIf.
«mus, ut (accrdotibüs aliquâdo conongit.Launc autê dclccfarc dices. Eft ém defccrarc ex facro.pphanü faccre,ucTlautus,Defecrare cü prius bpor tet ne manuscontaininê.Coiifccrareautêeftquod nos barbare 5lt;goitln'ü Ce diciinus canonizare, ficut de Tandis amp;nbsp;dijs dicimus.Tertulli. male cunï Lucullo adû eft qui primus cerafa ex ponto ltalifpmulgauit,quod nô eli propterca confecratus.Cice.quod fi ullü unÆ animal confecrâdü fuit EtLadan.3^ eorü memoriâ pofi morte conlecratâ efle. At gradus pro di# gnitate eciâab idoneis latine dicif. Vndc Mfeircellus iurifeonfuLfEde ritu nuptiarü.ob'eruandü eft inquit,ut inférions gradus homines ducanc uxo Vesjcas qs hi qui altioris dignitatis funt ducere legibus propter dignitatêp fjy hibentur.Et vegetiusjut exprima cohorte ad gfadû quempiâ promotus ’ uadat.amp; Q.Curtiuslib,v«erat inter duces manu ftrenuus bello quidcpa# cis artiiî et ciuihs habitus rudis,uetus miles,ab hüili ordine ad eû gradü in quo tunc erat promoms.amp;Cicero proi8ylla,ncminêeflê ex illo honoris gradu qui non omni ftudio,uirtutc,audoriiate incubuerit ad rempu.con fiderandâ. Glofla duplici (rfcribitur,non fimplici,ut apud noftros,amp;f eft interdû lingua,interdû linguae obicurioris interpretatio, cuius apud graegt; cosquincçfuncüarictatcs amp;nbsp;dürerêtix.Côm unis, Attica, Dorica, Jonica, Eolica.Quintilia.in prÉprotinusem poftintcrpretationclinguæ fccrctio« ris,id eft quas græci gloliasuocanteadem amp;nbsp;gloftêmata uocant. Inde glof fematjciquiuulgoglofTaTores uocâtur,nuncabimpcritisglof3c,5lt;quidê fimplici f pro quacücß ufurpan'cexpöfitione,quod bene dicat, uiderint ipfi qui glortas illas quibus.nihil eft ineptius maiore cum apparatu expo? hunt,qua prifeorû iurifconfultorû icripta,in quorû enarrationc glollj illç äquibufdä barbaris acprorfuslinguælatinæ imperitis fucrût côparatæ, hemo certc uetcrû,hoc eft cruditorû gioflam in ea uncf accepit fignificau bne.hæc Raphahel regius. At Seneca ctia in cpiftolis côtra gloflêmata lèri# bit.Et merito gloflae illæinterlineares quasnoftri triuiales rnagiftri faciût àb omnibus uitandæ,lt;S(f iuuenibusprohibcdæ funtin primis.lmpcriti iic àlingualinguagiumfaciuntminuslatincjficuta uia uiagium ufurpauit. fo Apuleius lib.vrj.de afinOjiêduixrecipitur. Genitura appellatur ladno uocabulo,amp; crudito quod uulgus indotftû natiuitatem uocat, hinc eft ils lud apudSpartianû.Scuerus genituras Iponfarû rcquircbatcum effet ma theleos peritiflîmus,EtÂuIius firmicuspcculiaritcr utitur, Ambrofiusferî Oionetriurj ufusnatiuitatc,ficutuulgodiciturappellatin quarto exarae# ron breui atomocxiguoqtmomentodiftarenatiuitatéinopis amp;nbsp;poteni tis amp;ë.Aliasgenitura pro ipcrmateaccipfitur,de quibus plura feribit Bei roaldus. Grabatus media produfla apud latinos,eft letSica leu paruus kâus.Graccifta amp;nbsp;reliqui ponût differentia dicentes. Pro gremio grabatû pro lefto ponc grabatû,fed allucinant oino,qgt; cm grabbatus figniftcct grc 4o hiium non eft ledû apud idoncos,fed larini feribût grabatus per g amp;nbsp;pro ffucunt mediam,ficut Virgi.in morcto.Mcmbra leuatfenfim uili demifla Srabato,græci contra per x feribunt ÔC prima producuntfic xpct6(6«Tor.
-ocr page 162-ng ABVÄI0NE
Helena media breui pronunciacur.fiue fit grxcorS mcrctrfx fiuè fanflr Conliandnt materjUcfcio ante cur indocti holes qui nihil Icgerüi faciunt’ ditferendi inter fandâ SC merctricc,quo ad nomina dicêtes pro mcretrice media brcutpro fan Aa media longa,quafi indignu ducentes fan Ai Hele#' nara noIe meretridscontaminare,cum plures merctriccs uocetur Mariae, plures Catharinæ,plurcsbarbarae,plures Otili^,fimiliter plures uirgines, probat muliercs eijldem noibus,cum no nomina,fed res fit infpicieda. aût Helena penuLprodu Aa uulgo pron5ciant,ucnit error ex hoc q, penut: tima a^uitur apud graccosfic. vÄtVK. Homiliaper h in principio lcribéf io dumeft.Ô6 per i ante 1 non c,ita diccndu homilia,non homelia penul. bref uidtafcribiturapudgrfcosó^X» i« quorû haec di Aio eft, teftis eft loanneJ Craftonusamp;NeftorlÖionyfius,amp;interpiaturapud ladnos homilia col' loquiü condo amp;nbsp;fcrmocinado.Nam ôC apud graecos óp\ia diciiar cöngt; donor, colloquor.ltcm debcmus dicere litania,non ktania etii penUl. fyl laba lôga,ut non obfcure datur intelligi in graeds,ita em apud graecos fcrt bitur ÄiTÄVt'tcCiUnde Wiero.fuper 2acharià.Hotda interpretafdeprecado' domini,quod grfce fignificandus didtur XiT«V£uirilt;r ualetcj! apud fatirtos’ tantS quâtû fupplicatio. Hippocrates cum i latino duplicata p farif bitur,fuit medicus infignis,corripit£p pcnul.fyllaba,amp; no produd{t,ut uul' JO go profernt,unde Martia. Os hominis mulfum me rogat Hippocrates.^' coponitur Hippocrates ex 'ÏTnrov quod eft equi,ôc xfiixTolt;r,id eft robur,'qfl’ equi robur,uulgares Ôd indoAi fcribiit amp;. nominit Hippocras et malc.^k:-etii fciibüt ®alienus,cuin do Ai Si fcribant Si proférant (Balenus fine i,fuif amp;nbsp;hicGalcnus medicoru praeter Hippocratem fere princepsex Pergamo Aliae oppidoortus. Mieronymuscumafpiradonein principio amp;nbsp;i lari no,amp;: cum y graeco in penuldma fyllaba,cft Si diAio quinq? fyllabar3,n5 quattuor,ut idiotae pronüdât.iït ualetex ui nois facrû nomé uel facra lex' Pnmac duae fillabac brcues funt,5c tertia longa,quia per co mega apud grg cos fcribitur,ficiipwvU|«.olt;r,aliquifaciunt fynercfim,ut in illo carmine. O q Hieronymo fatus parentê(8ó quos ego aliquâdo imitatus erraui) fed hoc oino uiolcntü,nam o longa eft,amp; i apud graecos nuncp eft confon5s,addc tpapud ladnos tefte Prifdano i afpAatü nuncp poteft cffe côfonâs. Hiceiia noiare licet omnia copofita ab hieros quodfignificat facer,in prindpio c3 i latino afpirato fcribi debcrc,ut Hierarchia non cum g,utquida prfcipiuf Hierofolyma uel Hierufalem indeclinabiliter.Angelus Politianus. Terd^ us aonijs fatur ille Hieronymus undis., Harmonia quae eft compofido uel concordantia contra uulgi confuetudinc peRul.habetcorreptâ,ut Cu# ere.Harmonia grarj qua dicunt Afc.Ct Zcelix Capella. Quae iflorû laudeS protulit harmonia. Humilis proprie apud ladnos eft file qui eft obfeu# ro Si fordido gencre uel loco natus,amp; humilis.i.uilis apud iurifconfultunt f£de poenis.L Califtratus,humiliorcs Si honefdores opponutur. Inde hu# militas ilia obleuritas loci uel generis.ltem humilis fignificat kurt2,ficut,p' cerus gerad vnd hoch,fic huilis ho dn kurt)er,ucl humif arbor,teu .nidei^
-ocr page 163-LJNGYAE LATINAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXJB
HeroJotus proprifi hiftoriographi cótra uulgi' opi'ni'oncdo fyllabâ p« nulumâcorreptâ habet,vndc Äufonius poeta in graeco carmine oxTU'^if *v\ov ima. îipocP-oToVjôd fimilia propria do corri,ut^heodotus, Zenodo^ iiiSjFurius Bibaculus.En cor Zenodoti en cor crateris. Heraclitus nomê philofophi fyllabâ cli producit no corripitur,ut u ulgu»putat,fic cm fcribi tur apud graecos KPccxXiÎToirjLucrerius,Heraclitus init quorü duxprxlia primuSjfimili modo Heraclidesi producit,amp; hcraclius. Hurruca no eru ca(ut fcribit Georgi.Valla) paniû eft quoddâ reptile quodfuper brafficas præcipuc répit córrofurü foliâ,teuto.raup,prætcr cæieros autê etiâ /ouia? nus Pontanus legit eruca,cui pauloplus tribuo tp Georgi, tu fequcrc.4d fo uoks. Hærelîs uide in dictione modernns pulchra. Hypocauftadicû tur latine quxbarbari ftubasuocât,uidcfn didioneftuba uclftuppa,qua difuone,ut alibi omifi utitiurifconfultus Vipia.ff.de Icga.irj.ligni appella ho.dum inquit,lignisautc legatis quod côburêdi caufa paraiîî eft confine tur,fiuc ad balnci calcfadionê/iue dif tarû hyppocauftorüue, fiuc ad calce fiueadaliârcmcoqucndâfolebatuti.Hicnotahyppocaufiaamp;: balnea digt; ftinguf per jurifconfuLnota pariter di jtâ hic optime accipi pofle pro ftuba uulgari uocabulo.Nam dijta eft locusccenationis,ut dixi,amp; calcfit per li; gna,ut hic,ergo ftuba did poteft. Horrca non tm receptacula frumcnti, led etiâ aliarü rcrû repofitoria cffc tcftes funt eruditi,amp; in primis iuriicôful 20 ti,qui pluribus in tociSjSd peculiaritcrin titulo de contrahcda emptionc. horrca frcqtiêter uflirpantpro repofîtorio merciû 8C rerü pcioiârû, èc hor rea uini legîïtur. Haftiludioraris,uerbG eft uulgo frequcns, quod paru elcgâter Ô£ ufitatc dici amp;nbsp;ufurpari crcdo,hafticos tri ludos in Caligula jBuc ïonius uocat cos qui haftis confidûtur.Eft autê decurforiû locus ubi fiunt illi ludi haftici,amp; aecurrerc,eft ilia torneamêtafut cum uulgo loquar) exa cere. Hofpitale uulgo uocaf quod elcgâter amp;nbsp;graecc Nbfocomion apî pellat,hoceft domiciliû Ianguentiû,quo sEgrotâtesaluntur.Wiero.in cpita phioEabiolacdidt,primo omniü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nofocomion,jdcftlangucn
tium uillâ inftituit,in quo ægroiâtes colligcrct de plateis,5d coniumpn lâ^ P guoribus,atftinediamifcrorü membra refoucrcivôir.^oo- nolimoscm id cftægrotus,àNofcmaricosualctudinariusdidtur,undeperpcrâ (cmt in autenticadcfàndircpi;collarione.ix.ita.Scdnecxenodochii3,autnolacho miü,aut ptochodochiû,aut alium quêlibet uencrabilis domus gubcrnato rem amp;c.itacnim legends eftjxenodochiü per X fiuc ^tvotPoxiîov pcrx no# focomiû,aut ptochodochiSÆt cü Afcurfîus taceat,tu ita interprctare.I/o focomiS quidfîrdiximus.PtochodochiS dicit uulgo holpitale mcdicorü Ttovocrpthochus cm mendicus dicit,amp;dochiS cT-oytiov domus ucl recc# ptaculS.XEN0dochiG autê eft locus publicus quo peregrini ÔC holpitcs hofpitalitcr rccipiuntur.Xenoscm holjxsdidtur,amp; dochion reccptaculü 4® amp;nbsp;pcnul.longa eft in ilia amp;nbsp;præccdentc dilt;ftione.HierO- ut fupra, xcnodo# chium in portu JRomana fitS totus pariter mundus audiuit jlicobiter no U JŒNia effe munera hofpitalia,non exenia.u t uulgo proferulnde etiam
-ocr page 164-DÉ ABVgJONBquot; ' ■
xenoparachiui dicutur illi qui iuflitdecurionû ÔC prouîndaliü domo lcg^ 'lós externös fufdpicbât,amp; hoc nomen inditG,q) peculiari pompa Rom* fuicipicbant ipfigræci^dc quibiismcndoncfacitArchadiusiurifconful.fS de muneribus amp;nbsp;honoribus.Itcm orphanotrophiS dicit^uulgo hofpital« pupillor3gt;amp; eorum qui utrotf paretc orbaii funt opepocvow cm pupillus,SC T^oxpii cducatio cft.Itcm brephotrophiS dicitur uulgo hofpicale paruulo rum,quibusanfantcs expofiticrj aIunt,?ôpîlt;polt;rBrephosenim latine infan« dicitur,(3c t^oÇh trophe educatio. Sicut ctiâ Hierocomjon locus eft in quo leproli aluntur,hoceftdomus Icproforu,Hiera græce lepra dicitur latine, . Sc xâ^H uilla,dc quibus lt;Slt; plura.C.de facrofan.eccle.ubi perperä omia lc^ guntur.itê .xxitj.q. vitj.cap.tributü. hcobus propriü nomê mcdiâjjdil cit,non corripit.ut uulgus enunciat,amp; ex propria natura fyllabarü quad tuor eft.Claudianus.Ne laceres uerfusduxfacobe meos, uehemêter hoe in loco errauitGallus Alcxader qui dicit.Dalida Sampfonisïacobic^ Ma riadacobus em media lóga eft,amp; ego apud eruditiores non Sampfon, fed fanfon ucl famfon lego.ftc Dalila non Dalida,Sic cm nup in t^uodä uctil itiflimo cxemplari fandi Ambrofi] inueni.ad Vigiliüepi.lxx.fct ita eiiaui ponit dtuus Hicro.in intcrptatióibus hebraicai^ didionû dicêsdDalila in^ terptatpaupcula uclfitula. frïiurior aris.qu3^ uulgo ufitatiflîmû fit uo jo cabulü,apudidoneostnnun^legi. Focüdusamp;iuriidus diffèrïït. INan» primü a ioco diciturjioc eft homo iocofus,amp; corripit primam/ucundus a iuuo dicitur, Sc eft homo cuius confuctudine SC moribus dcledamur, amp;nbsp;cuius præfenua nos iuuat, id cftdeledat, amp;nbsp;contra naturam primitiui primajïducit.ïnde legcdu in facris litcrisjucüdus homo nó iocundus.
Indulgcrc ut Valla dicit eft côccdere,ÔL ut Cc dicâ oblèquctcr dclicatccp tribuere,amp; ut Seruiusdicit,quotics uoluptati operadamus,indulgcrc di# cimus.lnde indulgêda eft illa mollis cducado,amp; ut ita dicâ obfequenda,ut Macrobius.fed indulgêda tam fortunj,^ pa tris abuœbaf.Litcratores autê uulgo indulgenria accipiüt pro uenia dicêtes.Indulgcndâ tibi deus tribui go at,ueldeus dbi indulgcat,quod quis,negat dici non ladne^ ut didt Valla, DicendüeiTicrat,deüsdbiucniâdonct,quarc male errat Græcifta dicens. Fas tibi'fituenia f)eccato non peunte.Qiiod fi peedat iblct indulgêda dici, nón tn oino fine audorc indulgêda pro uenia accipitdta em accipit ïulius Capitolinus in Antonino pio,dicês.Hisquos Hadrianus dânaucrat in fo natu indulgêdas petrjt,5£ poft.ad ïdulgêtias^aniffimusfuir^ft em uenia re milfio culpx,ut pcccaui 8c ucniï peto. Venia tame indulgêda ponit SC nó ecótrario.Ciceqj Archi.dabitis mihi hâc ucniâ.Hic 8C hfcFDÇÿlgnis SC hoc infigne,qd fit notü eft,habetin plurali numero infignia infignibus n3 infignijs,utimperldutunr,dicêtes ille infignqs magiftralibus eft decora tus 3cne.in decla.non aliud Codruscæreris impatoribus deditexcmplQ, qua quod pofitis infignibus impatoris ad mortê cucurrit.Ft aefar lib.pri. de Gallico bcllo Confidius dicit id ie gallids armis, atc^ infignibus cognouif fd Accipif aüt infigne,p eo quod uulgo dicut arma amp;nbsp;icuta nobilitaris uel
-ocr page 165-LINGVAE LATîNAE • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXIHl.
fiirpisjficut etiS Virgilius accipere uidetur in.vrj.Ioquîsdc Auêrino. Pull cher Auen anus clypeoep i'nßgne paternü,græce dicit apophragifina ,qua, didione l^linius in epHs udtDicit item apud laünos,iu8 itirpis^ius gentili tatiSjó^ infignia gcndlida. Jnfernusa um.i.pertinens ad inferos amp;c. Sub flandue ein,ut dicit PhileLapud latin^ linguxerudidiTimos nuncR inuenigt; «s,amp; fie in fymbolo apoftolorû legendû eftgt;defcenditadinferos,amp; nô degt; (cendit ad inferna. At ut uerü fatear edâ côtrariü reperitClaudianus. Mw gitusab alto redditus inferno, ScFuIgendus dicit,qualiter ÔC ad infernum defcêderit.Cicc.in Arato.Côucxocç finu iubiês inferna leonis, 8C. Corne. Ta.lib,xxi.Ioquêsde Iudxis,cadêc}; cura amp;nbsp;de infernis,amp; pfuafio cœlefiiü. Ladâ.fxpc ÔC pferdm in carminé pafchali.Qua deus infernü uicit amp;nbsp;aftra tenet,amp;: Apulc.de dco Socratis. Malle tamê ego dicerc apud inferos,qu5 apud infernü uel apud infernagt;malc cm ita dicit nifi intelligat fubfianduû» utinferna.f.loca uel fimilc. Imaginor aris.quod nuper pcepit quidâ non ciïelatinünuin$mcminimelegineapudCice.amp; eius æqualcs. At apud iuniorê Pliniü in cpi.fjpc ôC apud Apuleiû de afino.pcftiferosfmaginaris amplexus,amp; apud Quindli.in .xr).(X tantüoratorê imaginât acfrugi,un de nemo iure rephédere pot. Induftriofus amp;nbsp;lcriofus feribit Laurê al la non dici,lcd induftrius ÔC lêrius ab indufiria ÔC lcrio.Cice.in. v. tufcula. Sûmâ fuifleeiusin uiciu têpcrantiâ ,in rebufcçgerêdis uirü ÔC acrem ÔC in dufiriibat fi exemplar non efteorrumû ÔC mcndofum.Vak. Maxi, habet induftriofus lib.iq.ca.iiif.loquêsdcTarquinio Prilco. CftcrütampfperS condidonis fuf cuentü induftriofum pro inuidiofo ,gloriofum pro inu0 fo reddidit, incidèter ÔC incidentaliter non funt uocabula digna oraton* bus,amp; his qui feribunt epiftolas,hoc tarnen tcftabor me dixiilc de oratori bus,amp;: lus qui funt emunâae ladnitaris,plura enim uocabula prope bar# bara ÔC penitusfordida côcedunt grâmaticis dialevücis,quoniâ in infi# Oioamp;uulgatiflîmoorationisgencrcuci-fanf, quf non oratoribus, ÔC his qui uolunt ÔC efle «3^ haberi iadni.Et uos ubi dicids incidenter uel inciden» ialiter,ladni dicunt obiter,ut in fuo loco dicemus. Illigare ôc non inliga jo rc,utindo(Si dicunt,tcu.einbinden,apuddoAos tamê lego religarefaepius pro codé, nccmcmini me Icgiircilligare,ap{f/urifcôfultos tamêlibri dieu lur côglutinad quos nos rcligatos dicimus,ut.ffidc lcga.iij.l.librorû »jTed præfcripti libri. /oânes fine afpiradonc h cft tetrafyllaba didio ,prima i breuis leeûda o longa conua omniü rccentiorü morc,qui o corripiüt per pcrâ.Malc ergo Fortiuiatus dixit, Prfcipuü meritis çpl}efos ueneranda/o annê.MalcSedulius,amp; malefiauâoreftjUiuulgocredimusPaulus Ion# gobardushiftoricus in hymno.Vt quæât Iaxis amp;c.in adonico,lande loS nés,hune tamêhymnü nofter Albertus magnusdiuo Miero-alcribit.
le ÔC noftri germani,ita cm dicit ffcrmolaus barbarus uir æuo noftro do# 40 Âifimus. Éfi ÔC in loâne que græci Carithonymon interprétant litera o lô ga )«ÂVV£lt;r,quonoîeutunnoièphus,ôi Cornelius Ta.amp;L.Apuleius,ipe Rfllè Sidonius Apollinaris breuê facit câ fyllabä/^ua nunc Helyas nüc te
-ocr page 166-DG ABV8töM0
iubet iréfoannes.Non fic iuuccus pocta,nó fic ali'i’ poctse jChrifiiani de«gt; ceptis loquor.de qua didione loquiair Pontanus, loânes quotj ÔC loacirt quf ludxa funt, alpirationê nó habet ante a apud grycos, 8c alibi lofephus loânes,loadn,in quibus i uocalis cft,noconlonâSjapud græcos afpiratióe carent,qua tanio magis carcbüt apud nos fi prima li ter â confonantc feceri mus. Apud hcbrfos loânes dicitur afpirationê habere, mutata tamê paukt literatura.Ioanan eih apud illos uocat, ód quia abundât afpirationibus he^
’ brxi,c(iâleiùsdicun{mutarisetiâ literis afpirare,quod nó kt apud grxcoS lus gentilinuni uocat id quod uulgo dicunc ius patrona(us.E(fanÀi tutela
lo tes qui patrom' uulgo diciint. Inducix,arüpluralis numeri tantü,lt;|ft fccu ritas prsflita hoïbus 8c. rebus ad têpus,bello nondü finito,teut. frid in eitn kricg,intelligc ad tempus aliquod data,übi indodi dieüt Treuga illitcratö uocabulo.iQj fi hoe in eanonibus facris repcries,nó ob id mundü eft iioea bulû. Sunt cm (èripti canones maxime eo têporc quando corrupta erat la tina lingua per infiuxionê gotthorü,5d tutte forfan loquendûcrat fecundiî uiucnriü qualintes,qui omnes Roman» linguae barbarie mifecbant.qua? propter fi quâdo canone8(ut ipfi dicunt)aberraiierinta proprictaïc culdo* rts lermoniSjimputabimus temporü iniurix, n5 fanâis patribus, qui omi fanditate 8C uit^ puritate elaruerunt,fimul 8C fplendore feientiat^ mirifieo.
JO inter cæteros tarnen liber decrctorü magis placet. Induciari aût quo quidâ utûtur pro eo quod efi morari 8C diffêrrc.eft in ore illorû qui latinj linguf bellü indixerût. /ntiniare uerbû quo utitur Solinus,Apuleius,Poelix Ca# pclla, Iulius ^ïapitolinus, Aelius Spartianus, fulius Firmicus, Diomedes grâmaticus amp;nbsp;quidâ aliùnunt^ legi apud uetuffiores, quod quS elegans fit uiderint ht quorüin ore tam frcquenseftjEgocmnccdamno uti quidâ, q» tâd uiri finnllo ufi,nee item uetuftû exifiimo. ïhimicor.aris, uer'oûefi grâ matidî,quod nuneg apud elegantes legi, fed inimicare quod ßgni,inimicS faccre,utapudWorJEtmifera8inimicaturbes. Inuehor uerbû deponent f talc 8C non palîîuû huiUs uerbi inueho, utdicit fSh'colaus Perottus Sipongt;
jQ tinus potifexqn ûgnificat refte Nonio,lncreparc,ucl maledidisaggredi.Et rant igit uehementer qui inueho adiita uocc ufurpât pro increparc 8C ma^ ledidis inuadcrc,inter quos cft Philelphus, qui bis in Satyris peccauit, pri^ mo hecatofticha oâauaProdigus in triftê oftendit lactus auarû. Alter in ef* fufos luxus uitâq; proteruâ.lnuehit.Itc alibi,ïnuehit in fratre quod uiderit orcdifcrto.Èft igitur ut fæpius dicâinuehor dcponentalc non atftiuû qïï fi ’ ghificat increparc. Vnde Cic.lib.de oratorc. Cû igitur uehemetius inuehe lt;nbsp;retur in caufam principS conful Philippus Jdem li.iq.ad Cffarc,itacj: in eâ Panfa uehementer inuelt;Sus.s. Hiero. in cpiftola adRiparium presbyterir. T aota forfan me cogitarionc rcphcndis.cur in abfcntê inucharjdcm cotra Rufftnü.lcdis literis prudentix tuæ quibus in me inueheris. Caper grâma ticus dicit inuehor amp;nbsp;iocor in IMlacrû.Et Pedianus,inueiSus fit in Cicerone 8c Diomedes inuehor in hominc xmulû 8C inuedus fum.lta omnes latini feripciuruntyde uere ladnis intelligo.Quindlia.in ij.li. lèd in illud hominS
-ocr page 167-LÏNSVAE LATÏMAB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXV
genus qd facilitatedicêdi mak utebatur inucduscß. Inucho aüt adiuit cft compoliiff ab in amp;: ucho,amp; fignjficatquafi intro ueho, un TcrtulianuscS tra gentes ca.xxx. Ccclïi dcniqp debeIJctimpator, ccelü captiuü triumpho fuo inuehatdnde inuehor eius pafliuü.i.uehor. Virg.lib. v.fnei. Centauro inuehitur magna. Peccauit igi't nup quidâ nó mcdiocritcrin dialogo quo dâjuel ut ipfcinfcripiit comoedia, ita Icribens comici quotj poetae kucriHi nie in uitia inuehüt,debebat cin icnpüflë inuehütur,ut oftcdimus. /ndu« fium.ut dicit Nonius,cft ucftimctu quod corpori intra plurimas ueftcs ad hxrctjquafi intußü uulgo camifiâ uocant,quâ didioncnufcß inueni apud idoncos fcriptores. Et idc interula quodinduliü. ^ndc dicitur indufiatus.i. indufio indutus. Itineror.aris^eft iter facere,quo uerbo utitur Apukius, amp;nbsp;quidä rccctiorcsjatinius tîî ÖC melius diccrciur iter ingredi uel itcr facere eftenim pcnitusgrämaricü uerbü. Jlicut amp;nbsp;uiare quo Ambrofius amp;nbsp;alii ec cle(iafticiutuntur,amp;: niantes apud Apukiûjÿidonium amp;nbsp;alios rccentiores pro uiatoribus ufurpatur.Sed uiaticariefl uiaticü parare,quod apud Flau tum inuenitur a uiatico defcendes. Eü aüt uiaticü quod itineris caufa para tum eft, amp;nbsp;a græcis tepóAov ephodion dicitur, a uiatico uiaticulû dicitur. Vafa aüt uiatoria funt quae apud Pliniü reperiunt,quibus utütur uiatorcs pro ferendo potu.Etodœporicongræce dicitur, quod uulgo itinerariü uo cantjfic fcribitur ólt;Aoi7ropixóv. idioma quö fcribcndü ÔC quid figni. fimi li tcridiota uide in didionc uerna. Infokns noüri grämatißae accipiüt^ nö modefto,teut. vnbefchciden, amp;nbsp;infokntiä pro immodcftia, fed male,o£ nulla audoritatc fulfulti,nifi forfan barbarica,lnfolens cm flgnificatuel no folcns uulgo ungcvuon.Tcrenti.in Andria, quid tu athcnas tarn infokns. Item infokns.i.imprudcns fupcrbus amp;nbsp;audax,amp; quo uulgo utimur jSfum ptuofuSjtcuto. ftoltz, ubermietig,mutvuillig dicitur, amp;nbsp;ut Seneca dicit nü hil aliud cft infokntiä quä fpecies magnitudinis falfx.Cice.de fcncdu.Nec certc uerendü ne ucra prxdicans de fe nimis uideatur, aut infokns, aut fo? quax Julius Frontinus lib. i. Fabius ^Jlaximus aduerfus Mannibakm fuc# celTjbusprxliorü infolentc.Ambro.in epifto.ad Vigiliü. Verum quodfa jq eile ufu uenit infokns rerü kcundarü animus,de quibus rebus kgc Noni; \ um Marc. Jhchoarc quid fit notü eft, amp;nbsp;adq iungitur, ut Diomedesgrl* maucus tradit. Veniia a chao.i.iniuo rerü,fi crcdimus Acroni grämatico t^uis a choum.i.mundum uenire alii dicant,amp; fic fcribatur Inchoare,intcr quoseft amp;nbsp;Sueto.Tranquillus,ut Junianus fermfit, cum igiturfitadiuefi; gnificationis regit poft fc adm,ut Vir.vi.xne. Tum ftygio regi nodurnas inchoat aras.Et in georgi.Tc fine nil altü mens inchoat,nö tn kmper.Clau dianus.Infandis iterü terras acciderc bellis.InchoatJLucaXongisC?farp# ducerc nodeinchoat alloquiis. Jdeo minus bene Çakottü corripit ßcorgi US Merula,licet in profa oranone nü^ kgerim. index latine dicit ubi im periti dicunt regiftrü uel tabula, uel repertorium, uel dircdorium.Jndica# reitcmprxtcruulgatam fignificationem fignificat etiä xftimare amp;nbsp;prxei# um rei dicerc,tcut.bicten,(36 cft uendentis,ficut liccri feilfen,cmptoris.Plau#
m
-ocr page 168-DEABVaöNg
tus in Au. uenio ad macellû rogito pifccs indicée caras. Cicero.iq. officio« CüpoftulafletjUtfibi fundus cuius emptor erat femel indicarct.
«nentariû item dicimus cü res noftras nudis uerbisreferibimus quod dub go regiftrû uoeât. /nfatuatæ mulieres nô funt proprie ftultf amp;nbsp;fatuae, fed quæ uel a Fauno uel malignis Ipiritibus agitantiir.Kt fimiliter infaruati ri quos uulgus nominat fpiritu plenos uel obfclTos, uel dæmoniacos, uel arrepuuosjteutoni befeffen mit dem bofen gcift,qui latine etiam laruati uf ceritidicuntur,ut fuo locu dicam.Infatuare tame iignificat facere fatuif. Sclt; nc.cpifto.lx.cum pro fua quen^ portione adulatio infatuat.B?f moniacos lO illosSchabentesdæmoncmgræciuocant (ActijU-wvotpo^HTouir. Imitant
fequi diffèruntdmitari cm ad faâa,disSa,morcfq; aliorü refertur. $cqui ue# ro ad perfoni amp;nbsp;ad corpus,ut nô rede dicitur,tu præccdis ôC ego te imitor fed potius fequor.lmitari cm nûcp pro fequi ponitur.Üed tii fequi pro imd tari, ut Tullii filius nô eft lëcutus patrem. llidorus per i latinû fine afpira tione feribitur, amp;penultima lôga pronunciari debet. Augt;Sor eft uobis faJ tis notus. ïefus feribitur cum i latino fine afpirationc apud graccos, SC eft trium fyllabarum,prima i corripitur, fecunda e producitur, SC ultima ctiâ producitur us. Sicenim feribitur apud graccos iMtroucr. lEtlefus in hebrxo, ut dicit Hieronymus in græco ^oter, in latino faluator dicit. Sic Chriftus lo græce,Menîas hebraice,undus latine dicitur.Eft aüt triü fyllabarîîjUtmuV tis placet obdiuinam trinitatê rcpr3efentandam,undc luuencus optime fer uauit quantatèdicensJnde Galilæam repetit faluator lefus.at fine ilia ratio ne qui ego nihili facio.fefus eft trium fyUftbaiji quia cum fie lcribatur a grf cis i litera per fe fyllabam facit, nun^ enim apud graccos i tranfit in confe nantem.crgo loannes,Hlieronymus,Tacobus,lofeph, amp;nbsp;fimilia omnia fact unti in principio per fe fonarc, 8C fyllaba propriam facerc, nifi apud poegt; tas in carmine tantu lynacrefis fiat.Hicerrauit Alexander (Gal. diccns. Dat lefus urn quarto, quern tn in prima parte fui opcrisfine cômêtariorîî m'eâ? dris nô inutile ccnleo,dûmodo modü faciamus,nec femp immoremur,iSd ' 50 tancp apudfirenios icopulos côfenefcamus. Secundâ aütparte ciufdêpeni tusinutilêcenfeo adolefcenttbus,pcftifcrîîcp uirus,quippc q nihil in fccon tineatquodiciredignüfit, uttotadicatur merito impedimentû ftudiorû. T ertia aût pars i mperfeÆifime tradit quan titates,hoc eft cur nos germani facile pcccemus in fÿllabartï quantitatibus,nimiü confifi Alexandro, cum in aliis muftis,turn etiâin hacdicftione lefus, nam e amp;nbsp;us producit nô corri pit. fofephus penul.produ.debetproferri,utluuccuspoeta. Vrgetmo^ nitus Maria puerûcpiofcphus.Nam tefte prifeiano. Nomina barbara in fi ne accentü dctinccia more latino dcclinata accentü ipfum rctinêt,amp; penul. producütfyllabâjutabAdä adamus.ab Abraham abrahamus. Jdolum 40 cum i latino initio fcribicur,5lt; eft media longa contra uulgi confuetudint, feribiturenim per u mega apudgr3ecos,hoceft o longû,fimiliter amp;nbsp;prima Iôga,quia per fci diphthôgon feribitur. Quod intelligere potes ex hoc car mine grxco Slbyllsc^uc aÙcgat fcadantius meus lib.i. inftitu. capiexi. «foi#
-ocr page 169-LÏNCVAE LATJNAK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXVr
cc4'ij^oult;r vtxiïuv ticP-aiX« xctjitóvTuv.Qiiarc errat Alexander gallus dicens.ldola ditfïa dei.£c alibtldola die longü.fc’t mulei aüi eum co deliräf.-iidc ab idolü 8c latn'a quæ eft lêruitus,uenit idololatria didio hexafyllaba penul.longa,ficernfcribinir, ÀttTçfeict per 4 diphihongon,nóidolatnafi# cut literatores dicütdnde etiâ uenit idolothytus, 8C dieüt latine immolatus idolOjUt in Apocalypfis iij.ca.fornicari amp;nbsp;manducare de idolothytis, amp;nbsp;in pri.epift.ad Corin, none confeientia eius cG fit infirma ædificabitur adco^ medendû idolothyta, IkAwäoSijtov, id eft idolis immolatG. Junior copa ratiuus ucnitjUt aitCornutus a lune.Junis em ingtet iuncminor iuuenc di citur.unde iunior ideo prima quoq; fyllaba produ Jnde iunix iunicis. ^Gt autc iunices ætatc uirides uaccæ.îed iuuenis habet iuuenior.CalphurniuS Sum quoq? iuuenior amp;c£t (2olumel.de apibus loqucsjllis quidâ incom# modo quod iuueniori examini accipere foict.Et Flini.ad ArianG,quod fa^ cerdotiG ide amp;. confulatG multo etiam iuuenior q ille. /uueneus iuuengt; ca no tantG bos dicitur,ledetiam homo iuuenis, tefte Porphirione.grâma tico.ïnde iuuenculus amp;iuuencula.Morati.Tefuismatres metuGtiuuêcis^ Te fencs parci miferxq; nupcr. Virgines nuptf amp;c.quapropter cedatindo (ftifttmus grâmaticafter.qui carmê hoc noftrG in funere cuiulda mulicreu# lærcpræhendercconatuscft. Nanqi iuuencafui 8c rnultis mea forma pla? , cebat, dicens iuucnea efle boue,fcd turpiter conuidus eft. In parte bonâ' * accipiq hoCjUel iti parte détériore latine dicitur,^uis nuper quidâ barbarc-dicifefiptG r'cliqueritJCic.pro Rofcio.quffoKruci. ut hoc in bona parte ac cipias.Ct alibi,uidetc nunc qua i^rfa amp;nbsp;mutatain peioreparte fintola. Idê pro Archia,cà indices a uobis fpcro elTc in bona parte accepta. amp;nbsp;Terenun Andriajipm animGfgrotGplaerGc^ ad détérioré partem applicant. Juri fia laünG non eft,lcd iurifconfultus,ucl iurilperitus,uel leguleius, ncc bene dicimus,ut tradit Geor. Vallaiureconfultus ueliurepcrituSjfed iurilcófub’ tus,iurióxritus.'EthoediflG Georgrj ego approbo,fi apudCicero, in ora^ done pro murena iurifconfultorG non iureconfultorG legat,ubi fic inquit Nam cum per multa prfclare legibus encnrconftituta,ea iureconfiikorG ingenqspljrac^ corruptaacdeprauata funt,ubi ego iurifconfultorG fubfti tuerim,non cm dicimus peritus uel confultusgramatica uel rhetorica,fic ncc confultus iurc uel peritus iure,fcd in iurc,crcdo igiturdeprauatâ elle le äionc. At ut obiter tanga rem a prifcis iurifperitisinaudita, nefcio rideam-ne an ftom3cher,cGJLauren.Vallc. in Icguleiosnoftri teporis qui quotiei# cGcf Fauli, Vlpiani aliorGc|; teftimoniG alTumGt,legé noïant,ubi caput di cere deberêt.cG löge fit aliud lege cfrc,amp; habere uim legis,quodq; deformi us eft uni lege in plures leges partiunf,uerbi gratia ad lege Aquilia uFCor Bcliâ,uel Iulia SCc.quoties fcfuola,quotics Paulus ueiPapinianus, aliufue quis loquitur enafi bina uerba amp;nbsp;quidc afupcrioribusdepcdcntia,toties 4^1 noua lege appcllitât.non ab aliquo legiflatorc una legem, fed ab infinids interpretibus IcgG infinitas leges eireiudicâtes,quodfi uelint imitari oem aniiquitatemjôClatinæ linguae grauiffimos audores,ubi iurifconfultorG
m ij
-ocr page 170-de'abvsione ■
utrba aiïcgâtes lege appcllant,caputdicend5 inuenict. Aulus Gellius new fier lib. ii.ca.xv.8iccapiK.vi.lcgisIulix 8ueto.didt,capitelegisPapi3e.Pli^ nius Cecilius Valcriano fuo,recitauit capita kgu.Et Pedia. propric iuris capita dicuntur. luHinianus non leges,fed uerius appellat.C.de iure enu# cicando. iuuoas.are.amp;adiuuare non folîî regitaAm, utpræcipiütgrâ^ niatiftacjfed quod rarü eft datiuii.Plautus in Ciftellaria,quando ita tibi iuuat.Etadiuuarcapud €elliiî lib.q.ca.xxix.regit datiuü cü accufatiuo,i« cnim inquit.amp; roges ueniant,opcr5c|! mutuä dent SC meftem hanc nobis adiuuent. Inftantia,ut dicit Valla in Raudenfem non eft probatü uoca *® bulum,quo tamê utitur Apu.de afino,coxtaneG amp;nbsp;contubcrnalc cadem
numinis prfmebat inftantia.amp; Gclli.lib.viri.ca.xrj.Et Martia. ft. de libellis, diniiflbrqs.amp; code Augu.lib.iq.ca.vrj. Rtftar iuxta fententiâ Vallæ figiu' (icat ad æquiparationê uel ad menfurâ,aut ut dicit Pcronus,amp; ante cü 8cr uius inftar,id eft ad fimilitudine ftatus,aut côditionis/Et ut dicit BeroaLin* ftar,id cft adimaginê.Sucto.locusin auito fuburbano iuxta Velitras per# modieus Si ccllsc penariæ inftar.£t ut idc6eroal.dicitJLaurcn. Valla mo# rofe nimiü contendit reprehedere Scruiü fignificatione inftar,prifci igitiir ÔC eloquentes Sdrccepti in cloquctiadicütinftar, nô ad inftar. Sunt tn qdâ rccctiores qui lie ad inftar dicüt,ficut Apuleius Si Äolinus fæpius.ltcm lu#
*0 ftinus Si Aurelius,primus autê Serenus, ad inftar fcripfiflé memoraï. Ab inftar ucnit ucrbü inftaurarc quod fignificat nouare. undc Macro.li.faturi nali.ijnftaurare Varro aiteflcinftar nouarc.rcftaurarcaütbarbarü eft, ut
dicit Sulpitius Verulanus,quia ficut reftar non dicimus,ita nec reftaurare.
Luxuria apud eruditos dicit Beroaldus fcrc nun^ ftgni.uencrcâ_ libidi ncm,fed immodicâprofufionêamp;luxüexuberantc,uelut Valla dicit uer# borû ucftiücç,amp; quæ funt id genus delicatior,ac fumptuofior cura, unde Si Cice i.offî.apcrtc diftinguit luxuria a libidine,dicês.luxuria cum omni ætate fitturpis,fenclt;fturi foediftîma cft.Poftea addit,fin autêctia libidinü in temperâtia acceftèrit,duplex malü eft.Bt Paulus Orofius lib.i.ex abüdan# tia cnim luxuria,cx luxuria fœdf libidinesadoleuerc£tLa«ftan.lib.vi. ca. vq. Alia uia dudt luxuriofosjalia cos qui frugi appellant, alia fmperitos, alia do.ftos,alia inertes,alia ftrenuos.Et luftinus in.ix.loquês de Alcxâdro frugalitati patcr,luxurif magis filius deditus.Sed quid opus eft id auiftori# tatibuscôfirmarcidoneisc’cum feriptorü plena fint oia, utidem dicit Bero aldus,apudccclefiafticosaliqu3doreperies luxuria iam aedpip libidine, fed qui fignare Si pure locuti funt in ca fignificatioe acccperüt qua tradidi mus.Btidem fignificat luxurio quod uel iinius Virgilq teftimonio manife ftan'um eftJLuxun'atq; ton's animofum pcdusÆtafibiZ-uxuriâ fegetü te# nera depafdt in herba. Ladarin opus eft uel ladaria dieütur quae a no 4o ftris minus latine ladidnia nominant,ita enim dicit Hermolaus barbarus omnes qui ladicinia id genus modo appcllat,barbara et uulgari uoce ut3 tur,nec quod nomc id in quodaJHieronymi libcllo inuenias argumeto fit rcceptüjid a dodis alioqui non confiât /lieronymi fit ncc nc ill nd opus.
-ocr page 171-LIN€?VAE LATTNAE' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LYvn
- ! Labru Sc làbiû nihil diiîerüt,licet quidâ inter quos Cr^cißa eft,anxiani,, amp;nbsp;inutile faciunt ditTerentiâ,inde labtofus^non labinofus4teni labiü amp;nbsp;lai bia æ.fœmi ge.pro codé. K litera apud latinos fuperflua iudicatur, teftç Micro.nihil cm cum ea fcribimus apud latinos,ne græcas quidc didiones nifi kalcdas.Martia.Capclla addit,capita amp;nbsp;calunias p k Icribi, hoc tn hoi die celTjt abufu,adeo ut nihil faciat,nifi œ maneat in numero literarum,ut dicit (Qiiindlia. Longobardia regio eit Salliæ cifalpinx,non lôbardix Krgo male fcribût. Hiftoria lompartica uel lombartica, fed longobaruca, Lychni penfiles dicütur quos uulgo lâpades uocamus,uel ut Wermola
us barbarus dicit Lychnuchi,quail lucerniferi dicütur apud nos,teuto.dic {o ampeln die in der kirchen,oder anderfvuo brinnen.unde Plini.lib.xxxiiii,, cap.irj.placucre lt;S^ lychnipenfilcs in dclubris arborü modo mala fcrentiû iucentes,iychnus graecc lucerna latine dicitCaue aut ne dicas lampas, qui uulgo ita loquütur dicit Pcrottus,0ft cm lampas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut interprétât
loanncsCraftonus idem quod fax.Pli.r).lib.nacu.hiflo.ca.xxvi.lampade3 uocant plane faccs.Raphacl autc regius dicit lampas eile generale uocabu lum omniü eorü quæ accenfa lucent,ergo id quod ardet,non quod arden tem materiä cotinet dicit lampas. Ludus ut teilatur Afconius Pedianus dicitur omnisfchóla,hoccft omnis locus ubi cxercemur,fiuc corpore,fiue animo,utludus palaeßritarü,teu.fechtfchuLludusliterarü ubi docemur li 2o teras.Indc ludi magißer dicitur,qui primas literas docet,non feholaßieus, ' ' ut dküt indoâi,dequa re alias diximus. Litania non letania, uide in dü âionc Homilia de n. /^antzmannus non eß latinü,quærc in diâiôc uer na. luebcs etis.pcnul.longa.unde Vïrgi.v.3enci. Tertia dona facit gemi; nofqt ex sere Icbetes. A Virgi.ut hic,amp; abjDuidio in epiß. Viginti fuluos operofo ex «re lebetes.ponit Icbcs in mafgene.ab Wicron.autê formi.dicit tminEzechiele cxxi.h«ccßlebcs,uosautccarnes amp;c.fignificatautê lebes non ut uulgo accipiüt,teu.ein tigel,iêd cfi uas seneü interdü coquinarium, fed ut didt Sieruius apud Moment ubi Icribit Icbetas miflbs eflê AchilWlia dos lib.i. accipiiurpro uafc in quodaqua cadit,dum manus ab}uütur,ein JO handtbeckinjOuidi.Viginti fuluos operofo ex «re lebetes. Libraria a noßris didt id quod a grjeis biHiothcca,aut locus amp;nbsp;oßidna librorü,qu5 ego didionê apud AujGcl.in.v. lib.inueni.ca.iiri.ficinquientc.Apudfigil laria forte in lil3raria,cgo SdLjPaulus poeta uir memoria noßra doäilTi? mus confyderamus.debct autê pcnuLlyllaba correpta pronüciari, quia di ftiolatinacontranoßrorüconiuetudinc. |gt;egidmuspcrfimplcx tlcribi turcontra morêindodorü ©uidi.in cpi.Peâora legitimuscaßamomor^ dit amor. Leuarc figni.libcrare,5clcucfacere,teuvbertragen oder erlo fen,oder leicht machen.fignificat 8c alia,grämatiß« autê dicunt allctiiarc.
Necitequo ctiäindodiutütur.^upportarereceptG eßinhac fignißcatiöe 40 utbarbari dicunt,ego fum fupportatus iflis laboribus,hoccß leuatus amp;nbsp;li# nbsp;nbsp;nbsp;.■
beratus,nec cgo uf^ legi,nec item terfc ÔC latine dicimus,loquor cum fup# portatione .i. uenia,ut folcntcrebro theologi. At qgt; Vale.didt li.v.folatij8 s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m üi
-ocr page 172-: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DÉ ABVSrOlXIE '
tnagis alkuiâdus onerâdus dadibus,cótêderim corruptf 4egi,Äf no Icgl dcbcre alkuiâdus,fed alkuâdus. Lucia nomê uirginis fanlt;ftæ,pemil.degt; bét correpta enïïciari,n51óga,ut uulgo^fert.Phikl.in Saiy .81 fapcres nïï forte omes nc Lucia pellcx.Anto.Panormita.MemcafenenfisLucia nym pha capit. Latinus latinior latiniflïmusdicimus.8unt autêqui pertinact ter defendunt non dici latinior,nee latiniflitnus,quia ficutnó dicimus gr« eus graecior grxeifTimuSjnec italus italior,italilïïmus,nec fueu® fueuior.iü gt;nbsp;irmuSjfic nee latinior,qua dubitationêScruius fuper Doha.foluit,;dieeri% V ti^ launior diccrct,quod tüc dicit cum pro diferto ponit,ut fit latinior 4 modo difertior.Cum autê gentê fignificat non pot eóparari amp;cJDicüt alif ® qui Romanus romanior.amp; Plau.in penulo.Nullus me ê pœnus poenior
Lulcus dicit qui altero oculo caret,ficut Hannibal /dem Cocks, unde Serui.grâmaticus fuper.virj.xnei.dicit.NS lufeos coclites dixerunt antiq. Vnde Si. Cyclopas (Coclitas kgimus diiSos,qj unû oculü habuiffe perhi# bcntur.Iuuena.Saty.x.Cü.getuladucêportarctbclualulcü.Ejr/îaboautê dicif is qui oculis in obliqua relpidt,teu.ein fchilkr.Rt no deducit a fierno is.ut allucinatj Hugutio,fed a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftrcpho,quod eft uerto defeedo,quart
hie ineptitKberhardus gr3ecifta,quêuulgus grâmatiflarü kquit. Cum db cit.Obliquu uifum geftanShomoftrabo uocatur.Dicituramp; lufeusquiui detidcjparumjndidioncenimlufctiserrauit. '
De QV/BVSISAl^ D/CTOWByg TANITVMM0#
do in prof? orationc breuiter cnunciandis,contra uulgi opiniöhê.
' • ' ' .* »
, Conftans efi,(5d iam inueterata opiniogrâmaticorû penulii.fyllabas k# quentiü didionû polTe efierre uel lôgas uel breues fine ullo diichmine, ii( jronunciantilibcat.f.chiragra,’funebris.Hora.in cpi.lratruce«inimicitias 5t funèbre bellü,latebræ,tenebræ,uolucrcs,podagra,ccrebr5,cekbris,mu icbris,mulcebris,fcatebr3e,terebrf,triquetrus,palpebrf,illccebr3e,uerteb^
' ugùbris,pherctrü,pharetra,cathedra,pyretrü,baratrü,colubri,eckbris,^lt; egre,uel quaflibct alias uocaks natura breues, quas kquit muta cum liqlt; da.eafdem pofleproducfuelcorripfin profa oratiôc,ucl in earmine. Ego aüthasoêsdidioncs,amp;fimil€sinlöluta oratiôe dcbcre breui uocali ante muta Sc. liquidaenunciari uolo,non longa,quod traditamp;Diomedes grä I maticusdiccns.Muius autê pedis fi pcnul.poîîtione longa ita fuerit,ut exci, . piat tarn ex muta ex liquida,acccntus tranffertur ad tertiâ ab uldma,ul tenebrae,latebr3e,amp; quod non obfeure uidetur uelle Quintili. in.i.infiitu. orato.lib.his-ucrbis.cuenit ut metri quotj; conditio mutetaccentiî, ut ¥ef 'Cudcs, pidætÿ üolucreS.Nam uolucrcs media acuta kgâ,quia Si (i natura brcui'yamen pofitionelonga eft,ne faciatiambü,quem nô recipit uerfus heroicus.Quid aliud uult fibi (^intilianus,^ q» uolucrcs, tcncbræ,amp; iû# pradiâf didionespcnultima breuidebeant enunciari,nificarmê afiringat in aliâ quantitatê.8unt igit hæ didiones amp;nbsp;fimiks in metro cômuncs Si in diHcrcntesJn foluta orauonc tantümodo breues. Lanika non efi carni/
-ocr page 173-UNdyAe LATïNAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXVUt
I 'fexucl!anïus,utineptc tradit Catholicon, feddicitillc qui ad gladiatoriï, ■ hominesinftitucbat,quo eosuêderct óófadlius. Laniuscftqcarnes uê#, ‘ ditat populo.icuto.cin metjger.QxCJ easconcidat,lanietq; lanius didus., ‘ Plautus in capuuis.iDrj immortales,ut ego calles pcrtruncabo tcrgoribus pcrnis peftis quanta ueniet,quanta labes larido,quanta fuminü abfumcn. do,quanta collo calamttas,quanta lanrjs lalTitudOjquanta porcinarijsJLa^ nariusauteeßquilanascuratPlautusin Aulularia.ftatfufo phrygio au^
' rifexlanarius. Licentiacrtimpunitaquædam facultas agendi.quiduclis. Cicc.83cpc de libere dictis ac fadis loquitur, amp;nbsp;de licentia ClodiorS qucgt; ritur.(^uintilia,amp;quxin alrjsinquitlibcrtas eft,inalqslicentia uocatur. io Hora.irj.car.Indomitam audeat Refrenare licentiatn urbium/Licentia ein,, fern per fere in malum capitur,nifi apud ccclcßafticosfcriptorcs,lt;S^ alios no nullosdgitur non dicasda mihilicentiâ,uelcum licentia tua. 8ed dicas cü uel pace tua.uel cum fauore. Adde quod barbari faciunt uerbum licentia re,teuto.vrlaubgeben,quod latinfî non eft. Adde qjineptillime nomen fa ciuntLicentiatusquod fit dignitatis,amp; eius quiiam habeat facultatem ad dodoratus infignia accipienda,quod eft inauditu apud dodos, /..idor appellatus eft tcfte Gellio a ligando qgt; eft magiftratus populi Romani que piam uerbcrarc iuflilfet,crura eius amp;nbsp;manus ligari,uinciric^ a uiatore foli^ tafint.teuto.bittel oderfcherg.non autem hencker,ut noftridicunt.8cd ta men teftc Monio,Carnificis officio antiquitus fungebatur. Laicus dicit quicüq: non eft clericus,hoc eft initiatus facris. Male igitur noftri dicût.eft purus laicus,hoc eftoino illiteratus ,poteft enim laicus effe literatifiimus, dicendum autêerat,eft illiteratus uel idiota.Nec clerus uel clericus dicitur literatus uel fcholafticus,iuxta Alcxâdrû,fcribere clericulis, fed clericus dii citur forte datus,uelfortcdei,hoc eft quicunc5inicianiseftfacris.undcHiç ronymus ad Nepotianü.Ri enim (inquit) clcros gracce fors latine appellaf tur,proptcrea uocantur clerici,uel quia de forte funt domini,ucl quia dogt; minus ipfe fors,id eft pars clericorû eltEft autem initiari facris imbucre lt;SÇ CQnfecrare,amp; ut dicitur in clericü ordinare.Gum igitur dico, uolo initiari ,o facris,hoc eft uolo recipere ordines nbsp;ordinari,ut noftri dreunt minus pugt;
•■eamp; uctufte.SandusAuguftinusinepiftola ad Maximum grâmaticum. Exquo intelligeris Romanis non initiatus facris.Mat^robius.colule inû tiatos facris Liberi paths. At cp dicim®,ordines recepi,uolo ire ad ordines, fum ordinatus,orationes funt ex fordidiore uulgi ufu comparatx.Ordina re tarnen utitur Hieronymus fxpeloquens ad indodos, itaenim inquit. Cæcum animal offert qui ordinat indodîî,uteft repetitü decretont.diftin. xlixjdem fuper Aggeü prophetâ Aacerdotum eflê offidum nouerimus fore legem dci,amp; refpondere ad quæ fuerint interrpgati,faltcm illud babe ant,ut poftepfacerdores fuerintordinati amp;c. Hxc yerba Mieronymi ideo 4^0 congen'imus,utintclligantindodi facerdotes,quibusnullum eft cqmmer ciumeum bonis literis, cp nulla tcrgiuerfatiôepoffintfuîignorantiâexcu ûrcjde quibus alias plura,utucur ôC exteri ecclcfiaftici icriptores, illo j^bo
-ocr page 174-io
io
fo
DE ÂBV8Ï0NE
ordinare.amp; Tußinlanus in autenti.de fanâiCepif.coIf a.ix.dicens.ïïancimus ergoquotiesopusfueritepifcopüordinäreclcricos, ÔC priinates ciuitatis cuius iuturus cß epiicopus ordinari.Noflri igit «ia maledicüt, ille cfl com petens clericus, teu.er verßet fein ding gnug,debereni ein dicerc cfl medio criterliteratus.2nitiareetiâ fignificatinciperc, quo Firmicus Maternus, quidaalq utuntur,atc{; ipfe S^luflius. LAIcusautccfl græcü uocabulu# Ä apud eccleflafticos notiffimü,amp;uenitaXttöu.idcftpopulo,laicus enim nihil eft nifi popularis. Lanigrauius noftri nomc barbaricu finxerût,qd uticÿ nobis non couenit mifcerc in latinâ linguâ,nuili enim licet noua uo# cabulalatina fingere citra analogic,utdixi in principio cômcntariorü. Ab furdum aut olno eft, ut dicit ad Euagrium nofter Miero.pcrcgrinarum lin guaru inter icmixtura,q)finobis licercononc ÖCHungaris'Ä Bbhemis? ÔC Polonisc’öi; C3etcris:amp; fic uocabula hungaris nota, etiâ ladnilfimis ger# maniseffent ignota.ôc ccontrario,undc lingua latin.a ucrtcret in barbarie, quod fieri non dcbculntegritas cm locutionis teftc Aug.lib. ij.dc dodrina Cliiiftiana,efl latinx confuctudinis obferuario,loquendü ueterü audoriia tefirmata.undecum germanis inucrionibus in omnibus rebus offieij^ amp;nbsp;dignitadbus corundê difficile fit nola imponcrcidebcmus amp;nbsp;pofliimus ud circSlocuti0e,unde quo latine exprima la^rauipnô habeo,nifi dicâ co mes prouincialiSjùel comes principalis,eo q? ßtprinceps, cp ß oino no pof fum,dicam lantgrauius,cum ilia partkula (ut ucrnacula lingua utar) uel, ut fic dicâ. Laruf propric dicûturanimæ defunfforii,umbraeq? noffur# nx,qux domos incurfionibus infeftat,tcu.gciftdie umt^end. Eflaütdiff« rctia inter manes,la ruas amp;nbsp;larcsjid quod oprimcexequit Apuleiusde dco 8ocratis,diccs,8pccies daemonft fit animus humanus exutus amp;C liber flip? dijs uitae corpore Rio abiurads,hunc ueterc lingua latina renerio Lemure diffatu.Ex hifoc cigo'lemuribus qui poficriorü fuorûcurâ fordtur pacato 6(. quietc numine domft poflidet lar dicitur familiarise Qui vero propter aduerla uitf mérita ,nullis bonis fedibus in terra uagatione,ceu quoda exi liopunit,inaneterriculamêtü bonis hominibüs,caeterü noxiü malis. hue plaeric^ larua perhibct,cum vero incertû eft quf cuiq? corn fortitio euene# ritjUtrük^ lar fit an larua noïc.Manê dcG uocant amp;nbsp;honoris gratia uocabu lum addituefLhaec ille. Ad hoc ulrimu alludit Augu.lib.ix.de ciui.dei dilt; cens.Manes autedeosdicunt,icd incertû cfl bonorû,fcumalorû meritorö
nondillimiliter fed eleganter.Maraa.Capella.lib.ii.de his rebus dilTeritjdl^ citt]pPlutonêdici fumanü,quafi fummü manium,amp; plura alia.E)e larufe autcdicit Hicro.in hcbraicis quæfttonibus.Natura laruaru eft terrcre par# uulosjin angulis garrirc tenebrofisJdcm adM^areellü. placet mihi de laf# uiSjdc noâua,de bubone,de niliacis ridereportctis.Plini.in prologonatu .0 rails hißo.dicit cum mortuis nonniß laruas luóarijnde ueniunt Laruad» hoc cfi furioH ÔC mente capti,quafi a laruis extcrriti,teu.die befeflen feindt. hiamp;CKRiddicutur,fiutlt;j)Xi^Ta,lroccß cornua in capitibus fc habere putant,fiue aCererc,quaficercris ira,animo uexari, quos uulgo demonia
-ocr page 175-LINGVAe LATïNAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tXK
€05 uocat.Pacuui us. Vt mifèr quafi «ritus furifs agïtor,Plautus.«rte Iarlt; uacus eft aut «ricus^tê laruatus ædepol hoiem mileruin tnedicum quæri' tat. Vulgus aût indoâü ÔC tn'uialisfermocinatio,appcnitatlaruasqpcrfo næ apud latinos fcriptores dicütur,tcu.fchemcn, quod quidê memincrim uix uno toco Horaziano inucnies laruâ pro perlona ufurpari, 8C ctiâ qua# dâ tranlTumptiôe amp;nbsp;ümilitudine tm.Horatiusin 9atyris.Nil illi larua, aut ttagids opus elle cothurnis. Loeufla, ut dicit Albertus magrtus, diritur quaG longa hafta,uel lêcundü Perottü melius,a locis urendis locußac funt uodtatæjob iadurâ quâmeflîbusaffcrunt,taâu multaurentes,morfu ue PO oia eredentes amp;c,animal paruü eft fatis notü infirmas Habens alas,quo ufus fertur fandus loânes baptifia, quod eft contra Perottü qui in hue mo dû didt. Nefas eft credere diuG loannefquc régis noftri prxcuribrc merito üocâOhuius dbi impuritate ufum in eremo fuifle. Caufa aüt,ut idem didt crrorishiiKfluxit,quodgrfd a.Kç{J^a.r modo locuftas uoeât,modo fuin mitâtes herbarü fiue arborü, hoc eft teneriores partes quafi quoldä cauli# eulosqui fumi in cibofolentjunde «xfi^tv græddicüt,hoceftfummadc# €erpcrc, interpres igitur^ caulicub's locuftä pofuit. At bonePerotte oino tefragor tux fcntcdx,amp; dico locuftas efitafie loänc, amp;nbsp;moueor fidedignis
audoribus,Pli.in xi.natu.hifto. dkit locuftx parthis gratx funt in dbo nbsp;nbsp;,
Idem li. vi.cap.xxx. pars quxdä xthiopü locuftis tm uiuit fumo amp;nbsp;fale du fatis.ßt Strabo lib.xvi.de quibußä æihiopibu s didt.His finitimi ftint qui ckteris 8C nigriores funt amp;nbsp;minores,amp; uitx breuiori s, raro em quadragc# fimü tranfeendunt annü,eorü carne iam in ferinä uerfa uiuunt ex Itxuftis, c^uas uerni libcs,ac^cphyri uehemetius flantes in ea loea impellüf, amp;nbsp;pau lo poft,cadcntescoIligüt,lt;S^ admixto falecx eis mafiiilas cöfiduntdC utun tur. Albertus autê de anialibus non exiftimauit locuftas eftc huius generis quod apud nos,quod amp;nbsp;ft Perottushxc modieü tetigerit,maxime tn con tta eum me mouit diuus Hiero. qui dicit fuper Jona propheta, quod mihi uidentur amp;nbsp;locuftx fignificarc qbus uefeebat loânes,anial paruü infirmas habês alas,de terra quidê côfurgcns,fcd altius nó ualcns auolare.ldê in epi. ’ àd Marcellâ.qa eamclorü ueftitus tegminc,zona pellicea c/ngebaf, dbi di# fplicêt uiliores,nihil uilius eft locuftis Jdê li.i.ca.xxvtj .cotra louinianü Jiur film orientales amp;Libye populos quia per defertü 3c calidä eremi uaftitatê lócuftarü nubes rcpcriunt,locuftis ueld moris eft.Qt ft Hiero.utoibus no tÜTimü lt;ft,fuit nö folü ladnus fed ctiâ hebrxus,amp; gr jeus Jtc gyriä amp;nbsp;Acgi# ptü, amp;nbsp;folitudines in quibus delimit loânes, nô folü uidit amp;nbsp;pluftrauit,ue rü etiâ in cis ad longä morä habitauerit, quis nö uclit Perono pferrc homi nis expertiflimä amp;nbsp;doêtilTimâ fentenriâC Moueor infuper cotra Peronü qgt; inLeuitirolegaturdominü talia animalia ludxis tant^ munda in dbü aG flgnaflc.ltem locufta non eft genus herbarum,utindodi tradunt,fed expir græcum quod latine fignificatlocuftâ,ctiam fignificatfümmitates herba# rum Art diximus. jui dioftrotos penulri.longa, ut didt b(fcftor amp;nbsp;loannes Cartncbta.didtur pauitnentûlapidibus ftratun», Sc componitur ex Xiêor
n
-ocr page 176-DE ABVglONÈ
lichos qui cß hpisjamp; SpuTÔtr ftrotos.i.ftratu8,unde Wiero. l'n euangJoan. cxxÏK. fedit pro tribunal! in loco qui dicit lichoftrocos, ubi barbare no; ftri dicunc licoftratos,in qua didionc errauit Tortelius.Mugutio.Catholi* con amp;c. Eibcrarii dicun t qui libros excribSt,lt;Slt; exempla tranfïcrût.Scri ptores aStfuntipfi augt;ßores,conditioreflt;$ librorS. lit fcripcurani funt qui nuncicribædicuntabindoÆs fcriptores, d!cctibus,e(î fcriptor duitans.In doâû uulgusjfimiliter librarios dicit elTe uenditores librorii,quos nos grj co fed notilîîmo uocabulojbibliopolasuocamus, fût cm ut iam dixi libra rii qui fcriptitantlibros.Ki unde librarius ueniat amp;nbsp;defcendat graphice ex? plicatdiuus Wierony nofterin quadiepiftoladiccs.Nam amp;nbsp;rudesilli fta; ’ iiae homines quos cariofos Ennius appellat, qui fibi, ut in rhctoricisCice.
ait,uilt;Au ferino uitä rcquircbât,ante chartæ amp;nbsp;mcmbranarû ufum, aut in; dolatis ex ligno codicillis,au t in corticibus arborü muiua cpiftolarü collo quia mittitabâtjunde amp;nbsp;portitoresearfî tabellarios,amp; fcriptores a librisar boru librarios uocaucre. Allcgo aüt pcrlibcter diuüHiero. Aug. Ambro. Ladan.ôc reliquos rcru diuinarü clalîiarios fcriptores, ut proletarii nofiri ihcologi ncotcricotcri intelligïtctià ecclefiafticos fcriptores Iccutos eflc ôd latine (3dclcglter,nô barbare ut ipfi laciût, amp;nbsp;ut obiter hæcetiâ tangam, jg (Charta Só mcmbrana diftcrunt/Charta em(nam fie feribitur per ch afpira turn amp;nbsp;eft grxcura,nec dcriuatur a careo cares,ut indoAi dicunt) eft uel to tus liber,ucl pro papyro accipitur,utriufcf teftes funt iiurifcofulti. Vlpiadt de l^a.iii. librorü appcllationccôtincntur omnia uolumina fiuc in charta fiue in mebrana fint.Et idcm,nam amp;nbsp;in ufu plericp libros Chartas appellat. Et 0uid.li.iii.triftiü, Nullus in haccharta uerfus amare docet. Membrana aüt efi qui pergamenä dicim us,unde diuus Hicro.in epift.ad Chromatiü. Rex Attalusincmbranas Pergamomifcrat,utpenuria chartx pelltbus pc faretur,unde pergamenarü nomc ad hanc ufep die tradentefibi inuieê po; fteritate,feruatü eft. Magiftrarc eft moderari amp;nbsp;monftrarc,utdicit Fefttis - linde magifter,magifteriü amp;nbsp;magiftratus deriuaiitur.Sunt aüt magiftri,ut * dicit Paulus.Ædc uerbo.figni. omnes quibus praecipua curaincumbit, amp;nbsp;qui magisquâcæteri diligentia amp;nbsp;folicitudinc rebus quibus prffunt debet hi magiftri appellantur. V ndc etiä cuiuflibctdifciplinse præceptorcs magi firi appcllaniur,a monendo ucl monftrando.Éarbari ante amp;uulgi dicunt Ödferibunt maifterfine g,quoniä ueniat a maior,ut Hugutio uoluit,amp;qoi dam alius qui lie uerfificatus eft. A maiorc ftatu nomen traxifle maiftcr,di;, citur 3Cc. Mantxle. lis,ucl mantaelum cum x diphthongo 5^ fimplici h pro eodem declinari poftiint.Sfcruio teftc,quin ctiam mantile dicituri Ion ga.M!artia.Mantilc e menfa furripit Mermogenes,fignificant autem omnia ( Varronc teftede lingua latinali.ipubi manus tergunt,tcut.hantjvuehel, undcCucilius, mappas,matæIa,mcrü(Ç. Mantilla item funt quibus mefas tegimus. Et lefte Pompeio mantieularia dicunt ea qux ffequêter in ufu ha benf,amp; quafi manu traiftâtur.Mantæle ac mantelngcnus penulx eft apud Plautüjcaue dicas manceUus. Mbtula aüt, teuto.ein bruntzkachcL Mic;
-ocr page 177-LFM3VAE LATIMAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXX
rony in epifto.ad Gcrüntiam.Et crater adliibcndS eß, m a tula ad ïêcrcaV oranaturæ. Monflrofus,portcntofus,a monrtro,portcnto,non môfiru# ofusucl portentuofus.Luca.li.i.Mtonflrofiflt;j! hominG partus amp;c.Ëcontra rio teflc Y allenfi dicendü fcetuofus,amp; nó fcetofus,ut in illo pfelmographi. ©ucs corn foetuof3e,quia noia qux funt 3 quarta decli.aflumunt u, ut uul tuofuSjfalcuofus, aduofus. Met fyllabica adiedio p fe nihil (ignificat, un de nee diccre debemus tu fecifti mct,amp; raro legi adiungi niß tribus his pro# nominibus ego,tu,fui,fed Diomedes ctiä traditillc met. Et 8allußiusin lu gurta.dicit.mea met fada mihi dicerclicet.Mhnil.in.in.Ädde ctiä Italicas uircs.Romäq; fuis met. Materna lingua non bene dicit,ièd uernacula, lo quærc in didione uerna. Mafticare ucrbü quod in orc indodorum fre quens cfi,nun^ apud idoneos inucni.Larine autê mandere dicit,hoc efi ci bumintra'osdcntibusmalifcçante^in ftomachü trudatur conficcrc.
Multoticns apud latinos(dc receptis loquor}nun^ ledü eß ,ncc quife^, nifi Prifcia.ufuj cfi,qui ÔCfi grâmaticusfitegrcgius,non tamê rccipitur in hocadodis,uraudoritatcm nouis uerbis dare poffit. Metr5,uticribit Vbertinus clericus in.i.lib.epißo.Cice.adLentulu,nomeeß declarationis quo raro utuntur audorcs,necin oratione foluta, nccin carminé nifi de? claratiôis caufa,ut ^^intili.in.i.lib.infii.oratoriarû,cuerut ut metri quoep conditio mutet accêtn.Et idcm,nâ poetas metri necelfitas exculât,ibi dicit ^uintilia.metri ÔC non carmirus,ui tangat menfurâ carminis, de qua hic loquitur.Meti n igif nihil aliud efl menfura,quod apud idoneos in car# mine nuntf memini me legilîc,at ne in profa quidcm,nifi apud Macro, de fömnio Äcipionis lib.ij.mctra canoris uerfibus adhibeâtur. EtapudPlini, iuniorê ad Pontiû fuü,probaucrütinde plura metra.SC apud Gel. lib.üif. cxxvij. Etmetrûcflcintcgrüpotefl,amp;prxpofitionesiftxpoirunt nôbar# bare.protcndi amp;c.dodiores igitur libentius pro metris dicunt uerfus, car# mina,nuracros,mufas,aut ponendo nomê unius mufx pro carminibus, iuteytharâ Apollincâ,autcantus phfbeos amp;nbsp;pierios,amp; fimilia,iMctrüigiï plus pertinetadgeometriâ cf ad pocticâ. Memini me faccrc,lcribcre uel fimilia debemus diccrc dicit Agrccius fuper Caprû,ôô non feciflè uel feri# pfifie memini. N â memini fermé efl totusprxteriti têporis,qui ante fadâ rem in prffens reuocat,amp; fi dixeris,memini me fecifle,duo prxterita fimul iungis.TerenJEgo illâ uidi uirgincm.bona forma memini me uidcrc,quê infecutus quidam cômentator cpiflolarüDiccrorus didt pulcherrimc di# cimus,memini me legere uel fcribcrc amp;c. rarifitme memini audiflê, legilft nifi necclfitatc uerfus. Virgi.in geor.Man«^ fuboebafiæ memini me turri# bus altis Coryttû uidific fenê ÔCcJEgo autem credo larinc did,memini me# UgilTe uel legcre,fed frequentius amp;nbsp;meUus Iegiflc,audiire,^ legere, audire, fijçnificat cnim rccordor,utinAaudc.Valla dicit.undclCice.ij.de ora. Tü iUum mihi rclpondifië memini/:tPlini.iunior inlt;pif.ad Mefiu MaximG. meminifli ne te fxpe legilTe quâtas contêtiones amp;c. Mulfa fœmi. gc. uel n£u.figni.gcnus potionis ex aqua SC melle confeâae, quod idê Hydromel n n
-ocr page 178-DE ABV9Ï0NE
dicitur,utcflapud.Vlpià;flr.dc uino tririco uel oleo legato.l.fi quisuimin* teu.niet,ubi barban noftri dicüt mcdo. onîs;Cice.ij.de ora.utmulfum frtf gidü biberct fimul ac dotnü rcdüflctXJtcunnir aüt a mulccndo,ubi quidâ de bene faciunt drnam dicentes.Mulfa foemi.ge. eR poüo ex aqua amp;nbsp;m elle côfeda,(edmuirum uinû ed atcico melle temperatü,amp; dicitur græce œno^ meLMartialis in apophoretis. Nos alicam,niulfum potent tibi mitteredü yes.Fotus aut ex aceto amp;nbsp;melle dicitur jOximel a græcis. Merum.i.foiîrgt; Inde MERula auis, qa fola uolat, quad mera uolans,ab hoc nomine uenit . nbsp;nbsp;meracus,mcracius ä meracilîîmû. 'V nde uinû meraeü dicimus,quod me
rîî eft nulla aqua admixta.Corne.Cel.p rxcipit hyeme meracius uinû efle bibcndü,3eßatedilutius..läemGornc.uinü dilutius pueris,fenibus meracl us «Secquod figni.hybernas potiSesdeberc efTe meracas ôe fine aqua Aeftl uas aqua cômixta,amp; taie uinû aqua mixtû, dicitur dilutü dilutius, iflimtrgt; pro ut minus plufue aquæ admixtS fucrit,quod uiri aiioqui eruditi,infci# te de barbare lymphatû uocitât,nuilo idoneo audore fubnixi, cû lympha turn femp in latino imteniat accipi pro furibüdo, ut Pli. iunior ad Corne. Ta. de plericp lymphati terrificis uaticinationibus de fua, de aliéna mala lu dificabanede Cice.in.i.de diuinationc,qualis eft flexa anima tanq lympha ta ui bacchi facris cÔmôta,de SolinusEt repente uclut lymphatici futura p cinûtEt lymphare dgnificat furore uexare,ut apud Vale. Flac. lymphaue# rat urbê. Hiero. uinû dilutius uocat aquatius Ws uerbis. Vinü fi aquadus bibitur, calix frangit,menfa fubuerdtur dec.de qbus Philip. BeroaLex neo tericis nulli fecundus,a quo multa acccpimus,de gerenus àamonicus,helle boro bene purgat lymphaticus error. Milites didi, quia mille erârantc in numero, qs Romulus primus ex populo fumpfit, de milites appellauit, ut Eutropius in.i.lib.hifto.didt,teut kricger,de proprie fusknechr. Varro aût milites didos afiêrit, q, triü millium legio primo fiebat,atc^ fingul; trf bus Taticnfiü,Rhamenfiû,deLucer5 millia militû mittebât, de Vlpi. apud lufiinia.lib. xxvq. Milité inquit quafi millefimû quencjt didü, hocefionü né qefi ex numero millenario.Hïnchaftarifde ut dicit Varro milites hafta ti,lantzknccht,quia hafiis pugnât,ut Cancearii. Currius li. iq. currû decena millia hafiatorû fequebant Errant hic nô mediocriter quidâ Icgulci, uel ut 'corüuocabulo utar lcgiftae,latini (crmonis ignari,g putätexluperioreVl piani exemplo,ex mille maxime firenuü militem dià£t nofiri équités au^ ratos,uel melius Decuriones iuxta fententiâ Vallenfis,reut ritter uot^t per perâ Milites, audor illius fiiperftitiôis iam pridé inueteratæ fuit Accurfius rjoren. qui fi reuiuifeeret fui eu erroris pceniteret, q» tam falfe Vlpianîî de tefiaméto militari interpretans ad propriü arbitriîî retOrferit, de priuilegiu nefeio quod auri portandi indulfcrit,undc quxfo J^cciydi tantâ audaciâti bi fumere poteras^ut miliribus dignitaté aliquâ quâ nücp apud ueteresha# ’ buiflè, ncclurifconfultusaliquislitcrisad nos tranfmifit, nccquif»^ tui an^
tiquae hiftorif cognitae lûnt,côcefiêrinÆquidé fuiflê deçà nü,fuifTe decurio néjtribunü fuifiè, uel legatUjdignicads fuit, fuific auté mifi tem nun«^ audi»
-ocr page 179-LINGVAE LATINAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tXW
lum eft,nungt;$ Icdii inter uctcres,ne parus quidc dignitaris fuiffc portion? Cuni igitur dixerit Vlpia.millefimü qucc^ cfl’c militcm,decepit AccurfiS elegantia linguae latinx, fine qua certe nulluspoteft rite iura ciuilia inter* pretari.Necetiamilkidprftereundüduxijuniuerlósqui erantinexereitu, qui pcdibus ÔC equo mererctjine difcrimine ucteres appellitauilTe Milites «^cömuni genere protuliflê,nônûgt;$ qui equo no milites modo led eque ftri gradu honore pflarent, 8(. fie proprie qui pedibus militât tm milites dicuntur,reliqui£quitcs,cuius rei caufaeft,q) milites dicimusetiâ non fa# tis honefio exercitio prfdiios^utqui reos cufioJiût,amp; qui ad fuppliciû du Cuntjficut illi quiCriftü crucifixeruntdiifri funt milites, teu.fchergen,unde Vale,Maxi.lib.ix.de cupiditate uitae/CmCarbo magnae uerecundif eftla * Unis annalibus Terentio in fuo côfulatu iulTu Pompei in Siciliâ ad fuppli ciüduiSus,periit a miliiib’dimiflc 8c flebiliter fibi aluS leuarcpriufiÿexpi faret licerct,quo miferrimo lucis uifudiutius frueretur Vnde ÔC illud eüi militera amp;nbsp;reum eadê ftringit cathena,quare apud omnes propemodû in uulgatû uideraus.ut miles peditc figneLMilitilTa larinû non efi,qua didio# ne utunt quidâ barbafeuli grâmatiei. Nec item ducifla uel principifTa qui# bus nofiri utûtur.fed dux ÓC princeps,ita eih loquituruefler Wieronymus (ne femper poetas allcgem)li.ti.c5mcntariorû fuper Gala. Sara lingua no# ' ftra princeps interpretatur formi.ge.hæc illejd^m lib.iirj Keg.cap.xv. /nfu# peramp;Machaâmatrêfuam amouit,ne elTet princeps in faerisPriapi.alioq Riox dicerctis non uolumus loqui more poetarum. Matrix(dc qua ui# de in didione uterus)cft id in quo mulicres côcipiunt,a difertis loci in plu ( rali nominantur.quod fi in prfdida didione feripferim matrice in ca figni Geatione non nifi ^imperito uulgo dici,fumfalfus Raphaelis regü audo# ritate, qui ita in cômentario metamorphofeos fcripfit, in eadem tarnen fi# gnificarione ctiam matrix ab idoncis,amp; non omnino fpernedis feriptû re# perio. MberobLin vf). fatur.Ettalcefidiccreouü antcgallinâfadum,acii quis dicat matrieem ante mulierê fadam.Et qui interrogat quemadmodiî gallina fine ouo efle potuit, fimilis efi interroganti quo pado homines fii# di funt ante pudenda, de quibus homines procreantur. Similiter jSolinu^ fiernutatio poil coitum cauenda, ne prius fernen excutiat impulfus repen# tinus, penctralibus fc matrix infinuet patérnus humor. Et meus ille La# danti.lib.pri. cap.virj. Non poteft ex uiri fœmoribus öd matrice deus for# matus efle. Id quodLadantius colligit ex Sibylla erythræa, quæ fie dicit, ôu(AûvetT(i» ètvcApôo-tx fcMpMV |U.HTfgt;tt(r TiSiôo- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liveu ^KTpftcm
græce latine matrixdicitur,utctiâ (ZraftonusinterpretaturJndeuenit ma# tricula, qua didione quâuis protrita uernaculaq? dicit Beroaldus utuntur apud noftros,ôd Vegetius öd inferioris notx fcriptorcs, pro qua latini ^l# bum uel Ritacium dictât. AJlanifeftarius fignificat ilium qui uulgo noto# rius dicitur,PlautusJCapio fuftcm,obtrunco galliî manifeftariü furem.Ei Gellius libro primo nodium, in ^îiceronis oratione folœcifmus efi mani# fefiarius. A^unicipes, ut didt Aulus Gellius in xv. lib. funt ciuesRoma#
n irj
-ocr page 180-DE ABVÄfONK
ni ex municipiis fuo iure amp;nbsp;legtbus fuis utenK8,munens tanrfï cum popu lo Itomano lionorarii participes,a quo munere capeflendo appellati uidê tür,eadem icripfit Vlpianus rurifconful.fF.ad municipes ÔC de incolis dices Et proprie quidi municipes appcllantur muneris participes recepti in ciui täte, ut munera nobifeum facerent, fed nuncabuiiue municipes dicimus fuæcuiuft^ciuitatisciues, ut puta campanos, puteolanos ÔCc. municipes Tubingeniês,die burger von Tubingen,uel municipes ISchelcklingeniès, apud quos ego educatus fum, amp;nbsp;primas litcrasdidici. ïndc amp;nbsp;municipiS dicitur abufiue quodlibet oppidum,teuto.cin flat, uidcant hic grâmatiliæ lO qui Ôonatigrâmatici minus opufculü interpretantur, inerudite aluci^ nentur in hoc uocabulo municeps, a quo municipale ius,dicitur priuatu euiufq; ciuitatis ius. Mcrcimoniü dicitur quicquid cum alio contrahit» amp;nbsp;a merce uenit,ficut Sc mercator 8(. mcrcatura. Micrcantia, æ.autê feemi. gcnc.ego nuc^ apud idoneos legi. Mangones funt diâi quafn.tcftef’or« phirione)manuagones,amp;proprie erant puerorü formaemagiftri,^: men# riendi coloris artem probe calientes.Er ergo impropric loquiturEberhar# dus græcirtadiccns. Magno cabcllorüfit.hincigt;Aangonizarc uerbû forma uit ^lini.qui oratà feribit primû pcniîîcs inucnilîê balneas,ita mangonizà tas uillas fiibindc ucndendo.Efteih Mâgonizare colorem fuco amp;nbsp;uerü ro burinani faginamentiri,quancp uenuftjc ad alia tranileratur.Nam amp;nbsp;ho# die Mangonizanturpanni, fine lintei,fiue lanei, quoniâ â( cquos mango# nizatos uendl uidemus. Milliare nô latine ièd gallice Icuca dicitur,ut di# cit lornandes gotthus, habetcj mille amp;nbsp;ccccc. palîus. Maniaci dicuntur furoris morbo lsborantes,teut.vnfinnig, inde Mania dicit infania. Mus gracceibrex latine dicitur,afono que rodendo fac/t, ut aliqui uoluntmub zt autê dicunt foricemefle mure fyluertrê,cx eo forfan argumento, q? Plini. foricem dicathyemecondi,non autê forexdicitur a fera (3frodendo,utÇa
I tholiconcumfuacohortetradit,ÇolumelIa infupertraditdiuerfamurcm amp;nbsp;foricem dicens.SÏ ferpens,aut mus, forexvy in luuftum ccciderit SCc.
JO Mufica uel muficus non dicitur a moys græce, quOd eft aqua latine, quia drcaaquasinuentaflc,utdicüntindoAi,ledamufa,f3e.qu3cdicita fcSzôctt quodeft inquirere ddindagare,utdicitPlato.M©Y8^crhnôcftdidiogr{ ca uel latina, ièd hcbraica, ut eft apud Hiero. de hcbraicis noibus. Mor# gatiû uulgo SC nô latine a noftris appellat,q hodie Spôfalitia largitasapud leguleios dicitur.t)£)!( anteeft mulieris patrimonia quod affert uiro.Co# natio aiît propter nuptias eft ccontrario uiri,vuidcrlcgung. MilTa nô eft larinn,ut fignificet,tcuto.ein mefz.Sacrificia cm uel celebrationcs corporis Chrifti dicunt.Audi PhileLEt illud cuâaddiderim nô fatislatinc,autlitera tcLconardû ArcMÏlû Pogiiiq; noiaffe miftarüfolcnnia qagræcis XiTouf# AO yicti 4iturgiy,hoceft fupplicatiôes aut orationes operatiuæ,a nîis uero ccle
bratiôes corporis (îhrifti nominanf. Âed ut Phorcenfis nofter traditjMifla in hoc fignificatu,neq! græcû,neq; latinîï eft, fed hebraicû, neq: latine dici# mus nucPr^niilTarius. Médius fidiusaduerbiü iurâdi,ficut me hercules
-ocr page 181-• LfMGVAC LATZMAK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXX» • ,
hoe ert per dcü Pidiü.Nam Fidius,ut Pcrottus habet,eR deus qui fidei prM efl,Plautus per deü Fidiü credis iurato mihi.Scrui. aüt didt, médius fidius '.i.dios (P-iocr, bióo- louis filius. Magus tefte Apu!eio,4ingua periarü apud^ios facerdosdidtur, qui a uulgo pro malefiooacdpif, quod amp;: Hief ro.tangit fuper Danielediccns.Arioli(untincantatorcs.fiagi qui defignjs philolophantur.Malefici qui (anguine utuntur,amp; urâimis,amp; Ixpe contin gunt corpora mortuorü.Chaldaci funt quos uulgus Mathematicos uocat Confuetudo aüt amp;nbsp;fermo coinunis magos pro maleficis acdpit,qui aliter habcnturapudgentemfuâ,eoqjfintphïcaldeürû,amp;adartiscius Identiâ ' reges quoq; ÖC principes ciufdêgentis oia fadunt,hfc ille.lnde uenitMagia ' penul.produäa,nä p fci diphthongum Icribitur.VuIgus igitur tefte Aulö Getlib.i quosgentilitio uocabulo Chaldæos dicere oportet Mathematü cosdidt.M(AThematid em dicuntur eodem tefte,id eft difdplinis'uacan# tes,quoniâgeometriâ,gnomonicâ,muficâ,cftcrafcpitcdifciplinas altiores flt;.ctÖHucCTct,id eft difdplinas uetcres gi oeci appellabät. Macellü tefte Pom peio didtur a Macello quodä,qui exercebat in urbe latrodniu ,quo däna# to cenfores Äemilius amp;nbsp;Puluius ftatuerüt,uti in domo eius oplonia uede« rentur,non fequor in hac parte Donatû,qui fuper Terètq Èunuchû uult amadâdispecoribusmaccllüdilt;ftû,namut Varro didt.AJacellû eftlocus ubi omnia aduidûpertinêtiauenduntur.Et fiemacellü annonc,teu korn lO hus oder marck.Macellü holitorifl,uulgo krautmarck,amp; fie de finguF. Ci p.de diuinatiôe.putabâ annonâ in macello cariorêfore. Et Varro lib.pri. forü holitoriû hoc erat antiquü macellü.Plautus in pfeudo. Eo ad macel# l!jm,ut pifeiû quicquid eft precio prxftinê,ibi macellü pifoü, teuto. vifehi marckr.ftem macellü opfonioip’ ubi opfonia uenduntlndemacellarrj non funtlanq tm fine laniones ficut uulgus cxtftimat,fcd ocs qui uendüt eicu# lêta amp;nbsp;poculêtai Modernus ior.uocabulü eft quo nemo exelegâtioribus amp;nbsp;ueteribus ufuseft,amp; iuxtatLaurentiü penitusgotthicü,eo autê uocabu# lo quod ego fdâ utitur ftuffi.in lofeph in antiquitate iudaica lib A. Dicas ‘ fgit uel iuniores.uel recêtiorcs,uel grxco uocabulo neoterici,nô moderni Jo moderniores-ftemfefta recêtior alq minus bene uoeât uiâmodernorü uel uiâ realiü.Âcdactiâ uel hçrefisdicendü cft,nô uia. HAÈrefis em^pric fignificat nihil aliud opinionc,fiucelelt;ftionê.unde Hiero. fup epifto. ad Titü.Mxrefis grxcc ab elcchone dici r,(qp.C unufqfcp fibi eligat quod ei me lius elfe uidcatur,philofophi quoeç ftoici,peripatetici, academid.epicurei,. uel alius hçrefeos appellat Jdem lib.ü .fup epif.ad Cala. Hf refis autê græce ab eleclioncdiciucjj.f.eâ fibi unufquifq; eligatdifciplinâ quâ puiat efle me#. liorem,quicü(q; igitur aliter faipturâ inielligit^ fenfusfpiritusiàncfti flagi tat,quo conferipta eft licet de ccclefia non recenerit,tamc hjrcticus appella P poteft.hic unies ex/-licro.quomodohfrcfis a propria fignificatiôetranfi fumaturad peruerfamiilorüdoi.ftrmâ,quinunchgreticiamp; fchilmatici dû cunturJEft etiâ diffèrêiia inter hfrefim amp;nbsp;IchilmajUt idetradit Hiero. ^dhf »eûspuerfura dogma habct.2€HÜhia,ppterfpecialêdiflênfionç ab ccclc;
n üt)
-ocr page 182-DE ABVSÏONE fiaftparatur.Cacttrünullülchtfmanonßbiab'quä confingît hxr«fîm,uf rede ab ecdefia receiliflc uidcatur,dcriuatur,autc h3erefis,ab nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ærco
mf quod opto fignificat,uel cligo,non ab hærco hxreSjUt Hugutio cü cæ teris allucinat, Maria nomê beatx uirgtnis amp;nbsp;humani generis côfolatri# cis,8£. diciï non a mas maris,ut quidâ male dicüt meo iudicio,fed ut tradic Hicro.inhebraicisnominibus Maria hcbraicü eft,amp; interprétât ftella ma# riSjfiue amarü mare,amp; idem in alio loco. Maria efi illuminas leu illumina# ta,ÔC idcm.SciendS q; Maria fermone fyro diia nuncupatur,i8d debet en«# ciari penuLcorrepta,ncMi producta.Claudi.PrxparatÔC pulchros mariac io fed luce minores lÉligitornatusJdem.Formofus Mariä ducithonorius,lu iiencus poeta. Vrgetur monitus Mariä pucrûq^ ïofephus.ldcmÆdidit hic Mariä Kïauidis origine lofeph.Stdulius.Qviisfuitille nitorMarif cû Chri ftus ab aluo.idc tame femel produxit.ycd angræcisnominibus graecus fit dandus accentus apud latinos,iudicentdodiorcs.Martia.crn Capella dicit de accêtibus,græca nota fi in latinû tranleût accipiütlatinîî accêtû,nifi ma néant grxca,quod fi manferint græca.accentu græco profereda funt,debet ergo adonis,creufa côtra more grjccæ linguae imperitorü prima acutaja# ferri.Econtrario ïimoisX-orydon,pcriphas penultima acui nô antepenul rima,utdicit^odrus.AtrapnaelregiusfuperQuintilia.dicit hinc maniiê 10 fie colligitur quoidâ qui alrjs dodiores uideri uolüt male fendre,cum eos reprehédat qui Manâ,8ophiâ et fimilia acuta a fine fecûda proferût,quiqi Iacob5,|Hyllopü,Paracletîi,Simone amp;nbsp;hmôi tertia a fine acuta enunciant cum ipfi maiore fint digni cafiigadonc,ucqui ucterê,fÿnccrâq5 pronûciâdi nomina graccaconfuctudinecorrumpucNam grçcis nominibus ex Fabtj lêntenda, graeci accentus funt tribuêdi.hæcille. At pôetarû alia efi oblèrua no quo ad quantitate,ut in Maria amp;nbsp;lacobus legere poirumus,non tarnen repugno quin pronuncianda in foluta oratione proferâtur feettn graecurt» accentû,ficut dicit Raphael,qui edâtantûde pronunciadone,non de quan dtate loquitur.lt;^ fi laun3facies,amp;ladnoacccntuetiâ profereda funt De quâdtateautêutdiximusiudices.Nonautcici.fmgraec3 ^ccentîï quand# tatem iudicabis,quoniâ fæfx breiiis acuitur amp;nbsp;econtrario.Sed ut Raphae# lis argumentû côfutê.f breuifiîme.Rcfpôdebo cum Diomede. Verba gr* ca graecis acectibus elferimus.fi fifdem literis cnunciauerimus in btim's.ln de ceifatgræcus accentus in nomine lacobus.ParacleiuSjHÿiTopus,Maria marie,Simon fimonis,quia tranfierunt iam in latinâ declinatione. Mo# dicum non dicitur paru proprie,nee modicus.a.um.paruus, fed modieus amodofignificattêpcratus,d^quihabctmodüinrebus,5cficlegit de ian# «fto Mardno.Martinushic pauper amp;nbsp;modieus. Vnde Augu.lib iiq.de do# dri.chrifiiana.Modicus autc modus nomen impofuit.Nam modica pro paruisabufiue non propriedicimus. rZyóicoraxperygraceü anteeSi non nodicorjx.ficut fcribst indo(fti,amp; grfcarü litemrü inexperti jFft enim omnino gra'cü uocabuIüjamp;T ualct in latino,id efi nodis coruusgt;hoc c Su fco,quisHiero.dicatidêquodnodua,teu.nathtiap,a nyx nydos vtiXTcr
-ocr page 183-LZNGVAE LATïNAB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXKOI
in gcnitiuo,id ed nodis-Et corax,id eft coruus.Icge igit in Pfalterio, fa Aus fum ftcutnydycoraxindomicilio. lt;2}j fifuturifintquidàinerudidgrâma tiftf qui hoc mcii opus tan^ tcmerariüreprobabunt,cur aduerfiis auAo# ritacc iam inueteratam,amp; omniu hominû opinioncm aliqua in facris fcri# pruris emcndare rentaucrim.Wis reipodebo uerbis Wieronymi in cpift. ad WlBrcellà.DMon adco hcbetis me cordis amp;nbsp;tarn craffae rufticitatis efTc.ut ali# quiddediuinis fcripturis,autcorrigendü putaucrim,aut non diuinitus in fpiratüjfed latinorû codicil uitiofitatem,quæcx diuerfitate librorû oniniiî compiobata adgræc5erigincm,unde amp;ipfi tranflatum nondcnegant, uoliiifle reuocaic,quibus ft diiplicet fonds unda puriffîmi, ccenofos riuult; jq los bibant. DMecromanda ucl necyomantia in ultima per t fcribcndu amp;. profcrcndü,non eft græca diAio,amp; iignificat diuinationê cjuæ fit per mor tuos,amp; dicinira vtxpoir xc'tvcxuir, idcftmortuus,amp;jU.ctVT£.ict diuinado uel uadciniii,quafi didinado mortuorü,Dicemus igit necromâda uel necyo# manda per I in ultima amp;' i longo.IndoAiautem kribunt nigromancia.
Nanus graecedicit AuljGelli.in penul.noAiû fuarii,Iadnc Pumilio dû citur.tcuto.jvuerg.Nanos enim grxci uocaueruntbreuftatq:humili cor pore homines paululS fupra terraextantes.noftri fcribunt gnanus 5óma# le,ut legentibus grxcas literas amp;nbsp;Celliu opdmc conftat,dicitautem Perot tus.Pumilio.onis.amp;pumilius,puniilia pofte declinari,non funt autc pu# jq miliones ini inter homines,fad eda inter cxtera ^nimalia,dicête Plinio lib. natu.hifto xi.Pumilionc genusin omnibusanimalibus eft, atqtetiâ inter uolucrcs.ItemeriâdearboribusdicûturPumiliones,unde amp;nbsp;idemPlini, lib.xri.quonia arborii eriâ abortus inuenimus, hoc quoq; ergo in generc pumilionu inforlicitas diAa erit.Non funt autc idem Nani amp;nbsp;Pygmei,ut imperiti dicuntSuntenimPygmei tefte Plinioli.vii.populi Ind)æ,quic5 fint breuiftimæ ftaturx,amp; uix duos excédât pedes amp;nbsp;quadrate, tranifum# ptiue poftunt accipi pro nanis.picut fi dixerimus de paruo homie Z^ehae us cft,de quo in euangclio. jNullibi uocabulu opicii eft 8C barbarû,fi ere dimus Vallae.JKtnullodenspenitusgotthicn. Nullatenus uocabulu eft JO apud eruditos nullo in ufu,apud indo Aos frcquenti,a quo donee apud re ceptos inucnias,abflincre tc uelim. Nûmularrj quære in diAione f rape zita. Nux generale uocabulu eft omniu fruAuii ^ui foris duro tegütur, amp;nbsp;intus habent quod eft cfui,ex fententia Nacrobi),amp;fic plures funt nu# ces,utlYlt;2Lansquafilouisglans,teuto. vuelfahnus.H3ccagrxds baftli# ca nominatur,Nuxauellana ex arbore eft quæcorylus dicitur hafelnus, hæc ctiâ Præneftina dicif,hanc grjei ponticâ dicût.r^x caftanca uocatur edàheracleotica.WIuxamigJala,tcuto.mandelkcrn,h3ecgræca.dicitur ôd thafia Pcrficû,tcuto. pferfich,qux etiâ nux mollufca dicitur.Itcm nux taré tina.nux pinça Sdc.h^’cMacro.in.iri.fatur. Nubo uerbû neutro paftîuü 4® habet in preterito nupfi Si nuptus fum,fie Si ueneo edâ ucneor in paflîua uocc dkitur.lndc ego deeeptus faripfi aliquâdo uapulatus fum cum uapu lauidicend5fuiirei,nuniß enim potui interim itareperire apud idoneos,
n V
-ocr page 184-Da ABVSfONg
Sc ut reuertar.Nuber« proprie mulicres dicütur,fcd uiri ducere fcilicct mù licres. At non femper ita obferuatur.Nubo etiä uiris attribuit,ut ÔC nubi palTiue niulicribus,8fenc.li.iiii controuerfiarü.Tyränus pcrmifit feruis, ut dominisinterempusdominabusfuis nubant.ÊtMatthxica.xxrj. In refur redionecnim nelt;^ nubent,necpnubencur.Sed hocefteximitationcorjca Quæ Interpretern iiueßt Jdiero.fiue alius/aepe facit no aduerterclatinitate» öC quali negligerc latinas regulas,ut etiä in epift.ij Joannis ubi dicit.£)s ad OS loqui ex imitatione graecajubi nos orc ad os dicerem us, ßcut etiä illud Faulijlpero me fu turü ad uosjatine uix dicimus,nili ex gracca imitatione . Nam utMicro.dicitlatinacôfuetudogrxcoidiomatinon refpôdet- No uiter fi credimus Vallæ,non fyncere 8C latinedicitur, fed noue aduerbiûi amp;nbsp;nouior.Nouiores contcdit philclphus non diccndu, fed recentiores uel iuniores. At qjiGcllius ÔC poft eü Valla dicunt/Z^iccronê nun^ ufum fuif# ■ fe nouilPimus amp;nbsp;nouinîmc,dccipiûtur,ftc em apud eundcm de oratore fcri ptum cftincalcc,quæuno funtadiudicandum nouiftima. Nola nondi# citur pure SC uetufte tintinabulü,teuto.glock,ut Valla mccü fentit inRau# den.Naula tamê potcft dici organü,unde errorc fluxilfe crediderim.undc - nbsp;nbsp;nbsp;ÿuidas ait.Pfalteriü organü eft muficü,quod naula ctiâ uocatur,nec cam#
pana benc ÔCprilce,glotk.yiiero. tamêlib.rj.fuper epifto.ad Ga.uidct uo# jQ ' care aeramcntiî, quod nos uulgo campana uocamus, fie enim inquit. Mie quafî æramcntü lônans,amp;; cimbalü tinrtiens,utinfatuatülàlin ftercoreco culcandus.Nola tamc uulgo dicit a ciuitate fampanif,Sic etiä campana a campania,acampana Hiero. câpanula formauit in epift. ad £uftochiutn.
lÿepos uttraditPcrottiis propris dicitur filfj autfiliæ filins,vnde auus ÔC neposfuntrelatiua,amp;ficutnepotisfilius dicitur pronepoSjamp;proncpç# tis filius abncpoSjita aui pater proauus,amp; qui proaui pater abattus, tamc Aure,Augti.f|icro.amp;alti recentioresdodi ôC excellctcs uiri ufurpant ne# ' potem profiliofratris,cumq;cxfratrefiueibrorcnepotêuocât,quoscgo ùtin alqs plærifqtjita in hoc libeter fcquor,cum idnequacf alienü a ranO# JO ’ neuideatur.quâdoquidêpatruifratrüfiliosdiligütinftar nepotîi, funtep quafi auorîï loco.hxc iile. Veruntamcnô folïr apud eccicfiafticos.icd etiî Sene.Valc.Maxi.amp;aliosita rcpies.IEtuti!crui.dicit.xii.senei.hic amp;h^’cnc# posdicimus,nam ut neptisdicamus pcrfuccclfiôis diferetionê admilTum eft. ©ppîdüjUtdicitLaur.Val.homo illedclatinalinguameritilîimus, eft omnis urbs prætcr Româ quæ peculiari nomine 8c per antonomafïâ, lioc eft cxcellentiâ urbs uocari cepta, fecitut cftcrf urbesoppida uoearen tur,tcut. ein ftat.Brrant}igitur grâmatiftæ noftri qui dicunt oppidû eflê ui! lam quxcum ciuitas nonfit^cius tamc priuilegfjs utif, teuto. einmarckt, quorû errorê Vairo de lingua latina lib.i.apcrtifftmcoftenditdices.iOppi da concedebât in Latio cthrulco ritu multa.i.iüdisbobus, tauro ÔC uacca interiori aratro circû agebât fulcû.hoc fadebant religionis caufa die aufpf cato,ut fofta amp;nbsp;muro eftent munita.Diritur itaep oppidû Fcfto tefte nbsp;nbsp;ho
mines opes fuas confcrunt,uel tj opê prebet ucl ut fôpo. iurifcôful. tradif
-ocr page 185-tîNCVAK LATÎNAK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tXXHH
ab operCjQjcius rei caufamoenia funtcôftituta.Inde iicni’t aduerbiu oppi:? do quodpro cito uel ftacim quàdocj; accipitur,utdicit Jferui.in arte.P'lau, rcddidi omne aurû oppido.Aliquàdo oppido .i. ualdc,ut dicit Noniu^ uel ualde naultü,ut dicit 17cltus.Plau.in Amphitrionc oppido interfj obfc cro hcrclc quantus,^ uab'dus cft.lÔrtû autc hoc aduerbiu teftc Pôpcio,cx fermone inter le confabulantiü,quantü quilcp frugû faccret.ut qux multi tudo lîgnificarefjQpe refpondebat,quarû uel oppido fatis cfTctlHinc in c5 fuetudinc uenitgt;ut dicat oppido pro ualde multit.itaq; fi quiin alrjsrebus utuntur cOjUtpote fi qui dicât oppido didici,lpeâaui,ambulaui,erranr.qa nulli corü fubrjci poteft quod fatis eft.ltcm aliquàdo iügit oppido.Ceh Iius.(ÿppido libens feciX?xfar quibus rébus oppido pauci fub pellv bus acquicfcebât.Micigit reprehendcndos ncceflêduxi indoâos,amp;quoft dam délirâtesgrâmatiltas,qui dicunt oppido media produdadebere enS ciari,addifFerctiâ^pidoind[ôamp;fabltôaboppidü,quodfi legiiïcnt Ca# tullum ad Ruflicû qui dicit, €)thonis caput oppido ecpufillû(in quo pha Ifcio cuilibet mediocriter literato,liquet i in oppido effe breuc) errorc cor# rigerent,amp;mccûfentirct.i5ed in pluribusalifs delirant etiâgt;ficuti4clcnap uierctricc media breui.Pro lànda muliere ÔC Côftâtini matre media 4'du. qd nullus un^ ueterû dixiflet. Crigencspenul.habetbreuênon longâ, ut uulgus ^nüciat.omnia ein çôpofitata cü yi^or genos,quod apud nos genus indicatgc lyllabâ corripiût,de quibus rebus legeNcftorê uocabula fiü,quareerrauitPctrusÂig3CumdixiL?cripfit£)rigenesc|7non tenebro , ; fafuerunt. 0pinioqujrcin didioncreputarc. JÙmnimodeaducrbiû nemo ueterû ufurpauit. j?)biterPlinianadidio,ualetcnimquantûuul go !ncidentalitcr,in quo Valla errauit,qui accepit obiter pro co quod efl ^ecialiter. Obuius co tibfuel ucniâ tibi obuiâ, latine amp;nbsp;ufitate dicit,fed obuiarc uerbû quod Valla ponit,ulîtatü uix ulpiam apud latinos,utdicit Oliuerius reperitur.pfertim uetuftos,utitur tame præter alios JMiero. con# tra Ruffi.Dflûc tame tuis afTertionibusobuiaßc fufticiar.^tJSalu.in lugurta dicitX)buiatû eftatraro fit,non reprobabo autê facile aliquid q Âaluftius Jo utitur (Z)fanna,uelmelius ofianna iàluifica intcrpretaf,dc quo Micro.in epi.ad Bamafum ficfcribit.Et ofianna quod noscorrupre propter ignora tiam dicimus ofanna,faluifica,fiuc faluü fac exprimitur, o li ergo faluifica interprétât,anna inreriedio depeantis ell.^i ex duobus uelis uerbû côpofî tû facerc dices ofiâna.fiue utnosloquimurolanna media uocali litera clifa Reuchlin PhorccfisfccFm hebraicâ orthographia lcribit ofehiana. lÔrga nü eft inflrumctû muficü qd habet chordas,ira Pôpei. dicicNâ ut in orga# no chord3e,ficin machinaintcduntfuncs.^t diuuamp;Hiero.in prologo pial# morû dicit.Pfalm^grfcû eft, amp;nbsp;latine organû dicif,quc hcbiyi nablath uo cant,lEt idc in epill.ad Dardanû.P^AÏ-teriü græcû,dicit latine laudatoriû docens in elypei modû quadrati cê formata chordarû dccc,unde Pfalmo# graphus.lnpfalteriodecachordopfallâribi,lcias mut alibi dixi,©rganir elfe generale infirumentüomniûuQforüniuûcaliû,inimo amp;nbsp;aliarûrerû
-ocr page 186-DE ABVgZöNK
ut Organum uifus,ûcut alibi dixi.uerü pfalmus amp;nbsp;pfalteriû non differunt, 0rtîcialcs aberuditis âc lacinis dicuntur miniftri, appan'torefcf ipforS tnagiftratuü.unde Vlpta.fiF.de poenis.l.fi quisforK.?ed multaextant cxêgt; p!a,qux non tin ofiFicialiü fuorû,ncc fub le agcntiü,uerû feruos fuos pœ# na affecerinLUt Apu.lib.i.meta.lubccofticialêfuüinfuper pifccs incendc« rc,acpedibusfuis totos obtcrcre,uulgo aût nominitâtofiRcialcm pro ipfo magillratu,iSlt; eo qui in aliq dignitate fuper cgteros eft. Vti altj apud Apu iciuni acdpiunt ofiFicialê. Sicut amp;nbsp;uulgo officiS pro raagißratu ponüt,n5 fine au(ftoritate.inquit ciîi ïeneca.fexagefimus annus abofiFicio me dimiti!
iO tet,ponit et Treuellius PolHo,palatina officia,acVâpridius dicit.ln animo habuit,omnibus officfjs genus uefiiû propriü dare,poHumus tame ibt oÉgt; ficiainuerafignificatiôe acciperejtj) cffîciat quod unüqucmcj deceat pro conditione perfonarü,ab efficicndo etn dicitur, Audtoribus ^mbrofio 8C Wonato.Indeab Apulei.dicüturofriciaferalia,aliquâêoinféralia q mor tU)sfiunt.0fiFiciati proillisquifuntinofficio amp;nbsp;dignitate barbarü eß.
©bedire eß audiêdo obfequi.ab ob ôd audio. Anüqui dicebat obaudl re.Qgt;. autc noßriuulgo accipiütobaudire pro non audirc,teuto. vberho# ren,c^ bene,tpfi uiderint,ego cm nun^ Icgi in hacfignificauonc apud ud tercs. Proccrü a cera deducit,iSC fignificat prolixü,^ in longü pi odu Au JO quafi ad ûinilitudinêceræ extcnfuin,teuto,gcrad,oder hoch, ficut homo proceruSjCinwcrad vnd lang mcn(ch.Ecötrario humilis,teuto. kurt j vnd nidcr,amp; non folSdc animalibus,fcd amp;dc arboribus,amp;id genus rebus di# cuntur.(Z)earboribus.Senc.cpißo .c.i. Quod in magniseuenit montibus quoru proceritas minus apparet löge incuctibus.Ergo procera arbor ein hoher baum,ficutecôtrario humilis arbor,niderer baum.Virg.in bucoli. Wumilefiÿ myricx.JDc hominibusPompO.iMIcla de ludea loquês,alii hu# miles,paruicj,alr) proccri amp;nbsp;corpore ingêtes.Vbi obiter annotandü. Far# ui hominesjtcuto.klein incnfchc,fcd ingentes gros,ficut hic,amp; pro codem '^aßi.Sfne.epißo.lxi.ut uaßißimo^sedacillimorüq; animaliü auidi tâtera jQ uinccrcmus. Pinccrna uocabulü eß triuialiü Öd uulgi,fedpro eo pofTu# inus dicere ucl pocillator,ut Apuk'ius,lt;oui ßjus pocilïator ille rußicus pu er ödc.ucl princeps uinariorü,uthabcturin ßiblr)s,pofl haec ucrba, pecca# uit princeps uinariorum rcgis Aegypti,ibi dicit Hieronymus, ubi nos pO fuimus principem uinariorum,in hebrseo fcriptum eß mafech, quem no» poflinnus more uulgi uocarc pincernä,ncc uilc putetur ofiFiciü,cum apud reges barbaros uß^ hodiemaximæ dignitatis fit régi poculû porrcxitTc. Foetx quoÆ de Catamito öd loue fcripcitant,qi amafiû fuum huic ofificto manciparit.nfc illc.V/N Artus tamê propricdicitur qui ucndit uinû. Pin# cerna uero qui adminißrat. Farafceue iccucs.interprctaf prpparatio.Efl autem parafceucdies qUemuulgo ucnerisappellant,traAü dccohfuetudi ne iudforû,quia ea die préparât ui Aut ncccflaria pro fabbato,quod fuper# flitiofc adeocolebant.ut ne uitf quidc ncccflaria parare uellent, producit quocp penuLut dicit Pompi.Ztdefcendit a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;parafceuazo qd
-ocr page 187-UNGVAK LATITWAB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EX KV
tR præparo. V nde 8c- præparado intcrprctat,u t diximus,necj tx paro.,alt;.
'amp; iceua cóporutur,ut alludnantMuguHOjCatholkoniamp;eorumfocij,.
Proftibulü(ut di'dt Valla inRauden.)non cfl quodlupanar,fcd ip^m fcortü,amp; mcretrix,5lt; apud Hieron.frequcter inucnit,ait em.Proftibula re gnum dd non poffidcbüt/dcm lib.ij.cótra RufB-Ei quæhodie uirgo,po# ftca profiibulü fitldem tamêJHkrOi ut alibi dixi, etiâ proftibulü pro lupa^ tiari pofult. Atego de hoe nihil pofTum affirmare.Sdo tamê apud Noniu proßibulas acdpi pro lëortisf t idê apud Tertu.quididt,inter matronas proflibulas nullü de habitu dilcrimê relidü cft. LVPanar autê fignifi#
lt;at domü mcretricis,a lupa quac mcrecrix didt,óó fic lupa.i.nieretrix nutri {o uit Romulü amp;nbsp;Rctnü,ut teftis cft Liuius,Ladan.Augu.amp;alij. Promer# ' calia quidam exiftimât proprie dici merccs quæ prius minoris emûtur,ut poftea pluris diftrahâtur,quar5 rent negodatoresPropolae' nuncupâtur, media longa,teu.Mff oder furkeiffer. Peluis eft uas aquariü,in quo uaria perlu5tur,pelluui3e autê funt quibus pedes lauanc,ut MALluuiæ quibua manus. Paflîones pro morbis animi ud corporis a recentioribus dicun tur,pr3efcrtimc|? ecclefiafticis fcriptoribus,qu3e grxce dicunt ttccBm pathe, ünde 3(. Augu.lib.ix.ca.iiij.de dui.dei.De his animi motibus. quas grxci pathe,noftri autêqujdâ(ut Cicero)pcrturbatôes,quidâ affcdioncs,uel alFc dus,quidâ verofßcut Apule.de graeco expreffius)paffiones uocant. Et ita Xo «tià ulurpat Apule.de philo/ophia Platonis,Nâçp iniuriâinordinatâ paß -fionc amp;nbsp;^ritudinê mentis elTe ait.iet Macro.palhones animi laepe unt.
eum alrj ethnici feriptores illi emundi 8C tern hac didione abfhnêt, perin# de ac paru proba latinac};,quod amp;nbsp;diuusHiero.conlirraatfuper Zacbaria prophctadiccns.pofl'umus quattuor cornua quae regnauerüt côtra popu îum dei,amp; quattuor 'Tamp;Gm accipere,qux eruditi nô uerbû de uerbo expri mentes xamp;xo^HXouirkakofelos paflîones,fed perturbationes interpretâtur, nonLiuius,non QuintilixnonPli.non €7elfus,non quifpiâexilla cohor te fcriptorüclaflîcorû.hoc uocabulü ufumat,non columê eloquêtif Cice *o,fed pro eodicüt perturbationes uel affcdus,ut ineadcdidiôe uidimus. J ndodi etiâ amp;nbsp;barbaridicût paflionor.naris.amp; onatus.quod oîno barba rum eft. Petrus petra male per etymologiâ latinam exponit petra quali pede trita,ut eft apud indodos,quia grxcü nomê non patit latinâ etymo* logiam,ut dicit£erui. At petrus amp;nbsp;petra graeca funt noia,amp; ’KÎrçe. faxutn uakt,|tem CAKphas non eft nomêgr3ec5,ut indodi credîît,fcdhebrfunj uel potius ^iacü,dicêtejliuo Hiero.lib.i.fup Gala.non aliud fignificatPc trus,aliud Caephas,fed q? nos gracce petrâ,hanc hebræi amp;nbsp;lÿri,propter lin# güam inter le uicinâ/Daephâ nuncupât,nec petrus eft nomê propriû prin cipis Apoftolorü,fcd Symon,quod idêteftatur HieroJEx dno multi ford (i funt uocabula,ira amp;nbsp;»imoni qui credebat î petrâ Chriftü,Petri largitus 4® eft nomê. Potiflîmü dicendü eft a potis,ncmo cm nifi Prilci.dixit potiflu me,qui tarnen in hoc non fatis recipif. Puteus,teuto.fignifîcat ein brun. exquo aquâbibendâbaurimusjnonlocus ubiconfluirîmunda aqua,ut
-ocr page 188-DE ABVaOiXîB
indo Ai ubicÿ intcrptant,quod cxidoneisaudoribusnonoblcurc intclli^ gcs, Varro fonunaiia a fontCjCp is dies ferif eius ab co cum in fontes coro^ nas iàciût,amp; puteos coronât.Cice.lib.tj.de diuinadone.qui cû aquâ uidilgt; fet exputeo hauftâjtcrræ motûdixitfututû.Et meus illcLadâ. lib.ifj. cap. xxviq.0cmocrinis quafi in putco quodâ fie alto,ut fundus fit nullus ueri tatem iacere demerfam.Et (Zafiiodo.in PfaLputeus dicit hiatus pâtés in ter rf finibus excauatus,aquas côtincs humanis ufibus attributas.lnde putea^ ■ rius,quo uocabulo Plinius utitur,cft qui puteos fodit,teu. brûnengraber.
io
xo
Faifum dicicur id generofilfimü uinü quod uulgo,amp; non latine neotc rici dicût maluaticû uel malmaticû.Vocabulariusrerû indoAilîîmedicit inaifefia,uel malfefetû. Audiui hoc uinü ab hoïc do Ao,amp; in penfitâdis feri ptis in prirais callido dici uinü crct3cü,co qgt; ex/Creta allatü cét. Paula eft requies alicuius rci. Accius in cpigono.Et nobis datur paulà loqucndiX^u ci.lib.i.rt3ecubididadcditpaufam facitoreloquêdtlode noftri formant 'uerbü paufare,quod nclcio an eleganter dicat nee ne,ego cm nondü legi apud aliquem ctlinicü,fcd ccdefiafucos quofda. Prxlatus, prior, praepo fitus,prioratus,uide in diAione antiftes. Phy thoniflas. Aug.in lib.de na 'pi.d3emonü.ut habet, xxvi.q. v.uocat mulieres incantriccs,quas teuto vn holden ucl hetjen uocamus,a Pythonio Apollinc,q5 is auAor fuerit diui# nandi.9edego magis proba amp;nbsp;ufitata diAione pheebades diccrci.fatiloqs non incantrices.PhythonylTas cm apud prilcos nunep legi,quod fi probfi eft uocabulü/’y thoniflas dicemus fine h in prima,nä amp;nbsp;in facris literis lc^ gimtis fpiritü pythonis tyvtufcct -cruflcivoirApoHinis.fqui auAor diuinadi luit. Vero autem amp;nbsp;prifco uocabuk» dieütur fagf jco cj? fan's agant, utdicit Arron grämaticus in carmi. Moratrj.Quf faga quis tc folucre theflalis ma gus uenenis. Apule.Sagæ mulieres ora mortuorü paflîm dcmorficant.
|o
40
PrffcAus urbis uel pagi,latihc dicit,qui a barbaris Pcultetus dicitur uel aduocatus. Pomeriü,Titustiuiusinquit cê locü ad muros intra amp;nbsp;óc tra,in quo aedificarc non licct,quafipoft mtrnia,teu. jvuingelhoff, non ut indoAi dieuht apflelgart.iied pomariü dicitur locus côfitus pomis. Hora. Etudamollibuspomariariuis Serui.tamcin artedicit pometa dicuntur loca vbi poma nalcunt. Pomaria autc ubileruätur, ut penaria. In quibus diAionibus errauit ®r3ecifta,ut fuo locodicä. Pugio eft breue tclü late# Ti adh3crcns,a pungendo.Vcl utalrj uolunt a pugno diAus, mco iudicio, apud barbaros amp;nbsp;uulgares uocatur rufile. Prfco a prfcinendo, qui ad res emêdas homines cogebat,amp;auAionc indicebat amp;nbsp;audictiä ,tcu. vuein vf}ricfrer,odcr anderer ding.^ic amp;nbsp;praeco uerbi diuini dicitur qui uulgo p dicatur dicitur. Publicani funt,ut dicit Vlpia.ft.dcpublica.«ucAiga.a publico fruuntur.bfem idco nomen habct,fiuc fifco ucAigal pendant, uel etia tributü confequätur,amp; omnes qui quid afilco codueüt, rcAc appcllä turpublicani.hxcillc.tcuto.foilcr,oder dicetvuas von einer gemein bei fton,uulgo,amp; non latine fatisPaciarij uocanf,Arcurfiusquem etia indol Aa piaebecula auAorein fequitur,meras nugas, diccns in eo titulo quo füX
-ocr page 189-UNGVAE LATïNAB ' LXXV
pra.Fubltcaniquafi publice peccâtcSjUt in Euan.fednócft uer5,funtcm*m amp;rlioncfti ÔCprobi uiriin hoegencrc.Cicc.cniin oraiiócp Pöpeio. Ma ÔC publicani(inqt)lioles 8c honeihtTimi amp;nbsp;honorauflÏmi,fuas róncs amp;nbsp;copias iu illÿirouindâ c5tulcriît,quorû ipforum per k res amp;nbsp;fortunac curae uoï, bis elle debentjattn uerü cft fcdhi tropologia theologorü,tcfte Hicron.pu blicani uocantquifecuIifcAanï lucra,amp; exigüt ucÆgal p negociationcs,. amp;nbsp;fraudes ac furta,fcelerataq: periuria. Vedigal etiâ uul^o amp;nbsp;non fans Iagt; tine Bacias uocant^nce item quibus hodic' lcgulci utunt, latine diciturßa bella,extimü F^edagiüjnec credo reperiri apud iurifcofultos illos latinos et excultos. Proficio frudü,amp; quafi profedü faao.Gaue autc barbare log io cumpaganisfacerdotibus,profidatuobis,quoduitiüetiâ femidodi grâlt; tnatiiïf aiaduertere deberct,cü hic fit ucrbiïperfonalc fine fuppofito.quod in tertia perfona non intelligitur,ied exprefle debeat poni fuppofitü,didtc autc fi uultis,prolidte,uel profidatis,dodiorcs aüt dieüt bona falus, bona uita,ucl pax uobis,ponite hic ante oculos,quomodo quidâ ignarus facer; dosjderifus fit a dodo fcholafiico his carminibus.
VXLfenus facerdos.
Proficiat domino fuper alta fcliola artificato.
8CH©lafticus.
Tu loqucris nee romanïïpagane facerdos.
Crxca fapis minime,nelcio quid loqucris.
8 A(Zcrdos. Cum nummis loculus facit me cundis bene dodus.
8CWdafticus. nbsp;nbsp;Crammaticamep rotas,laceras,amp; mille figuris.
Rhctoricus color eft,profidat domino.
SACerdos. Propter bonum rythmü debcsconfundcrctotum. SCWOlafticus. Sis ergo ignaruscum nummis omne per aeuum, ipfe bonas artes prefero diuitqs.
Penfio dicitura pendendo q datur pro ufu alicuius rei ,utagri aut do? mus amp;c,tcu. jeins. Vlpia.fF.de migrâdo.l i. hocinterdidü^ponifint^uili; no,qui foluta penfione uult migrarc,amp; poft. Si penfio 'nondü debeat amp;c. io unde pendo.is. jinsgcbcnjCrgo barbare loquuntur qui dicunt,dedifti een fum domus,dcbcrct enim dicere penfionc.undc Cicc.epifto. lib.vi.adLc# ptam Dolobellae procuratoribusexigï prima penfionêgt;Penfionarius au , tem quo nónulli utunt barbarü cft,ut in Raudcn.teftatur Valla. CKNfus igitur noneftpcnfio,nifi apud indodos,lèd autquiequidfortunarü quis , habet cenfuseft,ut cenfus mcus,tcuto.mein gut vnd mein vermogen JPli. innior in cpi.Quac uel in primis cenfus hoim fpedâdos arbitratjEt Quin; -tili.indecIa.Abicrccêfus mei amp;c. autid qd principi p capita foluif.jLuca. iB.iij.Tunccoditus imo.Cruit templo mulds non tadus ab annis.Roma; ni cenfuspopuli. Peripateticus gd fignificet,amp; unde ueniat quçre indfi 40 dionc Ariftoteles. Patrius amp;nbsp;paternus quó difFcrant.quaerc in didione ' uerna. Portctofus,nó portêtuofus didmus, uidc in didioe monftrofus.
-ocr page 190-DE ABVSiONB
' PumlUo ud pumiKus; Item pygmfus in didione Nanus uide. Peif lio,onis.ladnius dicic ÔC uiitatius pellifexiuide in didione uietor de u.Er pellipariüs,teu.ledergerbcr,non eft uocabulû in ore dodoû, fed barbaro# rum,fedcoriariuslatinu uocabulû eft in hoc fignificatujHiei o.cotraRuffl nû.Qiiafi ftftillo amp;nbsp;coiiarius moneât pigmentariû, ut naribus obturatil tabernas fuas ptereat. iPhiala per i latinû no ftgnificat uitreû uas tm,teu. angfter,ut plfbeia grâmatiftarû turba ubicç proclamât. Ked ut luUus Pulgt; lux audor eft,uafa qufq? uini,aut aquf phialæ did polTunt. unde Martia. ^uia labor in phialadodi,myos anne myronis.ct luuena.$aty.v.phialas io aurea uafa uocat diccns. Virro tenet phialas tiki non cômittitur aurii, hot eft aurea uafa.8ic etiâPomponius iurilcôfulius.ff.de auro amp;nbsp;arge.Cedant igitur gêmæ phialis uel lancibus inclufx auro,argentouc. Praecife indo dum uulgusacdpitpro totaliter,ut ita loquar,uel omnimoda fimilitudii ne,ut tu peile Icribis utcgo,teu.glcich.$cd praecife ftgnificat impfede SC irf complete,amp; rcfecatim,a pfdndendo.quod optime Cicc.oftedicij.de natu. deo.di.8edid pdfedidt,utfi quis dicat Achenienfiu rempu.côfilio régi, de (itilludareopagi,fic cûdicimus prouidetia mundû adminiftrari,deene ar bitror dcorû. Paropfis Tsrec^o io- legcndû eft in euâgelio paflionis Oirl fti,non parapfis,idis.amp; ftgnificat opfoniorû repofitoriû. Martia.Cû porj^, to îtatgaudens ancilla paropfiderubra Halece. patria quid fitnotû cft, eu# iul^ natale folû.Pacriare autê amp;nbsp;repatriate funt uocabula ruftica,â^ nô di gnadodis uiris.9irnilif patriora amp;côpatriotabarbara uocabula funt,fecf’ uernaculus uel gentilis,uide in didione uerna,amp; in didione gentilis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
racletus dicendû eft per e longâ in penutfyllaba.non paraclytus in penul. brcuijflcutproferunt indodi.Etfigni.paraclctushortator uel confolator.' itaeç pollicel lefus difeipulis fuis miiTurû fe paracletû lpiritû,hoc cft adhor^ tatorem fine deprccatorc,hoc éft aduocatû,utuulgo intcrpretatur,liuc eti atn confolatorc Idem quod confirmatHiero.in prologo cômêtariorû in ïohclêdiccns.Trff(»clx\H(n(r,id eftcôfolatio.Paraclytus uero ftgnificat infcu’ 'tnem amp;nbsp;malû,quod in chriftû cft impiû diccrc.Nam TTcpà para, in hacco ■ ■ pofttioneprêterueldiminutioncamp; xXutoo-, idcftfama.fcdparacletusdei’ fcedic a uerbo •WÂ(3«x«\ui,quod amp;nbsp;rogo fignifleat amp;nbsp;honor apud prifeos apud iuniorcs vero graecos ctiâ 43 côfolor reperitur, ab hoc autem uerbo TSttfttxXMToop paraclctordelcenditamp;paraclctus,amp;quiinforo ac iudieps a noftris deprccatores uocâï,hi apud grfcos nominànf Tîr«f)«xXHTopt(r,de quibus rebus plenius legasin epi.Philel^t apud ïoanncCraftonû. Pa# ganus in didione gentilis uidc. Priuatim aduerbialiter dicendû eft, uel priuato,non priuatc quod nô reperif. Procellîoncs facerdotû dCc.nô be ncjuide in didioneftipplico. Pituita latine didtur quodphlegma grfcé' ' uel eft morbus ex catarrhqjgt;ueniês,de qua Valla fie didt. Pgo puto pitui# tamlatine idemefle quod icatarrhus græccjhoc cft quemlibct humorem redundantê,q ex orc,naribufcj;fluft)Uclcti3 fi non flutrctxria non redud» ret,quodinKlligitCicc.lib.pri.Tufcu.cuminquit.Namfanguinê,bilem,
-ocr page 191-LPNGVABLATINAH LXXVtt
pftuitam,ona,neruos,uenas,omnèdlt;nicçmcmbrorû,amp; totius corpon's'ß giiri. Pomü generale nomerteftomnîüfruduu, qui ex arborlbus cfui apii proueniSchein amp;nbsp;malû nomê generale eft fi credimus Macrob.in.iij. Saiur.qui fie inquitSunt de agricultura feriptores qui nuces amp;nbsp;mala fie dj uidunt, UC nuées dieant omnepomûquodforisduro tegat,amp; incus habet 3uod elui efcMalü uero quod foris habcat qd cfui cfi,amp; durü intus indu# ac. Paruificare quo incerdû faèri éanones utunt.ucrbü efi fordidû. Prç fogatiuadidt latine,qu3C a barbarisprxeminentia dicitur. Prægnansla iinedicit,impregnans,imprcgnata barbare amp;nbsp;nô latine,utHiero.lup£fai# am dieit.De babiloniis qui paruulis nô pcpercerint, ôi fuiseosiaeulis uüb nerarint,nee praegnantibus fint miierti. Vlpia.ff de his qui no.inla.hotâtur quæ per ealumniâ uentris nomine in poficiTionê mifia cft dû fc aflêuerat p# gnantê.EtPaulus eodc.cû non praégnans tflcquel ex aliô cScepinct,amp; fæ# pe fF.de libc.agno. At in re manifefta nô opuSefi plura allcgare. Paroetia cïï ce diphthongo in fecunda fyllaba côportitur ex para pr3epofitiôe,quod iy.xta fignificat,amp; ôÎKoir quodeft dornus,amp;dieitittcolatus amp;. peregrinatio ucdicitdiuus Wiero.ubi fci.domuscôtiguf fiant.At parochus 5ô parochia eciâ benedieûtur, ut alibi notaui, Propinarecftprægufiato üinO leuiter poculû alten ofFerrc.Jkd iam utunt,ut propinare fit eibû, potûcj: extra or# dinariû uoluptatis gratia cum atnieis fumere,quod uulgO copotate cof bibere dicimus. Indodi ant hoc uocant zeebare gotthico uocabulo, male ergo noftri dicunt ubi propinatur bonû uinû,i.uenditur item propinâ uo eant condonationc ucl aliquod munus,cum PR®pina fitlocus publieus luxta thermas amp;nbsp;balnea publica, ubi poft lauacfû a fame amp;nbsp;fit! reficimur, guis 5^a ladixeritpropina non dic/t,lcd popina amp;nbsp;popirtarc. Pocta nô a poio. is. ire,uel boo.are,deriu3tur, utindoiftïdicunt, fed a uerbo graeco Troitu, quodcftfaciodeducit, undepoeta latine ualetfador. Poctria uero pcnulbreui nô cft ipm poema uel poefis,fcd mulier poefeosperita 8C cdo da ,undeTcrentianus Dicitur hæc eadem præclara poetriaiKappho, licet Acron ij.fermo. Horatii dixerit hancponiae infaniâ euiorc note appcllô, '|a more uulgi locutus. Praecordialis amp;nbsp;prçcordialiftîmus, amp;côrdialis ego nô legi,nifi apud barbaros. Præbenda nc.gc.in. plurali legi apud idonc# os feriptores nô pbendas foemi.gc.ut noftri clicuntÜui.lib.iq.fcdï belli pu nici.prodeundü igit in côtionê Fuluiopcori cftc.iudicâdafq! populo pub# licas neccfiîtaces, exhortandofqs qui redempturis auxiflent patrimonia, ut reip.ex qua creuiftent tepus acc5modarent,conduccrentc|; ex lege pbenda quæ ad exercitû Hifpaniæ opus cfTent fF.dc teftibus 1. inuiti. prjbenda non præbendi Icgcndû cenfeo. Aul.üScl.li.xv.loquêadeVentidio Baftb, poft cû adoleuiflct uità fibi aegere quæfifle, cùmcÿ fordidc inueniftê côparandis , ntulis amp;uehiculismagiftratibusqui prouinciasfortiti forêt pbenda publi ce côduxiftc.^rant cm copiarii quibuserat præceptû.ut præbenda, hoc eft fal 3c ligna legatis publice miftîs præbcrent,hic poteris uiderc q fint præbc da,d^ qd proprie fignificêp Prfdicarcjcft ut ita dicâpclamare amp;nbsp;publice
O
-ocr page 192-quot; DE ÄBVSBDNß ” ' ■ ’ :
4kere,uel exolkre,tcu.vflchricn vnd vberhcbcn mit vuortch.Et ùcdidf Donatus in Eunucho, pdicamus ut res funtjaudamus, id eft cxtollimus. Vel prçdicamus uoce,laudamusargunictis,unde Gice.de Ora.lib.q,Senj per is fui qui de te oratore fie prjdicarem.f’lancus ad Cice.Te prçdicatoré meorü meritorS efle uolui.Cic.pro Aulo Licinio Archia.lpfiilli philofo phi in his libellis quos de côtemnenda gloria fcripfcnjnt,in co ipfo in quo pr3edicationc,nobilitatccf deipiciunt ßdicari de fe ac noiari uolunt. Et Piii jni.Cedlius Pomcio 8aturnino,hi uero qui benefafla fua uerbis adornant non idco prædicare, quia feccrinc, kd ut predicarèt feciflë creduntur.Et h» lO «San.prophçt3e uniï deû predicant,unü loquûtur. Et indc uenit prjdicatio qux eft proclamado.Prfdicare etiâ(licct raro dicatur)ln malü efterre amp;nbsp;di uulgare.ut Aulb.ad Graoanü Cæfârcm,fuperiora contingâ, diues. Senc^ ca.ncc tame conful arguctur reftius predicabitur nô crudiilîe indolem Neronis, (cd amaflefeuiiiâ, noftri uulgo minus proprie acdpiût prxdka# re.udîgnificctfaccrc lêrmonc ad populû Chriftianü, quæcondo uocatur ut in ea didione uidimus^cum dicat f’hilelp.in epi.qu3 uos uulgo appella lis prxdicacionc efthonxilia 8C collocuuo quxdârcruui, prxcepcorncfdi uinorum ad populû. Sermo igiturille fignificatur hoinilia grjea diftione, ut fuo loco uidinius,non prxdicatio.Predicatio cm amp;nbsp;laus utrunqt unû fi 10 gni£icat,ut didt Hierony.in cpi. Item côcionatoresuocantur, hi qui apud noftrosprxdicatorcs dicuntur, ut in didione condo uidebimus, didt em Sipontin us pontifex homo impcnicjut mca fert opinio,dodus,condonâ‘ tes qups uulgo prxdicatorcsdicercnt. Parifii pluralis numeri tantü, ucl parihifiij ut apud non pœnitcndosnuperqüofdâ neotericos reperi fcribfi tur, lignificat amp;nbsp;ciuitatê amp;nbsp;dues, oppidanoîiÿ, ficut Delphi pro oppido amp;nbsp;oppidanis ponitur,fimilitcr Leôuni, Rubi,Gabii,Turii, Arpi,Argi,Puteo li,Pliilippi,h(irpini multa alia,male igitur quidà dicuntex Parifius, fed ex parrhifiis, utjulius Cxfar in iLeutedà Parrhifiorum fcripfit, de quibus rebus uidc cômentarium noftrû in Caro.cpifto. Perfona, ut Caius
$0, fusfcriptü reliquittefte Gcllio,a perfonandodidtur uulgo fchcm,quâ vul gareslarui ubcant.Nam caput(inquitille)ô^ oscooperimento perfonj te dû undiq; unaej; tantü uods emittendx uia peruiû, quoniâ nô uaga netç diffufa eft in unû tantûmodo cxitü,colledî coada uoeem SC magis claros canorofcffonitus fadt.Et fie hiftriones in fcxna perfonas acdpiût,cum aut feruû agût,aut andllî,aut matronâ,aut lenonê,aut parafitû,amp;: mille huiuf modi.iueto.de Nero ne, Cantauit tragœdias perfonatus heroû, deorüq;, amp;nbsp;a Seneca cpifto lx-dicitur perfonata ftylidtas.i.umbrata,amp; quf fimilitu dinêhabcatfüclidtatis. Ct pfonaihoiefignificatqualttatc^quaaJiusabalio differt.ucl in aio,ucl in corpore,ucl in extra pofitis. Plinî.iunior.Plurimû 40 iniercft quid efic tribunatû putes peribnâ tibi imponas;Cauc àût utperfo#
nâ prp hoieacdpias,barbari cmficloqüûtur.Tres perfbnæfuerunt in do» mo noftra, ucl quoi perfonas habuifti in prandio, cum deberet diccre tres hoîes, ucl quot holes, ut tefus eft Valla, ica ncc pcrfonalitcr dices,nam »bi
-ocr page 193-UNÄVAE tATïNAB
LXXVW
■hodic dicitur perfonaliKr citare dodi di'cüt uadari. Py thagoreuspe nuk timS producitcontra uulgt confuetudincm Perfius.Mconidesquintus pa none ex pythagorco.piftcrunt autc pythagorei,pythagoriflx,pythagon7 ctPythagorki eni funt pythagoræ dilcipuli.Pythagorci pythagoreorii di« fcipult Pythagoriftæuerodicunturilli quiuitam pythagorae Icquuntur* hæc differentia apud grxcos feruatunut dicit Gcorgi'.Merula. Pciorare amp;nbsp;meliorarc ucrba funt quibus nemo laiinus utitur, de receptis loquor.
Perorationc quidam cumulû,alii conclulîoncm uocant,in qua rerü repe titio fiimatim fit,quçgrece dicitur anacephaleofisdat^'nc dici poteft,ut Au guftinus interpreutur recapitulatio,at recapitulare quo utitur Wierony.in tranflationcepiftolae Pauli ad IÈpheiios,amp; rcca|?irulatio quo AuguOtuti tur,funt uerba triuii, amp;nbsp;dequotidianæ fermocinatiöisfeceafftimpta. Pe dica nö fignifi.digitü pedis,tcu.zhee ut indodi dicunt,fed uincula pedü, (if cut manicæ uincula manuû. Virgi.Æt gruibus pcdicas Sc retia poncrecer uis. Praefto fum,uel fecundü poetas pfto adfum,nec altcri uerbo adiûgt# tur, amp;nbsp;qd fignificet docct te Vallcfis, qui etiâ inter cxtcra dicit pfio fum in ultima lignificatiôe accipi folet p eo qd nüc dicimus côparco, ut ad hanc horâ prjito fis.i.côpareas. At Laurêti cp nüc dicimus cêpareas, nô cft oîno fine audore. iuliusProntinus li.i.inde qui nô excaufa culpaeuidebanf ac . «rfitic5paruerüt,(Slt;l.adan.li.v ca.iq.Cü (Domidanuseûpunircuelletrc pente in iudicio nô côparuit^tjSenc.in prol.dccla. Scd faepe ^d quf red n5 côparuit,aliud aged pfto fuitJ’lauiin amphy. Si memor fum amp;diligcs,u t qimpcrescôpareant.ïdê in Aulu.qui mô nulcpcôparcbas,nüccum côpa# tes peris. Promotiôes noflridicüt ^d eleganriorcs uocant cômendatiôec nec tir primû fine audore.Pli.in epi.adCornutü, poftea promotus ad ank pliffimaspcuradones nulla occalîone corrupms.J?ene.cpi.ci.ex tenui prin tlpio fe ipfepmouerat.Claudi.Expbrarc foies ne promoueris alte. Ve# getius li.ii.dc re milita, ut ex prima cohorte ad gradüquempiâ promotus. et Apu.q» nihil etiâ tûc in fuos amores cætcris artibus promoueret, hic tn promouere aliud fignificatquâ apud noftros. Pando facit in fupino paf ÎP fiinj nô panfum,ut teftatur 8erui.in 3cnei.amp; Gcl.lib.xiirj.ca.xv.amp; ut idem Gel.tradit expaffum nô cxpanfum,ôlt; manibus paffïs nô pâfis.ltc uelispa*# fis, nô panfis quod fignificatdidudis atet diftentisdixe ille. Plan, in milite gloriolb,difjgt;anfis manibus patibulû cü nabebis,pro difiaflis dixit. Inde in T ertuliano.Cppanfum uclû per^xrâ legit,pro oppaflô,amp; expanibs ungu h fodiàt,pro expallb«,qd fiarchetypus haberetur nô dubito quin cxpaflbs oppali'una legeret. At indodi oïa côtamin ant fua barbarie. Prouifor,
Oris.pro eo qui^^uideat magiftrû in feholis, uel alnî quempiâ in alio, nûlt;$ potui inuenirc apud idoneos latinos fed talis latine amp;nbsp;eleganter dieft ud ui cariusuel adiutor,quo udtQuintili.li.rj.dicc9,fed magisperadiutoresdo# 40 fentoratorcs,qa nô uident tepora fuffedura Sic. quos graeci hypodidafea los uoeât, «TTotP-tiAairKotXouir. Prafinus medi breui color eft que uulgo ytridê uocât/tec tn fine audorcAiiridi cm colore uutur Gel lib.q.ca.xxvii-'
O ij
-ocr page 194-E)KABVSK)ME
Item Oui.Et nigcr a uin'di turtur amatur auc.Iuuena.Saty.q. Percutit cuje tus uiridis quo colb'go panni.Bt PH.in cpifto. amp;nbsp;alij. Puni'rc 8C muldart di'dmus laiinc.Penarc ÔC pcnalilare barbare amp;nbsp;gonhice,,fcd differunt mul (fta amp;nbsp;multafine c,ut amp;nbsp;dodi fcribunt amp;nbsp;pœna,ut tradit Vlpia.ff.de uerb, figni.POEna nomen generale eft óóomniüdelidoi^ cocrrio.MVLda fpc dalispeccad,cuius animaduerfio hodie pccuniaria eft,at niulAare etfâ did mus quo ad uitâ.Ladanlib.ij.c.ütj.qui eâ fentendâ exceperat,morte mul Aatus eft. Florus lib.Lfu^cäü regif dominatiôis prffenri morte mulffa uit.amp; Solinus,amp;uelut fatet rcâtS,poenitêd3fuâ morte muldauit. Et Cice roUb.i.tufcu.diciimortemultatü.Plau.inAmphy.dicit, Illiquid caufani dicis,quintehocmulffcmmatrimonio,dCalij etiä,demulda pluraleges apud lt;jel.lib.iir).in prolo.ÓÓ Varroncde lingua latina ad (Jicc. Profapia. Qpintilia.in virj.lib.uerbü ait effe nimis obliteratü, quo tarne utitur Sue# IO. Apu.amp;l luftinus.quod ego memini,amp; ipfe idem lt;^intilia.amp; dicit pro genies,00 ut dicitMarcellus longitudo generis, dida a profupando,aut,p# lerpendo.C^ cum latina didio lit,ut cx deriuatione cognofeitur, penulti# ma breuis eft contra uulgi pronundationc,quia uocalis ante uocale in bis corripitur.haecedä a noßris parentela dicitur,uix mukü ufitaceapud uete res,ego lölü apud capitolinü legi. Peri liermcnias rsipi t{gt;ju.KVt{«lt;rlibcr eft JQ Ariftotelis in dialedica de interpretationc cóponif em a peri quod eft de ' ÔC hermenias geniduo,id eft interpretadone.greci em carent ablatiuo,dice dû eft liber peri hermenias penulti.loga edä graeco accentu,quoniâ per u diphthongon in penul.fcribinir,non peri ermeniarü,ut indodi faciut. Ite decadü non decadaru Poflibileimpoflibde qdä rcfpuüt lan^ non lad# na,quibüsesononplancanêntior(audiuiautcaquodâ dodo Quindb'a# nû primfl ufurpaffe nj c ipfa) Cra tores tam ê rariftîme éa habuifle in ufu ad mi tto.Nam bratoresdicunt poteft fieri,pro poftibili, non poteft fieri ,pro impoflîbile,câdê tame uocabula præter alios idoneosrerfl ecclefiafticarfl fcrnjtorcs eloquêtiftimos amp;nbsp;a nobis Chriftianus Cice. apppellatus illc me? JO us Ladan.in ufu habetdicit em lib.i.ca.viri.dubitctergo aliquis an quici^' diftîciie,aut impoffibile fit deo qui tanta cxcogitauit.luftinuslib.Ti.ut Hei* culi rex qiiafiimpoffibile impcrauerlt.Macro.lib.v.fatur.quiacflhfC trial ex aequoimpoftîbiliaputctur.amp; Vcge.de remili.ßepe utitur ,Atut uerS fatear apud eloquêtiftimos nun^ legi. Prætorifl ngnifi.tabernaculfl du cis,quod alio nôie,ut docet lt;^inti.li.vir).de perfpicuitate dicitur augufta Ie,ueteresem omnêmagiftratflcui pareretexercitusprætorêappellaùerfli utferibit Afco.unde porta prætoriaincaftrisnominat,Ctnauis prætoria Sc prefeduspr3etorio.Iufti.lib.ii.Etfexcenti uiricafira quingentorfl mïlliu irrumpfit,fiatimç|; regis ptoriflpctût.Item prætorifl dicinirfdificifl magni 40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in rufticis praediis.ôê urbanæuillæ,ut docet Palladius iuriicon.dc îèr?
ui prfdÉait licerc akius tollere amp;nbsp;offîccre prætorio uirini. Principalior principalius principaliiTimus non ftintterfa,amp; fatisZatina uocabula,li cr^j dimus Georgio Merulæin Galeottû iw dicenü. Nam apud qucin princi?
-ocr page 195-LINGVAB LATINA® LXXK
paliorem amp;nbsp;principalius Iegini,niri forfan Germaniae ói Pannönixgenti's' fcmiliorc uocc Romanâ putaftijcx quibus dubitari forfan poflict an prirt cipalis latine dicat,amp; fans terfe,fcd latine dicitur.Pli.in.xij.principalia ergogt; in illa thus amp;nbsp;myrrhaJQuintilia.in.xi.Èft igitur troposfermo a naturaliet principal!’ fignificatione tranflatus.Lalt;San.poteft elle deus prindpalis qui alrjs ortûfuü debet. amp;nbsp;€cl.in.iiÆt in.xq. Vlpia.ff.de iniu.amp;famo;l.i.Kt alq iurifconfuIti.óC Tcrtulia.At haffenusapudCice.nondü inücni. Princcps item eft generis c5munisT*rindpiffa aüt latinü non cft,ièd barbarii èC oQt thicüjin foeminino prætercfterospofuitCornc.Taci.lib.xir).pracmiûho# nehæ opcræ affequi corrüpcre cubicula prindpû fcenainarû. Nonne amp;nbsp;Augu.in fuagrâmatica dicit effe generis cômunisÆtHieron.lib.irjJkcgû. utalibidixia principeprincipor.aris.uerbû formatur.i.dominoramp;prin# cipê ago,qd uix elegartsuerbû exiftimo,iîcut necprincipior.aris.quod in coho amp;nbsp;incipio fignificat. Phy fis prim a fyllaba cum y graeco dicitur la# tine natura, amp;nbsp;omnia ciuscópolita cum y graeco fcribi dcbcnt,ut phyfica, phyfiologia,amp; phyficus(tcfteiCicc.de natu.deoijj).i.naturalis.Et phyiiolo; gia(eodcni tcfte).i.natuTf ratiô.Phyfonomia autcad uerbû didtur naturae tegula,amp; teftcGelb'o id nomen fieni.mores naturafcp hominû coniediôe quads de oris amp;nbsp;uuItusingenio,deeT; totius corporis habitufdfdtari.No^ Uautêq?phyfisprimâcorripit.Vnde Alexander nequâ, uel utalfj dicunt lo Marti.coquus.Gorrupit natura phyfim rurftiq; rotani,fup hoc dicit Pau» ' lus Pompilius.i^artialis coquus produââ brcuiat hocuerfu pdiâo in dit âione phyfis. amp;ut idem didt,fed hune tu lega coquis. At bone PópilictiS phyfis apud alioscorrjpif,unde Eibylla,ut allegat eamLaââ.mcuslib.iq. «a.xrj. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;{)u®nviy«tVT«vymilt;rgt;SiÓToio .Et graecü dißiehon ne#
ftiocuiusjfed tarne egregiûamp;catholicû, kiùi Trivra
«•o-'ótlt;Ikv intiâti'i'iwûfj.AVÀi /zop^itv xèti tpüffivittAt quod fiçintcrpta tUr.Aeuü omnia rapit amp;furtiuûtêpu8mutatnoîa amp;nbsp;fadé, ÔCnatura, 8C fcrtunâ.amp; PrudêtiuscôtraFymachû.Nc uos o miferiphyficorû dogmata iallâtEt Phocylidcsinfuo nuthetico p.i ■aRpe.amp;îri.mà.rfpvnwrtirKvTtfis JO «tkrptov.lnueniO edâ corripi in aureiscarminibusPythagorç.amp; apud Gre 1 50 ri G naziazenû in graeds carminibus. Quattuor per duplex t feriben
um eftjUt uolût,amp; triüfyllabarûen.Virg.x.aenei.Quattuorhic iuuenes iotide quoseducat Vphens, noûriautêmaledicût quattuor duabus fyb labis. Aldus uukfimplid tinproiâ amp;nbsp;regulariter feribedü qgt; quater,pbet
Quacilores a quaerêda pecunia publica,maleficqfc^ indagandis quxfio ires didi.Horûautê triplex eft genus, amp;nbsp;qui publico acrario amp;nbsp;fumptibus publids pcrant,teuto.feckclmaifter oder filbcrkâmerer, 8c bos uulgi amp;nbsp;inf doäi camcrariOs,camérlengos,burfatorcs,uel imburfatores dicunt. 8unt amp;nbsp;quaeftores qui maleficris,dandifcf: iudieijs prjfunt,qui 8C quaefiorespar 4® ricidrj dicebâtur.uude'Pompo.ffdc ori iuris.amp; quia utdiximus décapité duisRômani iniuffu populiFomani non erat permiffum lege cöiulibus ûts dicere,,ppterca quçftorcscoftituebant a populo,qui capitalibus rebus o iij
-ocr page 196-DE ABYSÏOP^ ’ feraeefftntjhiappcllâturquxftores parricidij.hodie autcdicun'uulgom» Icfidorü iudices,tlt;u.bluh ichter,amp; diifti funt qufftores teftc Varrone de Ut» gua larina lib.pri.a quxrcdo,qui conqrerent publicas pecunias amp;nbsp;malcfi# da^crgo diccdi funt merito quseftoresjquiiam auulgo dcfikaiescpifcopO rum CxiansdicQtur, cum fïfcalts ßt res perdnens ad fifcii.unde Paulus iurifcôful.ff.de publL^S^ uedtamp;c.dicit mercatores qui de fundis fiicalibus mcreari côfucuer5t.i.pcrdnêtibus ad fiicii Jtem 8(. Sucto.Tranq.de Domi tiano.Fifcakscalüniasraagnacalüniâuü puena repreHit, ferebaturc^ uox Princeps cjui delatores non caßigat irritatunde Fdeus eft pecunia publica unde amp;nbsp;dicit Aft'onius Pedianus fuper fccundû Yerrinarû, fifd fiieinae amp;nbsp;fccHx fparcea funt utcnfilia ad maioris fummx pecunias capiendas.Fifcus tame proprie ad principe pertinct. AbRariîi uero ad rempu.Tcrtq autem quæftorcscôfulibusinbelloaddebantadcurâprædæ,amp; fpolioru in pu^ blicü refcrendoi^,ficuc urbani damnatorû bona in publicû rcfereb3t,tert(j in bello pdpui habcbant,amp; uice aliqn fungentes iraperatoria in exercitUt uulgares apud Italos uocant talcs fcncfchalcos,quo8 apud nos credo mai refchalcos didionc fane barbara. Quindena uocabulum cft idiotarû,ut alla dicit,iîcut nec decena uel quadrâtana dicimus latine. QVOiMlO D© refpondendû fit per aduerbia interrogâtibus. Cum interroge,legd fti ne,rcfpôdcs optimc,lcgi ueledâ.undc Plini iunior in epi.ad Corne.Ta. Ktudes inquâ,rcfpondit,cuà.Vbi cft,Mediolani amp;£ plures autêcum int^ rogâturfcripfifti,rcfpôdentïmopucrilitcr,imoenimquodpcr duplex tn feribendû eft,amp; per larinn i aduerbiü eft eligendi non affirmâdi,ut uolunt fed ut uidct,Immo ctiâ eft affirmâdi.Cice.ad Herêniû lib.iiii.inexornatiôe quf fermodnatio didtur,itadicês.Tum mulicr. immoquidêiftc rogat amp;nbsp;ïupplicat.ôClib,i.Tulai.Si.crgo dids clic eos.A.immo,quia nô funt amp;c. nec ctiâ refpOndcas fic,morc barbarorû.Sic cm potius fimilitudinis cft ad^ ùerbiü cp refpondendi. Similiter fedin arte non benc rcfpondctur ita,cuiTi etia fit fimilitudiniSjtamê cü refponderis ica,non fades fine audoritatc.N^I .0 Sümo apud Teren uûdiccnti Dauo mihi nc,rcfpondit ita.îtênecbn reipôi# debisuriqtjfi credimus Laurêti. Val. qui didt utiq; non fia folct ad rcljxjni fionem adhiberi. Quidâ amp;nbsp;aliquisLaurêdo teftç, ficdifferunt,qfiquidâ certû hominê fignificat,ut quidâ uult mihi cômodato dare Albertum ma gnum in phyfids,ibi fdo ac nominarc pofiura quis ille eft. Aliqs vero quilpiâ incertü hominê defign5t,ut aliquis pulfat forcs,cü nô pofium no? minarc quis fit,ubi aduertendii cft,q? nofiri male relpôdêt cum abeis pub fantibus aliquâdo ianuâquæfitS fuerit,quis cft illc,rcfpôdct,aliquis,quidâ cmdcbcretrcfp5derc.HoccöprobatilludPlauti./ifedesaliq.uid,nolo hers clc aliqd,certû aliquid maleuolojllludetiâ Iciamusimpropricdici quO î^uidâ utuntur,cft quid mirS,eft quid pulchru,dkendû cm cft quiddâ mi* runixjuiddâ pulchrü.Nam quid pro aliquid accipitur,non pro quiddam Ruftte ts didtur ruris cultor,aliquâdo tamê cft propriü nomê,ut epiftp ia fanâi Auguftini ad Ruftkû-Ét Catullus ad Ruuicü, pro ut eft propriS
-ocr page 197-mCVAELATOAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÏXXX
'nomê,ubi quids differêrie caufa icribunt Rufiycus per y grfcü ignorantiae lux teßes .Çum nulla nifl grxca didio per y grfcû kribenda ßt,qualis Ru fiicusnone(l,ubiquidâalrjmFtoindpÂioresdicût.Rufticusprout eft no men propriu media longa,ad difFereriä appellauui nominis rufticus. Cur non faciunt ecia inter foelix,Clemens,beatus magnus, cf tera multa diffc renuaCcum illaßnt qnqj propria,qnqi.appeUatiua,qi autem Rufticus pro • prifi media breui,utdebet cnuncietur,audoritas Gatulli fuffragat dicetig, Aten ruftice femilauta crura, quilibetibicarminis mcdiocritcr expertus intclligit in hocphaljcio rufticc facere daAylü. Recens id eft nouus.Indc recens uinü.Lnouü,barbariautc dicûtrccçnsfpcius,id eft fords amp;audax. io St reccnriorcs fcriptores,quos dicunt imperia nouiorcs. Cuius contrariü eft uetus amp;nbsp;uctuftü,ut uctus uinu,non andquü uel fenex. $enc.epif.lxiiii. quo in uino nimis uetcriipfa nos amaritudo delcAat.Miero.in epi.ad Au gu.Bibat uinîî uctus cum fuauitate 5lt;,noftra mufta contenat. Religio iu XU (Selliü a rclinquendo dicif,ficut ccrimonix a earendo,hinc ueniüt rcliï gioiîdies,amp;funthi qui trifiiomine infâmes impeditieç funt,inquibus 3C res diuinas facerc,iSc rem quanipiâ nouâexordiri tempe randü^eftjhi Âf di es a tri dicuntur,amp; a neotericoteris lus qui canoniftx dicuntur,appel’,itant «gyptiaci,a prouincia huius rei oblcruatricc,quo s(ut tradit idem Gel .in ün.ca ix. )mulutudo imperitorumpraue SC perpera nefaftos appcllat.h3ec üle.Quo in errore(li error cfDuerfat Sucto in uita Tyberq. Diê quoq; na# ralis cius AgrippinpCnurus inter nefaftos referendû luaftuÈt Plin.de uiris illuftri.diccns.Ê)ics cj id faAû eft inter nefaftos rclatus. ÊtA.l/lorus lib’. i.de belle GallicoCquê ego magno labore,nec fine laude^afeflusfum in ftudio T ubingenfi, Anno domini.Mcccc.xcviq.)qui fie inquitjtacÿ hune diê ne, fafiis Roma màdauit,quodfi fere apud oninescodices quos ego potui in# uenirc haberet faftis,cgo corrigêdiîduxi fubftitucs nefaftis tjd multo plus tolerâdü eft faftis,quod nulle mexio quadrat lcntendx,nificapiamusp annalibus faftos,in quibus todus anni fît deferiptio, quod tamê etiam uix quadrare pôt in hoc loco Fiori. Reputare eft côiydcrare amp;nbsp;fecü cogitare JO fiue rceogitarc.pli.iunior Fabio Valcnti.ccepi reputare quos in hoc iudi# cio.quos in illo focios habucrim./dê FJinuciano Fundano Jta hcc quo die feeeris ncccfTaria fi quotidic fecifte te rcputes,inania uidentur.F^uinti. qtio lies fada reputaui,flagella métis fonât,ultriccs uideofurias.Et Boeti. cuin hæc mecü taeitus ipfe reputare. Apul.cü id mecû fæpe reputarê. Ahqn putare açcipiturp côputarc.Vlpia.iurifconfulwSumptusliris tutor reputa bit,amp; uiarica fc ex oflicio ncceflc habuit aliquoireuel proficifei. Barbari autéaceipiût reputare proexiftimare uel opinari,ut ille reputatur dodus, ideftexiftimat.Kt ubi ladnedebcrctdieere homo magnxexiftimadô» uel opinionis,teu.cincr do man vil ufFhelt vnd vuo! geacht vuirt, dicunt bar bare 5c non laune homo magnæ reputationis.Èxi(timatio igit 8i. opinio, qnc}; aecipiunt adiue,ut exifiimatio niea,ucl opinio mea.i.ita f ftitno,amp; ta Uni habco opinionc,qnq: paflîucjut homo magn j cxiftimatiôis,u£l opin|‘
-ocr page 198-DE ABVSK2)Tlt;IE
ónls.ld eft (anif amp;nbsp;nominis quod habet de co,fie econtrario.uir malse opP nionis uel extimaüonis,id eft famx malx qux de eo habet. Cie.in Saluftii* Sacius eft eih me me is rebus gclîis florcrc,^ maiorû opinione ni«, Hicro ny.contra Ecla.ut boni opinion? ab his qui Fortis funt habeat ?t iî^uin tu ih.xi.infti.lib.hacIShe-LcntulSplus opinionis confccutû cloquêtix tra^ dic.£t Cracchus in quad j orationc dieit,utallegaceû Au. Gelli, lib.x.ca.x. Verü peto a uobisnon pccuniifcd bonâ exiftimationê, atcç honoré. Pft auté exiftimatiOjUt tradit Califtratus iurifcôful.fF.dc ua.cogni.dignitatis il lefx ftatus legibus,ac moribus côprobatus. Rcfpondeo latinü cft,Gorrç Iq fpondeo non,teftis Valla amp;altj. Rc ficomponit cum uerbo initio uocaJ lem habcntcjuel afpiratûprincipiü,d literafrcqnterinterponif, ut redama re,non reamarc,rcdhiberc,non rchabere,rcdairumerc, non rcafTumere, didificare non rcxdificare,redintegrarenonreintcgrarc,utinTercntio Ici gendü eft. Amantiü irx amoris redintegratio cft,redaiT)bulo.non reambu lo,rcdoleo,non reoleo,redigo,non rcago,rcdarguo,non rcarguo.rcdimo non rcemo,ôlt;^ plura alia. Riibrica eft terra rubra qux alio noie ^inopis dicitur,primü inucta audore Plinio inPonto. Et habet pcnul. longâ coni trauulgi confuetudineni amp;quorundamrcgulcioruiTi/’erfius,Excepto £Ç fi mâfuri rubrica notauicAlrj tamé melius lcguntPerfiümfic,|Exccpto
lO manfurirubricanotauiUtacm apudgrxcpsIcribitur,amp; pfertim Acheneu uctvlt;rjugt;iolt;rmanfurius,utalibi dixi in artccarminit ldetn.N6 fecus acocU lo rubricâ dirigat uno. Wora.in fcrmo.Prxlia rubrica pida aut carbôc ue lut fi. Refignarc noftri dicunt, uulgo vbcrgcben.oder vtfgebcn.qd ego nuncp Icgi.tamé Eeftus dicit refignare antiqui dicebât rcicribere, ut adhuc fubfignarc dicimus,profublcribcre,amp;fignarcpro feribere dicebât antiq. Refignare itc eft quod fignatü erat aperire,eft cm contrarium fuo fimplici. NâSFÏnarecftfignû annuloimprimcrc. Item refignare eft rcddere,cp fit cum in libris datorü amp;nbsp;acceptors,pecunia qua accepta fignauimus, reddi tam demonftramus. Regratior.aris.non eft latinü, fed gradas agcrc,uii
-Q de de g. Ripa non fignificat teuto.cin bach,fed eft extremitas terrf quant aluit nuuius-Littus auté diciF qua terra aluir mare, lacuü auté ftagnorüqf amp;nbsp;magnarü paludü m agis littus ripa dicitu r, quia propius ad im aginé maris accedSt,ut fint tm ripæ aquarü current! ü.Littus tamé aliquâdo etiî fluminû cft.maxime apud poctas. Virgi.in. vrj.qui faims tybcrinc tuos,fa; crumcfcnumiciLittus arât.Et alibi.Viridicp inlittoreconfpicit fus. RcuS tefle Vallcnfi,malc pro noce ns accipitur,fcd reus eft omnis qui iufte uel iit fufte in parua uel magna rc accufatur,iuxta id quod dicit Cice.ii.de orato. Reosaüt appcllo noneosmodoquiarguütur,fedomnesquorüderecli fcepfatur,et reams quod Meftala primus dixit apud latinos oC idoneos no 40 fignificat pcccatû,fcd aceufationé illâ qua reus arguit.unde Apu.quc folü in mco ream teftem innocérif citarepoflum. Recolo non figni.recordçr mcminl,utlirerarorcsufurpant,féd repeto,repuro,in mente trado. Cul di .Haec tua iam rccolo,quondâ germanacanebat.Cice. îenfimus hic nu
-ocr page 199-UNCVAKtATTMAB tXXXl
perfalfo nundo,ucro propc dièfcntiemus,qu3e fi tecG ipk rccolis, çquîoix animo,amp; majore confolanone morieris. Kibaldus ÔC lcccator,itê crufFa# tor non funclatina uocabula, led Barbara amp;nbsp;gotthica. /ïcfolutus doi5or dicit minus laane,qui d)lucidus,planufq; fit. /»imulacrü fcnbitur latino I à in fine c no aipirato.ut ego opinor,amp; efl penuLfcnip /cga,quia a ßmuf latü uenit,quod a pioducit,ut teftis efl {Laóan.lib.ij.ca.xjx.ucCicc. in pro# gnofticis. Et diu5 fimulacra pcrcmit,fulminis ardor, /tem lauacrü cum r ia tiatüueniatetiäainpenul produdt.Sterenusijamonicu5.Ath!ncincal]do percurrcsmembra lauacro Item etiainuokicrü media longaeft,iicucpi x# cedcntia,uenitemabinuolutü,tu. 8TA,locuturomihidcnoibusinfla terminatis.nö polTum uitare dü meä fcntêdâ protulcro,quin multos indogt; dos fim IxfuruSjdü ab eorü opinione fim alienillimus. Momma em in fia nififinta gr3ecis,apudquosin ftes terminant,latina nö funt,necunc^aliqs latinorü aliquo taliü uiuseft,dicimu$em bene 8ophifta. quia græci fophi# ftes. Ktquo (iGclliusutiturRhetorifta,Ianifta,quiagræcuslaniftes.Cythari ftaamp;lyrifta, quia graeci inftesfiniunt, c^uisetiä ulitatiusdicamuscythare# dus lyricus.Plinius,audjlTescomopdû,uel lcdorê,uel lyriften. Wc bene dief# tnus, uteft apud ecclcitafticos Baprifta,euâgelifta amp;nbsp;quo diuus Kliero. utit Solcecifta,(cd alia(q nó ueniunt agrxcisf noïain fta latina nö funt,fed bar bara amp;nbsp;gotthica,funt autê haec amp;nbsp;fimilia.l.cgifta,iurifta,latinifia, nobilifta, »rtifta,thomifta,fcodfta,occanifta-albertifta,alphabetifta,tcutonifta,alterifta lutihifta finailia. A IDonato donatianus,nô donadfta,unde Augu. con# tra Creiconiü grammatics lib iiq.ca.ix.cjj aSt tibi non placet deriuatio no minis, ut a Donato donadftae appellent, lt;3ó cenlês ladne régula locutionis potius declinandS, nô alpemor tuâ admonitionê, Verû quarre apud gr^ maticos iudices,apud quos cS maximianenflbus de arte c6fligas.Pedago# gus nô pædagogifta JCanonifla magis tolerandû eft,quia canon græcri,lt;Sd fi^r graed canoniftes. lt;^uis apud erudidores nô ius canonicû, fed pondficiû dicatur,pro legifta cm dices lcgilperitus,ucl legü ftudiofus, ul Icguleius nô iurifta,nô artifta,fcd ardu profeiTus,uel ardu peritus,uel fi eft folû fcholafti; cus,arti3 ftudiofus, ucl de fcholafticis dicas, legibus operatus, ucl iuri, uel artibus operatus. 8ic cm dicit Quindl. in.xdulius Florus cS 8ccundü(iuue nê fie didum)fchol3e ad hue operatS triftem uidiffet, dicit fcholx operatS, quod nos dicimus uifitare fcholas,nô uocabulifta,fed uocabularius,q ferigt; bit uocabula,itê nô alberdftæ uel Thomiftf.fed Albcrd,uel Thomf (equa ces,uel acmulatorcs.fic de fimilibus. golcnis |xr fimplcx 1 amp;nbsp;duplex n di dtur,id in anno femel fit,ficut folcne feftû iàndi/oânis.r^m utFcfius feri# bitifolênia dicunt,quf in orhibus annis pfiari folent, uel dida eo qgt; foleant lieri quoq; annojCice.pro Murena. Qt ilia Iblcniscomidorü prccado c5 ftilaribus aufpiciis côfccrata amp;c. Cauetc igif in pofterS ne dicatis foiennis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
dodor,folênis uir,qui tm ualerent,do(ftor ucl uir qui in anno femel fit.No tarcqiueram orthographiä.|npluraliaätfolenia.ium.ibus. nonfolcnniis, ergo dilplicet mihi iÜe hymnus.Sacris foicniis, deberet em dici folennibus,
P »
-ocr page 200-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D2ABV9I0MH
quiafolênus repcn’tur nuf^, fic étiâ infignia i nfignibus di'cimus, non inCtf gm'a.orum.infigfn'isjUtalibi notaui. ‘^rorius.a.um.eftnomêadicdiuïï a fororCjUnde ©uidjiiq.mcta lib.dicitibroria ofcula, id eft cafta ÔC pudica qualia decent forores, dicunt aüt aliqui fororius eft qui alicuius fororc du xitquodego hadenusapud idoneosnondûinueni, talent luftinusgene^ rura etiam uocat lib.xviq.qua incenfus Pigmalion,oblitus humani iuris, auunculu,eundemq!gencramp;fuumfinerefpcAu pietatisoccidit, âycheum Icilicctjhunc ego gcnerû fororium dicerem diffèrcntixgratia, cp fi aliquan do unus,aut alter ex doÆs aliter ac ego praecipiojoquitur, refponde cum Laurcntio,neq! fi quando aliter penes auftores reperiatur, mihi obcflèdo bet,nô legem lcribo, quafi nunquâ aliter fadü fît, fed quod frequentifîîmc aditatü eftpræfertim a Cicerone «Sd acqualibus. ^ors quandoq; tefte Fe fftOjfignificat teftimoniü,itc fîgnificatdei rcfponium,unde fortilegi dicûtur qui fortes amp;nbsp;refponfa deorîî colligunt amp;nbsp;tradant,ucl qui fub noie fidæ rd ligionis per quafda,quas fanâorûjfeu apoftolorum uocant fortes,diuina^ tionis feientiâ profitentur, aut quarücuncv feripturarü infpcctione futura promittütjUt habetur xxvi.q tj.dt apud ludorü virj.lib.etymologiarü. lté forsdicitur quod cuieg accidit in fortiendo, teu. îvaseine ieglichen zu fcigt; nem tail 2 virt in tailûg,undc fors dicitur etiâ ilia prima pecunia amp;nbsp;fumma '■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quf confertur ad focictatê,ut inde lucrü fiat,quod incruditi uulgo capitale
nominâtjuel focietatis corpus,nos aût,teuto.dicimus hauptgut,ut reliqua omnia æquo animo pcrderc,fî fors mihi falua eßet, unde confortes dicunJ tur eiufdem fortis. 8acclIü,utC. Trebarius iurifconfuL feribit, eftlocus paruusdeo facratus cum ara,hoceftparuS tcmplum,teuto.cin capelJndo âiautêamp;barbari dicunt capella, cum capella nihil aliud fit qua paruaca pra,8oli,in colle cap.i. Inter antiquilfimas fane religioncs facellum colitur AngerOn3e.EtLanclan.Eoq; in loco multorû deorum facella eflênt.lDicfî tur autê facellû nô a facra amp;nbsp;cella,ut Trebatius exiftimauit, fed eft diminu tiuu a facro,amp; fimplex ucrb5,ut affirmât GellL iib. vi.ca.xr). gcd redeo ad ' JO barbaros, dicunt capellâ ideo uocari paruü templum, eo qj olim caprinis pellibus tegerentur hsec templa,eo qgt; contra fulmina ualercnt.£) ftolidâ dé cômenticiam rattonê, quis cm legit caprarG pelles ede ad fulmina abigen^ da idoneas.-q, défi elfet ucrü,nulla tarnen res q? ego fciâ,ab eius tegminc Si operimento nomê fortita eft Conftat aût pelles uituli marini (quos graeci phocas appellant)aduer(ùs fulmina remedio cflc.ut Pli.eft teftis li. q.na.hi. Quapropter diuus Augu.eos femper 8c ubiep ferre fecû folebat,quoni3 to nitrua amp;nbsp;fulgura maxime expauefccbatjtcm facellanus ein caplon,n5 cai pellanus,ut opici dicür. Sacrariü eft proprie locus in tcplo, in quo facra reponûtur,ut dicit ^cruius,quod barbare noftri uoeât facriftiâ cum latinS 40 nô fît,undc Si '/ipia.iurifcon.ff.dc rerû diuifiôe Si qualitate dicit. lllud no
tandü eft,aliud efîè facrû locü,aliud iacrariüLocus iaccr eft locus confecra ius.ïacrariû eft locus in quo lâcra reponût.^ic etiâ D©Nariü tefte Seruio in xrj. eft locus ubi oblata reponunt. Sicut L£©tifternia loca ubi holes in «
-ocr page 201-LFMGVAE LATINAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LX XX»
templo federe confueuerüt, uvigo fedes chorinücdicütur, qui's nofira leis flifternja antiquis nö quadrêt,poflunt tamênücitanuncupan'. Sacrirtia latinü nö cft,ut fupra dixi. Sfolcedfinus in feciïda iyllaba per oe diphthóï gon,cft nomê quattuor nö quinep fyllabarüJuue.in vi.Saty. Verba foloe# dlniü liccat feciflè marito. Et f^artia. Sæpe folœcifmü mftula noflra facit. Eft aöt foloecifmus,ut Afinius Capito definit, impar amp;nbsp;cöucniêe cöpofitu# fa partis orationis,dc folœcifmo lege plura in Aul.lt;Sel.li.v.ca.xx. 8cri# us nö feriofus latine dicimus,teut. crnfthafft, ut Valla teftis eft in AntoniS Raudêfcm,dicimus igif res fcria nö feriofaJFrötinusin ftrategematis,diuus Auguftus Vefpafianus^udaeosgaturni die,quo nephas cis eft qiiict^ ferif fei agere,adortus fuperauit,undc amp;:^alt;ftan.li.tj.di.inftitu.ca.iiij. VerS hi q faciunt feriaferem facerc opinantur-Et Plini.iuni.ad Mefium Maxi.Qiiid hunc putamus domi facerc,qui in tanta re tam fcrio tempore tam fcurrili ter laudat. Serio etia aducrbiü non feriofc djcimusizadan.lib.pri.Cum ui dcat homines ea Icrio facerc. Sardor,teuto. ein fchneider, non fartor, ut dicit Pcrottus.Sarcio eth idem eft quod in integrS fado, unde iardores d» «Si,qui ueftes faciunt,hoe eft fuum,amp; farde,id eft intcgrc.N ani fartor fine c a farriendo dcducitur.Sarrirc enim uetcres purgare dicebant. undc culum infirumentü rufticS quo terra purgatur,teuto.firb. Etfarmenta uir . gulae uitium fupcruacuaeabfdn3e.Plau.8ar(ftor,fartorq; fccler5,amp; meflór optime. 14æc Nicolaus Perottus.Non tamê fie fentit Marcellus qui didt, làrtoies didi nö folS a farciendo,uerü etiam a ferendojUtrobiep enim far# tor fine c ici jbitur,amp; iardnator idem quod lartor,ucl melius amp;clegantius cftuoeabulü.Lucillius,farcinatorccfrcfummü fuerecentonê optime, un# de amp;nbsp;Caius iurifconful.ltnautse caubo.ftabu.1. nauta dicit. Ham amp;nbsp;fullo
fardnator non pro cuftodia,fed pro opera mercedcacdpiunt.ct Paulus ffdefurtis.fullouclfarcinatorquipolicda uelfarcienda ueftimenta acee# périt amp;:c.8utorautc eft artifexcalciorS. Stnfualitas uocabulS nö clegâ# tium icriptorSjfed philofophorü. Schola uel fcholac pluralis nu.per ch afpiratS fcribidcbct,amp;dicitur teftePompeiocxgræcolt;r^\à^lt;i),ideft ua co as arc.auacationcq?cæteris rebus omifTisuacarc liberalibus fiudrjs pu evi debcnt.Faciunt quidâdiftereriâ inter fcholâ amp;nbsp;fcholas,uanâ ÔC ridiculâ legentemapud Valc.Aiaxi.j^foniSpoctâ.^uintilia.amp;Ladâ.fcholâ,(S^ apud Pôpei5,amp; alios fcholas^ code accipi.ut puta Uteraip’ ludo JHine etiâ fchola triuialis dicit,quâ barbari uocant particularc,hoc eft nö uniuerfale ftudi5.ït triuiaifdêtia ea q tradit in triuris,qualis eftliterarfi ipfarü dodri na,a triurjs nâeÇ triuialis dicit,nô ut quidâ indodi putant,quod tre» artes contincat,Grâmaticâ,Èialedicâ,Rhctoricâ.Kem nec (^uadruuialis fden# tiabenedicitur,ncmocnimexdodisun^ficlocutuseft.Cur non diciso barbare amp;nbsp;indode.idctia trifluuialis amp;. quadrifluuialis,uel trilincaris,qua 40 drilinearis.Cic mihi diffcrcnriâc'Et fie ego contra quendâ facerdotem litcra torem fcripfi.i^^ autem dids quadruuialcs difciplinæ,o barbare,^ got (hiec,^ uandalice,tu mathematica,quadruuialê u(xas,quafi fit adeo uilis
P n».
-ocr page 202-DK ABVfflONE
Uel cSmunfcjUt in Iods publias paflim,amp; ubi uix mult« concurrSt doclt; atur,certe omne pondus ci detrahis Sic. Indc ctiam uenit a fchola SCHolt; la(ticus,amp; didtur is qui frcquctat/chulcr, non ut indoäi nadüt is qui piit pueris.Nani die ludimagiftcr, uel triuialis magiilcr didldd quod (omit lam poetas amp;oratorcs)Äuguft.fuis cxemplis pro bans lib. vi.confef.dicit. Cum medio die AÜpidiuscogicaret in foro quod redtaturus erat,ficut ex crccri fcholaßici folcncddcm paulopoitEccc adolefccns quidä ex numero fcholafticorü amp;c. Ynde öi. Fortunatianus in fua dialedica-Nam cü fchola - nbsp;nbsp;ftici non folu^prie,fcd SC primitus dicäturjhi q adhuc in fcholis funt amp;c.
® ÄCHOlaris aute fi inucnit fignificat res pertinentes ad )cholas,allucinatur
Craecifta dicêsÆcdefiarû ppofitus fit fiuefcholaris. At pios iuuenes admo nuerim (t qui kduri fint QuintdiaJegant in.q.lib.in capitc de offido difd pulorü ita. In ipfos deniq; coctus fcholarü lac« alacrcs conuenient. Vbl mendofl libri habent fcholariS,de quo ita didt ftaphaehScholanü i uoca U crafa legatur,ne turbae barbare loqiientiü aftipulari uideatur Quintilia* necçcnimfcholaris inucnit apudquem^ latine loqucntc, Suis immérité nunc omnesqhi dudrjs uacâtuulgo lcholares appcllêtur,fcd latine el^an tercf loquêteseosÂcholaibcos iuuencs,adolcfccntulofcjs appelIanr*Ego fo lum apud rflartianîi Gapcllâ legi fcholaribus, pro rebus tame pertinent» -bus ad fcholaSjUC Martia.lt;2apel.in.in.quæ fi fub fcholaribus inchoamenî ris in fcnatfi coclitû duds,decurfac peritiæ gratis deformabis.Ruffînus.lib. ix.ecclcfiafiicac hifio.quâdo pueris fcholaris meditatio de Pilato amp;nbsp;ipa ha beri contumelix noftrae gratia iuflâ cft. Attamc ah'o in loco apud CapelH (cholariü mendofe legif,pro fcholafticorü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uel ftupha non cft lagt;
rinü,fed ut quids fcripfitpro eopolTumus diccrcCôclauc,qui cft locus ad copnâdû,aptus,uel Cœnaculû,ut Hiero.in Wieremia.ca.xii.fdificabo mihi domü latâ amp;nbsp;cocnacula fpcdofa,qui apperitfibi feneftras, amp;nbsp;facit laquea^ ria cedrina. At BcroalJn hoc mihi placet qui dicitHYpocauftagrjco uo cabulo funt uaporSdis cubiculis,balneifq; prfparata,qux igné hinc effufo uaporant.unde latine Vaporaria did poffunt^lini.in epift. Applidtû cft cubiculo hypocauftü perexiguü, quod angufta feneftra fuppofitû calorc, ut ratio cxigitautelFundit,aut rcunct. Ambro.in Hexa De hyeme forfan quæris,qgt; nuUa tibi hypocauftaanhelantibusignibus uaporctur, fed ha^ bes foils calorê qui tibi orbe terrarü temperet, amp;nbsp;hyberno te defendet a fri^ gorc.HodichypocauftisutunturGermaniamp;: incolac rigentis plag3e,qui cris apud nosconfidût Hypocaufta,ipfi ftufasuocanr,idcft ad uaporâdas diæcas amp;nbsp;cubiculain quibus degüt,ut didt Bcroal.^uis hypocauftü plus dicatur apud Cice.quod nos balneü. (Cicero balneariü uocat. At tricliniü, conclauCjCcrnaculü,dicta accipiütur apud ucteres pro loco in quo cerna 40 mus,inde nos noftras ftubas(ut ita loquar)bcnc polfum*ita appellate, qa in his ccrnamus,amp; fi uis magis fignificâter defignarc et defcribere,dices lia poratü tricliniü,uaporatü coenaculü.Ft monachi ncldcntescoenaculfi (it* lt;nim uocari dcbcOfuü latine nominare,refc(Soriü barbare uocant,fie cria
-ocr page 203-LïNCVAELATINAE LXXXMI
refeAuan'S pro eo qtii prxeft in rcfcdorio apporiédis edulijstSed ut adfji ceronê dicä.Hypocaufta pofTunt'etiâdid balnearia,diftinguunt tamê eriä a balneis north's,ut aKbi ex iurifcófulto probaui.ut tune nihil aliud poflït elTe,quâ quse apud nos rtuba. Solariü aecipiturprohorologio, èC loc0 in quo horx ad folcconfpiciütur./tem folariüappellatiurifconfulti prefer tim Vlpia.lib.ij.titu.ne quid in publico fiat, uedigal quod pro foiopendif amp;nbsp;ex eo Iblariu dicitur,ubi quidà maliit diccrefalariii,quod clTet ueâigal à fale.indotrti partît dieunt pro ialario.pi imii plus probo.^alaria etiâ uoeâ turplanateâa,qu3ealionoiemofnianaappellant,agrgeis domata diAa.
Supplico quid fignificct nOtû ert,amp; fi credimus /*rifcia.non trh datiun, fed accufauuQ etiâ cxigit,quo tamê uerbo raro ulus ertlCicC-Äupplicauöc» autê fæpe.^unt auté etiâ fupplicationes.quas uulgo indoâi iam procertio hes uocant. At ut uerü fatcar.nuncp inueniapud aliquê côftrui cû aceufati üo,ert autê non fimpllciter orare.fed fupplidter amp;nbsp;humilime, 8(. ert fere ab fliÀorH,exulü,miferorü,amp;; id genus hominü.Frcqucter autê ad deos refer tur.Cice.in.de natu.deo.Nam ut ego illis lupplicarê loques de dtjs, amp;nbsp;Pli. hius funior,dtisfupplieemus.Plini.in prolo.nani.hifto. Xerü amp;'drjs lade l•urtid,multfq! genres fupplicant.ÊtLadan.lib.prl.ca.vij.N3m cum inter fogaretur quomÔ libi fupplicari uellet. ApuId.Nulli dco ad hoc æui fups: plicauit.Mini autêin primis difplicet, (j nortrates nihil rogantapud quob cüq!, nifiucrbofupplicO,quodplusdi]sadhibetur,uel ertmiferorû oCab fliâorü,utexempla modo déclarât. Slyllogifmuscum y grfco amp;nbsp;duplb till fcribifamp;ert argumêtatiortis fpecies,a lt;rùv lÿn amp;nbsp;Àoyilogizome, quodert ratiodnor.Male igitur quidâ fie uerlifieatus ert. Ert fyllogifmo^ pariter cSrtcderc nodos,quia prima ex pofitione longa ert,lccunda breuis, quia per o micron fcribif.Errauit amp;^idonius Apollinaris cum didcQiif ucl Afirtoteles partitusmêbra loquêdtAfgumêtofisdatretiafyllogifrais, fecûdaenim utdiximusbreuis non longa ert. Synodüscumy Icribitur 6îfignific3tc5uentus,a ff^v.i.con,ôJ\3(r uia. Spiritualisafpiritusnô fph ritaiisdicehdüert(^irisutrûqt inueniatapudimprc(rores,amp;ml’ti malint jq fointalis.a quarta cnim dcclinatiôe deriuatiua feruât u, utfruduofus,non lrudofus,faltuarius,aduarius amp;nbsp;ufualis.Manualis, cenfualis, cafualis amp;c. Et fignificat fpiritualis ad fpiritû pcrtinês.ofd 8c plebeia grâmatirtaru Cof horsmalcdicithomincsfpiritualesjtcuto.gciftlichlcut.ledecelcfiaftici uel tlerici mcliuS,quia hominesfpirituales dicerêtur tantü fpiritû non corpus habêtes/ta etiâ dicendü resucl bona eeclcfiafiica nô fpiritualia,ordo ccd« fiafticus non fpiritualis. Separarim aduerbialirer dicendu ert non fepara te. geruitorferuitorisapudidoneosnun^legi(fedbcncferuusucl farau lusXquod ego non ertc fyncerû 5C fan's latinû uocabulû exiftimo,tam amp;nbsp;fi in facriseanonibus,cum in alrjs locis,tum de prxbendis capi.Vcncrabilis inucnics.mihi aftipulatur AJIandnellusde modocrandi dicês.Caucferui# tor dicas,ut uulgo artblct.Cliens cnim latinû ert,ÔÎ in hoc propriû. ÿim gularisnoncÔpar atiir,ficut ncc unus,nemo enlm didt unus unior unülb
P hi
-ocr page 204-DEABVStONE
mus,fie ncmoO'ntelh'go de rcccptis) dicit fingulan's fingularior fingularifïï mus,quod nó eft latinum, male ergo indodi fingulanirimo focio lcribü^
Similis quando ad morum amp;nbsp;uirtutum, uel icientiarum imitaiionêrO fertur,genitiuo iungitur,ut Pyrrhus non fuit (imilis AehilliSi uel filiiisCii ceronis non fuit fimilis patris, quando uero referturad formam iungituf datiuo,ut Henricus non fuit fimilis patri uel fratri,hoce(ï quo ad formam corporis,non tamê femper ohferuatur, ut Plinius Corneliae Hifpullse, At etiam quanta in mefueritcnitar,utfilius tuus auo Gmilis exiftat,amp; ut Dio medes dicit fimilo non dicimus,fed fimilis efi ianedixerunt uetcres. Simu^ •O lare uero dicimus per u,hoc etiam Cicero de re publica quafi alius alRmu; lare rcmpublicam. Et Virgilius. Forma alfimulata Camerti, at pace Dio^ medis.dicimus etiam affimilare amp;nbsp;fimilarc,nififorfan ipro u ponatur,ut ß miloprofimulo. Martialis. Cum fint crura tibi fimilcntqux cornua Lu^ nx.amp; Ouidi. prLtrini.Grandiafi paruis alTimilarc licet,amp; Landanti.Mufi# ca cyrrheis alfimilanda modis, nifi per u etia fcribantur, nbsp;nbsp;SufFragia dicit
V aha funt(ut ita dicam)uoces qux dicebantur in comiciis,in tabellauefcri bebantur, quibus fuam quifq; dcclararet uoluntatem de aliquo eligendo in magiftratu uclin aliis, noßri barbare dicuntcum fitaliquis eligendus dicentes,dabo tibiuocem mcam,uel uotum,iêd bene fuffragium dicerc d^ bent.At Portius Latro dicit contra Catilinam.Nullas uocum.aut fuffragi orum corruptelas fuifie prxtergreifumjunde Petronius. Ad fonitum.llre# pitumcj lucri fuffragia uendunt.Hincfalt;^um eftut fuffragiüpro auxilio fx}5e ponamus.Et fuffragor pro auxili urn fero.ltcfragor repugno,lt;Sf pro? prie in diâis. Et fic caue (ut dicit Marti. Philel.)ne dicas.Laccdxinones fuf? fragia miferunt Athenicfibus.Efi enim dicendü auxilium, cjuis dicat Val? Ia in faAis etiam reperiri, quod ego nondum legi. Succelbue non cfl uo? cabuliï oratorum feddialeâicorum, Scuerus quafi fcquensucrû,tcuio. ftreng,ficut iudices funt, nonautem feuerus fignificat crudelis,ut noflr» fabulantur,dicentcs,feuerum animal,feuerusleo.crrant enim maxime. Sc jo uerusaliquando,idefttriftis.Virgilius.Amnemepfcuerum. ïeucrusernil hälftig, opponitur cm Ixto.Quintili.in viij. Concitate diccre an moderaite Ixteanfeuere. Simplex proprie dicitur purusamp; fine aitutiis,undc hoks fimplicesdicuntur puri,aperti,nihil teâum, nihil fimulatü habentes, teuf, menfeh on hinder lift vnd betriegerei,unde Augu.li.ij.confeffio. ïgnoran tia quoq; ipfa atep ftultitia fimplicitatis,amp; innocentif noïe tegitur,quia firn pliciusdeonö rcpcriturquic^. Inde fimplicitas efiilla puritas fine fimulad one,amp; uirtus illius fimplicis hois,unde amp;nbsp;Augufti. adPaulinü. Legi erh li? teras tuas fluentes lac amp;nbsp;mel.proferenics fimplicitatê cordis tui.Pli Junior. C^uo nihil uerius,nihil fimplicius,nihil candidius noui.Et luuena. ïaty. vi. Si tibi fimplicitas uxoriadeditusuni. Eft animus. In hoe au tem loco quo? rundâcômentariorûcxpofitioninô alfentionutin aliodicâ opéré. Noftri aüt improprie accipiût fimplicê pro ignorante,amp; nihil fcientc,cû poflîteflê doâilIimuSjamp; fimplicitas uirtus fit.Àudiamus Martiale. Vitâ q faciûtbe?
-ocr page 205-UNGVABTÄTINAB ' LXXXIM
atiorê.Iucûdiflune,hfc funtMartiaERes no parta labore.fed reltóa.N5 inf gratiisagcr,focusperennis,Prudensfimpljcitas, parcs aim'd, hie didtprui dens finiplidtas.0uidi.i.dcarte.Tuncaperit mentes seuorariffimanoftro 8imphcitas,artcsexciiucntcdco. Inde iienit aducrbiufimplkiter.i pure ÔC fynceriter,ut Cornel.Tacitus de opn'mo generc oratorum.Simplidier, 8i. 1 ingenue iudidu animi fui dctcxit.8implid autem opponitur duplex, qui pro fallaci ec aftuto ponitur.Hora.in car. Aut curfus dupiicis p mare Vlyf lei. Symphonia latini penul.breuc ponut.Mora.in artepoerica. Vtgra • tes inter mefas fynmhonia difcors.Kt u t iradit Hiero.ad Damafu,i5ymjÆo . nia exprimitur côionantia in latino,amp; côcors côcêtus,amp; nô eft muiieum * inftrumentüjUt idem dkit Subfellia iàcerdotü uocan^teu.die kor ftuol, lilde in di»ftionc chorus. Syntaxis cum,y graeco in principio dicit eóftru öio.indoifti autc lt;S( gotthici dicSt diafiniherica,quæ dióio nun^ Icäa eft apud idoncos. Sigillû latine dicit,fignetü barbare. 8ariflbphori,latirte dicunt haftarrjjieuto.lantjknechtjuel doryphori,fcd ut Serui.in. vrj.fnei.di cit,pi!a proprieeft hafta Romana,ut Gefa gallorü,Sanfl'æ Macedonü.Cei fas uocant alig quas nos hellebai das uocamus. Sibylla in fecûda fyllaba cü y græco amp;nbsp;nô in prima,non eft^priû nome unius mulieris, icd oês fcc minacuatesSibyllæfijnt nücupatça uetcribus,adeorû côfiltjs denûdâdis »■louircm deos nô 6toijlt;ramp; conliliü nô gt;ßoiiÄkvfed (ôiiXw appcllab3t,3colico *lt;5 fermonis generc.Itacp Sibylla diiftâ elle quafi È£.o.6u\mv .Fuerunt autc decê numero.hxc LaAâ.terfiflimus amp;nbsp;cmundiflîmus fcriptor.in,i.lib.infii.fua rum.ca. vi.ubi plura alia de SibylliSinucnies.Et quot;Warro decê numéro fuif# fe prodiditMarua.tamê Capella non decc,fed duas tâtümodo fuiffe dicit iib.q.philoiogfæ fuac. Saga, teuto,vnho!d oder hexa.uide in diâiôe py; thonylac. 8CHiSma,uidc in didione modernus. Satan lingua hebrya didniraduerfarius.fcu contrarius,gr3eccdiciturdiab0lus.de quibusitare fertHierony.lib.ij.ruperFphefioSjdiabolus AäyßoÄotr grxcum uerbum tft,quod latine dicitur criminator,lingua vero hebæa fatan appellatur,ad uerlarius,fcu contrarius,amp; ab apoftolo ßelial .hoc eft abiep iugo,cb de col î'i lo fuo dei abiccerit feruitutem,quern Aquila apofiata tranfturit.pft igitur «TTosttTHo- APCftata, qui a fide Chrifti reccftit,hoc eft de collo dei fcruitu tern abiecit.indeapoflatrix.utHieron.utitiirinEzechiele,amp;'apoftafiaquo idem uutur,amp; apoftaurc quo Cyprianus,amp;; alij ccclefiafiici utuntur.
Srabulü non fignificat tm rcceptaculu equorum amp;nbsp;iumentoru, utuub goputatur,fcdctiam accipitur pro caupona amp;nbsp;hofpirio.Jnde ftabularq. Apule,quod primû ingrellùi fucritftabulü prandio participâbo.luriicoh fultus titulo pro focio.Viatica meritoriorum Sc ftabulorum ait rede im; putaturii ft quis ex ibeijs ifer fcccrit,ego tame alibi melius dixi. Symbo; la.(utdicit Ruffinus) latine dieütur ßgna ucl indicia,quf in bellis diftinda 40 unufquilcp dux fuis militibustradit.Atita tradit diuus fliero. inepift.ad Damafum.Symbolii enim græcc amp;nbsp;indiciû dici poteft,amp; collatio.i. quod pluresinunûconferût.)dcnimfecerûtapoftolihisfcrmonibus in unutn
P Mil
-ocr page 206-, nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ABV8IONE
conferendo unufqui'fcj; quodfcnfit, hæcillc. Iiidcdicitur fymbolit apoftö,'* lorüjhoc cftcollaüo didorû apoftolorü 8Cc. Î5unt igitur lymbola collatio. ncSjôd pecunia cocpulonû in unîî collata adeibaria coemêda,utTeren.in And. fymbolü dédit,hoc c fuâ porrionê,tcuLfein zech. Vlt;1 lynibolîi dédit .i.fignü,ut annuls, uel aliquid talc quoufcjgt; pecunia conferi et, ficut etiâ in patria noSra ufitatü eftdnde eleganter ab Aul. Gel. afyinbolos dicitur qui iÿmbolS nô dédit, amp;nbsp;fine collatione accciTit ad comeiàtione. Jnde canohi J çis decretis.dift.xliiii proditû eft. Nlon oportere clericos celcbrarc côuiuia ex fymbolis quf uulgo comefalia dicStur.SYMpofium aût conuiuiü latü io ncintcrpretaiur,5ô apud indoAos à barbaros zccha,undc Hiero.fpp Eia ia pro uino Aquila «rjfcTrótnov fympoßon. i. conuiuiü eft interptatus, qd apudgræcos ctTrô tou aufcTrÔTou apotoufympotou,apudnosacôuiAu redius appellat. Inde fympofiarches,uel fympoiîarcha princcps,6ôprinci« palis,uel redor côuiuii. ÿtipendiû a ftipc dicic,quod per ftipcs.i. modict ^racolligauftide ftipendiarii nuncupatur qui ftipendiü,hoccft tributS pc debanUuftinus lib.xi.de Alcxandro.Et reges ftipcndiarioscôfpcAoris in genii ad cômilitiS fccü traxicEtCæfar in.i.lib.debeilogalli. HeluetiilocS eligcrct,quê ex omi gallia opportuniftîmü iudica(rent,reliquafq; ciuitates ftipediarias haberêt,qui alio noie V eJtigalcs nuncupant, qu.arc uulgusfe* ao inidodS alucinatur,cxiftimans ftipediariosdici milites,qui ftipendiü accii piSt,cü talcs proprio uocabulo mcrccnarii,feu ærarii milites dicant,quos liio uocabulo ftipendioibs uocat Vegerius (at nô eü in hoc fatis recipi exi# ftimo) quos etiâ aliqui ftipendiatos nScupant, quod an bcnc, uiderint ipß ego em apud uetcrcs nune^ Icgi. nbsp;Supplices libclli funt quos uulgus in#
dodum Supplicationcs appcilat.de quibus Martialis. i urca turc^,iinlt; afpiratione eft gens ilia AJahometica populo Chriftiano inimiciïïima, Sd eft generis cômunis. Çauc ne dicas turcus, non cih fie loquuntur dodi,56 uctuftatiscultorcs. Andiamus quid dicat, uir dodÜTimusGeorgius merii la Al^xandrinus contra Philel. ita feribens. Francifeus Philclphus lingux 50 nôminuslicentis^ ineruditacinquadâ epiftolaad Bernardü ^uftinianiS me taxat accrbiu$,qui ad uos fcribfs ITurcas nô turcos appellarim, nimi«-pctulans,ne dicam temerarius eft Pbilclphus,nifi magis perlongâ aetaten» delirat,uerbü damnat quo priieigeographi utuntur,creâo quia ièmper fu it rarac ledionis,amp;:indiligentis,apud quêferc nullâ ueteris dodrinae obfer uationê inuenics.Lcgat nofter cenfor Pomponium f^elam, qui proxime marc EuxinS, Si paludcm mœoticam TurcarS gentem uenationibus de# ditam ponit,nec ratio déclina tionisaducriàtur,ut cm Scytha,Gcta,Palma ia,amp; id genus definentiae multa,fic Turca dcclinabitur, nos ucterû audo# ri täte nixi.prifcas appellarioncs gcntibus,0^ populis damus. At hicimpor 40 tunx lcdionism3giftcr,noua nomina amp;uoccsbarbarasfchbere nonuere
tur,hæc ille.T ureas infuper ponit non turcos Plini.lib.vi.natu.hiflo.drca P^fOtim paludê, ahi(qs nô probo)dicût turcos alios efle turcasJEuftathi ,MS cm telle Nermolao barbaro,alià origine eorû cômemorat.Pofi feythaf
-ocr page 207-LFNGVAE LATOAR ' • LXXXV
tequiteos qui mari cronio uidni CafpiSaccoIuntjVnni funt,quosSimo catus hiftoriarS conditor a perils uocari turcos exiftimat ad oriente uernîî fpedantes .ThunnosPlinius eos uocat libro vi cap. xvrj. Adde qgt;plures nominal Iios teueres, quod aperte damnat Aeneas Syluius inquadäora# none dices. Abfit gen tem lurpiflîmâ turcarü, fcilicet nominari teueres, eu teueri fint troiani, a quibus JTroiani ÓC Romani origine trahunt,ad quod alludit Valla.Nâ in ea Afia(inquit) quac eft tertia pars orbis terrarü, regioi quafd3eft,codê nomine ^Turciam nunc uocant,nonaût,utquidâtcucri am.Addehicetiâobiter me apud idoneos reperire MAHumet non Magt; chômer,ut uulgo feriptû reperio,nihil tarnen certS afferre polfum. Tra pezitæ gracee, latino uocabulo argentarii uocantur, quos uulgus campfo res uoeat,nec cambium bonü uoeabu!um,fed argentan?. amp;nbsp;trapezitae né finit illi minutuli (ut ita loquar) campfores qui pecunias iblum permutât, fed qui multorum acceptas pecunias cuflodiunt,cum opus fuerit reddituî ri. Minuti autc iili a nofirisnummularii uel menfarii,a grfcis Collyufi^ uo cantur,teuto. vuefler. Titulusdicitur a tuende 5(tutando,q)iuacuicç geiia,operaq; amp;nbsp;tituli tueantur.jGrâmatifix quos bacchantes uocamusdb cunt amp;nbsp;blatcrant mera deliramcnta.Titulus dicitur a titan græce quod eil fol latine, quia iicut fol illuminât lotum orbem, ira titulus totum librum. Tu fineeosfomniare amp;nbsp;delirare, fequere idquod exuariis præftantum uirorum libris colligidatur. Valide 8C pefius Pompeiusdicit. « ituli milites appcllantur,quafi tutuli,q) patriam tucrentur,unde ÔéTiâ prænomcn or# lum cft,amp; Martialis.Vnum de titulo tollere iota potes,hic manifefie pote# risintelligerctitulusquafi tutulusdiei. Totaliter ego nunquam legi apud probates audoreg. nbsp;nbsp;nbsp;Tigla eft pifeis quem uulgo barbonem uo
io
to
cant, ut dkit Perottus. Beroaldus autê mules pifees uulgus uernacula lin# guabarbones uocat,nanc|; auâore Plinio barbageminainfigniunturin^ Iniori labro. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tenrigo eft pruritus libidinis que uirilia extenduntur,
-Virgilius.T urpe quidem diâu,fed fi tentigine rumpar.Noftri male utun# tur hoc uocabulo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tormenta font inftrumenu bellica ad diruenda
oppida,euenendafcß urbcs,fic didaq? tela torqueant, hoc eft gyro celeri ia xa rotent,iaciant,amp; emittant.Cice. vq. Antonianarunj.Quid ille facerctin duciasanteconfulesoculofiqlegatorum tormends i^utinam uerberauit. Et Stneca naturaliüquæftionum libro fecûdo.Nubium intra fe compreß farum anguftiæ medium fpiritum emittunt amp;nbsp;hoc ipfo inflammât, ac tor mentimodo eiiciunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Theodorus uide de d in compofitis a doros.
Trulîle,quod noftri accipiunt pro quedam généré gladii, teute, ein degen, ego nunquâ legi, nee pute ciTe latinum. Truffa S( truffare uer# bum quibus noftri uiütur,nuncplegi apud latinos. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Textuspro exê#
40
plari dicitGeorgius Merula nemoniiiindodus amp;nbsp;plancbarbarus dicit. ct in alioloco dicit idêGcorgius.Nam die quæfo quis ueterü,aut dicit te# xtus,aut fcripfitFrancilcus Philelphus in epift.quadâ ad Saxolum Êrandê fom icripfit textus,quod fi bencp'pfe uïdern/extü aüt inuenimus in neytrq
P V
-ocr page 208-to
to
|O
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ABVaONE
Quintilia.in.ixinftituillud textûdicendi,id eft cSpofiuo.Jtcm côtextus dl citur.Jdem in.xi.Nlon interrûpendus eft contextus./taetiâ accipit Hjcroô» fijper epifto.adTitû.diligentcr attende textû amp;ordinêlcAionis.utetiâJib4 irj.fuper epifto.ad Ephefios. Videtur hue ufq? nihil extra propofitû amp;nbsp;con fequentià textûqtordinisintuliftë, Tefleræ uulgo vuirftcl,quæalio nolt; •minequadrantaliadicuntur,græcc vero cubi.Namfex habet latcra,amp;felt; ptem habet punâa,ut cüc^ ftetcrit ea oppofitio.Talus vero qui grxce die* tur aftragulus non fignificat vuirftel,ut apud nos habetur.Nâ habet quat tuor tantû latera,amp;: pro uario iaAu uaria punAa dat. At telTera etiâdicitur præceptû ducis quo ucl ad aliquod opus,uel ad bellû mouetur exercitus.
T oties amp;nbsp;quoties feribit dcbent,non quotiens ucl totiens, ut tradit Pri# fcia.bic cnim dicit Capçr grâmaticus,fine n Icribenda funt millies,centics, decies,quoties,totics,pari cnim rarione,ficut nemo dicit millicns uel decics amp;nbsp;fie de fimilibus,ita nec quotiens, todcns,noftrx huic opinion! fuffragat Beda prelbyterde ratione metrica. Angelus Policia. Wie animaduertc n3 latine dicijmii!efics,ficut mos eft indo Aorû,fcd millies.ltem dicendû noui# nies a noucm,non nonies.Nec item dicimus,unies,binies,trinies,quadrics fed femel,bis,ter,quater, Tcftamentû uen.isamp; nouG,ab idoneis a elegâ# tibus feriptoribus dkitur.lnftrumcntü uctus ucl nouû quo utitur Hieron. Tcrtulia.(SC ahj.ldcm tame ctiâ uoçât teftamentû,amp; ciuare dicatur teftamé tum,redditraaonê4-aAan.lib,iiii.ca.xx.dicens.Moyfe5,amp;idemipfi4.-'pbe^ txlegcm quæludæis data craf,tcftamentû uoeant,quia nifi teftator mof# tuus fuerit.nec confirmari teftatnentû poteft,ncc feiri quid in co feriptû fit, quia claufum ÔC obfignatum eft. Thymelicys fivjixeXixctrdicitur hiftrio, Icribitur th afpirato amp;nbsp;y græco.male autêdc confe.dift.v.c.non miniftrQS fcribitur,ubi eft temclici.cum fcribcrc deberet thymclici.A|ELicus autedi^ citur omnis poeta muficus ôi lyricus. Vcxtllü uel fignû, tcuto.baner.Iji de fignifer qui ftgnum fcrt,ut imperii fignifer eft dux nofter Vuirtenberge fis Vdalricus.Caucnedicaspanneriû,quoniâlatinû non eft. Vterus dif fert ab aluo.APuus nancs eft per quâ dcfluüt fordes. terusautc in quo muliercs concipiunt,qui oC loci a doAoribus difertis appellant. Cato de re ruftiça.^i mulier locos fouebir.Van o ait fie,loci muliebres in quibus na^ Iccndiinitiaconfiftunt.Ab imperito autê uulgo matrix uocat.utdicit Ra#
phac! regiuSjCum matrix fitfœmina foctusgratia fôparata.CTolum. de cof Iirtnbisloqùcns.Kl«Tgt; degalliru's,prim5quâfecr£xilTimacubib'a cligiît ne incubâtes matrices ab alrjs auibus inquietctur,nam ÔC o Aies anno pujlo« cducatjfi bona eft matrix.^ î?olumel.alibi. Fintergo matrices robufti cor ports,quadrataCjpeAorofx magnis capitibu?,£mbria etiäimperiti medid empriones uocant.bare Raphael regius. Vterus igitur uiilgo her muotcr 40 fignificat.Embria vngeboren 1 ind.Njatrix ein jitfht muoterJn arboribus
etiâdicitur matrix medulla. Vacatio uelimunitasuulgo exefnptio did tur. Vacatio ftudii uel ftudiorii fignifi.libertatê,amp; ut ita dicam, ceftatipl ncm a ftudrjs,quâ uulgo barb^ri ÔC non lattni dicuot uacantiâ, habenxy»
-ocr page 209-LINGVAE LATINAS ' ' LIOCXMI
'(dicê(e»)iani uacâtias,non ita loqùûtur dolt;Hi,fedutpræccpi4u{linus in.xi.' Macedonibusîmunitatem cundarû rei^ ptermi^iriæuacationcdedit.Idç .dicit in.idib.undc 6lt;f randfcus Pliilel.epi.lib.i.ad i^ndreâ/Côftantinoplt;y litanti thcoIog5.VerScum pci* ftudtj uacauonédabitutjibo in urbê Rlt;w manhldem lib.iii.cpif.ad AlbcrtuZancariü. Cui cum refpondiffcm non cflc me per id têporis Mediolanû,fcd Bononiâ potius repetiturû, amp;nbsp;ad^gt; admas deinde uacationes ßudrj iterü Mfediolanû. nbsp;Y ulua idem quod lo
d ud uterus,de quibus fuperiusj'd eft locusuêtris amp;nbsp;rcceptaculû,in q mu lieresconcipiuntjôô in quo partus confiftit.teuto.die flat inly b da die hurt j'n lyt.jKcd difleruntuulua amp;nbsp;uterus,gauterusuelquodidem eftPocifunt i'o tantif in mulicrc. Yulua autc in alijs animalibus. Qua dilFefentiä oftendit Plini.lib.xi.ca.xxxvii.diccnsd^ceminis eadem omia prêter ueficâ ÔC intus utriculus.undc di Aus uterus quod alio nomine locos appellat,hoc in rcli quis animalibus Vuluâ.improprie loqueretur Hiero.in lob cû dicit quai re cduxifii me de uulua matris mc3c,fed ilia diffêrêtia non oino obferuat, cumCorncliusX2elfusfcribat;8i infans in uulua deceflit quo faciliuscrjcia tur.fntcr uterfi autêuentrc,amp; aluu diffêrentiâ ponitjSeruiusin pri.æneido, VTEruscftmulierü.ALYuseft quodiffluütfordes.8aluZgt;imulans alu5 1 purgarc. VENItcrvcro qui uidetur.Vulua autc non fignificat membrS illud mulieris genitale,led Cunnus per duplex n.undc Martia in Galla me jjj rctricc. Accefli quoties ad opus mixtifcÿ mouemur/nguinibus eSnus no tacct ipfa tacet.Drj faccret utru loquereris, 0^ ipfe tacerct. Cffendor cunni garrulitate tuL 8ed proh dolor ruftiesni facerdotes nihil nouerut de hac rc corrupte populo,ut in pluribus alris,ira in haediAione facras literas inter prêtâtes,credêtes non ad fe pertincrc id ^d in primis fcirc deberêt^cd träfe atifte error cum cftcris multis,dûmodoDrj9 placcat aliosinducere mores Cotraquos ineruditos amp;nbsp;nihil difcctcs facerdotes acerbilfimc loquitur.S. Hiero.in epifto.ad Marcella.Côtra eofde idem Hiero.in epi.ad Yigilantiu ita fcribit.Nô ciuldê hots eft aureos niîmos amp;nbsp;Icripturas pbarc,deguftare in’na,amp;4)phetas amp;nbsp;apoftolos intelligere. VitulusnôfoIûdiciiexbobuS }o genitus,tcuto.cinkelblin,fedcti3excactcrisquadrupedibus maioribus,ut uiiulusequi fulhin.quiproprieuocaturEquuleus.Plini. de elepbatislib. Vitj.natu.hifto.ca.i Atq? ita ialutato fydere in fyluas reUerti uitulorüfadg^ tos præ fe fercntes.Et idem lib ix.ca.vi.de balcnis pifeibus. Irrumput ergo in fcGrcta,ac uitulos earü,amp; fêtas uel etiâ in anniä grau Idas lacérant morfu.
ViAualianon latineÄlyncercdicimus,utdicitHcrmolaus barbarus, vide indiAione Cômcatus,quo tarne cniidâ ufi funt,pr3clcrtim iurifcôful lus.ff.pró focio.l.fi fratres«§«(i quis. ITitulus marinus agræcisi^hocj di cuntur,eft pifeis fiuc potius belua mariscorio amp;nbsp;pilis teAa,p3rit in terra pecudüraorcjcanum modo cohfret,amp; parit nuncpgcminis plures,dc ^i ^o bus rebus leAePlini.in.ix.de uitulomarino. YnguesâC ungulæ dine; runtiuide contra Carolû de falutationibus. Verna diciturferuus uel fer ua ex ancilla noftra in ædibus noftris nata. unde V ernaculus a ü J2t uerna
-ocr page 210-’■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' DEABVaONE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’
èulû appellamus quicquid in domo amp;nbsp;in patria noftra natîî eft; Ut uerftâ# «nilus mcuSjid eft duis amp;nbsp;côterraneus meus,teuto.iantjman,oder ttiitbuN ger,non lantzemanus meus,ut indodi dicunt.ftem uernaculä linguä didc mus cômunem amp;. uulgarc, Hieron.Ita illi a parua «täte uernacula fui (trf monis uocabulapaudlftmis fenfibus imbiberentjquaimperici amp;indodi materna lingua uocant,uel maternû idioma,uel fermonê,poftet tarne toiegt; tari fi diceremus patria lingua,ucl patrius fermo.Plini.in epi.lib.iirj.ad An toniü fuü. Ac pocius ut Lucretius ait egeftate patrrj fermonis.Et Çice.de fi nibus bonorû lib.i.Cur in grauiftîmis rebus nô deledec eos patrius fermO ’ nbsp;nbsp;Patrius enimfut Caper grâmaticus tradit)a patria.Paternus a pater delccn
ditÈtialdiomaquodin prima amp;nbsp;fecunda fyllaba per i latinu ,n5 ideoma» ut indodi (cHbunt uenit ab idiota.qui fignificat illiteratü amp;nbsp;indodü ÔC pif beium,fignificat igitur idioma infdtiâ amp;(ut itadicâ)placbeitatê,amp; capitur pro proprietate locutionis. ’ Vietororisdiciturillequi uafauinaria reli gat,ftipatct;,teuto.ein binder,qui amp;nbsp;a dodis ^olearius etiâdidtur.Sic etiS PELliones funt qui ueftes pclliceas 8^. alia ex pellibus opera faciunt,reuto. kurfner.Doleatorautê 8C pcllifex,qu3einufu tantü funt noftris,uix ufitatï funt tamcrebroapud idoneos præfertim pellifex. Vigiliabeatæ uir? ginis,uel uigilia Lauren tri,uel Thorn æapoftoli quare dicatur, uidedefih •|Q didionefeftfti Vnicuiq?habetaccentûinpcnultima,n5antcpcnultima.
Virgo uirginis a uiridiorc «täte didajIccFm Prifcia.eft gene foe,tm,ego autêdico eftê generis cômunis.non folîî audoritate Hierony.fultus,qui in plogofuper lôannê dicitjit uirgo uirginê fcruaret,fcdetiâ Prilcianomul# to dodioris bZonr) Marcelli,qUi dicit uirgines non folû fceminædicuntur ucrumetiâpucrlinueftcs.r^am amp;nbsp;quicücß exephebisexceftérantDeuirgl nari dicebâtur.undé 8c crrantffi crcdimus Vallæ in Raudcnrem)quididit q,cælibatusfitinuiris,quoduirginitas in formellis, cum cælebsdicatu^gt; non qüi ducat cafta uitâ,fed qui non fitmaritus amp;nbsp;fi fitinipudiciftimus. In deCAïhtgt;3tusdicitur non matrimoniÎT,plurefc{;incælibatu funt impuü ' nbsp;nbsp;did « in matrimonio.Hicétfâ notamatres(tcfte ÿeruio uiigines nô niim^
’ appcllari)hinc Virgi.de pafîphae loquens aic.\^h uirgo infœlix quæ te de# mentiacqait.8dTcrc.in ccyra.f9am uitiû eft oblatû uirgini olim ab neViö quoimprobo. Vinûmeracüamp;dilutü,uidc in didione mcrum. Và# catio,ut fuperius dixilatinü eft,non uacantiæjundc Paulus iurifconful. de uerbo.figni.munusdicitur altero modo onus,quod cum remittatur uaca rionein mifiiiac muncrifej; præft.ntTt Cice.de leg Nullâ tibi a caufis uàcati oncm dari uideo.EtLad5.cü haberet magiftratus officio uacationê. \ft in plurimG,aduerbiü barbarü eft, Validus a ualere,quod fignificat pôf fc,eftfirmus.potcs,robuftus.Valêtcsdidmus uel fanos,ulrobuftos,ut Lu cilius ÿaty.li.i f^c nccji lucanis oriûdi môtibus tauri.Eucere.p telo uali# dis ccruibus poftét.8cinidodî autê literatores accipiût ualidü oC ualentep crüdito amp;nbsp;dodo,ut üaletmagiftrû dicêtcs,hoc eft poteft magiftrü,q eft hfc fentêtiadtera eft ualidus dodor,quod ualet, eft robuftus do dor. Vaiid'AS
-ocr page 211-LÏNŒVAH LATINAE LXXXVO
em amp;nbsp;uaicns maxime ad corpus 5d corporis diipoßtionem refcruntur, fed quid loquarde triuialibusgrâmadftisfnup quidâpoftagermanus infua comœdia nominauit quendâ nobilê ualidü,tcuto. feft,quod epithetû rui fticis eft plus accômodatü,amp; non potcft anribui nobilitads decori.
Vu in nulla diâioneladnaponi debet,quia non eftlitera. Vcndelinus non vuendelinus. Vulgus non ivlgus/^odouicus non ludivicus, Guil helmus non vuilhelmusdtem Volfgangus non vuolfgangus, non vuab bertus, iëd Valbcrtus.SfedFrancigenæpponuntg,ut Guaherus, Guilhel mus,GnendcIinus,amp; fie ipfi dicerct Guolfgangus, quod purü teutonics efi.Tubinga nort tuvuinga.dico autê inlatinis didionibus.de uernacula io lingua nihil mihi curæ eft,nee cius ego preceptor fum.Hicedâ nota V VG guscnegene.mafc.(S(: neutri.Eteumcftneu.gene.caretplurali numéro,ciî vero mal^ge.habet uulgi.Cice.rj.de nanj.deoriî.num de pâtre eorû Satuf no negari poteft,qucm uulgi maximecolunt. Vfcêin accuiâduo ÔC ui# ce in ablatiuo tm habet,ut ego gero uieem tuâ,quod noßri uulgo dicunt* uolo te prouidere,uel iiolo lodi tuü fubircinde uenit ViCArius qui uv cem alterius gerit,ficut uicarius ecclefij qui non eft iKrus paftor, led alium prouidetjUi more noftro loquar.£t uicartj fcholafticorû,ucl fcholaftici ui# carq.quos uulgo amp;nbsp;non fatis ladne prouilores nominamus-Dicimus edâ uolo tibi pftare uicariâ opcrâ,uicariâmorte acdpit.Quintih'.in decla.mor zo lem quâ unus pro alio fiibit,quod noftri dicunt uolo te prouidcre,tcu.ich Vuil dich vcrvuefen. Vicern edâ aliquâdo fignificatincomodû autpoenî Hora.i.carmi.uirefcj; fuperbae te maneant,aliquâdo perinilüJDedus ßru lus ad Cice.Nunc vero cum fibi cum tyronibus egêdifimis ualde amp;nbsp;meâ amp;nbsp;ueftrâukcm dmeâ nccefiê cft,id efipericulüJEt Virg.in.iin.nectela,nec ullas Vitauifle uices.^Cauendü auteeft diligêter telle Perotne dicas uri bar bari confueuerüt,hac una uice tantû uolo tibi more gerer^ lèd dicas nunc tantû nec una uice tânXlèd lemel fm,ncc duabus uel tribus uidbus nbsp;nbsp;nbsp;lcd
bis,ter,quatcr,uel lêdîdo,tertio amp;c, Nec dicas,da mihi ueniâ pro hac uice im,fed dicas nunc tm,]XIcc ite quot uicibus,fed quodes, nec mulds uidbus J® fed plerûq!,f3fpc,f3epe nücro, Nec dicas,ucniâ ad te alia uiec,fed abas. Nec prima,fecûda,tertia uice,lèd primo,fecûdo terdo.Atuicc uerfa lego apud iurirconful,lf.de libe.cau.l.iJßenc inquit,ucrfa cm uiccdiccmus libère paré tumedâ inuitorüeandêfacultatcdarc.amp;apudSene.in Hercule JSthcoÂc deprehenfum fulmen ôô uerfa uicc.£t Mamerrinus ad luliauû .lllud vero cuius miraculi eft ncminêullü in tanto rerü paratu fcnfillê difpêdiû, in oia pecunilab imperatorcdepromi,5lt;C quoddâ uerfa uice prouineqs pêdi tri butü.Et Hicro.fi clî tranllator lib.in.Rcgû.ca.ix.Olferebat quocpiSalomô tribus uicibus pcrfingulos ânos holocaufia 8câ A ucfpgt;cre uenit uelper tinus,ficut a matuta matutinus,Miror autc uehcmêtcr cur Valla dixcrit,ct 4® utalrj utunturucfpcrdnus,quafi uefperdnus nonfatisladne uel ufitatcdi# ceretur.cum parens linguaeladncCiccro eo ufusfuerir.dicit cm.ij.dc nanr. deorü.Tü uefperunis têporibus debtefcêdo,tum tnatuttrus,rurrum fi ape;
-ocr page 212-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ABV8IONE
ricdo immutat amp;nbsp;Corne. Celfu8.li.ii.H5 uere meridianis têporibus caloï noAurnis atef matutinis,fimulcç etiâ uefptinis frigus cft.Êt Plini.Iib.v. na tu.hißo.ca.xxi.Et ppofteri eoijz uefpdni cantus amp;c.uideatigitur Valla qui uiricoufi fuerint. Vrinarc non eft urina facere,ucindoAi ÔC nôlatini pu^ tant.fedfignificatin aquS imergi,amp;natâdo emergere.]^li.inixi. Eaefteau« fa quarelub aqua diu ranac 8lt;. phocc urinêtur.Hinc urinatores dicuntur q naerces c mari extrahüt,leuantcf nauigi] graria iadatas. Vngucntü non cft.ut uulgus exiftimat tenax ilia côpofitio quæ medicamêta dicunt,q chi# rurgi utunt ad uulnera fan5da,fed cômixtio diuerforü odorû,addito oleo aut balfamo,aut alio ad unguêda corpora, delitiarnq:,atq; luxuriac gratta inuenta.Micobiter nota CHlrurgüdici manualê, ut ita dicâ medicü,tcut. vundartjet.amp; feribif per ch afpiratü ÔC i latinü,cuius ars chirurgica dicif. VNO'uentarios noftri uoeât un^êtorü ucditorcs,qui agraccis Myropo; lac dicunt penul.longa,ôô myropolion tabernâ ungucntariâ.WlEt)icamc« tarius autc dicif confedor medicametorû, uulgo noftri apothccarium uo^ cant.fllud autê etiâ alibi dixi,quo utûtur uulnerarrj medici ad cicatrices fi# ue uulnera,ulccralt;q:,amp; morbos fanahdos,non dïcit unguentü,fed linimê# lunt apud pelfum a lino,uelceratü.quod uldmü ex ficcioribus rebusco# ftat,amp; igni appofitü mollefcit,poftea applicant corpori durelcit, ac^rinus JO hacretjalibi uix tam luculeter 8C bene expofui. Viaricûlatine,grfceepho dion dicitur,hoc cfi qj uiæcaufa paratû eft,nofiri uulgo uocant fumptua# lia,uel barbarifiîme ceralia.Viaticari andquû uerbü,efi uiaticG parare, t
VILla latine dicitur,uinag{û barbare,nec uillarc pro parua uilla legitur teuto.vueiler. Ventrale eft tegimentü ucntris.H vMeraleelt tegimentü humeris,ôf CVMbale eft lumborü.PECtoralc quod pedus tcgit,(|d græ ' Ce thorax dicif,fiuc fit lancum,fiue ferreü. BRAchiale bt achiorü.FrontaU frôds,Tibialetibiarüincruribus.Indehumeraleuel uentrale pôt dici,qd barbari amp;nbsp;foloeciftf uocant vuambafiü,uel lumbafiü.Paulus iurifconful. fi tibiale uelhumerale miles alicnauit,caftigari uerberibus debet, at lumba )o le,ut dixi eft tcgimêtü lumborû,quod ad hoc ueftimêd genus noftrorü no quadrat,audio autê a dodis hanc noftrâ ueftê uentralc.tdici latine abollâ, amp;nbsp;groece diploidaÆft cm ABPlla duplid pâno côfeda ueftis, quae grxce «AnaXôilt;rdicif,dc qua didione.f.abolla fit mentio apud A^arria.faepe lt;Sf lu ucna.in.irj.ïaty.amp; apud ÿerui illud yirgilrj enarrantê.Etdupliccm exhu men's reiedt amidü.ôf apud Hora.Contra quem duplid panno padenria uellat.TiBlale aüt fignificat uernacula noftra lingua,hofcn,quod indodl raligas uocantC ALiga cm eft genus caldamêti unde diuus Hiero.in epi.
* nbsp;nbsp;ad uirginc quandâ.Caliga quoq? ambulantis nigella ac nites ftridore adfe
luucnesuocat,ubimanifcftcdc calceis puellj loquit.ôf Pextus Aureli^.CS
AQ Ifeula fuit filius Gcrmanid,amp;f ga natus in exerdtu fuerat.cognomctü cal# ceamed militaris.f caligf. Caligula fortitus cft,a caliga calceameto militari CAligatusmilesdicit eo qj caîigasclauisfuffigcbat,quas vero nûc uulgo caligas uoeât nô fuerüt apud ueteres, nâ crure tenus un fucrunt indud.De
-ocr page 213-UNGVAE LÄTINAB LXXXV»
miliiibus caligatis didt iurifiron. f£dc cufto.reo.ubi Accuröus caligatos ex ponit pro infirmis ó(. obfcuris ineptillïme. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nus nö çôparat, ergo uni #
tillînausquoçidâutuntnôeftladn5. Vlumû fupinS nun^côftruitcû uerbisimponantibusmotüdelocOjUtdidt Valla,fed bene ultima fupina côftruuntcûnoibusadieâiuisjutfacifdiâujiucüdusafpcâujhorribilc ui# fu.kiuenit tîî ukimû fupinü régi a uerbo fed rarilîîme,qd uixfemel ate^itc rum inucnitMjCa.de re rufti.primuscubitu furgat,poftremus cubfcfi cat ct5ta.in.i.achillcidos.Quc tSc uenatu rediturü in limine primo ogics amp;c.
DE CC»L0a/B VA/ïWS'.
Sihicuelincæcerishis noftriseômentarqsaliqnerrauero, quxibobte ftort^ o germant fcholaftid nolice me caninis dentibus infeq,aut de amico ueftro triupharc, cü hæc oîa noftra in ucftrâ utilitatê fcribantq» fi duces ha here no ft ri opcris,multo melius,ueriufq? fcripfiflem,amp; ut ad inftitutu acce dam,uideo noftros plurimû errare in colorû noïbus.unde'quantü potui ex A.®ellio,cætcrifq; fcriptoribus idoneis quedâ dccolortbus cxccrpfi,iti qbus fi errauerOjCOrrigite pcor,nó,obtreAate. 8unt aüt hfc ex Gellio.li.q. nodi.Fuluus cm 8(. flauus SC rubidus phoeniceus,amp; rutilusamp;Iuteuscc fpadixappcllatióes funt ruffi coloris,aut acuêtis eii quafi incêdctes, aut cu colon' uiridi mi(cêtcs,autnigro infufcâtcSjauc uirctifenfim albo illuminan tes.IVï phoeniccus quê græci ifnii'iwoZ'i dieüt nofter cft amp;nbsp;rutilus fpadix phœnicei (ruvcóvu^lt;.lt;x.i.cognata qui fadus græce nofter cft,exuberâtiâ fplen dorêcç fignificabat ruboris,Fuluus autê color eft de ruffb amp;nbsp;uiridi mixtus in alrjs plus ruffi habcs.unde fitlua cft aqla amp;nbsp;iafpis,fuluü cft aurü amp;nbsp;arena fulua,amp; leo fuluus cft.Flauus cótra uidet ex uiridi amp;nbsp;rufÏo,amp; albo concre# tus.ficcomædicunf flauf.Pacuuius aquâflauâ dixitJfeubidus autê amp;nbsp;rufi fusatrorenigroreq? multo mixtus,mca optnione,teu.braun.LVtcuscon tra ruffus color eft dilutior,gant} rot.hçc ex Gcllio,Viridis item color plu rimis uocabuFdidf Ccfius,ccrulcus, glaucus,amp; prafinus. Cjruleus tame græco uocabulo cyaneus fub uiridis cft amp;nbsp;fubniger. Wiacynthinus ucl me liusiâthinus'color que uulgocccleftinu uocat,ion cm græcc uiola eftlati# jo ne,(Sd anthos flos. Hiacynthus,u t dicit Hicro.fug Ezechiele,cft Iwis q coeli habctfiRtudinê.quod fibn,amp;: hiacynthinusbenedicit ccrlefris.gt;Miger autê color alqs noibus didt pullus amp;nbsp;fufcus.Fufcus tn color rccedit paulü a ni gro,^ cm color inter albü nigrû,tcu.braun.Ôuidi.Si nigra fufea uocct, amp;nbsp;eft color niger lugcntiii.qui graece anthracinus dicit, a carbone qui an# thrax didtMVStellinuscolor dicit liuidus 8C lentiginofus,ct tails fit in uc ftibus q fanguineis guttis infperfæ funt Jnde enim lentiginofc fint amp;nbsp;macu lofæ. VÊNctuscolormediü tenet inter albs amp;nigrü.i fumeus,quêul ego fentio noftri barbare dicunt grifcS,8ê latine fufeus criâdicitjCundêco lore apud|talosiâbcrythinS diet audio,utnug mihi dixerSt in Jhfjbruck 4^ quidâ exulesMediolanciès/êAVus ante color niger eft mixtus cS fuluo ut Acron nonpelTimusMoratfj interpres,eftauâor,taliseftluporû,utJH[o rau'us in carminibus, Aut ab agro raua dccurrenslupa lauino.
-ocr page 214-DB ABV8I0NB
AD MACNIPIGVM et GÈNERDSVM FRANaSCVM comitem dc Zollern adolefcentem amp;nbsp;nobiliiïitnü ÓC doifUßi mum Epigraina Henrici Bcbeüj lußingenfis fueui.
Tu quid de Zollern inGgnia nomina geftas Sueuorum fpecimen ogenerofe comes. Francifee immenfum uolicat tua fama per orbem 8ub teneris annis,mollibusatcf! genis.
Qx fudorificumcum do Ao helicone 8oloncm j0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et fapias quiequid flaua f^'nerua docet.
Vfcf adeo ut nuUi diceris iure fecundus Sit comes,aut quifquis nobilitate uigec.
Qualis eris poß hac,o quanta laude parentes Lufirabifcß tuos uel genus omne tuum.
Quatnuis ßc genicor toto notitßmus orbe Viribus,cloquio,martigenaq; manu, Atej tuus prfful.quo nil fapientius ufquam lußiusautmeliusPhopbus in orbc uidet.
Quid rcferampatruoSjdCauit« nomina gentis |Laudibusinßgnes,militiac{t graues. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Quos omnes uinces,modo det tibi luppiter anno*. Et Eierint uitx ßamina longa tuac.
Hsc tua me uirtus pepulit tibi mittere noßras Diuidas,uerfüs caßaliofq; modos.
Nouero fi te non caperata fronte minuta Noflra haec traAantcm,pofl modo plüra dabo.
AD EVNDEM FRANCISCVM CO^’HTEM M
Zollern gcneroûflîmû,epiflola Henrici Bcbelij.
to
8i uteß a uetcribus memorix proditü comes generofe, ees ctiam quöl nuniÇ uiderimus proptereorü admirabiles uirtutes amare foleamus, iu# ßinimeabmefaAüarbitror,fitibi nobilißimo fimul amp;nbsp;doAißimo adole;
feenti adhuc non nifi fama cogniro meas rudes amp;nbsp;inconditas ofellas üi pri mitias miffitare fum aggreßuSjq) ea te fama comitetur,utfupra ætatê fapi^ as,nee quifi^ fqualiü tuorû nifi longo intertiallo tibi fccundus dari point, ingcnio,cloquib,cultillimacçcrudicione,quadâigituradmiratione amp;ob feruâtia tui du Aus uolui chartaceo aliquo,pycrioq; miinere te mihideme reri,fpcrans in hoc faAurü me tibi rem gratillimä.Scripfi igitquaidä pau cas annotaciunculasin MämctraAüfiue mâmetreptû,cuius auAor mihi ignotus cfl,amp; fiib tui nominisucxillo in lucem edereplaciut,uttuîî clienti 40 3 garrula tllorümußitationcdcfenfareSjqui nihil unä nifi protritü amp;c5# culcatü lcgerüt,amp;dum bona imitari non queüt,quoa folü faccre poßurit quos tarnen omnes non aßls faciä,nec un^ manu conferta in ius traham, quia ooßra non legant,nö em tarentinos^cölendnos amp;nbsp;ficulos uolo,utLu^
-ocr page 215-LINGVAE LATîNAE. LXXXZ5C
cilius cHe kAores mearü rerü,fcdßomanos amp;nbsp;plane latinos, qui laboraru tin nouerc fudorê,ucl laffis manu porrigercjuelerratibus iter oftenderc, q» fi qui futuri funtqui’me parrim arrogante, partim temcrariû dicât, q, ego adhucadolefccns uelim emendare, ucl mUtare ea q iam multis fœculis ab eruditis lîmul amp;nbsp;indoébs côfono ore,uel prolata fünt,uel icripta,uel inter# pretata,quodq! iâ diu ufurper ac teneat fere ubitp Romana ecclefia^ptinus refpodcbo uerbis illis qbusfe quondâ diuusHiero.aduerfüfuosdetraâo# tes tuebatur,ad Marccllâ fie feribens. Ad me perlatü cft qiioldâ homuneu# los mihi ftudiolê detrahere, cur aduerfus audoritatê ueterû amp;nbsp;totius m un# di opinionê aliqua in facris literis emendare tentauerim,quoscgo cû pofi , 1cm tneo iure contcncrc,afino quippe lyra fuperflue eanit,tn ne nos fuper# bie(ut faccre folent)arguant,ita refpôfum habeât.nô adeo hebctisfuiflèmc cordis 8C tam crafij ruftieitatis,quâ illi folâ pro fanlt;Sitatchabent,pifcatorS ledilcipulos aflcrêtcs,quafi iceirco fanâi fint fi nihil icierint,ut aliqd de do minicis uerbis,aut corrigenda putaucrim,autnôdiuinitus infpiratü,fed la tinorû codicü uitiofitatê q ex diuerfitate libroijz omniü côprobatur,ad grf cam origine undc amp;nbsp;ipfi tranflatî nô denegât uoluifle rcuocare,qbusfi di Iplicet fonds unda purilfimijCoenofosriuulos bibant,ita amp;nbsp;ego fadâ,qu3e# cücç uel a pfumptoribus,ut ita loquar, imperiris emedata peruerfius, uel a Itbrariis dormitantibus,ucl a uitiofis expofitoribus, aut corrupta funt.aut lîtutata corrigâ nô rcprfhcndâ,corrigcaa erh funtjpeccata nô rephendêda, nec detrahit qui uerû dicit,ut idê Hiero.teftis eft.Cû igif nup tulnultuarta amp;nbsp;breui IcvQione pluftralTcm Mâmetradü, pluraq; offcndiflem,urmale in tciptata,uel male amp;nbsp;puerfe feripta quo ad orthographiâ.uFmale enîîciata ' quo ad prolôdiâjuolui hic paru a hçc ânotameta fubiiccre,nc diuinorû elo quiorü irada tores huic nimis addidi,in multos errores pcipitarctur,enênt Cf doctis ridiculo amp;c. Nô aüt ribi pfuadeas,ut rumulculos uulgo aucupa# fiftuduerim me fcripfilTc hfc,fcd ut fueuigenis fcholafticis,gbus ego in pri mis biî faueo,lt;Sé merito,ad politiora ftudia adipifcêda aiigd adiümenti c5 ferrc.Te aüt generofiffimecornes Erâcifee huicopi patronü adhibui,5ô iu jq dicc,ut ab oibus detraftoribus Sc blateronibus tu ten's tibi deditifiîmü. Va leamp;mcama,ExTubinga xvi.Kakndas Maias. Anno. M. COCCC.
SEQVVNTVR ANNÖTATÏONE8 ET EMENßATX)
nes Henrici Bcbelii in MâmetraAG,fiuc Mämotreptum.
MAMmetraftusjExcnia.i.dona de longe mifla, ab c amp;nbsp;xenos quod efi peregrinü, amp;nbsp;dicit hoc exeniü. Ecclefiaftici.ij. BEBelius. Xenia dicen# dü eil nô exenia,utubiq; apud graccos lcges,amp; in penulti.Iib. Martialis po etæ,ubi multa de xeniis diciUtem öi Vidruuius lib.vi.de architcdura.Di cuntur aüt xenia munera hofpitalia. X enos hofpes,xenicon hofpitiü lad# ne dicitur. nbsp;nbsp;M AMmetra. Agyos ab a quod cft fine nbsp;gcos quod cft ter#
ra,id eft fahulus,fine terrenorü amörc.In hymno.Conditor alme fyderü. ■ BKße. Agios cü i fimplici fcribit,amp; uakt lafine fanäus, ÖC grçci hagios
q
-ocr page 216-ANWI©TAn©NEg
afpirätjficut amp;nbsp;hagnes no aut dicitur ab a amp;nbsp;gcos,quod eß terra, freut dick MäiTictraäus,fcdperfenomeeftamp;ßniplex.Gecin quodgraece terra figni ßcatfcribiturcum e longa,liagios cum i amp;nbsp;code breui,dignü hic etiä dux» interpretari ftudiofis lila græca uerba qux canütur in facro iciuniorü telft pore, ^ic lcribantur,i7ióir ó ô^oir, âyiotr ïnvçôir, â'^'iocr eAiisa.Tolt;r tÄtMtrov A^côcrr, hoceft.hagioshotheos, haglos ifchyros hagios atbanatos eleifon iinas,ho afpirari debet Só eft tantü articulus Agios,id fanâus,ho tantü ar^ «culuseft,theos.i.deus,inde THË®logus per th afptratü dicitur, quafi lo; quensde deo lSÊliyros ultima acuta legendü eft, 3C lcribiturcü i latino iti tO principio 8c cum y grçco in medio,amp; ch afpirato, amp;nbsp;latine dicitur fords uF ' grauis. ATHanatos legatur accentu cadentc fuper antepenultimâ, Içriba^ ^lurcç in principio cum th afpirato,amp; in fine t exiii,amp; dicitur latineimmor plis,ab aid eft finc,Ä thanatos mors,quaft fine mortc.ffilcifon,id eft mifere rejimas.i.nos, amp;nbsp;eleifon debet elfe quattuor fy!labarü accentu cadente fup antepenultimâ,de eft impatiuus a uerbo græco îAcsm, quodeft mifereor. , ^^AMme.Biothanatus penultima produâa,idcftb^smortuus,abi3l3^^ thanatos,quodeft mortale,in legenda Geruafii amp;: Proihafii. BEßc.Bip? ihanatus tóio6ttvlt;tTolt;r,id eftperuiolcntiâ mortuus,amp; dicitur nô a bis,iêd a bia,quod eft uiolêtia,amp; thanatos mors. Jndebio thana ta mors, id eft mors uiolenta,5ô penultima nô acuitur, fed antepen ultima, ficut etiâ atlianatos, ut fupra diximus. thcûtur biothanati uiri,uel biothanatæ mulicres quf g uim,5^ uiolcntiâ mortem obierüt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Profelicus ucl profelitus
penultima correpta,dicitur aduena Si incircumcifus,a pros quod eft ad,Ä elico,quodeft uenio, in prologo bibliorü. BEBe. Profelytus TTpotruXti^ roa- dicimus in penuld cü y gr3eco,amp; poftca t exih',nö aüt profelicus per c UL hic dicit,amp; ualet latine aduena uel peregrinus,n5 aüt dicitur ab ad ÔC elf co,ut indo tfte traditjfed porius nomc graecü per fe,uel uenit a uerbo greeb TTpotriXtuT«, id eft aducnio. At nô multü dubito quicqd hicreperiaturih hoc Hâmctragt;fto cuius audor mihi eft ignotushoc idem reperiri apud Ca 50 tholiconê.Wuguuo.Papiâ.Graeciftâ,Ifidorü,qui oês multas tenebrasinfur derût in lingua latin3,fuis ineptis cxpofitionibus,amp;: interptationibus, nec hoc mirü, floruerût em illis têporibus qn lingua latina oino contarainata fuit per influxionê Gotthorû amp;nbsp;Vandalorü,gr3cci aüt lermonis nulla erat cura nedü peritia,fed multa font uocabula græca in lâcris bibhïs,un facile potuerüt decipi,quoniâ nulla eft litcra latina noui teftameti, ut dicitLaurê tius,intelligc latine édita primo,quodnô intelligens Anto. Aianci.rnagno errorclapfus cft.Nam cü de erroribus Vallæ dilfertaret pofoit hüc errort, ut Laurêtius uellet,nullâ elfe ladnâ amp;nbsp;elegante orationc in nouo inftrumé to,qd fuit a fentetia Vallæ alienilîîmü, Valla eiîi inter cætera dicit,lcd tan^ A® tümodo ecdefiaftici pfertim imitati grjcos au(ftorcs,unde interptâtunpoft
addit,nulla eft cm litcra latina noui teftameti nifi per tranflationê Hiero.d^ aliorû.Mam quiegd eft in nouo teftamêto græce feriptü efl,nô latine,flcùt Paulus epifiolas grsecc lcripfit,ßmiliter euâgeliftæ, (pr jter unicà epiftolain
-ocr page 217-INMAMMETRACTVM
ad hebrxos quam Paulus hebraicc Icripfit fi modo ei'ufdcm auâor ed.
MAmjLampas.adiSjUel hxc Iampada.df.IuC€rna efi de uitro. In prolo go biblix. BÉBe.Lampas.adis5uel ados in geninüo latine uaict fax teile RiniOjUel ut dicit Raphael regiuSjgeneraleefl uocabulü omniüeorü qux accenfa lucent, lampada aüc lampadx in prima dcclinatione nü^ inueni âpud qucn^jicd lampadion grxce quxeftparua lampas,nam eftdiminu hu5 grxcum lampas,in prologo bibliæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ulgares aût magum
appellant fapientê,a magnitudine fcientix. 6KBe Non uulgares, fedla^ jiientes hoe dicunt,fed uulgares magum pro malefico accipiunt,ut fuperi# us diximus in hymno,Hoftis hcrodes,fed non dieitur a magnitudinefcien * . tiæ,quoniâperficum eft uocabulü,non latinum. Legitur in prologo lob, •J) fi cui uidetur incredulS metra fcilieet cflc ajmd hebrxos,^ in moré no^ firi Flacci, ßracciep Pindari ó^c. perueric legitur graeci,tu Icgas grxci non graeci,pnus eih dixit noftri flacci.i.Moratii latini,noftri em quod dicit uult intelligere latinü,grxciq; Pindari-Piridarus em grjeus fuit « optimus lyrl eoTÜ,fed Wora.apud latinos primus lyriea fcriplit, nee graecus cfle pot pro priü nomê,nam nemo poetarü gvæcorû graecus un^ diiftus fuit.Gracchi aüt Romani ciucs fuerütelariffimi oratores,nó poetæ nedü lyrici, Icgit itê itr prologo bibliorü ad TitüLiuiü laiSco cloquêtif fótemanantc,ubifalib tnanéntëinipreirumfcrmeeftinoibusexemplaribus. MAm.lofephus W Wedia correpta in prologo biblix. BEBe. /ofephus media producit, un luuencus poeta. Vrgetur mönitus Mariä pucrücj /oiêphus,teftis eft etiam t^fifcia.quidicit.Nomina barbara acutü in fine accentü dctinctia,morc la# tino dcclinata,accentü ipfum acutü rctinent,amp; penultimâ producunt fylla bâ, ut ab Adam adamuS,a loleph lolèphus, ab Abraham abrahamus.
MAm.Hxc bafeliea.cx.penultimacorrcpta dieitur domus regis.a bafe leos quod eft rcx uel impcrator,in prologo biblix. BBBe. Bafiliea per i hö bafelica proprie fignificat locü in quo ncgotiatiócs,5ó cóftlia, amp;nbsp;iudicia «xcfccbantur,di(fta bafiliea quafi regia,nâ amp;nbsp;publicus amp;nbsp;regius locus erat, nbsp;nbsp;.
in quo amp;nbsp;aliqn cóuiuia maxima,faltatiôcs amp;nbsp;ludi ficbât.Nâ amp;nbsp;yßcto-iAwucr |O fege latine fonat, Apud ecclefiafticos aüt bafilicx dicunf facclla numinibus cöfecrata.lnde bafilicani dicunt cuftodes bafilicai5.’apud Äugu.amp; Orofiü quosuulgusCöpanatoresuocat. MAm.Moyfes a moyqdeftaqua, fes qdeft alTumptiOjin^alogo biblif. BÖBe. Batuaeft hfcintcrptatio amp;nbsp;ni hü ualensjhcbraica eft hxc di(fho,amp; ita interptatur a diuo Wiero.in hebrai ' cis noibus.Moyfes uel moles dicit attradans.uel palp3S,aut fumptus ex a^ fiue anumptio,amp; in hymno.lnuetor rutili plura de hoc noie dixi. M Am. Adamätinuspenul.pro. Ri prologo biblix BEBe, Adamätinuspenui corre.Propertius.Colchis flagrantes adamätina fub iuga tauros, Hora. i. catmi. j?^is marte tunica teâum adamantina. MAm. Epithome huius epithomespcnulti.produ. dieitur abbrcüiatio,ab epi quod eft fug, amp;nbsp;tho# mos qdeftfedio uel diuifio,in,plogo biblix. BEBe.Epithome Ittito^h ud epitoma texili Icribitur amp;nbsp;corripit penultitnam, quia p'cro micron,’
-ocr page 218-ANN0TAT/ONE$
id cfl o paruS 8C breuc fcribitur.Et latine interprétatur breuiarium ucl ab^ breüiatio.Êtdicitur a thome quod eft fedio uel incifio. Tomon emgraeci appellant particulas librorü abfciflas. MWoe cpithalamiü ab epi quod efi fupra,amp; thalamus quod eft camera. BEbe. Êpithalamion dici tur carmen nuptiale,amp; facer hymnus qui in fponfalqs uiri ëC uxoris can« batur,Et licet no reprehenda Ajâmetradi interpretationc,tarne in hocma# ' le dicit thalam us quod eft camera.aliud enim thalamus per th alpiratum, aliud camcra-Thf A-läoaus eft coiugis utriufep cubiculûiJAmera aute eft teftudo Hi lacunar,parfcj fupcrior cubiculi,non totü cubiculü. i^t Am.
cnergia penuLprodu.dicitur interior operatic fiue labor,ab en quod eft in,56 erge quod eft operatic fiue labor,in prologo biblix. BEbe. ue# rum eft mpyuA energia pcnul.producit.quia per ti diphthogon fcribitur penultima tame acuitur,fed potius dicitur ab t'Hçyia graeco uerbo, quod eft ago operor.Tullius lib.pri.acadcmicarü quçftionü ita interprétatur energiâgrxcelatinediciturperlpicuitatêautcuidcntiâ.ÊtQuintili.li viij. inftitu.orato.eodê quafi modo.Efchincs etiS nomc clarilfimi oratorism« diacftprodu.non correpta,ut dicit fgt;|ametra(ftus. MAm apocryphus dicitur ab apo quod eft de,amp; cryphos fccretü,in prologo biWiae. pEBE Apocryphus iiarôxpuçioo- cum y grxco in penulii.dici poteftabfeonditus io ucl abditus,amp; cöponitur ab apo prccpofitionc qux rem exaggerat, ëC xpu'
■CTT«.i abfcôdo,un opa dieutur apocrypha,hoc eft abfcôfa uFdubia amp;nbsp;no recepta. MAm. Hie herem^ media correpta eft defcrtû,in prologo biblif BEbc.HxcercmustpM/colt;r dicimus fine afpiratioc amp;nbsp;media produ.utdixi mus.in hymnoJnuentorrutili amp;c.rndetpM^iTHo-cremita. MAM. Hie Ä hxc geometra trae.dicitur menfurator terrx,amp; hie geometer tri.amp; utrûcÿ fedtn ufum comunem produ.pcnul.lt;Sif poteft dici componi a gc,quod eft terra,amp; metier iris.quod producitprim3,amp; non a metros, quod eft men? fura quodprimam corripitundc ucrfus.Grâmaticus rhctor,geometer,pi dor,aliptes in prologo biblif. BEbe.Geometria dicitur quafi geas,id eft ή tcrrx,i3i metros mcnfura,quafi menfuratio terræJnde geometra dicit me furator terrx,non autc dicitur a metier iris.amp;c.penui.enim non produciï ut hic dicit,fed corri.undefie Icgi debet carmen Iuue.Saty .iq. iCrâmadcus rhetor geometra pidor aliptes,non geometres uel geometcr,geomctracin prima öóïccunda fyllaba non poftunt breuiari,cum prima per 4i diphtho gon fcribarur,fecüdacum o longo,multa igitur incouenictiafequerctur. legasigitur geometra penulti.brcui non longa,fed q? hicallcgat ufum,in^ telligit abufionem ëC corruptelâ imperito^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;arifmetrica ab
arcs,quod eft uirtus,iSd rithmos quod eft numerus,antiqui dicebant arith^ meticapenul.lcmpercorripi. BEBE.Arithmeticadicendüeftnó arifmc 40 trica.Ct dicitur ab arithmos.i.numcrus,quia eft fcicria de numeratione,n3 autem dicitur arifmetrica ab arcs.i.uirtus. Arete cm uirtus dicitur nó arcs. ARES ante arecs mars dicitur/ndc areopagus,quafi arcos,hoccft marris pagu$,id eft uilla,utdicitHicron.in interpretationibushebraicis,non autc
-ocr page 219-ab arcs quod eft uirtus ficut interpretatur MâmetrcAus in alio loco. nbsp;nbsp;. '
MAin.Miccentooni's.eftpunAus fiue pundario. Virgilioccnto eft co;
ilatio fada de uerfibus Virgiliijicut cuâ Homen'centones.
‘ BBBE.C^nto fit ex diuerforS colors panm'suel lam's in unu condenfa; tis.Et Aufonius pocta argutidimus in fuo centone ita dicicCento quid fit ipfe abfoluam,uarijsdelocis,fcnfibuft|; diuerfis quædâ carminis firudu; ra folidaiurin unum uerfum utcocant,aut cefi duo,aut unus amp;nbsp;fcquês cS inedio,nam duos iundimlocareineptü eft Sic.Fndc Virgiliccntoncs amp;c. Bt tâtü de prologo bibliorü,nuncfcquuntur fine ordine amp;nbsp;alia uocabula.
MA Mmc.Barrabas media correptap duplex ramp;fimplcxb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io
REBÈ.Contrario modo feribitur fimplici r amp;nbsp;duplici b,0d media,pdu. unde Scduli®,tuccoluerc bahal,tûc clegereBarabbxNam utdicit/fierc. in hcbraicis nominibus fyrum eft uocabulûjô^ualet tantü quantû apud nos filius patris,amp; ex bar quod apud illos eft filius,lt;Slt; abba pater.
MAm.Mutuouultdantem.fcdmutuor accipientc. BEBF,Mutuoamp; niutuor ide fignificani,ut dicitprifcia.lib.vitj.de fignificatioc uerborü amp;c. hoc uer5 elle probat Sene, epifto.lxxxij dicens.quanto hilarior eft qui lob uit,cp qui mutual,id eft mutuu accepit. MA.Cidorcs funt qui damnat tos feehn legemoccidcbat,uel ad mandatuiudicispuniebat,amp;dicit lidor quad legis idor,amp; in alio loco lidor etia dicit leccator a lingo. Ezechielis îo xxxix. BEßjLidornödicitlegisidor,fcdaligädo,utdicit Valgius ruf fus,amp; A.Gcl.lib.xi.ca.ij.lidorcsigitur miniftri funt magtftratuu,quod cS magiftratus populi romani uirgis quempia uerberare iuiriftcnt,crura cius manus ligari uinciric^ a uiatore,hoc eft lidorc folita fint,hos uulgus in» dodu apud nos precones uocat. Sed Tyro tullius. M-Ciccronis libertuamp;li dorem uel a lino uel litio didu IcripfiLlitio enim tranfuerfo quod linn ap pellatur,qui magiftratibus inquit prxrainiftrabatjcindi erant Plurarchus ut graecus a graeco uerbo deriuaricôtendit/edhaeciamdidanô difolicct quod autc Mamme.addit,lidor dicitur leccator,non eft laiinus fed /arma ■ta amp;nbsp;barbarus.Nemo enim un^ latinus dixit lcccator,nec ruffianus.
M AM.Practor oris.media correpta eft praepofitus c itiratis.
. BBBEPrxtoris,pducit,nô corripit mcdiâ.luuc.Sùt.i, Nobifeûda prae; tori,da deinde tribuno,Etidcm in.viij.Nec dubitätccifi prxtores uendere ludis.Et prftorcs didi funt omnes qui pfuntcxercitui,ut dicit Afconius pe dianus,amp; fiedidi qjprxirent 8C antcirentiurc in exercitu,ut dicit Varro.
MlAMxc zizani3.orü.plu.nu.pe.cor.fed zizania, æ.fœ.pc.producit.un de uerlus.Sint zizania,fed plura zizania dicas. nbsp;BK.Mæczizania foe.ge;
amp; hoezizaniu ncu.gc.fingularis etia nu.dcclinari pot. Wicron.^izaniu mi xtum efl triticOjfed pc.breuis eft utrobicf, nec ucra eft flultiflima iliadiffc# rentiaquâtitatis fvllabarû. MAMlnedia.i.penuria,amp;Iob.xv.ij. Incdia, 4® id eft paupertas. BKBB.Vidco apud plaerofcp noflros incdia accipi pro paupcrtate,fed male.Ihedia cm nihil aliud eft epabftinentia cibi. unde fiue quisdiues fuerit,fiuc pauper,dum abftinuerit a cibo,inediam dicitur pad.
q iij
-ocr page 220-ANNOTATONCS
Hicro.in epif ad Marctlli de laudïbus A(illægt;ïciuni5 pro ludo habuit.ine' dïam refcAione.Et idc de uita monachoru.ßidui triduiej inediâ fuftiric^ tes.'Vnde Pli.na.hifto.lib.xi.fcribit,qj inedia ante die icprimu no eft hom» letalis, tdcna audor eft plaerofq; duraflc ultra undecimü diê. Et Alber.malt; gnus lib.deanitnalibus.vii.foeminâfuiflcquæfine cibodies interdü. xx.' interdü.xxx.durabat. Virü quoq? melâcholicû idc fe vidifie teftaf,qui inegt; dia,hoe eft cibi abfiinctia feptem uixcrit fcpdmanas alternis tm diebus gu? fium aquae limpide cxorbentcm.amp; praetcrea nihil. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Annona media produda cfca amp;nbsp;alimonia.Eldrae.vii’.
BEBE. Annonaab anno'deducitur,fednon eftfimpliciter efea,uthiedi citur,fed annona dicitur proucntus frugum unius anni.
■ M A-Licoftratos a licos quod eft lapis,amp; ftratos quod eft uariatio.
(«b BHBfc.Lithofirotos^Xt6ó(rTpCi)Tolt;rin penul.nó cïi a fed o logo fcribit,5ó enïiciari dcbet.fcribiïcm p œ mcga,hoccft o lógü,lêd iuxtagræcû accent« CU graeca mancat didio antepenul.acutc pronunciada,ficut etiâ energia et parafitus,amp; dicit pauimctü lapidibus ftratü.St componitur a lithos quod eft lapis, amp;nbsp;ftrotos.i.firatus,ne dicas licoftratos,utbarbari faciunt.
HAM. Apocalipfls dr ab apo qd c re,amp; calipfis.i.uclatio.ln apocalipfia , BEBE.«Tyox«tXu4'itr Apocalypfis in pcnultima cü y græco lcribit,amp; co ' ponft ab cfBTQ quod eft rc,amp; xnXVtaTw quod eft uclo,opcrio uel tego,noit calypfis.Indc apocalypfis dicit rcuelatio,amp; liber reuclationü,amp; habet acce turn in antepenültima.
M Al^.^oderis media corrept3,amp; dicitur a pos podos qd eft pcs.
BEBE.Poderis TsrotAMpio-media longa cft,nonbreuis,ut licet intueri in graecis litcris,per h ein quod in c long« conuertitur apud latinos fcribitur, amp;nbsp;eft ucftis,tcftcHicro.ad Fabiola talaris,hoe eft ufq; ad pedes pertingens qua utuntur facerdótes pro camifia in diuinis ut barbare loquar. Eft enint ■ cainifia barbar« nomê amp;nbsp;uulgare,ut in codé loco Hiero.dicit.
MAM.Hiferor.aris depones eft amp;nbsp;tranfitiu«,amp;ad deü pcrtinet,fcdmi^ fó fercor.eris.adhominêfpcdatcumdariuo.ïnhymnoiamnodis.
BÉB.Serui.i.acnci.idcm eft mifcror amp;mifcrcor.fedalterü.f. miiêror xti git accufatiuS.Virgi.miferata dolores. Alter« miicrcórgenitiuum. Ttfota hicdixiftc8erui«,mcicrcorrcgitgtm,amp;gr3eceétïâdtin,(cd non nifi raro. ' Qt autêregatgtm plurimafuntexcpla.Éido Virgiliana in .iiq. Hifcrerc fororis Et Plau.in capti. Neminis mifcreri çertü eft,amp;.' plura alia. Sic mub tó abfurdior eft diftërctia inter ilia duo «erba qua dat Marne. Nam quot0 dié legimus.Mifercre meideus,ubi mifcreri eft non adhominc, fed ad de«, ïtem miiêror non eft tm addc«,lêd ad homines. Virgi.in.vi.aenci.HccmÏ . nus Aeneas caf« perculfus iniquo,Ferlêquif Iachrymas,eft et mifêratus cu 4^0 tem.Feftus tn illâ ponit diffirêtiâ inter miiêror amp;milereor, ut milêret qui ' conquerat aliéna incômoda,milêreataut a milêreorquimilêrüfubleueii fed Nonius alia,fed hæc diftërctia confunditur apud idoncos.
HAM'Pai'apfisaparamp;abfcida,quafi paribus ablcidif.i.latcribus. ?
-ocr page 221-ÏNMAMMÊTTRACTVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XOI
BEBE.© qua friuóla amp;nbsp;incpta interptatio.primo dicehdtîèft paropfis non parapfis,Et cóponit a parxi.ad SC opfonJ.cibus tefte Diony ^fio NeftorCjMâcinello amp;nbsp;Georgio nierula.Et cft propric paroplïs iuris gc nus audoribus Pollucc amp;nbsp;Éuftathio,quân(Ç eiiâ ficut Si in euâgelio, pro repolîtorio opfoniorû apud idoneos tam græcos q; latinos légat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘
, MAm.parafitis.i.leccatoribus,aparaqdeftiuxtaamp;fitusucter,in legen da Agnetis. BEBK.lLeccator non eft latinü. At parafituSjxyctpdto-iTotr dis citur qui menfasdiuitum fequit,cibicp gratia omnia laudatjtoleratq;.let di citur a para.i.ad Si. fiton cibuSjfitos uero frumêtü eft nô uenter,ut ille dicit fuit au t hoc nomêprimü in honore,utpoteqfacrominiftro addidus eêt.
MAmmeJ’luraliterhæcanaglyfa.orü.dicûtur fupereminêtes piduræ penuLiemper produda, ab ana quod eft fuper,amp; glyfen quod eft fculpe# re.ltem anaglyfa dicuntur uafa fuperiusiculpta.iti.Regft. vi.
Bebe. Anaglyphon ucl apud nos anaglyphfi in fingularidicitur,8d ana# ‘glypha in plurali,icribirur cum y graeco in penultima,amp; ph,non f,ut uul# go putatur.Bt anaglypha nihil aliud fignificat nifi fuperius fculpta. ab ana quod defuper indicat,amp;:'YXv(pu,id eft fculpo,non glyfen,ut hie dicit.
Mam.Maulbleopenul.produ.i.fepulchro.n.g.in prologo fup Abdia.
Bebe.Hsec eft frigidiufcula expofitio.unde emeft œ maufolcû dicit ic# pulchrujid qd in primis necefte crat diccrc,^uis pciola tâtû Si fumptuofa, quale fuit Maufoli régis,fçpulchra dicant maufolea.Côfulc igit praeter cæ teros diuG Hiero.qui graphice rem cxplicatcotra louinianu lib.pri.ca. xx# vq.Arthemefia quot:p uxor Maufoli infignis pudicitiac fuiftc perhibetur, quae cum eflctrcginaCarif,amp;nobiliü poetarit atq; hiftoricorft laudibus praedicct,in hoc uel maxime effertur,q5defundu maritum lie fem per ama 'uit,ut uiuG,amp; mirj magnitudinis,ac pulchritudinis extruxit fepulchru iigt; tantü utufej hodie omnia fepulchra preciofa ex noie ei us ?Aaufolca nun# cupentur.undc ôdProp.dicit. Etmaufolei diues fortuna (cpulchri.
AJamme.Hic tragelaphus penul.correpta cft,hircoceru^ a tracos quod tfthircus,amp;:laphus,ideftcerUusJDeutero.xiiri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jo
Bebe.Tragelaphus TpccyfXttepofr accentu acuto in antepcnul.no eft hir coccruus,fed alal hirco amp;nbsp;ccruo file,ucl ut Pltdicit in. virj. na.hifto.fpecics eftcerufibarba tii Si armoru uillo ab aliisdiftâs,necalibi iuxta Phafirti amnê naicens,Et eft côpofitü ex tragos.i.hircus,S6 elaphosi.ceruus.
Ma.ln lechito media produda,hic Icchitus ti.eft uas amplü de aurichal CO.îij.Rcgû.xvn. Bebe.Xkxuôo(r lecytbus fcribit cum c exili y graeco Si th afpirato.Et eft ge.foemi.nô maf.tcftis eft AriftopJtanes in Pluto Si loan ncs èraftonus,amp; Cicero lib.vi.cpifto.ad Atticû.Nofti illas Iccytlios Si cç , tera.ltê lecythus corripit media nô,pducit,ut tradit hie nofter Si Alexâdcr .Gallus,tcftis eft Homerusodiflcf lib.viq.utallcgatCraftonusamp;alrjJLecy 4^ thus autgraecc uasoleariu latine dicitur.non uas de auriclialco,diuus Cy prianuslecython interpretatuseftcapfacc, Apulci.lib.ijdloridorii Ampul lam oleariâ appellat,quam græce dicimus lecy thon.
-ocr page 222-ANNOTATIONS
Apoforctapenuldmaprodutfta uaß a ferendopoma,uelaliud dida, ab ap quod efta,amp;fero fers.ln legenda Vitalis amp;nbsp;Agricolæ.
BÊB.Apophorcta perph nonfin antepenultima ufurpauit.gue.Tran quillusjpro muneribus quae ab imperatore ciuibus rcinitteban tur.Sût ig^' turapophorcta non uafajUt hicdicit,fed muncra faturnalia,amp; proprie ilia quf pro xeniisrcnaittunt,qualta hodic a noftrisdie natiuitatischrifti. unde oC Martialis nouiflîmü librum apophoreta in(cripfit.dicuntur autem apo phoreta non ab apo 8C fcro,fcd ab i7ro£pó^itv,quod eft referre.
MAM.SabbacS didtur tota feptimana dies feptimus,amp;quilibetdies iè Jo ptimanXjMatth.xxirj. BEK.Sabbatû utdicit Ladan.lib.viij. ca. xiiij.in lingua hebrjorü a numero nomen accepit,amp; eft dies fep tim us, nam eoru linguagt;ut aiunt,fabe leptem ftgnificat,Hoc idem uult luftinus lib.xxxvi.3 feribit Moyfen ab xgypto cum fuis pulfum facra ægyptiorû furto abftuiî Hflêjitacp IDamafeena antiqua patria repetita mótê Sineti occupaflej quo-feptem dierü ieiunio per deferta Arabiæ cum populo fuo fatigatus,cü tan dem ucniftêt,fcptimûdicrü moregenn's fabbatü 3ppcllatü,inomnc aeuu ieiunio facrauit. Alii dicunt fabbatü hebraice latine requiem interprefari» co deus requieuiflet in co ab omnibus operibus fuis.
Ml ANl.Perichelidas penul.correpta ornamen tü braclüorü a partepo? jQ ftcriori pendes,unde dicit a peri quod eft drcü,ölt; chelis brachiü, uel a chei Ion quod eft curuü uel crûs fiuc brach ium,h3ec pcrichelis, idis.anuqui feri i bebaut pcrifcclida d3e.Efai.iii. ßEBE.Latini 8C erudiri dicunt perifcelis •7ripilt;rxfcÄi(r,indodi autcamp; barbari pertchcUs uel perichelida.dae. 00 no eft ornamentü brachiorü uthicdicit,fcdcrurö.Audi noftrü Wiero.ad Fabio' lam.Perifcele.graece a noftris foeminalia uel bracae ufq? ad genüs pertingS tes dicuntur.8iccti.lPorphyriononpeftîmusgrâmaticus, dicit perifcelis örnamentü eft pedis circa crura.undc Wora.in epifto.ad 8ceuam.Nora re# fcrtmcrctricisacumina faepe catelIam.Sfpepcrifcelidem,neccomponitur achelis,ideft brachium,fed ab fcelos,id eft crus.
• M A.îcenophcgia penul.cor. feftü tabernaculorü, a feenos ucl feenort quod eft umbra,fagin quod eft comederc, quia comedebantfub faliciJ bus.l03nis.xq. BE.(r.lt;HVo-crH7iet fcenopcgiadicuntgræci,latini afpiratid nem addcrüt,iSódient fcenophegia,amp; eft ncu.genc.Eft illa celebritas he« breorü qua fub tentorqs in folitudinc celcbrarüt,liberati per Mofen de fer uituteægyptiaca.Dicitur itacp a irzHVotrquod eft habitatio amp;tabcrnacuIS amp;nbsp;urHyvujU.? grxco uerbo quod eft figo ucl conglutino,quafi celebritas illa qua figebant fua tentoria amp;nbsp;tabernacula.
MAm.Paranymphus.i.nuptiarü procurator fiuecuftos fponfsc,a para quod eft iuxta,amp; nympha quod eft aqua qua fæpe fponfa utitur.
BEB.Paranymphus cü y græco in penul.cft ille qui ab ecclefiaftids uft ris pronubus dicitur,a ucteribus auteaufpex.Nam quia antiqui pro nu^ ptqs celebrandis aufpiciü caperc folcbät,qui prjerat huic rei pro parte ui# ri,paranymphus,a prifeis aufpcx diccbat,ut Lucanus in. tj-töten ta eft au#^
-ocr page 223-IN MANMETRACTVM - XC« fîiiccBruîO.Ec utaufpcxpro parte uiri, fie lt;5lt; pronuba pro parte mulifPfe adhibcbatiir.Ita.|; cum apud chriftianos aulpkia minime cajHentur, adhi# teneur facerdorcs.qui ÔC pronubi iam uocantur, dicitur autem paranynu phus a para Si nymphe,qd eft fponfa. Màmc.dcliramcnta du it. MÆm. Hic arabo.onis.dicitur pignus,ab arabon quod eft pignu grjee Si produ cit media in redis amp;nbsp;penuitimâinobliquis. Vndc uerlus. Fars arabo ue# nit precii dû rcs bona uenicGencfis. xxxvii). BF.Nefior Dyonifius pci# pit lcrib i arrhabo per ultimû r afpiratü.unde Yarro de lingua latina arrha bo ficdida, utreliquû reddatur, nô eft aûtidem arrhabo Si pignus ut hic dicit.fcd diuus Hiero.fup cpift.adÊphe,hanc ponit differêtiâ. Arrhabo fu# turæemptioni quafi quoddâ teftimoniü Si obligamentû datur,Pignus ue ro.pro mutua pecunia opponit,nónulli arra dicunt. Arrhabo aût n5 próf ducit mediâjed in obliquis penulti.amp; in uernacula noftra did tuf handlon vucinkaulT. Am.Stadium a ftando,cft odaua pars milliaris.tj.macha beo.xij. B2be. ftadiû nô dicitur a ftando.grçcû erh uocabulû eft tjuod iuxta Seruiû nô patitur latinâ etymologiâdatine curriculû tranlTeru fcii etiâ locus in quo equi hoics ue currunt Si certant athlctac, didum iiri Txir siinatr, hoc efta ftaiionc,cp Hercules eo fpacio unofpirituconfedo c5 ftitiftet.lnde ftadiodromi didi l’unt,g in ftadio curfu certant,ucl ftadiodro# Rioslocuseftcurfusilliusamp;excrcitationis. MAm. Apocrifarii.i legati Si fecretarii. Apocrifariuseft thefaurarius legatus,lêcretarius, cancellarius» in legenda Martini papf. BÉbe. Apocrifariuscü i latino in tertia fyllaba dici potefta nobis reftxgt;nfalis,nam profidfcitur ab ctTToxflvo^eti, quod eft refpondeo,lt;5c apocrifis refponfum fignificat. Poteft igiturdici legatus a re# refpondêdo,nö aût poteft did fecretarius uel aurkularius,ut hiedidt. Nä ^fis ut fignificat ab(conditû,fcribitur per y grfcû non latinum ut hic, nec item poteftdici thefaurarius, quafi defeenderet a chryfos quod eft aurû,qa tu ne fie effet lcribendû apoerhyfarü per ch afpiratû Si y græcû. Kt u t aliqn finiâ,dieit Lauren. Valla in Antoniû Kauden. Apocrifanus nô aliter apud grjcos eft nitidû uocabulû,^ apud nos ambafiatores.quod nemo nifi bar • |q barus dixit. M Am.Cataclyfmus a cata quod eft uniuerfale, ucl a per Si clylma ^d eft pars,quafi omnes partcs£cclcfiaftid.xxxix. BEbc. Z) qui fuülis amp;nbsp;pucril.s interprctatfo xsTaxXutr^cóir CatacIyfmuscSygraeco in pcnul.latinedicitur dilùuiû Si inundado, a cata ôi c lyfmos,quod eft lotio Si inundatio.uel nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;grxco uerbo.i.alluo inundo demergo.^ MAm.
Rumphaca media correpta. i. gladius fiue fpata. B£be. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rhomr
phea icribendûcft in penul. cû xdiphthongo, quapropternôeorripii fed produdt media,Flaccus praeter naturâ diphthongi ilia eorripit, cum ait li. Vi.argonau. Aequaej; necferro breuior nec rhomphea ligno.Pt feribitur in firincipio cû rh afpirato. MAm.Praxinus media produda, nam bra# xin grxcc didf uiride latine. BËbe. Prafinus per ffcribendû cfl nô per Je ut hic,amp; eft media breuis nô produda.unde Martialls.Oe noftra prafi fin# thcfis empta toga. M Am jCynomia penul. correpta id eft mufea canina
-ocr page 224-ANWtÀTïONK
Pfalmo Ixicvif. BKbe.fcribêdum ch Cynomyia in antepenuf. cum y (3lt;1 pcnulrimacum i latino,ut uidcrtlicct intuenti grycum 3c dïcitur latine mufea canina. fed utdicit Micro, in cpirtola ad Suniam amp;nbsp;Frctelam in pfalmo non debet legi Çynomyia.i. muica canina, ut Ian ni interpretatt funt, led iuxtà hebraieam intelligcntiam per diphehongon debet oi, ut fk cœnomia,id eft omne genus mulcarum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Am; Alti'ium id eft auigt;
um nutritarum in domo quafi alitilium, ut funt cauixmes amp;nbsp;aucæ.
ßKbe. Altilia non fignificant tantü aucs faginatas, fed quæcunq,’ anima lia que faginant,uelin domo uel in uillis,uci uiuartis,id pulcbre tradit An. toni.i'^anci.in tribus ucrfibus. Ahdc opuicntum fignat uel pingucab alen . do,Alnlia appellant animalia qux fed alütur.Altift's ut pifeis uel auis qua#. drupesapcr,urfus. Adde qgt; auca latinum non eft, fed anfer comprehendit utrunq; fexü,ut probauimus in comentanis deabufione. Adde qgt; Augu, in fua grâmatica anfer epycocnû tradit,ut côprclïcndat inrunq; fexum fub uno genere. M Am.Poliiftorcs penul.produ,dicun£ liumatores. Cue fe pultorescadaucrîî,apol quodeft pluralitas,amp;; liclor quodeft apparitor.
, BEbe.Nihil poteft inepnius tradi cpillud falfum amp;nbsp;puerile interpretamê turn dicendû eft enim Polineftor pern non polliélor, l^olinctorcs funt qui morientium cadaucracurabant,amp; ungebant,non iliiqui fepcliebant,dic5 *9 tur autê PolinAores ut uultFulgentius Placiades quafi pollutoruin unâo rès,id eft cadauerum curatores, Vel uenit a Pollincere uerbo quod eft eu# rare ungereq; cadaucra.Plautus.fîcut [^Kdbncftor dixit qui corn pollinxerat unde pollinAum fumis diâum,a pollirhftoribus unâum, nonautem die* tur a pol,amp;: lidor,quo nihil poteftineptius tradi.Sandapilarii autem dieu.. tur fepultores cadauerum,portatorefq;fandapilarum,KandapiIacnim eft ferctrum mortuorum,quo cadauera,plebeiorum portabantur. Item Vo fpilloncs quafi pro eodem acdpi poiTunt.
Titieodorus ThciTalonica Sidon fido nis Helidorus Charaâer Lutcr.
‘ JO Mamme traAtis,
petwbt. co»rcpk
Porotbeus Origenes Prfcoxpcocis penut ICillicinus produ. Hiacinthinus
—.... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Podagra
BBRE-Congcfti hic quaedam nomina ftudensbreuirati, qux hinc inde fparfim amp;fuo loeodicit r^amme elle uel produAa, uel correpta in penub tiina fecundum htefignantur. At fie habetote Icdores.utoniniaea qu*
Theodorus amp;nbsp;Heliodorus amp;omniacompofitaadorógrj;coquod«fldo num,amp; fcribitur per o longü producunt do. Vndcluuena.Saiy. vi. Ton^
40 foris tantum damno rapit Heliodorus.Miartia. Pieriosuatis Theodor»flä ma pénates,Sidonis producit,Virg.?'KlEmini ßdona uenire. alibtmeliusdi, xi de hac re quia poiUtur ad piacitum, Charaäer, erts, cum ch afpirato io prindpio in obliquis produit penuLquia per n hoc ehe lögum fcribitur.
-ocr page 225-ÏNMAMMETRACrVi^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xa»
Bodem modo luter.Podagra ex natura media fyllabâ breucliabet.Maj[.u', 'Litigatamp;podagrxDiodorusflacceiaboratThefTalonica ciuitas produ^ dtmon corripic penul.undeClau.Theira!onka tuosfcnfu dolor hæret ira alto.Ekïrotlieus 8c alia côpofita a theus corripiunti penulti. utDorothea, Timotheus.unde Fortunatus epifcop^.ÉZt cû Timodico üiucrc cura mcp ©rigenes penul.breuilegas,ficut omnia côpofita agcnos,quodapud no» genus defignat ut Diogenes, Antigenes,HermigcnesJPrarcox prgcocis pc nul.breui.undcCalphur.3cglo.ii.lnfita praccoeibus fiirripere peifica pru; nis.Wiacynthinus pcnuld.breuis eft.undePcrfius.Hic aliquis cuicirca hp meros hiacynthina lcna,aln legunt ianthina amp;nbsp;melius, nihilpminus cum nbsp;nbsp;•
eiufdcm formar noibus corri.itê cilicinus pen.bre.ut in multis locis uideri datur. Mamme.Stuprü eft uiolaüo uirginis. Bebt8tuprü etiâ ad alia feextendit.unde fjodeftinus.ffad le.Iu.de adul,amp;ftu.Ktuprü in uidua ud uirgine,uel puerocömittitur. Dicitur item ftuprüin mulieribus, utCice. lib. tj.de ftni.bono.ftuprata per uim Lucrcua a régis filio.amp; Quintili,in 4* dama.uxor marito dixit appcllatam fe fe de fiupro a priuigno.
M Ai^l'Citropes idts. eft uas Habens pedes inferius, a ci tra amp;nbsp;pcs pedis, quafi citra fupcriore partem Habens pedes,amp; corripit mediam.
Bcbc.;ilt;;UTfgt;ó7ri}crtrchytropedescum cHalpirato amp;nbsp;y graeco (cribitur, amp;nbsp;funt olloe cum pedibus, a chytreus que eft olla, ÔC pus.i.pes,amp;: penulti. corripit amp;c.nô credas autcme rephendcre auAore in orthographia, cum 'forfan ipCe bn fcripfcrityadmonêdos tn leAores ne cû uulgo erret duxi.
MA. Mk Miarcha efi nomen philofophi qui forte cathedra habebat au ream,uel quia fapictiâ docebat quae auro pretiofior eft, in throno fedebat aurco,qui potabat difcipulos de fonte Tantali,id eft de fapiêtia feculari, q dkitfons Tatali a Tatalo philofopho. ßfc'BE.Eccc quâta fomnia amp;nbsp;ab omni hifiorica ucritatc dikrepäuxFgo aütlt;Slt; fi iä apud mePhilofiratü uü hacc mutuata funt habcä,nilul aliud tn dicam nbsp;q ßeroalduslucuictcr de
hac re rcfcripfit,cuius haec funt ucrba/’læricj ocs ecdiafiicf literaturæ fti{lt; dtofianxie amp;fitictcr uefsigarefblêtqdfignificetilludHkro.uulgatiflîmu 0 quod liminarêpaginâ inftrumêti ueterisintroeûtibusfiatim obuiû fit. Vt larchâ in throno federate aureo,amp;' de Tâtali fonte potantê audiret doceniê nugatoria funt nimirü q cômentatoribus refcrunf.nos ut pro uirili parte iuuaremus ftudia ftudioforn,ad eundê fonte acceflîmus,ex quo Mierony. luufit.Philoftrati eni penetralia ingrcfTi.explicationê inuenimus huiufe^ modi inuolucri laiilTimâ,qux talis efi. Apud Indos fapictes funt ßracHma înae nficupati,quorii princeps larcas noiabat,eo tpe quo Apollonius Ty» neus dilfcdi uifendiep fiudio ad ilfos fe côrulerat,quê antecedentê exteri g erâtduode uiginti apprehefa manu falutauerût larcasautê noiatini falu# tatut,qui in excelfo fedebat throno,que ex acre fabricatn aurcar fiatuae cô^ plufcid; exornabât,!nfra larcâ fedebât omnes in lêllis humilioribus.mpx pofiphüofophicafermocinaiionêoficditfarcas ApolIonioft.Ttuam Tan# tali fubkriptiôc notatâ qttuor cubitorû lôgitudinis,quae fimiljs propinâp
r n
-ocr page 226-i.’: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ANNOtATlONB ......’
phidfAm porrigcbat, in quâ humor diftillat incorruptibilis potionis pfhiS f •lam mcnfuranung exccdcntis,cx hoe Tantali poculo bibere lolcbantindi lt;i philofophi,ante(^ (omno indulgercnt,amp; ita larcas potandi principiii flt;ff çit,ex phiala bibens, quæ largiter cundos fatiauit,iugc humorê fundcs,n5 fecus ac fl ex fonte fcaturirctjbibit una cüphilofophis Apoilonius. ïftaut amicitix firmandj caufa huiufmodi eópotatio apud Indos inucn6a,qui nrf nihrü cius faciunt pollicitatorcmcç Vantalü, propterea qgt; hic amicirtimue manfueuflïmufq; erga holes habitus cfi, Poft hâc ex phiala potionê huml fiernSt corpora in ledis herbaticis,haxcx tertio Philoftrati lam perfpicuS tó cftcurdixerit Hieronymus Apolloniü peruenine ad Bachmanas,ut audi# ret larcâ ilium principe philofophorü in throno fedente, ærco quide (èd q aureis ftatuis exornarctur,potantcq; deTantali fóte, hoe eft de piiala qui propinabatlTantaliftmulacru. nbsp;nbsp;MAm.Oe menfa folisdiciturq? quid.!
emit iaäum retis a pifeatore, qui traxit menfam aureâ, ÓC poft m ultâ con? Irouerßam adiudicata eft deo Soli. Vel dicitur menfa (olis locus ubi doce J batur aftrologia, ÔC wadebantca propter numéros neceifarios ÔC figuras protr^endas utebantur littore fabulofo, dicebaturaüt folis quia ipfe erat deus fapicntiæ. ßEbeJdem ßeroaldus rê nobis luculemer tradit dicens'. Herodotus in iij.hifloriarü autftor eft,fuiflc in sethiopia pratü omniü qua^ ap drupedü carne refertü,quâ per node magiftratus illic ponerc fefiinabât.âf ubi illuxiftetjCuilibet licebat illud aeccderc cpulatit. Indigenæ exiftimabât copia cpularüdiuinitusfuppcditari,amp; hanc folismenfam nuncupaucrût) ad quâ inipiciendâ olim Cambylès mißt legatos in æthiopiâ. Äolinus nü^ cupatgræco uocabuloheliotrapezajioc eft foils menfam,helios em gryce (ol,amp; trapezamefanoiatur. lZ)chacita icribitPomponius Mela. eft focus in Ethiopia parans femp epulis refertus, amp;nbsp;quia utbbet uefci uefcenribus li eet heliotrapczäappcllant,amp; paftim appofita funt, quia affirmant innafcl fubindediuinitus. nbsp;MAm. Aftronomia,aftrologia, geometriaamp; philo#
fophla pro.pe.EtalibiZacharias,rlt;alaehias,Eiaias Heremias,dicuntpe. pro.ÉtalibijCaluaria eftfupiusoscapitis humanifupciliisiminens.h^ceal uaria pc.cor. Vcrfus.Barbaricfs grjeifep fi'mul longabit ia.Et breuis in nris ut cótrouerfta dicas.Et ahbi.kê quacdâ ufualia latine acuutpenul.cü fit bre# uis,utLóbardia,fclauonia,hungaria,romania,tartaria,rhetoria,câcellarià, primiria,ledoria, barbaria,fcholaria, infirm aria,foreftaria, hôpital aria SC prioria,in qbusuidemur p ^Srfcifmü imitarigrecaq producüt,utComce dia,tragçdia,elegia,abbatia,theologia.platea,maria amp;c. BE.Aftronomia aftrologia,Geometria amp;nbsp;phia eor. pc. ficutcótra uerfum didü pleracp in ia nifi forÏan p diphthongum 4 fcribanf,ut tipovtict ironia,tult;rfc^tilt;t Eufebia, latria,iTrKp£tvfci« cpiphania.tunc einj3ducütur,h'cet eufebiaamp; epi
phaniaquoadaccentûin3ntepenuI.acuâtur,hoctnuer3eft.Aftronomià aftrolc'gia,phïa,lbphia ÔC fimilia tâ amp;nbsp;fi corripiât pcnul.icdm graxfi tn ac# centü penul.acuimusjgraccis aüt dióionibusfi mancâr gr3eca,ftjus eft aecé lt;U8 tribucdusjutdicit Martia.falïx Capella,amp;Ücnó eft idê longail fyllabâ
-ocr page 227-(N MAMMeTRACrVM XCV
amp; acuL Sicut in nolc lithoflrotus pc.pro.Ä: acuftur anpenul. fiic ctiam enf tb ^mcma,aportcma, probleina,peripfcma,dia(lcma, fyftema,quæ OQinia acuuntanrcpcaul.cüpenul.longafit,quarc Sidonius male corripuitpcnul üiniin lylteina Si diaftcmxltc cnïrgia Si aha pmulta antepcnuLacuüc, cS pcnul.longi fitOi fi Lucretius uel alius penul.phia produxit, coaâus eft propter carme,alioquiem no potnit pom in carmie,icd ucrc corripii ficut eius primitiuü lbphia,qd Si ego Si multi alii i ntcrdii produxer5t,icd non ucreor me cmendarc,fi qd prioribus fcriptis deliquerim.Nam frufiraplus operc ftiidio impcnder£t,ut ait Quinti. nifi licerct meliora prioribus inue# nire. At rcliqua,vjgt;dicit Xacharias,Malachias,Ëfaias, 8C blieremias penult. pro crratjnl corripiût,hebraice ein dietiôes ad græcü idioma tradudf,uo calêbreutât plerütf ante uocalê.Aufon.in pcatione matutinxHelias Sifo lido cü corpore puius lËnoch. luuccus. Zacharias uicibus cui templû cura tucri.Prudcn.Hic bonus ÎÉzechias meruit ter quincppânos,fedquo ador thographiâ ita fcribûtur,utPôtanus prxcipit.Hefaias nô lfaiàs,]ëzecias n5 EzecbiaSjtzcciel nô Kzccbiel.Ioacin nô loachim.Élias fine afpiratiôe inuef ftio,qd aût uerftts ille mentiat Barbaricifq; fimul lôgabitur ia,auditü cft fu perius,Si côtrariû probatû.Nüc ad ultimûZ)icit quçdâ ufualia latina acui penuLcS fit brcuis,utLombardia, (clauonia,ungaria, romania,tartaria, q oïa quantitate Si acccntucorripidebct.î5unt aût noua uocabulanô tnim probâda, regiones cm pro populorü uariatione mutant,earûq; noîa, quae cm galba cilalpina antc,nüc longobardia a lôgobardis fucuis Si germanis quiillâ inualcrût noiatur,dc gbus apudXJorneliû tacitû fit mcnrio.Portc# tü aût mihi uifum efi amp;nbsp;ridiculü, dû aliqui lingobardiâ dicere malint, uti Ponticus quidâdicit Si Calepinusquafi lingoncs, germanise Si bardi gab liarüfint firaul mixiid^ingoncs em nôgcrmanisCjlcdGallisccelricf cflepo pulos nemo ignoratpptcrca têporc co quo longobardorü nome initalia cftauditû/Bardorû,hoceilcantor5 nomen infralliaobfoletûfuiire credo fed qd plura:' oês cruditi rccêdorcs lôgobardos clîê tcftâtur germanos.ocs dico qui rcs gefias poficritaticômcndarüL Immo Si ipfum nomeliquido fQ ondit.Schlauia aût uel iuxta ufum nofirû Ichlauonia, ul'iuxta grfcos fchla uenia efi regio qui cüOalmatse turn etiâ lllyrii SiCiburni inhabitaucrüt, îlccfatis poHumpbare Gcorgi.merulâ.quinimiscxcâdefcenter in Galcolt; cûhisucrbisinuchitur.uelimaGaleoto doceri,qua figura,quaueaudorb täte fretus fclauios dixcrit,cü hiice populi maris adriatici accolx 45 littoris pofitiôeXiburni turn lllyrii,aug Dalmatæ a prifcis hiftoricis appcllent,fed die mihi Mtrula cur cü Schlaui uel (chlaueni, utgræci dicunt,illâ terra oc? cupauerint, nô pofiîm dicere fclauiâ.uel more nofiro Ichlauoniâr'cum no uis rebus etiam noua uocabula nô iniuria,ut doAillîmis placuit pofiîmus imponere, ita dicitÂcneca. Pyloua gentiü nomina extindis nôibus priorb busoriuntur, nonne Hung iriâ que olim Pannonia dicebatunocs cruditi nominitâteat apud antiquos inauditü fuit nomen hungaria,nône Francia cunÆfcriptores ncotericoteri dicütcSi ipe diuus Hiero.acceptauit. At ne#
r ii)
-ocr page 228-ANN0TATZ©NEß
mo ctiâex hiftoricis ue' cöfiViögraphj's antiquis ucl audiuit, uFad poOcrQS , tFanfmifit.2axoniaapuducteresignora,nuncab oibiisdiciturctiâabiplo
Claudiano.nóne olim Fluentia nüc florentia dicunt oêsTnone olim Fâfij na nüc Bononi^,olim Ticinü nuncPapia.none Sarraccni nunc tùrcæaiV gdfriflimis olim finibus claufi,nüc tori Âûæ, Africxcp amp;nbsp;magnx parti Éu^ ropænomcfuü irapofuerunt,nôneBurgundioncsgeriTiani inagnæ parti Galliæ etiâ apud idoneos nomen fuû inaidcruntquot;nonnci,othoringia lio^ men fuû a Lothario nofirate auipicatur'nônc Roniania undc nefcio Epiri , nomen dcleuit^non lamê foeliciter,quia a paucis fie noiari audio,hxc itaep
Epiros olim moloflîa item Chaonia,(Sô poftremo etiâalbania noiàta eft.Et fie in regionibus quæ a nouis populis fucrint occupatæ,nomia uariari ne^ , mo dubitat, necgfq! ifiis nouis notbus uti prohibetur, fecus in aliisrebus , q fua amp;antiquahabcrituocabula.lt;^finoîaregionü tranfmutata, utpar elTctjCÔmemorarc ucllc,intcgro libro opus eilet,amp; qm apud antiquos no^ miaregionü citralatinælinguç iniuriâ immutata funt, ita nücfieri poteft, -, pfertim mutatis incolis.Tartaria eft regio ilia q anriquitus Rtythia eftdiâa
uel pars feythiæ Si olim taólaria di(fta.Rhetoria aüt græcû eft amp;nbsp;nô latinü, fie em apud grgcos fcribitur çhto péirt ,i.rhetoria,amp; producit penul.Canccl dariauti nô admitto,ita nô reiicio penitus. Primitiaaütleâoria, fcholaria, infirmaria, foreftaria prioria latina omnino non iudico, qgt; fi effent,nee accentu, nec quâtitate in pcnultima acuerctur ncc produccrctur. Barbaria aüt regio barbarorü penukimâ corripit.O ui.li. iq. triffiû. inter inhumanæ noîa barbariæ. Et Wora.in epLGræcia barbarie lento collifa duello, dicüi edi quidâ malefutoria,fartoria pcnül,pduâa cü latine dicerêtfutrina, far# drina,^ officina futoris amp;nbsp;farâoris.Prfterea nô dicitur infirmaria, fed ua# ■' letudinariü,uc fupius cÔtra Grfcifmü inuenies,nô holpitalariâ itc fed Pf ©
80comia dices langucntiûdomicilia,utin cômêtarüs diximus Toreftaria 'aûtdicit uocabulû inauditü apud dodos. Habet aüt germani prinópes qf di famulos,quorü unica efi cura tutari feras amp;nbsp;filueflria aîalia, ut funt ccr# JO ui,caprcoli,lepores,5C fimilia,qsnos dicimus,teu. foi ftmaificr, amp;nbsp;imperita
uocc iiulgo forcrtarios,amp; eft gallicü.Nam lingua gallica forefta dicit fylua Inde forefiariadidionc efic formata côiicio.Mi aüt apud latinos ferarü ucl ferarii cuftodes,uel nemorarii, aut faltuarii, q? nemora ÔC. faltuscuftodiant (quorü euâ officiü eibdici pofrunt,autapudgræcos THÉriophylaces, ne# mophylacefcp, finquot; emâd fixp'iov befuafiucfcradicitur,fiue fikPÆ.i. uenatio, phylax.i.c*uftos,quafi fcrai^- Si uenationis cuftosJtê NBMophylax a vépeoff-, uel ätto tôu véjiz.fcO(r.i.nemoriscuftos,cufiodircemdebêtnemo# ra Si faltus,ne ferg a rufiieis côficiantur,iyluaq; incidat.Indc theriophilaciS eft ferarü euftodia. Nemophylaciü nemoris tutela. nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;fi nô habeamin
4^ hoc audores,ipfeq! finxerim,ncmo tn^ihibebit nouis rebus noua etiâ uo# cabula pfertim ex græcis mutuata, dü nô incongrue poflîmus imponere. S ALtuarios aüt aliter accipi uideo.ut faltuarii paftores,q in faldbus eufto# diüt peeusjucl ut iurifconfulri diffiniü^g fruduü feruandorü gratia parad
-ocr page 229-IN MAMMBTR ACT VM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JtCVl
lunt,amp; qui ftniû çaftôdicndofü’caufa,a nns,teu. feldichutjc dfci poflilhtä græds did t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i. agrorS amp;nbsp;prædiorü cuiîosjqui hic fàkuarius di
dtur.Çi ficui modo diximus TWEnophilaciû, hoc eftcufiodiâ amp;nbsp;tutelam ferarîiita a Varronc dicitur thcriotrophiô penul.pro.ficcm fcribitur apud graccos ÔMpio-rpoÇi^ov pcnuLcû diphthongo, eft locus in quo fcræ indu# læpafcuntur,a ôii^.i.fcra,amp; T^otpiîov .i.cducatiOja nobis,teu.tiergart, dici# tur a latinis uiuariu ÔC leporariû,ut (Gelli dicit.li ij.ca.xx.amp; nos in nomine paradifus in hymnis.ïicetiâ l’^j^-fluoTpoiptlov ICHthyotrophion dicitür pifci na uel pifdû uiuariû, tci'to. ein fifch larch oderbehalter, «.tto tou u^j^Guoit .i.piicis ÔC trophiü.i.educatio.amp; Trepiscpccov .i. columbarum ÔC manûo co lumbarû. ORNithon uel etiâornithotrophioncftauiariumamp;: locus ubi auespafcuntur,abauibu6amp;^gallinis,quasgraeci opviôettr appellât.Ita apud ' Varronê inuenies etiam ornithobofdon.i.pafturam auiû. Èt chenobofd# onanferum pafturâ ôC cducationê,amp; rWESotrophion.i.anatum auiariutn ÔCpafturâ. Item ab animalibus rerû rufticarü lcriptorcs rnâfiones nomini# tant,ut H Atdilia hædorü ftabula.CAPrilia caprarü.Jta ouilia ouiû, «qui lia,pordlia ÔC his lîmilia,ab aialibus quac in illis côtinentur.Dixerût etiam F®Enilia in qbus fcenu feruatur,tcu. heufcheur. Additpoftremo Mâmc. h9fpitalaria,priona,ôd alia fuperius cômcmorata, imitari græca q produ# cunt.ut comoedia,tragofdia,elcgia,abbatia,thcologia ÔC maria.Primû tra îo güedia,coma’dia,ihcologia,ct maria,oino corripiüt penuLlicet'acuant eâ. Sicutamp; âyoüVin agonia in quadidione tn multi alucinant,Oui.li.i.fafto^ Etpriusantiquusdicebatagoniafermo.EI,Egia4''ducit,qaper u diphtho gon fcribit,amp; interdit etiâ elegeia utroq; modo,teites funt idonei poctæ dq primo Martialis-Dctineatcultisautelegiacomis. 8tat.lib.i,fyluarü. Quas; inter multu petulans elegia propinquat.De fecSdo.Dui.lib.i. de remcdio. Blanda pharctratos elegeia câtet amorcs,amp; alibi. Flebilis indignos elegeia (blue capillos.Platea penul.eftindiffercns. ABbatia uocabulü eft non fane, probü ÔC receptum apud dodiores. MAm.Ncceflîtudo. nis,dicit amici iia,quia ncdit.i.coniungit amicos. BEBcNcceUitudo accipiturmô pro jo neceflîtate, mô pro côiundione fanguinis uel amoris, ÔC dicif a ne amp;nbsp;cefTa tio.cp nulla inter eos ceflatio uel reparatio fit, uel cjj ncceflaria inter eos of#, ficia conferâtur. N Am.Hic ôC hjc brachmana media correpta eft popu lusquidam, BEBE.Brachmanscmediaprodu.funt,utfuperius audiui# nu:s,gymnofophiftæ ÔC philofophi apud Indos M AM Albani media lt;;orrepta funt populi. BEBE Producitmedia,lèdquifunt populi^non cnim fufficit dicere funt populi, ut hic ÔC fæpe alias dicis. Albania au tem regio eft in oricte,a calore populi lie uocata.Haec fub oriente fub mare Ca Ipium furgens,per oram oceani feptentrionalis ufcj ad maeotidas paludes per deferta oftenditur,quor5 canes maximæ ferocitatis praedicantur. MA’T'mc.AJaflâgetæfunt populi. BEBE.Nonfatisfacis ledori.Maflâ# gctæ penuLcor.nobiles funt populi Scy thiae afiaticx,hi cS p deferta difeur runt,fangutnc equorîi fuoru potat.dc qbus ltuca.in.iiiAôgacp 8armatic»
r di}
-ocr page 230-ANNOTATION'S
foluês ieîuniâ belli,Mafiagctcs quo fugit cquo uolucrcfcp Gclom’,amp; CTaü dia.in Ruffinü.f t qui cornipcdcs in pocula uulnerat atrox, MalTagctes.
MAm.Fullo cft qui parat pânos Scexcandidat, ßFBE.FulIo afoiiêf dis aqua calida ueftibusdiäus cft,tcu.ferber.Sunt ein fulloncs, ut Vlpia. iurifconfultus diffinit,qui curäda,policdaq; ucftimcta accipiunt, quorum arsfullonia appellatur. Mamme. Aufcultarc dicit,quafi aurcs iono cul carc,uel quafi auribus fono celarc,ncc debet fcribi per au, led per fimplex a in prima fyllaba. BEBE.Qiiid fit aufcultarc notücft, fed fine ab auris, fiue ab audio dcfcendat,aufcultare,non afcultare fcribi debet. MAN» Haec fimila leæ.eR farina albÜTîma.Idem hæc ptyfana media produóa, eft ordeü ficcatü pilo tunfum decorticatü.Macrob.Cum ptifana fuccü porri forberc iuuabit,media poni pótidiffercter,fed maior eftaudoriiasch cori ripiatur.fdem haec Poleota.i.grana noua,amp;alibi.Polêra.i, farina fubtilis, ucl cibus inde fadus,uel genus leguminis. BFßE.8imila uel quod ident eft fimilagOjflos eft feu delidæ farinx triticcx. Pli.naJiiüo.li xviij.ca.x.8i# milago ex tritico fit laudatinima,qux amp;nbsp;polie dici potefl meo iudicio.un de ide Pli.code lib.cx Africa iuftü eft e modijs redire fcmodios Si polltnis fextarios quincp,ita cm appellat in tritico quod florêin filiginc.tt quoniS fit mctio de fib'gine amp;nbsp;tritico. Fui nupcr quxßtus a quodam ludi magiftrcr lO Hallcnfi,qux cflct diffêrêtia inter far, filiginê Si triticû, quae uulgarilfima dicunt a Plinio frumcntoru gcnera,nec ut uerS fatear, potui redderc diffed rcntiâ cü aufloritate,nifi fortaflc uocabulanoru quorüdâ uulgariü, gbus nulla fides potcft adhibcrftandcrccurrenduduxiad PliniS totiuslatinita lis maxima ex parte confcruatorê,amp; apudillü lib.xvirj.inueni far dici qd Adorcii ueteres appellaucrc.amp;eodc lib.ca.xxx.dicit idem,far quia difficul ter excutitur, côuenit c5 palea fua condi, amp;ftipula tm Si ariftis liberaf. Si ca.vn.amp; far in uaginulis fuis feruât ad fatus,atcp no torrent.Inde a. farre fa rina dicif,^uis Si aliorii fit frumcntoru,far itacp apud nosdicit feien oder fpeltj.uulgo ab indodisfpelta dicitunde Hiero,uiper£zcchiclc fignificai rc uult far eftc quod gentili Italix.pânonixq; fermone fpica, fpeltaq; diof; StLigo apud nos et lingua noftra dicit rockc,dc quo Plini.lib xvitj.ca.vij. omniüfatorü frud^,aut fpicis côtinct,uttritici,ordei,muniturcj! uallo an' ftaru,quadruplici.ldem.filigo nun^ maturefeitpariter nccullai^erii mif nusdilatiónê patit propter teneritatc,fed minus cp extera frumeta pericli latur.quonia femp rc vfta habet fpicâ,ncc rorê continct,qut rubiginc faciat idem fiafiliginelautiftimus panis,piftrinarüq;opera laudatinima,amp;liligi neus panis etiâ a Seneca maxime cómcdat,utdixiin noibus arrificu.TRl ticumaute uernacula noftra vueitjen dicimuSjUtegoamp;lLeonhardus no# fier Clemens exiftimamus,amp; ex Plinio eiiâ plura allegare poftem.PiOLlc# ♦3 ta autêneutri uel fccmi.genc. pluribus modis fit, utdidtPlini. lib. xvtj. ca. vtijGrxci perfufum aqua hordcû ficeât node una ac poftcra die frigut, de inde molis frangût,alris modis docet Plinius fieri lib.amp; ca.cod? PTlfana autc non tm horddeft.Namui Plint dicitJtali quidc maxime cryza gau
-ocr page 231-inmammetractvm xcya
derft,cx,quaptifanâ faciunt,qu5reltqui mortales ex hordeo, dedarat etiS CRIzamfquf uulgo apud nos rizum didt,amp; in ucrnaciila noftrarifj) his uerbis.Orizs quidê folia carnofa,porro ßmilia fed lariora,akitudo cubû talis,flos purpureus.radix gêmæ rotunditatis-Et ut addic T uranius,olyrä amp;oryzam eandtcflccxiftimat,aliquiputâtq)robusgcnusTruniêti apud Ùolumcl,idc (it quod orizadnde ptifanariû uaseftin quo coquitur uel tü ditur ptifana,corripit^autê penul.ptifana.undc Horati.lib.rj.fermo.8at.iiji ^iid ceffes agedü fume hoe ptifanariû oryze.Qx *11^ Macrobiü allegat,irt iuriâ facit ci,q hoe carmen quod ipfè allegat,nec uidit ut rcor,ncc legit.
MAM.Catccuminus,idcftfidcin(îructusctnôdûbaptizatus7dêNco phitusjid eft nouus in fide,a neos noun,amp; phitos fidcs. Idem cathccizat.id cftinftruitpenul,pdu(Saacathefis quod eft doifirina,fiuc locus dodrinae. uerfus. Septc confumat reprendit,fi ue rcfutat.lnftruit, informat,docet, im# buit haec cathecizatJdcm.Alophilus.i.alicnigena quafi aliéna amans.
EEbe.Cathecuminus dicit inftrudus,feu audiês,fiue fit baptizatus, (lue non.Catechifo ante non catecizo,nam amp;nbsp;graeci xcthJh*« dicut,eft inftruo, doceojcrudio.undc Paulus .Comunicct aute is qui catechizaf ei qui fe ca techizatjfuper quibus uerbis dint Valla in Raudcn.Catechizarc eft quk dem docercjfed non folumodo illu qui baptizatus eft, ut patet ex Paulo. Catecizo vero habitare facio fignificat.NK0phytus vero penul .corre.eft jq nouellus uel noua planta,vtoff- cm nouus uel noua,0C (JnjTÓv planta,quafi nouella,fcd no fides,ut ille loquit JMlophilus autc(fic cm apud grjeos fcri bitur,ÄÄX0(j)uXo(r)dicitur alienigena,amp;: coponii ex aXXo, quod eft aliud, amp;nbsp;«pùXov quod eft genus uel natio,non aute a lt;pt\or qui eft amicus,ut ill« uidcfur uclle,producii aute penul.contra Prudenriüd^ctrü de riga,amp; mea olim traditionê,quia circünexus ibi eftgt;ut alibi docui. Mamme, Mic ue redus media produda cquus uehens,id eft trahens rhedä,dicitur ctiâ ucrc^ dus fccFm quofdä auriga.Indc ueredarius ad ueredü pcrdnens.fdcm.Emif farrj i.curlbrcs regü uel aliorü diuitü,qui funt apti ad emittcndü,amp; frequ? teremittunf ad négocia ferêdaequorû. BEBÈ-VERcdusdicitur equus JO «clociflimi curfus,quo ufi funt antiqui in uenanóe.Martia/’arcius utaris tnoneo rapicntc ucredo Jude ucredarrj funt qui equis pernicibus utctcs df eiffimeliteras pcrfcrunt,quosltalicahallarios uocant, amp;nbsp;nos poftbotren. El^Sfarrj vero funt qui ante cxercitü mittütur, uel ad explorandü,ucl ad præliü laceflêndû,amp; qui dominü circûftant,utprffto fint ademittendum, iéd 3c alia ciusfignificata funt quæ alibi dicetur. MAm.Anachoritx pc nul.produ.funt ercmitæ,quafi cor agentes ieiuniis,uel ab ana quod eft liir fum,amp; chorus,quafi chorii cueleftcinhabitäs. BEBE.Änachorita figniÿ ficat eremitâ,amp; graecüeft,Nam grjee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w eft fecedo, amp;nbsp;in iblinidin?
uado,amp; êcvctyw’HiTKr anachorefiseft feccftiis et eremus,fed t tymologia Mï 4® me.nihil uafet. MAm..‘ïp?gefisin impatiuo aprg;tc.i. quieice amp;nbsp;56 ge; feite. BS®E.Apagefispenul.corre.fignificatrcmouc(ï uis,06 abduc cc# micü uerbü Ô6 grxcü familial if corripicus. Apu. Apagefis iä cructos deos.
-ocr page 232-ÂNN0TATf0MHS'
. MAm.Harena afpiratur.ab hfrco fcdhi Papi3,ab areo cs-lctfin Hiigû-BBBE.Arcna,ut Pontanus traditçarctafpirauone.Fitem abareo uer# , bo.Nam epitheton Cl eft ob ariditatê bibula,caret cm omihumorcamp; fuc co.undc amp;nbsp;plurimum aquae ebibit. MAMmc.Crcpundias,ideftcunas ucl uoces, quas infantes cmittunt. BEBELÏ. Crepundia dicuniur pri# ma munufcula qux dantur puen'si amp;nbsp;pucrilia ornamenta,quibus in tencii -raactatcdclciSantnr. MAMMB. Thcatrûcftpalatium. BEbÈ.Thcaü trum tfcotTgov Caflîodorus uiforiü intcrprctaf,fignißcatem fpcdaculû,amp; a Cypriano IpcculatoriS nominaf. MAm.Thermas.id eft loca calida, qfi , fiuphaSjUelfuntlocauncSioniSjathermon. BEBÊ-Thermae a latinis ap ® pellantur loca quæ calcntibus aquis,aui iplb fine aquis fornice ignc calefa dolauandijfudandiqiufibusdcputatafunt. MAm.HæctorquesjJ ftre pa,hic torques cftornamentü colli. BEBE.Torqucseftcirculus aureus fiexibilis amp;nbsp;pbtortus,amp; eft colli ornamcntû,pro quo fignificato(nam pro alio non kgi)cft ge.rnaf.amp; fœ.Ita cm diuus Hicro.in cômctarijs fuper t'zc# chicledicicÿcd quia a quqdâqihil feiête, amp;nbsp;omnia polliccnte reprehenfus fum,cur rorquê fœmininogcnerc trâftui'erimjbreuiter adnotabo,^iCicei!, . ro in Mario.Torquêgenerefceminino.T,Litii.mafculino dixericDicitur gt;gt;nbsp;amp;nbsp;torques utnotücft,amp;^torqujs,Bropcr.Torquis ab incifa decidit unca jQ gula.hic torques ftaye non poteft. MAM. Panarethos, id eft ccclefiafii^ cum,a pan qu.od eft totn,amp; ares quod eft uirtus, amp;nbsp;thefts pofttio,id eft con tentiuus omniü uirtutii. BEBE.Panarcthuspenul. corrc.dicif contincs omncs uirtutesgt;at3^ccv,iy eft torn uirtus,Martialis(Arguto madft dus pollice panarcthus, MÀm l^ailophoriit.i.thalamus, amp;nbsp;alibi Pafiq phoria,idcft manftuncula circa tcmplu. BEbe.PaftophoriJdicûtur facer, dotes facro fandidnde Paftophoriii.i.dóini'ciliup3ftophoro^.i.iacerdotu At altj pro thalamo nuptiali accipiunt, ÎM Am.Buccina propric eft tu# babcllüdenunciâs.TupajVeropræliu indicat. BEBE. AudiamusHie| ronymû incômêtarrjs®fcc dicentc.Buçcinapafloraliscft,amp; cornu recur# jQ no efficitur.Tuba vero de jre efficitur,uel argcnto,qua in bellis amp;nbsp;folcnni tatibusconcrepabâuÉtut alij tr?.düt.Tuba dire(ftacft,amp;eftpeditu. Cituus ucröincuruuseft,iSd equitü. MAm. Abba hebraieü,Pater graccu 4^Jau num. BEBE. Aldus rem attingam. Abbas hebrxo fyroq: krmonc .p^, terdicitur,tefte Hiero.qui lib.ji.iiipcrepifto.ad Galatasita inquit.Cum an tern abbas pater hebrpo,fyroq; icrmonedicatur,amp; dominus nofter in eua gelio prxcipiat.Null5 patrem uocandû niftdeü,neicio qua licentia in mo nafterrjs uel.uocamus alios hoc noie,uel uocari nos acquielcamus. Atidc Micro. AbbatiiTa in fœminino ge.formauit.in régula monialium,ft tituliis non mentitur audorc ita dicens.ut extra coenobt) limites litera qualifcGq; nôcxcat,nifiabbariftaeamp;lôrorûaccencrintuota.Tali6 apudethnicos ä prifeos Virgomaximadicebatur.utSucto.in Domidanodixit CorneliS uirgine Maxima abfolutäolim,öt: noftri dient Abbatia uix bcnc.Et ut Ge orgius Valia tradit. Abbas in genitiuo facit abbæ,quod barbarclt;ut ipc df xiCabbatishodie a multis dicitur,quod nulla rarionc did poteft, idcÿ cd»
-ocr page 233-IN MAMMSTRACTVM XCMÏK
facn' codices c5monciitcüdipjtur,abba pater,ab]ba cm cft uocatiuus a no;; , minatiùo abbas,amp; genitiuo abbaé.lH atis cnimgenitiuü fola laünafacïuin't
a hóminïbusdcriüata,utapio pictasia pVobo pröbitaS'amp;c. Atabbas,qùo ' niain dignitatê acl profeflionc figniflcahtia fere cómunis funt ge.apud grç tös quidem',ut archos amp;nbsp;tyrannos,iSc philofophos,ita apud latinos bio haec princcpsjhic ÔC hæc antiiics,q;uis legaturantiftita, ira crgo etiS hicÄ: haéc abbas.hec ilk; M Am.€)nocfotulüs.cft auis gcrcns facic afininâ.ldc hfcgrifes,grifis dicitur criâ griftis,alibi grifalc uelgrifes.ïdembic halyecus
' dicitur falco aufe prœdæ äuidajSt mtiltû animofâ, fcdtn alios dicitur auis paruula capicns alias minutas aues.Secundü altos uidct q» fit nilüs,fiue acgt; l’o ' cipitcr,uclftneriokrs.ïdcmhæc ftrutio.onis. uel potius hic .corpus habet . ’ animalis.pcnnas ut auis,amp; habet duos pedcs ÔC roftrû, ficut auis. Idem cis; gt;nbsp;i ‘ gnus a cancdo cft didus. 'BEZE.0nocrotalusapudnos,teu.clps,diciiur auis tota alba,dc qua Plinius lib.x.ca.xlvrj.olorû fimilitudinê onocrotali habent,necdiitàre exiftimantur omnino,nifi faucibüs ipfisinciTet akerius uteri genus.GRYpcs vero(ficeinfcribit apudgrxcoS 'yQÛTTfcsinuenio no grifalcgt;nec grifô,nec grifus nec grifes. jHaliætus(ficem icribii apud græcos ftXictiTÔs)uel fcdin alios haliæetus cfi aqoilæ ïpecies,ucl aquila marina, de qua Rinius in.x.ca.iij.SuperefthaliætusclarilTimaoculorüncie librâscx alrofefe,uifoq:in mari piice præceps in marc ruens, amp;nbsp;difculBs pedore
' aquis rapiens amp;C.STRVthus vcro uel ftruthio agraccîs.a nobis dicit palj ‘ fermarinus,amp;a Flinio in.x.Sthrutiocamelus proeodcm, quiutidcmdi cir,akitudinê cquitis infidénris cquo excedit,celeritate uinciçad hoc demü datis pcnnis,ut currentem adiuuct,c3etcro non funt,ut idem dicit (Iruthio cameliuolucres,nèc a terra toHuntur ungulischisceruinisfimiles SCc.Con
' coqucndi fine deledu dcuorata mira natura,horu pcriniè folct hodic qui# dam exorharecapita.Scribunt autcm græci Sfouêô'o- ftruthos,uel spouOiov ftruthion ubi nos ftrurio fcribimus malc-Dicinius infupcr hicftruthiojno hæc,ut te grammatica docctCycnus veroffic enim fcribitur apud græcos ku'xvo«'nondicitur a canendo,cum græcü fit quod latinâ ctymologiâ non JO
' patitur,ut^in mukis locisdixi,latincdicitur elor auis omnino câdida.üui di.îic ubi fata uacant udis proiedusin herbis.Ad uada mcandri conduit albus olor.Êtalibi. Dulcia dcfeda modulât carmrna linguaJCantator cyr crtus funcrisipfc fui.De quo Plini.olorü mOrtenarratur flebilis cautus fai fus,ut arbitrer aliquot experimentis mutua carneuefcütur inter fc,alti ho# lor afpirât,atcpctiâgffcüeflêuolunt,utdicaturqUafiôXot ó^ftfos,id cft to tuscandidus,quodcfi5 non inepte uidcturdici. Hæciuntquæpro utilû täte noftratiû fcholafticorît in mediS adduxi. Potui autcm mukaadderc, fed non cft optis,præicrtim in his qux uel mediocriter dodis nota funt,uc km autè optime fcholaftice te legere non hüc Nâmecradû,qui pauca uel bene narrat,uelfuffîcientcrdcclar.-t,cum uenia fit didû audoris, quifquiç turn démum fuerit,necCatholiconem.Papiam,Hugutionem,Græciftam Petrum héliæ,Erachilogum amp;nbsp;finiiles,fcd V arronem,Nonium Narcellu
-ocr page 234-ANNOTATIONE2
Fc(lû,(2elli5,Macrobiîî,amp; inter reccntiores Cornucopif,Calcpinu,NeRo retn,lunianiî,amp; alios,qui tc ucras terminoru fignificationcs,deriuationes, ôi 1 iinilia docebunt. Vale ÄS quæ fynceritcr 8C candide di Aa funt, in opti# mam partem accipias,lterü Vale.
CASriGATlfD lt;«;0MMtNTARgt;O)RVM DE ABVSIONE
linguaelatinf cScorreAiôc multorii locoru Hen.Bcbe.Iuftingcn.
Tuäinmeanimi fynceritatc,amiciuäcß non fucat3,amp; ingenui admO;! nitionis libcrtatc pcrlibenter ampleAor,multücj! probo,dû non adulanter fed ex animi fentetia loqueris,ut autê ad admonitiöes tuas defcendâ,fcribis io eflê quofdâq cômentarqs nofiris plxrifc^ in locis in(idicnt,raaxi’me^ptcr immolcftiâ,qjindorüfontcerrorû dixerim,quccohftatfuiflêhomincnon incruditü. At ego primû ueniâ poftularc non ucrebor,fih)c uel alibi citra modeftiâbonijô^crudiriuiriiudiciofum locutus, bencficio adolcfcentiae (ante lèxtû nâq; ccuigefimû ânû cômêtaria pfccimus.atq; publicauimus) q calorc quodu ôC impetu calcfcêtis fanguinis nô nihil cemere interdü, per periq; trutinat,unde ego multaemifi atq; edidi,q mô accuratius magifep cautccxaminarc,nec me pudethoçpficcripublice excplo Auguftini.Ciçe ronisamp;aliorü.nam Qiiintilia.aiLFruftraplusoperaeftudio impenderet, nifib'ccrct meliora primis inuenire,Pr3Ccerca quo ad Ifidorû.aliâ multo iu ftiorêexcufationis caufam accipito,quia id ipm dicit Neftor EDiony. q in# ter cftera Wugutionc,Catholiconc,ii alios fifcs fuos errores maxime ex (fi doro acccpilfe.pfitetjâC Valla Ikp.clegantiarO inquic.Donato, Seruio,Prf feiano ego tantum tribuo,ut poft cos quicüqi aliquid dclatinitatc feripre# runtbalbutire uidctur,quorûprimuseû IfidorusindoAorû ârrogantilfi mu$,qui cuin nihil feiat oîa prxcipit,polîêm tibi maiorc recentiorff parte reccfcrc,qui cundê ut tenue,indoAiii^ grâmaticaftrü nominitât,eiufqi ety mologiâ maiorc ex parte dânit,quare iuftilîîmc mihi uenil dari Cxiftimo, fi ego adoleicensillosfimimitatus,quoru uerba ApoIIinisamp; ßibyllae re# fpöiila crcdebä.ncc etiâ corü iudiciü cenfeo damnandü. Ifidorüq! male in jQ etymologiafcnliirecreberrime inucnio.Atqutequideitramodeftia diA5 inueniä.ad qua maxime me multorü rcccntiîî profeftbrS auAoritas pelle xitfequentieditionc rctraAaho.Cxtcrûfi Ifidorü.aut aliü quempiâ alicu# bi,aut in eloquètia.aut in etymologia.aut alia in rc male fenfilTc oftcdo,nô tccircoqux bene dixit refpiio,autdâno.Nône 8C Aflftotelcs quorüdâ phi lofophorü errores notât amp;nbsp;perfequit/quorü doArinâmaxime mirât Ä fe quitur.nônc Platonc in multis rephendit,q ab uniueria tn pofteritate diui nitatis noie decorat.Ego multos laudo amp;nbsp;fequorqui multis erroribus no carent.Bencdidacm accipio,cxtera contèno,q)fi Ifidori crymologia mul tis in'locis improbo,non tame cius crudirionc dsdo Arinâ alia in redâno, autnon fumopereuencror.qjautcm tufubiügisdej-aurctio Valla, dicât illiterati quicquid uelint,nôuiuit,nccuixit intra.O.ccc.annosètiSiudicio eruditiiTîmorü,cui lingua latina plusdebcat^ Vallx, unuscm homo illc nobis uideri debet,qui fuo aufpicio etingenij acrimonia linguâ latinliam
-ocr page 235-INMAMMETRACTVM XCDC
^ropc ad intcritü rcdada^cxtindacj: rcfufdtaueritjin prilîinâcÿ’ fcrc dignJb 'tatc reftitult;rit, totius latinitatisinrcr rcccuorcs princeps amp;nbsp;ante Ognatu^ Attamê non nego interdû etiâ amp;nbsp;non adeo in paucis erraffe illûynec miru Nam ut Golu. dieit lib.xiffrerü rußi.etiäquicüt^ funthabiti mortaliû fa^ pientiffimi multa iciflè dicütur nö omnia.8ed ß cófiderabiiur u(üs nó abi’ ‘ufiis fcriptorü,mulio minus peccauit Tanta autê gloria eruditiöis elq# tjuentise tamcjcelebre nomen hodicconiccutuscft,ittbona pars recentiü profedbrG iadâter imodiceq? gloriet,dum uix unü aut alterü errorcapud ïllüjuel aliquädo abufum fcriptorü inuenerit,non erubefcctes meritiffimü 'de lingua latina patronü fatyrica mordacitate inuadcre clamâtes,nunc fee (o de erraffe,nüc temcre allucinatü enê,nunc cecutiêtibus oculis dcuiaflê,nüc meras nugas cffutiflêjplufcjt in uno alterouc errore gloriâtcs,quâ Valla in tota fcrc latinitatis inftauratiôe,quorû fi cómêtationes.ucl affamias, aliqij nugas legcris,luculêtillïme pcrfpicies Vallf laborib®cflêditatas,amp; tâ*^ hirundinis nidö côpilatas,lt;ÿ fi cü modcfiia faccrêt,cflcntin primis laudan di,ne p illü amp;nbsp;alios errare côtingat.Cætcrû ridiculü eft,fi quifpia literatór uno errore cóperto,ita hofiilitcr in illiusdctraóionc incurfet, utapud rerw fmpcritos indelebilè illi ignominiâ inurat,cum alioqui amp;nbsp;ad alia prorfus fitignaruSjfufcfc cótra Mineruâtendat Admoncsinfupcr non fempcüara Mpud idoncoslcriptores obferuatü iri,quod ego incpiflolisfcribêdisprfce Î)i,utnoftrn.fnomcpr3eponcdûfitciusadquêfcribimus.Admonitôi tuç ibêicr acquicfco. Nam amp;nbsp;ego iplc(fl teporü uctufiate uerba non funt traV 'pofita)nonapud unü modo eundccjiilluftrcinucni, fed apud plures ctiä non adeo nobiles icriptores,id tame quod peepi magis eft antiquorû illuiî flriü amp;nbsp;cruditorû obfcruatiôc rcccptû,fcd non adeo, ut nô aliqui côtrariû lcciffcinueniât.Q; affersargumêtûdcgloffa Dccrcti,apud me nihilpbat prjtcr»^ cm tÿ latinitas non eß a iurc canonico uel peteda, uel probanda* afpicc hodic omnia pontificû diploma ta,amp; oîno contrariû inuenies, prae terca.C.defum.trini.amp; fide cathod-gloriofilfimo dicit Accurfius in glofi? fa.nota o, papa premittitimperatorê in epifto.quod hodie non faceret. Ingt; fuper Aarianus.iiii. pontifex maximus in epifto.ad Fœdericû primû ima pcratorêuoluit ubiq; prjponi diccs,quaproptcrdile(ftc indno filifug prtji denuatuanonmcdiocritcradmiramur,qjbcatoPeiroamp; (andae Roma* næeeelefiaeilli comiflf non quantü debercs reuerentiâ exhibere uidcris,in litcris cm ad nos miflîs nomê tuû noftro pponis,in quo infolentif ne dicâ arroganuf nota incurris.Cui f oedericus imperator illc augufiiffimus,glo riofufe^ uiAor amp;nbsp;triûpliator,in hûc modû refpôdit.Ciim Romano pond# fici fcribimus,iurc Si antique nomê noftrû iicftro pponimus,amp; ad iufticif Bormâ cidê nobis feribenti côccdimusi?euoluitc annales, Si fl lelt;Sû negle xiftis quod afferimusillic inuenif,prouideatit3e^ paternitas ucftra ne dum talia mouctjoffendiculû ponar illis qui uclui ad imbre ferotinû ori ueftro auresfuasarrigere feftinât, non cm poffumus non refpôdcreauditis,cû fu# perbiædeteftablê beftiâufc^ adfedê Petri reptaffe uidemus, nôrtc amp;4uft:^
40
-ocr page 236-..... CASTCATI© , '
nianus code modo fcribit.C.dtuIo q fupra pontifici Romano.yiclor Ju/ llinianus Pius fœlix indy tus ac triüphator iemp Auguftusdoani fandiflï mo almae urbis Romæ archicpifcopo 0(. patriarchæ.ctfkut Cicero amp;eru diiillimi quic^ huhc moré quem ego dixi infecuti funt,fic 8C grxci pariter iu rcrip(crüi.undc Anacharfis fcy tlioe philofbphi epifiola ad Ammonê re# gern fieincipii. Anacharfis Ammoni lalutc.Ft Ariftotelis ad Alexadt^’ ir.a gnüópusoTtXnir^oWiAfci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«jxrpfltTTwv.Sedutreuertaturunde
(urn digreirus,dabicur mihi uenia,fi dixi,non aliter reperiri apud idoncos ' non fois quia Germanix quidâ cckbriorespoetf(utfcis)ita prxceperuni J uerumetiâ prxceptû attç audoritas Nïcolai Perotti, Antonrj MancineHi ita me fendre induxit,apud quos quicquid ego repcri,legc dicendi irrefra gabilé putaui,nec quentp ab illis fine piaeulo diflêntke pofle credebâ, niîc . autê quoniâ hic amp;nbsp;alibi Ixpc fum dcceptus per alios,necpaij^ famigeratôs quos lum fecutusqui aliquod uocabulû minus latinûdixerüt,qult;xl pdü ‘-modû apud idoneos inueni,coepi nüecautiorfieri.meocj iudieio etiâ uti, ÔC quid eui fitpræferendü magiftra ledionc amp;nbsp;audorum feriptis côrjcei'c 'non rcformido.itac^ cum milléfint amp;nbsp;pluresin cômetariisnoÂris chalcô# graphorü erroresjiplècj; non femel errauerim Qpe deceptus ex traditôe do diflimorû,lâcià eadé imprimi cum maiori accuratioricÿ diligêtia,cû mub IQ tis addiaôibus,multocp jejoiori trutina attp pcnfitatôe,non ein nege quin podus ingenue fateor me ledulà lediôe adhibita multo cautius accuratiûs -atcpcorrèdiuspoftmodûhxceademxdcre^fuerint ante hac pcipiratS, quod cîî hac tempeftate fieri nequeat, oftendâ pauca emendâda amp;nbsp;diligen nus interpretâda. quxtumultuaria tantû lcdioncannotaui,plura infupér fi inueneroaddere,amp;emedare non negledurus.Hxc auteemendanda uH 'addedaemcndâdisin tranfcurfuoffèndi.lHVmilitasbenc dixi apud uetè« 'res non inueniri pro fubmilfioné animi,fcdcü apud omnes ecclcfiafticoi^ ft eoidc primarios ita lèmp inucniaf,riec apud ueteres fignatû,propriücp illius uirtutis hadenus nouerim uocabiilû,non oino pofthac linguf la ring |O pro hac fignificationccômercio interdicendîî exiftimo.Manfuetus em ufx
,ppriedicif quihumilisjn uulgata fignificatôc,reu.dcmuetig,^uisita uiA antur accipere ecclcfiaftici in pfalnio.Suicipiês mâfuetos dns,humiliât arft peccatorcs in lerra.ft Caflîodorus in explanationc eiuidè. Maniucri fuici# piuntur in coel5,fuperbi dcficiuiit in terrà,alibi autéidem in ppria figniliV càrione mâfuetos appellamus manu côfuetos.i.pariétes ft mites, ft Feftus Pomp.mâfuetus neep mifcricordia moE’ftus,necj; crudelitate ffuus,lêd mô deftia tcperatus,ft fie proprie accipit.fct licet Valla,Beroaldus,Polidanu Hlt;rmoia.barba.Georgius Mkru.ft altj cÿ plurimi multa uocabula apud ecclcfiafticós tin inuéta,non adinittât in penü romanieloqurj, quippe af) illis eruditionê,non lingux puritatcquxritâtes, attamen ego ut alias dixi, quicqd apudillos quos dixi rcperero,non dânandüoino ccnfeo,non cA intra tam arda fepta lingua latinâ exifiimabo pofthac côcludendâ, ut noii detur audoritas uiris erudiciilimis nô ita recétibusjft quos ante goujiorû
-ocr page 237-mHuxioné floruide c5ftat,nô nihil locupktarc latinitatê tn tâta picrtim fiÿ dci noftrc inditutxnouitate,riubufq?ante inauditis,cîîdicat Prifda.Si âu doribus obftitilTcttimiditas,utnullisalr;8uocabulis uterent,ipa natura 5C Cgnificatiôe rcrû exiglt;te,qiiâ çibus.f.fortalTê maiorcs noftri funt ufi,perpe tuis larinitas anguftiis dânata fîiilîc.Rccctibus aüt nô mo barbaris gbus p cætcris minime licet,uerü Romanis ctiâ nücp licebit fingere noua uocabu la.citraanalogiâjuelgrfcâderiuationc.at utaiiQuintitin.virj.deriuarc flc âere,côiungerc,^d natis poltea côccdum eftqfi defijt liccrcc'alioq,ut IPlo# rius ait nô licet grâmatico le uerborû audorê facere.Dixi legaTnemo fcrigt; bit in fuis epFis,at bene legalis a lege dici pôr,a quo legalitas formarür,ut le gilis fcictia,nô tiî facileinucnies in litulis amp;nbsp;inlcriptôibus exterioribusepi ftolarü fe folo,ui legaliuiro,ncc legalis homo,hoc eft urbanus ôC ciuilis fa eile apud idoneos inuenies.Itiuftris princeps,illuftris poeta,uelorator dici mus.nemo autê facile diccret illudris agricola uel rufticus, Inuindbilis in^, fuctü eft in titulisJnuidus autê amp;nbsp;iuuidiilîmus crebro eft in ufu ad princi pes. VlRtuofitas,moralitas,amicabihtas,defcduofîtas nondîî legi apud il# luftces.Vitiofitas tn Cicc.li.iirj.tufcu.utit.Dixi infup intêdercp uelîe in animo eilc,n5eircin ufu doâorû.ponit tiî a QuintiliJntctio^J mente, uel ^d dirigit in mete ad aliqcLdicit em ille in,vi.Animû ab intetione rerüfrc quêter auertit.amp; alibi,côliderafi debetq prima quæfdonê fadt intêtio fim plex-AlEDiate illo ucl illo,ut noftri dicût bcne,dixi nô facile inueniri apdquot;, illuftres.nec cgo(ut addâ)mediarcinucni. At mediator amp;nbsp;mediatrix, gbus ego fum interdS ufus apud eruditiflimoscccnafticos lcgo,q a mediate de; Icendunt-Ët media dixit Cice.Mediçtatcsaüt uix audebat dicerc.Sicut nec fpecierü amp;nbsp;ijxciebus,dc gbus ita dicit in topicis in diuifiôe forme,quas grj ci idçasuocâtNoftri fi g forte hæc traftâtfpecies appellat, non peftîmc id quidê.fed inutiliter ad imitâdos cafus in diccdo,nolim cnim ne fi latine q# dem dici poftet, fpecietjt amp;nbsp;lpccicbusdiccre,uocabulo autê medietas ufus «fi.Eirmicusin.ij.Dulcordurümihinomêuifum.Plini.linguæ latinaema gna ex parte conferva tor habet,didmus aüt dulcor,dulcitas,duldtudo amp;nbsp;jo dulcedojcui poftremo pauca fifia pter pinguedo apud elcgâtiorcs inueni; cs,ita em didt Ceor. Valla. A uerbis ncutris in eo faciêtibus formant nota in or,ut a câdeo câdor,ab albeo albor.nô albcdo.ait cm Noni^ Marcel.de dodorü indagine albitudinê ,p alborc dixifte uetcres,nô dixit ut hodie ru; fiiee loquêtes ml'ti albedinc.hcc illc.ôC albor Hiero.inLeui.dixit. Q» fi fur fum fuerintinalborêcôuerfa.faccrdoseü müdûeftëdeccrnerct.Iia pallor, ita nigrorCCice. pri.de diui.Modifq: nymborû obcfcat nigror)non pâlie; do,nigrcdo,a palleo SC nigreo, a tepeo tepor,a rubco rubor,non rubedo, abaceo acor,torpco torpor.Frifda.autcm in.iit).facit acredo amp;nbsp;torpedo, fed nullsexêplü affcrt,ncc credo pofte affèrre faltêexilluftribus, nifi Cor; nclium.T a.illuftrê hiftoricü qui ic.a didt lib.xix.de VtcelIio.Tata torpedo inuafcrat animü,utfi principe eü fuilTc cæteri non meminiflènt,ipfe obliui, tcaétur amp;c.unde nô olno dânâdû eft. Gekaute in.xij«acHtudo etiä SC ictif '
-ocr page 238-rCASTKZATïO
msportit.Idem in.xxdq.ponitmulcedinc a mulceo.a uireo ufror,a maéèö *nacor,a cako calor,a rancco rancor,quod ego al/qn auäoritatc Vallj de ceptus dânaui,nam praeter alios ÔC maxime ccckfiafticosjco utit Palladiua Hb.i.de rebus rufti.reccptacula ftmg fint mûda ne nouos laporesueteri râ core corrupanua liqueo liquor,a ftupeo ftupor,.a puireo putror,putrcdo autêinuenitur ficut alia nônullaapud eccleiiafticos, uix alibi, Amorofu«, dolorofus,amp; capitofus uti nondû lcgi,ita ncc dânabo,prfkrtim capitofus, lïcnimcerebrotusdicimus uti prætercxteros.Plau in mufîcllaria. Aliud uix rcpudiarepolTumuSjindefinêtcr quod quidâ damnât. Varro uut.li.ii. io rcrû rufti.A primo.i.principio bene dicijeftis eft Plau.in muftellaria diefs
hercle qui multo improbiores funt qui a primo credidi. Artifidalif Qu’** filia.inufuhabetlib.itj.infti.Artiliciofe Sene, lib.v.de bcneficqs. Scriplt Si bene quidêferias tm did diesfeftos afcriêdisuidimis, nec bene did prima feria,fecüda,tertia,amp; prxter rationê alibi traditâ krif,ut didt Gel.in. xvifj. nun($ fingularitcr dicunt amp;c. At legend mihi nup pfaLinueni non inepte oîno cuâ a Tandis patribus ufurpatü elle prima fcria,fecüda,terda amp;c. Pi^ dtenim PetrusK-ongobardusincôpilatiôeexpofitionis eorundê. Prima fabbaüdidtur prima dies poft fabbatit. Hebrxinâqi^jptcrdignitatc fab# badjomnes alios dies appellant noie fabbad dicêtes,prima fabbati, fecüdâ to fabbad,« fie dcinceps. Sic gcdks appellabant noibus planetarü dicêtes die
Iunx,diê mards amp;c.Chriftiani vero ornes dies appellat ferias.q» omnibus diebus a feruili opcrc.i.peccato celTarcdebcmus. Attamêut alibi dixi ufitr pado de fi neceflaria fere,uiolcta tamê. Côplacere ÔC difplicere did mus, cô# placenda ô(. difplicêtia non inueni.pfertim in uulgata apud nos fignificad one,ut côplacentia fitobfequiü,ncccôplacèo pro obfequorcredo inuenft ri,necplaccdaaplacée didtur.Difplicêda tamcle^i apud Apule. AéquaF fignificat planus.ut 3equaliscâpus,ltem fqualis.i.limilis.ltem çqualis.i. co xtaneus,uel utnoftri loquuntcontcporaneus,quod uix apuderuditosin uenies-Corpus opacu dixi philofophorû elfe 8C béne,nam apud oratores jQ ÔCladnosuixinuenies.Opacû.i.nontranflucidû,attamcopacû.i.umbrO# fum,cui Cice.contrariüdat Apricü.i.foli expofitû.elcgâs eft didio.Memh nens hodie nô eft in ufu,iSlt;: fi Plautus eo fit ufus.unde Mand.ln Plauto me rainens legiftamc effuge lcdor. Vtitur amp;nbsp;Sidonius ad Hefperû inquiens. Sife^ oppido mcminês q, olim martia hortelia.amp;c. At nô nihil in eîoeutio neaffcdadonis obfoktarü uocularü incufarur.ltem nihili pedere; char! pendere amp;nbsp;quo Plautus udtur plurimi pêdcre dicun t,at nullipendere ui« inuenies niiî in epiftolis Caroli.Falco qui apud nos dicif non cft.degenere aquilarü fed accipitrü.a Plinio ante Falcones,quoniâ nouû nome eft. Chi# luonesfuntappellad.Vocabulaauiücx Alberto rccepta nouafunt, non ^0 apud ueteres quantü ego memini lcda.pfcrtim non omnia.Mamfer dicil de feorto natus,at hoc uocabulû non nifi apud ecclefiafticos inueni, amp;nbsp;h« braicûnomceft,amp;ubiq;perm lcribit.Pelicanus dicit Paulus Pompilius cofn’pi in penuLaltj conlt;rariH,quibus ego magis aflendor,quia aceêtu ch
-ocr page 239-COMMENTARIORVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cl
CLÏflcxo apudgræcosin penuhi.fcribitur iriXiv-ÀNetr, Pharao pharaonis o prodticit,quia apudgræcos per « id eft o longü fcribitur.Dixi item Ze bedæi penultimä efle correptä uti luuencuscorripuit ,31 poftea apud grae# cos per æ diphthongû icriptü legi,quareJuuccus,Prudcntius, 8eduiius,amp; Arator amp;:alii nönulli Chrifiiani poetæ nö pcromia fequendi funtin quäf ticate fyllabarüjin didionibusmaxime hcbraeis amp;nbsp;græcis,nam cbnfundüt intcrdiî quanritatcSjamp;maxime Sedulius. Cautioraûtcæterismeo iudicio luuencus hifpanus, alioqui poecice 8C eleganter fcribüt, Proœmiari latine dicimus,3lt; modificare,melius tarne modificari.Plafmare crebrü apud ec, clefiafticos eil quod exgræco formarunt-Dogmauzo uerbn oino infuetü elijiSc 11 a gr^co etiä formari poflit,dicunrcm greci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dogma
lizome. Affeäus folo fe pro quadä uolutatc defiderio uidetur nónun^ accipi,^uis afficior tibi,id eft compatior tibi ucl bene uolo tibi,negen t eru' diti bene dici.Sotular no eftc latinü alibi dixi,ficut Prflatus pro noie digni taris noue dicit,fic Guardianus ueniês a guardia q eft cuftodia, dc eft uerna cuia Italicü ucl Gallien potius.BALlifta non eft idê quod Bombarda,teu. buchs.Bombarda cni nouü eft nomc amp;nbsp;innen tü germanorum,cuius ufus 3ntc ducctos äoos nö fuit, nec däno uocabulü Bombarda nec Bombarda rius,qih nouis rebus noua uocabula funt imponeda,amp; nota rebus, no res noibus feruircdebêt.Ballifias uero prife; dixere trabeualidâ, ita libratâ, ut jq en pars dçnfior pôderibus attraóta,defcenderet eleuata^ccritas fuà funicu lis qs haberct alligatas funda faxû maximi ponderis alligatü longe emitte» ret,lDromades amp;nbsp;dromadarii ab Hicro.dicunf,in uita emMalchi dicit.Vi dimufq; camelos qs ob nimiâ uelocitatêdromadarios uoeât. Qj Valla di xit dilcretus etiâ adiueaccipi pro eo q qualitatcs pcrfonitj-,acrerB: morne ta difcernit,ab oibus fere derideturj^feftoribus recentioribus, cü nullü affe ratcxêplü,ncc quiftçmemineritfe legillcjdico nec mclegiftc, nifi forlàn Se neca in ea fignificatione accepcrit,($uis contrariiï dici poftit, dû in lib. v.dc bencficiis inquit.Socrates derifor oîm maxime potentiû,malnit illidifere;
te,uel artificiolc,ucl manfuete negare côtumaciter ac fupbe.Ducare pro ÎO eoqdeftducatû regere,amp; efle ducc,dixi efle barbar n,at tandêinucni q hoc uerbu VarronisclTe dicerent,dû inquit, ab eo q? fit ducare qui eft dux aut dudor,quiita inducit,ut doceat,cgo uero in mco Varronc non habco du care,fed ducere,iudicêtdoiftiores.DixiBUripides penulti.produci apud Si^ doniü,fed Au,Cel.xiirj.ca.ii.corripit,cui plus tribuo dices. Nlilla ftatc tua Èuripides monimêta peribût.Œentilc pro conterraneOjUt fcripfi prius uix credo inueniri apud idoncos. V alor.oris.a ualeo.les.larine dicitur Sô apud Pliniû reperitur.Valetudo per c feribi debet lôgû. Jnprffcntiarü qua diifti one Hiero.amp;lrecentiorespaffim utûtur.ltê Ilireconfultus nô latine dici jSd pit Georgius Valla,fed inpræfentia amp;nbsp;lurifcôfulrus. §îulpitius Verulanus 40 fup Lucanû dicit.Inftaurare latine dicic ab inftar.Reftaurarc barbare, qa fi; cutreftar n5dicif,itanecreftaurare.Atego fiexêplarianófuntmêdofa, le# gi apud Vlpianû.ff.ad.Uuliâ,dc adul.l.O maritus,(Sd apudluftinû li.ij. ubi
s
-ocr page 240-CAÄTIGATI0
nûc in noua correâionc inOaurarc legif.Itc apud Ladantifî li.vtj. Kt luIiS firmicûlib, vij.niathcfeos. EtLiui lib. v. primy dccadis. ©mniü primû ut cratdiligenoflîmus religionü cultor, quæ ad dcos immortales prinebant retulit, nbsp;nbsp;fenatuscôful. facit, fana omnia, quod ea hofiis poiîcdilîêt reftait
rarentur,terminarentur, expiarentur ô^c. Dicunt autc alii reOaurare uenit non a rcftar.fed a rc amp;nbsp;ftauro,qd hodie nô eft in ufu, ncc ego audiui ctiam apud ucteres allegari,quaproptcr aliud (nifi taies auâorcs utcrciur bac di# ëtione)magisprobarem. STÂbularius, ut dicitCaiusiuriiconlultus,eft tj mcrccdcni accipit,ut lecuni iumenta ftabularipcrmittat.Stabulariusetiâ / qui procurât ftabulû.ÿïabulor aüt aris,fignificat habitare,ut GeLin vi. R« gulus acre prælium fedt aducrfus fcrpcntcin illis locis fiabulantem. ACct# penfcr alatus non inucnitur apud latinos. Licentia in malû ferc fern per act cipitur.aliquando in præter quâ apud ecclefiafticos poniiur pro libertate. $all.ac quocüq; modo componcndi belli licentiâ iplîspmittit,amp;: Au. Gel. uir acerrimf in ftudio literarû liccntiæ M.tullius.Ürganü non folS inflru# mentû eft quod cliordas habet.fed ut dicit Augu.fup pfaltcrio,Organum cft nomê generale omniû uaforü muficorû, licet ufu dicatur organû quod inflatisfollibus fonac,in qua fignificatione etiâ Miero accipit.uel organum potius eft qdlibet infirumcntü,ut organû uifus,uel organû fcicntiarû eü lo lo gica. Proftibulû nô folûeftipfamcretrix,ut ValladicitSedapud HierC. ' ipfum lupanar ctiâ.dicit em in Èzcchiele.Edificalti tibi iupanar,amp; fecifti ti# bi proftibulû in cuncüs platcis,amp; iterû.Defiruant lupanar tuû,lt;Slt;: démoli? tur proftibulû.PHOficiat tibi etiâ non fineaudoredicitur Gcl.lib.xiii}.ca. vi.quæcûftatim properâs redderê lt;tv«iotrov .i.profictattibiinquâdoâillî tnc uirorû amp;c.ubi côtra noftrû ufum cxpono liber (nâ de qucdâ libre Io? quiOproficiattibi.i.fît utilisamp;ufui tibinômihi, qa nullius utilitansefi dO Âis,proptcrea auAoritate ilia nô probabif bene dicta uulgo proficiat tibi. Scripfi parricida fimplici rfcribi dcbere amp;nbsp;ira inueni,alii tiî dicunt fiuc a pa tre dicaf fiuc a pari fcmper r duplicarfqd amp;nbsp;ego facile admitto,IZ)icimus lâ |O tinerhctorica cf,urrhetoricarhetoricorû.ltcphyfica.x.Grconomica,3e.etW ca,æ.uel phyfica pby ficorû,crconomicorû,ethicorû.ÿcd grâmatica.logica dialelt;ftica,pnilofophia,uix pRter ponûtur,æneis çncidis arneidos jneida irt aflô fingulari nô plurali,nô tn græca caret pluralt, quinimo f ncida fneidO fûetiâpluralidicimus. Hoccôfirmat Nonius Marcell, egregius inprimiS grâmaticus qui aliqn ait primo 3encidorû,iii.çncidorû,amp; audorcs idonci pro libris fingulari num.utunf^) partibus ucro librorû pFali, utbucolicâ gcorgicâ, æneida pro ipfolibre, at primo gcorgicorû, primo bucoliconr fi ita etiâ allcgat,uel primo æneidorû pro ipfa parte, hoc eft.p prima parte amp;nbsp;libre bucolicæuel aeneidos. PYThagorififdici folctquiuitâPytagorf fequûtur.PRAetoriü nô repugno dici pofle domû prftoris ubi ipc prêter iusdidt,ficutde Pilate Iegit,ingreflus Pilatus in prætoriû,non aûtlegi ungt;
prf toriû efle Icnatorû curiâ, amp;nbsp;lego in facris literis paretia uti apud Au# gu.lib.xiiij.de ciui.dei,amp; PAR0chia apud Hiero.contra Vigiliû,indc fof
-ocr page 241-C0NIMENTARIORVM Cil
«want parochianû,parochus (unde parochia deri uat) dicitur elTe prçbitor, em dicioir præbeOjhuius officia eratmagiftratibus prfbcnda c5 ducere.Iniriare pro incipere utitur Salluffius in oradone Caulinæ côtra Ci (eronê,amp; fubiimare utii Ennius J’ropalare apud ladnos inuenies. amp;ariß^ us tradit cambio habere campfi in ptô,ufitatü tamê elle uerbiî prçferdm in rônauni Ggnificadöc no exiffimo, nec ego legi nifi apud 4^puleiû qui dicit anipfemutuarisopasjancü uicinis tuis cambias. Apudantiquos uerout dicüt cambire accipiebaf pro pugnare, éditer Inchoare flederet^, a q cam# pfarc.i.itcr fledere,unEnnius dicit campfatâ leucate. At ego no multû legi Nô bene dicit quoi uidbus ucl una uice amp;c. Dixi in cômentariis ex Perot /j, to,at uerfa uice inueni apud iurifcô. fT.dc libcra.cau.l.i.uerra em uice (inqt) dicemusliberi parentû edâ inuitorû eandê facultatê dare, amp;nbsp;ßencca tragi# eus in Hercule opiheo,fît dcphcnfum fulmê uerfa uice 8Cc. Vlrimüfupinû edâ côftruitur dî uerbis importandbus motü de loco.M.Gato de re ruftt primus cubitu furgat,poflremus cubitû eat.$tadus in pri. AchiLQuê tum uenatu rediturü in limine primo ©pperiens. Hfc funt q in tranfeurfu Si eurflm comentaria peilegcndo,uel emendaui, uel addendo ornauij emen# daturus edam alia n inuenero. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V ale.
©PV80VEA SgQVENTIA BEBELIfc
IDe magiftratibus Romanorum. De facerdonbus Romanorum. ßc artificum Si negociatorum nominibus. De uera interpréta tiôe propriorum nominum. Et inibi contra quofdam concionato# resfabulolbs. Deucro modo loquendi 5c feribendi ad Yolfgan# gum fratrem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De afpiratione Ncccbari fluminis. Si de pagis 8ueuo
rum. Excerptaquædamcxfpicilegïo. De libris dus compo# Iltis Si nondum xdiris, atcf de æmulis fuis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De nominibus morbo:^
rum.eorumq; fignificatione. Apologia pro coramentariis. Amico rum Si auditorum teflimonia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cafdgatio eorundem, addidoq; Si
rctradio quorundam locorum.
HEXASTICON VOLFGANSI BEBEL» PHIj
lüfophiae magißri in comentaria fratris fui.
Inuide quid laceras dodi moninientapoetæ I procul ad ftygiosbarbare inepte lacus.
Lauriger nie fcripfit Rudioiîs,atq; iuuentx Difcere conanti uerba ladnaloqui..
Ergo quae glifdsfermonêtexere purum
Hue Germana cohorsdeprecorito frequens.
PRO COMMENT ARIFS BKBELIADQIS CARMEN VOLF
gangi RichardiCyflingenlis ad Vol^ngSßcbeliS.
Bebeliomaflix ridum compe^ecaninum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40
Neu uati rapido dente nocere queas.
Nunc Opus in lucem lima foelice politum.
Mergitur,amp; Zephyris uela ferenda dedit.
-ocr page 242-nia dies nitido pucris fignanda lapillo cft
Vatis Kcbelij qua documenta uidenL nia dies adimei bacchantü feripta furentum.
Barbariemq? rudem deuorat ilia dies.
Naufraga Romani fuerat fermonis honeftas Dum monachus Callus uela latina regit.
Sueuigenum fplendorßebclius ecce poeta
Tranftulit ad ueterem Romula uerba phrafim.
eVOLFŒANCI BEBELH AD GVÔLF
io nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gangum Richardum tctraftichon.
Accepi fludiolê tuum Cuol^angc poema
Quo prxccpcorem tollis ad aftra tuum.
Hincfi digna datur referendi occafio grates Zmpigrum adquouisdeuouco obfcquium.
AID RKVkbiENBVM IN CHRISTO PATREM CECRŒIVM pifeatoris abbatem ad duplices aquas uulgo Zuifulda.Henri eus Bebelius luiîingcnfis poeta laureatus
Quotienfcûcp recordor pater reuerende.recordor autê fæpius tuam æ bencuolentiâ Si. humanitatem,amp; beneficentiâ in me meûcp amicü,tifdcq; to mecü mufis initiatüLeonhartü Clcmentc.totics exopto mihiiufiâ offerri materiâ,quo pro uirili portione tuis in me mentis liberalilfime refpondeâ çp tamctli mihi pcrfpcâû lit,alios confueuifle fuos benefaAores redoharc auro atq; argeto,alios gemis lapillifcp prcciofis,n5nullos pr3edtjs,uillis,C3e terifq; id genus pofiefiionibuSjquf uulgo præclara habent,ego ucro(quo niam hoc repenfationis genus Fortuna mihi denegauit.tecp in id faftigium collocauit.ut meismuneribusnô habeas opusadanimi met graritudiné declarandâ,longe nobilioriuitaincedâ,noncm auroaut argêto donabo, rebus mobilibus fluxis.amp; ad quâlibct fortunæ iniquitate non fine pdfiefi foris dolore abeuntibus,Tion itc extera omnia qux fordidisingenrjs ûidé jQ tur cxiniia,fed4iominis claritate,Fi quid modo mea carmina polfunt, atep immortalitatê rétribua,tuafq; uirtutes qux maximx Funt, atep immorta? les cunâis fccuhs.atq; nationibus quos modo Romana lingua,atcp Fides illufiratinfinuabo,amp; quonia in pfentia epiftolarisanguflia non pa tit loiV gius euagari,pauca quedâ hic obiter de te prxdicare non erubelcâ,prçter alias.f uit tûtes,tantâ in te fitâ efle prudentiâ,tanta in monafterio tibi com:! miflb uigilantiâ,tant5 pictaic,cultüq:diuinü,ut totius xdis tux labantem ruinâcp indies minitantêmolcm ita infiauraueris,ita nouis fubinde xdifi^ cijs exornaucris.puctus itê acre alieno nô folû ad inopiâ redalt;aos,uen1cti3 fugatos ita 3plificaucris,ita deniq: duplicaueris, uF poti^ triplicaueris mo 40 nafticâ pofiremo difciplinâjcanonicâcp fôiBndfâi inflitutionê iâ olipoft habitâ,dilTolutâ amp;nbsp;negledâita rcFormaucris,itaad pririinârcgulâ,atcp ob Feruationê redegcris.ut alter fecûdus Fundator amp;nbsp;conditor, infiitutorcp appellarimerearisiuremeritiflimo.^ fi urbes antiquitus fuis ceditoribus
-ocr page 243-Ci»
diuinos honores decreuerntatej! côfecrarunt immortalitati,quonij maio ra darc non poterant,nonne ut tranfeamus uanû gcnriliScrrorem,tin tibi debet fraternalis tuus couentus,quant5 quæcj relpu.fuo conditori, quâtü cliens patrono,quantü filiuspatri,amp; ut paucis muka dicâ,tantü tibi fem g dcbebit,quo cuii^ dcberc maiorafingi non polTita quocß. Sed dum mihi alias diffufius Ûtinftitutü de hacre dilputarc,receptui canâ-Nunc autê pa; ter reuerende accipias libcllû nomini tuo nuncupatim dedicatûmunulcu# lum meû,non co animo,ut uelim te in his fcholafticiSjatcp clementarijs lu dicris tempus perderc,fcd utiuniôribusfratribus,quos optime infiitutos efle cupis,^ maximcconfulatur. Vale ÔC mecômcndatü habe.
IDEMHENRiCVg BBKELl'V« AD VKNERABIUj
um facrxc^religioideditilTimorw patrü monafterq T. uifuldê fis cóuciü,p litcratoi^ ftudio,atq; bibliothccf eo^ cómêdatóe.
Vos ego foeliccs nunquam dixilïc ucrebor
Nofccrc fi uultis gaudia ueftra patres.
Quos netp diuitiæ ucxant,nec triftis egeftas.
Nee fallax mundus,nec fora dura feos.
Si modo difpliceat )bpor,atlt;j ignobilis oei 8egnicics,monachis inOdiofa nimis.
Srgnicies hominis cundos cfiFoeminat adus.
Emollit uirc8,ingcniumcç rapit.
Hæc labor in kudio uegetàt,confirmât,amp; äuget.
Atq; falutiferas ambulat ille uias.
Nhnq! ad tcmpericm reuoeans,hic nubila mentis
Mitigat,hic curas caniferafeç fugat.
Hoc artes 8atanf,amp;: tentatio foeda fugatur.
Omnia fegnicie s uberiora dabit.
Et quos hec eadcm pepcrit morbos,fiudiofus Vitat,amp; in fcniuni proferet illedies.
Nlum lcmper honos nitidis comitabit alis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jq
. Gloria,fam a,dccus,qui ftudiofuserit.
Atmoritur uelutipccudes,inglorius.atq;
FlebiÜs en nulli dcfidiofus homo.
Made patres mihi dileâifimul amp;nbsp;uencrandi
Sit labor in fiudio nódc,diccp frequens.
Dummodo palladrjs fit ueftra referta libellis
Et plena omnigenis bibliotheca fophis.
SlucPalæmoniascurct quis difcerechartas.
Jnuenict do«ftos grâmacicæ canonas.
Sèu colere altiloqui lepidas Demofthenis artes,
Ac Gicê ronis opes hacc tibi theca dabit.
Seutibimellifluum carmen, dulcifq; poetæ gt;
8untcordiinucniesqu«placuinèfôlent.
9 iq
-ocr page 244-DKÎNITATÎS
Et ueterum inuenies fcita facranda patrutn. Romulidum hiftorias,h)dæa$,extera geßa, Annakfq; tuos gens Alemanna leges, cibi philolbphiplaceanr.academïa Horens Cccrope pofthabitojiuc migrât arnica boni. Ingenium hue torrens,3tq; admirabiledovhs Migrât Ariftotelis,Bgt;emocritiq5 fales.
Zenonas rigidoSifamiaeq; filentta fedæ (O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Socradeos mores difeere abunde potes.
In prirais hagiographix decei inuigilaHë
T edia quæ pulfat,datq; faluds opem.
Alter diieurfet per uicos,atq; plateas. In triuqs trader garrula uerba loquax. Alter rixetur raucus de ftercore cquorum, . Et uerbis fùperct uulgus anilc alius.
Verbofas alius leges in pedore uerfet, Acqr citando reos iurgia inepta (èrat.
Splendidior toga fit,multo fudorec^ natos
SO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nutriat,in ibmnis pallidiorcÿ croco
Cum facris uefter fermo dodoribus cfto Qui uigiles curas,lomnia dira negant. H^redeos contra dulce eH audire tonantem Hieronymum^lagranseloquiumt^ feois. Tecum Auguftinus caeli fublimia tradet.
Expliceteloquq fenfa profunda facrL Et grauis Ambrofîus diuino roremadelcens Ad populü crudiat de pietate loquL Gregoriufcÿ pius dodor mprumq; magifter JO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nRruat,ad corlum qua uia tuta datur.
Atcf alios centum fidei tradato magiHros
Quos neq; connumero,nec numetafle queo^ Prsc roHris igitur,triunfi^ Ioquacibus,aup
Alloquio populi bibliotheca iuuet Quae nei^ dat rixas,nec uel clamoribus aures Obtudit,haud qu xRus irrequicta petit.
Omnia funt ibi tuta quidem,ûicunda,quieta, Sollicitufq; timor cédât amp;nbsp;ira procuL O demum fraires quos Zuifuldenfc iouebat Cœnobiû ualcâtgt;llcbeliufq; diu.
Ad abbatem eiufdem monafterq TetraHichon Q2 modo dodorum folatia bibliothecam Su-uxiHitaudorumdoâtsuariifq; refertam
-ocr page 245-ROMANORVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dW
CodicibuSjfcmper te abbas uenerande Georgi Doâorum coetusdaudabit^atnabit,honorât.
Imperatorcs in principio erant qui cxercitui proférant,amp; fingulf aliqua rc foelicitcr gefta,a fenatu hoc nomleiunt honeiiati et appcllati.Ci.ero augt; tem docet iinperatorê a fenatu appcllari folitû fuiflcjfi quis mille aut duo mibaextcrnorûhoftiüoccidilîèt.Appianus veröde bellis duilibus fori# bens,ait nomen imperatoris uendicari folerc ab his praetoribus qui in ma ximis belli operibus uerfati funtcum laude, nunc autcinquit fub quibus decern millia in bellocecidiflcnt.hacappellationcdignosnabcri audio,p# terea duäores cxercituü,amp; pracfcâi copiarü militariû uocant a feriptori# bus imperatores-Nunc vero latine amp;nbsp;iîgnificanter ÔC. ucre imperator did tur,qui rerü potitur,uniueriàmc|; rempu.adminifirat,utcnim imperium Roma.ab omnibuselegâter dicitur,amp;: quafi magnificentius cÿ regnîi Ro# manorû,ita imperator iure didtur qui lummû dominiûin repub.Roma# na habet,nec euro tpLeonhartusIulîinia.uenetus aliter fentiat,3rguês bar bariem germanorü,qgt; imperatorê fupremf poteftatis nome exiftimemus in apologia enim noitrainiuriâ nobisgermanis ab illoinuftâ,amp; illatâ,glô riofe utfpcro uindicaui,teftimonio tam gentiliû Cbriftianorü,tam iurif confultorum liifioriographorS non paucorum,ut breui uidebitur.
ïCNatorcs Romulusccntû numero elegit,quos ob honoré patres, ob «tatem fenatorcsappellauit,hoc tangitûuidi.v.faft. Nec nifi poft annos paruit,tune curia feros.Nomc amp;nbsp;aetatis mitefenatushabet.lura dabat po pulo lcnior,finitaq; certis Legibus eft jtas unde perat honos.Quivero ex his primoribus centü pa tribus geniti funt,Patricri nücupati funtapud grf cos vero imperatorcsomnino maior eratdignitas,nonexfucceflîonc de# bita,(êd quf folcbat a principe côcedi.ÿuidas patritios efte tradit cômunis reipu.patres,qui infupremadignitatcfenatorrj confilq eflêccfentur.Sena* tores autè triplicis ordinis fueruntiPatricrj ,pedarii,confcripti.Pe patricijs diiSûcftX^ONfcripti fcnatorcs hi funt,qui regû,confulû,ec(brûue dccretó in lenatû Icfli funt.Accurfius auté in primis rudisgrâmaticus dicitin glof faJCjdc emeda Iufti.Co»§.Patres côfcripti iô dicunf,quia noîa feripta crât in diademate capitis eorü in literis aureis ut rccognoiccrêt ab alrjs hoibus, gdineptius, autfalfiusdici pótCgsun^audiuit ienatores diademate Rogt; tnacornarirîîcd ut Feftus ainCôlcripti dicebant g ex cqueftri ordine patri bus afcribebani,ut numerus fenatorj; cxpleretJPedarii vcro,ut,dicit Fenc? Hella uarqs rônibusappellati funt,alrj vero cp hi nôhabcrâfentctiçdidio nêinlenatu,ièdin aliorü ientetias pedibusirct didos pedariosputât. Ali) çp cent plçrk}? g magiftratus curulcs adcptffella curuli i ienatû uehercnt,g ÿ'O pedibus iter faccret pedarq noiabant.M(.aût Varrocgtes qlclà cfle ait, gbus ampitoribus mgfatibusfundis nôdû tn,utlenatoribuslediscctius 4O dicedi in fenatu fentêtif,cû tn i fenatü uenire liccrct,ièd quas fentetias prin; Ceps dixerat in cas defeedebât. C-'onfuIaris poteftas fumma çrat poft exa dos reges,Sc annua tantü,ne nimia diuturniute in fuperbiam amp;nbsp;liccrtüâ
-ocr page 246-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIGNITATZS
prolaberêtiir.EtduofcmpercrâtcôfuleSjUt unusaltcrü finjalc fen tiret d« i rcpu.caftigarct,amp; didi funt confules,ut ait Pompo.iurifconful.ff dcorigi. iuris.tjjplun'müreipu.confulerct,utdiuusHiero.ait fupcr fecüda uifione EGiæ.prindpes quondâ Romani côfulcs appellari funt,uel a cöfulendo d uibusjuel a regCdo cunda cöfiliOjSC nos habemus in ecdefia fenatü noftrS cœtü prefbytcrorü. Procpnfules autc dicebätur qui loco cöfulü in^^uin dasciiimperiomittebâtur,eorûcguicefungcbantc^diuin^uindacent. '
TRIhunus celerü kdhi locü a regibus tcncbat,teile Pôpo.iurilcôfuko amp;nbsp;prjerat militibus amp;nbsp;emendationi militiæ.didi funtceleres a celeritate,qgt;
* ° celeriter occurrerêt,fi quädo eo rü opera refpu.indigerct,uel a Celcre quo# dam interfedore Remi,qui primus his ordinibus pfedus fuit.ŒLeres an tiqui.dixerunt quos nûc équités didmuSjamp;dicunttribuni a tribu,de qui# bus rtiero.quo lupra diccns,jCcturioncs uocätur qui cêtü pfunt militibus, amp;nbsp;chiliarchi qui mille,quos Tribunos appellamus,ab eo cj? prffint tribui unde amp;nbsp;IDecanos didmus qui decè pfunt hoibus,uel tribuni fecundii po.iurifcöfultü dicunt,cj( tunc in tres partes ppi's erat diuifus,amp; exfingulis finguli creabâtur,uel qui tribun fuffragio creabanf. Tribuni milicii erant quiparccumcôfulibushabebâtincaftrispoteftacê, amp;nbsp;pan-oni exerdtus, opponcbaturcp impatori pro militibus hi forfan mareichalci hodie dicS#
■ tur.IZhcitur autc tribunus cohortis quf fere mille militibus cQnftabat,âô k gatus Icgionis.Mon autc didmus Ceturio cohor.tis,fed ex cohorte. At tribunus cohortis. Ncc tribunus legionis,fed Icgatus.Nfec legatus exerdtus, fed imperator.Legatus autêdicitur legionis,amp; tribunuscohortis.quia to : tiillipræeftjUtimpatorexcrdtui.Tribunorûaût officinerat,utMarcellus de re militari fcribi t,in caftris milites cótinerc,amp; ad exercitationê produce# re,uigiliascircuire,reifrumêtarif prxelfe,querelas cômilitonüaudire,uali tudinarios infpicere.Ct horü duo erant gencra,alr) Ruffili acpoftea Rutuli uocati,qui in cxercitu creabanta côfule,non a populo,alri comitiati q Ro mf in comitrjs defignabanf.^nt amp;nbsp;tribuni jrarrj ab co didi, q? his tributa eratpecuniaquâmilitibusdiliribucrct. TRlbuniplebiserantdefcnfores plebis,nc uis aliqua,aut fraus in plebe inferet,ut æquitas in duitate dó ma# iorlibertas ciret,hosgræddemarchosuocanr,amp; hi ut ego arbitror hodie apudgermanos in impialibusciuitatibuspro letario amp;illitcrato uocabu lo Icabini dicunf,quos alrj ptores urbanos uocari uoliitjol^s ego nô fub# fcribo.Fuit autê tâta tribunorü plebis poteftas,ut dicitur Feneftella, ut gc# qd dccreuifict fenatus,ita demû ratû habcret fi tribuni approbauiffent,
JD8^^emuiri(facnul.corre.licut etiâ triüuiri,duûuiri,amp; fimiliakreabant omnibus urbis magiftratibus per annü fublatis Icgiâ condcndarü amp;nbsp;iudici orum fcrendorü gratia,«5ô dccc numero confHtuti funt fenatufconfulto,amp; 4a populi côfenfu,amp; præ ceteris magiftratibus officia pene omnia obibât, hi] agrsccisciuitatibus legespetiuerunt,amp;tabuliscburneis,fcu utalij uolunt æneis,pfcripfêrût.lndc lcges.xfj.tabularû didi.Deccuiri ctiâ fucceflu têpo. ris côftitutifuntRoraaCjteftePompoqhaftae pelTcntjamp;litibus iudicandisi
-ocr page 247-R0MANORVNI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CV
Kabebant aût aliï etiâ legatos,ut didt Fenenella,obrerûgercndarûmultj tudinê qui no propria,led mâdata iurifdiâione uteban t. PRAetores in trodudi funt ita,ut Pompo.iurilconful.lïde origine iuris narrat,cü confu les auocarêtur bellis fini{irnis,neq; efiet qui in ciuitate ius reddere poßet,fa dum eil ut Praetor quot}: crearct,qui urbanus appellatus cd, eo q; in urbe ius redderetPoft aliquot deinde annos no fufficicnte eo PtKiorejCf multa turba etiä percgrinorü in duitatê ucniret, creatuseft amp;nbsp;alius Prjtor quipe regrinus efl appellatus, ab eo qgt; plerûcç inter peregrinos ius diceret, ut Li# ui. Itb. V .fcribit, primus ptor ex patribus qui ius in urbe diceret creatus eP, penes que magidratû ois publia, priuaticp iuris poteflas eflèt, amp;nbsp;ut nouG ius côdere amp;nbsp;uetera abrogate poflet,idq! ob magiftratus honoreius hono rariû appellatû efl. Ab initio aût ptor ois magiftratus appcllabat,cui parc# ret excrdtus. Dicitur aût ptor ut pr3efit,utLiuius uidetur uclle, ucl fecûdû Varronê a pr3ecûdo,quaîî pr3eitor,lt;jgt; prp'rct iurc ÔC cxercitu£rant itê prj# torcs,puindalcs,qui4mindis ius diceret qui totidê fucrunt,qtprouincif in deditionê Romanorû uenerant. piCtator magiflratuseratfûmæpotc# fiatis amp;nbsp;extra ordinarius,nec nifi fex menfes duraucrat,fic didus, tÿ cius di do parcndû effet, uel eius dido audientes ocs eflènt, qui antiqtus magiPer populi didus eP,u t tePis eP Pôponius i ucifcôful JCicero, V arrodB cncca.
MAifiiPcr equitû didatoripgt;ximus equitibus rcgendis prjfcdus erat.
PR AEfcdi ptorio ules fuerût apud Cæfares, quales apud reges tribuni celcrû,aut apud didatorcs magiftri equitû,hoc côfirmat Aurelius iurifcô. ,ft.de ofti.prx.l.primainquiês Ad uicê magiftri equitû pfcdos ptorio anti gtus inPitutos elle a quibufdâ Icriptonbus traditû cft. Pfecû apud ueteres didatoribus ad têpus fûma potcftas crederct,5lt; magiPros equitû fibi eligc rêt,q allociari principali curae militif gratia fecundâ poft eos potePatêgere renpregimctis reipu.ad impatores ppetuo tranflatis, ad fimilitudinêmagi Prorû equitû præfcdi ptorio a principibus clcdi funt Data eft cis plenior liectia ad dilciplinæ publicf emendationê, hoc idê tradit Feneftella a q hic accepit, Suntautêhodieapudprincipesmarfcalci,g olim magiftriequitû didi funt. CENforesdicunf tcfte Varronc ad quorû ccnPonc.i.arbitriû cenferctur populus,hi igit cenfui habcndo,luftriscôdendis,moribusdeni# « amp;difciplinæRomanæpfedi étant. QYFftores quiarrariopfcdierât amp;nbsp;fumptibus publicis,3 quaercdo,^ ut Pompo.iurifconful.ait, tÿ inquire d3e,amp; côfcruandf pecuniç caufa creati erât. qu jftores urbani crant,qui nûc uulgo magiftri computotû dicûtur, qui amp;nbsp;præfediratiociniorû did poG funt, quaeftores militâtes amp;nbsp;qui cû confulibus amp;nbsp;ptoribus mittebantur ad bellû pro adminiftrâda re pecuniaria,hodic thefaurarii dicûtur.Prâi amp;nbsp;q# Porcs parricidii qui capitalibus rebus perant, amp;nbsp;hi a qPionibus dicebâtur, qui pofiea TÇdûuiri capitales nûcupati funt,de qPoribus plura in cômenta ri is linguf latinj dixi. INT errex erat g donee rcfpub.rcgc aût côfulc care bat,uiccs regis uel côfulis gercbat.lndcinterrcgnû uenit. UEEati crâteriâ qui ducibusdabâtur exercitusa fenatu, nô folû adiutores, fcdcuPodes,amp;
-ocr page 248-CXŒNITATES
. aniaduerfores rerû a dudbusgeftariidta ut nihil ipfis ignan's a duçcgerere tur,quos hodie ùt dicîît campi prouifores uulgus Italorîi uocat. PütAe fcs prouindæ utdicit VIpia.eft is qui maius in^uinciaimperiû habet om nib us poll principe, aliqn ctiâ dicitur auxiliator amp;nbsp;dcfenlbr. AEdilés di# lt;fli funt ab co cb ædes facras ÔC priuatas procurent, amp;nbsp;a folio cburneo qui, businfidebâtCurulesdiccbantur. Aediliû ofiiciüeratludos 8i. fpcdacula cxhibere,amp; ut dicit Fcncftclla cloacis publicis,amp; aquæ dudibus, cæterifcp çdiliciispublicisppofitierantjdenic^ quicquidrerü uitiofarü pro fyncero, fraâû pro integro ufq? ucniflet, ædilicio edido redhiberi folet, Inde græce gt;o ædilis dicitur ocyo(3ccvô(xotr qj foro rerû uenaliû,cui régula prælcribit ppogt; fitus fit.Plauin caj)ti.hunc lecerunt fibi ætholi agoranomü. Inde apud Ro nia.a Cæfare creati funt ædiles ccreales, ÔC a Cerere nomiati funt,ut fcribit Pompo.his cura rerû uendendarû ne qua fraus fieret,Si menfurarû comiß fa crat. TRlumuiri triplices fucrût Capitales,Menfarii,Nodurni, de ca# f)italibus fie habet Pompo.ff de origine iuris.Triumuiri capitales côftituti unt qui carceriseuftodiâ haberent, cû animaduerti oporreret, corü in? teruentu ficret.Triumuiri menfarii,fiuc monetalcs crant, quorû diligentia ÔC cura nomifmata auro argctocÿ fabricarêtur, de quibus Liuius dicit Tri umuiri mêfarii creati funt, hicp nûmulariis 8C monete omis generis 6c for?
*0 mæ euforibus præerant.De triumuiris nodurnis qui publicis preeränt in cendiis meminit Cornelius Tacitus, Triumuiri nodurniq» ad incëdium in facra uia ortû tarde ucnerât,a tribuno plcbis die dida damnacfquos pq ftea prsfedos uigilum didosoftendit P0mp0.iurifc0nful.inquitem.Pr3e fedus uigilum cognofdtde incendiariis, ÔC effradoribus amp;nbsp;fuis receptato ribus,6lt; ut inquit Paulus de officio prxfcdi uigilû. i^pud uetuftiores incé dits arcendis triûuiri præerant,qui exco cpexcubias agebât nodurni funt didi. Augu. aüt in grâmatica fua faciens unâ partem orationis dicit. prxfe? dufuigilibus, pr3efcduirundis,pfedus annonæ. Efl aüt PRAefedusan? nonæ qui in caritatc annong frumentû undicf;,ut dicit Fcncftella coemerat }o amp;nbsp;fi quis ultra.pprios ufus poflîderet,in mediû ponere iulîît, aduchi undi?
Cf 8C adiedû iufto precio uenire frumentû curabat. Præfedus autê fundis qui fundis amp;nbsp;agris perat, 3C nunc in pagis noftris lùeuicis cligûtur triumui rijucl quatuoruiri,uel quincpuiri,pro ut magnus,urparuus eft pagus, qui gerunt cura de pecorc pafcendo,de pafcuis,ae tutâdis frugibus,amp; damnis agrorû prxcaucdis,amp; fiPibus. Scribit Pôponius de origine iuris,de quat tuor uins qui cura uiarû agerent,amp;: alii de duumuiris quibus Tullus hofti lius poteftatcfecit iudicandi de capite.M.Oratii qui Ibluscx ti^eminis bel lo Albano remanferar,Së reus accerfitus,quod extra portam Capenam fo rorcm interfccerat. PR AEfedus urbis qui cuflodiæ urbis, ÔC iuri dicen? 40 do præpofitus erat,quotics reipub. caufa magiftratus abeffent, ôë utDio? nyfius Walicarnafeus ait, Romulus primû elegit unû qui urbanis negociis præelTet. Congo poft tempore tantû fibi urbisprxfedura ucndicauitim? peratorü temporibuSjUt crimina omnium in urbe cognofceret,amp; demum
-ocr page 249-R0MAN0RVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' CVÏ
cum imperatores abencnt,præfcâus uclut alter Cæfar, Si. imperator l'mpc rabat,de rebus omnibus quæ ad Cæfarê perdnebant, cenfebat. guntitc fingulorü ordinum in militia aliquâdo præfedi crcati,utprffeifti alarû,pfe «Si cohortü, ÔC præfcâi legionis ufcê habebant legati abfentis quibus parc; bât.Tribuni,Haftati,Pilani,Centuriones,ôC totus denicj exerdtus. PRAe felt;Si itê caftrorü,quorü cura erat poûtio uallijfoflæjtentoria, rabernacula, lormêta bellica amp;c. PROcuratoriCælàris ois rcs familiaris principis c5 miflâ erat, etiâ qukqd is ægiiïet ratu erat apud Cæfarem. hic a recendori; bus leguleis cornes rerum priuararum Cflaris dicitur.
DE «ACERDOTüS ROMANORVM.
PONdfex maximus cæteris pondficibus prçerat.ncc poterat niß unus «(Te qui templo 'V eftx Si euftodiæ palladii erat præpofitus, cui denicj om nia facra publica, priuataej fubicftà fucrunt pt pondfices Q. Ajudus 8ce; uola a pofle ÔC facerc appellatos eflê dicercfolebat, fed ea denominado a Wörco Varrone,baud lads probari uidetur. Nam iSCaponteamp;facio pon tificcs appellatos putat,co q? ab his pons fublitius fä(Sus,amp; fæpc reftitutus eße perhibeatur, ante pontem autem (ublitium ab Anco Mardo fatSum principes facerdotum a Numa Pompilio funtappellad. RÊX facro; rum alio nomine facrificulus pontifici maximo lubiiciebatur,cum enim a regibus quaedam facra infiituta client, a folifq; rcgibusobiriconfuetafu; îO crint, nc omnis religio exdnda uideretur, creabatur rex facrorum, fed nc regiam dignitatem régis appellatione ufurparct, pontifici maximo fubii; ciebatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F®Elt;fllAIes (quorum pater patratus princeps erat) facer;
dotes dicebantur quifaciendis pracerant foedcribus. Inde enim diditefic Fencfiella, a Varronc autem a fide Si faciendo, a Pomponio a ferendo di; di,ubilt;icforderibus conuencrat aeimitti confucuit pater patratus ad pa; trandum enim, id eft faciendum iuramentum admittebatur, cos inflituifle dicitur Num a,cum indicendum elîêtbellum Fidenadbus. nbsp;nbsp;nbsp;CAD V;
ceatores autê pacis erant legad,dilt;Si a Caducco quern man u gefiabant.
SAlii facerdotes fuerunt Martis, a faltando digt;Si, eo cj in ponandis an; ÎO cylibus quotannis uerficoloribus tunicis ornati,per urbem faltarent Si tri; pudiarcnt,hos Numa xtj. inftituit. T ullus autem hoftilius duplicauit nu; merum. G ALli fuerunt facerdotes matris deorü,quf Si Ops dicitur,amp; Cybele,Rhea,Bcrccinthia.Et facerdotes illi caftrati crât. Si didi a (Eallo uc tufto phrygiæ flumine,cuius aqua potates in infaniâ uertunf. At bHero.in cômentariis ueteris inftrumeti aliter fendes dicit,hi funt quos hodie Romf matri no deorü,fcd demoniorû feruientes gallos uoeât, eo ej, de hac gente Romani truncatos libidine in honoré Martis que Eunuchü dca meretrix fecerat facerdotes illius mancipauerüt,propterea aût gallorügentishomi; nes effbeminantur, ut qui urbem Roma ceperant, hacferiant ignominla, Inde archigallus qui gallorü facerdotü eß princeps, 8i ut Firmicus Mater, dicitfi a Venere lunadeflucns in nodurna genitura feratur, minuta lumi; nibus Saturnum, aut flcrilcs, autcunuchos, aut archigallos, autherma;
-ocr page 250-PS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTiFtCVM
phroJîtos fadccflamen dialis fuitfacerdos Iouis.diâus autem flamen uî Varro ait,cj in latiocapitc uekao erat,amp;iüo caput lange prxcindiim ha# bcbat,a quo flamen appcUabatPialis autê a dr|oue,quodeft iuuans deus C.eteri flamincs eius quiprxfidct numini dccorâtur titulis,ut flamê.Mar ii3lisa’Martc.(i^iirinalisa Quirino Romulo.Vulcanalis a Vulcano.
Virgines ucltales fuerüi facerdotes Veil jc qualcs hodiemoniales liant.
Collcgiü auguriï erat ordo hominü prudentiü qui prodigrjs publids pcrâr,Â^ primü tres augures fucrât a tribus tribubus,ficiufli[uit Romulus telîc Oionyfio tdalicarnafco,indcquattuor crcati.Tandc plaebe fxr tribu# io nos id petentc quinq; plfbei augures quattuor patrierjs adiundi fuerunt, ÔC fie numerus noue augurü manfic. Fotitq ÔC pinarq fuerüt duxamp;mû liæhofpites Herculis in Iulia,de tandem eiusfacrorü facerdotes infiitutû de quibus Virgi.irt vitj.acnci.plura. buperd facerdotes erât Panis, licei fiue Fauni aut ^luani,nudi facrificâtes. Êpulones fuerîît facerdotes q lu dorü epularc facrificiîî faciebant,5e primü fuerüt trcs,pofi quincp, tandem dem lèptê. lÿuüuiri a Tarquinio fuperboinftituti erât,qui foli libros fi byllinosinlpicerctjpoftea creati funt,x.Se tâdê.xv.dcdidiiunt quindecim uiri quibus aliquâdo cura fuit cômiflâ corrigendorü fafiorum. Fratres aruales numero.xq.qui facra publica feccrunt ppterea ut arua ferai fruges BO afercndoigitamp;aruis.ut Varro feribit Fratres aruales didf.
pg NC^MlNlBVSARTfFICV.vi FT NE®£)C1AT©RVM
Qgt;RIfcxgencralitcr dicit qui opéré manuü fuariïuitâ fuficncat,amp;: opera manibus fadt ficut et opcrarius.Opificc aliquâdo deü uocamus,id eftope ratorcpmniü rerü. Aliquâdo opifices coquos amp;nbsp;lautiorüartiü fedatores uocamus.lt;picc.pro/v.l^acco.®pifices detabernarios, atep illâ omnê fecc duitatü quid efi negoet} côcitare.Idem.Omnes autêopifices in turpi funt cxercitiojindeopificiü efi opus opifids.unde elegantilfimus inter chriffia# nos feriptor badïtius fuü opus de opifido dei inlcripfit. Indcctiâ opifici# na quo uocabulo Plautus in milite utit,uidet eê taberna opifids. Différât autê officina de taberna.Qfficinagrxcc tpydcmipiov didtur,gencralif ubi opéra fiunt,ut officina cxla:oris,fulcgt;ris.flatoris,futoris,fartoris,ftatuarr) de cxtcrorü.T^bcrnauero ubi opera ipfaxxterxvp merces uendunf,uttal'er na uinaria,lanaria,olearia,pan3r!a,ubi uinü,lana,oleü,panis ucnditur.Ta bernlpurpurariiPaulus.ffdc Icg.iTÎ.dicit.quxeftubipurpurauenditur. Ht purpuraria etiâ tefte Beda prefbytero in comentariis aduü apoftolorü» dicitur purpuræ uenditrix,qux grçce porphyriopolis uocatur, C AVpo# na ufl copona efi taberna cauponis.Tabcrnx item appclhuione.ut tradit Vlpia,iurilconful.ff.de uerbo.figni. declaratur omne utile ad habitandü xdificiü,a tabulis quibus claudic uclcoopcritJude tabernarius qui in ta# berna ucditat,de maxime qui uinü uenditat.lCicc.fed did non poteft quo hlcomnia iaccant.nifi ego cura tabernariis de cquartis pugnarê. AQVA rius qui ucndit aquas. Vlpi.tamêiurifconful.ff.defun.infiru. ôt inftru.kggt; Aquariü accipit pro co qui inuchit aquâ,demeurai in domü,ita dicensJL
-ocr page 251-ET NBOOœATOKVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CV»
quxßtüeft.Hoßiarii autc inquitgt;uel topiarii,digtaribaquarü domui tiîi de fcruientcscontinebunt. ßunt autcdiftarii minidri dixtæ.PIAEta ut alibi dixi cftcœnaculü amp;nbsp;locus ubi ccenat,qui amp;nbsp;triclinariidicütur.ARŒhitri? clinus autê prarfeAus eft triclinii.KO$nani autê qui claudüt amp;‘obfcruant hoilia amp;. ianuas,tcuto.torvuart.Topiarii quitopiaria faciût,amp; ars topia? ria,ut alibi dicam. FABer nomen generale eß iicut fabrica,ofricina,ut fa ber Iignarius,teuto.jimmcrman.Faber rignarius fadcns tigna.Cft autc Tl gnus,uel tignü in neu.gc.trabs qua uarie difpofitadomus cxtruit, ÔC pro# prie cui tcAû fupcrponitur,fed faber rignarius, ut dicit Çaius iurifconful. dicitur non folü is qui rigna dolat,fcd etiâ qui lignea (blaria,,hoccft q tra ( bes,C3eteracÿ ad tabulata domus urilia amp;nbsp;omnis qui sedificat intelligitur. Fabcr caemctarius qui cæmenta facit,teuto.mortelmacher,amp; generaliter^ fabro murario accipitur. Faber carpentarius qui carpenta facit,uel genera tim faber lignarius,ut Wiero.ait.Carpctarius fabcr facit fcânü. Faber plan# ftrarius qui plauftra facit, teuto. vuagncr.Faber machinarius uel mechani# eus qui machinas facit,amp; eft opifex eorû operû qux ingcnio fimul amp;nbsp;ma nibus £iunt,qui græcc ctiâ|U.M;i^(tvoTroiô(rmechonopius dicitur.M AŒhina rius item afinus dicit ab Africano iurifeonfuLffide lc.irj.amp; uidetur cflê qui machinas trahit,uelut Accurfîus ait,qui portât ncceOaria machinæ,qu^ in fundo ficbat.ArchiteAus.ut Plau.in milite didt,uel architcAor, ut idc au# xo Aor cft in muftella.dicens in perfona Tranionis ferui,dare uult uxorc filio quâtü poteft ad câ rem facerc,uuitnouü gynçdü.Mam fibi laudalîc ait ar cnircAorc nefeio que amp;c.Eft igitur ARChiteAor uel archi te Aus faber pri# cipaliSjUel qui praeeft ftruAuris 3edificiorîî,ab .i.pr{nccps 3c TfcXTMV id eft fabcr,i5C non a tcAü tcAi,utnoftri dicuntJndearchitcAari uerbiï de# ponensquo uerbo (Cicc.uritur de fini.bono.amp;malo.li.r)JCornclius tn ne# pos tefte Frifda.in, vtj.ponit in palliua fignificatiôc,ut fit generis'cômunis ÔCarch’tcAuraipmopus.amp; fie ViAruuiusPollioad Auguftüde archite# Aura perfcriplit.amp; quoniaPlau.dixit GYNædû uel gynaeceû feias hoc eê nomen gr3ecü,amp; fignificarc locü in quo habitât folæ mulicrcs,teu.ein fro# ÎO Vuen jimmer,ÔC proJu.penul.ficein apudgrxcosicribitur -yuvccixeiöv ctv#
ANIdron vero andronos ètvJ^pwvoo- uel ivcApciiviTio- ecvcP’poviTi(ßo(r androniris andronitidis cft locus ubi uiri ttrt ucrfant,amp; is locus in ardbus noftrorîî nobiliü dicitur,teuto.die ritter ftub.a gynçceo ucnit gynxccarius qui facit gynæcea uti quidâ fonathesfuifte dicit ab lolèpho in. vrj.ubi Icgit gyn^ccariusartc perperâ. Fabcr materiarius dicif qui ligna parat amp;nbsp;fub miniftrat operi faciûdo.Plau.in milite.Si non nos materiarius remorat fa# ber ad opus.Et fabric!materiariâ primus inuenit Dfdalus,ut Plini.in.vq. auAor eft. Fabcr ferrarius qui ferriï fabricaqteu.cin fchmid.Ft faber fra rius qui 3es.fabcr plübarius qui ex plübo aliqui J facit.faber euhrarius uel 4® cultrifex qui cultellafadt.pVLrrariusdicitur item qui uiAimâ cultro ui# Aimât Slt;c.fz.ct^«ipoT3’oió(r l'fA'î'hcropiiis dicit qui machæras facit.tcuto. fchvucrt mâcher,oder inciTcr lchmid,qucni latine cultrariü uel gladiariü
-ocr page 252-DE NOMïNffiVS ARTOCVM
fabrû diccre pofTumus-Fabcr ftânarius qui tradat ftannü,ficfufores flânî, gt;nbsp;teuto-kantcngicffenFabcr argêtarius qui argents fabrkat.Aurarius fabev , uelaurifcxquo Plautus 8C alii utütur qui aurSfâbricat, goldfchmid, Inde , aurifidna.i.ofïîcina aurifias. Argentarius alias fignificat, ut alibi dixi, qui , uulgo campfor dicitur ucl mcnlarius. nbsp;Faber argentariarius,teuto kupfe
ferfehmid. ArgentariS em.ut ex Plinio haberi poteft,lib.xxxiirj,cap. xvif, , idem eil quod nos uulgo cuprS ilicimus,aliqui tamê cuprû larinu cfle uo# lunt per Palladiû li.. rj. rer S rufti.q dicit cuprini claui,fed alii cyprini IcgSt. JN Aurator qui ab aliquibus aurarius dicif,eft qui deaurare folct,tcu. vber , gulder,iS6 ficutdicimus inaurare ucl deaurarCjita inargentare, teu. vberfib bern.dicit cm Florenti.ff de fuppel.lcg.Inargcntati Icdi. nbsp;nbsp;Faber aurichab
carius qui aurichalcS fabricat,BRAdearius dici poteft, teu. goldfchlager, ficut laminarius,teu.{pengler,cum lamina generale fit omniu metallorS, CH Alcomiftac item funt qui uulgo alchimiftf dicunt;)^ctAxólt;rchaIcoseni 3esdicitur,amp;^ictïvomi3eno,idcftfoedo,corr5po amp;nbsp;uitio. Inde chakomia ars ipfa eft uel deceptio.Fateor autê hic multa me fingere uocabula qipfe j nuncç Icgijattamê intra analogiâ finxi,amp; ad fimilitudinc aliorS,ut cm dici mus (aber ferrariusjignariusjita ego dixi cultrarius, argentarius, argenta# harius,plumbanus,ftânarius amp;nbsp;in fimilibus.Non enim uidetur mihi ulla
10 po(redaridiffcrentia,curunüdicendSfitamp;nonaIterS,amp;qjfihocquiaau doritas deficit elTct ratio quæ ut Quintiliano uifum eft ex niftorids, orato ribuSjamp;poetiscftpetenda.Tueorcgo me ex analogia amp;nbsp;deriuatiôc quae nouationc uocabulorS admittunt,ut alibi dixi ex Fortunatiano amp;aliis.Si enfin dicimus bradearius,cur non ôdlaminariusc’at primum dixit' Hclius Çparuanus in Alexandro ^cucro ita diccns.Bradeariorû uitrian'or5,pelli on5,clauftrariorS,argcntariorS,aurificS,cfterarScç artiS uedigal pulcher rimuminftituitCampridiusvero decode, uedigalpulchcrrimû inftituit braccariorûjlintconû amp;nbsp;pallionü,ubipaUioncs luntpalliorüconfedore^ ficut braccarii braccarS ueftiü far dores,fed ut alia uocabula etiâ ponâ.
fo nbsp;nbsp;nbsp;VITriarii funt qui ultra faciunt,tcuto.glafcr. CL Auftrarii funt q clau#
lira amp;nbsp;feras faciür,tcu.fchloirer,qui SC ferarii dici pofrunt,fed SERrarii funt qui ferras faciüt,tcu.fegenmachcr oder fegen fehmid. Pclliones funt qui pelles paràt,tcu.kurfner.Plau.in Mcncchmis, quafi fuppellex pellionis pa# lus palo^jximus cft,quos Firmicus Maternus etiâ pellarios uodtar,uulgo pelliparios inepte. M0Netariiuelmonetalesfabri,uelq Firmicus utit numifmarii,funtccnfores monctarum,mintjmciftcr oder fchlaher. Fabri calcararii qui calcaria faciunt,teu.fporer.L0Ricarii,ueI ferramêtarii q lo# ricas faciunt,teu.kyrris fchmidXoricatos au te latino uocabulo Liuius uo cat cataphrados gr3cce,et politores loricarS harnakh fcgcr,ficut Iulius Fir micus uocat politores pciofarGgêmarS,fic nos loricarS,fpatai52,gladio^.
Faber ahenariusquifacitahena,teu.kefter,quêproletarius fermo 8c uul guscaldeatorc amp;nbsp;calderifîcem uocat. FAhearius qui facit falces,q diuer fxfunt,utalibidixiinus,amp;inucnies,(Kdefun.infiru.Suntitem/alcarii qui
I
-ocr page 253-ET IWECOCIATORYM , CVW
Glcibus utuntur. ORGanarü funt quf organa fadunt. Quae d/cant or^
■' ganadixiinusin cômentariis deabufionc.IuliusFirmicus.Siluna Mcrcu rio deflucns plena luminibus ferat ad Vcnerê organarics fadet. F Aber ualcularius qui uafculafadt.Inde argctarius uafculartuSjid eft qui argêtca uaiculafabricatjde quo fit mêtio.ff.de adi.amp;Cobliga.l.finali. ÀVlÙfodi na ubi aurü foditur, Fodina ferraria,plumbaria,ftannaf ia,argcntaria,argc tariaria,æraria, falinaria,ubi foditur fcrrü,plumbü,ftannü,argêtû,argenta num,3es,fal Sic. SC Vlptores feu ut Diomedes uult fcalptores,funt qui cedendo imagines aliquasfadütjôC proprie in marmore amp;nbsp;aliis lapidibus tcuto.bildhavuer. StatuariusagrædsccyÆX^iiTo’cyoïôtr qui ftatuas fin; gitjfcu qui imagines fundiqÔd ftatuæiftæ maxime funt æneæ,eboreæ,lapi dcæSi^c. CAElatorcsquiuaiaargentcaamp;fimiliaicuIpunti'ryJCauftf g adhibito igni aliquid pinguntEncauftii latine inuftü dicitur,uulgus male pro atramento acdpit. FLAtoresdicüturquiæsfîgnant,quafi flando, hoc eft calcfaciendo xs fignetur. FVLcrariifunt qui fpondas Si fulcra ledorum fabricâtur,amp;: turbines pueriles Si rhombos muliebres quibus fl laagglomcrantur. DDLiariiquifaciuntdolia.FiGulihaffner,qui are« centioribus lutifiguli dicunt græce plaftæ dicîitur.Hicro.didt plaftes que nosfidorê Si figulû poffumus dicere.Inde figlina officina figuli.unde£a# bienusiuriiconful.fî.dcfun.inftru.quædam cum in fundofiglinas habcret opera figulorîr maiore parte anni ad opus rufticü utebatur. Figlinas autê uel figulinasChorebusatlieniêfisinucnitjUt didtPlini.SC opéra ipfa apud Pliniû figlina iSd fidilia dicûf,amp;: figlina etiâ ars figulorü dicit. PlLIi .xxxv. figlinarû opera imbricibus tabulis tegulifcp ad balneas mâmatis, uel ad te da codilibus laterculis fundamentifcj!,au t quæ rota fiunt TFCtores fa dentes teda,teuto.decker.CARbonarii qui coquüt carbones koler.CAi-^ carii facientes calcem kalgbrennerX^ato de rc ruftixalcarius ligna conficit ad fornacem.Inde fornax calcaria ubi calx concoquit, Si calcata ædifida dicuntur cake côtcda,quæ loricationê Si tedoriû appellat. LAT erarii qui laterem coquunqteuto.jiegler.Fornacarii dicuntur qui fadunt forna# jq ces.LAPidicidænonlapicidæ,quiceduntlapidcs,ftcinmetj,quigrece Äec ' TÓ|Uoi latomi dicütur,8lt;:lapidicina non lapidna,græce nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;latomia,
uel XiêoTOftï« lithotomia fteingruob.Inde etiâ Xiôô^XuÇoo- lithoglyphus id eft lapidû fculptor,amp;: \t6ia.ria' lithiaßs, id eft morbus calcularis, teuto. der ftdn,X‘6óSpwT0(rid eft lapitlibus ftratus,ficut uicus fuit hierofolymis ÔC Xi6oTÓjU.oirlithotomuSjideft lapidû incifor,uulneranusmcdicus.Lapidalt; tij autê quo uocabulo utit Firmicus uidenf eile qui ex terra lapides effbdi unt.T©Rnarii uel tornatorcSjteu.trcier.qui aliquid tornant.STSlatarius dicit qui ftrata cquo facit,teuto.fatlcr,hie uulgo fcllator perperâ didtur,fed meUuE græcefc(pi-7r-n-io-CToiótrephippiopoeus,uel potiusephippiopius did tur tlt;pit5T5-iov CPHippiû em græce,latine ftratu equorû didtur/Dæfar in_ iirj. belli gallicLlXIeç^ eorû moribus turpius a ut inerti^ habef ^ephippüs. UU.amp; ut PIini.in. vq.tradit/rcnos Si ftrata equorû Peletronius inueniv
-ocr page 254-ET NEGOCIATORVM
Fornicator apud FaulS.fF.de fun.infiru.eft minifier fornîcis in baïneo calefadandtquia nobiscalefadordicitur. Nallêego dicerc fornacator a fornace quod plus quadrat fornixjficut eriâ.tF.ad legêjaqui. fornacarius non fornicarius legendû cenleo,qui tune efi feruus pifirinarius ucl pifior. FORnicahi autê de quibus fit mentio.fF.de ufuris.l.cum quidâ.funt opifi# ces,amp; propolXjSt: inftitores qui tabernasa fifeo conducûtfub fornicibus. ut ibi merces fuas uenales habeât. SVLphurarii dicunt qui fulphur coi quunt uel fodiunt,fchvuefelmacher.Inde fornax fulphuraria,ubi fulphur concoquirur,de qua facit menrionê Vlpia.fF.de pœnis. FVNarius uel io reftio latine,græce a^ivoTffXóxooquot;fchcenoplocus qui funes facit,teu.fêiler
Indeetiâ ir^oivojôctTMtr. ^CHoenobatesdicitur latinefuniambulusqin fune ambulat,tcuto.der ufFdem feilgatluue.iij.laty.Queuis hominc (ecû attulit ad nos,(Srâmaticus,rhetor,geomctra,pilt;Sor, aliptes, Augur, fchœi nobates,medicus,magus omnia nouit. Putearius dicitur folFor puteo^ teuto.brunnen graber. FOSfarii uel folFores qui folFas faciunt.diuus au tem Hiero.folFariosdicitefFcclericosuelJinclcricis gradS folFariorû ordii nem,qui in fimilitudine T obiæfandi Icpelire mortuos admoncnt,ut exhi bentes uifîbiliS rerS cura ad inuifibiliû fuftinct,amp; refurreftionc carnis crei dentes in domino,totû quod fadunt deo fe præftarc non mortuis cognoi jo fcnnt.Scd ut artifices plures fimul interpretari poflîm,fumâ ex Aulularia
Plauti poetx feftiuilFimi,in ilia enim plures artifices annumerat Megadoi rus,quibusuxor dotata iSCquaemulta doté ad uirS attulit,utitur ad ornai tum,pompâamp; fuperbiâ fuâferuiêtibus,carücj impiaFuperbiâ 8c fumptus intolerabiles detefians ait,nunc quoq; inucnias,plus plauftrorS in fdibus uideas cp ruri,quâdo ad uillam ueneris,fed hoc etiâ pukhrü cfi,pr;quam ubi fumptus pctunt,ftatfullo phrygio,aurifex,lanarius,cauponcs, patagia rii,indufiani,fiâmarii,uiolarii,carinarii aut manulearii,aut mirobrecharii propolç,linteones,calceolarii,fedentarii,futates,dtabathrarii,rolcariiadfiât molochinarii,petunt fullones,farcinatores petunt,ftropharii adftât, adftât fcmizonarii.iamhofceabfblutoscenfeas,ccdunt,petunt,terceni cum fiant philacifix in'atnis,textores,limbularii articularii ducunt,datur xs,iam ho ICC abfolutos cenfeas cum incedunt infcdores,crocotarii, aut aliqua mala crux femper eft qux pctat.Fullo igitur quis fit prius diximus. PHRygi^ ones teut.feidenfticker, funt qui acu auro intexüt,a phrygibus ditSi qui ut ait Plini.rcdordicndi Ô( texendi auri,6C argent! rationcinuenerût,hi etiam barbaritarq dicuntur,quia ueftes barbaricos intexunt. PWRygia aût ue ftiseftacu talitertcxta,utdicit Nonius marcellus. LANariuseftqlanas curat,uel carminat uel peAinat. PAT agiarii funt qui aureas chlamydes conficiunt,ueldicStur a patagio uefiimento quod ad fummâ tunicâ alFui Folct. iNDufiarii uel intufiarii g intufîa faciât, hemd mâcher. FL AM mearii qui flâmea conficiüt.£ftautê flammeû tcgmêquo matronx capita tegunt YBÔlarüfunt qui colore uiolarû ueftes infïciût,5C Violaria uel fies uiolacei colo ris. CARinarii ali! a carinis nauiü du^a limilicvdinc
-ocr page 255-NEGOFJATORVM
didos uolunt,alü purgatorcs Ianarü,dum lanâ carcrc fit apud Varroncrti purgarc a fpurciüis. ^^anuleari^ funt qui nianicas tunicis a pponebant, nianulcata cm tunica dc qua alibi Plautus mcntionem facit,eft qua Prifci. Manicatâappcllat.liabcntcmanicaslongioresjquibusuti lomæindccprü erat ut Gel.artirmat. Myrobrccharii lunt unguentarii amp;nbsp;unguentorum confectores ad cap.llos irrorandos ^ófüv ernlatine unguentum dicitur.d^
MYttopolæ unguentorîi uenditorcs.quos latini unguentarios uocant.utpofl dicâJndeMyropoliü quo noie Plau. in Epi. untur,locusefi ubi unguenta uenduntur quæ latineTaberna unguctaria dicit,quia ut dixi (uuoov ungucntûdicitur,amp; TTwA.éw .i,ucdo,amp; produ po (q quiaeû u fcribit,ficutamp;piopolaôCcaetera id genus,fiigitucnus in deic# diïlocis ÔC pigris fuerit inucta,faciet hofpites popinarios,tabcrnariosgt;myî topolaSjUt dicit Iulius Firmicus in.iij.ma theIcos.PROpoloe dicütur nego ciatoresqui mcrccs ininofisprfcmût,ut poft pluris uendät,teu.furkauflcr, cin.i.ante,amp; TTœXéo.i.uendoXiNreonesfuntlinteorû ucditorcs,ucl contextores.leiniivcbcr,eft em linteü pannuslineus,a quo lintcolû. CAL ceolarii funtcalccorû confedorcs a calceis didi.Calcei ctiâ funt aliorü an» rnaliûjUtferreicalceiequi.IndecalcearemulosapudSuctoniülegitur. SK# dentarii qui opus luû fedendo conficiüt,uel fedendo operâ fuâ locât, inde Sedentaria opéra,ôd fedêtarius labor. Sedentarii ctiâ Sellularii dicût.Liui. in vjij.Quin opificû quoq; uulgus amp;nbsp;fellularii minime niilitiae idoncü gc nus c.sciti dicütur.SVTatesaütfunt futoresa fuendodidi.SVTor aût,ut Varro uult uô a fuendo dicit,fed a Sutrinaq cft taberna futorü,ficut medi eus a mcdicina,n5 a mcdendo.Sutrina infuper ctiâ ars cft futoris. Plini. in Vti.ca.lvi.fiilloniâ artem Nlitias Megarcnlis inuenit,futrinâ Boctius,nô in# tclligas hic Boctiû fcuerinatcRoma.nam Plinio multo iuriioreft.Sunt igt tur proprie futores qui calccos amp;nbsp;crepidasfuüt, DIAbaihranï funtfecun dû aliquos afccnforii,nam batho afeendo fignificat,fecundü alios funt dia# bathrarû côfedorcs.Fftaûtdiabathra genus folearügrxcanicarü,ut Fcfius Pôpcius dicit.SOLearii funt folearü confeâorcs,fockel oder pantoffclma# jo cher.Solcatiaûtfuntfoleisinduti, amp;foleæ teficGelliodicuntoîa ferme id genus calceamêtaqutbusplantarü calces teguni.Solca grjcecrepida.utcrc pidarii crepidarû côfcdorcs.^4OLoch^narii uelmolocinarii funt moloci# næcôfedorcSjamolaciæ didf,utinquitNonius,uelutidê tefiis cft coloris molochini infedores. AAolochinus cm color cft floris fil'ismaluæjadpur# purâ ucrgês,amp; dicit molochinus quafi malachinus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;malache em
grçce,latine malua dicitur. S ARcinatoreft ucfttü côfcdor qui 8C fardor dicit,fcd plus placet,clegantins uidet farcinator,Nam eo noie pter caete# rosutiturPIautusXtêtucilius de Vlpia.ff.de inftitu.adio.l.quicûqtdiccns item fullonü amp;nbsp;farcinatorü ppofitus,amp; alibi.ltêCaius.ff. nautæcaupones amp;:c.Paul.ff.de furtis,dd Sarcinare eft ccnruerc,amp; côfarcinarc eft farcinas col ligerc. SA^lRcinatrixitcm muller quæacu uidüquçrit, abcodida cpfar ciat pannos.STRoplilarü funt confédérés firophlorü. £ft aûtftrophium
U
-ocr page 256-'■ J DE PÇ0MÎNIB VS ART/FJ€VM
fefcia peéloralis.qux tumorê cohibet papillarü,aln a flropho dixcriint ftciat nobis hæc dixifTc. SEMizonarii funt qui parua tintinalia conficiüt . amp;nbsp;crotalia qux ueluti mcdii tympani formam habcnt. PWYladftf funt
carccris cuftodes uel obièruatorcs,amp; qui aliquid obferuant,(puX«xS cnim cuftodiaeft,amp; career. amp;nbsp;alibi Plautus phylacam carcerê uocat. TEXtores a texendo dicütur,quorü opus textura,lt;x officina textrina quod amp;nbsp;textri# nüdicitjUtïGice.dicitin Verrê.Textrinaccia dicitur ars texendi apudPli. in xi.Tcxtrix amp;nbsp;textricula muller qux texii.Inde etiâ barbaricarii textor.es dicütur artifices lintej ueftis,qua ex auro coloratis filis effigies animaliu aliarii rerü exprimütur. LïMfcularii dicütur fardores lymborum.
feYMbus aüt,ut Seruio placct,eftfafcia ueftiü extremitatü, Virgi. Sidoni am piâo uefiem circundata lymbo. Nonius lymbü dicit ueftimentü muit ebre,quæ purpura in imo habet. ARGularii funt confedtores arcaru quf ab arcendo dicütur,quia clauff a fc fures arceant. Eft aüt area amp;nbsp;ueftiü amp;nbsp;li brorü ÔC fimiliü.Ïnfedores crocotarii funt qui inficiunt erocü, qux eft uc^ ftis a colore fcilicetcroceo dida.Nam croiü fiuccrocula indumentüacro* ceo nomcfumpfitjhaccexPlauti Aulularia excerpfi. ßEGmentariiautc dicütur qui ueftes ex auro laborant,ut luuenalis.Fegmêtatis dormiflet par uulacunis, funt item fegmina fafciolæ quæ in ordine ueftis extrema parte 13 aftutae iunâæq; ornameto funt indu mentis muliebribus. Segmentü item eft ornamentü gutturis quod monile noiatur. RiGarius ucl rieulariusq r/cas amp;nbsp;rieulas facit, teut. fchleiermacher,nam ricæ amp;nbsp;riculæucli genus Si-palliola uocatur,quo muliercs capita tegunt.RicuIa etiâpro fudariopont tur. RETicularius dicitur qui reticula conficit,haubcnftricker, nam reti^ culü dicit apud nos haub,quod inftar reds faäü fit. CX)Ronarius gcoro nas amp;nbsp;ferta facit,græce ftephanoplocos dicit VETerametarius dicitqui ueteres caleeosreficit. INTerpolatores funt q antiquas ueftes renouant, uteas facilius uendant, amp;nbsp;mulier interpolatrix. nbsp;nbsp;CORiarii funt coriorü
confetSores, teuto. Icdergerber. AL V tarif autê eriam funt coriarii,id eft ^•50 pelliura coriorura concinnatores, attamen tenuiorü pellium, uernacu# la noftra,2veif}gerbcr. Coriarii autê craftîorü pellium, apud nos lederger^ bcr. CALigarii funtqui faciunt caligas, cuius meminit Firmirusin ?gt;• mathefcos dicens,fi per node in vi. loco horoicopi fuerint inuend Mercu^ rius amp;nbsp;luppitcr reddunt negociorü interprétés, amp;nbsp;pifeatores, aut augures amp;nbsp;fculptores.aut fulloncs,aut coriorum confelt;ftores,aut caligarios,aut pfe fcatores,autlanarios,aut hisfimiles. PANniculariosuocantqui pSnos conficiunt,uel etiam pannarios. OCßearii funt qui ocreas faciunt, ftifel mâcher. ©CReatiuero qui funt ocrcis induti. POLymitarii funt qui faciuntueftespolymitas penuldma correpta, ideft uarii colons ôêliciorü, 40 nam TToXüjideftmultum,«?!: proa-, ideftfilumuellicium.Polymitape# nultima correpta eft ueftis uarii coloris,cuius edam fit mentio in ueteriin^ ftrumcnto,amp;Hieronymuspolymitariü amp;nbsp;plumarium proeodem accipft Inde opus polymitarium amp;nbsp;plumarium. SERicarii funt fardorc? ferici«
-ocr page 257-ET NEGOTIATORVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CX
Eftautem fericum unum altcro multo plus nobilitatum,didmus cnim ho die fericum,feu purpuram uillofam,teuto.iâmat, audio eriam dici purpu# ramdamafcenam, damaft, credo a Damafeo urbe. VND Vlata item ueftis quae fit ex hircorü 3C caprarum pilis,potius quâ lanis.Q^ ad fimilitu ’ dinem undarum pida fit,teutonice fchamlot,quæ Ô^Cymatilis dicitur (ut apud Plautü amp;nbsp;Ouidium)a fludu aquarü. Dicitur ÔC undo.onis, quo uti# turPlautus,amp;diuus Wieronymus dicimus ÔC uulgofymballatô. MAR lupiarius,crumenarius,loculariusdici polTuntqui ueluendunt, uelconfi# ciuntmarfupia,crumenasloculos. ßÖLlarius qui fellas facit,teuto. lèfleb mâcher. Sella enim quafi feda a fedendo dicitur. nbsp;ViEtor qui ualà utnaü
ria religat,teutonice binder. Viere enim,ut Ntonius inquit uincire eft;amp; in fiedere. Yietusmolliseftflaccidufq; 3cflexibiliscorpore.Viiiliaaütfunt quæcuncÿ fie lenta funt ut commode fledantur,cuiufmodi funtiumina. ? , ZONarii funt qui zonas faciunt,teuto girtler.Cice.pro L.Flacco. Id fi^ tores,amp; zonarii côclamarüt.ïndc pariter dicere polTumus baltearios amp;nbsp;ein gularios qui baltheos amp;nbsp;cingula faciunt. Plautus in trinûmo. zonarios feÿ dores uocat qui fonas,crumenas,amp; fimilia fiirantur occulte fècâdo, quos arifiopbanos,balâtiatomos.i crumcnifecas uocat. CHArtarius,fiue grf co uocabulo papyropius,papyri,amp;:chartarûconfedor,i$uis nô idem fint , charta amp;nbsp;papyrus,teut.papirmachcrJëi membranarius pergamenmacher ■
LINarius qui fini arteexercet.græcc XivottXôxkt dicitur. LlNteariusg linteauendit,ficutuefiiariusqui ueftcs,unde VIpia.ffidcinftito.adio.l.quw cucj.8ed eiiâ eos inftitores dicendos placuit, gbus uefliarii ucl linteariidât ueftccircumfcrendâ,amp; diftrahendà,quos uulgo circitores appcllamus,hifc qui circitores fint.habes,ncc idem eft circitor ôC circulator,quis em fit cnlator Paulus declaratift.extra.or.criminibus diccns,qui fcrpctescircurri ferunt proponüt, fi' cui ob eorü metü damnü datum efi, pro fnodo adi miflî adio dabitur. Sût amp;nbsp;circulatores qui gladios fimulâtfe deuorare, ôé fimilia id genus iocularia cxercct,rcutonice gauckler.CÏRcuIatrix aüt mU ‘ lier eft quæ urbes circuit,^ faltando alloue ludicri genere quxftû facit quoniâ de inftitore mentionem fecimus.4NStitor cft(utait Vlpia.ffde in# fti.adio.)appellatusex eo q? negocio gerêdo inftat, nec multû facit taber# næfitppofitus.autcuilibet alij negociatiôi. VEStiariû aüt,utrcdeamus ad priora,locus eft in q ueftcs,uel icruant,uel uendunfialiqiï tn ueftiariü acch piturp) ipfo ueftitu,ficut calceariü.p ipfo calceo.ut iurifconful. Vlpia. do# cet.ff.de alimetis 8c ciba.lega.dicês.diariis uel cibariis relidis, nec^ habita« tiônè,neq; ueftiariü,neep calceariû debere palâ eftJnde uenit negociatio fa garia ÔC fintearia,dequibushabef.fF.de tribu.adio.amp; negociatio fericaria amp;nbsp;faccaria,afiter faccarius accipitur apud VJpia.ff.de côtrahenda emptôe; pro eo qui fâceü baiulat diccns.fi quid ex facco faccarii cccidiftct.SACcari 4,» ys etiam eft qui facit ucl uendit faccosJnde faccaria ncgociario. VÆTc« rinarius dicitur qui ueterinorü cura gent.3c ueterina ducit,amp;f ut aliis locet dotni,p quæftu nutritJBunfautê ueterina alalia ad uehcdü idonea amp;nbsp;q ali
U ii
-ocr page 258-DE NOMIMffiVS ARTIFICVM
quid ueherc poiTuntjquafi uent£rïna,cjgt; ad uentrc onus religatü gerâtdnde 8C uetcrinarij medici q ueterina curât,teu,fichart jet. Mi a grjcis y rmtamp;rpôt «Seniatri dicuntjuam xthvoit denosgræceiumentûdicir, quos noftri etiâ mulo medicos uocant.unde Firmicus Maternus in .ij. mathefeos.cêtauro oriente qui natus fuerit, aut auriga crit,aut equorü nutritor, aut mulome dicus, aut equinarius,ubi Bcroaldus mendâ fuftulit,amp; equitiarius fubflii tuiLEQiiitiüerhfignificatgrcgêequorü.Etequitiarius.i.equitü magifter, qui amp;nbsp;equifo amp;nbsp;armêtarius nominat.Et quem Maternus mulomedicuift dixit,uuigoetiâapudnosmarfchalcusdicit,amp;eft minor,ut more noftro lO loquar,marfcalcus,qui ftabula equorü amp;equos curat apud principes, na maiores marfcalci apudprincipesfunt magiftri equitü, amp;nbsp;maximæ pote# flatis apud principes. Canius uel lanio lanionis uti etiâ iurifeofuiti urü# tur.ff.de fun.inftru.dicitur qui carnes ex pccoribus facit, didus a laniêdis pecoribus,cuiusoffidna amp;nbsp;macellü;amp;lanienadicitur. Plau.in Epidi. per omnê urbe quam fum defeffus quærerc, per medicinas tonfirinas in gy m nafio,atq; foro per myropolia, amp;nbsp;lanienas circücç argêtariâ rogitâdo lunt raucus fadus,ibi medicina eft officina medici,qualis hodie apotheca dicit quae a diuo Hiero.in cômentariis ueteris inftrumcti taberna mcdicorü cô gructiftîme dicitur,hic enim dicit,amp; in hoc dodos arbitranf, fi in tabernis XO medicorüdecundorûoperibusdetrahant.rabernamedicorfieftubi ue#
duntureaquxadmedicinâualent.amp;utredeâadf’lautû. TONftrina eft officina tonforis,amp; argentaria officina argentarii.AROmatarius uel aroi matopola penul.produ.ôd odorarius latine dicit uenditor aromatü. ßuni autc aromata larine odoramenta amp;nbsp;taberna aromataria quæ hodie Ipecia riadicitur,afpeciebusuenalibus,ficcmuulgoaromata uocant,non tamê fine audoritatefic appellat aromata fpccies fcilicetidieronymusgt;FidoniUS iurifconfultus amp;c. PIGmcntarius dicit confedor pigmentorü uel uendi tor.^unt autc pigmenta unguenta quibuspuellx ad uenuftandâ facié utÜ tur,óó aliquâdo côfediones ex diuerfis fpeciebus fuaues amp;nbsp;odoriferx. Hic# ÎO rony.côpofuit 3Coleü ad fandificauonis unguentû,amp; thymiamata de aro
maubusmundilfimisopcrepigmctarii.Firmicus,iTi.mathe,8i Luna a Vc neredefluens minuta lumine ad Mercuriüferatur,autoratoresautplafias autfculptorcs faciet,aut pigmêtarios,autcolorü reptorcs, aut pharmaco# polas,autpopinarios.lt;plt;ip(U.ctxo-Gramp;jXHf. PHAmacopola pcnul. produ. dicitur qui pharmaca,hoc eftuenena ôC medicinas uendicqualis a noftris apothecarius uulgo appellatur lt;p«piu.«xo-tyoîos pharmacopceusvero qui f^armaca confiât, (pacp^cwov. Pharmaeü autê eft medicina amp;ucncnü in bonücj et malü accipitur,(pÂpiu.ttKÔs pharmacus infuper biine ucneficus dicit,fed ucneficus apud nos fignificat amp;nbsp;illû qui incantadonibus amp;nbsp;exte# 4 4o rismalisartibusutif,amp;quietiâ iienenafacit.Ladan.lib.v.infti.Veniütgla t
diatoreSjlatrones ,fures, uencfici, amp;nbsp;precantur nihil aliud ut fcelera im# punc cômittât.Indc Plautus triuencfica dixit,pro cxcellens ucnefiça, amp;nbsp;uc nenarius qui parat uel côficit uel uendit uenenüJHiero.fupcr Hiercmia.li.
-ocr page 259-ET NEC0TIATORVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXI
fij.cSmentanorüjhomiddas inquit amp;nbsp;facrikgos, 8c uenenariospunirc nS tfi cffufio fanguinis kd kgü minificriu. N/ösKSentarii funt cötèdorcs uF Ucditores unguêtorüJScn.li.iiij.natu.qucft. ungêtarios I accdemonii cxpu kre,amp;,ppe»‘e finlbus fuis tedere iu(rerüt,quia okü difperdcrent. Kt no a cp Serui.in ix.atnei.dicit,fane net ungo nee ungêtü u rccepit cxccpto uno no tnine ut unguen,unde eft,amp; pingucsungiiinc cçras, ego tn reperio unguê tü amp;nbsp;ungentöerebrius primü, quare ego ufum fecutus fum. nbsp;Vinariua
tfi uini ucditor,qui græce óivoTroSXKff- oenopola dieitpen. pro.amp; uinaria taberna óivoTruAtiov etia pcnul.pro.oenopoliü.l^lau.in afina.)Caetcra quæ Uolumusuti,gr3eca mercamurfïde, cumapinorepanèperimus,uinü ex oenopolio.Kt ut tanga fefliuiflimi 8c fatundiflimi poetæjauerbiü.Mercari græea fide eft nunierare pecunia pro re empta. Graeci em tam leUes fuerücgt; amp;nbsp;modicae fidci,ut nemo cui«$ tonfidcrct aut credcret tn ré eerta,hoc eft irt Cmptioe nifi data pecunia.De grxcorû leuitare pulcherrima traditeloquc tiæ pater in oratione^? L. f lacco amp;nbsp;ad caefarê, quod ga diuusHiero. bra, fteato diâo allegat,fumâ eius uerbâ dû in cômentariis noui inftrumêii fup Pauls ad Galatas ita feribit.Vna quftçuincia fuas habet^^prictates. Cre tenfes femp mendaees,malas beftias,uêtrcs pigros,uerc ab Êpimenide poc ta didos Apoftolus c0probat,qui amp;nbsp;ifenfatos Galatas uocat. anos Matt toSjÄ ferocesDâlmataSjlatinus pulfat hiftoricus.timidosphrygas oês po etæ laceran t. Athenis expeditiora nafci ingénia philofophi gloriantur.Grç Cosleues,amp; âpudCaefarê fuggillat Tullius dieens. autleuiû græcorS, aut immaniS barbarorüÆt pro Klaccô.ingenita inquitleuitas 8c erudita uani tas.Ipfum Ifrael graui torde nbsp;nbsp;dura ccruice Ornes fcriptur«arguüt.hjc ille
Vinariusetiâ dicit geft bibulus ôt uinofus,gdieltapd'grjtos óivaiP-ns Yt pia. ff.de edi. cdld.Lob q uitia. Itê aleatorê iquit amp;nbsp;uinarios nô corineri edi do ^Idâ refpôdilïe Popo.ait, quêadmod5,necgulofus, necîpoftorcs,aut niendaecs,autlitigiofos.ViNltor eft autCuftos uini,ut Virg.in ægl.x.Atit cuftos grcgis,aut maturf uinitor uuf. Au t uinitor eft cultor uini amp;nbsp;uineaijt quêuincatorcuulgouocant. Sicut ARBoratorapudColumellâ arbora plantator lt;St putator,qui ÔC frondator dicitur,amp; FOCnilcdor apudeundc qui fetat amp;nbsp;mêtit fœnS, qui a Plinio fçnifexdicitur, a Columella infup amp;nbsp;Varrone de re ruftica fœnifeciadicitur, fitfcrnifeciSipfa meflîs,utitadtcS fœni.tcu.hevuct.Varro de re ru.lib.i nec prîo âno rigarfnec paièi,an fedU fcenifecia, necherbæ uellant,obtritucç hebetenf. FOKnile locus in foenu feruatPer itê nec fçnifedor,nec fcenifex,ncc fœ nilêcia,fed foenifeca diCit Sa. ultl.Forntfecæ craftb uitiarunt unguine pultcs..8ed ut redeâ uinarius.a.um etiam flgnificat quicquid ad uinS pertinet, ut taberna uinaria ubl uinurtt Ucnditur,quam Vlpia.iurifconful. ffde fundo infirudo,tabernam catipo niam uoeat,amp; uas uinâriû in quo uinum, uel tcnetur,uel uenditur, Si tel# 40 la uinaria quae ôt apotheca dicitur, utalibi tradidimus, amp;nbsp;horreutn uina# riSjUttraditgccuola iurifconful.fF.de fundo inftrudo, Si. inftru. le. dteens. Item horreû uinariS cum uino amp;nbsp;uafis,amp;Linftrumcto,ôê inftitorihs*, quoi
U iq
-ocr page 260-re:lt; DGN0MflMIBVS’ARTï7I€VM
fccû habere confueucrat quxfitü eft Sgt;Cc. MELlarius 5C melh'turgus, ut di cit Varro eft qui mellis opus exercer uti pater meus. OLEArius qui oleü facit uel uendit. Columella lib.ulti.rerîîrufti.peritiftîmi olearü uixpayuni tur ad unam lucernä opus fieri. Plau.in capti. Cmnes compadorê agant, quaß in uelabro olearü. FR Vmentariusfignificatqui uenditfrumenta uP abunda t.Flautinus Icno in pfeudu.principio.Hcdillü tecum ago,quç amt ca es frumentariis,quibus cundismontes maximi acerui frumentifunt do mi fac iis, fit delatü hue mihi frumentîï. CVPKdinarii dicuntur qui efeu# Icnta ÔC poculenta uenditant.Nam cupes a cupedia,amp; cupedula dicebâtur *O antiquitus lautiores cibi. Kt cuppæ uafa funt uinaria prægrandia. Inde {of
rum cupedinariü ubi uendunt ilia,a cupiditatc,uel q? ibi fuerit domus Nu merii Equitii cupedinisequitis Romani,utdicit Varro lib.re.rufti. Fuerüt amp;nbsp;alia fora, ut inuenies in Feneftella fine alio qui libel 1 fï fuü eo nomine de magiftratibus Roma.imprintere curauit,ut forum boariü amp;nbsp;pifeatorium, holitoriu amp;c.ubi boues,pecora,pilces,ôd holus uenditur. Et forum frumê tariü,filiginari5,auenarium,panaris,calceariü,amp; alia fimilia,arerura quæ ibi uendutur nominibus cognominata. EtFCRum dicit græce tfcTnjpwv penulti.breui emporiû, ïfi.iropor emporus mercator. LACTariiquict bos ex lade conficiunt amp;nbsp;ucndût.Helius ïpartianus in Weliogabolo, dub ciarios ladarios taies habuit,ut quæcunq; coqui de diuerfis eduliis exhi buiircnt,uel ftrudores.uel pomarii illi modo de dulcibus, modo de ladari is exhiberét. PVtxiarii funtpiflorcs quidulcia amp;nbsp;mellitaeduliacoquût LACtaria funt quf uulgusladiciniaappellat,qua didione quidâ ecclefia ftici utütur. Corne. Cel.ladâria uocat.PQMarii qui poma uendut.HOLi# tor qui holera uendit, uel qui hortü exercer, qui etiâ uocabulo minus elc; gantijUt uolût Wortulanusdicitur,quo Apul.Nacro. amp;nbsp;Firmicus Mater. utunt.Cr^'ceaüt Xct^ecvoTruXHtr lachanopola pe pro.dicif.uenditorholc rü,lt;5c \ô;;^(ivo7rûûÂ.tiov lachanopoliü pe. pro. forû holitoriu Sô locus ubi holera uendunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lachanû cm côpræhcndit orne genus holcrum.
50 HERbarii q herbasIcgunt amp;nbsp;uendüt,ucl g uim herbarû nouerüt,amp;; exhis medicameta côponunt.un pli.li.xxviri.ca.viti.Nâcp amp;nbsp;hocuitio laboraue re^aximi uticj; herbarii noftri, q? ipfi notas uelut uulgarcs ftridï amp;nbsp;nomini bus tantü indicarüt. Alt;ÈEtarii poftunt dici qui côficiunt acetaria. Acetaria aut Plinius accipere uidef pro eo genere cibi que nos uulgo filatü nomiai mus,qui ex herbis uircntibus,nec nô aceto oleocf guttatlm inftillato fit,5i concinnat.Sicut amp;nbsp;R ARuncularii qui rapüculos uendüt.îunt aût rapun culi a rapo radicis exigu3e,qui comedit in acetariis,teu. rapuntzel. Taber# narii,caupones,popinarii funt inftitu tores tabcrn3c,caupon3e,popinæ.Pi# ftores,pinfores,panificifunt g panes côficiunt.Inde panariü carnariü apud 40 Plautü,amp;granariûapudiurifconfultos ubi rcconditur panis,caro amp;gra#
na frumentorû,ucHâccus in que reponimus panes,carnes, frumêta. Moli# tores qui molStPiStrinarii qui piftrinüprocurant,teu.pfiffer.Pifcator caf ptorpifciû.Pi$canus qui ucoitpiices.Etpifearia locus ubipifees uendunt
-ocr page 261-ET NEGOTIÄTORVM CK«
graècc i^OuoTTuXtiov ichihyopolium pcnuI.produ.HAMotat uel hami otf qui hamis pilcantur ÔC pifces capiüt, ÖC Hamarii qui hamos confîciût CÈTariiqui maiorcs pifces capiût. BAliftariifunt artifices baliftarû. Tor tores balifiarü dicunt a Marcellino qui ex baliftis lela côtorquent 8(. âzcu lanturJLlBrarius'a libra,qui particdis penfispficitur,teu.2vagmaifier.Inde libraria locus ubi res librantur. Hsec funt quæ raptim 8i. properâter cob legimus,adiuturi 8c in pofierû lihguâ latinain apud Germanos pro uirili portionc fi dabitur facultas amp;nbsp;ocium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''Zale candide ledor.
DE FALSA ETYMOLOOIA PKOPRIORVM N©Mlt;NVM confida per auâorclegendx aurcæ,fiue hiftoriæLongobardicf.
Cum nuper animi recreandi gratia legilTem Baptifise Mantuani prolo# gum in fecundam parthcniccn,inueni illü uehementer damnaflê etymolo giam nominis Catharina,confidâ ab audore legendæ aurcæ,lèu hifloriac iongobardicxdicentê. Catharina nô uniuerforû ruina ficut illefabulatus tft,interpretatur,fed uel a xaôecpôtr quod eft purus, uel nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;purifico,
uela xocôtcpi« .i. fluo,uel a xafict amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod eft riuus uox ilia dcflcditur
utidê inquit,fuit uir iUe,8óau(Sof illiuslegcdæ meo iudicio plus quidc fed nequa^ fads literatus,pius inquâ quod diuina cógcflèrit, illiteratus uc fo,qm gf 3tcis uocabulis latinâ,bdnis gr3ecâ,hebraicis mi xtâ, nulli ueram, oibus c3fufarn,obliquâ,contrariâ,falfamcç dederit intcrpretatione,atcj ita (àndonï tioîa dum illuftrare putat,fua dclufus,uel ignorätia,ucl impudeti temeritate reddit obfcuriora,amp;C nifi putaretpeccaflcp imperiti3,putari pof fetde impietate côdênandus, utpotequi facrolänääChrifii religionerede interptarionis inuerfione uolueritcauillari,amp; hominiî perturbadonc Ian# «ftis illudcre,h3cc ille. Quæ cû legiflem cepi legere eandc hiftoriä longobar. dicä,amp; inueni ueriftima q dixit6aprifta,ideo nonnuHa hic noia fubicci,fal fo ab illo interptata,ut prudes ledor oino refpuat hanc unä amp;nbsp;fallam^pri# orü nominS etymnlogiS. Nam utdicit Reruius amp;nbsp;Charifius ÔC ego alibi, Græca uöcabula nô patiuntur latinä ctymologiä,nec item græcam ladna, necihfuperutriufcf hebraica,multominusbarbara.Neccredcdum abar# t® baris græca uriatina fuis liberis nomina eile impofita,amp; utde barbaris pri Mtium dicam. BERNardus interpretatur ab illo a ber.i.puteus uel fons amp;nbsp;nardus quæeft herbahumilis,calidæ naturæ, amp;odorifcra. Et LEONar# dus quafi odor populi,a Icos quod eft populus,amp; nardus,uel Leonardus, quaft leges ardua,fcd falfe amp;nbsp;ineptc.Nam germanica funt uocabula.EtLc onhartus apud nos nihil aliud eft g latine leonis robur, uel fthenos græce. quia a græcis dici poteft Leofthenes uel leocrates, quo nomine apud græ# cos quidam Iculptor infignis diduscft.Bemhartus autem urfi robur,ficut etiam Hberharrus fuis uel uerris robur.Et quoniâ ut alibi dixi germani an «quitus græcis literis ufi fuerût que illi Dcmofthene.i. populi robur dixe# ^0 runt nos Volkart uel volkardü appcllauimus, quod idêcft. Que illiLco# cratê nos Lconhartü 8Cc. apud larinos aüt noïa impofita maxima ex parte nihil figniûcstnt,^^ otnnino ad placitû funtpofita.Dicit enim Herodianus
U iii)
-ocr page 262-DE FAL9AETH5MOLÖGIA
grâmadcusîatinuSjUt aliquiscuêtusdarctnominioccafioncjantcnonum ueloâauûannü nôfuKnomê,ut Romulo amp;nbsp;RcmoarumaJ. mâma,cô# uenientius uifum eß. ViRgilius a laurea uirga,alias placito noîa imponamp; bantur,ut idem dicit Plutarchus,amp; Ariftoieles dicit noia prinij impofitio nis cilê ad placitû,qgt; fi uirgilius a laurea uirga dicat,u ti hic doäiifimus grâ madcusteßat,non perfuadebit mihi Polidanus yergiliû podus liü diddcbere.NS Virgiliusnon Vergilius eric.nec uetufiadsß queafftrt iâ defuetn,acq? abolitû ufum præ uera deriuariôc,atq: noftro ufu iraitan# dum cxiftimo,pcrgit Wcrodianus apudgrgcosa uoris fcrmrnarû noîaim ÎO ponebant,quibus effedius aliqn côtrarius fuit.ut Ambrofius .i. îmortaUs,
qui decimo péri»t anno,q)ximus co noie Athcnis,amp; Mufa medicus cui co gnomcto fuit,amp; Antonius A^ufa Augufii medicus,ambo alieni a mufis, none idem dicit Diodorus ficulus Hercule argiui qm lunonis opera glo# riam adeptus eflêt,cü antea Alccus uocaret,Hercule dixcre,reliquis a ma# tribus imponunt noîa. Wuicfch uirtus nome dédit.Oinoigitdiuinatores clTentgitanoiaimponerêtjUtuitanoibus rc{pödcrcc,quod noftcr audor ptendere uidct,fed lôgiffîme fallu.rÿam quod ait Philippus didt os lampa diSjUel os manu5,benc dixit,fcdtn hcbraicâ interprctationem Hieronymi, ^uis amp;nbsp;haecipfa uiolentafit,uigr3eca didio hcbraicâetymologiâ admit# XO tat,amp;utHicro.probenotauit.Aureacautê legendæaudor noncôtentus
benc,amp;cum diuo Hiero.dixiirc,uoluit græcse linguae,utcxifiimo pcridâ, ucl pgt;odus fuâ ignoranriâ dum eius græcitadonê (ut ita loquar)nc Home# rus quidê intelligerct oflentarc,fupcraddens,uel a philos quod efi amor et yper,qd efi fup quafi amator fupnorü.habuitprofedoPhilippus fcdha il Mim diuinantes parentes,qui fiüo tam uerû nome indiderüt,cur Phiipput rex Maccdonü code noie uocatus,amp; mulds feculis ante illü natus, nô cria amauit fuperna,homo fccllicofus amp;nbsp;regni cupiditatc flagrantifiîmus, qua rc utucraproferâJPhilippus çiXnaTrof cftgrfcû,amp;ualetbcllatoruelbcl Ücofus.Qi fi Philippus rex fuiflctoînoimbcllis, nihilominusillud nomê î® crat ci inditîî,quoniâ utdixit Herodianus,amp; Diodorus ficulus apud grae#
cos,a foeminis imponebâtur noia liberis,pcrgit Legenda aurea. nbsp;nbsp;ŒOr
gius dicit a geos quod cft terra, amp;nbsp;orge quod cfi colerc quafi eolens terr^ idcfi carnéiuâ,uel a gerir quodcft facrü,amp; gior arena, fuit cm arcna.i. po derofus morû grauitate.Tu die ÉJeorgius græce,dicitur latine agricultor. Citeras ineptias quas dixit uitato,additlcgéda. MACharius a macha^^ cft ingcniû,amp; arcs uimis.uel a macha quod cft pcufiîOjamp;f rio magifter,uel Macharius.i.bcatus,nulla harîî interpretado me indicé ualet. Nec cm inue nio Macha ingeniü fignificaie,nec pcrcufiîonéjncc ares uirtus cft, lèd arcte Hpns arcs auté marsladnc didt,ut in didionc Arcopagita dixi.Ego autê di# 40 co r^acariusper c amp;nbsp;fignificat.ut illc tetigit beams, ftd nü^ côté
tuseft bencdixiflê,nifl cria ineptias fingaf.Macharius aüt fi didtur melius a p.ol^,id epugna uenien^icut pallimachus,Anrimachus,Lifimarhus.Idê lyiAfitcellusdidus cft quafi arcens malü,ucl quafi maria pcrccllens, tu die
-ocr page 263-PR ©PRIOR VH NOMINVMf CX«
Marcellus nomê eft Romanü fimplcx,amp;S Marcellorû fuiiïc Romj familiä clariflîmâ, nee quifeS hanc dodus fomniofâm, amp;nbsp;uanä etymologt'â excô# gitauitJdem AN loniusdiciturabanaquod furfum,i8c tenens quafi fuperna tenens,amp; mundana defpiciens.© mukûdilîentit hæc interpre tatioa moribus Antoniorü Romanorüciuiû.Fuitaüt4^ntonio^familia pereç uetufta,amp; ab AntoncHcrculis filio cognomêaccepiflè traditur,nôn ab ana amp;ë.Idcm. gt;STÉphanus grxce latine dicit corona,in hoc bene dis xit, fed non eftcôtentus nifi addat meras nugas,amp;: addit ucl Stephanus,q fi ftrenue fans,quod efi fairum,apud hebræos autê licet fit uiolen tû fie inter pretatur,Stephanus norma nofira,iêu iudicans,nos autê fpeculator noficr jq Idem. SEBaftianusdiduseftafequcsamp;beatitudo,amp;aftyquodeft ciui# tas.ôô ana quod eft furfum,quafi feques beatitudinê fupernæ ciuitatis ,uel Sebaftianus interprétât,quafi circucs.© fände deus inepte mifeet ille grç cam «Si latinâ linguâ,cp inepte uni uerbo dat græcâ amp;nbsp;ladnâ etymologiam fimul,amp; pene omnibus,muhis hebraic3,grxcâ 8(. latinam.bene dicit icdhi hebraicos Sebaftianusdicitur uallatus,uelcircucsdomini.fcd hoc uiolen# lum cft,lt;rfc;ßlt;xS0(r febaftos enim grxco fermone fignificatur adorabilis,ho# norabilis 8C auguftus.unde mihi Sebaftianus uidetur defeedere, amp;nbsp;fie quf priusturrisStratonisuel Samaria ciuitas in hidxa dida fuit,ab Herode poftmodû rege iudeorfi in honorem Cæfaris Augufti Sebafte id jq cftauguftadicebat.ldem. VlNcentiusquafi uitiüincendens, quafi uin# cens incendia uel uidoriâ tencs.Tu ledorbreuibusdicas.Vincêtiusa uin cendo uenit,^uis apud latinos nomina impofita maxima ex parte nihil fi giufieantJdem.SiLuefter dieitura fik quod eft lux,amp; terra,quafi lux terrf t U dic.Siluefter,fiuepropriû,fiue fubftantiuum a filuadefeenditddem.
REMigius dieitur a remi,quod eft pafccns,amp; geos,quod eft terra,quaß palccns terrenos dodrina,uel dieitur a remi quod eft paftor,amp; gion quod eftludatio.Tuuana elfe haeeperfuadeas übi.Remigiusaremige ucl remi# gio delêcndere uidetur,non aliunde.ldem. ANDreas interpretatur de# corus uel refpondens,uel uirilis,ab andor quod eft uir,ucl dicit Andreas, JO quafi anthropos.i.homo,ab anaquodeftfurfum amp;nbsp;throposquod eft con uerfio,quafi furfum ad eoelcftia côuerfus,o quâtf inepuae. Andreas,u t inqt Hiero.in interptaoone hebraicorü nominü,dicitur decus in ftadone,uel re Ijxjndcns pabulo,fed hoc uioIentü.Hdius autê eft,ut Icdtn graccâ etymo# logiamab iivtßpos a uirouirilisappelletur,amp;penul.breuiat Andreas cô# tra more uuIgi.Sed inter Andréas amp;nbsp;anthropos nulla eft deriuationis eon gruitas,nccipfcbnintcrptatuscftantropos.Idê. NIColausdranicos qd eft uidoria,« laos quod eft populus,quafi uiâoria populi, in hoc bene di xit,fed ut idê pergit a nicos quod eft ui(ftoria,amp; laus quafi uiêton'ofa laus, hic ineptit,amp; græcû ÔClatinûfimul eômi(cet,utffpcalias.Nieolausautem 40 fecundü prima intentionêbcncdidtur,hebræi vero ita interpretatur Ni# colaus,id eft elfluens ucl effufio.ftultus ccclefif languentis, uel ftultitia lan# guoris ecclcfix.fcd hoc uiolentû eft.Idem. GRËgorius dieitur a grex Si.
U V
-ocr page 264-DE-FALgÄ ETHIMOLOGÎ A
gore quod eft pdicarc.undc Gregorius quafi gregis prædicator, uel quafi ■ ‘gregoriusjab egregius Si gore quafiegregius prædicator uel uigilans.O fände deus ego nekio ubi quærâ qgt; gore fignificatprxdicatore, credo op huncgræcitantê nullus graecus intclligeret,amp; utuera interptationem dica y^M'yópios Gregorius græcefignificatuigilantiusladnc.Idem. AP^Brofi us dicitur ab ambra quae eft Ipecies ualde rcdolcs,uel ab ambra amp;nbsp;iyos qd eft deusjuel ab ambor quod eft pater luminis,amp; fyos quod eft paruulus, k^amp;pólt;no5 Ambrofius,ut uera dica,eft diuinus^amp; imortalis.Idcm. VlTa lis.i.uiuês talis.Tu uitalis a uita dicas,ficut a morte mortalis. Idem.P AN# cratius dicit a pan quod eft totü,amp; gratus amp;nbsp;citius,quafi totus cito gratus. O deforme interptationê.Pancratius defcendit a Pancratio athletarü ludi generc.Qr TirÔLV omne fignificat,amp;: xpofroj cratosrobur, in quorobur amp;nbsp;totius corporis firmitudo pcipua ibi oftêdebaclnde chryfalus ieruusPlau tinus in bacchide inqtPancratice atej athleticc,alii pancratiu dicere uolut a pancratio herba. Idem. EV Sebius ab eu quod eft bonu SC febe eloquê tia uel ftatio uel fonat bonus cultus.Tu die euirfc/ßiot Eulebius graece.i.pius ôé rcligiofus latineidê. DONatus,qfi a deo datus.Tu die Donatus a do nare. ADEodatus nomt p fe eft,ppriû,quo noie aliq pontifices amp;nbsp;filius Auguftini appellatus fuit.Me. LAVrentiusdicit laurel tenês, die tu (nâ lo 'plunbusnôeftopus)Laurctiusalaurouenirc.Idê. nbsp;nbsp;iPPQlytus dicit ab
yper qd eft fup,ÔC lithos lapis,quafi fupra lapidê.i.chriftü fuiidatus, uel ab in amp;nbsp;polis ciuitaSjUel ualde politus.unde quaefo excerpfit ifte fcriptor tarn pueriles interptadôes^Hippolytus fie em icribit, dicit quafi eqs difeerptus ktiró T0ÏÏ iT3rtffoii.i.cquo,amp;: Xu'w.i.dilîôluo uel difeerpo. Primus autê quâtu egofcio hoc noiedifius fuitTheici amp;nbsp;Wippolytç Âmazonis filius.ldem. , TlMotheus dicit timoré tenens,uel a tima lt;x thcos quod eft deus,quafi tinior deijDictu Timotheus pe.cor.nihil aliud ualet in graeco latine ho nor dei Tifx.M.i.honor,et 6iós deus,fuer5t autê mfti uiri hoc noie apud Athc-nienics nuncupati,unUsplcrtim quiiuTu^iif.i.fortunatusimpatorhabcba JO tur,alter in arte tibiarfi clarilTimus.Timotheus aût apud hebraicos ita a df uo Hiero.interptatur benefi'eus uel beneficiü feu bencfacies,aut beneficen# tia eft. Ide. COHnelius.i.intelligcs circûcifionê,amp; in hoc bene fedtn hebrg os,qui dicSt tefte Hiero.Cornelius.i.intelligcs circîîcifionê,ucl intelligcda circucifionis,fcd inepte addit uel a cornu amp;nbsp;leos, quod eft populus, quafi fortitudo populhNä latinû eft non græeü nomcn./dcm. Eufemia ab et» id eft bonü amp;nbsp;femia qfi bona foemina.Bgo credo euphemia p ph did,amp; fi gnificarc bona famâ.EU em bonii ualct,amp;S tpsjUKfama. Sicutetiâ -EroXùipM# fco5polyphemus.i.multçfam3eamp;illuftris.ldé, Hieronymus dicifagera qd eft fandus,amp; nemus,quafi faci^ nemus,uel norma lex,qfi facra Iex.Tu 40 ita interptare,facrû nomen uel facra Iex,cx iipàf amp;nbsp;bvojjLe.,(ea o mutât in y, ubi nofter audor fuas etymologias nifi ibmniauerit acdpiat,non poftiim augurari.ldê. ALBxiusdidtur ab a quod cft uaIde,lt;Sd lexis quod eft fer mo,quafî ualde in uerbo dei robuftus.«go autem hoc nomen dcfcenderc credoagræcouocabulo quodauxiliorfignificatunde Alexius»
-ocr page 265-•FftOPRJÛÎ^YrA NOHWVM nbsp;nbsp;C3HW
cft adiutor auxih’atorjdem, PRAxedis dida quafi uindis,a prafiti quod cft uiride,quiuiruit flore uirginitatis.Parêces impofitorcs huius no , minis fueruntprofedo Apolline uel prophetia pleni,dum taie noinê uir# giniindidcrunt,qdfigr3eciïeftnomcn,potiusuenit«T50 th? Trpôï^iof pra xiosjid eft ab adu et orficio,cp a prafin,q uod nihil comune habet cum pra xfddem. Apollinaris dicitur a pollens,SC ares quod eft uirtus,quafipol Icnsuirtutibusjueldiciturab Apollo quod interpretatur mirabiliter, uel ab a,ideftfine,amp;polluo.Omiram hominis dodrinam ,hic exponit unît nomen larine,amp; græce bis pcrmixtum,amp; hebraice,fed ut uno uerbo dicâ, Apollinaris ficut ÔC Apollonia uirgo, ab Apolline defcendiv. Apollo autem græcum nomen uenit fccundSPlatonëab a.irô.Wuu TÜt ocxTiyatr ideft a iadu radiorum, uel ab a quod negat amp;nbsp;-croXXôi quod multos fi;
. gnificat,quod folus ipfe luceat,fecundü hebræos ita interpretatur Apollo id eft mirabilis aut admirandus.idem. SïXtus dicitur a fios,quod eft de us,amp; ftatus quafi diuinus ftatusJEgo vero dico.Kixtus a fiftendo uenit,aui cum alq xyftusicribuntfignificaïur bcllicofus, amp;:haftatus ^usóv xyftû em græce haftam,amp;iaculum latine fignificat.Indc ^uSixóiXyftici quinaftis lu
lt; dunt uelpugnantjMem. Auguftinuspropter excellctiam dignitatis,ab augufto uel augeo, amp;nbsp;aftinciuitas, ana furfum, quafi agens ciuitatcm fupernam,fed propter exccllentiam dignitatis,quia licut Auguftus impe; rator cundos reges exccllebat,fic illc om nés dodores. QuicTmultis opus eft bone pater/Auguftinus ab augufto dicitur, amp;nbsp;fie didus antetf dodor orthodoxæfidcieflct,uclpotiuschriftianus. unde autem Auguftus ueni; at,dixi in cômentariis, Bartholomeus dC Matthæusbeneinterpretatus eft illc,ut Hieronymus in hebraicisqu3eftionibus,fed in fine fcmjîcraddit
. idquod Së incongruû,amp;ineptum eft.ldem. LVCas dicitur ipfe confur gens,uel ipfe elcuans,amp; benefccundû Hieronymü,fed cum dieit uel a lu; ce,hoc non quadrat,cum fyrus fuerit.Idem. IVDas dieiturconfitêçuel gloriofus,amp;bencfecundüHierony.fedfalfoaddit,uel quafi iubilu dans. Idem. nbsp;CLEmens dicitur a cleos quod eft gloria amp;nbsp;mens quafi gloriofa jo
mens.Tudiclatinüenenomê,hebr3eiautemlicet uiolentumfit.jClcmens id efteeelefiaftes uel concionator.ldem. THOmas interprétât abyfl'us uel gcminus.unde ÔC græce didymus appellatur,bcnc dicitcum Hicrony. fedfalfo addit.ueldicitThomas.ideftdiuifio uel fedio,uelThomas quafi totusmeans, quia neclaunum,nccgrxcü eft uocabulü, DIDYmus au; tem gr3ecc,dicitur geminus latine,fednon incredulus,ut quidâ barbari irv KrprctanturJdem. I VLianus quafi iubilus,ôë ana quod eft furfum.ln; de iulianus quafi iubilanus,quia cum iubilo petiit fuperna,uel a iulius ,id eft incipiens,5ë anus.Nam dei ièruitio fuit fenex longanimit2te,fed incipi; ens fui recitatione,O ^deformiter SC pueri'iter cefpitat illc homo hinc in; dcinfomniis,necprolcdohocnomeniulianoimpcratoriapoftatx côue nire potefl,qui non fuperna,ut credibile eft,fed inferos peauit.amp; ingreflus eft Plutonis habenas amp;c.Iulianus igitur a lulio dicit. IVLius aüt ab iulo
-ocr page 266-DE FALSA ETHIMOLOaA
qui prima lanugine barbf dicit,ut ait Scruius in pri.aenci. deiccndit loaXol iVlus lt;nim græcc lanugo amp;nbsp;prima barba didtur.lulius apud hebrjoa incipienSjUel principiû interprétât,amp; ut aliquädo reeeptui canâ(nam non poiium omniadeliramêta hic côprehenderc)non credo unü nomen omit fum fuiiTé,quod nô femel ht male interpreta(us,taceo meras fabulas,et uut gi nugalia.de uita 8C origine iudae lfcariotis,non Scariotis,quem uolût ec germanûjôC in Forcheim urbe Germanix natü,cum iudxus fuerit, uti td fhseftdiuus Hiero.dicens in cômentarrjs fuper Mattheü. ludaslicariotes, uclauicoinquoortuseft,uelextribulfachoruocabulû fumpfit, ut quogt; ÎO dam uaticinio in condcnationêfuinatusfit.lfachareniminterptatur mer ces,ut fignificet preciû proditoris.hæc ille.Nec Pilatus,nec ludas germani quoniâiudashebraicünomê,et Pilatus uix nomê ufitatü un^ noHrisma ioribus quorü nomina magna ex parte conquiiîui.fed Pondus uidel edê «xpôto.Èt de uita ÔC de morte Pilatimultum errat, quf refertinuita Mat thiæ,quasaniles fabulas adeo magisdeteflor,qgt;plures inuenianf qui has referendo,lt;SC populispdicando non folü inducût homines ad earû fidem. uerumctiâinhisdcmorâtes,ca quj ucra funt,amp;infalutcanimaiîjdicipof funt,omittunt.Suntem plures dc pfertim aliqui monachi, qui dum conlt; cionantur adimperitâ plebê.utPhaleratis ampullofis uerbis populü de to mulccantjUtfamâ eruditionis,amp; difertitudinis confequâtur,« ut culinam fuam,uel fratrû lautius in(lruant,uel potiflîmû dum euangelrjs tancç con# fuetis,atlt;ÿ rebus quotidianis pudet elfe côtentos,non ucrentur excogitarc iiuncfomnia,nücreuelatiôcs(utipfi aiût)fanflorû patrû,qbus in chriftum nedüfandos faira,amp; mêdacia aliqiî côminifcunf,dum nô crcdütfatis pla^ cere fc,nifi exotica aliq,at(^ peregrina in mediü affcrât,utplebs pofimodo gloriabûda iadet fe audiuiiièadîîo Sixto,uel fratre lohânutio, qux ancea nuncte audiuerit a quocç,amp; ut paulum digrediar.Ego oem ferme hærefitn quâ dicüt,exiftimo inde maxime exortâ,ut holes fupbi,amp; magnx opinio nis freti cruditi5c,amp; fama anhelauerint aliquid dicerc,lt;Sif pfuadere nouum amp;;inauditü,quo cundis feculis amp;nbsp;nationibusfuâ famâinfinuct,fed utre# deam,cûdns Sixtukis uel frater Lolhardus in nigra barba fie femâ fuâ illu firauit,nc exifrimationê fuâ in pofterîî extenuet laut plèbe in laude fuâ tepi diorêreddat,nondubiratdicsatc{:nodes fomniàre,amp;S figmêta côponere, quo femp clariorc fe reddat,et magis admirandü.tâdem eo ufep progredif ut fabulisq ipfi exempla uoeât totosdics confumat,quasipfe pro fua exif ftimationc magnifîcâda fatis admirabilesiamprimü excogitauit, amp;nbsp;düto# tus in eloquctja,uolubilitatcq; lingux,amp; rerü nufep geftarS, diurnall red tatione hxrct,fit ut nihil,ucl paru de facris literis^afcra^parû dicat qgt; fit anl ma falutifcriï.Nec reformido ilia eorîi excpla fabulas nücupare,quf.f.n5 40 funt illorumdoâorûfcripta,quorum fanAa Romanaecckfiaannumcrat inter canonica,quoniâut uultWiero.quodabfcpcerto audofc uel ratiôe dicitur,eadc facultate contcninir,qua profertUr. 9unt autc hxc uerba Hie# ron.de celebratiôe pafeh^ braâeata ôc pulcherrinia.^ed hoenimis doleolt;
-ocr page 267-PROPRIORVM hîOMINVM CXV quia multa qux in diuinis librisfalubcrrimc præcepta funt,minus curant» amp;nbsp;tam muleis pfumptionibusfic plena funt omnia,ut grauiuscorripiatur qui per odauas fuas terra nudo pede tetigerit, qui mentê uiolentia ièpc# Iiuerit,omnia itac^ talia quae neq: fanflarü fcripturarü auâoritatibus con tincntur,neq;confuetudine uniuerff eccleGæroboratafunt,fed diuerforû motibusirtnumerabiliteruariâtur,ita utuixautoino inueniri poflintcaii ff quas in cis inftituedis homines fecuti funt,ubi facultas tribuitur fine dui bio reiêcâda exiftimo,t^uis cm neep hocinueniri poifit,quo modo contra fide funt,ipiam tamêreligionê(quâ pauciiTimis amp;nbsp;manifeftiflimis célébra ti onum facramctismifericordia dei libera clTc uoluit)fcruilibus oneribus p? tuunt,ut toüerabilior fit conditio iud3eorS,qui ctia tepus libcralitatis non -agnoLierint.Wfcille. At necctiâ exempla oinodânanda ccnfeo,modo ne fine crebra,aut ea quf fi crcdant,difcordene ab cuangelicis doiflrinis,aut de finianteaquat iacrisliteris nonfuntexpreira.Nemoigit mihi pcrfuadebit VeronicauenifiêKomâad Vefpafian5imperatorc.amp; illiifudariolibcraf fe a uefpis,qu3e intra nares cius nidificaffe dieütur. Jndeqe Veifiafianû elle nuncupatû,amp; ob miracula amp;nbsp;palTionê Chrifii cuius beneficio fanatus cct, ÔC fadii chriftianü,amp; expeditionem fufcepifleludaicä.Primü näq; confiât Vefpafianünune^fadü (Zhrifiian«,ethnicücj;clTemortuû 8C idololanä.
VtiSpafianusinfupcr diäus efi a fainilia materna,non a uefpis, nec an« jq te expeditionê fuit imperator,fed dux belli a Ncrone fuit miifus cotra iudj os,lt;3i: iniudaica obfidione turn dcmüRonif Augufius efiacclamatus,ncc expeditio ilia afiumpta per Nerone Clirifiianis infefiifl’imü,ullam Chrifti caufam ptenderat,fcd longe alia ut lofephus.Fgefippus amp;nbsp;multi alrj lucule ter traduntjOrdinationc tarnen diuina,amp; in ultione domfnici fanguinis fic faA5 effe nemo dubitet,fcd manifefiarrjs mendaciis uelle aftruerc, aut illu^ ftrarc fide nofir5,amp;diuina miracula cii euâgelica hifioria,atq; ucritate pof fis firminjme,infaniaefi,amp; co peius qj per tc qui talia mâdaueris literis,ru^ rabafacerdotia 8c fimpb'ces prefbyteri prae pallionc amp;nbsp;euangelii8,quia ilia mt^is miranda uidentur populo concionari gaudeît,alii ut flos temport JO amp;nbsp;liberqui intitulât paflionale,dicunt TŒZriü a uitio lepr; curatii a fuda rio Veronicae,quod etiâ falfum eft,de lepra emTibcrrj nemo unep fanus 8c idoncus fcripfit,amp;: ut redeâ ad priores illos quosdixi, nouitatis amp;nbsp;famç propagandæ Audio,omiflisfaluberrimiseuangelici myftcriisamp;canonico rum fcriptorii doâriniSjfçpe non minus falfa inepta diccrc,amp;: quos poft modum indoefiiores facerdotes fcquunt auiSorcs.illi ipfi cû in uitis fando# rum,tum maxime in pafltone (Chrifti iadanter cfFundunt meditatiocs ,ap paritiones,reuelationes,amp; rei gefiae feriê,quæ non iblii non continent in cuangebfiis,uerumetiâ aliquâdo difeordât ab eii(dc,adducêtes ex NIieode mo amp;nbsp;aliis multis mcditaaones,amp;; teftimonia minus ab cccicfia probata. 4® Et ut primû de fandis dica/llud mihi ridendü uidef,chcôcionatore$ ifii eu iufciquot;(e]ß fandi feftü célébrât,concionado clamant fulfiue illiî fuper oês alios fandos uirtutibuSjamp;C uitae fandimoni3,ucl fingulari fanditads priuilegio
-ocr page 268-DE ,FAL8Ä ETWIMOt0G( A
dotatû perfuadê(,poficp ad aliü ucnerint fantSü,indê facmt,ïêmp prælèntc fupcr omnes alios cxtolIendo.Tacco de Iaudibus,quas aliquâdo pter fidc tucelaribus fanâis quos patronos uocât,faccrdotes in dedicatiôibus aferi# bunt.Vbi omnis modus laudationis excedit,omnif(^ ingenii uis quafi g# dam torrcseffundit,adeo ut ea q incerta funt,(Slt; uix ucra, ÔC ubi fides dclji! deratjimpediät ctiä quæ uere de illis dicipofiuntjautquisrifum côtinebic dû quidâ fratres fui ordinis audores,ct primates poftergatis uirginibus,c5 fcflbribus,mart^ribus,apoftoramp; euâgeliftisjpatriarchisatcpjaphetisjadeo akc conant locarc,ut adhuc fojiû quaerât ubi cos reponât in coflcftibusgt;ali) fuû dieftû a Chrifto magnü pâtre pfuadere uolüt,alii fuo dodori Paulum apparuifle apoftolû atq; dixi (le,fuasillü epiftolas melius oibus alijsdodo# ribus elle interptatû,q nifi cogar nuncp credâ,ncc propterea fideChriftia# nam læfam cxiftimodftas cm meditationes 8(. apparitioncs ab efclefla n5 ' approbatas,nonfacilccredo,fcdquoadpàllîonêChriftifimplices illi ho^ mines nô fequunt fandilîîmü dodorêHieronymü,qui ad Paula ôô Eufto chiûfcribcns ait.Quid pluradicâjOrnniafaluatoris gefia, amp;beat3f Mariae ' obfequia,nec non adus uitx ex cuâgelio didiciftis, ÔC nunc quid fupercft, ut ab aliquo dodorû rcquiratis.Quid alibi dicit fup Matthæü.rlt;Iônc perJ (picue oftendi ait quattuor un debere cuâgelia fufçipijamp; oês apocryphoi^ IÖ ■ nenias mortuis magis hæreticis ccclcfialtiçis yiuis canêdas,nçlcictcs etiâ inter apocrypha cuâgelia ThadæijThomx, Barnabæ,Bartholomei, An« drcaeamp;c.numcrari a Gelafio papa di.xv.c.lânda Ro.cccle.quiditem Crp matius ôi Heliodorus epifcopi de apocryphis fenferint, nôobfcurc expli^ cuerunt in epi.ad Hiero.dicêtcSi,£)rtû reginæ Mariæ uirginis,lîmul amp;nbsp;nati uitate,atqî infantiâ dni nofiri/efuChrifti,in apocryphis inuenirnis libris, in quibus multa côtraria noftræfiddcôlyderâtes,lcripta reculanda Credi# mus uniuerfa,nc per occafioncChrifii laeticiâ Antichrifto traderemùs,ôô paulo poft,hfrcticos aiût uti apocryphis his qui ut dodrinâ malâ inftituc# rent^bonâChrifti natiuitatê fuo mcdacio mifcuerüt,utpoftdulccdinê uiü jfe* tæ.mortis amaritudinêoccultarct.Vidctc infuper oês côcionatorcs,^ eau
te nbsp;nbsp;prudeter loquit Hjcro.de his q facris literis nô côtinêturjqbus ncc ue'
rifimilia diflFinit,ncc quic^ affirmât,quod iure poffît negari,ante cü de af# fümptione beatae uirginis adPauU amp;nbsp;Cultochiü,'fcriberet,3ii. Nihil aliud experiri poteftp ccrto,nifi q? hoch'erna die gloriofa migrauita corpore* monftrat cius fepulchrü in uallis lofaphat medio,fed nîic uacuû effê maugt; foleû Cernentibus offenditur.hæc iccirco dixi.quia multi nofirorû dubitât utrû affumpta fucrit fimul cü corpore,an abierit relido corpore,quo autê ucl quo têpore,aut ä qbus pfonis fandiffîmû corpus cius inde ablatü fuci ritjUel ubi tranflatü,uiiî? ne refurrexerit,ncfcif,c^uis nônulli afîruerc uelinx eâ iam refufdtatâ,quod amp;nbsp;de beato Joâne euangclifta plurimi affèuerant, uerütamc quid horujuerius ccnlëat ambigimus,melius tarne deo totü cui nihil impoUibile eft cômittimus,quâ ut aliquid temerc diffinire uelimus« audoritate noffra,quod non probcmusamp;c,Plura infuper dkic notatu di
-ocr page 269-PROPWORVM MÔMMVîT CXFi gni'nîmajnçibuscaunlïïmc loquit,nofiri autê nónullimagnifaduntapo!» crypha pdicantes,amp;^ ucris afti ucteSjCpiftolà AbagariToparcx régis ad Icium amp;nbsp;Icfu chrifti ad Abagar«,cum cóftet nihil un^ literis mandallè fal uacorênofträ/abulant itê de legenda,ut dicunt Brandonis,de purgatorio Fatricq,de lepra Cónanüni magni,quâ(^d ego fdâ) nullus uncp fcriptori authifton'cus,necgr3ccus,neclatinus,neccthnicus,necChriftianus,ni*i q# .däbarbara palea euomuit,dc lacu Pilati apud heluctios.ltc dc.rana quatn pepilïc dicüt Neronê impatorê.unde lateranêüs bafilica dicat, qgt; lateat ibi rana,cü a. lateranorü nobiliffimorü olim Roma.duiü xdibus,in qbus exgt; truda cft nomê accepcrit-Fabulantitë de collogo Sibyllj cü Aiigufto, ó(. quo eadê Sibylla noluerit ire p lignü,q poftca crux cft fada dnicae paflïóis« drcüfert amp;nbsp;liber impftus cuius citulus eft gcfta Romanorû,cû appHcationi bus moralifatis myfticis,q nihil eft fabulofius 8c incptius.Etego noui un3 g fux códoni teftimoniü adhibuit ex geftis Theodorid,quê noftri ducein Veronêiëm uocitât,cû merü Ut c5mêtü,ficut ocs alif catióes uernacul^ de gigâtibuSjdc Fafoldo,Hil(ebrâdo,de duce Ernefto,amp; de alrjs,Nâ Theodo ricus ille rex fuit gotthorü,iSC gd egcrit in Italia nô cft oblcurü,qm Caflio# dorus dus câccllarius amp;nbsp;alq multi, dus atq? gonho^’ geftafcripfcrüt,ncc^ ucritatc récitant a prudêtibus.uerü germanica cft poefis,q principes ad res fortif gcrêdasillorü cxcplis cohortct,uti plura dixi in orône habita, in prî . cipio cômêtariorû C3efaris,q iâ publice,pfiteor. Vale cadide Icâor.
CtARISgJM® VlßO ATlt;QVc DlSERTfSg^^\0 PETKO ' fecobi Arlunenfi ppofitoßacknägenfi canonico Sturgardiano, i ' nbsp;nbsp;oratori atq; iurifcôlulto ducaliq; fenatori,Henricus KcbcÆJ.d.
Nolebâ iam diu Petre doctorü amp;nbsp;difertorû doâiflîme,atc{; difertiflîme reuocarc te ad clcmctarias quxftiones,grâmaticorûq: anilcs rixas,quê fu^ dicem amp;nbsp;aufpicc grauioribus in rebus magifq; ferqs côftitui,ftd cum te in alqs rebus patronü mihi delegcrim,atq: patrociniü tuû lim pollicitus non U uigare,indignûduxi oino præterirctcin latinitatisftudio.atq: tradatiôc, inquaprindpat5fermoniselcg3ntia,atq;latinieloququenuftatc,ut facile tenes inter germanos,ita amp;nbsp;cum italis certare poteris gloriofe,qua re te pa tronum conftituo,contra illos qui mihi laboranti pro reformatione ucræ Sc caftx latinitatis contraire fummoperc rtudent,dum moleftc ferunt' replt; hcndilêrmonc,amp;uerbabarbaraquibusipfifrequctcr utuntur.Ego autê nô reformido publica ledione mca,cui iam ad nouem annos præfui dam narebarbara,doccreeaquxclegantiafunt,amp; apud illuftres feriprores icf pen'untur,adcacÿ adolclccntes cohortari fummopcre,et(di) bene uortant îongiorccç fœh'dtent proccnum)multü profeci,habeo fequaces,panîm au ditur ièrmo latinior amp;nbsp;terfior in publicis,priuatifq: orationibus apud Tu bingenlés noftros,boniq; id mihi acceptü refcrunt,primüqf: pdicarc côfue uerunt,qui barbarie ex noftro gymnafio infeftis fignis aliqua ex parte de# turbauerim,pro uirilic^ portione id ftudere cOnariq? non deftnâ,quorum me deleâat exifdmatio.^nt ccôtrario plurcs in/^ermania barbah SC ihgt;
-ocr page 270-DE FALS A ETHIMOLOGIA
des, SC quibus lcrmo elegans oîno exitialis uidctur.ifti non ceftafit fingere« fomniare 8C machinari oia quo déprimant ftudiofos ilüus ciufdcq; uliim» ßfuafionihus quibufdâ.qualî dccrctis ne latius ferpat réprimât alienilfimi ab inftituto fanctorû quôdâ patrü ÔC monachorû in Germania amp;nbsp;picrdm BencdiiSinorâ(tam ÔC fi hodic longe amp;nbsp;horû (cquaces ab huiufmodi iniU tutione ÔC uita abierint) q nifi cultos amp;nbsp;terfifiimos linguae latinf auâores coluifièntjfümoq! in honore habuillcnt nô haberemusQiiintilianâ alte^ Romanælinguf lumc,nô Afconiü Pcdianü graue Ciccronianarü oratio# nu interptê.Itê et alios q nô nifi in (Sermania lâ pridê inuêti funtjed redeo io ad barbares qrü fi rudis opinio,anilefcj; fabulæ atq; fatuf pfiiafiones exau dirêtur non dubiû quin publiascôftitutionibus terfioris locuuonis obfeï uatio,atcp ftudiû tota Germania eliminarct,fed bene c.q?maleuolîtia bar# barorû nô habet tm fuccelTum quantû conatû. ëuntaütinfup pluresqui nihil antiquius dicût,(^ fûmo fiudio fufiragiis decretis, atq; ialariis anniti« ut aliqn Germania exuto ueterisbarbariae (qualorc uindicetfe in collegia, atcf albû uerj latinitatis,ut una cû imperio literas Romanis cripiat,amp; mul tu profeâü cft,ut in oibus gymnafiis uidere licet. Siunt ein iam,pfelToresin germania nô pauci,qui quâtü effecerin t,fint(q effeduri 43 cxcoltda lingua latiha nô eft opus multaq)batione,dfi eorü opera iam publica ta, luculentif 10 fime teftetur. ÿedbarbari indigne ferentes fuos fermones gencratim tantû carpi,nô dubitant mciscômcntariis in anguh's,iaciiaq: mulfitationeinfidi ari,qbus quan^ Icuibus argumêtis audies in apologia,illis ego te opponc re cupio.^uis tacitü eruditionis tuac iudiciü pertimcfco.magifq; fauentem
barbares illos detrahentes mctuo,3cmulatio cm illis detrahit fide, amp;nbsp;nô tam indices cp aceufatores uocâdi fiint,utdicitHiero.Tuaûtutesuirintc# gerrimus amp;nbsp;iudex, plus in ueri fidem cp fauorc iuratus nequa^ perfonaiîc led rerü promis fcntentiâ,at ego nihilo horû deterritus, effero cômentaria de abufionc,illorâq; apologia nominatim tibi dedico, quâfi indigna,atcç ineptâiudicauéris,uulcano cômittam, fi,pbaucris, flocci fum faefiurus oes imperitorü tabernas,uanafcç eorü uituperationes. Rcliquü cftquod teiu# dicare uclim,fentcntiâcptuâ profcnc,fcripfi ante aliquotannosnullûgcr# manu ad noftra ufep tempora repertü,qui priicâ elequenriâ fcrmonêq: ex Omni parte purücxprefleriGhoc molefie quidâ ferunt.qigermaniânigro, quafi ftigmate notauerim.Ego aüt i ta fcripfi,amp;f fi ita tibi uidebit, nuncf me pœnitebit nô qj non fim germanicæ laudis cupidiflîmus, pro cuius ampli tudine amp;nbsp;gloria plus laboro q pro propria,fcd aliter nifi mentiri uelim qd » cftalienûa moribusmeis.dicercnôpoflum, nam utdicâidquod uerâ cfl lingua larina dû floruit cû imperio,necculta fuit apud Gcrmanos,ncccu# ra noftris oïno lannc loqul fuit, græca porius literatura utentibus utexifti# 1^0 inamuSjfed dum fenfira eu imperio linguf nitor labcretur,amp; barbarie de# prauaret, fidefep catholica in terra noftra fufciperctur, atep lânôiBenediétt orde undicp uiôricia (Chrifti figna per barbariecircumferret, latinûcp elo# quiû in pcio haben cepiflêt,nefcio profcâo an germani etiâRomanis, uni#
-ocr page 271-PROPRIORVM NfOMINVM CXVU
ücrfæfÿ Italix ccdcrc dcbuiflcnt, nôfblû qjcorü monumcta tcfiêtur pró tê porü cöditionc lannillima,lcd etiâcun» pleriq; auâorcs lanriae linguçprc lîanuflîmi,cû in tota Italia periillcnttemporü amp;nbsp;hominû incuria apud ger manos folos iint reperri.Nam pi ætlt;r ahos dcybus ego nihil fcio, tjgt; Quin dlia.dd AlconiusPcdianusinterprcs Ciceronis politus amp;nbsp;uctuftus fegan^ no nifi gernianiconleruarût, amp;idê monachi qsPoggius floictinus apud fanäü lt;Ballü inuenirddcni apud coldc 'c inuenifle teftatur Cicci onis orati oncSjSilium haiku, jColumellàjNoniû Marccllü,Lucreriipartê.£tquod legitur A).Gelius Apicius amp;nbsp;Pomponius, Porphyrio Dratii interprcs,ger manis acceptum referridcbcc,utdicitPlatyna.Q^ Silius/talicus legitur,tç o Plautus linguf latiny delici^':geriT)anis acceptO referri debet, quos iplc Phi lelphus in Germania inuen'os_afiirmat,nuE quattuor primi libri Corne# lii Taciti amp;nbsp;quidà libellus 8enecf in germania funtreperü,nô tame nec Ita li, neegermani illotepore poft inclinationc fcilicet imperiifermoneapud Prifeos ulitato,atc{; incorrupto utebâ tur,nec un^ credo nos fuilTc locutos latinegt;dii adhuc intégré Romani loqucbatur,iccirco fi tuo iudicio mihi fuf fragaberis nfilt;$ aliter dicam. Vale amp;mecômendatum habe.
APOLOGIA HPPMRJC! BLBELIl pro fuis cômentariis de abufi onclinguælatinæ. MONITOR. BEBELÏVS.
MO. Quis eft ifte qui nup de abufione linguae latinç pro germanis cS; iq meniaria edidit.BETgo fum.MOni.tu neoBP.cgo.M0,pTeâo quantû uf dere uidcor homo es, ut eloquar quod fentio, qui capta fupra ætatc adole# icentiae amp;nbsp;uires audatia,magnâ tibi arrogasdolt;ftrinf,atlt;ÿeruditionisglogt; riâ.BC.Cur itacMO. Totius linguxlatinj adminiftrationê, amp;nbsp;iurequodâ poteftatis cenfurâ tibi ucdicafti.BË. Loquere paulo modcftius,nô intêperâ ter utor parua noftra amp;nbsp;exili eruditionc,hoc tn quod eft in me doiSrinf,in cômuncoim ftudioforü utilitatcfolcodepromcre,ac notafuntqu^fcripft mus nbsp;nbsp;multis expofita, fi male egimus,patiemur facile cmêdari,quâobrê
tu dehne adeo pctulanter homini obtretSare, qui nulla arrogantia aut ofte tatione, fed pia admonitionc gcrmanâiuucntutcquantû potefta barbari; jo CO ftridorc,corruptaq; barbarorü fermocinatiôe cupit auocare.MO.Our nôdtcâ te arrogante lt;x gloriofum,qui ut tuo confuleres nomini atcffamç nô dubitas in iiluftresctiâ aueftores tam uiuos q: mortuos,diftri(fto mucro nelcuirc,atcp fulminarc.BE.ubi in nrislucubrauonibuslegifticMO.nônc in Grfcifmû Ebcrhardi,in Joanne de Garlandria,Oaroli eplàs, Alexandra Gallü,Catholiconê, Mâmctraôû,amp; fimiles fatis amarulenter es inuedusc’ BB.in illuftribus attfioribus nihil quicq quodego fciâ,accrbius carpfi nec au(imemendarc,fcdutuidcohi funtquosdixifti apudteilluftres feripto# res.M0.8untprofeifto,amp; quoijr dult;ftu,aufpicioq germania noftra in om ni doârinarû generenômediocriter floruit, ita quoq loqut ex hisdidici# 40 mus,ut côfuetudo ilia iâ diu inueicrata,p uerilTïma (ermonis rtgula lit me rito acceptàda.BE.q fit ilia imperitorûconfuctudo,amp;: q:cffîcax,cop(ofein cômentariis tradidimus,un hic plura dkcrc de ilia luperfedeo. At nil nouîi
X
-ocr page 272-APOWCIA
hcio qM'IIorn taxo crrorcs, qui iam pridê cömuni oim in Italia eruditot^îr conlcnfu ex albo feriptorü funt delen,amp; exploit,quos nemo unep nifi in;n fima,grImatifiarSclairedcbuitlocare.Attamcfalfo me arguis qjadeointé peranter geftiâ aut confoderc uiuos,aut cü laruis(ut dicitur)ludari, no ciit repræhenditqui uerüdicit,quodetiâaraiciirtmisppoTiendûeft, 8C ego no ’ naores,aut uitâ illorum carpfi,led ad quod me infiitutii opus traxM,illorit
in lingua latina errores,8ó barbaras uoccs eradicandas efle puiaui. fn qqo plus temporti illoru iniquitatcm,^ illos in culpa elTe exifttmo. Suis enitn temporibus dum lingua lannacorrupra erat docti fucrunt, opti meep fcrii! (O pfcriît,adeo utterfalatinitas plus temporibus cpipfisdefuifTe uidcatur, uti
de Aâio 8C Pacuuio Qiiintilt in x.refert. nunc aiit fœlicilïimo nefeio quo fydere lingua latina,SC tcrfa,amp; natiuain germania, cæterafq; nationes fert? pit,quæ nihil comune habet cum barbans, 0^ eius corruptoribus, quo^u etiâ hofpitium fummoperedcclinat,quam nifi repellere uelimus, adulterif nam lingua exterminarc pro uiribuscogemur. Âtfiplurimæes leflionis homo,fcis laudari a Plinio Atriü clemente çp ts infcâaretur uitki nô homi nes,ncc cafligaret errantes fed emcdaret,quod amp;nbsp;ego ipfe facio. M©. acerä be jnueheris interdü in ©arolü amp;nbsp;Pontiü.BS.Tantü in uitiis fermonis no moribus amp;nbsp;uita, ut fum prcfatus,fi ntmis tamê acerbe uchementius firn to^ interdü locutus,mcreatur uenia,cum ardor quidâ infitus,amp; impetus iuuê tutis uix freno cohibcdus(tn tencra cm xtate Icripfimus) turn illorü obfcu ritas, quis ctn cft qui, quis aut Pontius autCarolus fucrit, fciuit un^, aut feire curauit/quoijî nee cognomê nee patria Icitur.Prfterea ßpaulo acrnis cxcandefeere uidear,quts mihi ueniâ denegabir:' ni holes illi non fc modo fedueât barban's amp;nbsp;uerbis amp;nbsp;præceptis fuis magiftri rhctoriccs anteèp dtfci pulirhctorû,uerü amp;nbsp;iam alios g plurimos fuis deliramctisdcdoceant, atep in merâ ignorantiâdcmerg3nt,fandlâq: SC uenerabilc rlîetoricê,atcp latinâ eloquentiâfuisineptiis,amp;falfispceptis contaminent,atep dclbrmcnt,unin primis impifnifi p imperitiâ peccarent iure arguèrent. Mine fi interdü illis . JO inlùlto,dâno amp;infe*üor,habere me puto indignatiôis amp;nbsp;infcAatiôis iuftillî
mæ materiâ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si uis Bebeli audire ueritatc multæ funtpfeâo delicatæ
aures qs tuacômetaria offenderunt.Bl^.quarelt;i^i0.dicâ,nâ inficias îbit ne mo qn nra têfxftate Germania habeat in omni eruditiôismateria doflilTi mos,q cü fint in magna bominü cxiftimatione,amp; multa habeât in ufu qti diano uocabula a teexplofa,exiftimätfuä auâoritatc, amp;nbsp;exifiimationêla^ befaviü iri, dü barbari lcrmonis arguunt.KE.dolerêequidcfi queep ex his otïèndcrc,fcd nô puto talcs efiê q generale de uiriisdlfputationê infuâ refc rant contumclij,dum em mihi iralcerenf,fuâ indicarct côfcientiâ,multôcp peius de fe êp de me iudicarêt. At uideo plurimos iam elfe noftrates quorü 40 in orc nihil eft nifi plane Romanü,amp; ueteris eloquentif fplcdorc illuftratü
qui non fecus ac ego deteftant indodü,lt;5L barbarü fermonê. Cæterû illos intus amp;nbsp;in cutc noui,qui paulü progrcITi ultra prima elemêta,fuà ætatem côtriuerütin Alexâdro Gallo,Petroep hifpano,autfi longiuscuagan fuü
-ocr page 273-BEBEL» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CKVm
rJntjin ferniöibus Difcipuli fdpcdia feccrunt,gbus nihil li'mätü 6c eleganj ' placere pöt,amp; qd fofii pofTu nt,gcquid ingcnio afleg nequeüt,pfncat a fro te ucllicät amp;nbsp;dctcftantjperüres uulpecul^(ut eft in fabellis)q dum aflni tefii# ' culos(eafuris cm fimiles uidebant) iam dudu fruftra cflcilecuta, o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
funtinquit,nuncp illos eirepotuflrem.MO.Malefacis tjctiäcum mulds laboribus codics ribi multorü inuidiä,dü a cömuni hominu fcrfnone ab; horrcs,gnimo illn,prfus abrjcis,atq! in exiliü pellcrc fatagis.ßC. Qufcgd adultcrare uidct lingua ladnâ,^? uirili portióc iègrcgarejJcuro.At lads ad »nirari no poflumjuel podus cóturbari, q? inde lim inuidiâ reportaturus, unde fûmâ bcniuolêdâ,magnafq; gradas côfcg Iperabam^qj li aliter euene rlt,malo tn ab uno erudito uelut Andmachus a Platone cômêdari,q; a cê turn indodis,quid em holes de côpids rumigeruli omniü lidü dcpcàores ‘ atc^ nugai52 feminarii p impitorû circulos,amp; epicurca lympofia de me len tiantjinanû non uerterim,quorüiudicia Epieu rus crcpiribusuêtris aflîmi landa duxit,qui cû ipfe le inerdæ ôi. fomno dcderintjnô tm q prfclara funt difccrenolunCjfed exteros etiâgidftudiihabctjnuniçdefinût rephcndeie, demorficare,amp;manibus,pcdibufi$cxploderc .MO.Wiferiî tii cft multos haberej3cmulos.BE.Immo milêrrimûccontiariolcriptori gearet semulis amp;nbsp;dctraâoribus,mifcrrimus em cft dieit gencea cui nemo inuidet. MOni. . unde hoc intelligâir'.BE.Scio cm illâomniü fcriptoßj(a côditis cria Jitcrarü monumctis)cômunê forte,illoi5.’pcipuc quorü camoena,amp; feriptio fit nô oïno expolita,plebcia,atq; inerudita,ut nemo corn omniû malcdicctia in; uidorüjatq; obtrcôatione caruerit,hoc txpertuseft Virgilius.Womcrufeç poctarü principes,atq; antcfignani,hocüemofthcncsgrfcorü omniü cio ' guetiflîmus.lroc Cice.gin areccloquêdseRomanæ fietit, rex oratorü, ÔC linguæ latinæ illufirator,amp; ocs dcnicpilli g aliquâ in litcris celebritatê funt uni^côfccudjhuiusrei unico carminécaulâm reddit.Ouidi.Püma petitli iiôr,perflantaltinîmauend.Inuidia cnimuclpotiusinuidcntia,cftillaegri tùdo animi q ab aliquo J^pter res alterius fccûdas,itcmq! erudidonê, cætc* raéç expetenda qua ipfecarct,fufçipitur,unde aut a minori,autinfoeliciori î®' aut indoddore,aut cæteris id genus hominibus in fupcriorcs proficifeunt. ISte ut Plau.in cap.dicit,eft milèrorü,ut male uolêtes fint,atcj; inuidcâtbo/ nis.Plebcis^autêôômifcrishoibus,amp;gnôfunt famigerati nemo inuidet. Ad qd pulchcrrimc alluditdiâü Fœderid fecüdi magnificctiflîmi impa;' torü.Nam dû de odio in fe pôtifids lcriberet ad cardinales addit,reuera irai perialis fœlicitas papali femper impugnat iniiidia.undeJSymonides inter; rogatus,curnon inuidos habcret,refponditquia nihil foeliciter gcflî.hcc il’ le. Wine miferrimü efl feriptori abefle ab omni fmulatiôe,quoniâ adcó thitae fit profanatacq; doârinæ,ut nihil omnino dcpromat,in quo taxâdo' aliquis ullâ laudcfperare pollicNouerint igitur uniuerfi quicûcf cogitati 4^ ones fuas literis mandate inflituûtjCundorü le linguis malcdicorü côfodiê dû jir3ebcre,ctiâ fi clcgâriflîme id fecerint. At proderit faepe amp;nbsp;multû liuor, Sc jmulado,quoniâ excitât nos cautofcf reddit,et gcgd nobis ucl criminis
-ocr page 274-APOLOQA
uel errons,ueî l'gnoranriæ eft ab aduerfarijs inuftü,conamur ton's uîrÆnts purgarc,emendare,amp; frequeriflimo ftudio rcpêfarc,atlt;ÿ abolcre,qre elcgä ter dicit Seneca multü fibi adücere uirtutê laceflîtâ, Nee nos inepte hoc dis fticho.Liina uelui ferrû fie aduerfarius urgcs.Nos acuituirtus,languit ho ftc carens.M0.non poiTuna reuera tibi hac in rc aflêntiri.Tu tarnen multo plures es habiturus aduerfarios, ä maiorferiptorû pars. Ktbc. Cur ego? f^TÔni.quoniâ quidè nemo un^ fine plurimorû inuidia, id quod muleis infedit,amp; pro régula iêrmonis in ufu cft îmutare facile poteft. Pquot;u autê c5f munem hominü fermonê multisin locis carpis,amp; tanc^ barbarû,amp; indo lt;0 «Sum elimiriareftudes,in quo multos offendis. Nam quid, aliud Lauren.
Valla côfecutus eft apudpofteros(diî in omes feriptorü pluteos genuins infigitjintenditc^ cenforiâ uirgulâ)cj famofum illud epigrâma.
Nunc poft^ manes dcfunâus Valla petiuit Non audet Pluto uerba latina loqui. luppiter hune cœli dignatus parte fuift'et.
Cenforem linguæ fed timet ipfe fuae.
BEBE.Ei legiftct quifquis audor eft horü carminS fexti cleganoarum. Laurentianarü libri prooemiû,nuncphomincdoiSiflîrnü,lt;Sô de lingua lati na inter omnes ncotericoteros mcritilfimüjtam procaciter inceftiftet, quo xO ôdcgomciuremeritiffîmodefendereponum,nonqjinmequic^ lit Val lac eruditioni proximü ne dum comparandü,ihc nâtç ’n faftigio cruditio nis fedet,nos in imo cliuo fudamus,ille claflicus feriptor plus uereribus cp recêtioribuscôparâdus,nosproletarrj,ueluixinter ftudioforü ordines rc^ ferêdi. Attamc ficutipfe apud Italos primus exoricû,forcnfcmq:,amp; uulga^ rem fermonê eômercio quodâgotthorii,uandalorû,lôgobardorû,hunogt; rumq!,amp; aliorü corrupts amp;inquinatüdefecauit,atcj in priftinü ftatü re; ftituit,fienosapud ^^ermanoslatinü interdît cum uernacula cômixtûgt;amp; peregrinarü uoeûmixtura magna ex parte adultcratü,eaquapofuimus diligentia repurgarCjÔC in antiquâ facie inftaurarc fumus aggrefri,amp; iftis |o primitifs fi foelicchabcbuntcucntu,gradiora maturioraq; fuperftruere no grauabimur.S'ed cb me præ caeteris inuidia fubiturü proedicas optime nar rafti,amp; id antca mini perfpeAû crat, eo tamê animo femper fui,ut Cice.dii xit,ut inuidia uirtute parta non inuidia iêd gloria putarê.praetcrca q nunc dura funt,amp; grauiter ferütur a noftris in fuis erroribus iam inucterati8,ab adolcicendoribus cultam.SL illuftrê larinitatem fummopere amplcxanti^ bus multo fauore excipient,quoi5: etia contra uetulos illos literatores, in# uidofe^ in angulis eôtra limatiftima qù^q? feripta baubantes(ut ifto uerbo utar)cancs,patrociniû,nec id quidc ob!cui?t,aut uulgarcpolliceor mihi c5 ftantiflîme. MO.proculdubio magna iamdiu ludi magiftrorû indigna 40 tionem in tecômouifti dum eorü inftitutiones pro nihilo ducis,fatuafcf et plus dedoeere docere aftcucras. BEBK.non omniû((cio em plures ho die elfe in germania apprime eruditos) ièd eorû tantûmodo qui fenio con fedijtciûorefcj! litcras nuncf edodi,multis annis curiofasnimiû ne dicam
-ocr page 275-BE BELH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CKÏX
inutiles attÇ dctcRâdas par ti Cï orationis defîniuonesjimitationcs(ut dicîît) atcç profuias Donati gloITas côgcflêre atq; dQcucrunt,magnifq; ÔC barba ris Alexandri galli cômentarrjs purâjUtililümâcj! grâmaricâ dehonefiarGt corruperuntep nobilia adolefcentiü ingcnia,quorû tamê error co eft tolle# rabilior,amp; maiori uenia dignadus^quoniä ut a fuis maioribus,amp; olim ceptoribus accepcrunt,ita traderc fuis difeipulis lblent,nec aliä uiam noue runt. MO.nefcio quid tibi tandeplaceat,ß ßonatus amp;nbsp;Alexander opti ma pueroru rudimentafaftidio funr,uellcm feire quoe tibi puerorü inftitu tio optima uideat. B£BE.ft candidus SC fine liuorc petis icire,d;'cara. Eft apud me frater Vuolfgangus Bebelius.xiiij.annos natusj's Donani ncuit jq amp;nbsp;didicit fine ullisglolfiSjdefinitionGcp limitationibus, ftjfficictiis,argumê tiSjinodis fignificandi fluxus 8C fieri,habitus 8C quictis,proprietatibuftp re rum(utillidicunt)amp; cf ten's dcliramctis,quf adgrâmaticcsoffîciGnonfpe# äant,nulla fit qu3cftio,quid fubicdG,quid propria paifio fit in Donato,ul’ in grämatica,aut cui parti philofophiæ fubordfnef, ut faciunt noftri, q fin# gula,amp;uniuerfä excedunt non modo puerile ingcniG,{ed totiusgrämati# ci captG amp;nbsp;ofriciG.LegePrifcianG,DonatG,Seruiü,ßiomcde,CaprG prin cipes grämaticorGjamp; alios non admodG paucos,8lt; nihil tale in cGdis eo# rum operibus inuenics,fcd tuclemctariusliterator,eadoccsquga nemine nifi forfan aplcbcia,amp; oino explodenda grämatiftarG cohortedidicifti.O xq curioiam puerorü ncgledionê.Oimpiâamp;dedifcendä magiftri dodrinä, quis unt^ prafclarus^aut eruditus exiftisineptrjs euafitlt;quot;nä amp;nbsp;Remigq infi mi Sc uulgatiifimiomniü grärnatifi3edefinitioncSjamp;regular nö modop# fupponuntjutdicitur a noftris profodiä,pfertim de coniugatione uerboj^t uerG etiä non unoin locodialedicä induftria.MO.An fufticiatfolus Do# natusc'ßE.Donato coniungit grâmatica,nô Alcxandri,fed Perotti,uel Sui pitii,uel Aldi Manuttj de litcris (aünis optime meriti,uel Mandnelligt;ä^-in primis {denrichmanni ÔC Braftjcanijlediocp poetarG, oratorG,amp; hifiorio graphorü.MO.eft ne hæcffaterna tua inftitu tioÆB.eft.M0.etiâ ludi ma# giftri,dequibusdixifti (blent interptari Virgiliü.BE.benc quidc,fi didice; JO runt.M(Z).amp;fi in fcholisnunfpaucLiuerint,aut ullo pceptorefint ufi,perti# naci tamc ftudio Sc frequeti diligentia nô nihil (unt côfecuti. BE.Quid fint ftudrjs fuis cöiècuti nô poftum ipfe feire, Attamc ut lib.irj.Ciccronis de na. deorü.Epicurus fc nullG habuiffe magiftrG gloriàtus,nô iniuria carpitur. ita profedo perniciofius nihil cft dodrina illius,qui tumultuaria tin ledio nc,ppofteracç diligentia eft prius imperitorü magifter cp dodorGdiicipu# lus,qui cum pocticâ a limine tm falutauerir,ncc penetralia uni^ fit ingref# fus,rcconditâ uatü feientiâ ignorat,hinc captiuos fenfus in fuâ expofitionê uidoris iure tranfponit,mcntcq; poetf,amp; uerbo pro libito Sc opinione ru dis ingenrj intcrptatur.unde prauis pueri erroribus inficiuntur ,qbus ma# 4® ior aetas uixcarebit.MiO.redcamus undc fumus dfgre(B,cum de inftitutio '
‘ ne puerili non fit nobis inftituta orauo.Tu præ ceteris g'fiint in germania profeflbrcs uidcriscurioGor de lingua latina,atcf hanc nimis anxie obfer#
X iij
-ocr page 276-Apotom'*
uarequod ipfe damnare foleo.Quis enim ut ßcneca tefiatur m'mi's accurat te loquitur,nifi qui uultpuudeloqui.BKbe.modoadßntlatina uocabula (pro quibus fum curiofus paululü ne defoedcntur per barbariem)non ni^ ' mis accurate autloquor,autdoceoloqui,fed uerba apuderuditos ufiiata amp;çômuniamihi placet,qjfiinterdüCutinuper quidâmihi obiecit) uerbîî ab ufu cômuni remotius afTumOjdum tame ladniï fit,amp;: ab illuftri audo^ re aliquo mutuatû,fcmelq? pofitü,detur mihi uenia,dum id nonfitcrebijt amp;nbsp;affeâatüjamp;C potius in hocinciderim,^ qjde indufiriafit quaefitü. MO. es reuera plus iufto curiofior,q etiä Hiero. Auguftinü reliquofcp facri clo^ ly qurj principes,utgrjco uocabulo utarfpirarchos.i'«'ltacrobiü,itcm Ap« ’
leiüjSolinü 8C Vegetiüparü elegäter interdü locutosexifdmas. BE. nü^ aufim ego proprio iudicio exterminare aliquod uerbü, aut intcrdicere la# tinæ linguæ cômercio,quo ht ufus ullus fcriptor iâ didus,nifi ante me uel Valla ucl alius taxallèt,amp; tan^ minus elegans condênalîètjuerü fie iudico ut quicquid apud Apuleiû amp;nbsp;reliquos quos dixi inueniaf, utbarbarü,amp; exoticû oîno cenferi non dcbcar,fiçinterdû grâmauce amp;nbsp;nô oratorie, hoc eft cxcultc oîno amp;nbsp;elegâter locutosfuiflê contenderim,fic etiâ uocabula buseft ufus Laélan.omniû ecclefiafticorû latiniflîmus.'Fertulianus,Cypri anus,iKiero. Auguftinus, Ambrofius,amp; pauci admodum alii feriptores fa JO cri non explodenda oîno tant^ barbara,nec omnia, ut elcgantia,atq; ora# toria recipieda eile exifiimamus,quoniâ dodi fuerût fuo tepore, doâofcp lcgcrunt,netp etiâ fine au Aoritate oîno icripfifie creduntur, praefertim eu quot;nbsp;ante gotthorfi in Italiâ aducntü,uel linguæ potius per illos corruptæ tepus hunorûcf 8c aliorû qui latinitatêpenitus prophanarût,floruerûr,fintcpha biti eloquctes.T ribuemus igitur aliquid amp;nbsp;teporibus illis. amp;nbsp;têporû illorS, cruditis,qui fermonis confuetudinê quandâ uidenf non obfcure faccre po tuilîc,nifî aliquâdo ncceintate,ut poftea dicam,coaAi,cx fordidiore uulgl ufu uerba afiumpfifientjaliâ nâcÿ fuifie uulgi,aliâeruditorû orationc,atqp fermonc tempore illorû luculenter expreifilfe uidetur fuper Ezechiele Hic ,o rony.dum inter cetera dicit.Nos far uel gentili Italiæ,pannonifcç iêrmonc lpicam,fpcltâcÿ dicimus,und fæpe triuali fermone,amp;magis eo tepore ufii tatis uocabulis,ut quidâ dixit,^ receptis ufos elfe crediderim,quippe qui pluseuangelicismyfterr)s,amp;; expofitionibus ep difertis rhetorû uerbis, politisdeclinationibusftuducr]nt.Præterea cum tot fint in fide Chriftiana noui ritus,facrifiçia,precationcs atq; cerimoniæ,coaAi funt doAiifimieuâ ' ÔC diiertiffimCcum omnia prifcælatinitatiex paupcrtatelinguj illius amp;nbsp;no uitatererüconformarenonpolTenOnimis licenter tranflumere aliquâdo ucrba,uel cum uulgoCcum fignate amp;nbsp;pure non pofiénOloqufiquod igitur in frequêti ufu habenthi deificarc,mortificarc,caftificarc,propitiare,digni# ficare,certificarc quæ duo V alla reprehendit. Angufiiare,confortarc,apo# ftatarc,malignarc,clarificarc,amp; alia multa credorarifiime uiôs eflê prilcos oratorcs,qui elcgantiflîmefunt_locuti,funt tamê grâmatie3,ô( quibus nô# nullis etiam poetæ uttuntur,quare interdieenda latino prselèrdm'omnino
-ocr page 277-BFEBI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;€XX
non funuQuis cnim intra analogic fingere noua uocabula prohibeatur. un Je ego minus bene anticipare uerbû tancp barbarû explofi,quo ufus eft Apuleius Virgiliusin rola. Aeftiferiï fuadcs anticipare diem.ftê clarifia co,penitusgrâmaucîï dixi ex Valla,quo Virg.de fortuna eft vfus.DMec qs clarificat perpetuo fouet.Credo tfï plus clîêgrâmatica oratoria,tam amp;nbsp;fi nefas fit aliquod uocabulücenferi minus latinü,quo uel femel. Virgilius fit ufus,nifi fortafiîs carme mentiat au Aorc,fcd quo uix utunt oratores.Itê afiîmilaredixihô efic tcrfum,tcftis eft Diomedesgrâmaticus g dicit,fimi; lo non dicimus,fed fimilis eil.Inde nec alfimilo quo tii Dui.utit.lib .i.trift, (ifrandia fi paruis afiîmilare licet.Plau.in amphi.fedita affimilauitfe quafi amphytrio fiet.amp; Ladan.de phœnicc.MuficaCyrrheis afiimilada modis,
, ideo nô bene Diomedes 3c ego diximus,nififorlan alfi aflimulo nô alTimi lo dicere'uclint, ut legcdû fit ibi afiîmulo.Martia.Cü fint crura tibi fimilct q cornua lunç.Exploli amp;nbsp;VitftualiadidionêexaudoritateWermolaiBâr barfquod inuenit apud lurifcoful.fEji focio.l.fi fratres»§-fi quis .lurifcoful torü autê oratiôes Sé uerba non luftiniani,ut libérer admitto,amp; latina iudi cOjita.p uarietate rerii no ubicj; oratoria,ôé oîno terfa exiftimo,pfertim cS
. multisfeculis Ciceronis setate qui hodie extant,côfcquant,ôé ut ad ecclefia . flicos redeä.Voeât illi hoïescarnales g téporalia,amp; carnis pruritü fcquun , tur.Spiritualcsauté g anime falutépcurât Sé pcurare debêt.Itê feculareset naundanos g a puris latinis profani uocâtur,hoc eft quorû negociû eft in rebus téporalibus amp;:müdo,nö in religionedeoriï.Atquis precorCice. gs Saluftius4-iuius,aut quis ex tota uetuftatelarinus fic dixifi'et:nolumusfalt; men omnino illorü cofuctudini fermonis aduerfari Sé côtraire, fi cui pla# ceatloquatutilli,ornatiustn(Slt; latiniusloqui quis.phibebit,autquispo#
I tiusnonlaudabit'fedquoddixidetheologis ueteribus,non idem ribico# ceficrim in recentioribuS noftris qui iamdiu ab omni purifermonis obfer uationeabicruntlongiffimc.MO.Scio Sé hodie efic theologosdilèrtos.ôlt;i latinos.BEbc. Sunt profedo permulti,fed comunc dicédi genus theologo rum,amp; charadereft omnino protritus,amp; triuiali moneta perçufi.us,quip; jq pe qui plus in rebus cR uerbis, laborant.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CASnCATIO COMMBDMTARIDRVM.
IVJO.Nefcio quid antca tarn præclarûâô ampliipraedicaueris de tau# , rentio Valla,quern pluribus in locis errafle uidcmus,errorcfcy cius pafiim uulgati leguntur,uidc Bebeli,ne Sé tibi aliquandocontingat.ßBbe.nemo , un^ fuitaconditislitcrarû monumctis qui non aliquâdo érrauerit.Nam ut elegâtifiîme dicit Seneca,nullü fine ucnia placuit ingeniü,da mihi que# cung? uis magni nominis utrü,dicam quid illi ætas fuaignoraucrit, quid in illo leiens difiimulaucrit.mukos cnim dabo quibus uitia nô nocucrunt quofdâquibusprofucrunt,dabo inquâmaximæfam3e,(St intermiranda 40 propofitos.quosfiquiscorrigitdelet.Sic enim uiua uirtutibus immixta \ funt,utillaslœü traéfura fint haecillc.Quæcum ita finr,bene dicitCiccro fibi ftulticiam elle uifam,aut bene inuéds alicuius recedere, fi quo in üitio
-ocr page 278-APOLOGIA
eins offêndcremur,aut ad uinaquoqicius accedeic,cuius aliquo bene prflt; ccpto duceiemur,hinc nunc^ aegrc fum laturus, dû humaniter amp;nbsp;iufte 1'cri pta noftra fi quo lapfus fum,corrigâtur. Non ciïi adco pucrfc me amó,ut uerbis AuguRini utar,g ÓC alios uelim errarc,ut error meus lateat.q? fi uc? litme quis hoRiliterinuadere,amp;infulrarc mihiinfeRisRgnis, non expedet poR mortêjubi nulla defended! facultas dabitur,nec con tra laruas pugnet, led uiuo colluâetur, ut collata acie pes pedi cohereat, amp;nbsp;fi fic inermc coiv flt;cerit,uel armatü deuicerit, uiâorià iaâet, quæ tn parua crit fed ut redeâ, ncc etiâ me cmendarc pudebit fequetibus fcriptis,fi gd in prioribus qnc^ er io raucrim,ncc hoc uouu exifiimari debet.Contigit ein uiris in omni doäri, narö gencrc fplcndidiiTiiniSjCu diuus Hiero.teRet fe puerilis ingenii fcripta quxdä emifilfc minus limata amp;nbsp;pfeda. In libris quocj: cotra f*fertione Se# ptimiS Tertulianû hoc idê palfum eflc, amp;nbsp;Origencquoq: admirabili inge nio uirüincanucocanticorü pariter fuific aliqn cxpertu,nec no amp;nbsp;Quinri lia .in xq.li.infiitu. ora. Sed que no cotingat errarcccum rex oratorfi (Lice# ro dicat adolcfcentulo fibi inchoata quxdä amp;nbsp;ruda excidiRc.Sf hocillc(in# quit Hicro.tam de libris ad Herenniû g de rhetoricis quos ego uPperfedif limos puto)ad comparationc lenilis peridf dicercpocuit,quâto magisego libère profitebor,mihi qufda elle édita minime perfeda amp;nbsp;limata. At quis lO precor AuguRini eo minore exiflimaueriteflêgloria amp;nbsp;laude, cj? publica#
ta diu a fe quxdä nouis fubindc editionibus 8C retradatioibus dänaucrit^ nemo uni^ uifi plane fcurra.aut alius ex imperitorü colluuione,eam ob ré indodus,inhumanus,ÔL cxcorscfi illc ccfendus,qui dum unü errorê,duo8 uel etiä plures offenderit apud alique feriptore, Ratim acerbe, amp;nbsp;fine oini modeftia in illü inuehitur.eiufq? laboribus hoRiliter infultat,amp; tan^ inuti les damnat,cü eius alioqui eruditionein nullo xquarc poRit, uirtutefq: ne imaginari quide.ft ut libere loquar, quod quodä prxlagio extimelco eos mihi hoRes futuros uidere uideor, qui immemores quod mcis laboribus, amp;nbsp;uigiliis lint non paru adiuti in fludiis,profccerintci: nö mediocriter,fol5 jQ illudquodperpcram didüeRreprxhcdenc,atq;uellicabunt, hxctiîccon#
trario mihi cöfolatio eR,q) defen (bres etfä non defu turos pollicear.MO. ta. les funtpfedoimpii merito iudicandi,amp; ab omni humanitäre prfusalieni qui propter pauros quofdä errorcs nö uerenf in eos garrire contumeliofe, uel aperte eriä conuiciari his a quibus alioqui magna acceperüt. nö credo tn ullü eruditü tarn fui oblicS,ut nifi forlan pietatis rcfpedu,amp; cmendandi non rephcdêdi Audio in cömunc fragiliratis humane uitiü tarn temerc, 8C diriter infultet. B(f. lErudiu nö faciunt amp;nbsp;prudctcs,fed homines fatui amp;nbsp;litc ratoresfineartc,fine litcris,finc ullo acuminc 5gt;C audoritatc,erudirioncfibi fallbperfuadentcs,dumclaru fibi nome utcredunt apud îndodam plebe# 40 culâaucupentur,latrarcinilluflrcsaudorcsnonerubefcüt,amp; tales funt(ut
no minus ucre tp uenuflcdicit Apuleius)qui meliores obn edare malint g imitari,amp; quorüfimilitudinêdefperent, eorundeaffcdctfimultatê, fdlicei uti qui fuo obfcuri funt pcritorü nomine innoicfcant,cupientes(ucluc We#
-ocr page 279-BEBELll nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXXgt;
roAratus Ephcflæ Dianf têpli inccnfor quönda)ucl cü fcc!erc,amp; infamia ef fe nobilitaii.MO.ad te reu« tar,ingenue quidê confiteris te cfTc ex numero foru hoim quos fxpe fall!,decipigt;amp;lerrare có.ingat,quare uteft mihi per# fuafunijfi opus illud epigrâmatû,amp; pancgyricon ducis Eberhardi fenioris gymnaiiarchis Tubingêlibus dedicatü.nüc clïct tibi idendüxrcdo te dcco aiuSjdd maturiusrem confcè'iurü.cüiudicionoftro reperiâturqux auâo ris amp;aetatc,amp;incurianonobleure prx k fcr3nt.BE15.optimc narras.SuiHquot; em maxima penitudinedudusunijiemifiile hune hbelifr. Atiuuenilisim petus famxcupiduSjhæc fci iberc adegitubi fateor me faepe errafle,jtatifcp uitio inicrdü grauiiatê.ÓL modefiiâ no oino oblcruafle, ucrü utPaulus ingt; j o quitjdü eram paruuluskjquebarficutparuuluSjfapicbaficutparuulusxo gitabâûcut paruulus. Qua aût in ætate iêripferim ueriflime oüentat dißi# ciiön in code libello contentü. Eis duo lußra uidens non dü meflefc^ qua; ternas.Carmina eödidimusqux tenet ifte über. Nam amp;nbsp;oia alia qu^ ha äenus imprefla uides ante xx vi.annû funt a nobisedita,præter triumphu Veneris,amp; pauca quædâ alia qux pofi icripfîmus. Tempore ain quo epi; grâm.atû, code uulgaui etiâ colmographiâ Laurentii Coruini quondâ in gymnafio Cracourenfi pçeptoris nofiri,qu3 ficut amp;opufeulîî epigrâmatu bt itê cômentaria de abufione latinitads nefeio qua fortune iniquitàte, cak cographi multis mendis côtaminauerunt. In cofmographia ein erratü in primo laphico.Corda diuorü bibit unde turba. Vbi nefeio quo fpiritu ad didit imprelfor diuorüq!.ltem paulo pofi.Sjua dum fudâs agitabat arma» ille (udus pofuit. brratû amp;nbsp;fxpe in epifiola mca, fed fæpius amp;nbsp;fxpitfime in opéré iplius Laurentii,quf oia non pofluntmodo limari.Item in carminé Martmaplin fine.Croca polonorû,noncroco legendü.kem Cymhiushic tniflis non his.Item obftrufos rcrû latices,atq; abdita coeli,non Icgas ficgt;ab ürufos rerû latices ftellâtis amp;nbsp;abdita coeli.Fatcor tn in multis feriptoris cria incuriam obfuiflc. Sed in opufculo epigrâmatario noflro multa perperâ funt imprefla,quæ omia tanq inculta,amp; non bene,ut ita dicam fermentata dimitto,pter ea q ad laudê illuftrilTimi fimul Sifapientiflîmi principistber jp® hardi fenioris iuucnili fimplicitate de prôpfimus,q paulo correâiora aliqn, uidebis.bAO.Nône amp;nbsp;cômentaria de abufiôe nô nihil mêdofc funtimpn f faÆE.Mendofc,plus mille médis tam correâorü lcriptoris(quia ille# gibile magna ex parte erat excplar)culpa ftatcnt.M©.q funt ifiæcÉE.quis oés numcrabit'Prjterea diis uolétibusbreui corrc(3ius,amp; cü multo foeno rc additionibufep nô inutilibuschalcographis imprimeda dabo, at fi q ex incuria obrepferintjdiligétiori trurina pefitabo. MORgatiû efnuulgo di; cimus q hodie fponfaliria largitas apud leguleosdicit,dos efi raulicris.0o natiojjpter nuptias eft ccôtrario uiri, qd ité dixi nô bene diôiû frequétoin Vlma,ucl Virgilius incipit,amp; fiF a moderandü cfi,qm nullû fere çft ucrbû qd abfolute enûciari non pofiîquteü dicâ amo, in nullû hoîem amoré me um trâfccdere oftédo. Ita lil'iterdoceo, lcgo,uifito,qd latine dielt,fedjaro in nra fignificarionc accipit amp;:c.lteni aliqn regüt loco aâiablaouû eü ppofiti
y
-ocr page 280-one,ut figiiifîco,peto addOjCæfar.in vii.gallici belli,côflamare 8C figqifiça te de fuga Romani ccper3t.Btli, v.addunt eaâ de Sabini morte,amp; alibi de fuis priuarim rebus ab eo petcrc corper5t,ïta edâ indpit,Quintilianus.Nâ nec pingere quifiÇ, ncc fingere cœpit a pedibus. Seneca. Ira indpit magno impetu. Vale. ViO.uale iu,amp; q côtra dixi aequo feras animo, nam plus fui admonendi caftigandi, aut rephendendi grada feci.lterS uale ex Tubin ga iq.Kalendas Maias. M. H). V.
Tetraftichon Volfgangi Richardi Gyningenfis ad cômêtariaBebelianx Lingua ladna tibi multum deberc fatetur
10 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bcbcli,arudibu$cummudlata foret.
lam reparata fuum Romana loqucla nitorem, Tranfiit in priicam te comicante uiam.
PRO C0iWMENTARÖ8 BgBBLIÄNlS, yßALRICVS rulH'cus bareudnus facerdos. Ad ledorem germanum.
Si Icabram cloquio linffuam formate latino Barbarie explola Jedor amice cupis.
Egregia Henrici pete commentaria noflri Qiii tibi follidto partalabore dedit.
Multum debueris uati germane diferto
to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si pladtoipfiuspedorefcripta leges.
Sed quis liuidulo tentabit perderc morfu
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Forcia quern diuæ Palladis arma tegunt?
Laudent ergo fuos graeci Latiic^ poeta's
Teutofedhuncnoftrum ledorin aftra ferat.
In laudes Bebelii Bpigrâma fecobi Wenrichman phîæ magißr». Bebelium nunquam ceflb laudarepoetam
Qui fludet a nobis pcllere barbariem.
Ell honor hie patriae,decus ell amp;nbsp;gloria nofira, iccirco rogo uos hiinc colitotc uirum.
$• Voso germani mecuni defenditcuatem
A turba indocla,nam nihil ilia fapit.
Contemniint pulchra ignari,amp; fua fordida laudant, Mordete amp;nbsp;dodos,amp; lacerate (ludent.
Dente theonino carpunt iam fcripta dilêru'
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bebelii uads,peltiferi atqs rudes.
Afpemantur cnim fluid qux non didteerunt, Ft quae non nofcunt,nce didicilTe ftudent.
Sed plufquam fuluum aurumflraminalaudatafcllu% Barbariem plufquam dogmata flultus amat.
Fulmine percutias coeli tu maxime redor Olores rabidos qui fua (ola probant.
At uiuat fœlix cum raagna laude porta Bebelius noflcr,quem pia fau manciu.
-ocr page 281-cxxn
- Henricus Bcbelius in barbarum lumen mundi.
Barbarc bat baricoscorrumpo logos anitnoic Hine corruptorem diterc nemo potcil.
Barbare fermoncm corrumpis at ipfe latin urn / Wine corruptorem dicere quiiî:p poteß. Tu contra eloquium terfum bcllatorhabcris
Contra ego barbaricum marua cafira loco.
MetiiBebelius Benedido farncr Hcrcinigcnac iurifcofulto 5(. canO* nico Ktutgardiano.S.D. Dcogibusaleedias,attÿæmulis.
Qitâti facis cômentaria nraßcncdidcclarifrime,tribuoidamicitixn5 uulgariep tuae in me bcniuoleti3e,q tc plus iufio forian de rebus meis fenti# re facit. Videor tn mihi citra iadantiâ rê in mediû attuliflc,nee inutile Audi ofis fcholaflicis,nec iniucüdâ multis,fateor tn elle nônullos in capo barba# hei depaßosjicis quale hoim genus g facrikgiü efléputauerûtjôC expiandä fafcinus,dü dixerim facrißiä no eße latinü,amp; alia gpluria q uulgo ufurpäf a ntis, qs hoics xqiie laudätcsjatcp uituperätes contêno. Quos uiderc licet effe in fuis fermôibus ct/xoüfrouff-xài ö.'j’potßiaiTouo- rudes amp;nbsp;barbarophanes nullücp uerbü nifi,ptritS SC fordidü,atq! ex media barbaric deculTum^fer rj^nec uetcrijjuerbio poffunt no odißc qd nö noucrüt. Adco ut optime fc tiat Suripides dü iuxta Platonis in Gorgia alkgationc uertirimc dicit, qua 2(3 inre clarus quifcp cß ad cä jgt;pcrat amp;nbsp;dici parte illi plurimä impcrtit,in qua fc ijScexuperctjCÖtradn qua flupidior ac nihili fit inde effugit,câcp contênit hfc file. Atquê tu ung uidifii aut legifli hoîem cruditü attp dilertü, g ucije Ô6 purû latinitaus eloquiû un^ aut carpfcrit,aut adolcicctibus non lûmo# pcrc.pcrfuaferit imitandû,amp; frequeti diligentia côparandüC Dicant igitur æmuli noflrijuel potius latinitatis facrißia,ncC ego oRcndar, uerü no facri# fira,,fed facrariü ego dicâ,amp; quia hoc magis uolo,nô ideo pcccaui(ut ita lo 3uar)mortaliter,non ideo contra rcmpu.côipiraui, non ideo fum parrici# aautpatriaeproditor.fedbenemcritusdcpatriaatgiJingua latina,quia fie latine dicitur,fed nec taies docendos fufeepi, uerû adolelcentiâ germanâ ÎO elegantioris fermonis ßudiofam, cj; fi barbaris ita placet, barbariflcnt ipfigt; nec nos inuidebim uSjfinât nos faite p germanoru laude dicere aligdp la# tinitatCjUtuelfero aliquâdo abolcat hæcignominia qua Fhilel,Pontanus Hcrmolaus barbarus,Mirandulaj5c omnes fcrmeitali in germanos, bar# barietp noflrâ graffantur.Et quoniâ multi funt hodie apud germanos qui docendo amp;nbsp;fenbedo in id maxime conarif, u t culiiori fcrmonc nos ab ilia barbarie iiindicçmur,ncc ego officio meo defui, g cum publica profefliôc turn Icllulariis etiâ atq; noâurnis lucubrationibus iuuentutc Tubingefèm n«ulto latiniorê cp antea fuiffet reddidi,horridâcp amp;nbsp;fqualidâ barbarie ter# fiorjsfermonis obferuatiôe.p uirili poruonc lcuigaui,quod amp;nbsp;mulu mihi □cceptîî rcfcrüt, amp;nbsp;ucrâ latinitatêamplexari findet cnixifTime. Sût irrfuper ctià g ea ingenii tardirate funt,ut alieni cogant ce a mufis,g dum fe defpici titneât cû-eo careât quo ttos glonamur,n5dubitâtaptts côuiciis müfas
y ii
-ocr page 282-•h - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLA
(ncelTerCjatcf dilTuadere adoleicêdbusquo ipfi oîno dcfb'turi (unt larinum «loquiû,atcç inde in angulis côtra me latrât,quos amp;nbsp;naucifacio ad-unum amp;nbsp;côfutaui îæpiffîmcjCj, fi nupcr audiuifles quendâ Dcraofthcnica lingua orante,iiel barbaroplxjnias pociusftridcntê,eratem iuxtaËupolidis grac# cipoetx uerfum,X«Xfciv tcfisos ct(A«vlt;tTûjTctTOî Xtytiv.iJ^allare uel blade# rare optimuSjimpotêtilTimus uel incptiflimusdicercjnon potuifics côtine re rifum.Nâ dum côtra mc,mcâq? linguæ latinæ obferuationc occultis tiï ucrbis(ut mos eft hypocri tarît,amp; iftorü qui intercutibus uitiis fcatêtes,orTii innocêtix aduerfanôdiuinâ illâ Ciccronis fuadclâ,atlt;j fuauiloqnriâ opta Ici ret,adeoiu(ie optauit,ut ego iplè uicc eius fim miferatus,dum tâta lux mît di miferâgràmaticâ adeo lederet,atlt;ç multis uulneribus côficeretfut ita lo quarjnunc inqanunciationc afpera atq? hiulca.nuncin profodia.nücin ca nonibus fyn taxées, atq; barbaris orat5ibus,in tataqidodoijt uirorûcoro na adeo cefpitaret,ut plus balbutire cp loqui uiderct,omnibus dodis ride# dimateriâprçbuit,itaeuenit illis qui nunq orationislatinæ modes,ufur# pationefeç ullasdidiccrtît,excrcitarionecf frequêii imbibcrüt,ut duin era# re uolüt,tumukuariis bine inde ex opifido aliorü exercitationibus mendi cant uerbu]a,atcj; orationes,fcd quoniâ alienû facere fuü æque grande cft, ficut Herculi clauâ eripere,ôd nouû àliquidcxcogitare,amp; illi jnfup nec di# tO nelcât a'jfttpiivîoi'i tSv lt;zuvTlt;tfi»v^iiTt -niv ctcruf44)œvilt;cv.i.côfonâuâ amp;nbsp;fonû ritatem côfirudionn,rtetj diironanuâ,neéj ullü ornatæ ortftionis cultum didicerint,fit ut in unît agrü diuerfa femina conférât,fitiginê ex illo,ex alia ucro triticü,ex tertio auenâ,hoccfi ex uariisuariacolligctes,amp; tandc ex fe loliü.i.barbaric,diuerfum âd côtrarium inter fe dicendi genus mtfceät,ubi nec eft côtcxtus,ncc eêfcquentia rcrû,nec fènoritas,nec uU5 pulchræ ont tionis lenodniû,adco ut audire tcdeat,intelligerc nô pateat,crcdfre poTirtt mo non libcat,adco ut tandêabeantomniîî rifu ôd cachinno explofi. N5 fperet igiturquifiÇ fe ornate auç diferte,ul’fcripturü,ucl oraturü,edâ fi oîs omniû audorü elegandas Ôd figuras côpilct,fi nô aliquâdo fub rhetoridc, JO uct faite tyrodnijs milicauerit,atcp oratoriâ uel primis labris degufiauerit, de his hadenus.lt;Ôt ß quf ris quid mô méditer, Sd qui fint labores noftri in tra domefticos adhucparictesdctcti,breuiacdpchæca nobis côpofita, ftd chartaccis arcis liadenus mandpata.KM ©ARminc. Triumphû Vene risfexlibrisheroico carmine defcriptiTubi mira Sd noua,Sdiucunda inué donc mores hominü taxant,afFeruntemibicaufætantorû bellorîîp Ger maniâ,Sd alibi item caufæ famis,pc(tilcnrif,morbigallid,8dfimiliü aduer fitatîi,quibusiam multis anntsmundus tamgrauiter eft uexatus. Car# men heroicü de motibus bcllicis nortri prindpis. Très a^logasdc eadê re. Germaniæ elegiâ de intemnis fe^litionibus. ViAoriâ Bocmicâ Cf fartsi^aximiliani. A8/?ogâdcæmuIispoetarü. Triumphîi Chrifti anû uel Chrifii côtra inferos, fc'pigrïma.ep)tap!iia,Panegyricos 8c alia» »N PRO2A ®RÀT»0rlt;]E.
. Apologia in maicflatê,gloriâ a mplityd jnê,at(^ magnificentiâ Ghri
-ocr page 283-fiianorû impera torn Fcedcrici primi BarbarolT« cognominari, 6c nrpôtfif eius Fœderici fccûdi fueuorû, plurimi finiftris (cript.sfalfo SiC mcdadtcf ùicufancdbic^ alia de £ueuis,dc laudc Sucuorü,de,pditione duos Mcdioia ni. ItêdeanugtateJordtudinCiamp;maienategermanorû. £?emifcrabili at (ÿ nefâdadecôllaüôc Côradini ultirnt fueuorû ducis, regis Hicruialê ciliæjbicf de nouitatibus Apuliae. De mêdaciis quorundâ hißoricoj^.
Qui (int Heluetii,amp; an Rhenus difterminet Gcrnianiâ a Gallia. Apo^ logiä de eo (|gt; imperator congructcr,amp; latineficnomtn illius,cui imperiS amp;nbsp;fumma rerû cômilïa cft,excedatcj: r^iû nomen, amp;nbsp;q; benecoroncntur ' hodie reges,amp; impcratores Romx contra Lconharti Iiiftiniani opinionc. ( a
Anan carminû componendorû.Librü facetiarû, amp;nbsp;librum adagiorü • germanicorum. ©rationes non paucas in publko auditorio,amp; alibi ha - bitas . Vale ex Tubinga feptimo Idus Maias. Anno M. D. V.
Multa poftmodü fccit 5C côponit indiespartim jdita,partim fdêda.H.B.
WfcNRiCVS BEBtiU VS 4VSTlNGgNSlS AEgt; FRA trem Rtû Volfgangû Bebeliû in artibus liberalibus ma ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;giflrû de modo bene dicendi ÖC fcribendi.
Cum uaria fint hominû ingénia,nec idem fcribendi, loqucdi mos in bngua latina.opportunû duxi frater chariflime Volfgange,breuitcr te ad ■ nionere,quodorationis genus,quofiç auctores 3cmulari,quofcp fugere in lo eloquendodebcasgt;qiiôc{: fcribendi artifick) uti dcbeas,in his uerbis,quo^ ufus nunc cfi apud diuerfos diucrfus,funt cm plui es non ram fcribendo c{! loquendo,qui no tam Ciceionis ffculû q reccntiorû intelligo cruditorum ucrba,amp; fcripturas faftidio habêt,quibus T uliiusiLiuius,amp; squales nimis rccctes uidentur plani,antiquiflimi Ennii,Pacuuii amp;nbsp;Catonis ucrba abf Iblcta abolitacj; rcuocâtes,ac proferctes, quorûcp dum orthographiam amp;nbsp;‘ Ichbcndi rarionc uidcriS;Crcdas eosloqui amp;fcribcre matriEuanciri,au ma tlt;rtcr3eGorûcanii,aut apud deccmuiros deiurcduodecim tabularum c5# ' mentari, tam confuera illis odio funt, ut ex hoc uel maxime pccccnt, dum nimis affcctate(ucnia dignandifi oblatis non captatis uterêtur)prifcas uo; fo culas,amp; tempore Ciccronis obfoletas omnibus libris infulcire ftudeant,g busdum Apuleius,atq? aemuli Fulgcntius,atcf Sidonius, addc fi uis Fœ'.i cem Capellâ,omniû confcnocruditorû uitio affèAationisnotati placeant quos imitari eruditionis, uel potius iaâationis putant.faftidio efi numen cloquentiæ Ciccro,laiSeufcç doquctiae fons T. LiuiusjCæfar, ÔC xqualitî adorâda loquêdi idea (utitaloquar) Taies ego xâxo?mX«t«o-, ô( afieâatïï corum diccndi genus te pnulari non perfuadebo, ÔC qtioniâ nemo cftqui ftps rebus non aliquâ pr3etcndat,ucl caufam,uel autfloritatê, uolui uel brc qi fchcdula oficndert cur te ab illorum dicendi filo, amp;nbsp;fcriptura abficrrere tielim,oftenfurusrationcm non fordidâ, aut poenitendam. amp;nbsp;fi multi cur ita amp;nbsp;fuo more fcribant,ncc nofcât,nec noccrc curent jBed ut cfi mos iaâan tiü,fôlü ita faciunt, quia pudet elfe côtentos cômuni côfuetudinc loquêtiü præferentes hoc unû, qui fie Angelus Foli. 8C alii nônulli dodiflîmi inter
y
-ocr page 284-■DE MODO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
tteenrföres ho4ic loquunt ÔC fcribüt/cur amp;nbsp;mihi no liccat ha loquCcû quf bus’malû crrarc lt;^cû mulüs aliis benc loqui.At frater chariffimc,ut dicam, quod fenno^plus tibi placeat Cicero Romanæ linguae parés,diuinufq^ elo . ^entiæ alumnus amp;nbsp;artifex,plus Quinti.alterû Romany eloquentie lumê , 'T jLiui.lxatilTiina fermonis copia admirabilis, plus Salluflius Romane W fion'æ princeps,plus liiliuS Oæfar elegantiflimus fcriptor,plus Plinius linlt; guæ latinæ columen,plus Quintus Cur.facundus 8i elegans fcriptor,plu« luftinus ÔC Florus,amp; alii nônulli,plus(ut ad hagiographos ucniam)Laââ« tius,Cyprianus,Mierony.amp; Ruffî.placeant quos imitari uolucris,^ EnhiiJ
•0 usjCatOjPacuuius,Valerius, Andas,Neuius,Q. Tubcro 8^ronius Afefr lio4^. ßifenna,Fabius Pjâor,Liuius Ândronicus,Cecilius Quintus Qp’ drigari usjquorû fragmenta,obfoleta» uerba genufep dicendi euâ Cicero# nis tempore dcfitum.funt aliqui q hodicin dcliciis habet necfatis eloqueri tes fe putant,nifi de induRria Knniû,aut Pacuuiû fuse orationes fapiât,fi tn cum moderamine hoc faccrent,amp; aliquis in hsce incidilTet, nô de indufiria lt;apta(ret,multo dénia dignioreselfentjtÿ ÔC fi utdixi dodi fint, qui inter re rentes ira locuti funt,qUod ego ipfe ingenue fateor, attamc uix tres funt, aut ad fummü quattuor,qui tanta alTeiftauonc antiquare(ut uerbo Plauti no uur)geftiunt,at alii quotqUot funt eruditi ad unû in Italia diuinû Cicç roni$,aut aliorü 4« dixi,dicêdi genus eflSngerc 8C imitari fîudent, atcp.p uû , rili poruone mulrihadenusemulati,magnâcruditiôis,atcjcloquetie iaai2^ funt adepdjtj, (i oès récentes loquerent uti Politianus,nônc uis pfcrre Poli lianü Ciceronic'amp; côtempto Oicerone uerba Ennii renouareCncmo itade fipit,ut id faciat ud ego cxiftimo,nec tîî id dico ut calSniari Politiano, aut me ex hoc ofrêtare uelim q? contra cruditos fentiâ, ^d efr ab inRituto mco alieniRimû,utcontra uirü dodinîmû,cuius nô fum dignus(ut facrisliteris utar)corigiâ foluerecalceamcd, fedeü inter pes c5flet,amp; Politianus libéré ^fiteat fe prifeas uoces ufurpare, nücp uercbor Cicerone amp;nbsp;cius uRtatâ ora tionê pierre Politiano,oibufq; cius æmulatoribus,cfi fidixeris non Polida jo nü nô aliü ex rccéntioribus,fcd Apuleiü Sidoniü ÖC Foelicê Capella,uel , Fulgctiü tmitor,idc £(. de his dicâ,nec iccirco cos uitupo,qs fcio fuifle erudt tiRinios,nô tîi probocorü elocution?, q captatauidctelîc, atienac^aCiceif . ronis ôi. çqualin ftilo.nec iâ nifi de clocuriôis generc loquor,qs alioqui ma xime admiror ôi colo. Qui aût fint g anriquarias uoeesphibeant ÔC repu# dict,leges in cômentariis nris.d: in libello cui titulus eft.Qui audoreslegé# di fint ad côparandâ cloquettam, inuenies me loqui ex iudicio Ciceronis, Quind.Caefaris lulii.Odauiani Augufli. Au.Gcilii,Scnccæ,Fortunatiani ipfiusdcniq; Capellse Marriani, g 8C ipfecaptatæ elocudôis, atcj! antigua# riae incufat,addo hicinfup Cicéron? g uerbaCatonis nô aliter cxcufaoat,
40 nifi^tûcita loqucrenl holes.Addit amp;nbsp;M. Varro.li.v.ad Ciccro.delingua latina,Verba pperâ dida apud andqs aliquosjaptcr poetas fua ftäte rede dici,amp;q prius r5nedidacrât,poflca perperâ,amp;Diomedcsgrâmaticusin (cdt poRcra scus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uelut difriplinâ prifiini lèculi, ica k iertuon?
-ocr page 285-CT ßCRiBENDl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXXIW . ,,
fh’dire coepit,amp; noua uelut parturirc u«rba,q l'uuenû ritu ipfk mo floret uigenc,nóné quoq7,ut Sextus Cedlius Gellianus ait,longa ætas uerba atc^ ‘ mores obliterauit.amp; Sen.epi.cxiirj.Miulri inqui't ex alieno fcculo petut ucr ba,duodedm tabulas loquunc,quidâcôtra,dû nihil nifl tritü amp;nbsp;ufltatS uo lût in fordes inddût,utr5cg diuerfo gencre corrupts, fed fi uolueris ud a'ngt; tiquis uocabulis côfilio f^inti.in.i.opus cfi,ut no fint crcbra,nec manife# ' ßa, qa 8C ianri nihil eft odiofius affedarione, nec utiep ab uldmis etia oblitc^ • rads repctita teporibus. Ctpaulo poft ide. Namctiâfi pot uideri nihil pec# care,qui u tit his uerbis,q fummi audores tradiderunt, multS tarnen refe'rt nbsp;nbsp;quot;
non fois quid dixerintjed quid pcrfuafcrint,uides hie, amp;nbsp;alibi legifti frater , antiquarios a pftandiiimis (ere omnibus latinse linguae figniferis ôi artifid' bus, ac antiquarS uoeularS ufurpationcs tam crebras in primis deteftari, obiicitur aut a raultis. Cicero no omnifi latinitatê co plexus eft, non poflu? mus oia Ciceronis uerbis exprimcre,ad ^d facile rndco,non meae efle opi nionis,nihil latinScfre,nifiquo Cice.ufus fitfedfi no uelisaut poterisCiee roniano uti fermone, accipeporius ladifluâ Titi Liuii ubertate, arripe ele# gärttiä Columellæjiucunditate Salluftii ,fonoritatê Ladan tii,aut Curai le nitàtêjuel floridü amp;nbsp;pinguc dicendi gcnus,latinxcp linguf magna ex parte conferuatorisPlinii fecundi.acmularc potius infuper Quintlia. Tac. Sué# •o.'amp; S(cnecâ,cp iftos oblitcratps au dores,atq; affedatS orationisfilSToIi# î® «anus fie défendit fuüftilû in epiftolaquadâ. Nô placercfcribis genus Icrii bendi men,propterea qgt; afeiu nimiS uerba amp;nbsp;remota confcdcr,(ed praccer • ptS (2xfaris(ubi ait,habe femp in memoria,atq: in pcdore,üt tanq fcopii 15,fie fugias inaudit5,atq; infolens uerbû)magis fortafle illo tepore ualue# rit,4 launc adhuc ocs loquebanf, nrodure cm tu argui potuit, qui parit côtentus foret aetatis fuj uocabulis,nûc aSt uulgo nelcit latinus icrmo, fed a magiftris difeit, apud ^s certc nulla magis haberi uerba, amp;nbsp;ufltata debent amp;nbsp;reccpta,q q de ueteribus illis magnorü audorS thefauris,pferantur,hfc illc.Ego aüt ambitiofam exiftimo iadandâ uelle ufurpare ca uocabula quf ' Ciceronis etiâ tem^xîre fuerût abolita ,dS ufitatis apud peritos.S^ receptos JO poflîs uti c5raodi(fimcamp;l eleganter,ièdari aütCatonis, Ennii amp;nbsp;rcliquö^ prifeae aetatis uirorû oratiôis genus,(Si faftidire Ciccroncd--iuiü,fupraq! no miatos,eft perinde me indicé,ac fi quis limpidilTimo fonte,(Si recêti aquà di mifl’a,paluftri fcprolucritlimo,atcp lutofam aquam biberct,uitium autem' Tctlt;rx(X»to^HXitt(rreprobaui in alio libro,fed hicpauca alia,utoftendam,n5 incongrus pucaui.CACOzcliaigiturtefte Diomede,eft per affêdationë corrupta fentctia,cuni co ipfo decoretur oratio,quo alia uoluit audor or# narc,hxefit aut tumote, aut nimio culcu,proindc Volfgangefratercharifr '( fime fuge uerba,(Si imitationêquorundâ,quoru oratioes funt nimiS exq# fit3c,phalcratx(utitaloquar)floridf,diffluidx 8i. côrrupt3e,quorum molli ciem amp;nbsp;cmafculatâla(ciuiâ,fucos quoq; Sc calamiftratos cincinnos dete# futur (Si perfequit Auguft. in Moceenate,Cicero,Scneca,Quinti.in.xri.âff ' inquicFallStur ein plurimi q uiciofutn corrupts dicendi genus,^d aut y «ij
-ocr page 286-/ DE M0DO BENE DICENDI
wrborü licentia rcfultac,aut pucrilibus fèiuent iolis lafciuit, aut immodv co tumore turgefcit,aut in omnibus locis baccha^aut cafurisü kuiter cxr cudantur flokul’nitetjaut praedpitia praefubltmibus auet,aut fpede libcp tans infanit,magis exiftimat popukre ate); plaufibik.Et Seneca.Si ßoridx fint orationes,amp; nimis dukes inuanS exeunt,amp; fine aHèdu nihil amplius
fonant.€orhe.Taci.de claris oratoribus.Malim equidê C.Gracchi im# petum,autLucii €raflï maturitatcm,^calamifiros Mcecenatis, auttinnij tus {^aIlionis.Sgo autê frater Vuolfgange uellem mihi datum a diis im^ mortalibus dicêdigenere plane u{itato,non tame oino ineiaborato,uti no lo obfcurojitanecnimisfordidoamp;protrico,fcc}uiq!cópofiti0nê utinun^p fradâ Sc. afperâ(qualem in Domitio Afro tradicQuintiliaJita necdiffluigt; dam nimis SC encruatä uti non inflatâ amp;nbsp;turgid5, ita nee nimis iciuna SC. (itccam.^d illiufep imitarionê tecohortari nunÆ dcfinä,fton aût ad illoijt qui ad oflentationem eruditionis nunc afpera oC antiqua uocabula ufur? pant,nunc nimis amp;nbsp;ad uitiûufq;lafciuiâes,dinbluttusHorcs clumbcmc^ molliciem eonfedâtur,quod facit autinßabilis amp;nbsp;mollis animus, aut exigt; lis cruditiois tenuitas,dum folü mendicttateuiuentes,nunc duri funt, ßdii riufcuIû,autdifHuidi,n uber alicuiusdicendi genus legerint,quo iure dice re poflitnt.Quo mccü^ fapit têpeflas deferor hofpes, ita ut nihil propriïi ao halxntcSjdum leguntCiceronefuhtCiceroniani,dum ApulciuApuleia nj,dum CatoncmCatoniani,folü alieno pane utcntcs,ÔC op mendia's con tingere folet,(iiigineû triuceu,amp; eibariü fimul iügentes, œfufum pukneta rium cóficiunt,^ dum ex aliéna oratione folumodo pendent,nuUa fit coi fonantia,nulla confequentia reru,nulla fonoritas,aut maieüas orationis. ^t ut tu frater uitaren3ecponi8.eruditionêconiunge cum compoßtionc, quem dbi iam prjfcripfi. Sed quo ad orthographiâ,fcribût nunc quid» exquorû numero prxcipuos credoPomponiüi^aetü, ÔC Ange.Poli Ad fentio ubi nosaflcntio.Adludo ubi nos alludo. Adgredior ubinos aggre dior, Adnitor ubi Prifcia.amp; Geor. Valla annitor fcribi prxcipiüt.illi (Don 'lega,nos collega,illi Adrideo,nos arrideo.illi Adlido,nos allido,ilii adcoi modatur,nos accomodatur,illi Inrumpo,nos irrüpo, illi Adpellare, nos appellarc,illi Adfligere,nos afHigere,illi adcufare,nosaccu(are,amp; in fimili# bus. Ad In amp;nbsp;Con in eópofitione fine mutatióe /cribêtes,quod SC ego jpfe nóferuo,ncc te eo modo icribere uolo,cf fiPomponius,(X Politianus ù^^ ri omniü fuffragio eruditiiltmi fie fcribendü cenfuerint, non iccirco tu ita ' fcribes,quoniâ centü alq panter erudiii 8C dodilTïmi uti ego prarcipiofcri bunt. At illos multi funt qui kquûtur, non nifi fingulari quadâ ex ambh tione,utfiadm ea quaefunt contra comunem ufum loquendiuel fcribedi flatim arripiant,c^uis ita antiquillimi fertpfifle notentur.Ego autê uolo ut 40 lcribas.arrideo,collega,irrumpo,allido,accômodo,anêntio,appello,annir tor,allido,a(Higo,amp; hanc elk uerâ fcribendi rationê ita ofiendâ.QuintiIia.gt; in.i.infiitu.dicitorthographia confuetudine deberc fcruire, fed cofuetudo eftnon taturetendii onuuûCprætcr duos ucl trc$?qua Ckcronis ÔC aequa lt;
-ocr page 287-ET SCRfBEWîDI ®XXV
lium/^Qulntib'a.t^ PIjnff,tam Hieronymi amp;nbsp;fychroniorü, noftraesfta ÜS.Q; confiietudo fueric æ[ati$Ciceroruanæ,Piini| 8C aliorû quos nomû nauijpolTum ita nô obfcure intclligerc.Nam ita in libris eorâ tam impref lis uctuüiîritua litera fcnpnsinueninius,^? ß fuccelTu tcporis uolumus a libra rüs ita eße mutatas iiccras,hoc non potuit fieri,niii cômunis cruditoi^ coniènfus ôc confuetudo confirmaflctdam fi ita cftjhabco confuctudinena bonâ ôi. fequcdâjUtpriusex Quiniiliano ortcndi.02 uolucris dicere ut lcribamusadrideOjadpello ^Gcflc eruditorü confuetudinê, dico ego pau dlTimorumpotiusabufum,amp;antiquiiIimorüimitanoncm (ÿufuni,quê nifi confenfuseruditorum facit, ficutbeneuiuendi bonorû confenfus, ut inquit Quiniilia.Etquoniâ uulgo latinusfcrmo nefci(ur,ut didt Folitia^: gt;nbsp;nus/ed a magifiris diicinir.confequens eft ut confenfus illorû quo^ libris incunibimus nobis fadaniconfuetudinem,iëd quid pluribus agam^CS funnni grammatici,amp; in fumma arcc,amp; fafiigio grâmaiices collocati, ita ut ego praccipio icribant,q; fi reccntiOFCS uellem adducere,idem docebit tç Ceorgi. Valla non inter pofire,raosdoâus,ita Tortclius ôif ipfe bene meri tus de lingua Iatina,itafcripturaLaurê.Vallae.Philelfi Arretinorü Guarû norum,Merularum,Poggii amp;nbsp;aliorû innumerabiliû,ita demum Philippi £eroaldi,qui nuper in magnam fiudioibrû ia^urâ ab hac luce dicitur mi gradé,cuius mors mihi,amp; ftudiofis omnibus non debet non ede triftidima 20 6c acerbidiroa,amp; co acerbior,q7 candide,amp; fine omru liuore multum no« bis profuit,illufirauitq: non paru linguam laünâ,adeo ut nec fit pofi Val« lam inter recentiores omîtes cui latina lingua plus debeat,fedut redeâ.Prb fcia.nonimmeritohaAenusgrâmaticorum princepsab eruditis habitus , amp;nbsp;ceiebratus,nône uti nos,fcntit amp;nbsp;praedpfit lt;audiamus lib.ij.maioris uo« luminis inquit.Haecipfa confonansd inad præpofirione, mutatur fequô li c,ucl gjUel p,uel t,utaccubo,acddo,aggero,applico,attingo,attinet,fqcç fequente rationabilius,ut affedus,! ut ailido,r arrideo,n annuo,s adiduud quodalii aliter fcribuntjUtaitPrifdanusuenit ex errorcfcriptorû,cû prx (ertim ml'to mollior meo iudicioiônus fit Affâri cÿ adfari,amp; in fimilibus. ï® Idê Priiei .in.i.li.d tranfit in p,ut appono,appclio.Keruius item li.i.aenei. di eit adplico iedfn praefentc u'um ß d in primafyllaba icribi,fcdin vero an# tiquaorthographiâquacpraepolitionêultimâlitcrâ in uicinâmutabat g P fcdhi euphonia. Jhde euphonia rccîs amp;nbsp;antiquorü dodidimorû ufus no bis patrocinatur.ßerui) eiîi têpore iam lingua latina una cü imperio in inÿ teritü pene erat detragt;Sa,ui eius tcporis ufum nihili fada, nec hcc fupra di# Aa mira,autincôgrua uideri debcnt.Nam tefiepapyriano lib.irj.de ortho graphia,antiquiconfueuerûtetiâ pro ad præpofitionecum d ar cum rap ponere,diccbantq; amenas,ubi nos aducuas. Aruocatos,ubi nos aduoca# tos.Arfines pro affines. Aruolare pro aduolare. Arfari pro affâri. Aruen« 4® tores pro aduentores.amp; quoniâ dixi de mutationc literp d,nonnc idc didt raraecmditionis uirattÿ xïoXuisopMartiaJFcclix Ca.in.irj.philogogixd tranfitinc,ut aeddit,in g,ut aggero^n I,ut alligat,in p,ut apponit,in r,ut ar
y V '
-ocr page 288-' DE M©D0 BBNB D^eENDI
ripitjin s,ut affidct,in t,ut atunetldem b tranfit in c,ut fuccurn't,i'n f,ut fuf# amp;cit,in nijUt fiimmittitdn p,ut fupponit,in SjUt fuftufit.Nönc «dê dicit fum inseaudoritariSjatcpuctuirimusgrämaticusDiortiedesc'bmutat in p,ut fupponisjdcni d fubiungit literis cofonantibus numero fcptê his c.g.ljj.r s.t.q fuccedunt in kjcG cius,ut accipe,a^rego,alligo,appeto,arripc,aflidc attcde,de in amp;nbsp;con cp mutcnt locupletifljmus eft teftis ]^rifcia,in lib .ij. du iradâs de n dicit,in multis tamêinuenio,r fequcte n in r cóüerti, ut corruo corrnpojamp;S hoc ideo fieri credo,qui ficut dicit Priicia.li.xiiij.differo,diffun do,dinido,fin f côucrtif,cuphoniac caufa,ita propter cacopharon amp;nbsp;afytn phoniâ uitandâ nos dicerc dcbemus arridco,non adrideo, aggredior non adgrcdior,irruo non inruo,irrumpo,non inr(îpo,fit cm durior,quafi qui dam fonus,fi dicimus irrüpo amp;nbsp;non inr5po,amp; iic in fimilibus.Et ut Priicfi in.ii.lib.pergit,pcne ubicüc^ con ppofitio ante dióionê ab r incipicntc cóf poiiitur idem patitur,utcorrigo,corruo,neemirûcû apudgraccos auâô# res artium hoc idem (bleat fieri,ui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,lt;n)pp(txyT«,ergo rati
onabilius uidctur efle.In quo^ cufls in qbufda mutât n in r,ut irrigo,irrb guus.ln reliquis quoqt euphonia hoc exigftelcruare,amp;irruo amp;nbsp;irrumpo dicere,cii nec in fimplicibus inucniaf n ante r,(3c fane ut dixit Prifcia .n. tra firtnr naturaliquada uocisratione,propter celcriorê motS, labiorutj ad XO uicinos fecilius tranfeuntiu pulfus.ldem Prifcia.B quôqtfcquentcjuel p in mcouerritur,! vero,uel m in cascômutatur,ut imbuo, impius, combibo, coliido,illudo,illido,imunis.fdemin pri.n tranfit in 1, lit units, ullus, catelt; na,catella amp;:c,fimiiiter collega,coUidodlkido.ldem in.xiirj.Bt fciendii q? Co amp;nbsp;in tunc mutant n in m,qu5do b fequitin- uel m uel p, tiic vero couertSt eâ in fequentc confonantê quado fuel r,côbibo,côburo, imbuo, com unis^ collido,illido,corripio,irruo,irritu8,^uis I amp;nbsp;r fequêtibus fólêt hot fcru^ ‘ re fcribctes.8cd cü grafcorûaudoritatê in omnibus |xnc fequi folemus,ih quot;hoc qubtjimitaridcbcmusjut lt;ru^4?8ouXtU4),«rj/lt;.flt;.£^t«,lt;ruXX.t-y«,o-upfgt;t«, t^c/SiXXw tfctyiTrTctfipfiMyvu^i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcXXînro lt;xc. uidcsin Iris omft«
fO buspræpofitionibus riiv SCvi mütarc n in m,bm,Uclp (cquetibuSj 1 vero uel r in cas côuercérc n.hfcillc.amp; cü inter omnescöueitiat,ut (cribamus c5 bibiynon conbibo,imbuo non inbuo per n quae eft caufa quaefo cur aliae tnutattoncs fieri nondcbcant^’ut.ficollido amp;nbsp;non conlido Sf in fimilibus dicam,non uidctur cnim facile ratiadiiierfa cur inimbuo,impctlo 5lt;c.qd aliuduoluitQuintilianu^dum dieft,uidctur duriorinter’fecôerefiuSjUrt depcllcsit fit collcgit fiCc.^ q» melius-fit fuauius dicamus collect amp;nbsp;firniß lia.cpconlegtt Stpcrlicio.Hocidem uultPrilcia.in.fj.dices In copofitis tà# tuenquibufdâinueniorin 1 côuerti.utintelligoSt pclliciopro intcrlego ÔC pcrlicio J’elligo p perlego.de qbus Plautü allcgat St benc.laepc enim in . J Pfeudulojtê St in Penulo.pcllego inuenimus,5t alias,St ut obiter hic tan * gamidqdàmultisindifputationêreuocatjlcgasinpfalmographo.Diru#
pifti uincula nô di(rupifti.N5 ut idê Prifcia.tcftis cft.f non terminât lylIabS sinteccdentê,nififcquête c,m,p,St f.i.conlbnantc 8(c. ^iis infuper apud
-ocr page 289-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: “ ETSCRïBENDI ’ CXKVI
latinoshodic np cjuattuorufitatas cfle diphthongosau,eu,3e,GF,apud uc? »uftiflimos fuerüt le pic.addcbant cnim grxca coiifuetudinc ai,ei,or Si oda ua,yigt;quasqttuór ultimas tu olno uitato,neclcribas amiccis, boneis, om# , n^is,mortaleis,pro amicis,bonis,omes mortales uti hodic no nulli fcribût ubi apud uetcres ei diphthongus fcribebat,nos ea i produdî polt; ni/nu^nec folG noßra memoria,ucrü ctiâ tepore Ciceronis defiit ca dyph tl^ngus,adeo utNigidiusFigulus coctaneusGiceronis Si iuxta Varro#., nem dolt;Siflîmus,eos infcici« arguat,qui ei pro i feribunt. Verba eius hacc funt,ut tefiis efl Gel,li.xxitj.Gr«œsnô tantx inlcitiæ arceflb,g ou ex o amp;nbsp;U fcripfcrunt/juâtæ qui ci ex c amp;nbsp;tillud em inopia fecerunt,hoc nulla fub adilt;Fri(cia.quoc^ in pri.ea tin uetercs ufos tradicBos autê qui ai feribunt imitati Lucilr),Lucretn,Accii Si Pacuurj rudimeta, Si eos quibus (ut tefiis cfi Quintilixin.x.)lcpos Si ulrima manus dcfuit,ita deridet epigrâmatari» us pocta per Crefiillûin queferibit Carmina nulla probas molli quf limi te curruntSed qux perfalcbrasaltae^ faxaruunt. Attonitufq^ legis terrai friigiferai. Aedus Si qutequid Pacuuiufcp uomunt,nône amp;nbsp;li^intili.grai uiffimus linguae launæ audor,has diphthongos iam fuo têpore obolitas. in ufu habuillcuctufiifiîmoslib.i.infii.prodidit,amp; Virgiliüamore uetufia lis ^uis pardflîme his ufum,dcfendit,didt cnim undc pidai uefiis Si aulai Xirgi-afniniilTimus uctufiatis inferuitcarminibus.Nam ut dicit Diome^ des illufiris grâmaticus.Et barbarifmi funt quos cü urdicauerint fibi dodi mctaplafmos appellant,ut tcucrû mirant incrcia corda,pro teucrorum amp;nbsp;Aulai in medio.uide hic in hoc ultimo cxêplo barbarifmü elfc.nifi audo riras Virgilii defendcrct,nec mirûin Virgilio cui^ uideridebet-illcenini primus efi qui incultae uctufiatis horrorê Si carme côtra more ucterü Icui ga.uit,qui 0 quid andquitaris ex Lucretio/:nnio,amp; fqualibus(quosfolos nabuit quos imitaret apud latinos)dcindufiriaadmiferir,nôpôt a quodi in hoc rcphendi,nec ad fimilia admitteda aliis audoritatê tribuere debebit Bt ut nihil antiquitatis relinquat quorûdâ affedatio nô dubitant aliq nûc. fcriberc iMlagnuft.Multufi.j? eo qgt;magniïefi,multü eft amp;nbsp;fimilia quæ Si fi têpore nô modo Plauq.fcd eriâLucrctii Sidiccbant Si feribebani, fcqu'en tibus tntêporibus prorfus abolira funt,adeo ut nemo nifi antiquarius, 8C g apud marré Cnniidifcrtitudinéfuâoftétarcuult,uelfcribatueldicatJHçG frater Volfgange tibi icripfi,utfciascû uariafint hominü ingénia,Si uario tramitehoiesinlitcrisadfamâ,amp;noiscelebritatêafpirêt,qd tu potilfimu fcribédo,amp; loquendo imitari dcbcas.Tibi aüt Ibli fcripfimus,fequat alius quod fibi côgrufi uideat,amp; nemo me muitus uel légat,ucl icquaturi uel fi me ucrioradocucritquifi^rarioncuelaudorû, quibus eruditiôis opinio tributaeft pcrfuafionibus,ego libéré in eius fentendâ conccdam,non enim. , nicpigebit,ututarPrilcianiucrbis,dumuiuo ÔChaecquoecunqîfcripfcro, uel mea diligentia,uel.amicorümonitu, uel inuidorû uitupcrationc fiiui fia fuerit cmcndarc. Vale frater. Si me fiudiücÇ bonarum literarum ama.
Quarc Ncccharus afpirettir.Éxipectlegio. Qui funt pagi Sueuorîk
-ocr page 290-DE M01O0 BENEDICEMDI
Sum hupermtcrrogatuSjCurNeccharusflume illud Fueuoru quod TuBingâ noflrâ prxternuitpcr aJpirationê fcripferim,refpondj plus ex*in curia aliqua raaonc,drcuipicicdo ucro uaria 8C iTiulta,uideor fcdlTc no irieptc,ne(f male,flcut cmRhenus afpiratur,ïic amp;nbsp;Necliarus meo iudido ex grxca côfuetudine.Germaniâ em anriquitus græds litcris ufam,hot uP maximo argumento cfl,Qgt; Galli amp;nbsp;maxime Heiuctii germanis finitimi rjf lt;lemuteban{,utCæfarte(tisefl lib.cômentariorûpri.alijfcÿ uarqs rationb businuenimus,amp; lingua noflrâ in mulris fegrxcc conformare.Nam ubi illi dicunt ÔMf nos tier. Vbi ilU ylt;fHs,nos ut multi exiftimât iltis,ut firgenuS io muftelarûdomus noflrasincurfans^rcÿouis gallinarü infidiâs.Perottus tarnen aliter fendre uidetur.Item nosàrdculos (ficutgrxd) habcmus,did# mus enim der man,die fravu,nec lingua noflra fine arüeulis confiât Item amp;nbsp;maxime in jjpriis nOibus fumpfimus ex grxcis nota, ubi illi Demofthe nés,nos didni us Volckart,ubi illi Leoerstes nos Lcôbart, uel Volckart* amp;Leonhanus,ubiilli •croÀwpHjU.or polyphemus nos Albrecht uel ^IberJ tus,ubi illi Chryfandernos Mâgold ud Mangoldusjibi illi ôcôçjiÀof The philusnosgotzhold uel mcingott nomina ufltata apud Sueuos uetCres. Item illi,bflicolau5 nos Volcker uel Volckerus,plura alia nomina ueteru fueuorum addam,amp; aliorü germanorum grxds conformia,ut ita dicam, 10 ubiilli Ttfllgræceqeftterraarabilis,nosgeudidmus,amp;;licinmultis Jtliis.
Et ficut Rhenùs afjîiramus nulla alia ratione cp tefte Aenca Siluio,Ut grx ds quôdâ litcris uii fimus,amp; fieri ex græca confuetudinc,ita pariterin Nec charodicipotcfi,prxlcrtim cum cximitatione grfca abüdcmusin lingua nofira alpirarionc.Scd cjgt; dixide gea Cuidifplicéat quælb. Inde DVRgea quaû terra arabilïs iuxta dura fluuiû'Âf Zabergea quafi gea amp;nbsp;terra arabi risiuxtaZaberâfluuiû in ducatu Vuirtenburgcnfi,Brilacogea amp;nbsp;brifaco gcantEt ALgea quafi alpifi gea terra arabilis iuxta alpes,uei ab algorc di# da gea,inde Algeani qui quondam Vindelici fiintdidi, nbsp;ego alibi dixi
nunc algoios did,ficut SC'Wegoios 8ô Sungaudios,fcd modo aliter fentio J beganos dicerem uel algeanos.brifgeanos uel melius brifacogcanos,Ut (it geaBrifadoppidi. Nam brifgea uel melius brilàcogea a brifaco didtur, ut nofiratibus hiftoricis non contemnendis uidetur,quæ a nobis brilgau# dia didtur,non autem oraculi loco uólo effe habenda quac dixi,lcd ira mi hi uifum fuit,amp; ùt dkâ quod fentio.P* AGus ucro uidetur a nobis dici uul go pach,id cft riuus,uel uillæmultæ iuxta riuospofiti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enifti latine
fonsdidf.EtutdidtScrui.bb.ti gcOrgi.pagi ccxxo TwvTOxyQV .i. a fontibus didf,circa quos uillxconfueuerût cOndi.undc amp;nbsp;PAÇaiii didi funt quagt; fi ex uno fonte potâtes,undc nô efi crcdCdü cjgt; centü tm fucrint pagi fueuo rû.i. uillæ.qutCæfar,amp;multialii tefiesfuntquotanniscentcnamilia ho ^0 minûinbellümittebat,fedpagusintelligotradüaltniiustotius fonds amp;nbsp;fluuii,iuxta que tradü pagi,hoc cft fonds amp;nbsp;fluuifcxquo illi pagani com muniter bibebât, mille holes cducebant,quis cm crederetSucuiâladfTimâ Gertiianûe parte centü tantü pagis,eciâ fi,pamplifTimis urbibus accipias
-ocr page 291-VT SCRIßENDI CXXYfl
contents fuiflec’tam amp;nbsp;fi urbibus Germania caruerit, ncf eriä pagos amp;nbsp;uH las habuic quales hodie,fed longe a fe in inuice difiantesjuxta alique fonte qualesfere pagos dixi,hoc teftatCorneliusTaci.de Germania dicens, nul lasgermano^populis urbeshabitari lâtisndtû cft,nec pari quidê inter le •iundasfcdes,coluntdifcredjacdiuerfi,utfons,ut cäpus,ut nemus placuit uicos locant,non in noftrü morem conexis amp;nbsp;cohgretibus aedificiis, fuam quifcp domüfpaciocircundat,fiueaduerfuscafus ignis remcdiü,fiue in? Icitiaxdificandi.haecille. Non eft igiturcredibile mille hoies ex uno pa? gOjhoceft uillapotuificcxircquotannis,manêtibus alfjsqui,ut hoc anno agricultura Sgt;C alqs laboribus militâtes alebantdta ipß altero anno in locü iam militantiumfucccdebant,quarc cum omnia quadrent,polîumus iuj re dicere pagus dici grfca fignificatione pro traAu alicuius fonds amp;nbsp;flumi nis eius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vale candide ledor.
EX PRIMO SPICILEGIO EXCERPTA.
Fuit nuper grandisdifputado in quodämonafterio an.M. ©.iiii'.mc prx fente inter illos facerdotes iam grandtores natu,qui fuos canonas gramad cos in Akxädro Gallo didiccrunt,utrü ne propria noia carerent plurali, tiiulds aftirmandbus amp;nbsp;ferociter,quafi contendendbus ita efte ex eorü res gulis quas pueri didicillent,q) ßnt propri; qualitads,cuius natura fit ex tra ditione Remfeii cuiufda obfeuri grämatici,ut uni foli rei cóucniat.Ego in jq terrogatus amrmaui habere plurale,prxrancidas autê amp;nbsp;fetudnasgrâma? dftarü régulas nihili facies, dixi id ita obferuatû apud poetas,hiftoricos amp;nbsp;Oratore8,quorüauâoritasmihi fit régula. Aliegaui in primis Virg.in.vi. xnci.quê tum publice profitebar. Vis amp;nbsp;Tarquinios reges. amp;nbsp;QuinDed os,Drufofe^ procul amp;c.amp;,Quo fefium rapids Fabii.Et idem in.q. Gcor. fxtulit hxc Decios,Marios,magnofcp CamiHos.Ouidi.Et multos illic he Aoras elTe puta.amp; Mardalis.Qu3ere alique Curios femp Fabioftj loquen (Cm.Atut hochominugenus efi,nihil(quoru3poetisfuus fit cotra gram? maticadicendi modus)eftèci,nifi fandosdodorcs,ut uolebat adduccrera* Fgocuminpromptucxcmplünonhabcr?,introduxieosin bibliotheca, JO amp;nbsp;aperrisdiui Hieronymi epifto.mox incido in epiftolâ ad Paulinü de ui« ta cremitica,ibi oftenoi eis Hiero.dicente.Romani ducesimitetur Camil? lbt,Fabridos,Regulos,Scipiôes amp;c.Reperi poft hoc in epi.de obitu amp;nbsp;ui? ta Paul« ita diccntê,quarü altera Scipionü.Gracchorumq: progenies eft. Hern Hiero.in epitapüiio Nepodani,ptcrmitto maximos,Catones, Caios Pifones,Brutos,Scfuolas,Metcllos,gcauros,MauriosjCranbs,MarcelIos, at($ Aufidos,quor5 no minor in ludu in bellis uirnis fuit, hinc collau« elatus,amp; inrecundis pene nota admirabilis, maximo,utaiebât capulares fines errore cxcmi,qgt; fi unt^ hoics illi imperiri legiftent Prifcia.in. v.me uc rum dixifle nouiftent. Ait erh illeqipropria plurali numero proferantur, 4® facit euentuSjqjeuenitfxpeeodcnoie proprio duos, uelplures nucupari, lit Aeneas Anchife filius, amp;nbsp;ïiluiusæneas.Pyrrhusfi!ius Achillis, Sd rex Fpirotarû.Facitlt;SCparddoregnorü,utGallia citerior ulteriordidt.Et
-ocr page 292-DE M©Egt;O-BEMB DICENDI
ôpinionelt;qgt; amp;nbsp;quid! multos fQles,amp; multas lunas elle putauerût.
SeVuiû fuper Donatü.Nam qgt; propria nota plural! ter déclinant feiedû eft 1 non ab unius noie procreatû iiumcrü pluralê,fed multitudinc nominum hocfacere.Reâeenim Virg!.dixit Manos amp;nbsp;CamilloSjquoniâ plures fue; ; runt,amp; Diomedes grâmadeus ita déclinât æneas in plural!, æneç ænearû seneis amp;c.ÿcd quid opus eft pluribusrin re manifefta no producam plura ' cxcpla,nifi unius ©iceronis qu! in.iii.de nat.deo.dici(,principio loues tres numeral hi qui theologi noiantur.ldê lbks.ipli multi a theologisprofe runturidem.Vulcani itcc5plurcs.ldem.Elculapiorü primus .^pollinis. kiem.Dianæ itê pluies. Idem etiâ ApollinS anriquiftîmus amp;c.Ec quoniä deueni in grämadcas difputariôcs,nô incongruü putaui pro cömodo fra« Cris mei Volfgangi alia quaedä lubiungerc,in qbus plurimos faepe lapfagt; re uideOjtam Icribcdo loqucdo,de uocaduo .f. fecüdx declinationis, öd abladuo terttj ordinisquorüdänominü in qbusmihi,utin alrjs fadffacit grâmadeus de lingua ladna bene meritus 9eruius.Et primum de abladuis nominü in ens ita loquitur.i.3enei.Didiöes in ns fi noia funt in e abltm fa ciuntjfi pardeipiain i od in e.Q^ fi participia efficitnome in e. tm,ut amani ' tc uirtuds,ergo Virgilius affeäauit nouitatc,cü deberetdicere tridetc dixit tridcnd.^iexappeliatiuis faciêdbusiniefiiciûtur ^pria,cxcûtinc,ut übet to rali8.Foeüx,luuenalis.hæcille.Marda.lib.vti.cpigi am.Cû luuenale meo q, mccômitteretctas.5d idêÿerui.Üb,ix.3cnei.fuphoccarmê Virgilii. Nâdc xtera tingit amni,ait Amnedebuitdicerc,nuncpem iniabltm beneexeut nifi q côis funt ge.ut docilis,agilis,fed ideo aufus eft ita ponere abkm, quia ' apud maiores hic amp;nbsp;hfc amnis dicebauEt idc alibi li.x.tigri in abltô. Virg. fedin régula dixit,Nâ graeca noia q gtm fingularê in is mittüt jin eo tm Sd dc5crcicftc,in adô amp;nbsp;abltô paria fût nt5,ut lt;nbsp;igridis dgridi,o tigris,rigrini ogri,ifis iÛdis,ifidi,ifim,ifis,ifi. JBi aliterinuencrimus abufiue didûcft,utiit Lucano.Qcyor.ôd ccrli flâraise dgrideforta. De uocaduo autêfccûae decli. i nadonis loquit idê Seruius in. virj fup carmé(Corniger hefperidû fluuiuS; regnator aquarü,Adfis)fluuius uoeatiuus antiquus cft,quiapud maiores, in Omni forma fills erat noiatiuo,fcd modo aliter eft in fccunda tm forma.. Nâcç ff,ppriû fuerit nQmc,amp; i ante us habucrit,us pdita facit uocatiuû, ut ’ Tcrêrius tcrcti,nullocxccpto,ÿiautcappellatiuûine mitdtuocatiuû,utpi ■ us pic.fluuius fluuic,cxccpto filius,nâ fili facit,plærûq? tiîpoetf cuphonix ' caulâ antiquitatc (cquûtur.hxcille.Vnde nifi rebus inanimads uerba det. musjôd loquifaciamusp,j5fopopoeia res inaiatf fecûdiordinis càrêt uoca, duo.Vndc nô dicimus uciusuête,caleeus calcee,locus locc,iocusioce,ocu i lusocülc.riuusriue,hortus hortCjtiafus nafe,dtulus titule amp;c. nifi pcr,pfo# ' popoeiam,nec fluuius habet o fluuius,ut dixit Virgi.uel fluuie Icdiu ïer uiüinifi rône quadixi,populus autê habet Ôd populus in uocaduo,ucEu# lt;nbsp;ca.dcgencropopulus,uclopopule,ut apudÊcclefiafticos Popule meus.* Vbi cdâ nota régula Phocxgrâmadci inquictis. BMoïà feciïdaedcclinadot nifrqcôfonâte platain us fyllabâtuittunc,!! quidê funt acddêda uel deriua.
-ocr page 293-ETSCM^ÿlDi CXXVni ;
ta.uootiuîî in e mittûc,utdoâusdo Alt;romanus romanc.Cftcra in us po lius lt;$in c fyllabâ exeüt,iîc Lucanùs.dcgcner,o populus amp;nbsp;o popuk leÂû ■eftjfic luais,q a ucteribus pptcr afpcritatc uocis minime ufitata hint, adeo utrarohmôideclinationisrtpcrianfexcmpla.hxcmyrthus omyrtlie, 8C. quoniâ fuperius alkgaui ccclefiafticâ kripturâ,popuk meus quid feci tibi no tabi's meus^î miimproprie pofitüÆt utCapcrgrâmaticusdicicnoneft dicendum mi Paula,mi animal,quia mi eflgenerismafeu. fed mcaPaula, meum animal amp;c.hæc ilk.DMiß forte dicerc uclimus mi interdiS elTe interie dionê blandictis.Poftremo noca.Omnia intcrrogatiua.diftributiua,infini tiua,relatiu3 uocatiuo carcrc. Ambo igit non habet uocatiuû, quia cftdilt; nbsp;nbsp;'
rtributiuu,fed Duo colkâiuû,utdicût grâmatici habet uocatiuîi. Hare ex-pri.Iib.fpecikgiorü.quos aliquâdo totos cmittâ uarrjsuariarü rerü,amp; ar? tiü mifccllaneis fufTarcinatos, Yak candidekdor.
EPiSTOLA 14ENlRiCl BÊBEUHVSTiNGENSIS. poetæ adloannc Strelcr Vlmenfcm iurifconfultS.
Indigna duxi uir humanilTimeatcçingratitudinisquafiüitiüjïi tuîno; ftris libellis nullü habcrcs inter eruditos 8C amicos meos locîî, q es amp;nbsp;cru? ditinîmus,amp; eruditos capfequeris humanitate,atq; beneuolctia, amp;nbsp;amo? rc,quibus nullus plus mihi facere pofle uidetjEt ut de aliis taceâgt;tanus indi es me cumulas bcnefictjs imortalibus .f.ut immortaks tibi gratias nifi fim habiturus,nullo modo tibi refpondcre uidcar,quare cura ea quf beneficio literarü ad pofteros tranfrnittunturimmortalia exifiime, praefertim qux funt fiudiolis aliquâ utilitatv aliatura,qualia mea aliquafaltê ex parte face re pcrfuafum habco,uolùi amp;nbsp;illis tccômcndarc.ut fi nomen men ad pofte ros tranfiret,pariter amp;nbsp;tuü tranfeat,fitqî clarü poficricatijte ita traAafle cru ditos portas amp;nbsp;oratores,ut faluis' illis nullâ nominis tui obliuionc rimerc debcas,qgt; cum fingulos pro fingularibus tuis in fe mentis facere non dubi iem,tamêegouelpfentiopufculo nô omittâ,fadurus in poftci^: fi dq mihi fanitatccorporis,«^ animi funt côcelTuri.Sufcipc igicur libcllü de morbo? rum humanorü ndminibus tibi conlccratü,me3eq: in te non uulgaris ob feruantif tcftimoniü clari(fimn,non cp mihi medicina ulla ex parte arrogé fed ut grâmaticus nihil aliéna a profcllîôe exifiimaufiquod terminorü in? terpretationc indigeret,prcfcrtim cum nec mea fponte noc munus fubiue? rim,fcdquotidianisfcreimpoitunift];faccrdotû,atqtmônachorü efHagita tionibus,coadus fum tâckm quxrcre,quibus morbi nominibus fignifica# rcntur^cis cm quâdo per uacationes fiudiorâ licet me interdum inuifere, amp;nbsp;falutarc in patrijs montibus,fueuicifc{; alpibus monachos 8c facerdotes mihi notos,qui dum naturali quadam curiofitate (uti homines uniucrfi) de falutc corporis anxii iînt,mcdicinafq;3uidifîïme conquirantinueniunt , in eorum herbarrjsjaliifip experimentorum fehedulis nomina morborû fibi incognita, iàde cum de me exiftimationem xquomaiorcmfaciant, credunt me non ignorarc. Apud illos,ne omnino hanc de me bene concc? ptam opinionc faUaiCoaftus futn paulo folicitius ilia inuefiigare, inucûi?
-ocr page 294-'PPKT@LA
gataigitur quanta potui omnibus tradercconfutui,ne amp;nbsp;alii Ut fgo femji qufrerc cogant,iifdêcÿ omnibus quibus ego laboribus dißringätuGnemo umc expcäet me fequi,aut ifidorS,autdus fcquacê Bartholomfû Angli cum,quoniâ nomina morborü corrupte enunciata,corruptiu» interptan tur,nec Galeni,autRafis ÔC aliorû interprétés,quos fucceflu temporü per librarios,amp; chalcographos credo eifein multis locis corruptos,necitê uo lo recètiores fequi,qui imitantes plus arabes cf græcos(inter quos magna eß interdû diireniio,quorû ego nodos,necuelim,necpoirum foiuere), nô côuentunt cum gr3ecis,fed ad fonte accefD,ex græcorüc^ traditiôe, latinicÿ io Cornelii Celß,Plinii atqt Sereni ^amonici libris mutuaui. nbsp;nbsp;Vale amp;nbsp;me,
noftrofvjijUtriufqtLconhartü clementê,atç^{oannê Cafelliû amato,quo carmina etiâ hic leges.T ubingc.KaLFebrua. M.CXXJCC V.
VOLFfiANGI ßEßELM »N ELVCVBRATtVN
cubs fraternas ad doâorê Streler epigrâma.
Erumpuntrurfus morborum uerba polita Qu« gotthis ducibus delituere diu.
Usée tibi germanus iuris celeberrimc doâor Streler loannes iurc dicare cupir.
Qui uanehaudcupidusfam3e,non ambitionis Confciusebtæ,hocelucubrauitopu8, AnxiafedLadi fermonis cura labantis
Sunimo conatu ferre coegit opem.
Saepius in fomnis ueterum ueftigia lußrans T eutonicis frater contulit auxilium.
Neatroquis tentet facarumeondireueneno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Verbis uel terfis lungere inepta rudis.
Poßremo faueas nobis,Gs Nifus Si. alter, Eurialofq; tibi nos habuilTe uelis. Ad eundem Volfgangl Richardi epigrâma.
Streler loannes omnesuidure per annos
Pofl^ Bebclü te monumenta colunt.
Acdpe quosLatio morbos fermone togatos lam legit ad budem turma latina tuam.
Ad eundem Ioannis Caiîèlii GyflingenCs presbytericartnau I liber ad Streler dodorisiamcitus «des
Morfibus inuidise quo lanière minus.
lllic inuenies numerofa uolumina.miorum
(Crede mihDfocius tutior eße potes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
y Nec tuus ille parens metuit te ferre repulfam
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quem dodor mira dexteritate colit.
Cum te ergo excipiet dbi (crinia m ul ta patebuni
Atcß ubi facundo legerit ore prins.
-ocr page 295-BEBELH
cxwx
; Continuo ad populum te minetforte legendum, gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sic fueris toto notus in orbe,uale.
DE MORßORVM CcTMERmVS ET NOMINIBVS
ueriSjCx traditionc græcorum éK latinorum.
D¥Sentcria tßvnvTtpiit. latine dicitur tormen, amp;nbsp;cft intciiinorïï cxulce rationa lt;Aïilt;r quod malü fignificat, amp;nbsp;fcVTfepov ^d eft inteftinü. teuciotrur. Tormen uel termines maic. gene, ut ponithionius a torquendo dicitur. Et ut Plini.inquit metaftrü torminibus cfticaciflimu. Inde tOrminoli amp;nbsp;dy iênterid qui patiuntur, rccctiores medei accipiunt pro cruciatu uentris,li cut amp;nbsp;Bapti.Mantua.de patientiaTeduixitaapudidoncosreperitur,fed ik o leut bic,itafaepealiascumuulgofentitdenominibusmorborum. BY# N Anche lt;ruvlt;t7;gt;^M græce latine angina dicitur, quæ uulgo perperâ fquk naniia dicitur,quod nec laiinü,nccgrçcüputo,uerum oTjvetyxtiet fynantia locus eft ubi duæ ualles conueniunt.Èft igitur angina apoftema gutturis, angat amp;nbsp;ftrangukt fauces,a muitis ctià tonlillae dicunturT^linius autem difFerentiam faccre uideturjßynanchc autem dicitur a lt;ruv amp;nbsp;quod nos ango dicimus, hoc etiam morbo fues inieftantur. MBLANcholi» græce latine dicitur atra bilis. HYDropifis utl u'(rfo hy drops melius græce a nobis aqua intercusdicitur,teuto. ivaHerfuchtSere nus Samonicus, Corrupti iccoris uitio uel fplenis acuto. Crefeit hydrops, 10 aut cü ficcatæ felle medullç. Atcÿ auidæ fauces gelidü traxere liquorê,amp; ut dicit Firmicus Maternus lib.iii.mache, li a Saturno defluês luna fit minuta luminibusjfaciet circa uentrem frigus alliduum, quod grfci plychrocrelio uocant,amp; infinitis flegmatû uitiis laborâtcs,macros,fplenicos,lipvfètricos, hydropicos, flegmaticos uel dyfiriacos amp;c. Hydropsigii dicitur morbus, hydropifîs fi dicif apud illuRres nefcio,nondû cm legi. PARalyfis Trafii Xvo'tî grfce diflblutio dicit neruorü, dicitur amp;nbsp;grfcc S^nrÀH^iec Hemiple xia,hoceHfemiapoplexia,cum altéra tantü corporis parte id malü inuaßc dû cm totü corpus apoplcxia dicit,ut infra dicam,nunc utrunqt tcfieCcl o P aralylis appellatur amp;nbsp;acuit antepenul.Indc paralydcus dicitur,hi amp;' grae; j o CO uocabulo clinici dieu tur maxime ab ccclcfiafticis icriptoribus.yndein cuangelio legimus Petronella clinica faôlâ,hoc eft paralytica,amp; in Icâo degt; cübenté,quod nîi bene in uernacula exponût betrys, nâ xXivM Icâus dicit latine,amp;qtTi diuusHiero.in epitaphio Fabiolæ uidetdrnam faccre inter paralyticû amp;nbsp;clinicû dum inqt,quê nudü amp;nbsp;paralvricü,amp; clynicû nô Fabf olæ ueilimcta tcxerût,uerû apud Hiero.Cypria.itêcpPliniû non legit clin! eus fed clunicuSjUt fint qui morbofi funt in clunibus acc^ larguctcs.ClL V nés aût partes pofleriores fignificât. iXlnicus aüt medicus dicit qui medi s camêtis curat languctes,a Icdis jrgrotantiû qs frequetat diâus.Inde 8i clini cæ medicinæ genus.Et qm de medicinjgnibus incidit mctio,nôincôgruü 4® mihi uidef qm græci termini fût,ca hic in mediû afferre atep interptari.Tri ptita igit eft mcdicina,quçd3 efi logicc,l«u rônalis,alia mcihodicc,tenia em pirice,uü Aufonius duobus carmibus côplexus eß.Triplcx nbsp;nbsp;forma me
-ocr page 296-DE MORKOR VM
dédi.Quæ logos amp;nbsp;methodos cuiq? cxpen'cnria nomc.Logi'cc uel rónalis latine,pfeilores,ut inquit Come. Celfushxc eflc necelTana proponïïi,abdl tarS amp;nbsp;morbos contincntin caufarü noticiâ,deinde euidentiS,poft hfcetiâ naturalin adioniï,no uiflîme partiu intcriorn Jndc logicus medicus qui amp;nbsp;dogmaticus did(. EMPiricc ucro qm fc|UTrfeipilt;t expericndafignificatinde nomêaccepit.Inde empirici de qbusCorne.loquitur Contra hi qui feem piricos ab experiêtia noiantjeuidentes quidc caufas neceflarias ampledunï obfcurarü uero caufarü, amp;nbsp;naniraliü actionü quxftionc ideo fuperuacuâ effe contcndût,qm incomphenfibilis natura fit, nô polfe uero côpræhendi patere ex eorû qui de his difputarüt diicordia,cn de ifta re necj; inter fapien ti3e^fcirorcs,necj inter ipfos medicos côucniat, hxc ille. T crtia aüt fpecies mcthodice.intermedia cft,ac ueluti in côfinio utriufi.^ collocata,dû fit quç dâ quafi uia q contcmplatrix eft eorû quj in morbiscôis, fj(.é6otf\)S cm u ia breuis dicitlnde mcthodicus medicus,que perperâ methoicü uocitât.Orj tcrca medicina PIini.natu.hifto.li.xxix.in tres partes diuidit,amp; fuilTc tres fe flasmedicorü oftedit. Prima dicitclinicen, q uiâu 5C ucnenis corporibus medctjde qua didû eft,alia latralepticcn qux ungctis,amp;S empieen, uel meli us empirieen de qua diâü cft.Cornc.aût Celfus ita tripcrti£,una eft q uiâu altera q medicamctis,tcrria q manu mcdct.Primâ cAkxitmtmxhv .i.diætcticâ altéra ÇccfjU.ttxwnxtiv .i.pharmaceuticen.Tertiâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.t chirurgicâ
graeci noiaruntjhaec illc.CHIrurgia eft medicina mahualis. CM A£tetica ui du medeuPW Armaccutice uero medicamcus.PolTumitcdiuidcreinthe orieen amp;nbsp;praâicê, fed no eft inftitutû mcû ncc profeftio, qui ut grâmaticus nota morborü cxponerc curo,pcrgà igitur. Graeci dicût ARThrcticâ que nos morbû articularc, quod ttfôçov grxciarticulû uoeât. Eft aût morbus qui articylos infcftat,teuto glidfucht,necidem eft morbus articularis,amp;in grxco chiragra ÔC podagra,quod luculctiftîmc oftendit nobis Plini. natu. hifto.lib.xxui.ca.xi.dicens.Podagrae morbus rarior folebat effe, non mex: do patrû,auornc|; memoria, unde ctiâ noftra peregrinus amp;nbsp;ipfe. Nà fil ta» îo liae fuilTet antiquitus latinû nome inueniiret,cum ergo latinü nomê nô haA bcat,nô poteft effe articularis,cum ctiâ hic arthreticus dicatur.Recentiores femp artheticâ uocant,de quo fie Serenus.ÿi uero articulos tabes inimica p oês Hffcritjcx fieu betas,ac mellc li^abis.Ennius ipfe pater dû poculaficcai iniqua.Woc uitio tabes fert meruifte dulores, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mafe. generis Icichen
gracce dicitur,q latine raentagra dieit,ut habet Pli.li.xxvi.ca.i. Verba eius furrt.Senfit ÖC facies hoim nouos oimct; æuo priore incognitos non Itali» modojucrû ctiâ uniuerfae propc Europe morbos.Grauiinmû ex his lichen nas grfco noic,latine qrh a mento fcrc oriebaturpoculari primû Iafciuia,ut eft procax natura mukorii in alicnis miferiis,mox ddufurpat uocabulum 40 mentagram.TT u ne dicas h'ehena uti alii faciunt,quod item malum,ut dicit NicoIausiLeonicenus Xfci^xvetî dicunt.Cclfuspapulasnomîat, quod idc graeci àîtçæv dicunt.Idem a Celfo Impetiginê nuncupari tradit. Cixci infuper tTrjTvt ittv EFJlepfiamnôcpilcnüâ,utrcccnüOKspcrperamfaci»
-ocr page 297-GENERIBVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXXX
’ tint,nos morbû cömitialcm,fiue uulgo caducûr,aut ut nos Sucui fokmus, morbû fantSi Valentini uocamus. Quarc comitialis dicat,oit edit Serenus Eft fubici fpedes morbi cui nomê ab illo eft. Quod fieri nobis fuftragia iu« fia recufantjßfpcetenim membris atro languore caducis Confiliu populi labes horrenda diremit. Dicitur hie morbus aliis nominibus, morbus facer. Sacrum ideo diAu uolût,quafi cxccrabilê, eo cj Iputo eum folcmus abominari,alii dicunt ideo,qgt; facrâ partem corporis.i. cerebru occupât. Et ideo etiâgræce liçetvoô-ot.i.iacrapalîiodicinir, uel facer morbus, morbus tnaior,morbus hcrculeus.lndc uenit Epilepticus,qui uulgo caducus di'cit, quo uocabulo utiturFirmicus Matcr.læpc ADcnes a grfcis,a nrisGla nbsp;nbsp;'
dulæ dicuntur,funt aût glandulæ morbus fauciü,ob quandâ fimili'tudinc glandis.Solenthealanduiaeintumefcerc,ut hoiem graui morbo infeftent, hunc morbû etiä Tonfillas dicütPli.Tonfilloc in hole,in fueglandule,q in ter eas uuae noieukimo dependet palato.Tonfillf grece dicunt antiades,ut dicit (Celfusin vrj. de quibus fit etiä mcntio.fF.de cdi.cdiA.I.fi quis habcar. ubi perperâ antiachâlegitur.amp;in Gclfo perperâ legit antidyades pro anti? ades. GYEnteria græce, hoc eft inteftinorû folutio latine, Äuw erh diftbluo ualetjfcVTtfov intcftinu.Eft aût morbus ubi cibus noperfleitur amp;nbsp;digeritur fed inco Aus cgeritur.lnde Lyenterici qui latine aluini dicuntFlEPauci grf cc qui morbo hepatis laborantPli.li.xxviijjLaAis ufusalias contrarius ca 'J» pitibus doloribusjcpatici8,fplcnicis,uertigini tu(îîêtibus,lippis amp;c.Sût fple nid quibus «tttXhv fplen dolct,ut obiter declare PliniO, quos ÔC fpleneti? cos uocant,lyen aût latine didiur,amp; fplen graccc.Inde ly enofi. Hcpatici uel licpatarii funt latine qui lecorofi dicuntur/qm h-kamp;p hepar græce latine ie? cur.Plau.in gurgu.r*lum te igitur morbus exagitatnepatarius.ßVbones agrçcisanobfsIguinaliaabfccfTuslcilicctcircaiguen ßgt;ovßgt;'ijtN emiguen la tinediciuGrfddicût nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nos VitiligincEftaut VlTiligototiuscorpo
ris uitiû.Nâ uitiliginc faciunt diuerfi colon's maculæ,per oia mebra difper fæ,amp;didtur uitiligo a uitio.uel a uitulo,propter eins membranf candore, qua nafcitinuolutus.Iofcphus li.vfiJudaici belli.Nccem leprofis,fiuc uiti |0 KginofisjÄ; fcminc fluêtibus quos gonoticos uocant,necf mulieribus ntamp; ßruo cruore pollutis, necç aliis inquinatis participate f2cririci3 pmittebâf, ubi lolephus fine interpres cius,uidctur no multû diftingucre uitiliginofû, hoc eft uitiliginc infcAû a leprofo, at perperâ legitur gonoticos apud cun? de, gonorrheos cm dicendû fuerat, funt cm gonorrhei fcminc amp;nbsp;genitura fiuentcs,Y)VH cm fernen humanû,amp; genitura dicitur.Et çia .i.fluo,alii ctia perperâ gomorreos legunt.amp; qm de morbis,uitiis mentio incidir, icito ft fignaic loqui uolucrimus,non idem effc uitiû 8(. morbû corporis,quam differentia JVlodcftinus.fF. de ucrbo.figni. 1. inter ftuprû his uerbis dcclarat diccns. Verû eft morbû clTe temporale corporis imbccillitatc,uitium uero perpetuum corporis impcdimentû,ueluti fi lufeus fit.Nam amp;nbsp;lufeus utiq? uitiofuscft.SedquidfitA40Rbusdiffinit Vlpia.fF.de edi.cdiA.lib.i.diccns fitd fdendu eft morbum ita diffiniri apud 8abinum, elTe habitum cuiukj
-ocr page 298-DE MORBORVM
corporis contra naturâ.qui ufum eius ad id faciat détérioré,caufa cuiusna cura nobis eius corpisfanitatcdédit irvfcuftovta fiue tffipfnrviu/x.oviA PNeu monia,fiue peripneumonia eft inflämatio pulmonis ex uariis caufis.uFcx diftillatione uehemcnti ,uel fufpirio,uel plcuritide prouenies.Et dicit tSu Tr;fcu^z.ovot.i.a pulmonc isytMp.a'i enim latine pulmo dicit.lnde pneu# monici fX. pcripneumonici qui latine pulmonarti dici polTunf.Et ut Firmi eus dicit in.iq.mathe.$i Fatumus in domo Vunx fuerit inuentus, ft fuerit nodurna genitura,amp; fi minuta luna luminibus ci dominîî decreuerit,facit plcumonicos,hydropicos,podagricos,caducos,fpaticos amp;c.Tu autê cors Io rigens non pleumonicos,fedpneumonicos legito.Pli.f'ïelIis quidê natura
talis elîjUt putrefccrccorpora non finat,faucibus,t5fillis,anginx,omnibus orisdefiderqs utiliflîmü, arelcctiq; in febribus linguae iam vero peripneui monicis,plcureticifc^ decodü.Et a Col.in rc.rufti. Ouis pulmonaria dicif cuius pulmo afFicitjilli apoftema etTioSM|U.lt;t dicût nos abfeeiTum corporis, graeci phthiftn tpHia-iv nos ubem,illi fpafmu rtslt;!.lt;rp.óv nos neruoriirigo rem,illiTfcTocvovtetanü,nosncruorûdiftentionc,lt;Sfqiif apud nos puftula dicitur,a graecis tpXwctivtt plydena dicif,EftautcPVStula occulte vomi ce fpeciesjfiue tuberculû in fumitate cutis nafcens,cuius tres funt fpecies,cx anthemata quxPliniuscuruphonespituite,aliquldopapwjlas uocat pfylt; to dracion paulo,durius efl ac fubalbidû Sd acutû.Epynydis unydis efl pu# ftula fubliuida modice humefcês amp;nbsp;plena fanguinisdn tibiis amp;nbsp;pedibus fe re nodu maxime infeflans ixTipoi ICTerus a grxeis a nobis morbus rei gius dicitur,teu.gclfucht,Eflcm morbus c5 per totS corpus bilis fuHundil qux interdü n)gra,interdü flaua efl. Erdicitur ab idero aue,de qua Pli.li. xxx.natu.hiflo.ca.iii. Auis (inquit) idcrus uocat a colore,qua ft fjxdctur fanari id malü tradunt, amp;nbsp;auc mori. Hane puto latine uocari galbulâ.hçc fllc.Qy autcaliidicuntmorbu uocari idericia,uixinucniesapud rcceptot
fi aphorifmi Wyppocraus ita habeant,amp; alix recctiorcs tranflatiôesjnô mihi faciunt autoritatc,dum ego de fonte unde hauri3tur,amp; ex illufiribus JO audoribus me accipere profitear,qjfi diuus/riiero.lib.xi cômenariorüfu
per Ezechiele iure diccre potuit fuo tepore uerba hebfaica quf in grxca amp;nbsp;'' latina tranflatione habetur eile corrupta,cur ergo nôdicâ ignorantia grx ex lingux innumera grxcorît uocabula efle corrupta,per illos qui null5 Oino habucrüt illius lingux pcriti3,quoniî per miile annos non folu grx ca lingua,fed latina ctiä pcriit,nifi forfan iam intra centu annos ubi paulu reuircfcerc,ac repullulare ccperur,uerbaHicronymi funt hxc.amp; diligenté amp;fiudiofumledoremadmoncndüputo,utlciatomnia prope uerba he# braica,lt;SC nomina qux in grxca amp;nbsp;latina tranflatione funt pofita nimia uC tuflatecorrupta,fcriptorûcj! uitio dcprauata,c3d dû de inemedads Icribunf, inemedatiora de uerbis hebraicis fada efle farmarica.h;c ille. Quis igit no grxca pariter apud latmos grxcarü litcrarü imperfros ficut hcbraica efle corrupta cöicduraretfncc in hoc acctifandus Hippocratcs,fed librar/i im# pcriti,qiu optimos libros mcdoltiltmc excribere côlucuerüt,necuitiofita«
-ocr page 299-GEamp;JENEWBV8 CXXXI
codicß,niß in libran'os rctorquenda. ^¥uIt^ cm optime fcripferuut/ed ue# tuftate tcporü per imprudêtesj amp;nbsp;indodos deprauata corS fcripta barbagt; ros arguüt 8ed redcamus.Idericus dicitur qui patit,idc]ç^,qui morbus di ucrfisalijs nominibus appellaudicitcm a Plinio,Horatio, Varrone amp;nbsp;£e( reno morbus regius,amp; quarc fic dicatredditSamonicus rationc duobus uerßbus.Regiuseft vero fignatus nomiae morbus. iMkjlliter hicquoniam celfa curat in aula,aliter hic morbus a Celfo aurigo appellat,amp; homo au; riginofus qui pâtit. Dicit amp;arqu2:us,a colorecœleftis arcus, utdicithöo; nius, qui ctiâ dæmoniacus comitabilifcp dicit,ut tcftis eR Acron in poeti; cam Horatii. iMPetigo eft quf uulgo uolatica dicit,fcdin alios fcedatio cutis ferpens cû pruritu,^«^« alios,ficca amp;nbsp;afpera fcabics,lt;S^ ,pmincs. Alü definiunt morbû fimilc fcabici,fquamofum corpufq? dehoncftâtê.CalTius VcrofœliXjUt allegatSimonianucnfisica diciulmpetiginêgrj-ci dicunt lacini zernas,nafaint ex melanchoUco humorc.rotundo fchematc in fuperficiccudscum ingcnti pruritu,dicit5^ ferpiginèdici, cûferpcrece; périt,et dicit Impétigo,ab impctu.unde ^amonicus.8i uero uitiü eft quod ducit abimpece nomê.l/ocmatucina poceriscohibere faliua. Impetiginii autêquanuorfpecies ponitCorncIiusCelfus.quasqui uoictapudCella Icgac.iufficiacmihidixiilègeneratimdeilIa.Suntautêqui hune morbum græcc plbrâ 8C lichenas uoeatSed PlinidifFerctiâ faccrc uidetur cum dicit jq Arida cS reGna impetiginê ÔC fcabic quâ pforam amp;nbsp;lichnas uocant Ibnat '
FSOra igitur morbus eft quo qui laborât ulcéra,fiue pullulas fu pra modü palparc,ac lcalpere,fricarei.^ cupiunt,ut merito a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.i. conlt;
frico defeendat Ab impetigine uenit impeciginofus,quo nomine utit VI; pia.ff.de edili.cdic.lPompo.dicens.Trebauus ait impet^'nofum morbo; lum non ellê neep uitiofum,li eo niêbro ubi impetigo elîet xque rede uta tur. ilSCiaci uel ifchiatici uel iir^ictcAixoi Jlchiadici dicuntur latine coxe quot;dice laborâtes.non Schiatici utuulgo perperâpronunciât nec fchiatica,p iTchiadediccndû îa^ict ilchia cm non Iciadca coxendix graecc, îaj^iov uers Icbrumcoxarû amp;coxcndix.Sed Ilchia quid lit optime déclarât Iulius Pol )o lux de rcrû uocabulis lcribês ad Cômodû impcratorc his uerbis,I(chia car * ' nolâs poft lumbos utrintp eminendas appellari. quæ vero poft haec incre; Icüt yXoutôi hoc eft natcs.Duo ilia olamp; circa qux uerfura fit ita diftinguû 4ur,utconcauüilludfuperius xo-niXw dicatur ladnc acceptabulû Jnferius vcro osilchia,quod noftri coxêdicc dicunt.de ifto morbo loquit amp;nbsp;Samo nicus.Sxpiusoccultusuidacoxcndicc morbus. Perfurit ÔC greffus diro languorc moraf Populus alba dabit medicos de cordcc potus.£t Flini.na tu.hift.lib.xxviii ca.t}. IDixit Womerus profluuiû fanguinis uulnerato f»; minf Vlylïcninhibuiffecarmine Theophraftus Ilchiadcos fanari. CAL culus morbus eft afpcrrimus,amp; lapillus qui maxime crudat,fads noms,« 40 grxcc Âi6i«clt;ri5 lith'alîs dicit,inde qui co morbo laborât calculofidicütur èc grxce lithanici XiôatvixoïjUtriirfcp audor eft PliniCithotomus vero dici tur medicus lapidis excidendi,ut luperiusdixtLVMbago morbus eft 13#
Z iq
-ocr page 300-DE MO RBORVM
borSjdc qua PIi.lib.xxviii .Venus mcdci ÔC lumboçj dofori omlonimq? hjcbetauoni amp;c.dequo amp;nbsp;Samonicus.C5 feuit penitus hfrcsiniuria Ium# bis.Igne lapis candcsdat exultätibus undis. DËStillado morbus eft quä do hu mor deflillat ex capite cu m nocumeto,quf grxce teile Celfo, catafta gmosdicitjfccFra nonnuiloscatharrus,corryza,branchus,de gbus amp;C alibi dicâjdeftillatiôis tneminit diuus Hierony.côtraRufiînû dicens.Nerao eiî» un^ carné fuâ edit,eu regio morbo laborâtes phthifi amp;nbsp;canccre ,ô(. deftd# lationibusmortem uitæpraeferant, amp;fua oderint corpora. MËPhritis vtippiTU eft morbus,feu paiTio renûjgræce em latine ren dicitur.uni ly de nephritici qui morbo renü laborât,hic morbus perperä uulgo nefrene • fisdicit.amp;nefreneticiamp;ë. VfcTcrnus morbus eft telle Celfo amp;Proboq aeterno foporealiquisafficitur.a Celfo Stgraeds Xtifieep-yof lethargus «ttô 'TÎ'o-ÂkÔHî ab obliuione.Nam exco morbo obliuio omniü rerû inducitur, hunemorbS Auicêna amp;nbsp;reeérioresfubctû,fiuefubetiâuocant.Jnde ueter# nofusquigrauipremitfomno.IDonatus Vero,Seruius amp;nbsp;Feftus Pompe, ueternüdixerunt elTe inter cutêaquâ,freci audoritatc Catonisqui inquic. Veternofuseûplurimü bibit tS maxime fitit, fed amp;nbsp;flau, differeuä facerc uidetjdum inquit in Moenechmis.Num hruatus,autcerinjsfacfciâ,nûcü ueternus,aut aqua intcrcus tenet. Vetern^ interdû.p pigriria,aliqn pro ni to mia dormitioneponit.LBThargusinterdû^p furiofo ponif amp;nbsp;phrcncticô
Hora. Vt Icthaigicus hic cû fit pugil,amp; medicû urget. Videturq; lethargus nô abfiRs phrencß,dc quoita Celfusin tertio loquit. Alter quoeç mOrbus eft aliter phrenetico côtrarius,in ilia diffieilis fomnus^mpta ad omne au# daciâ mens eUjat in hoc marcor amp;nbsp;inexpugnabilis pene dormiendi neceft fitas. VEÏtrigo eft morbus capitis tenebrofitatc induces, g græcc itxôtm, fji.a icotomadieicqd a uerbogræco nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dcducitur,qa eft uertiginoi
non a fcuto,ut^letarrj auâores tradüt.Turbo etiâ latine dicit, non autem feotonia cum uulgo diras. CAfiCdiacus morbus eft cordis nô qgt; paflîo? ,nem illâcor fuftinear,fed ftomachus,amp; periculûfit ne cor attingacEtdicii gt;0 äTTÖ ‘rïlt;r xlt;tpcP-l«lt;ra corde uel ab ore ftomachfqd cardia eti5grxci uoeâi.
Seneca. bibereamp; fudere uita cardiaci eft. PARotides funt apoftematä (ecus aures .isrÄpkenim ad fignificat, Sc ar a aures dicuntur, teu. orenmu# tjcl. PARodontideSjfiucparulidesfunt tubercUlaiuxta gingiuas, tu ca# ro in gingiua excreuit. PORrigo quid fit defcribit in.xi.Cor.Cel{us. Por rigo aSt eft ubi inter pilos qufdä,quafi fquamulf furgût. haec quoc^ a cute rc{oluunï,amp; interdu madct.multo fæpius ficcae funt, id cuenit modo fine ulcere,modo exulcerato loco,huic quoq; modo malo odorc, modo nul# lo acccdcnte fcrcc^ id in capillo fit,rarius in barba.aliqii eda in fupcilio£t‘ dicit porrigo.ginis.penuLprodu.a porrigendo.i.extendendo,crcfccdo erni extendiï,amp; indeporriginofus qui porrigine infeftat FANatici funt bus fantafmata qufdâ,ôé uariae imaginu illufiones apparent,amp; proprie il U dicuntur fanatici,ut optime oftédit Vlpia.lÏde edi.edic.qui circa (ana,id
-ocr page 301-GENMRtBVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXXXfr
cfi.templa bacchatur Sc furiücjamp;græccdicunturiuôioi CT)thci,utcosuocat! Iulius Pirmicus Mater. XPAucus ucrofqua didóe ctia Firmicus uritur) lt;it qui pauorc acii dæmoncs occurlantcs uideat abficrritus,non pot loco conliftere,alii uocàt,qui mab'gno fpiritu correptus fit d3emoniacü,quo amp;nbsp;Firmicus utit,amp;Sdacmoniofosinuenies in facris litteris appcllatos. 'TBf naimus uel tencfmus,dc quo Celfus in.iiij. Grxcc Tiivir^coo-cft c5 frequês kdirrita dcfidcndi,dcijcicndicp cupiditaseft,cü inflâmationc,3C tumore fc dis mucofa,8lt;S fanguinolcta qufdâ cgercntisjPli,lib.xxvi!j.ca.ix.fuillG lac utiliifimütencfmo. TËTanos cftceruicis morbus qui redâ amp;nbsp;immobi km ccruicê rigore neruorü intcndit,amp; qui hunc morbü patiuntur Tcta# nici,amp; latine obßipi uocantur.Ex quo gencre opifihotonos amp;nbsp;emprofiho tonos funt, o-Xto-êoTovof xcci tjUTT^a-floTavof. Opifthotonici funt quirigo re ceruicisinflexibili laborant, amp;:caputfcapulisintenditur, oirurfliv enim retro fignificat amp;nbsp;Ttvot intentio uel rigorJPliniuslibro xxvi.capitu.xirj.in pafticis tremulis opifthotonicis alemeae radix bibitur ex aqua mulfa.2unt autetn fpaftici.ut tranfeunterexponam,quibusaliquid intus conuulfum cft.amp;nprofthotonos vero eft ubi mentü pedori ex ncruoru rigore anne# xumeft tfcTTpocrófcv enim ante fignificat,ut fupra. LENtigo eft macula fubruffa,óó interdum nigra in facie ÓC alibi,ad Icntis fimilitudinem, dicun tur amp;nbsp;lcniicul3c,amp;gracce hipopia. CLAuus genus eft ulceris quod no nun^ alibi,iëd maximcin pedibusnarcitur,doloremq! fi non alias,tarnen ingredient! afFertgt;amp; qui clauü habet morbofus eft,ut d.icit Vlpianus .ff. de cdili.edido. Plinius. xxvi.Clauus pedum extraliit ladanumcum cafto# reo ucrbanaca,ex uino,quo morbo perrjt 6ilius Italiens egregius poeta. Claui autem oculorum,ut traditCclfus,uocantur callofain albo oculi tu bercula.Et dicitur clauus in priori fignificationc uulgo callus rotunda ipe coloris albi,amp; dicitur clauus,quia ita pungit,ut clauus ferreus pedibus in# fixus. ATTOnitus dicitur ftupidus,amp;fccundûSeruiü,cuicaius uicini fulminiSjamp;fonitustonitruüdantftuporem.Et fit aiiquandocx morbo, hoc eft ex pcullîôe quâ fæpe mors fequif,hæc grjee ctTroTTÂM^l« APOple xia fiue apoplexis dicitur teuto. dcrtropff,hic morbus dicitur etiâSydera tio,quiacum repentino quodam impetu cueniat,non caufa aliqua inferi# ori,iede cœlo ui quadam fyderis prouenireputatur, hic dicitur etiam epi# plcxia,aftrobolia.lndefydcrati.id eft fydereperculfi, SC fydcrationem paf# fijndeetia apoplcdi,latinc attoniti quorûuidelicetamp; corpus amp;nbsp;mens fiu# pet idu fulminis uel morbo.Scribit diuus Micro. Valentinianû imperato rem fubiti lànguiniseruptionc mortuû cflê.quæ graecc apoplexis dicitur. idemfcribitin epitaphio Ncpociani.EtadPraefidiumdccontemptufecu# li,perfuafum auté uulgo eft eu qui repentina morte corruit,cuenirc id gut ta fanguinis c capite in cor delata. Eft etiâ circa fauces malû, ut dicit Cel# 4® fusiniiq.quod apudgræcos aliud,atq; aliud nomê haber,pro utfeextedit omncin diificulEatelpirâdiconfiftitJedhutnmodica eft,nee^cx toto
-ocr page 302-DE GENERIBVS
ftrangulat DYSpnœa cAuinrvflt« appcUatur, cum uehemcnter eft ut fpira re «gcr fine fono,amp; anhclatione non poffit Afthma.Cû acccflitidquocp ncnilircâa ceruicc fpiritus trahat ôpioTvoiec orthopnoea, hxc ille.îSut igt£ ORTopnoekiquihabcntdiIficultatêfpirâdi,utnifirc5a«ruice fient Ipi rare non pofiint.ëfi em óp6ôv reâü ôd 'nyi.u id eft fpiro, quos Gakni inter prêtes amp;nbsp;medici reeen iiores orthonoicos corrupte enunciant,amp; ipm mor bumcorruptiusOrthoniam.ASTmaticifuntquicumdifticuItatc anhe litumdicunt, a.lt;rifjLg. enim anhelitus anxiecasdicitur, quos perperâreceiV tiorcs Afmaticosdicunt,amp; Afmamorbû.Difpnœiciquiipirandi diificul 10 tatem patiuntur.quos perperâ reccntiorcsdyfhoicos amp;nbsp;dyfponoicos uogt; canijamp;morbûdifnoiam uel dyfponoiam.Nâcÿ (Tiia- tSi fzôpiov KMÓ5,Ka.f TTvica xài -crvoM.hoceftdysparticula eft male uel mali,atcç diffîcultatis, SC 'TTVfctûijUel xavoR fpiritus uel flatus,de orthnopnœa meminit plini.li. xxvij. ca.xtj.rhecona herba fumitur epaticis.fplencticisjifchiadicis.ad renû uitia, fufpiria,orthopnoeas,arterif,fcabritiasfanat,uideturq? Pli.fufpiria genera? liter alibi accipere pro omnidiflîcultatcfpirandi.lndc latine generaliter fui» fpiriofi ô(. anhelatores accipiîitur pro illis,qui cum diffïcultate ijjtrant.
PLEuritisplcuritidiSjtaT^iüfiTisrecêtioresdicuntPleurefis eft morbus laterS fads afper,amp; dicit ccttô -rSlt;nrXfcu^2s,id eft a latere.liinc pleuriticus te xp fie Celfo,qui hune morbü parit,non plcaredcus, MYRmfcic uup^xMx'ilt;ci fuhtucrruc3e,flue ulcéra duriu{cula,qu3eradicesaldusexigunt,œnafcunt aut in palmes,aut in infertoribus parribuspcdü,amp; funt in lupini amplitu dine fie diâae,quia formicæ modo pungant quas graeci myrmecias uoeât. Graeci igitur qufdâ genera ucnucariï/xup^ox'KKramp;ttxpoxoptP-wwtf appel# lant.Sunta3tacrocordones amplitudine tabac nofiratis. Verruca autc efl tubcrculü caroeç dura amp;nbsp;callolà fine prurituporrus uulgo ditfla. Serenus interdît exifiitturpi ucrruca papiUaJnde uerrucofus uerruds plcnus, 8C uerrucaria herba a larinis dicit quae ucrrucâ toHit. nbsp;TABes morbus eft
cuiusCorn.Celfusin.iii.tresfpecies ponit.Vnacft qua corpus non alitur IQ amp;naturaliter femper aliquibus decedcntibusnullisvero ineorü locG f«b euntibus,fumma maries oritur,amp; nifioccurriturtollit,haec a graecis etTf« çla atrophiadicitur,perpcrà in Celfo acrophia imprelTum cfi. Inde tabidi amp;nbsp;atrophi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui atrophia Jaborât,a enim partkula apud græcos di
minuit,amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trophe cducarionc amp;nbsp;nutrimentü fignificat,teu,fvuinetig
dicitur. Altéra fpeeics eft quâ graeci cacefian appellant,ubi malus corporis habitus efi.ldeot^ omnia alimâa corrumpûtur,quod fit cum longo mor bo uittata corpora eriâ fi illo uacant,rcfcriionê tame non recipiunt.Tertia fpcciesefi longe(i:pcriculofinîma,quâgr3cciphrifinnominaucrüt,ut fupc riusdixix)ritur lcreacapite,indcinpulmonèdcfiillat.hinccxulceratio ac# 40 cedit a capite pituita Si freques tufris,amp; dicitur k-rô toù tpûlvnv quod eft ta befccre amp;deficlt;rc.lndc phthifici dicuntur qui ifto morbo laborât.Pli.lib. xxvirj.Nam utin achaia bubulû lacbiberet phihifici,fintelt;ftidcj amp;nbsp;cachet âae,dixinius in ratione herbarü.Et ahbi fuillum lac utilifiimü tenalmo,dy
-ocr page 303-M^RBORVM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXXXin
lèntertae ncc nó phthifids. FKtula cfi ulcusaltïï anguftum amp;' callofutn in corpore.fiuc ex uulncrc fit,fiuc ex uitio orto, ad luppurationc ucnc# rit.cuius meminit Iurifconful.fF.dc uariis 8C ex.tTZ ordi.cog.diccs, medicos accipiet forfan qui alicuius paths Sic.y tputa fi auhcularius,fi fiHulaedi dé tium.Inde auhculahus medicus, amp;nbsp;Dentarius qui aures amp;nbsp;dentes curat.
PHRenitiSjfiuephrenelîs eft morbus Icdens meniem amp;nbsp;ad inlania furo remej! deduces ètTró tow a mente amp;nbsp;parte rationalis animf,id eft de turbatio metis, amp;nbsp;ex cordis uitio nafei a quibufda putat. SSerenus uero Sagt; tnonicus.bx cerebri uitio frenefisfuriofa moucf.Amiflafcj: refert frendens ametia uires,latine deliriu dicitur.Inde phreniticus (per i in antepenuitima t o teftc Mermolao Barbaro)qui co uiuo laborat, qui latine delirus uel mente captus dici poteft. Sunt tn tria infaniz genera, de quibus uidc Celfum in tertio. PRiapilmus uero eft cum genitales partes in fua longitudinc protcndunt,amp; in circulii intumefeunt line appetitu Veneris. gATyri# as uP «TÄTU^ietins eft morbus qii fit pulfus tcftiü,amp;; uelut fingultus quida in guinisfequensinflâmatâ ^andâ paffionê feminalisreceptaculicü intend one amp;nbsp;tcntigine,m fi no celfauerit pulfus ilk,folet feminis rcccptacula inten dijuPfpafmus nalci,unde celcritcr moriunt hoics.K t dicitnr fatyriafis qm ea affedi facie fimilem fatyris habent nafum,cra(ra labra, aures Icuigatas, ut dicit Galenus, ECStafis fcxstttns latine ftupor, uulgo extafis dicit.Et jo ut Augu.in pfalmorû interptationc inquit.Ecftaiis cxceflum medsfigni.q fit uel pauore,uel aliqua reuelatione in qua oes fan*fti (uerCt, qbus arcana deimundu iftü excedêtiareuelatafunt,itautde eorû memoria label enfin terna.inde ecftaticus txSttTixôs .i.attonitusamp;fiupidusamp;mente captus STRaguria fignificat difflcultatc urina maximû cruciatü induces,a grae# co TgffxTMTot qd guttâualct,amp; oupq .i.mcio uel mingo,amp;eftcû urina gut tatim fluit,amp; latine fubftillü apudCatonêdicitur, necftraguriaqm grfcS a ftrangulâdo dicif,ut aliqui uolüt. Dicitur amp;nbsp;grzee tP-uoTsuficc dyfuria uri jif diftkultas.Docetaüt Mippocratesin aphorifmis in fencâutc ftragurias diipnoeasgt;dyfurias,cacefias eflè ffequâes. DYSpcpfia nô difpêfia,ut uul j o gus cfFcrt fignificat difficile amp;nbsp;jgrâ concoâionê,quâjpii.cruditatê uidef ap pellare,a «ßiicr .i.diffîcilc,amp; '7rfc'7rTû),^d cft côcoquo ucl digero.£t pepfisdl ci f côcocfio amp;nbsp;digcftio,amp; TrtTrTixôf.i.digcftiuus amp;nbsp;côcoôtiuus. PHThi hàfis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;morbus eft g latine pcdicularis dicit. Nâ grzee (p6fct{gt;,çolt;r
pcdüculus dicit,amp; (p6fci^«.i.corr5po, de quo Sere. Noxia corporibusqd.ï de corpore nro. Progenuit natura abrüperc fomnos. Senfibus ÔC moniris uigiles intedere eu ras.Red quis nô paueatPhcrecidis fata tragcedi,Qui nif mio fudorc fluens aîalia tetra Eduxit,turpi miferû q morte tulerunt. Sylla infcelix tali làguore perefus.Corruit,amp; feedo lêuiditabagmineuinci.
LVNadcuseftqabinfània ucxanjrcertislunxtêporibus,autgrauatur 40 morbo,amp; maxime eos ucxatg interlunio nad lut,quo uocabulo fjpe urif Firmicus .Mater. De maniacis, amp;nbsp;lymphatis qui funt furiofi, diâum cft inconunentariis. nbsp;SCRpphula uelfcropha didtur ede apoftema fub lin
Ai
-ocr page 304-DEMORRORVNl
gua,dc quo ira refcrt Perottus,eft tumor in quo fubtuscöcrct» quædâ cx pure langaine,quafi glandulx oriûtur,ÔC a fcropbis qin co morbo affi# ciuntur nomê accepit. CEPra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pfora germani(ut uolüt)
funt morbij'dco a Paulo ægynita flmul dcfcribuntur in hanc fententiä. Lc pra amp;nbsp;pfora funt in fupcrficiccutisaijxritates cü pruritu, amp;nbsp;refolutione ex mclancholico humore ortü habentes. Sed lepra quidêcutem profundius depafciturin orbcm procedens,atc|iln ca quædâ ueluti fquamulf refoluu^ tur.Pfora uero magis in fuinmo conliftit, uariiiq; modis figuratur,amp; furi furacca corpora abiidt. Lepra igitur apud Paulü eft impetço exconicati;
iO ua apud Âincennâ,ficuti impetigo no excorticata apud eundê eft, apudgrxcos clcphantia,uclelephantiafis refiePaulo ægynita,eftcancer to tum occupans corpus,lepra ut inquitGalcnus paflïo Iblius cutis eft, fed in clephantiafi nó modo cutis,fed carnes etiâ, attç ofta, ut Celfus quot^ teftai plæ rüq; uitiantur.Ulud aüt,ut dicit Nicolaus Leonicenus admonendü,ali ud morbi genus fignificari uerbo elephâtiafis in libris arabü,aliud in libris græcorü, Kafis fiquidc, attç Auicenna clephantiafim accipiüt pro morbo in quo pedes amp;nbsp;crura fupermodû intumefcunt.Galenus Si. Aegynita oêCs cp græci auAorcs morbû uolunt,quê Auicena amp;nbsp;medici iuniores Icprâ ap pellant. Elephantiafiaütqui laborant, utinquitiGalcnus carne laabent ni, grâ amp;nbsp;tuberibus plena, qualis eft cutis clcphantS, nônullididâ cxtftimani ob morbi magnitudinc,qui nullt fere remedio fuccumbit.Et Plint differed ttarn inter Icprâ ÔC elephantiâ uidetur uellc,dum dicit lib.xxviij.ca.ix.8er3 laciis quod fehirton appellauere,datur comitialibus, mclancolicis,paraly ti cis in lcpris,clcphantiis,articularibus morbis. Et idem lib. xxvicap.i.dixi^ mus elephantiafin ante Pompei magni ætatê nô accidilTc in ltali3,amp; ipfam a facie fæpius incipientc in nare prima,ueluti lenticula moxinuakfcente g totîî corpus,maculofa uariis coloribus ÂSc.Inde Icprofi dephantiaci amp;nbsp;ele phantioft,quibus omnibus utitur Firmicus Mater, non femel. NCRuid dicuntur neruorû dolore laborantes. ALSiofi dicûtur qui languorc amp;
JO frigoreinfeftantur. PfFuitamlatiniuocâtquodgrfci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ptegma
Porplairio autc Woratianus interpresprocatharro pituitam accipit xccTctp (^û),idcftfluo.iride xctTttgçoir catharrus.i.fluor amp;nbsp;deftillatio. Apituita uc# nit pituitofus, que ufitate phlegmaticû græco uocabulo uocitamus. Cice. de fato.in aliis elle pituitofos amp;nbsp;ö redundates, in aliis exiccatos,atqi aridos.
V ARI feu uarioli funt puftulæ cum febre nafccntes,pueros maxime in feftantes. GEMurfa morbus eft inter pedum digitos gemitü induces, de quo Plint, lib. xxvi. in prologo. ©PHthalmia 0lt;pGct\w.'t« eft ægritudo oculorû,quaCelfus amp;nbsp;alii lippitudinê appellant.ïuliusaûtPolluxoculo# rü cauitatc dixit ex corporis ægritudinc. OPHthalmicus dicitur medicus 4° oculor3,amp; monophthalmus dicitur unoculus latine. amp;nbsp;qui tantü unü ha bet oculû, ó^ta.^or cm ophthalmus latine oculus dicitur. WEMicra# nea (non emigranea, non emgranea,fed cranos uel cranion dicitur caluas ria) eft morbus quo dimidia pars capiüs laborat. Cephalca ucro ubi totS
-ocr page 305-GENERIBVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXKXIRI
caput,non cephaoca.PIi.ctcrocranasfignifkatdimidîatü capias morbum HydroccphaJca eG morbus capias ubi humor eurem inflat SYNäexis «ft dcfeäio animi,quie latine defedio dicit,qu3e graeceedä ÄitTToüu^icc ligt; pochymia 8c lypopfychia dicitlnde iÿnteâici defedi lipothymici ÔC lipo# pfychi ifio morbo lalx3rätlt;s,animaq! amp;nbsp;fpiritu deficictes. GR Auedo fü gnificat deGillaüonê humons ex capice,quae teße Celfo nares claudit,uocê obtundit,tuffimficcâmouet,quf graccecoryza dicitur. Hippocra# tes vero deßilladoncs omnes grauedine nominal coryzas. Aliquâdo ta^ men grauedo accipitur pro corpore amp;nbsp;capias grauicace fomnolcntiGra^ uedinofidicûcurnôfolû eeße Cicc.in,iiti tufcu.quigrauedincinfefianf,fed cdâ qui procliuioresfuntad huncmorbu. SACer ignis eft morbus que fandi Antonij ignem uocant,dicitur ÔC pruna ÔC ignis pficus 8c carbo, amp;nbsp;adiofcorideuocatureryfipelas iipult;matÄ«tf,aliiformicä miliarê uocant. Dicitur item an thrax. Âîagna tarnen efi apud arabes amp;nbsp;medicos rccenrio« res de pruna amp;nbsp;igne perfico uel facro ambiguitas,Alij pruna, atej carbo# ncm non idem mal5,fcddiucrfaexifümàt,cumtamê quod ab Auicenna pruna dicitur,a Galeno carbo latine uocatunamp;graece anthrax nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alrj,
^uis idem fignificant gi xce anthrax quod carbo Iadne,diffcrrc tame uo# luntjfcd de his modis amp;nbsp;Icrupulis nihil ad me,qui ut grâmadeus de ui uo# cabuli cm difputo.DcGarbunculo ita loquitur Plini.li.xxvi.cap.pnJCar to büculusmorbuscßqui nafeiturin occultiflîmuscorporûparticus,amp; plx rüc{! fub lingua durida rubens,rarius modo.fed nigricans,capitc alias liui do corpus inccndcns,nccg tumefeens fine dolore. Et Cclfusin.vLlblct eriâ carbunculi inflâmationc nalci nónun^ in ip is oculis,nonnuni$ in pal pebris (SCc.Indccarbunculârcs dicuntur a Plinio qui carbunculum patiiî# tur. f VNgus dt ulcus in Cede fimile fungo terrcfiri,quem morbii recen# tiorcs putat elTe ficû,fed Ficus uel Sycos uel Sycofis graece quod eft idem, utuult Celfus amp;nbsp;gr3eci,in barba amp;capillo efi,hoccfi,gcrminaquedâ cum ulcererotuda cü ruborc,q dolor fequit.Etdicit ficus,qa fici fiRtudine caro lt;xcrefcit.Marifcc vero tubercula quxdäcü ukcre,ex turpicôfricatiôc cir# to ca federn nata. HEMorrhois etia efi in iedc,cum ora ucnaru languinem fundunt,ncc iolii federn uexat,fed in ora uuluæ ferm/narîî incidcre edam confucutt,nec folû illc,fed duo cdâ lequctes morbi. CONdyloma mor bus efl qui nafdtcirca corona podicis,tuberculû uidelkec fanabile, amp;nbsp;na# feitur ex quad! inflamadóc,luniores medici uoeât eminêtes tumorcs, nüc roolles,nüc duros,figura rotûda $C nihil eminêtes. RAGades funt fiflu# ræin circule anicû fanguinecriâpentes. Vua morbus eft que graeci fta# phylen iKgt;cât,amp; circa fauces ßr.dida quia ficut uua depêdet. 8PAfmus eftneruorûcôtra(ftio,q nô nun^ morte inducit. PEBrisaferuedo dida fads nota cft,dccuius uarqs fpedebus in principio tertrj apud Cclfum in# uenics. G ANgracna yiyy pctiv« caro eft mortua ex ulcere uel inflâma# donc amp;nbsp;rubore albefcês,tü uero nigricâs inlênfibilis fit,amp; fit maxime inter ungues 8C alas amp;nbsp;inguina,i3i i fenibus fere,ailt;$ lus qrûcorp^mali habit^’eft
Aa i]
-ocr page 306-Dff MORBORVM
Trolt;A«Y(gt;lt;iP0Dagraert pedum dolor,TTow.i,pes S^fd atródtasud' infirinitas. Oui.Soluere nodofam ncfcit mcdkina podagra, uel q? vroiP-ic .i.pedes Ay^'/n .i. capit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CMlragra manuum dolor eft,
enim manus eß, 5C ^ypA dolor. PWAgedena ÇAyiJ^Ai'iA dida ccttÎ roù (pdytiv acomcdendOjexulceratioeftuRçadoflacelcriKrdcpalcenscü inflâmatione,fanicm male oleniê emittens à morte j'nduccns,amp; apud Co lumcllâ eft morbus que in iumentisuermê appellant, FVRuncuIus eft tuberculû acutü cum i nflâmationc ac dolore,in carnol îs maxime partibus de quo ïerc.Cum languis nimius puro cômixtus atroci. Aclîuat, amp;nbsp;papu f O las alte fuftollit acutus. Keßna mifees amp;nbsp;faxis ordea frada, diAus fie ip qua fi Rir noccat. ©ZEna,ut Cîorncl. tradit cft cü ulcéra circa nares funt plu# relue crufiæ amp;nbsp;odorcm foedum habent,cui malo uix mederi poteft. PO JcYpus eft humor prxtcr naturam in naribus eonfifiens,a fimilitudine pO lypi marini pifeis cognominatus, lt;ÿ eius carni fimilis fit, in hoc autê mor, bo caro inieriora nali occupât intumcfcens,agitc|; radices plurimas,q tâ^ pedes funclnde polypofusqui patitur polypum,cuiusmeminit VIpfa.lK de edi,cdiAo.dicens cü efTc morbofum. Ibidem in glolTa Accurfius proîei# tarius grâmaticus uan5,amp; falfam differentiarcfcrt,quo adquantitatem in -• ter polypum pifeem amp;nbsp;morbum dicens. tgt;olypuseftpifeis, polypus læfio XO carnis. CAKcinoma eft cancer morbus, fit maxime in fuperioribus par tibus circa raeiem,nares,aures,labra,mammas foeminarü,amp; ih iccore, aüt fplene hic nafcitur,color eius ruber cft,euratiôibus irritatur.Cuius très fpc ciesponit^elfus in v. Primücacocthcscü ulcus quidem prefTum eft, lcd quae circa funtintumcfcuntSecundû fine ulcere, Tertiü quod thymiû uo cantEt cancer canceris pro morbo ncu.genc. amp;nbsp;Cancer cancri apud Cato nem in mafeulino reperitur. lheptit ut alibi in hoc uocabulo Græcifmus.
VOMtcf funt tumores in corpore purulenti,a uomendo diAi,de qbus Scrcnus.8untodio quos dira uomit natura tumores. Vomica qualis crit.
PrBrygiü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fecûdü Celfumcftquandorcceditabungucca#
JO ro,cum magno dolore,uidcturlt;ç diminuriuû elTe a 7rTfc(gt;ôv ,id eft ala, qüS tune maxime cffi'cere uidetur caro,ab ungulis direens.Pteiygium in oculis uocaturmembranulaqu3cdamncruofa,qu3coricnsabangulo,nonnunq ad pupillam uenit,ei quocfeffîciGutdicit Celfus in vrj.Pterygium uero in digi CIS apud Paulum ægynitam eft,cum caro excrefeit partem illam conte gens quæ eftin unguc.Pterygium inquit appellatur quod uitium ex pàro nychia fere nalcitur. HAL®pccia morbus cftincapitchumano amp;nbsp;bar# baexuitio humorum,quifitcumprofluuiocapillorum proueniens,di# Aa a uulpe,quæ græcc «XutthI dicitur,qj ea crebro id genus morbi paria tur. GKNera morborü q in pudibundiseirca tcfticulos oriuntur funt te 40 fie Cclfoin vtj.mcdicinarü Enterocela q dicif cü inteftina dilabuntin fero# tü. Epiplocèle cum omentü in ferotü dclêendit, hydrocela cü in alterü ex teftibus humor côfluit,Was ois fpccicsgnali uocabulo (qrn fpecialia apud larinos no habentjnoftri uoeât Hernia^a duricie pellis, q fit poft inteflino#
-ocr page 307-’ GENERÏBVamp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^Xy
rH defccnfum.Herniîï cm dura amp;nbsp;afpcrû Ungua lâbiriorS dfckur.îndc her niolusjut diciturCcuitici xxi. RAMex uero has habet fpecies,Poroceiï quæ cft cü ex abfceirii aliquo circa ferotû materia fubduruit, Sarcocclâ c« •in ipfo lcroto concreuit caro,Cirfocclâ cü uenæ intumcicunt tunicts tcfiiu intcgrisjuel in ipfo feroto uel cü bubonocela dicitur in inguinc. PJini.tamc «nterocelam dixit ramicemJndcgr^cc xmXhxoi anofirisramicofiamp; herni ofi dicuntur.Eft ctiâ ut obiter tangam ferotü uel ut alii dicunt lêrotü,pcllis qüætefticulos continet,grxce tir^ov dicitur telle Ccifo. COLicapaß fio cft ægritudo maximi cruciat^ in uêtre fub cingulo in teftino quod dicit colon, cil aüt colon inteftinü crafliusimbulatüex quo cxcremctaeam acgt; cipiunt forma quæ egeruntur, plurimas celiulas atcj cauernas habentes. ■Seren.Cum colon inuifum inorbigenus intima carpit.Mande galeritâ uo lucre quâ nomine dicunt, hic morbus chordapfos ctiâ dici fokt, 8c Chor# dios apud Celiùm in iiij. iLEaca paflio cfl, morbusgraciliorisinteftini nXtocr cm ilcos nô ibos dicimusjnde ileog fi laborant co morbo.Iliofi ue ro dfeunt q iliorü dolorc torquctur.Lagonoponos ctiâ apud grjcos dicit iliorü dolor. Ilia cm grxci Xcfycôvctt appellat, ttóvov laborc uel dolorem.
ALVini latine,graecc cœliaci dicunt, qui^afluuio uentris amp;nbsp;alui labo# rât, xoiXicc cm uenter latine dicit.Ipfa aüt uêtrisfluxura grfcc xoiXioXutri« cceliolyfia dicit.Panticcs ctiâFcftusPon.fiuxü uêtris appcllat.Panicos ucgt; ro repentinus terror amp;nbsp;côfternatio agræcis dict.Dc ccliaco aüt morbo ita Cellus in iif). differit, in ipßus uero uentriculi porta côfiftit is qui amp;nbsp;lôgus cflè côfucuitjcceliacus a graeds nomiatur, fub hoc uêter indurefcit dolorcg eius cft,aluus nihil reddit,ac ne fpiritü qdc trâfmittitjcxtrcmæ partes frige# fcüt, dirticulter fpiritus reddit. B ALbtis cft qui uitio linguf nô bcnc pôt exprimere uerba amp;nbsp;obfcurc loquit. BLEfus uero g dü pronütiat aliquâ ue! excludit literâ uel nô bene exprimit,de gbusfit mêdo ab Vlpi.fï. de edi. ediâo. TR Aulus eft cui in unoquocç uerbo lingua multü ludatur.
OScedo ab aliis oris f3etor,ab aliis uitiü didt 4 quis fæpius cogit of«ta# re. GVTturofi amp;nbsp;firumofi dicunt gbusinflatur guttur, alii dicunt iîru# JO mâ morbü effe qui alibi lcrophula didus cft, alii ut Cclfus dicunt extantia quedâin tergo,gibbü uero in pcdore,aliigibbum in tergo.Indcgibbofus alii in gutturc ut dixi ftrumâ,alii dicüt ftrumas elle qs Paulus çgynita choc radasuocaLglâdulasfdlicetinduratasinceruiceamp;inalis amp;nbsp;in femoribus. Muti gbusloquêdiufusamiffus cft.Surdiqnil audiüt.Vari dicunt qui in trorfum pedes uel crura obtortagcrüt. Vatii gbuspedes fledunt in parte exteriorê. Valgiaütdicuntgindiuerfumtêdentesfurashabet. LDRipes dicit quafi loro,fcu côpcdc impeditus incedês.Claudus uero g? paflus non apperiat fed claudat, de q in cômentariis noui inflrumêti fup Matth, didt Micro, quo Claudus didt qui uno claudicat pede, fie Cyllus appellat qui unâ manü debile habet. M ANcus uero qfi manu car« ôê pro debili ctiâ ponitur.8ccua uero dicit qui finiftra manu agilïor efi cj dextera, de q VI#, pià.ff.de edi.cdido.Sciendü eftfeeuâ non cflè morbofum uel uitiofum,pr£'
A aiq
-ocr page 308-*5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ,y0RE®RVM
terg fi imtxciîtitate dextrx ualidius finiAra ucat,fed hûc non fceiô (cd cû clîc.BR0nci uel brochi dicütur tcAe Marcello qui habentos prodult;fca amp;nbsp;dentes pminentcs.Inde Rini.utttur brochias.tau9.lib.xixap.xxxvrj.ab futnpta hac obferuatione fcnedus in cquis,amp; cæteris uctcrinis.intelligitur dentiü brochitatc,fuperciliorü canicie. PL And appellant qui fupra mo dû pedibus plani funt. Scauri uero (unt qui extâtes talos habet. Panf« quo rû pedes incurui. COiSliics unoculi amp;nbsp;lufctamp;S grecc monophihalmi di cûtur,qui uno oculo caretStrabo indiuerfuin uidet. Mfyopes uero nyflaJ lopxs amp;nbsp;lufciofi lufcitiofi latine dicuntur in die parum uidentes amp;nbsp;plus noiSu.IurifconfuIti de cdi.edid.fcribunt eu-u hotninê morbofum efie qui neej matutino uidcf,necj ucfpertino, quod genus morbi graeci uoeât my# opa. Et idem lufcationê earn clic quidâ putant, ubi homïes adhibito lumie nihil uident,alit nô elufeationê uct lufcationê,fed lulciuonê Icgunt. Mono# culus uix bcnc dicit,ut grxcû 3C latinû cômifceatur,quia monos grjeû, Ôl éculus latinû. GL Aucoma eft uitiû oculorûjioc eA liuor amp;nbsp;plumbeus color in oculis,qd Celfus oculorû fuffufioncs appellat. Verba Celfi in vii nônunÿ aût nirhiû fub hac curatiôc cxcifa eucnit.ut oculus nô contegat,id
interdû etiâalia de caufa fit. Glaucophthalmos græci appellant, in q fi nimiû palpebræ deefi id refiituerjc curauo pot. ALBugo quid fit in coi XQ tnentariis de A dixi, fed côtra mcâopinioncetiam albûinouo dici uolût.
EMdemia ^-ttimorbus populatim uagâs nô folû peftilentia, fed Suicûcg. H ƒ Drophobia ùtApotpoÂtt morbus eft morfi a canibus rabi is laborât,amp;: aquâ uitant,ccu canes rabidi. Imperiti dicût hydrophorbia.
Inde hydrophorU/hydrophobi hydrophobici dicunt qui c.x morfu rabi di canisaquâ cxtimêt. RHEuma uel rheumatifmusdicit cruptio fiuc flu xus,a ££cj quod eA fluo.Pli.li.xxvijj.cap.viij. clephanti fanginspræcipuc maris tluxionesoêsquasrheumatifmos uoeâtß'tir, nbsp;REBiuia morbus
e.A cum cutis extra ungues fc (oluit, quia rediuire eA rcfbluere, grxce ttow Çô)Vu)^jd:.PIini.Ii.xxix, lana fuccida rediuias fanat ex aqua fiagida. Et idê li. Jo xxvi i.ca.virj.fcobe paronychia tollûtur, dicit a'7rÄPÄ.i.ad,amp; 'óvu^ un# guis,quafiad unguem. ËWphora morbus eA oculorû, quem uulgola# chrymâ uoeât,cum defeenfushumoris oculosangit,amp;: dicit ab
hoc cA ab inferedo iSê de aliis membris,cuius morbi f^pe meminit Plinius.-
PEKnio eA morbus pedû ex nimio frigorc proueniens, 8ccalcaneû in# fcAanSjCuiusdiminutiuûperniunculus. VERminadicûturtorfionesuc tris a uermibus.Indc uerrainari Nonius Marcellus ponit,p ucrmibus tor# queri. LAGtidiaci funt qui circa umbilicumcalcepercuffifunt. LA# gopluhalmus dicitur in oculis cû fuperior palpcbra nô dcfccndit,cui uitio contrariû cA edropiû cum inferior palpcbra parû furfum attollitur,nec dî 40 fuperiore cômittitur,diâû a leporibus, quiapertis oculisdormire confue# uerunt Xaycor cnira lepus dicitur, amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oculus. KlXKSAnthis
morbus efi oculorum cum in ipforum angulis tuberculum eft quod pal# prbra s parum didud patiur. Ptyfis grxce, *d Ipuitio latins,a Tr-nîu qd
-ocr page 309-GENERKV8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXKXVI
1^0 fignificatjlndc fmoptyfis,id tft fanguim's fpuido. Inde ftnoptyfîdlàn gui'ncm fpuentes,quos aliqui emopcoicos appellant,
Hxcfunt q tumultuana tantü leétióefucdiiuifci! tcporibusdemorboqc «oibus collegi,Collcâurus plura In pofterü(nam lupra trccenta tnorboru genera peer nouos aflèric eile. Pli.lj.xxvi.na.hino.amp; Augu.ILxxq. de ciui (ate dei, tot tnorborü funt mala, ut nee libris medicorü eunda eóprjhen fa Gnt)ßmihifanitatecorporis amp;aniinipftabitcceli 8(. terrf'imperatorklus Chriftus.qui Üt gloriolus amp;nbsp;benedidus in lècula. Amen.
VNIVgRSlS MgDlCIS,PRAeCFPVEQyE KÖANNIgAtF ceto ab’as ividmâ,Bernardo Rorbaeh,amp;: Othoni Rot Vlmefi phy fiets accuratiffimisjaiqï folerxi(rimis.SJ3;HenricusBebelius.
Cum adhue unü hadenus laboraucrim cómentariis meis, ut ftudiofis Germanix feholafiieis ad inrorruptâ amp;nbsp;prifca loquendi, normâ anhclanti bus uiribus confulerê,talentüq; mihi a dno cörniilum non in terra fodc# rê,ied illo ufurâfacerê,mutuâ£Îo adolefcctioribu9,arq! pofieritati, iamq; in aliqbusperieulü feeiffem.nó dubitaui fçpc pfertim requifitus,(Slt;: de morbo rü nolbusaliquid(nö ut medieus,cü ois illius feienti; cognitio fit a mealic na,fed ut grSmatkUs,cuiusofficiü nó tâ morborû q omniü aliarîï rerü uo rabuladiiquireredebet)edere,morec^ prifeorû orthographia, amp;nbsp;pcculiarc apuduetereli^ obferuatâ fignificationc morborû ex graccorü amp;nbsp;latinorû craditiôe perlcribere.Quare uniuerfos amp;nbsp;fingulos medicos rogo,ut fi qua inlibello meo nota aliter ^ ipfi habent in fuo libroofïènderint,non exifti# ment me in eorû,aut fuggillationê, aut contemptû feribere, qin qgt; interdît a me diferepant, hac funt caufx uel potiflîme, primû cjmedicis ex pceptis ■Caleni nô multû de noibus, autdiljjutandü, aut curandû efi. Et qgt; medid recentiores plus cum Arabibus^cû graceis (inter quos fxpeeftdiflenfio) côueniant,à ultimo,cf temporüincuria, ucliniuriapotiusinterpretesGa leni,Râfis,amp; aliorû,aut fuerüt ineruditi,ut NicolausLeonicenusdicit, aut , quod facile credi poteft,fuccefru temporû funt per librarios amp;nbsp;chalcogra# phosdeprauat),atcÿ corrupt! iOblëcro igitur iterûut hâc mcâlucubratiû jq culâxquilTimo ferât animo medici,cum uniuerfi,tû uel fingulari mihi ob (êruantia colendi loânes Salicetus uulgo ividman,principis noßri Vitrtc bergcfisphyficusexpertilïïmus,cuius duorücjteius filioijj utriufe^ iuris do ,dorû Bcati-l.lènatorisducar, Ambrofiiej: ordinarii kgal'prudêtix kdorit .apd; nos nô obfcurâ in me beniuolêuâ polliceor mihi côflâtillîme.Bcrnar dus itê Rorbach publicus medicinarû T ubingæ profeiror,qui uitæ fanita* ttftç mex imperator fummâ mihi operam ÔC diligendam fuam nô minus liberaliter accuratiffîme fubminiftrauit. Pofiremo non tarnen inter po^ ftremos amicos habendus Otho Rotpatriciuç amp;nbsp;phyficus Vlmenfisnull» inferior,atct; pofiponendus, quibus has meas cômentationes cafiigâdas c5 40 niitto,mecplcmpercommendo. Vaktc.
AB OyAESrfA GEBRQI FLOTKOPF LVDI magifiri Confiandenfis Hcn.Bcbe.refpondit.
Ä a üîj
-ocr page 310-De fortitudine dubitas.Porrituclo ut dicit Hiero.in comentario epifio# ■ Ie ad £phcfios,uirtus uticp animi eft,non corporis, ita Seneca cpi.lxxxyiii. Forutudo contcptrix timcndorü eß,terribilia 8i. fub iugü libcrratê nofira mittêüa defpicit,prouocatgt;frangit. Accipiiur ctia licet impropric pro cor# poris firmitatCjprseferrim apud poctas. Virgi.loquensdc arboribu* dicit.; Fortis ubi late ramos amp;nbsp;bracliia tendens.Idem de equis amp;nbsp;brutis.(Quis gc nerofa puiet nifi fortia,ncmpe uolucrê.Scneca in profa oratione epü. virj. Plato ipc fefc ad lènedutê (icdiligctia promût,erat quid? corpus ualiduni amp;nbsp;forte ibrticus.Ft Iulius £irmicuslib.n.niathe.Ëritautêqui lîceühabue? ritfortiscorpore,ualidis oflîbus.Kt iurilcoful.fiEdc acquLrerü domi.l.Pó^ ponius.uicinx uilig colonus cum robuRis canibus amp;nbsp;iorübus quos peco ris fui gratia pafeebat. Quaeris an Friburgü,MeidcIbergü,Norenbcrg3 dicendum fit,uel Wcidelbcrga.Friburga amp;c. Volo ego fpedatû eruditord ufumin hoce(rcfcquendui4cidelbcrga,Norcnbcrga ab omnibus diciamp; feribi audio. Friburgîî autem L audenburgü,Oirenburgü amp;c.in burg per um terrainari,uel perium.ut fecitCor.Tacitusin Afciburgiü oppido n5 longe a rheno ^d hodie a nônullié ©fehoffenburg elfe pucatur.Èt ego Tu bingam declinare foleo.meq? Bebeliû latina declinadôe pro Bebel nomilt; nito,nec incongrus aut abfurdûeiTe debet. Barbara uocabula ckra caco# phaton latina declinatione terminari,ficut græci pariter latini in barba# ris omnibus uocibus,atc^ etiâ in hebraica fingua(^uis ût nobiliflima pro Eriacf declinatione amp;nbsp;fuisaccentibus di(linda)facerc confueuerût.undc licroJn epifto.Pauli ad PhilemonSaul a nobis Saulus dicitur,non mirû e(l hebrxa nomina ad hmilitudinê græcorû 8(. Romanorücafuû de lt;linari,ut^ lofeph lofephus, pro Tacob Iacobus,ita pro faul quoep Saulus 'innoßralingua,at(^(èrmonedicatEt lofephuslib.pri. antiquitatis iudai# cae ait. Nomina liquidé propter feripturar décoré graeci ad declinationem 1egentiQmutauerunt,neq;enim prouinciac noftrx eßhuiufmodi formis uti.Sedlicet unum quidem fchema 8(. Unis nominü lit unus,ultimas tarne ' Jo nominûlÿllabasaliterdcclinant.Noeitacfapud nos Nochus appellatuf
amp; Abrtiä abraamu8.Ft fic hfc forma in omni fchemate cuftodimr. Kxqui busquidem uerbis lofephi diccntis.Nect;enim prouinciænoftrçeft huiuf ' modi formis uti quida eligüt huiufmoai nomina eile indeclinabilia. AdS Abraam,Loth,Ruth.Iacob,Dauid,Nbe, nißtranfeät inlaunam déclina# 'tionem,ut dicamus Adamus, Abraamus,Dauidesdauidis,ncut Fortuna# »US epifcopus fecit. Addc inluper q, quidädicüt.Iriburgius, Heidclbergi# •»is,Tubingius,aliiFriburgcnljs.l-feidelbcrgéfis,Tubingcnfis,quodÔC mb hi difplicetjunam formam etiam ufitatä obferuarc decenseft. Hcidelberge fis,Tubingeafis ab omnibus fere dici audio,amp; ego ita ufurpo. nbsp;De Salo
40 nibus moues mihi quaeßionem. At Nefiorerrauit in quantitate nominis, amp;nbsp;maleallegauit Lucanü.Sic enim legenduseft Lucanus. Ft biturix, Ion« tifq? leues axones in armis,diccns, proeterea bitures cflê btirgundiones, cû ituriges eflét diccndûgt;nec bituriges funt burgundicne?. AXÜnes autem
-ocr page 311-cxxxvir
funt populi Calli'x.SAXones autem populi Gertnam'æcörripit pchulti.' €^lau. Ignotumq: fretîï maducrût faxone f^ufo.Fuit l'tacç Ncßor homo erugt; ditus.ftdmore hiimano interdS lapfus eft. C^uacris quomodo Agnus ignis.regnÜ,Cygnus, uel melius cicnus, amp;nbsp;fimiliapronuneicntur, an mof re noftro angnus,ingnis,regnü ôfc,an ut literatura indicat. Itê an Chriftus chirotheca,chimæra per ch,auc fimplici c more noftro fint pronuncianda Itctnc^ monachus,amp; brachiu uel line h braciü,monacus amp;c. Ad quod re# ^ondeo.Si me confulis,prim5 confonantes non deberc difiungi,crgo fic iyllabiccSjUt dicatur a gnus,i gnis,rc gnum,cy gnus. Secundo dicerc omni no pronunciarionê congruâ amp;nbsp;relpôdente elle debere literature, ut obfer# j-®-uarc uidimusapud multas gctes,ut monachus fortiori fono,brachift iS^ ft milia. nbsp;nbsp;Au t quis nefeit difterêtiâ inter x 0^ ch amp;nbsp;inter amp;nbsp;lt;p ph,dicit
autê Pontanus,Iiter3ecapud nos latinos fcilicet,adco tenuis,exiliftpfonus eft,u t ea alpirata uocalic^ iiida uix fonet craftius cf apud grjccos x.Tu Ci# ce.diffinêtiâinterc 8C ch quo ad fonu his uerbisdeclarat .same amp;. macho IKS amp;nbsp;Chlepiones, ftpulchra,choronas,lachrymas dicimus,quia per aurl urn iudiciü iempier licet amp;nbsp;c.Nonne amp;nbsp;Gelli.lib.rj.dicit,plærak^ ditftiones elle afpiraras, ut fonusearum elfet ucgetior,firmitafcf amp;nbsp;vigor uods,qu3f fi quibuldâ neruis additis intenderet. Que^s Petrus eftdoflior illis omi busjuel dodifljmus illorü omnium,utrû latinius dicatur,priorem oratio nem,Petrus eft doâior illis omnibus,latina iudico,fiue ad plurcs fui gene ris,fiue alterius generis fiatcoparatio, ftcutus in hoc contra Vallae pcepta au.ftoritatemdolt;ftiflimorü uiroç;,qui côparatiufi etiâ adplura fui generis retuleruntinablatiuoduntaxat.Martia.Mictotus uolo rideat libellus.Et fi nequioromnibuslibellis. Plint de marmoribuspredofifiimi quidégene rislacedçmoniû uiride cuntftifq; hilarius.EtStati.in.viti.ubi Amphiaraus Flutonem alloquitur.Et melior fis quaefo deis.)ieperi(ur ÔC apud Virgili. amp;Ouidiûtalisccnftrudio. Pofteriorem orationc. Petrus eft dodiftimus' omnifî illorn,itidem latinam puto,fi comparatio fiat ad plures fui generis uel ad omnes fi plures fint OTadus,amp; ad plures quoa diuerlbrû gene^ tii }• diftributionis participe (ënfu. 8c. Plini .reviq. ordcû frugum omniû nobi# liftimü,cum diuerfafint genera frugü Cicc.ad V'arronc,exrremn malorû omniû elfe ciuilis belli uidoriâjCum plura fint genera m alorû. Teren,Ho minû homo ftultiftime,ctnn piura fint genera hominü. Plini.uelociflimû omniûanimaliûnonfolümarinorûdelphinus,cum diuerfafint genera animaliû amp;c.Srdad ai^umêtajQuæris amedialeâicûopificiû,cuiiâ diu renunciaui,cuius 8C ipk quotidianû exercin'um agis.8atistibi reiponderet Marfilius Weidelbergêfit gymnafi] ault;fror,atq? plantator,Nam uocabulû iUorûinilboratJone.Perfiuseftdoâifftmus omniû illorü, uel Virgilius eftoptimuspoetarum,amp;fimilibus pro fuis demôftratis,non collediueac# 40 cipitur,ut Marfilü regulxtibi traduntltacjnô fit hic comparatio inter du os,fcilicer Petrum 8i alios qui lint un um colleóiue,ficut excrcitus dicitur unuscoUediue.SediUialüadquoscomparatur Petrusin doârina,funt
Aa V
-ocr page 312-finguli utGnguli,et non unum collediutSic ibi.Vi’rgjlius cfrdoAifflmu« poetarum,non fupponit(ut didtur)collcdtuc,feu cóiundtm,amp; poetx alif adquoscomparatur Virgilius,nonacdpiunturinilla oratióc.Virgilius cß doäißimus poctarû,ut fint unum coniüAim. Dtds me fxplt;,amp; fi,c5 lunAionê fubiundiuo adiunxidcjCum ccontrario iuxta doârinâ Vallx. Etfi,amp;quan^addidcbcant indicaüuo,licet amp;nbsp;^uis fubiundiuo folum. ^as banc differentia folü cffc tenêdâ in prindpio cpiflolarü,librorû, clau fularû,amp;fimilin,nonpoflorationêinceptâ. PLBbdus non piebeus db cendutn,amp; fi triu tantûmodo fyllabarû inueniaï apud poetas. Arifioteles Io fcribitur.mendofcqi; chalcographus,ut plscracj? alia imprcflitjfic cm fcribir,i
«cpi50Tt\Mf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diets quoldâ faluare bane orationê. BONnum fero, no
habebunt me riualem,ut alibi dixi.Tolerantiorillacfi.Bonû mane,mane cnim nomêinuenit.Stdfcntiat quilibet uti uclit,non multu euro,fine dica turbonûlcro uel aliter. PR Aefiolor producitur,q5 arguis de cpiflola et Apofiolus nihil facts,hfc grxca funt,illud latinit. AP Vlcius ÔC nunâ apulegius inuenio apudcruditos,fiue nomen fucritpbilofopbi,fiuc cuiup dam grämatid de afptratione feribetis. QVIntuplex dicendû efi,flcut el quotupIex.Totuplex aute ficut amp;nbsp;totuplus non inuenio,ficut nee quote# nus amp;nbsp;totcnus,nift forfan quotenus pro quot,nec quotênis, nec totennis. Io nifiapud Prifcianü.amp;SnonnulIostriuiales.Ncc flcutquotuscb'dtur,ita to tus prima breui inucnics,eruditi dicunt quot annos natus es,nô quotenis. ficut iextuplcxamp; in his qu^ t habent ante tus,utquintus,fextusretinct amp;c. . At decupkxpercdicendu efl,quiaadece. Labrulca non labrufladico..
TRfcdccies,quattuordcdcsdicendumeft.Tcrdcdes quoddidturfad(. xxx.ficut quatcrdccies.xl.Tortellius ufum uulgarem fequitur in kyrielei# fon,ficut amp;nbsp;noscomunttcr in Ofanna pro oflanna,qui adeo uulgatus efl, amp;nbsp;cômuni$,ut ne Hieronymus quidem abolerc tentaueric. PNEuma, (Snothifeauton amp;nbsp;fimiliapronundantur apud nos iuxta literaturâ, non pneufmagnotife aufton,ad pccultarem cnim in hoc loco grjcorîî accents accedendünoneffeexiflimo. AV(£torcumc dicitur,autauthor cûth afoirato,quod minus probo, nun^ autor.Quicquid dicât alrj pulccr fin« alpiradone fcribendu effet fedSn ot thograpbiâ.C.enim in latinis dtdioni# bus nü^ afpiratur,fcd q? dtcimus de pulcer amp;nbsp;quibufdâ alrjs afpirads pau ds adniodû,ufus uel podus abufus Ciccroniani teporis fecit,cui uix repu# gnaripotefl.Ctcc.autcmflcdicit.(Quinipfccum feirC’ita maiores locuto« cffe,ut nuni^ nifi tn uocali alpirationc utçrentur, loquebar ficut pulchroB 6C ccthegosjtriumphos ÔC lt;Cartbaginc,aliquâdo id fero conuidoauriu c3 extona mihi effet ueritas,ufum loquendt populo conceffi,fdentiâ mihi re# ' fêruaui,qui igitur dtcit pulccr arte inidtur.lnde pulccllus la.lum.Qui pul# cher cum afpiradone,ault;flontate. H®mo,bxdus,h6rus amp;nbsp;flmilia in pri ori fyllaba an afpere pronundentur,quxris,hæc amp;nbsp;fimilta flint tenuiter et molliter cfflanda,amp; non horride in ipfis faudbus inglomerada,uehcmen#
in gutture obdenUnda^ut nos lolemus laccrc. Egt;ids me uti incoou
-ocr page 313-cxxxvin
pÉe hoc ucrbo dcbef,cû Jico,nie fie debet fcrÆgt;i.J4t ita inueruo ctiam apud crudirifiimos recêoores Pôtanü,BcroaIdû 8C alios. Sed in hoe cp dico tSc debetfcribi.Fatcor tiie parSjsbe poni,uer5 difficile eft mihi prertim in ofQ cio grâmatici ferap dedinare ^tidianf ièrmocinadôis a teneris annis imbi bitâ GÔfuetudinê,adeo em tenaciter bfrêt q pueri didicim^. Male cdâ dixji uulgo eS uernaculâ linguâ incroduccbs,fed ucrnacula h'ngua uel uulgari nro uel teutonica lingua dicêdü erat.Nâ uulgo aducrbiûlignificat palîîm ubicÇjamp;cateruatim.tJdibinô quadrat. dicis de fotular latinücc n3 credo,fedgallicâpotius,uraliud uulgare,atego ipe noftratiü ufu amp;nbsp;audo ritatc dcccptusfum.Sotularis tfï utit Hicro.côtra louinianunijdiccsXegiA mus quôdam apud4iomanos nobilê cü cû amici arguerêt,qrc vxorc la^ mofj amp;nbsp;cafti amp;nbsp;diuitê repudiallêt, ^têdifle pedê amp;nbsp;dixifle,ô^ hic fotularis quê cernitis uobis nouus 8C elegâs uidct,fed nemo pter me feit ubi me pre mat. Alcxâdcr tuus corrupte legit in noielens.rta ern legi dcbct.LENS Icn dis capiti,lens lends conuenit orid^ensem lêris nomê eft leguminisfatis no tum.Lenslendis genus pediculieftedânotü. EXanclare dicit Quintilû in pri. eflcabolitû uerbû,quotamêCtce.udt lib.iiij.acadcmi.amp;lib.i.tufcu. Vndc ego nefas ce duco ullû uerbü dici abolitü uel minus ufitatû, quo Cl cc.ucl femel ufus eft. At tpcQuindltpaucispotuitciTe in ufu,uerû audori täte Ciccronis qlilxt co uri pôt.Profapfâ itê dicit efic abolitü,^ amp;nbsp;ipe utit Sueto.Apule.amp; alq. MlRum in modG,ppe modüjindies ôi. iddc,unam cflcdidionêcxiftimo,gscm ncfcitppemoidû duo uerbaa fuis fignificads, P quafi amp;nbsp;ferc in aduerbiü elfe tranflataCin unâcÿ didionem coaluilTc lt;aut quantû diferepât indies amp;nbsp;in die,q? fi numerus diuerfus id efficere deberet quis diccret in menfes,in annos,amp; in mcnfcm,amp; in annû, tantîî quantum ilia inter fc in fignificadôe abcirc,Qumimo in fingulos annos, uel ocs aru nos,mêfefq; dicerem’. At nulli rcpugno,liceat cuilibetlibère fentire quod uelit.Nônc Gellius admodü facit unâ parte orationis,amp; prcmodü,fic pari rationc propemodûmirû inmodû. SicutPriftianusnimirû.Ët Amianus poeta. Exaducrfum,adfabrc amp;nbsp;adprobc unâ partem oràtionis elfe uoluit {ot
PATricius per c feriptü inuenio,fiue a pâtre uel a graeco -crctTfixós qui eft patcrnusdelcêdat.8untautcm patriciipatrum,feufenatorum filifnon patres imperatorü,ut inepte traditAccurlius Florendnus. Quoddicis de accentu Abrahx,fi faite probe dcclinabitur Abraham abrahæ, fed quo niam fandis dodoribus ita dedinare placuit.nos temerc in iilam declinagt; donem non infultabimus,quo ad accentü autem fequor ego opinionera tuam.Graecaverouocabulafiinlarinum tranfeuntlarinum,accipiunt ac centum,nifi maneant grxca,utdicitMarda.lt;Capella.lib.ir).philologix,
De uerfibus Virgilii.flt fi non nihil dicere poflem, fendâ tamecum a ri tiquitate,nec quici^corrigerc cupio,quod tot tantorücj uirorum laborc 40 amp;nbsp;longofuccelTu manfitimmutatü lt;5? firmum. Audoritas quoep Virgii *■ lij plufquam omncsfoetutinoegrammaticorum regulae apud me ualet.
QuxrisdciftaorationeSacerlDionyfi cum foctjs tuis orate pro no#'
-ocr page 314-' bis.Credo cam ladnam 8Ccongruenter dici pofTc.Virgilius ænei.Iib. prf. C» fratrc C^irinus Iura dabûc.bit indj.lphitus amp;nbsp;peHas mccu diuellimur tndc,amp; allot Hâc tecü genkor cûâiscelcbrabitis annis.Plau.î merca. lt;Derf te amp;nbsp;inter nos côiurauimus,ego Cü illo,amp; ille mecü. F*enetro,iiue a pe; nes,fiuea penicus deriuet,nô uideo cur lit 4gt;ducendü. $imulacrû, tauacrû dixi in penuLlôgas habcre fyllabas,au(ftoritate motus, quia id inueneritn in carmine,amp; rônc deriuationis,qaafimulatûlauatûquodeti3dicit,qu3e longanCjUeniüt.Q» mihi vero fubiügis conibnâ eflè mutatâJccirco nô fa cies régula,Q) feinp mutct quâtitas.PofTum tibi dare muha ßfia,in quibus (y CDfonadedn5quâtitasmutataek,qu3enec Akxander.necNeftor excepit pter alia.r^ato natas prima corripit ueniêsa natü,quod primâ^ducit terf uata conronante,ecôtrario Latronis o produ.iimiliter latrociniü mutata confonâtc,quare nifidocucris audoritatc,nihil probabis.Sed nihil poflretf mum mihiobclTe debet,q» nec Âlcxâdcr,nec cfus cômctator Neftor excepit.Nam Âlexan.imperfechilimetradic quantitatcs.Ncc Neüor lads perfede-Nam ut quinquaginra alia locaptereâ,none ncglexifti Neftor in prim is fyllabis 8C in uocali a.Maceries QC Vacillo produci. Prüden .Qjuis quot;materies ûorentesambig3tagros.Ouidi.$pes mea uacillat fubdli pêdula filo,(èd ÔC banc pofteriorê breuceflê in prima legimus.lt;Cacus poni indifle '■O rens ,amp; magis produci neglcxit,ód Macero dick poni ad placitü, cû apixi idoncos produciturfemper,adcoq! tenuesadducit ad correptionê audoF rcsjuc poeniteat me ab'quâdo illos luiflê fccutû,atcR prima corripuifle, Fra go as.are.ct flagro primas corripiunt,Gatul.lcdukj; afîyrio fragrâs oliuo. Virgi.tj.aenci. t»los pauidi trepidarcmctucrinemtt flagrantcrajtem Pa^ gafa prima corripit.Luca.lib.ij.pharfaliae. Vt pagaica rads peteret c5 phalt;: ftdos undasXAÔîusnomePtolcmxi regisproduckur.uidcan apud Ne# ftorem inucnias.TH^les nomen philolophi prima habet indifterentem. Camers corripitur.Canon corripitur.Danubinsproducitur. Planuspro fcurracorripitur.Cappadox producitur. Apis bos producitur. Itc napus Sc fapis fluuius producitur,amp; gaddir SC Papinius. Achillcfcp ponitur inf diffcrês.Multa funt praeterea quae Neftor ncglexit,cfi 6C fi homo fit doftus amp;nbsp;homo tarnen fuit,quem falii,labi amp;nbsp;decipi contingit,non igitur tibi per füafumfit(utlt;Quinriliani uerbis utar)omnia quacomnes auâores dicunt uricp efie perfefta.Nam amp;nbsp;labantaliquando ôC oneri ccdunt,amp; indulgent ingeniorum fuorum’uoluptati,ncc fcmperintenduntanim5,nônun^ fa^ tigantur ôdc. Hxc funtqux tibi ualitudinarius feribo, params mutare (cntcntiam,in quacûcp re ueriora.certioracf docueris,quae in bonam pai¥ tcmacdptas. Valc.fft.D.V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
HKNRJCVSBEBELÏVS aduerfus calûniatorem fuum.
40 Qui falfo amp;nbsp;lippis oculis mea lcriptarccenfes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:
Gaudeo fi uerc,mccj:4ncofcç canas.
Süra probus,atep probis,fum rite parentibus ortur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
' ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Legidmo mater me peperittjtoro.
-ocr page 315-CXKKiX
- Chara fides Chn'fu cathedra baud mcpcfiilisun^ Senbrem acccpit perfidixtß lues, mihi nobiliias defit,fum fæpe profclfus Mobilität uinus,ingeniumcß uiros.
Quodq? nouo primus furgam de fanguine laus efi.
Atej meum ueniat nomen in ora uirü.
Pellibus in patrijs dum iure quieRere multi Deberent ,falfa nobilitatc tument.
Sed quod cenlorem rudis iple cribrare minaris D«line,cribrabo tCLï tuafcj firophas.
CONPRA CALVMNfATOREM BEBEEJI
Coccinnius ad le*Sorem.
Fertur mihi quendä non paruf celebritatis hoiem efli apud germanos, qui ad doiftoru Germanise uirorü inuidiä.ipfi ßebclio c0parandä,auäor cuiufdä de bebelio calüniatiöis elTedebec.qj nullü ipfe fe germanüfyncerc Romanecj feribetê legilTc feriptis fiue memoriejididerit, cui quidêcrimi# naiioni cü ego Bebeliü minime obnoxiu elTe haud obfeure cognöfcä, dcJ creui noftrx inter nos iamdudum côtradf familiaritatis cflc,pró eius inno centiae teftimonio quippiâ fcripritare,citra ctiâ cuiufcüq! iniuriâ.q) autem hmôi calünia Bebelio nô iure impingat,^plurima ipfius monumêta ag^ rilîîme tcltantur,in quibus ipfe feriptû reliqtjq? fupioribus têporibus apud germanos magna extiterit feriptorû pcnuria,j3ptcr quâ res germanorû in obfcuritatê uencrit,elfe aüt hoc tepore apud germanos uiroscôplures do dos amp;nbsp;eloquétesjper quosgermania ornari,illufirari aedebitühonorem confequi pollît,ncc uf($in ipfius libellisIcnptû inuenies, qj nullü ipfeger# manu fynccre,Romanecp feribentê legerit,j5ter hüc ucl illü. 8ed bene gdê feriptû leges in colibellojcuieftritulus,qaudores lint legendi ad compa? randâ eloqucntiâ,ubi Bebelius in hfcfaibituerba. Nullus apud germa; nos ad noftra uRç tepora repertus cft,quod ego fciâ,qui prifeâ eloquentiâ fermoncqtexomipartepurücxpiferitjamp;paulopoft.Athodie funt apud JO nos multi,qui nô modomultiiugacruditionc,uerüciiâ terfiHîma oratiôc amp;nbsp;carminé ctiamcumltaliscontcdcrepolïintcpgloriofiflîmc.Ex quibus quidc propres Bebelii uerbis clare confiât Bebeliü ab huiufmocfi calum; nia innocenté forc.Tacco de quibufdâ alijs feriptis quf aliquâdo ipfc.cdi; turuseft,inquibus plurimorûGermaniçfcriptorü nngillatim laudescô; memoraLSedqjhuiufmodiinfamationisaudor contra Bebeliü fodaiiü nefeio quorüelalTcminftruere,acfubornarcdicaf,nihil faneefi ob quod ifiiufmodi minis Bebelius permoueatur. Non enim mihi perfuadere poß fum,q? fodalesilli fi humanitate amp;fapiêtia fint prçditi.tantçiniurij patro; ciniü fint allaturi,ucrü fi attêtarét fodaiiü quoeÿ Ncccharanorü clallêm ad 40 iftius modi fodaiiü iniuriâpropulfandl,nedicâprofligandâprobe infiru âam,ac raunitara cernercu y ale ledor fcelieiiîime.
-ocr page 316-EPIGRAMMA »ACOBI HENRICHMAN Sindclßngefis.
Sf tu expurgaflês oculos caligine cjcos
Et pcrfjxxiflis rem uitreis oculis.
Magnanimum uatem nupcr noncorripuiflcs
Tam tcmere,amp; ftultc carmine uaniloquo.
Si cuptas raordax cuiufuiscarpere icripta, Tu fempcr facias id ratione bona.
Nunquam caftiges cancer rede gradicntenigt; Tu nifi percupias bella parare tibi.
EPIGRAMMfA Volfgangi Rebclii in calüniatorê fratris.
Viribus baud proprrjs confifus Toile dodam Quid iadas clafiem qua nos cribrare minaris^ Dum fuerit nulli a nobisiniuria fada Scd quoniam tones tanta cum clailê fupcrbis, Eil itidem claflis pafcit quam Ncccharusamnis Ac phocbea cohors tua quae bcnc fcripta cribrabit.
MICHAEL COCCINÏVS'alias Kochlindidus.Tu# bingcfis. Ad fiudiofam iuuentutcm Cermanicâ.
î© Rlsericf iam uiri dodi amp;nbsp;cloquêtes paflim per Germania ueriànt, g no# ftram germanitâ nationê Roman; linguae iplcdore ornarc, ac illufirare ce perunt-Qtiorü alii docêdo id efficere funt conati,ut q publias in gymna# iîiSjhumanitatis ftudia profitctur,aliiquidè lcribendo,amp;pofteritati inge# nrj monumêta relinquêdo,alii vero turn docendo,tum pofieris fcripta c3 mittcdo,g cum finguli pro fingularibusfuis fiudrjs, amp;nbsp;in rempu. literaria mcritiSjdebita fint a nobis laudc,amp; obferu3ria,pfcquêdi,tum uel maxime hi qui pro relitcraria,amp; docendo Öófcribendo opera fuâ nauarunt, e quo rum fane numero Henricus Bebclius lufiingêfis pocta laureatus, inter pri# mos mco iudicio uenit cónumerandus. Nam docendo quid rei literariæ
gt;O contulcritjTubingêfe gymnafiü fads fuperq; teftatur,ad quod omniü pri# mus manfuetioresmufaSjterfamq; latinitatcianis perfuafionibus inuexit. Et in quo annos iam ferme odopublice,acfrequêtiauditorio poetas,ora tores,ac hiftoricos legendo id côiecu tus eft,ut eiufilc gymnafij fcholaftici q anteeiusaduenturigidi prorfuserât,amp;fœuda barbarie fqualidi,iam in lagt; tinaliguanitidfiacexomiparte exculd appareat Et id quidc ufcpadco,ul cum eos ad alia gymnafia migrarc côtingat.itarim ex ßebcliana officina li mati,amp; cxcufi prodijflc cognofcatur,cuius dodrinae acinftitutioni,8f ego äuiequid in me terfioris fermonis inefle confpiciturjingcnuc accepm fero;
cd icribedo quæ beneficia rei literariæ apud germanos côtulerit, cômen# taria uariaquæ de latinae linguae emendatione edidit,amp; ea praeferrim quac de abufionibus latinae linguæ pro germanica natione fingulariter notauii abunde déclarât,qu; fi jquus rerû eftimator fideliier penfitaucrit,ipfum ex onubus germanie faiptoribus de ipfa germanica iuuêtute meritiflimS
-ocr page 317-CKt
coprobabi't.Nam in his ipfis multaslatinf linguf uitih'gincs germants plt; ne natiuas repurgauit,uarios abufus fuftulit,quâobrcm tu ßudiofa pubes codera Bebelio duce 8(. au(florc,nifi tibi ipfi deefle uelisjoeda barbaric dctf fertajCgerraaniaecp finibus eliminata elcgantiâinduere,ac purâ latinitatê ample(Sipotcris.Ver5funtadhucnónulliin noftra germanica natiôc mi litare ac ftipendia facerc Ibliti fub Hugutióc,Petro Helia,Cornuto, Akxä dro Gallo,amp; id genus barbarix ducibus,iam pride ab italis cxplofis. Qui multa quf ipfi ignorant, aut in fermonis confuetudinc non habenc dâna? re non ucrctur indigne forte ferentes fefe notari,ac quf perpera ipi loquiï# tur reprchcndi.lllos quoniâ latinj linguj ueros ac probates feriptores non attigeruntjtanq^ iuuêiutis tux corruptores caueas.ipfa autêBcbelliana co mentariapurâjfyncerâcç latinitatem monftrâda amplcxari,pro uiribufcß Icäari ftudcasjprxterea idem Bebelius quo magis atc» magis de re literal riaapud germanos mcreretur,indies noua nobis opu^la tradere conat, hinc dialogos,orationcs,xglogas,fatyras,cpigrämata uaria, ingenio qdê elucubrata,multiiugacp cruditionc rcferta,pro comuni ftudioforü utilita te in lucepdire curauit.S quoriï profeAo diligêti lcdiôedcrmonc tuû non emendatiorcmodo,fed amp;nbsp;locupîctiorê rcdderc poteris.Pro râtis itaep mu ncribustibi o ftudiofa iuuetus a Bebelio exhibiris nô ingrata apparcas,fcd eundê utpccptorê pie colas,eiufq? feripta diligêtcr traâes,rcucrentcrcp ob ferues.Vndc multa tibi cômoda furgerc plurimücf honore creicere uide# * bis. Valecx'fubinga.v.KaEMaii.Annodoraini. M. D. V.
ÏIVSDZM C0CQNB'adpubem gerraanicâ Dccaftichon.
Rom ana fi optes cultacç niterc loquela
Bebclii legito feripta diferta raci. ïspr«ccptadcditgt;fuadentia uerba polite Eloquier,fœ3am utbarbariem caueas Impcdicnt,nec tec^ oforcs amp;nbsp;blateroncs
Damnantes,nunquam quæ didicere rudes. Quos fi declines,amp; culta poëmata uaus
Bcbclfi accipicnscommoda multa feres.
At^ tuum nomen toto cclebrabitur orbe Cantabit laudes terra latina tuas.
LEO^HARTI CLEMENTIS Vlmenfisprefbyteri
in cômentaria Bcbcliana,0âortichon.
Tollere barbaricm nofiris qui nitere terris
lt;?olleâa c multis per documenta libris.
O utinam tcBebeliumolim gotihica clades
Quo faiHa Oenotriis æuum habuifict agrt«.
Credo baud ferpfillët latiam iara tanta loquendi ïartago in lingua,gente cura abaâa flmuL
-ocr page 318-- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Outjnamnoßraetribüiflcntfatai’uuentae
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Talein lingua foret iam rnihi cafta nimis,
‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HENRICI BEBELffCpiftoIa ad LeonhartuClcmentem
Vlmcnfcm,ecclcfî3e Zuifuldenfis parscrianum.
Si tam pro hofpitio tuo quo amp;nbsp;crcbro,amp; confidêtcr utor,quâ cognato poeuccs ftudio,amicitiaq; inueterata omnia tibi dcbco, non uolui te præ# ïerirc in cômentariis meis,quibus iam perfediSjCum adhuc fint qux nô pa rum faciant ad cultiorê fermonê comparandâ,uolui appendice adiungc# re,ubiquf priusomiftafuntinuenies, quæfibi fauorêftudioibrû pofiunt io non iniuria demercri,ponâ auté non omnia quæ addi poiTunt, hoc enitn nimis profufum librü faccret,fedcum ut fcis monafteria ordinis fanâi Bet nedidijCÜ daf uacatio ftudiorü,hinc inde côfueucrim adiré in alpibus no# flris fueuicis,an aliqd antiquitatis f cxcolcda Cermania côquircre poflîtn ffpc refponderecoatftus fum interrogationibus fratrü amp;nbsp;monachorü,qui bus ut copiofius refpódca,ca infcrêdacômêtariis putaui. Et ut primü tibi fatiftaciâ,quçfifti ffpean pofiîs dicere fum deorfum, fum fupra,fum infra, ut uidelicetnon tantü motû,fed amp;nbsp;quietemfignificenr.Eahic leges. Va le amp;mcamxTubingçIdibuslulrjs. M D. V.
Et ut primû de deorfum loquar,fi crcdimus Prilciano,n5 dicemus firm to deorfum.uel furfum.Ita enim dicitde aduerbtislib.xv.Sunt quacdam loci unâ fignificationê habentia quæ ad locü,ut eft horfum,iftorfum,deorfum furfum,finiftrorfum,dextrorfum.Sedaddcfendcdü diuS Hiero.qui dicit lib.iij.Regü.ca. virj.Domine deus ilracl non eft fimilis tui ,deus in coelo de fuper amp;nbsp;fuper terra deorfum.Et Marci.xiq. Et cum eêt Petrus in atrio deôr fum uenit una ex andllis amp;c.Ibi ponit Wiero.fiue alius fuerit interpresde# orfum fine motu,quod eius didü defenditclarilfimus grâmaticus Diome des,qui ponit deorfum amp;nbsp;alia fimilia in loco,per locû,dc loco amp;nbsp;ad locü, diccns,aduerbiareda,aut cômunia omniû partiü,ut perjgrejpcnituSjrur# lum,deorfum,furfum,palfim,angufte,latc.8unt item deorfum,feorfum,fe cus,fcparatim,utrincç aduerbiadilcrctiu3,utidem Prifeia tradit. Poffu mus infuper dicere fum infra,uel fum fupra,uel extra.ltem uado fupra,in# fra,cxtta,aducnio extra,fupra,infra.item tranieo infra amp;nbsp;fupra, hoc teftal Prifcia.de aduerbîjs dicens.Cômunesfignifîcariones locorûjUtpfgrc fum pcrfgre abeo,perfgrc aducnio,perfgre tranfeo,fimiliter pone fupra, intra, infra,extra,ultra,citra,quf etiâ cafibus folent adiungi,grauaricj!,atcp ideo a qui bufdâ prfpofitiones efle putantur.
EXUGEWTBSIME NCTENTVRHAE CONSTRV
«Siones ab antiquiffimisgrâmatids amp;nbsp;audoribus colledf.
Cum aduerbiü modo indicàtiuo,modo fubiunâiuo iungitur in orani ^O bus tcporibuSjUt cum dico,cum dicerê.Tunc autc indicatiuo iungif,quo tics ad têpus quo ^ebâ refcrt,ueluri cum dicâ,ucni co ipfo tfpore quo de# clamabo.Subiundiuo autc tune iungitur cum poft falt;Sû aliquid perfedu fîgnificatjuelud cum uenifictdeclamaui,fignificatcnim eû priusueniflcjct
-ocr page 319-CXL1
r Cc cepiflc dcclamarc, Sf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i’ndicatiuo 8i. fubiuAi’uo.Tune ind/eatltf
. uo quoües resfaâafignifieaGueluti apud Cicerone, fedillufiracurCerutn ,punt oinia.ncc emdubitat an illuftrêtur,fcd quia illußrätur fuadet, ut mu* fat Catilina meniê.Coiunâiuo qn códiJlionalis Qc incertus eil fermo uelif ti ü facias'uel faccres. Dum iungitur indicaciuo, ut dü uenio quones ue^ ,eo pro co quod eft dumodo ponit fubiundiua rccipit,ut apud Virg. DS condcrct urbê.Dum ctiâ fi alius profertur fermo dcclinationis ad iliü refor matur,ueluti,petebas dum uenires facerem. Item.Num fi præpofitû fut crit.illi ucrbüindicatiuü recipitfubiunfliua,udutiCiccro.Interrogaui nu dubitarcteojïficifciiferecrn.utdicitDiomcdesppofito uerbofinitiuo,fiue indicatiuo parti orationis fubiüdiuf fubiungitur fpedes fubiunlt;Siua,uelu ti,nefcio quare dixerit,quare uenerit, Nunquid indicatiuo foli iungitur teile Priiciano ad qupd perrinct interrogatio.Tcrcn.in Phor. nuqd memi fiifticldcm, nungd fuboletr Ne aüt prohibentis teile Seruio impcratiuo iungitur,fed ita dicit Priicia.de eo.necö dchortandü eil,indicatiuo non ad tügitur fed impcratiuo,ut Virg .in vi.Tu ne cede malis fed contra audenti or ito. Vel optatiuo,ut Tercn.in Phor.quod utinâ ne phormioni id fuadc re in mente incidilTct. Aut fubiundiuo,ut idem in adcl.ne dicâ dolo.autin finito,ut Cicc.in inuedi.nedici quide opus ell quâta diminutiôe ciuiû ÔCc.
NI fubiundiuo copulatur,ut Tcren.in And.ni metuâ patrem. Virg.i n irj. Ni tencant currus. NOn uero imperaduo propric adiungi non pôt, nifi in compofitione,utnoli,apdiîîmc aût indicaduo iungitur, uel fubiuâi uo,ueloptatiuo. IQVAndo proprie indicaduo iungitur. ANqncô firuitur cum uerbis dtibitadonis amp;nbsp;infeientiæ qujrit fubiuncliuum ,ut ne# fcio an pater meus uiuat.Qn uero conilruitur cîi uerbis opinionis amp;nbsp;Icic# tiac rcquirit indicaduü,ut an malus eil qui furetur. Q^uis amp;nbsp;licet recipi# unt fuDi5âiua,ut licet uenias,quis uenires. Virg. Qtuîs clyfîos miret græ# ciacâpos. QjquâaGiamp;fi,tamamp;fi,alcilcuntfibiindicatiuüinprincipio maxime orarionû,cpillola^ libro^,alibi^inprîncipio polTun t habere tâ indicaduü qfubiüâiuG.Cor.Ta.inuita Agricolf.Et quan« primo llatim jq beadflîmi Qculi ortu,Ncrua cæfar res olim diflbciabilcs milcucn't prindpa tû ac libertate.ldem. (^uan^ profpcra pugna terruerit incolas. Et iuue.Sa ty.vi.Sed quâlt;^ in magnis opibus plumaq: patcrna.Et fegmêtads dormif fet paruula cunis.De amp;fi Corn.Ta.de uita Agricolf.Côiugcs,fororefc^ fi hollilê libidine effugiât,noîe amicoru,atc^ hofpitü polluunt.Cicc.pri.tu (cula.lllud nunc uideto,utdcû noris,amp; fi eius ignores locü amp;nbsp;fade. Hir dus de bello gallico Caefaris. Hune amp;nbsp;fi auguré prius fadü quâ Italiâ atdti geret in itinere audierit.Lalt;ftan.in prind.libri.Quan^ cü fubiundiuo con iüxitlib.pri.diui.inllint.dicens.quan^ libro primo religionesdeorü falfas cflemôfirauerim. DVMmodorccipitfubiunAiuü, utdümodouenias. POftep fi iüAim accipitur indicatiuS pofci:,utcil apud Virg. Poftquâ res Afiæ priamiq; euerteregentem Immeritâ uifum luperis. Coniunâiuum autem uultquando fccernitur,utpoflquam uifum fuilTetfadum cft.
-ocr page 320-Ante^utro contrario na otîo iunâû rcquir/t fubi’utlifl/üû fie, uetud arn teq ucniflesjdifiundîî aîît indicatiuS uult,ut apud Virg. Ante pudor te, uiolc. Vf tradicLau. Valla hæ fcx uoculf, uelut,uelutt,ud,quafi,tang,ccû imaginéimltationêcç dcfignant,n5 plane uerttaté,amp; requirunt coniundi# uS)Ut irafeeris tan^ leo.i.tan^ eflcsleOjtu fpumas uelut aper.i. tancf ùFue ïüt aper eflês,5lt;fie de firailibus.Wxc aût tria fient,fieuti,ut, innuunt fimilv tudinê SC indieatiuü requirunt. Qj fi hocprfeeptûiminutabiliter uerûeft ego fatpe abufus fum iftis diÆonibus.Et facræ litterae,dum em dieitur,cece ego mitto uos ficut agnos inter lupos, uelut dieêdum fuit,non cm fie diee? to batlefus,mitto uosfîeut mitto agnosinter lupos, fed mitto uos uelut agni efictis. fc't fxpe alibi. Quafi nuncp latine pro fere ponitur, ut amp;nbsp;uti uw dentur eonuenire generaliter eum omnibus fuperioribus. tcu magis po etarû eft, qua Plini. amp;nbsp;nônulli alij utunt. Aduerbia eomparariua amp;nbsp;fw perlatiua quæ a prxpofiuonibus ueniunt, ultra folitâ eonftrudionê eom# paratiui amp;nbsp;fuperlatiui fèruiüt etiâ aeeufatiuo,ut Cieero. eafira propius ur# bem mouentur.Cæfar lib.vi).belligalliet Vereingcntorix eü ad iuosredl ifiëtproditionis infimulatus eft, q^eaftrapropius romanos mouilfet. Etea pella Maruanus,propior eum dtô eôftruitlib.i.philo.Hinc luna quæ huic aeri propior eft. Item proximus illû. fie Cicc. proximuspompciu fedebâ. to EtSaluinIugur.proximehifp3niâMaurifunt.Item amp;cum dtô eonftruit.
Ciee.ad Nlareel.ut fratri tuo aut par aut proximus fim.Salu.proxima car;^ thagini loea.ftem eîîablatôeum prfpofitione.Rue.Proximü adtisimmor talibus. Amplius régit aftm ablatm,eum aiftô, Virg. in.i.fne. NoAê nô amplius unâ Falle dolo.cü ablatiuo. luue.in vi. Linquebat comité ani cilla nô amplius una.Ete^ar in vq.belli galliellta utnonâpliusquattuor digitis ex terra cminerct,amp;: Cic.pro Rofcio inquir, amplius nümo petas, ' ' JProcul,inftar præpofitionü eafui fcruit,Corne. Ta.lâ uentû procul ma ri quod hiberntam infulâfpeiftat. Q. Curtius. Vetufia arbor baud procul muro ramos multa frôde ueftitos uelut de indufiria regê tegetes obiecerat. J* Plus fimiliter gtrn,a(fttn ÔC ablatiuü regit.cü gtô ut plus uirium, plus ui ni amp;c.Cum adô Terc.in beau, adduxit iccü plus deec ancillas oneratas uc fte amp;nbsp;auro.idé in adel.plusquingêtoscolapbos infregitmibi.Cü ablatiuo. Cic.adPlancü.Scd nô plusduobus aut tribus mefibus deinde abfuita no firis.Cfrcitcr ut dicit Neflus Fufeus ad numerü referf,ut circiter boras decê Circû ad locû ut circü tbeatrûJDirea teporis efi, ut circa Kalcndas Manias. Circiter tiï amp;nbsp;ad têpus amp;nbsp;ad numerü,5C ad lodî refcrf interdü apud feripto tes. Ét eonftruit aliquando eum adö/ZJaefar in commentariis.Collis(irü qu it)naicebatur aduerfusbuic,amp;contrarius paflus circiter ducentos. ftem eum genitiuo. Idem, flumis erat altitudo circiter pedû trium.Etcum abla 4o tlo.ldcm.amifitsdrdter.xlnauibus.ldem.diebuscirciter quindecim.
C®NTRA IMPRE8SVRAM bymnorum meorum.
In bymno Ambrofiano.Nuncfände nobis, flâmefeatigne cbaritas nô flâtuafeat^a ßäma cni^ut didt Diomedes fiâm efco uenit.Kcôtrario in bym
-ocr page 321-cxtn
■no jfomno rcfcdisjcgas lucis labafcat munere.i.Iabâs fi at,a labo.as.are.n3 labcfcat, de quibus ixpe qfitus fum, qm hyinni mci perpcrâ funtimpreflî in multis lods.Fui infuper nupcr inicrrogacus de hymno Vt queant laxis (que aliqui afcribiit Hieronymo, alii utego ohm audiui Pctrii longobaf# dS dicüt auiftorc)utrû Liuione an luuione in pcnul.faphico legcndu fit,eil Ctn ptu'nax quorundä difputatio dii fuus Catholicon ÔC alii diucrfa dicunt ' amp;nbsp;çôtrana,ad hoc ego rndeo,^is nec liuio,ncc luuio ufitatc dicanr,tutiu9 tnluuionelegends,(iue a lauofiue aluo,qdprobâtalluuiOjeluuio ucl clu uics,jpluuio uFpluuies amp;c.Vtponai luuio pro forde,amp; pro cópofitis^ al luuione amp;nbsp;eluuione.Liuio aSt ß dicit uenit a liuco.es,ere,qd minus côgru * it fcnfui.Et poftrcmo rone carminis no potftarc liuione,qa prima efi loga, q dcberet cfle breuis in hoc faphico,luui5eaSt prima corri. WymnS Salue te flores martyrS côpofuit Prudentius no Scdulius,ut ego credidi.In hym no.FeftS nSc cclebrc.in fecSdo ucrfu legc,ui5oris bene gloria, boni ein ut ubiiç legit rône carminis non pôt ftare.In hymno l^artyris Chrifti de lân# jifto Laurctio lege in primo uerfu.Ccrnua uocispce iam rotSdus,nô uocç. In hymno de côfeflbribus.lfie confeflbr, lege in primo uerfu, hoc die lactus ‘ meruit luperna,nó lfgas,nec hodie,nec fecreta,qm carmen nô patitur.
ALIVD.
îhcpifiola Jêcûda ad Corintbioe nô pfeudoapofloli dicas, ut dicit Vab hjfcd pfeudapoftolijUt fituna didio.ltaenim apud grjcos 4'tti(A«f7roSoXoi nam pfc,udo(ut contra grâ matiftas loquar)nihii eft fc folo,fed in côpofiiiôe ut pfcudo prophetapfcudo chriflus ÔÇc. quia ut nos latini utimur i in copi politionCjUt armiger primfpilus dulciloquus, ica grxci utuntur o ut dilço phoru3pro{omartyr,Thcophilus,Allophilusôfc. ALIVD.
Vltroneus,fp5taneus,erroncus,guis nô Ifgerimapud ueteres,no in oiil nino dânanda e^iftimo, gbus diuus hüero. amp;nbsp;alii ecdcfiaflici crcbro utur. Wiero.li.ii-cômentarior5 in Amos. Vltroneücmfaerificiü ad Ixticiâperti net qd latine epulS pofliimus appellare.îdê dicit ultroneas merccs putcrc» NOTA CENK.
i^uaefîtusfum nuper a quodâ fratre an ego paruiflîmus fuperlatiùo uti audcrc,ur quidâ pofuerSt-Âd quod ego ita reipôdi, qmisLucretius philo fophus i3lt; poeta dixcrit paruiflîmus. Vegctius itcamp; Boetius,dicat itcCaip fæpiirimus,ego tu nô facile ponerc,non q? ego non cxiflimêlatinü eflê, qtj aliquis illuftris auâor pofucrit,ièd ad fugiendâ afledationc,qua haud ulI5 aliud orationis genus fcedius eft, ufitatisem tutius utimur, quæautê rara apud au dores funt,ctiâ fi latina fint,fugiendâ tn cxiflimo, uel faite non crçi bro ufurpâdajôlû Cicerone excipio,apud que quicgd ego reperio eft mû hi régula ièrmonis.atq;ufitatS amp;elcgans.£tutprimûdcSalluflioloquar pâtre hiftoriarQ,amp;: latininîmo,ille igitur contra aliorS ufum dixit famas in plurali qd ego nô rçpbo,fed nblim multû uti. audi quæ Seneca de hoc dû xeritCderidensquendâ Aruntiu galuflia.hiftoricS (quxapud SallufiiSra# ta fuerüqapud Aurunüü crcbra funt amp;nbsp;pene códnua,nec fine caufa.galluj
B b ij
-ocr page 322-fbus enim in ilia incidebat,at Ai utius ilta quarrebat, Vides aüt quidfcquiï (ur,ubi alicui uiriü procxcmpIoeft.dixitSalluftiushycmantibus,Arüu.in i.lib.belli punici ait,repentehyemauit tempe(ias,amp; alio locociï dicerc ucl let frigidûannû fji(re.aic totus hyemauit annus,amp; alio locoJnde fexagin la orterarias leues pter milité amp;nbsp;nccclTarias nautarû hycmätcs aquilonc mi fit,no définit omnibus locis hoc uerbii infulcire,quodâ loco .Sallufiius di dt cqui boni famas petit. Aruntius no tcpcrauit, quo minus primo fiarim libro poncretjingctcs cflc famas de Rcgulo.Tandéconcludit,tab's cfi ratio omniu qui no cafu errant, fed fcientes uolentefq?, hoc a magno animi magt; lo oritur amp;c. in quibus quidem ucrbis Seneca nihil aliud uult qua a been; tiis fcriptorS cauendS elle, ncc crebro ufurpanda qux rara funt apud fcrii« ptorcs,hoc idem cofirmai Quintilia.in pri.inftitu. nam etia fi potefi uidcri nihil peccarc, qui utitur his uerbis quae fummi au^tores tradiderüt,multS itamérefert non iblü quid dixerint,fed ctiâ quid perfuaferint.In decimo di# cit de affedatione. accidit q? hi qui quicquid apud audorcs fummos repe# rerunt, dicendi legem putant ut détériora imitentur, id ein cfi facilius, ac fi 'abundefimilesputant fi uitiamagnorü conlequantur,h3ecillc. Vndenee ego facile glorias,tam amp;nbsp;fi Apul.^ (Gelli.dixerint,utfupra ofiendi nec kei Ie luces amp;nbsp;paces dixerim,licet his Ouidius amp;nbsp;Horatius ufi fint,amp; hoc in fo to luta oratione.in carmine tn non effugere audoritate amp;. licenria poetarû, q multoliberiores in uerbis funt oratorcs. fi in foluta oronedixerim paces amp;nbsp;luces,no crraui,ga Sallufiius tefie Sergio ufus ?, feddieä uri Sene# ca de noie famas dixit,ut modefie ufurpent bc?ti3e,nec oribus abos fuger? Sn carmine,qa Virgilius pofuit. At tn ut f^ra dixi,licétiae fi no uitäd^om tiino,raro tn funt ufiirpâd;, ne pefiimo afkdatiôis uitio notemur, amp;nbsp;illos ahtiquos fi qd peccauerut excufat audoritas Sc uetufias,tu ex ignorâtia,uF affedatione iudicaris peccare.Nam câ Cafiritius rhetor,ut efi apud (Pel.in ‘xquseda in Graccho emêdaret.ïta tandé haec ingt admonui,nô ut C.Grac cho uitio darê.Dii erh mente meUoré mihi.Nä fi quieep in tâ fortis facûdiÿ uiro uitii ucl erroris eflé dici pot, id ome amp;nbsp;audoritas cius exhaufit, amp;nbsp;uc# tuflàs côfumpfit,q} fi hæc q fupra dixi de Ucctiis audorü notenf, excufabis LaurentiG Valla multis in locis,in gbus a recentioribus impugnat.Na cQ Valla plus^ femcl^ïrefiet fe loqui de ufu nó abufu audorü, illi fi poflunt unG audorê contra hunc adduccrc,mox clamant turpitcr crraflc,nó coniy derantes quae modo pluribus dixi de abufu amp;nbsp;licentia fcriptorü,non tn ne ^o quin interdfi contra multorü ufum loquaf, quê ego rephendi in cóme ïariis.lt;Z^ aliquotiens dixcrit nó eile larinQ contra Antonium Raudenfem, ita cm in mendofis legitur libellis, fed nunc cü inuediuae eius cótra Anto# niu emendatse habcantur, dicit Laurentius aliquoties bene dici, licet raro ' 40 apud Ciccronem rcpcriatur,quare reuocatum elfe uolo.
AD ALIVD quaefitum»
Pracdeccflbr non credo laonG,q uia ncc pdecedere dicimus,ut fuperfluc præpofitiones ita cófuamus,hoc aüt audituri g mihi infenfi funt, qui funt
-ocr page 323-cxjjn
multi,foliî propter hoc,quia fuina düigêüa nîtor exu'rpare barbarie apud gcrmanos,amp; corn'go eorü barbarîî fcrmonê,mox dicen:,oh (hgiciS ïuni’ mû.illcnouus latinus(un diccrefoIcOrcdarguit uocabulii in iurc canontf CO fjrpe pofinï,nefdêccs no folü a iurc canonico nô eflê pecendâ iatiniraeê, fed Wiero.ctiânô in iurc canonico quod nôdü côpofitû fuit, ièd in ian^ilo Paulo folûccifmos difcuflîlîc.dicit cm lib.tj.cômêtariorü cpiilolae ad Fphe Cos.Nos quoticfcüq: folorcifmos aut aliquid notamus,nô apoftolû pulfa mus'ut maleuolicriminanijfed raagis apoftoli aHèrtores fumus,quod hegt; brxusab hebreis abfq; rhctorici niiorc lcrmonis,amp; uerborü côpofitione, j amp;nbsp;eloquiiucnuGa.e,nuni^ad fide Chriili (O(ü mundû tran(ducercualuiamp; ' (ct,niû euangclifanec cü nô in fapiêna ucrbi,fed in uirtute dei,fcd ut reuera lar ad inceptü.Quô dicà latine.dcceflbr.undc Corne.Taci.in uita Agrico Ix.Mutianusmiirumaddclcdosagendos Agricolâ integreq?, ac ßrenuc werfatS uicefimx legioni tarde adlacramctû tranlgrcifae prfpofuit,ubide èellôr feditioie agerc narrabatur.
ADALIVD QVAESITVM.
8to ftctijfißo ftiti.ut dicit Gcll lib.ii .ca.xiiij.pr3efto à fio praefiiti.ut nota cft amp;nbsp;pHauLunde Paulus iurifcôful.ff.dc neg.gc.l.at q«$'pe.Côtra ufu res quas prfftauimus,uel quas ex noftra pecunia pcrciperc potuimus quâ in aliéna négocia impendimus lèruabimus ncgociorûgcftorîî iudicio Re fio reftiti uel rcftaui.Propcr.lib.ij.elcgi.Nec fi poft ftygias aliquid reftaue* rit ignés.Difto diftiti non diftaui,quia ceiïat audoritas quantü ego metni^ nimclegilTc. AD AUV© QVABSfryM.
Quxrisutrûuitiüamp;nodiûgtôs plurales anoîeuids amp;. nodis fonoi uel c enunciare debeas.De noie uitiû relpôdet Apulcius grâmaticus fono t efierri deberc,ad difterêtiâ nois uitiü,quodeft a uitâdo,hocidc^oblêruari credo in gtô nodiû ad difterctiâ nois noxiü inter q in.pnûciatiôe nulla eêc difterêtia.Eft tatné hxc pulchra Apuletj regula.T icquêd 1 uocaliin libilix ælcrri quafifonosinlatinisdütaxatdidionibusjinpegrinis fuofono eb urrijcrgo pronüciâdo manet in grxcis amp;nbsp;alijs,ut Antiochus, xmathia,tia î® ria,nccroniâtia,nâ uavTfcitx manda q eft diuinatio t habet,lie de fiamp;bus.
AD AUVD.
Quid fit NBTropolisqrisamp;:mctropoIitanus,ananiêfuraciuiat3 aef niant,ut dicit Ifidorus lib.vitj.eiymologiarü,amp;^ eft repedtü dift .xx. ca. de# ros.Dicotibi,mctropolisnondicita menfura ciuitatû, ut fupra allegaui, lcd ex ui uocabult eft ciuitas matrix ucl mater ciuitatis uel urbis jutiTnp cm mater dicit,amp; polis urbs,cft cm mater aliaijj urbiû illius diocœfis amp;nbsp;metro politanus,inde gubernatot illius metropoleos apud ucteres metropolis dl ecbaturbsex quacolonixdedudçfucrûtjdequaficmcntio.fF.deofFi.pro confu.nam amp;nbsp;fie le habet amp;nbsp;iubuit metropolis ad Coloniâ,ut mater ad tii 40 liam.Mtetropoles inquit Suidas dicûtur qufcûqs ciuitates Colonias dedu« xcrunt,latine matrices didx. At bone deus qux eft cóuenienda mefurx ci uiuus cura metropoli,nulla profedo diredaquadrario. ged dicêtaduer#
ß b lij
-ocr page 324-Jani mei barbar» Si corrupt» Ii'tigu« amatorcs,nonne l'terû grafTat in fa^ eras literas,fed nihil moueor illorû baubatibus/aefasem literas humili fli lo amp;nbsp;pars eleganti diccdf gâc eife icriptas, Si feribi debere teftatur ois licera torü cûf tus.Cyprianus,La‘-^âtius,Hiero. Augu. none illc ultimns dicif. în dignü cxifUmo,ut uerba diuini ©raculi fub regulis ©onati reftringani.Et Hiero.ad Pamachiû.ccclefiaiîica interptatio etia fi habet cloquit ucnufiatê difiimulare cl debet Si fugerc.ut nô ociofis pliôrum icholisipaucifq; difei#' pulisjfed uniuerfo loquai hoîrn generÉEtadeo contênit, ut interp tantes bi bliàdegræco uFhebraicOjUtfignificatcr propric,amp; fideiiter ucriratê fenfus?
10 exprimant, hi nô dubitât contêncrc régulas Si proprictatc latini fernionis' Si contra latinitatê loqui. Nâ ut dimittâ multas orônes facrarti literariï qs in cômentariis nô aliter exeufaui, HieronymQcp earü interptem, nîfi quia imitatusfitgræcoscôtralatinitatisobferuationc, nônefanguistefte Prifci. in. v.ex cômuni fenfu grâmaticorü caret plurali,fed legirnus in euâgelio !o ânis,qui nô ex fanguinibus,amp;in pfalrao.l. libera me de fanguinibus deus Itc in pfal.liirj.uiri ianguinû amp;nbsp;dolofi,fug hec uerba dicit Aug. ExpreiTit la tinus interpres uerbo minus latino proprictatê tn ex gr»co,nam ocs nóui mus latine nô diet fanguines,ncc fanguina,fed fanguinc,tarnen quia ita grp eus pofuit plurali numéro nô fine caufa^ nifi quia hoc inueniunt in prima lingua hcbræa, maluit potius interpres minus latine aliquid dicere cp mi? nus propric, h»c ille.Et Cafiîodorus codé loco ita dicit fanguinibus, con? tra latinam quidêlinguam numerus pluralis uidetur alTumptus, fed qiiia hoc in græcis exemplaribus continetur, tranflator omnino laudandus eft elegit eih aliquid contra artem foeculariu ponerc, a ueritate pofita diftre pare, minus ergo bene quidam irafeuntur mihi, dum Hieronymiriiirurn difertilTimu dixerim inicrdü non eleganter locutü, hic enim uidcs h»c ab co,Si aliislcientcr fieri, Siut fideiiter tranflerat latinitatem fj-pc non curare' ut fupra dixi. Si ego alibi bene dixi Hicronymum multum iui difiîmiîem' in tranflatione. Si minus elegantem quâinpropriis Si fuis epifiolis. Atta« Jo men tranllatio pfalmorum cius non habetur,Si utrum tranflatio noui in?
ftrumenti eins fit,dubitatur a multis,Si dotfuirimis uiris.
AD ALIVE).
Geenna, fic enim apud græcos Icribitur TCtwct fine afpiratione dicis ac cipi pro loco damnatorü. Si quid propric fignificet qris, ad hoc tibi riideo ex Wieronymo,illc em dicit in interpretatione hebraicoru nominu,eft uaU lis gratuita.S: libro fexto fuper /cremia.dicit uallis filioru ennon q hebrai? cc geêna dicit,fubiacct filoc fontibus,amp; amernitate fui quia locus irriguus cft,populû prouocat ad luxuriâ,quâ idolorü cultus fequitur,h»c ille.Ex il la igitur luxuria c5 fequatur idolorü cultus,fequitur Si xterna damnatio, 40 inde tranlfertur addamnationcm perpetuam.
WBXASTICH©!« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HERMAN CauffbeirciV
fis procommcntariisßcbelianis.
Qiiemiuuateloquiicampumperagrafl'e uirentem
-ocr page 325-CKLUM
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Uomanijamp;fcaficuerbalathialoqu/.
Hue adcs amp;nbsp;crebro dodi amp;nbsp;raonumentadilêra'
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vans Bcbelnpukher cphebclegas.
Bebelius cupiens Ladam inftaurare loquelam
Barbariem uanam rcppuh't ufep niinax.
Dracones amp;. orancs abyflï Icgendum in Pfalmo.cxlviq. Dracones g d media Ionga,nó traconcs g t media breui.
AD PANTAUONbM LANCEOLVM VVIg^ fenburgenlem, Henricus Bebelius.
Dicis tibi motâ eflccontroucrfiâ a barbaris quibuidam, qui in Pfaimo çxlviij.tracones media breui lt;Só per t,nô draconesmedia lôga g d lege# dum cenfent dicêtcs.Laudatc dominü de terra traconcs amp;nbsp;oès abyfii. Kgo dico tibi oes q ita legt?t ibmniarc,alucinari amp;nbsp;(cede crrarc,nulla neep rónc neep audoritatc recepta fuffultos,irquunt aüt Catholiconc g ita dici t.T rà co traconis meatus fubtcrraneus.Vndcquidâ. Terrarîi traconcs alalia di co dracones.in Pfaimo dicitcôitcr naconcs penul.corrc£tidcmÆt eft dra co tcplorn,anguis aquarü,fcrpcs tcrrse.Cui ego panter refpondeo, mirari me unde hxc delirameta lbmniauerit,quó tam agte côtra omniû illuliriS dodorü expofitioncjfacrâfcripturâ corrîîperc audeat, aut q eft ifta impie ; . tas,uttuoingenioindulgeas alios lèducere'atcpintollerabilibuscrroribus implicarequot; Audiamus itaep Aug.omniü Chriftianorû dodiflimû,g draco nes legit,P alali,dicês fug ifto uerbo. Dracones circa aquâ ucrlànt,dc fpcliî quot;nbsp;cis procédât,ferunt in aerc,côcitat propter cos acr. Vndc ex ifiis uerbis po# tes intelligere non efle uern,cjgt;Catholicon dicitdracones efle tcmplo^,lcd potius aquofarü fpeluncarü.De abyflbidem Augu. AbylTi funt fpeluneg àquarûlatentiû undcflumina,undc fontesprocedunt,atcp omnis ilîahu# mida natura aquarû fimul cum mariEtifto infimo aereabyiTus ucl abyO fi dicuntur.Vbiuiuunt dracones,ÔClaudantdcüjUndc fi Icntentia Catholi conisucraell'ctjtraconesfruftraponcreturjcum abyfiî nomine omncsfub térranci meatus contineatitur.Âudi amp;Caflîodojç; clafficum Pfalmorum ÎO ihterpretemeodemeum Auguflinofentientem. Draco cftfulcatus, ^uis in modum ferpentis produda nimis corporea magnitudinc,qui natural! fcruorc fuccenfus,tn remediü temperamenti aquoâs fpcluncis inliabitat,'c| non humo répit,fed cum moueri placucrit uolitarc narratur. Abyflbrum vero confyderata profunditas,uniucrfos debet rationales ad laudes demi ni condtare.Et rcfpiceordinêdicîionisM^uia unâ fubftâtiâ de fenûbilibus, altcrà de infenfibilibus pofuit,ut dominus debcat omniu creaturarû uirtu te laudare.hæc ille.Bedioni meæ fuffragantur graci, qui ita legunt eßpet# KQVTir xcti ’Ko.ra.t .Scd cp Catholicon icgit tracon traconis media breui,credo nec latinum,ncc græcum,nechebraicum elfe, fed ab co cxco# 40 gitatum. At lego apudgraccosTpre^j^av in genitiuo Tp«gt;^vot trachon g ch amp;nbsp;o longu,quia u.i.o longû in genitiuo trachonos per logü o,u t fupra. Et dkitur locus faxofus^qux omnia funt côtra Catholiconc. (^uis igit no fto
B b iiq
-ocr page 326-macheftir c5 ka facias L'teras corrSpî «rnatViJeturcS mihi eê impius pa rumc^ fidd nudiorus,q cü poteftfacras Utcras nó uindicat ab iniuria iUitef ratorü amp;eascötaminanuü.Solctau(êbarbari dicerecum Catholicon,ucl alius iimiiis alicuius erroris arguit,non fcripfit ex fc ipfo,habuit allü audo rcm,(Sd quem tu forfan ncfcis imitatusen.Sed uidcs hic no iolû cótra cthni corü ucruetiä fandorü dodorü iraditionê cflê erratü. Vale amp;nbsp;meama, nominee^ meo Valentinü elephantinü nunc duumuirü in urbe ueftra,ut audio faluû eflê iubeas.Ex T ubinga,
DI8PVTATIO PUATRE THBOLOGlt;D EX EPI *® flola Bebelii ad Thomä Volphiü Argcntinenfcm iuniorê iurifconfultum,atc5 prxpofitü Columbarienfetn.
Cu nuper in cóuentu,icu utcü ipfis loquar monachis,capitulo general» fratrû Auguiîinianorû poft munus oratoriü ab uniueriitate mihi iniüdü quidä mecû theologus familarius loqueretur.deucnimus tandê ad poctü cam,in qua me ille non reprehendendü ccnfuit.unü tameübi difplicere dk xit,quoniâ. impie,ut uiderei faceremus nos poctf Chriftiani, qui cü habe remus ftilü theologor5,fandorü patrü amp;nbsp;facräferipturä, quae iuxta paire Auguftin5noneftfubiedarc®ulisX)Onari,qu3citêuenit loquitex in; ftindufpiriiuflanâi,qgt;exquiutiusamp;fccHn obferuationcgentiliû amp;nbsp;dâna torüloqüicôcupifceremus.Adquod ego primü relpondi nouä mihi ui# deri amp;nbsp;inulitatä theologorû dignitatê fi folis illis barbare liceat kgt;qui,mihj v«rouidcritheologiâinferuiredebcrepcepHsgrâmatices.Nâ fi latine gs uult philofophari amp;nbsp;theologii'are.utita loquar, quid ftultius eft ä lingua qua uteris uellecorrüpcrcCetcomittere ne intelligaris abhisapuct quoslo queri8,nemoemintelligeteüqui4)prietatclinguænon iêruat,quâ nemo uni^ fciêtcr,utego credo no obferuauit.Priorcs infuper fuerunt gentiles, graeci amp;nbsp;latini^ Chriftiani.Vnde ilUsetiâmfto maiorêaudoritatê tribuê dam exiftimo,pr3efertim cum ex eorü traditione amp;nbsp;obferuatione ois pofte ritas pcndcat, amp;nbsp;lüdemüaliquisredcloquatfiabilloiçjufuamp;reguiisno JO difcrepct.nam infanû eftê puto cü qui latinitatê côfe(Tus,côfulto amp;nbsp;de indu ftria,nulla urgente caufa,ab illis dinentit.Indodü vero fi hocignorantiafe cerit,ièd qgt; afnaiu fpiritus fandi theologos loqui dicis,aiebâ,uti non nego donü eflê fpüsfam^ quicquid pro ueritate dicit,ita hæc uel alia uerba or; nata uel inornata ab illo ingeri nefcio,hoc tamê diuus Wicro.dalficus fcrilt; ptor non uidet fcntirc,ad IDefideriü fuü feribes. Aliud efte uatê,aliud inter prcttm,ibifpiritü uentura pdiccre,hiccruditionc5(: uerborü copia,q in; felligattranircrre,atcçideminutiliterderatione tranfTerendi facras literas pciperet fi münere fpiritus fandi id côungerct.Mfcgt;uet meinfiipgt;er ^d Pau lus tuba euangelii fc ipm hebraica amp;nbsp;natiua gra ca lingua expeditiorê te 4® ftatur.Et idc teftimonio eruditorü uirorü.Petro,loanne,amp; aliis multo di; lèrtior,elcgâtior,atcp eruditior eft in fiilo,adeo ut cum fedifte ad pedes Ga; maliclis,atcç diligenter apud cundcincubuiftein facras literas,nô ctiâ paijj 43fueri(,adiuueritc]ß eius inter apoftolos cminentiâ»fubiunxit alter me feire
-ocr page 327-CKLV
debere,fi faltem ali'quSdo Icgerim Augufli’nü,Hi'eron.Cyprianü 8(. alios, fcripcurâ fandâclTc fimplici amp;nbsp;inelcganti dicêdigencrc 8c lcriptâ nbsp;nbsp;fcribi
debcre.Dixi mc non ncfcire,idcÿ plul^ uno in loco eflc teflatîî,fed tlli farw di dodoreSjUt etiâ alibi dixi in tot nouis chriftianoru ritibus^in tot nouis eorü ccrimoniis fuilTe coados,ut jîprie 8C fignificâter Ioqucrent,ncglcxifle fxpt amp;nbsp;in fcribêdo 8C traffcrcdo cultxlatinitausobferuatiôes. Eorü tamê dodorü(Hicronymi.EAuguftini,Ambrofrj, Leonis, Cypriani,Tcrtulianî Ladantq,amp; fimiliû)ftilus eft aureus,ut ita loquar amp;nbsp;elegâtiffimus ad com parationem illorum qui nunc theologos fe profitent, lllorü cm orado efl grauis,reucrenda amp;:maicftatis plena, amp;nbsp;fimpliciter oiriibus acceflibilis,ut ait Augu.horü autc reccntiorü,utrufiica amp;nbsp;barbarica uel potiusgallica 6^ ParrhiuenfiSjUt Picus mirandula uocat, ita nodofiflimis ÔC fpinofiflîmis philo'ophorü amp;nbsp;dialedicorû difeiplinis implicita,ita iuolucris amp;nbsp;enigma risintricata.utfphingosinterprctationcuclDelioaliquo enarratorc indit gcrct,quain rc fola eftculpadialedica,qu3 utdicitHieroîi.theologia opua non habet,illius ipfius inqiiâ dialedicæ fiikiscum fit barbarus,ficcus,ieiu# nus,protritus amp;nbsp;diftortus,atqt adeo obfcurus(ut Arifioteles alioqeloqn; tifiîmus aliquâdo gloriatus fitapud Alexandru niagnü phyficâ ab le edi; tam neminê efle faus inteUedui5;)facit,ut thcologi illi qui fpeculatiui,ut ita loquar dicunt,cum fint maximi dialedici atcj: philofophi,fiant ’etiâ amp;nbsp;lo; quantur barbare,inelegâtcr nbsp;obfcurifiimc. Ad hoc illc.Sunt amp;nbsp;hodie the *
ologi multi eloquetia amp;nbsp;terûoribus literis etiâ poetas,puocantes,libcre cô? cedodixi, nofeo ego nônullos,nofcoitem alios lumos poetarû inimicos, qui cum fint barbari,amp;inuenuni,nihilominuscü publicas aliquâdo co^ gunturhâbere oratiôes in corona liceratorû lurnis conatibuslauticias,uc; ncres 8i elegandâ uerborü confedâtur,fed quia nulla unc^ infiitutiôe rhe toricaimbuti tortuofas faciût amp;nbsp;falebrofas,atq; incôcinnas orationes.£ed ut tibi ad inftitutü tufi refpondcâ pater reucredc,funt amp;nbsp;iheologi eloquen tes,hiq;plurimi.Charaâer autêamp; fiilus theologorü,ut ucKât fpeculauuo rum,utputa Alberti magni Sucui, Thonij,Scoti, Occam, Egidii romani, |o Alexandri de hales,Holckot,Gcorgii Arimincnfis,amp; fimiliü eft oino pro tritus,t5£ ab omni ueteris eloquettae umbra alicnilfimus, quem in eorü illi difputationibus ÔC qu^'onibus imi(antur,fed ut intelligas dixi fauere me theologis,nonpollûmprobareimmolàtyrico remorfu Hcrmolaü Bar# barum alioqui dodû taxandü exifiimo,qui contra theologos teutonicos ita tâqtamarulenter ad(oânêPicüinuehitur,dicens.necenim inter audo# rcs latine linguæ numerogermanos ifios amp;nbsp;teutonas,qui neuiuentes gdê uiuebât,nedü utextindi uiuant,autfi uiuût,uiuûtin poenâ ÔC côtumeliâ. ap(xllantur em uulgo fordidi,rudesjnculti,barbari.hec ilte. Ego vero no ufqtquac^qujro amp;nbsp;exigo in thcologia (ubi efi fumma grauitas,cafiitas amp;nbsp;40 ueritas)lucarü illû amp;nbsp;lepidû fermonê nô pidorata ucrba,fed rerum dicen# darum maicfiatê,quæfuo décore contenta, fpernii externos cincinnos SC calamifirosjhoc unum tamê me male habet,quod adeo obfcure loquâtur
B b V
-ocr page 328-contra uctcrîî theoîogorû morem,hi cnim fignificâtcr, 8i. ßrnpliafcr,atq^ tçcnufte Ioquuntur,quüs ego cum delcfl:attonelcgo,ôi quos udnam rccc tiores noHri thcolôgi imitarentur.quod fi faccrent,non adeo obfcurarcnt ueritatem théologiej,fuisillis minutis qufftionibus,5c morofis, incxtrica cabilibufq? nodis,utfaltem uerilatini intclfigerent,quodcôtra fadunt,cô# tra HieronymîijCyprianum Ä alios.nam amp;nbsp;Augu.didt.Modusipfe dice di quo fanda feriptura contexitur.quam omnibus acceflibilis,quafî ami; eus familiaris fine fuco ad cor loquitur indodorû a tep dodorum. Et adeo apertus tefte Hieron.ut non ociofis philofophorü fcholis,paucifcÿdifcipu . nbsp;nbsp;liSjfed uniucrfo loquatur hoininü generi ldeoc^ amp;nbsp;Seneca dicit ad Lucil.
cpifio.xlix.VcritatisfimpIcxcftoratio,ideocpilIâimplicari non oportet, necenimquicquâ minus cóuenit^ fubdola ifiacaliditas fcilicet dialcdi; corum]huius igitur totius rei caufa cft.q; recentiores theologi tam obfcu# rc loquuntur nimia dialcdica amp;nbsp;philoiôphia, Refpondebat mihi theoJo; gus pliilofophiâ efTc pan-onam uel adiutricem theologif amp;nbsp;ncccflariam,cÿ nxreics quxcüc^ un*.^ cmerfæ fuerint,fopitas cfic confier argutiis iftis dialt; icdicis aiq: philofophids,amp; folo philofophiæ patrodnio pofiê defend! fïM dem chrifiianam.Cui ego .non ira exiftimo pater fände,quinimmo philo fophiam fèminarium eile credo omnis h3ereticæprauHatis.abutcntiû uo# jQ lo iniquitate.quisenim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;audiuit,uel poeta uel oratorcm,uel aliû prxî
ter fummû philofophîî aliquam excitafle hærefimfquin potius quicquid hacrefis um^ fuit,cx philofophorü dogmatibus,atcf philefophif fontibus cmanauific côperimus, adeo utfalubriter apFusadmonueritchrifti fideles .dicens.Vidcte ne quis uos decipiat per philofophiâ,amp; inanê fedudionem fcchn traditionem hominü,icdin elcmentahuius mundi,amp;non fècundÜ Chrifinm,quia in ipo inhabitac omnis plénitude diuinitatis corporaliter. Apofioli igitur Si. apoftolorüimitatores Hieronymus, Ambrofiui ,aliicp theologi antiqui,qui mûri 5^ columnae ecclefiæ prxdicantur,j'n extirpâdis hfrefibus philofophia nô funt ufi, ïllius potius expugnatores fucrunt,qui JO fi finephilofopliiaomnespcromncmterrarü orbem hærefcs confutaue;
runt,atc^ damnaucrunt,amp;uos cum ucftra philofophia non poteftis,nullf dubium,illos fine philofophia üobis multo efiè fupcriores,àtcp magis imi ùndo3.Quôd cum dixillcm,cômoucbacur frater illc,eft chim ut fds genuS hortiinumdifficile,t3^argui impatiens.Qi cum fenfiflcm,borucohfulc di# xi pater bonc,haec quf dixi non afFirm3ndi,fcd difputandi gratià diflêrui, üos infuper ipfi non negatis uefirâ icripturâ nonjcife eleganter icriptâ,nec ctiam debere foribi prfcipiris,q5 dixi pliilofophiâ efle adiutricem hçrefeosi ita mihi uidetur,non dixi in uitupcrationê,ucl thcologif,uel philofophiæ quoniam illis ficut aliis rebus,utimur uel ad falutem, uel ad pernicicm,nâ utOuidiusinquitlib.t]'.trifiiura.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Igné quid utiliusÆ quis tarnen urereteda
Comparat,audacesinfiruitignemanus.
Eripit interdum^modo dat medidna falutem.
-ocr page 329-CXLVI
■ ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'i
Quæq; i'uuct monflrat,qu3e(^ fit herba noccns.
Et cetera in ipfa epifiola require.
EKCV2 ATXDI52J6ELH cp lufiinianü taxauit,ex cpifio
■ la fu.a ad YdalrkS /afiü iurifconfultü Friburgenfeni.
Ad lußinianü poftremó ueniä.quein optinac de ciuili prudetia mcritS 'barbaro 8C gotthico noïc dehoneftari fgerrime dids te ferre,fateor me pla ncmulta quodâ feruore adolefcêtiçjôi ftatis uitio emififlcjquf fl nunc mb hi eflent edenda,intelligerentomnes holes nullius me rei maiorê habere ra * tionêq: modcrtie,nó q? ipfc aut mea temeritate opinioneuc du(flus,uel fab fcdixcriinhifti'nianas leges barbaro fu!ofcrjptas,nofticth optime hoe an ia ' te me (entire jPhilelphü nbsp;Vallâ,quorû audoritate fretus,putaui cótra ra«
tionê efie ra tionê qu^’rere.Dixcrfit ÔÇ a!ii,quos dum in trâquillitate nó nogt; quot;nbsp;minaui,inhumanilïimüexiftimaui dcduccrcin contcntionc. Egoautê ut ■ ex animi fentetia Iot]uar.Credo luftinianü principe fuiflë iuftinimn,amp; nó minus legibus fcrêdis SC domi cp mijitiç et in armis pclarü,3tq: cüdis feeuF uencrabilcjfed launitatc inculta,atcp aii ïaudita clegatiflïmis legibSquot;, iurifep - confultis plane diffimilimü fuifie,quorü uoluminü canânone,atcp fuppf# fione uti tranquiilitati ftudtoep ÔCfragilitati mortaliüeflc cófultü faluber« rime uolo,ica terfç latinitati non mediocre faflâ iniuriä.Q2 autê ad barba riem luftiniano nihil imputandu cxiRimas,qm ipfe nihil fcripfcriqno reet; pio hâcexcufationê,qm nilÏ ipfe iuiïiflêt,leges nó cnent,fcd eopfidcaudo« re,5ê madatore^mulgatsefunt.cx hoe mihipcrinde habet, acli manuiua fcripfcritlmmo maiori uenia dignâdus,fi ipfe Icripfiffctjita cm non uoluii tas ,fcd uiriü amp;nbsp;eruditionis tenujtas accufarcf,dü vero nó difertis,fcd ferfib latinis cSmifit uidefinde nônuUâ côtraxilTcculpä,fed que repen'ret ea tem peüatct'Proptcrca non cius,fcd têporû culpa amp;nbsp;iniuria crit,g em eo têpore locutusfît incorrupte repertus eft ncmo.Inde bonus ille princeps reipüb. Chriftianf folidtus amp;nbsp;fidelisadminifîrator no erat aceufandus, fed têporû illorû cômuncdicendi uitifi Si barbarics,qu3elinguf ctiâ latin x ariificcm
parenté Româ eodcfqualoredcturpauerat,fedutinânofira têpefiatcle JC^ guleidêgloflàtoresquosfcribentesdicûtBaldüputo amp;C. Bartholû,Ginû, Dinum,Angelûcum Azone,amp;; fîmiles(quos acerbiflime infedatur ôhb klphus)loquercnt.Iuftinianiarû fegû latinitate,fcd in peius res elapfa c,par ce uera diccri.Horû em dicedi gen’adco degenerauit,nô folü a prifeis iurif confultis,uerumetiàaluftiniano,utDomicio,Vlpiano,Paulo SC æqualb bus peregrina lingua, iniolitiiq? uerfutiis uti cxiftimarêtur.Nam adeo mu tatafunt uerba,adeo legesdifîradae,per tothorura.utcura eis loquar re; ftridiones,ampliadones SX. Iimitationcs,adeo ctiâ recorquenrur.tancp a ui doribus in captiuos fenfus,adeo in diuerfas fcntentias,amp; fibij pfîs contrari as.tan^ conüarutoreprodiicunt,5lt;diftrahuntur,ut neclufîinianus fuas admitterct,nccfc rot firopharüaudorcm cflê fuitineret.Sed nouit prüden tiiîlmus princeps quodâ mentis uaricinio,perucrfam mórtalium ambitio ncm,amp; qui ut ingcniofiôê prudentes exifümarentur,aut nomê fuüîmor#
-ocr page 330-talitaticöfecrarenf,futures plurimos.quJCquod Iblius cê uoluîtprincipî«) leges de prindpalia oracula.p fuo ingcn)O,atc^ uolûtate interptan', reftrin» Î;ere,ampliaregt;fûmaaudacia cflentconaturi^quare faluberrime, acc^ utilif ime fancitûefTe uolukC.de uefc.!u.cnu. ut fcis. ut nullis iurifperitis in pos fterü licCiCt cis legibus cômêtarios applicarc,amp; uerbofitate codicis côpengt; diû côfundcrc,qucadmodü 8C in antiquioribus têporibus fâdS cfl,cû per côtrariasinterptantiü fentetias totü ius pene conturbatü eil.qui au té uocc prindpis côtêpfiflctjfàliitatis rcus cônirueret,uoluminaa eius oino corrü^ perentur.fed^jhdolor h«c nô obferuant.Crcuerût gloilato^' cômentaria fup ocs c5ftitutiôes.amp; contra dira principis interminanonc,nec uilus finis cft lpcrâdus,nifi facratifiîmus 8c ChriftianiiTimus Cffar ÔC impator nofter femp Auguftus Maximilianus fiiaincrcdibiliprudctia,diuiniiq; oraculis totcômêtajriafupprimatjuerbofitatctç ob(curilîtmâ,at(y nodofilîîmâ i c5 pendiü ÔC dcclarationê rcducat. Vale ôe fquo feras aïo me tccû in bis rc busiocari,in quibus plusfentcnaam tuam prouocarc ftudui.cpquic^ in glo(ratorcsacerbiusdiccre,qui fuo more fadant,ego nico uiuâ.itcrû Vale Tubingx quinto Idus Februarias. M. CCCCC VI
EXCVSATIO SVPERopinionede Hfcronymo amp;nbsp;Au/ gufiino habita,amp; defenfio La Ainttj ex epifiola Bebelü 30 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’d Marcü fabri carthufienfcm T reucrenfem.
Indignaris primü^ Hicronymû 8C Auguftinû uerbis aliquâdo de ró uio aifumptis ufos elle ,dicâ,fed nô irafeereris mihi, fi tibi ueritas côfiaret, aut arnica ciTet.fi eos ipfos de le hoc tefiatos eife icires. Vcneror ego,laudo 6e admiror Augurtinüamp; Hieronyniû,nô tamêadeo addidus fum eis, ut in omnibus elegantiâ didiôis fedâubusimitâdosexifiimê, adeo utamico Socrate magis arnica ciTe debeat ueritas. Stomacharis item qgt; 8cnecâ Phrf ftianilfimü philofophü,atq4Ladantiû Chrifiianiflimû uodtê. De Seneca refpondebo .neminc fcio ex philofophis,qui dodrina iùa^^pius ad Chri/ flianam fidc accefierit S Seneca. VndcinXDatalogûChrifiianorû lcripto# H» rum eft a diuo Hicro.alcripius,quare inter philoiophos eflmihi Chriftia# nifiîmuSjficut inter xthiopeseetiâ albus amp;:albinîm us,quêadmodû amp;nbsp;Sa luftiusdicit Mareponticü dulcius elfe cpcaetera maria,cû nullü dulce fit, philolbphiinfupnoieintclligo eihnicü 8c gcntilc,amp;nô bapufanï, inter 4® eminere 8e pxime acceifiiTc ad fidc chrifti uifus eft Scneca,qp aût Ladantiu chriftianiflîm5uocauerimncfdo,ChriftianütnCiccronê faepe 8e merito appcllaui,qj fl dixerim chriftianilTimû nô peccaui. EftcmchriftianiflîmuS 6e de fidc chriftiana meritiflîmus,q in fuma chriftianorS plccutiôc uanos gentiliü errores nô tam audêter,cp foelicitercôfutauit,dcftruxit,5f dânauit lcd çf in multis crrauit,hoc nô minuiteius fidc 8e fanditatc,nec eft hacretl/ eus cêfendus,dSmodo,p fuo ingenio credidit fc pie,8e rcligiolè crcderc,n3 einadhuc determinatü fuit pccclefiâcatholicâ quid credendû eflet in hi« quibus ipfe errauit,q?floês eftent hfretici,qui errorealiquo in fidc labora ucrunt,multos fandet de ccelis au{crres,qrc fatuus efl Se Indoduscalûnia
-ocr page 331-cxLvn
(orgt;qui hue tan^ hafreticû dânaf,quod nee Hiero.nec Aug.nce ullus fsn «Sornpatrû fecit.|mmo homi'nê maxime laudauerütpræccr errOres,qbus nô ferociter infuluuerStjfed humanifTime eôpaflî funt.ut ita loquar, qgt; tœ aflêrs ^ntoniû Kaudenfem ÔC loannê Palxiîî monaehos qui eôtra Laââ^ tium feripferin t,nihil probas,deßne ineptirc eum iftis hoibus. Indigni cni funt ut tanto uiro ealeeosexuerent,amp; minus idonei qui hune pro meritisgt; laudare poiTentjfcd reprchenfiôe dignillîmi qgt; rcphcderc eonent. Attamc Antoniü Raudenièra omis eruditorS (èhola iam diu cxplofit,amp; prêter ex tcrosPhilelphusgrauiterijamp;breuiffîme.Quidîoannes t’alzius feripferit nefeio,non eredo tame hominc mihi notü pro fua fingulari prudentia, S/C bonitate in tantâ defeendere irapudentfi,amp; temeritatê,u^Laàantium uitu pcretjÇb fi feeerit,fcnriet omniû cruditorû ir3,amp; calamü in fe eômotü. Va le atqsLaâantiû meeüfludiofîfljmc pro fide Chrifti olim pugnâtc,atq? la# borantem ucncrarc,amp; lauda,quod à ordini amp;nbsp;modeftie tUf congruit ma atimejTubinga. M. D. VI.
IN LAVDEM LACTANTII.BEBKLWS.
Hiequi prifconim (edas L aftantius omnes Arguit amp;nbsp;carpit quae docuere fophi. Huius ab ore fluit latialis fuada lequel;
Chriflkol; uoeitât quern (Cieerona fuum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;20
Par deeuseloquqnee fas fperare nepotes
Quosfouet alma fides,fouet amp;nbsp;ante uiros.
IDEM C0NTRA ANTONIVM Raudenfem ^naÿ chum La(flan{fomafUga,hoc eß calûniatorcLaAantij.
T U qui La Aantl carpis do Aißjma feripta Antoni indo Ao barbaricoeÿ ßilo.
Noc tua te nun«^ docuit eonfe(lio,famam Altcrius nigra commaeulare nota. Pfàllcre debebas Dauidis amabile earmen Et mifèrerc mei uox tua rauea fonet At fi fie plaeuit nomen qu;fiiïe perenne Hxe dbi poßeritashfc monumentadabit Vt flauam contra tendasfus iplc Mineruam, f pater elleboro amp;nbsp;ablue f;pe eapur.
DÇ OFFIGHS ET MAGISTRATIBVS fubpn'neipi bus nofiris,amp; in ueteri infirumêto quomodo lad ne uel greee noient,Wcnricus Bebelius.
VIforû olim difcipulorû preeibusefflagitatus fum, utdeferiberê m gbus noibus latine nominarenf officia amp;nbsp;magiftratusfub princi pibusnoßris,utiante feciflem deroagifiratibus Roma. Ego itaejî 4® eorfi pdbus condefeenden8,inuefiigaui diligerer quô ladnc uel græee no# minare illos qui a nobis iam barbaris noibus appellarenf,atc^ literis man dans ad calcographû mifi,fèd proh hominû fide literæ feu incuria,feu pér
-ocr page 332-fidia tabellariorû funt intercepte,quo minus ad illû puenirêt,ncc apud me manßc exemplar.Nunc vero rurlus poftulatus ab aliquibus, collegi pau# ca quxdä qux memoria fuggercbat.nó quf diligêtia conquifierim. Sunt autc hxc.RJEX eft nomêanuquiflimû principatus apud omnes fere natio nes.DcCaefare Augufto amp;impcratore alibi dixi.Dux vero comes,baro, eques auratus,nobilis,uc fint nota dignitatis apud uereres inauditS fuit,hi potueruntdici Reguli,fed quonia latina funt uocabula dCmagiftratuû fx^ piusmutaufinc noïa,ut oftendiin apologia CæfariscôtraLeonhartü lu ftinian5,nontemereilladânabo.Vicariiautcreguloruinuctcri inßrume io to Subreguli dicuntur uocabulo uix alibi ufitato.Marchio autê 3c fi uoca
bulû germanicû,a Iannis tarne rcccntibus receptü,talis græce »didtdemar# chus,(i credimus Georgio Vallæ.Eft autê demarchus ex ui nominis,popu ' )i princcps,dc quo fitmentio apudplautü in gurguli .ficut amp;nbsp;comarchus qui latine did poteftuillæ uel pagi dominus,que Georgius Valla nüc co mitem uulgo dicicxiftimat.Lantgraffiusoino barbarii,ut fupra dixi.Vi# card vero latine dicunt qui alicuius uice fungunt,ut uicarius redoris, qui redoris,officio fungitur.VicariusCaefarisqui uicem Caefaris agit,non au tem latinedidmus locû tenens uel uice rcdor,uicc doniinus,uicc prxpoli tuSjUice Guardianus.rlt;Iec latine dicimus, exrex, exrcdor,exdecanuS, quo '10 qnidam utuntur,pro eoqjdcfundusfit regia dignitatc,fcdoratu, decana# *' tu,eiufqï magiftratus finis fit,nec item apud ueteres rece’ptofqj'in elöquen# tia fcriptoresinuenimusexcófules,qualesfcribuntur fuilfe £oeuus amp;nbsp;£y# machusiicxpretorcs,expr3efcdi,exfenatorcs,êxpatridi,qui fundi illo magi ftratu eflcnït,iam q; munere uacarentdllofü autenominü ufus inualuit té# pore'maxime AuguftinfpoftCalfiodori, Sidonf), Apollinaris, Bóetii, amp;nbsp;tum demû apud lußinianas leges,q ut non recepta omnino exiflimamus apudcaßcloqucntcs,ita non omnino improbamus,autcxterminamus tS torü uirorü reuerentia moti.Excuriatos autê amp;exterminatos quibus utu lur Cicero amp;nbsp;Varro,duo magna luminaria linguaelatinx,nori’funt dam# nanda,amp; funt qui extra curiâ,uel terminos miflï funt. Habent autê princi pes fuosiudicescónftonales,quos barbare nominamus, ut pontifex fum# mus dominos de Rota,qui latine dici polTunt publici iudices pórificis, uel pontificalisconfiftorti,Cxfar indices amp;nbsp;alfcifores camerç qui funt indices publiciimperq.Rex Fracix habet iudices parlamêri,quod uocabulü om# nino barbarü c,(5c latine dicipolTunt iudices publidregni frSciaé, àb Am# brofio confiftoriani indicesciicuntur tales orrines.Eß autern CONfiftori# um a confiftendo didü,locusin.quo confultandi caufa homines eófiftunt uocabulü non a ueteribus ufitatü,fed tarnen elcgans quo Ambrofius Só Martia.Fœlix Capel.utuntur.atq? etiâ grxcqucFplxraq? alia ex latinis ad fuâ lin^uam traftulerunt, quo uütur Suidas in colkdaneis,atc{; ita fcribit xuviTiSamp;jpiov .HERaldus uocabulü eft omnino barbaH;,de quo Ateneas Kil uius in quadâ epiftola multa fcribit,fed quae nihil ad ueritatê faccre uidert tur^pro CO qgt; ncc ab heroibus defcendant hcraldi,ncc uUo un^ beroü hoi
-ocr page 333-CXLVHT
nore dignâti,ucrS cum ampin bodic fit apud prindpcs eo^ offlciû,modo faune dici poflunt fccciales^modo caduceatores,ab indiccndo btllo,amp; pa? cejdenuncianda,modo defignatores,ucl ut alii malunt diflignatores, g pu? blici principü 8Cpriuati crant,horii officiS erat uti nunc heraldoru, ut in Iudis,in funeribus,amp; in confefiu magiftratuü,ati^ primorü,omnes pro di gnitatc meriris,5lt; nobilitate loco fuo diCponât^ac ordinc federe iubeant,ta lis hodie apud fummS pontificcmagifter ccrimoniarii didtur, a diuo ƒ o Miero.in chronicjs,a Caffiodoro inepifiolis, amp;nbsp;ab Ammiano Marcellino in hiftoriiSjgrsece upj^ixiipiof primicerius appellatur,lt;Só a græds irçaToxîi pioî protocerius,primicerius ctiâeft notarius principis 8c honore inter no jq tariosprimus,amp; nonfolü hotariorüjucrüetiâaliarü dignitatum primus. Djllignatorum mcminit Hora.in cpift.ad Mecoenatê. Seneca hb.vi. de be neficr)s,amp;iurifconfulti ritulo.dc his qui notan.infa.dicentcs illos minifieri um non artem ludicrä excrcere,ideo(^ ignominiofos no habcri.DYN A? ftegraeceuocanturdominiamp;regcs.Strabo dicit dynafias reges uocari,lt;j plurimS polfuntpollentc^iSC populo quo uelintaut ui aut pfuafionc per ducant,quouocabuloufusefi Cicero (x Julius (Cefar. Inde dynifiia uis ÔC priricipatus eft dynaftæ.Ethnarcha uelethnarches grxcedicitur prxfedus gcntis,qui a nobis magifter prouinciæ uocatur,teuto.landchoffmcifter,q a francigenis hodie baliuus didtur minus latine.Eft autc prxfedusgenerale xq, uoçabulû ad omnes magiftratus,qui a latinis pariter amp;nbsp;grfds pcrfico uo? cabulo (TÆTpctTTMf .id eft fatrapa didf,pr3efelt;Sura ipfam graeci a Perfis fum? ptam uocanifatrapiä a-ctTpcocrfcictv, amp;nbsp;grxce SpctTk-j-iav ftrategiâ. Strategi funtdufcsexercitusapud Elaurum ingurgu. Juntigitur uarij præfedù Prarfc«3{urbis quos barbare aduocatos uocant.Præfedi fabrorum,teuto. Vucrckmcifter,præfedi legionü, prffcdicafirorû, prpfefli palatii hoffmei? fier,prffcAipifcinarHjteuto.fcemeificr,quos noftri lacuûmagiftros appel? lannAmmianusMarccllinusdecurioncmpallatq dicit, que nos prffedu palatij.Ra ctiä didmus pracfedusucl decurio cubicularioru ,qui habet pri matum atcjtproeftcubicularijs.ltaetiâprjfcdusueldecurioequitum qui ÎO prjeft equitibus amp;nbsp;nobilibus,qui magifter equitîî S^militiç dici poteft, quern noftri barbare marfchalcum uocant.Frâcigenç Conneftabilem ucl magnum comcftabulum. Adecuriôe uenit dccuria,hoc eft officiû amp;nbsp;ma? gifiratusdecurionisjutdecuriacubicularioriijde curia fcribatum,decuria. iudicum,(5lt;: ficdefimilibus amp;c. Didmus autem præfeâusurbi uel urbis, praefedus equitibus uel equitum amp;nbsp;fimilia,ut dicit Prifcia. ^rant amp;nbsp;quae?, (lores a pecunia publica conquit enda,bos barbare apud principes noftros, cpifcopos amp;nbsp;abbates,modo camerarios, modo italice camerlcngos, mo? do fifcales,modo burf3tores,modo reddituariosdidmus, amp;nbsp;apud princi? pern mcum Vuirtcnbergenfem ÿcribç prouinciales dicuntur,hi quçflores 4® ah'quando tribuni amp;nbsp;præfedi çrarij funt appcllati amp;nbsp;a recentioribus refe rendarii.Suntautem alii qufftores,de quibus fuprafuo loco diximuç. Èt^ qu^ftorcs candidatjfucr unt olim,, de quibys ante nulla mentionêfecirau»
-ocr page 334-qui talcs fuer«t(ut apud SuctO-habeCqui libris principâlibus in fénatu le# gendis uacabâtut Vlpia.iurilcôfultus tcftaf.fF.dc officio quaeßorü. PRO tocygneifunt apud principes pracfcâi canffiquos nos magiftros uenatoc^ uocamus teut .Icgcrmeifter TsrpwTot cm primus diciî, xuVMyôir xÆi xiA K-yî-niS id eft uenator. PROcoieracarius praefeAus uolucrû que uulgo falcona# rium uelmagiftrûfalconû appellat teuto.falckémeifter oder den oberftei) falckner.ille cm prareft uenatoribus ferenribus aut nutrictibus accipitres^yp tosem primus eft, amp;nbsp;ïpet^accipitcr.lndc formafptoieracarius. STRato# pedarcha eft curator neceftariorum in cxercitu cÓmeatuS procurator» lp CAStrophylacesfunt caftrorü prxfedi,ficut nemophylaccs funt nemorti euftodes (S^ pfcAidtcm TWËriophylaccs ferarü cuftodes,quales hodic bar bara ói. gallica uocc dicunt a noftris foreftarii,ut dixi in lima Mimetradi. IMi^inarius didus eft qui imagines impatoris portabat in expedirioni# busjiicut Scuteriusqui fcutS. Veftiariusqui principe ueftit. Tctrarcha de quo fit menuo in euâgelio Lucf eft,qul detinet parte quartâ alicuius regn! TRftrarchus qui græce trierisdicit,« de quo in Daniele mentio fit,eftpfc dus nauis trircmis.T©Parchia autê de qua dicifpri.Macha.xij .eft princi# parus loci.Suntaduerfitores apud Plau.in muftcllaria quorS unicû erat minifteriü ireaddominüforisprandctc,accüdomü rcducerecomitariqt. tt, Sunt amp;nbsp;liminarchxjhoccft liminis pfedixubiculiq? principiscuflodes.Hi
amp; ferui ad limina a quibufdâ dicûtur,amp; atrienfes amp;nbsp;barbare ualuaforcs di cuntur.Apudiurilconfultosvero.ff.de mune.amp; hono.liminarchxponîî tur pro milifibus g imperij limitibus,atq; confinio pficiun{,quos limitar? cliasdicerc poft'umus.Et limitanei militcs,hi amp;nbsp;prffidiartj amp;nbsp;ftauortarij SC ordinarii militesdicunf,qui in limitibus,amp; in locis hoftifl finitimis ftatio# nés agcrefolent,ad rcpêtinashoftiûincurfiôcs arcendas,agricj limitanei, p codcfn.C.Iuftinianihabcntlib.xri.aliilegût non liminarchf fcdlimenar# chae.iSC capiunt pro iis qui locis maritimis pfunt unde traicÀus eft ad exte ras nationesd^imê em græce latine portus ugnifïcat.hos alii limenophyla |0 cas quafi portuu euftodes uocât.amp; hi melius fcntiiît.ne latina amp;nbsp;graeca c5 milccamus.Magiftcrlcrinii apud Sueto.dicif qui pfuitfcrinio cpiftolarunt Sic latine Ab epîftolis uel a fccrctis dici t qui peft epiftolis 8c fecrctis princi? pis fcribcdis,qui uulgo fccrctarius amp;nbsp;cancellarias nuncupaf,amp; in ueteri irt ftrumento lib.ij.Reg.auricularius,ubi lcriptû eft.fecitlt;f cü Dauid auricula rium a fccreto. Aliter auricularius dici tur medicus qui curat aures.utiurif confulti tradunt,de quo alias dixi, A manu fîue a manibus dicunt feribç 4 rum manu ad literas feribedas principes uti folent,illi ctiâ amanuêfes dieu nir peculiari propeuocabulo Suetonij,hi alias apud Cicerone ad manutn dicunt A memoria ferui erâtquorû officiûcôfiftcbatin fuggeredo princi 40 pircsobeundaSjÂÎ qux effent agenda ad memoriâ principis rcuocâdo. A pugione crant,qui pugionêprincipis geftabant. A libellis diecbanf g fup plicibus litcris quas fupplicationes appellant principi deferedis prfcrât. A cômentariis qui cômentarij s principis prferatgt;de quo fitmêtio lib.ij.Rcg»
-ocr page 335-CXLTX
hic ab Afconio Pediano eômentarienfiî dli^useftfunc aîit illieômentariS fes,qui in cômentariû cußodias rcfercbâc, ô(. uelut diai iü culiodiarü conG; deblt.Sic A nudiis,qui Audio prindpisintêdebât,amp; taies erât uiri erudiuG ßmi poctx 8(. oratores,nô holes indoâl quaks hodie principibus ^Gciunf plus idonci ad pceus cuAodiendü ad docendû prindpê, A pedibus quo rü pedibus prindpes ad eundü utebant, hi eüâ apud Martiale ad pedes dif cütur. A rationibus q prindpi radones côfidebant. A bads qui præeG me furis uel annona tnenfuris diuidit. A caliculis qui prxeG caliculis pocu; liscuGodiendis. ApundisquipraeeG reddituiaquariorn,uc eft apud Frô# rinûlib.ij.de aquae dudibüs. A uoluptadbusqui ftudiûhabetcôquirendi iq dno nouas uoluptates,de quo apud Suetoniüin Tiberio. A refponGs qui dat rcfponfa noie prindpis,aliter edâ acdpitur. Èrant dC duldarii qui con« fedioncs^utita loquar, prindpi prarparabant.Xtrudores uero conuiuia SC. pané in fruftula fdndüt. Chironomus qui opfoniü in repoGtoriis fecabat hoc eft qui aues amp;nbsp;caetera efculéta arufidofe manibusdiuiditPraeguftator qui praelibabac pocula amp;. efculenta principis,ne uenenü in eis delitefeeret.
Hfc funt q ex tépore amp;nbsp;uno die attulim^ de magiftratibus prindpû,qin nô oino q prius uigilandori ftudto excogitauimus c memoria exdderüi^ concefluri caeteris facultatem addendi,amp; eorum quae male diximus einen dat ionem. Vale bone lcdor*
DlPhBRËNTlA FNTER CAESAREM ET AVGV
ftûamp;in.C.Iuftinianiintituli8 AAuguftüGgniGca ri, amp;;.c.Caefarc,nô confulê,ut muld opinâturfalfo.
DOM1N0 AMBROer© SALK£ET0 PRAHPOSFTO
ÔC cancellario gymnafii noftri, imperialifc^ confi ftorii aiTeflori,Henri. Bebelt S. D.
Qx nihil mihi durû fit pro te fubire ppofite obferuâdilfime,credo tibi ha denusita cxploratü fuiflc,ut meâin te obferuandâ,atq; ftudiû nô fit opus tnultis uerbis declarare. Ea de caufa in pofterû nô peddÔe fed mandato impio utaris.In pedtiôe aût Haringi Frifiinô eftopus mihi cômendare ho jq minê.qm ex eo unico mihi uir fingulariter Iratus haberi folcc^d ex fingu* tari ftudio rê petit a pauds aîaduerfam, a nullo uero qd ego fdâ explicatâ. Ego igit 8C tua amp;nbsp;illiuscaufaedâ cû difcrimlc famæ, id^d iëndoin mediû cnundâ,paratus ad oia alialt;q mâdaueritis,fed fi defiderio ueftro non fatilTe cero,nô uokiniatc,fed ingeniiimbccillitaté accufate.ïd aûta mcquærû qd diferimishabeat inter Auguflû amp;Cffarc apud quofdâ hiftoricos,panegy# riftas.atq: ipm edâ luftinianû in fuo codiceÆgo ejiii ea de re nihil apd quen q kgîjUt uolûtati ueftræ obedirê, qfiui a quodâ lurifconfulto qd ipfe fend rct,is rndebatXn.C.luftiniani c.nô Caefarc/ed côfulcm fignificare.Cui ego oino refrt^abar.qm côpertûhabeoncmincefieinXDJuftiniani infertû,qui nô fuerit Cxfar,ncc queq fc confulê fcripfilTc aCaçfare^ulio abfohite ut ica loquar,nifi enûmerâdo fuas resgeflas magiftratufq! uniuerfos, pterea q»
X nudû n omê fine impio côfuli relinquebaf poft monai;chiâCæfarû,qui dû
Ce
-ocr page 336-8c cui libukconfuIatS dederut Sc aderaer5t,adquect?lanqn fuos H^nèt ÔCtonCorescuexerüt^goigitquodkntiOjâC ^dexkAione hiftoriarüca pcrc potrum,finc riuali atcç audorc promäJlli meo iudido/ucrüt8C fuiW nabiti Czfares amp;nbsp;Auguni,qui ^.P.Q^Ro.cölcnfu amp;nbsp;fuffiragio,ucl interdü abexerdcu funt eledi in impatorcs, Cæïàres quidc a lulioCsefarc primo imperii occupatorc,quafî adoptad in cä familiä q imperare côfueflèt,rer5# Cf podrct.AVdufti ucro ab (Ddauiano Augufto,qui confenfu populi fa dus eft imperator. Vndc etiâ maius .amplius ländiufcf nome a fenatu a« cepitAuguftus erhlocus,ut Pom peius teftat fandus eil didus, ab auiiige fiu uel guflu. Et Suetonius teftaîloca quocf religiofa SC in gbus augurato gd cSfecratur augufta did ab audu,uel auiu geftu,guftuue. Inde Odauia; nus nouo uocabulo didus, q, quafi diuinitus fit ad hunc honorecuedus, ols aüi Auguftus etiâ Cacfar erat,fed no ccôtrarioUle aut (Dæfar tantû fuiii g cxfauorc amp;amidda Cjfaris Auguflbaut rebus opdmcgeftis ab Augu fto aut aliqiî ab exerdtu obtinuit,ut in Cffaris familiä 8C in conforté impe rii diet alcitus,5C imperii futurus fuccdror,amp; tu demü per morte Augufti uel per cölcnfum populi in imperatorc eligédus. Aelius aüt ucrus primus ut dieft Spartianus C'sefaris tantû nome accepit. Fuit aût haec drfia fti 8c Caefaris no dilîîmilis illi, q apud nos hodie eft inter inipcratoré uiuû. tO ÔC Rom2.rcgê eledû,nifi q? rex Romx iam cil rite eledus, Cæfaréaût non
nifi côfenfuspopuli demû firmabat, ut mortuo Augufio illius nomen 8C fmpcriü uniuerfum fufeiperet Sed quare bçc ita fintcH pter rationé ex me ro populiplacito qui nota magiftratuû,ficut aliarû rerû ffpc mutauit,cx li bito âC quodâ tadto côiênfujhaec ut ribi obfequerer,amp; Waringo uiro cha^ rifs.grarifîcarer ex tépore exaraui, malens impeririâ meâ detegere tf uobis nô morégercrcjfis faluuscû Waringo,€ebaftiano dcRottenhan nobili frâ co orictalijcactcriftf collegis tufs quibus me cômcnda,ftudiumcf'mcû pol licerc.ËxTubinga.x.Kal.Noucm. Anno. M. D. X
AD eandera rem.
LïTBRATISg. CT FACVNDISS. VIR© DO. HENRICO BE.
luftingenfi poctf amico fuo lingulari T ubingf. Waringhus Sinnama Frifius utriufq! iuris dodor, Imperialis côfiftorii aflciror, S. D.
6. D. Et utriufef hoïsfolpitaté uirorû literatifs. ago gratias immorta les, aliqn habiturus q» dubitation! meæ ad peiidonc ôC feripta eôfultiffîmi uiri dfïi Ambrol ii præpofiti refoôdifti. Antcêf tîï tuac per ipfum ad me de latae funcIraCjfolutioné dufmodi hefitariôis apud Beneuenutü Imolenlëm inter legédü iu uita Philipporû reperi ubi Cæfarê ab Augufto in hoc ingt difTerre.Qi is fit Cacfar qui a principe ucl cxercitu fit eledus. Augufius ue roquéfenatuscôfirmauerat. Additptercaoém Augufiüetiâ Cæfarê ap; 40 pcllarijfcd nô côtra.Cuiusicntêtifin aligbus tuaaftipulat.in aliqbus uero loge ab cade diftat.tff tuâ exiftimo ueriorê. Certîi efi cm lulianû nô a fenaiî tu.aut imperatorc Auguftû appellatû,fcd exiflente ad hue Côftanrio in hu inanis,atlt;f illo renuéte ab exerdtu Augufti nomê aflumpfiflcjut Fompo#
-ocr page 337-CL
ft/JztustcnaiXcgîctiâGordfanSabexcrdtulmpcratorêleâum ó^pluri# mos aliosdllud ^d fcribis iunTcôfultû quendâcan.C.Iufiiniani no CæiârS fed confulê figniticare,aHqn a no indodis uiris habui. Tn ualdc mihi fient 6c tibi hdiculii uifum erat, q» nuf«^ legi abfolutc Icgis côclcndf potefiatê pt ncs côfulcs fuiflcjicd Cffarcs folos ante Aiigufti nome adeptü q plurimos Icgcs.pniulgaflc. Vndc abfonû iudicOj«^ condendo lege cam djgnitatcfibi Caefares aut Augufti infcribcrent,uclutjiconfulis,rationc,cuiusipfis folis liuiufmodi facultas ciretpcnitus intevdiâa,fient in prindpio digeflorn titu lo de orig.iuri8.1,ij.licetintuerj.Vnde eins aflertioninô credo,nifîhiftoricG aliqucauihenticü,qui hoc dicat demôftret. Tenebo itaej tuâ fententiâ poc ta dodiffimejCum fis hiftoriaru pcritiffimus.Quo ad mcliorcm tu,ego uel quilpiam alins inucncn't. Vale diu amp;nbsp;me eodem quo ego te amorc proie# quere. Cupio cm rccum fi prxfentia mca non pofiùm,literis amicitiam c» traherc.Ex Vangionü urbe.vi Nouemb. M. D. K.
WENRICVS BKBELIVS HIgRONYMO EM8ER GEORGÜ duds Saxonix a Iccretis côteranco fuo amp;nbsp;V alêtino Elephâuno
Vuifcnburgenfi patricio,uirocj fcnatorio,^S. D.
A mulds foeculis uïri amicifiimi agitata efiquxdâeôtroucrfia inter grS matifias, facerdotes item amp;nbsp;facrarû literarü tradatorcs, qualis fit, dcbcatcç elfe accentus amp;nbsp;pronüdatio hcbraiearü didionum qux nincinde in bibliis funtrcceptx,Etdumhadenusintercosnonconuenerit,nifiq?maiorpars * non fine audoritate crcdatuliimas carum acui dcbcrcÆgo tamêid nô fcri tiam amp;nbsp;hadenus(abfitinuidia didis) non paru promoucrim rem literariâ latinâ apudgermanos,nolui amp;nbsp;nunc mco Audio,amp; diligentia decfic Audi# ofis,ata quid ipfc fcnferim,uel proprio pcriculo nô deelaraui obfcurc,atcj uobis dicaui.Sed quxpotilTimG caufa me mouerit,ut nobis inuicem igno tis,amp; tanto locorû ipaciodifiundis cômuniter dicauerim, facile intelliget quicuntÿ fccum rcputaucrit me eo efle in uos animo atc^ Audio,ut uel po ftcritariinfinuarccupiamcam qua erga uos bcneuolctiam,ac^ amicitiam gero inconeufle. Atep ut tu Hicronyme apud Albim fluuiü ueiercm 8uc# j uorum noAratiü patriam,atcp Cherureos,qui Albim olim incoluerunt di cçntc Claudiano. Albim liquere Cherulci,non eontermini fueuorum fini# bus quos nunc habemus, ut multi falfo exiAimant ita tu Valentine apud Rhcneiï.tuos mcQ in rem literariâ fiudiu,atq: diligentia prxdicctis.Valet« amp;nbsp;Bebeliü ucArum dcfcndite,fcd ficubicrrauerit,nô illius errori uefiro pa irocinio ded rei literariæ confulitc.Nam amp;nbsp;ipfc coâbencmcri tus cenferide bcbo,fi uel alios errore mco ad uere,bcnecp fcntlendum peUcxcro. Itcrum uaIctc.ÊxZuifulda ultima die Maii. Anno M. D. XI.
AD EOSDËM /DEM' DE amernitate Veris amp;nbsp;Maii, Scripfimus fixe uobis dum me pifeofa Zuifulda Continuit,uario tempore ut ante folet.
Tcinpore quo Mains uiridantes promût herbas Nomina tot fiorum cum uioliftsrofat.
Ce îj
-ocr page 338-Quolt;J comisfylu« amp;nbsp;pomorS flore tumefcunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ‘ ’
Quod dulces uario germine ueftit agros. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Exherbanu^ illos pulchre,facilcf($ pucllx
Gutturc tarn rcfono follicitantc procos.
Et quo fylueftreSjO uulgus amabilecunda Exhilararis aues carmine perpetuo.
Et quo,quae cunâas fuperas Philomela uolucrcâ. Corpore tam paruo,no(Sediecf canis.
Nundat amp;nbsp;pluuias pr^-lago peâore triftig io nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftegulus,acfepcsquæq; pererratauis.
Deniqi lætantur quo cunÂa animantia terrj O curnonfemper gratia ^erisadesc* DßPRONVNCrArriONB ÔC accentu Hcbraicarû diâio num.quibus in facris literis utimur cum emendatione priorum didorum.
Perfuafum cft mulds apud germanos amp;nbsp;pceptü immutabili lege obier uandû,ut nota hebraicaapud latinos acuto in fineaccctu proferanr.Willi ex ^exâdro Gallo acceperüt,qui dixitOmnis barbara uox nô declinata latine,Accentû fuper extremâ (eruabit acutü. Q? fifuperiusin noie lofe# JO phus ex aliorû traditiôe in hoc côfcndrc fim uifus,nüc aût côtrartura aflir mo.Primo q» tradât edâ inter iudaeos Rabi,hoC i magifiri hebraice Iingu( uerba apud illos, q edâ declinationê noftrâ refpuût accêtu acuto in penul. atqtetiânônunqin antepenuL^jferredebere.Hafcigir traduntexcorûdo drina dodi amp;nbsp;filîa accctu in penul.acuto^ferenda Abel,Abifai ,Berfabe, Engadi,Ephrata.Mathuralc,Kamatha.Phares amp;c.Iila acui in antepenE tra dunt lonathan, Ofanna,uel podus ofianna.Nabuchodonofor, Comoro rha,amp;c.8ed hæc fiuc ita iînt,fiue nô(ego enim illius linguae pcridâ nullam habeo)nô tn uldmâ acuemus in illis,quas dixi hebraids didiôibus. ^am nos ladni linguae hcbraicj ignari amp;nbsp;ftridoris {xregrini illiuslinguae inlûed 50 ad matrc et fonte fermSis noftri recurrimus,hoc c ad grfcâ lingu3,ex q nô ex hebraica dcclinatôcs amp;nbsp;accêtus mutuamus.Cû lofephus opinadflinrus amp;nbsp;do(ftj(Timushebr;us(licutamp; diuus Hiero.in expofîtôe cpFarû Pauli)n5 improbaueritgraecos,qj ad dcleâationê legenriû nota hebraica in fuâ de# clinationê amp;nbsp;accentû traducerc foleât.8i igiî licuit grfds uariare literature hebraicarû uocû,amp; in fu5 declinadonê mut3re,amp; in hoc rerepd finr,a lad# nis in mulds,utin noie fcfus,foanncs,Paulus,ludas,Iacobus,atq; in aids in numerabilibuSjCur non cos(dû in alqs oibus pene auflores habeamus, ut puta hôtes dodilftmos)amp;.' in accentibus fequamur,dûmodo maneât græ# eac'Dûaût latinâ induût togâ,iâlatine,pnûdabo.Prcnûciâdo igif Abraâ, jjo Adà,gt;r(îè,lacob,8ion,Thabor/’harao,8craphimK^’herubim,Èethlec,Hie rufalem,BaIa3,Dauid nô acuto accctu proféra in fine apud latinos, i^iia nullû nomêlaiinû nift corruptû,uel dinerctif caufa acuit ultimâ.Nc grçce quia illi Mhimâ grauâtmaiori ex parte in côtextu oratiôis.Ita cninifcribui
-ocr page 339-CLI
i^«Â^,à^«/4,o-i»v,fîlt;tÆig,Σ(nri(,ÎÂxwÆ, 5^ou^^,ÂH6Xùjw„ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uere Joquêdi, dc illis barbarisdiccmus in«
cercü ede iiloriï acccntü.Si latinä aiTumatdeclinanonê mutabit accentua; Iftaautêfigrxca manfcnntjgræcepronundahjSjWcIàias, Möna,KHas,Ab dias,Mathathi'as,Ozias,2achariasjMeflïas,Barafhias,Tobias,Vrias,Ez«/ chias,HeremiasJofias.ln his amp;nbsp;ßübus penul.acuit.Si autclauna eflê uolue ris amp;Iatinadccltnauoncinflelt;Serc,iani antepcnul.acuef.n5 pcnul,quf bre uis eft,amp; qua fèrmo latinus acui nó parit antepenul.longa exifientCjCe Ie; fus nunc loquar.Sunt qui apud nos ultima acuant,propterea,q! uoxban baraamp;hcbrxafit.8edcorn iudiciufalfum eft, qa hcbrxi non Icfus, ied lcf jq fuah (ficuinon Medias, fed mcdiah)dicunt. Ic'us igitur trium fyllabarum eft amp;nbsp;latinii,amp; acuitur in penuljQuod d grsece^fcrrc uolucris,diccs îMroûy lifus ultimacircûdexa.Dico autc triiï fyllabarü,j5ptcrea cji i apud grxcos nuntÿ conlbnans reperiLSicut eriä dicimusludas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;triü lyllabarü,pc
nul. tarn apud grxcos latinos acuta.iucriiÇ) lofcphtriû ed lÿllabarüuluj ma acuta apud grecos.Sic lo nas grxce ultima circumntxa latine pe nul.acuta.Sîc icràÀZoel latine penul.acuta,grxce uluma grauata.£tfic dici mus græce loiLMichael,Raphael,Ifracl latine punufacuit, grxce uldma. Bt fie in ultima i non e ante 1 eritlta em fenbunt jxi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,ilt;r^«kÂ.
AtDauid (AävwX,y/Gabriel grxce ultima acuit,làrine antcpenul. jq quia çp penuLIonga fit,n^û côpertü habeo.Pr udetius tame penul. in Ga briel produxit, iSabriel patris ex folio iëdêcÿ répété .qgt; fi bcnc dixit.penul. acuitur pari.ratione S(. in alijs,fed hÿc ôd alia iudicio dodieiÿ cômittoÆua amp;nbsp;Anna tam latine c|græce prima acuif. Symeongrxce ultima acuitur. latineantepcnuLacuit.Sicemicribif lt;rujict:ôv. Simon vero latine amp;nbsp;gr xce prima acuitur.fic em icribitur,(r)ju.uv,in hisduobus noibus ultima pr odu citur.Molêslarine grima acuitur,grjee ultima circûficditur,amp; ficdiccmus Mofis ju.ft)r5s uel Moyfes dicimus,fic latine prima acuiGgrfce ultima circu fleâitur.Sic em icribififcœuirxt.inde quidâfacrarû literarû deferiptorespoe tx errauerût in quâritatc fyllabarû,aü prima in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corripuerût, quæ JO
perœlongülcribituGamp;fecundaproduxerüt.Etquoniâdcacccnribus no bis fermo cfi,fallunt latini qui dicunt paraclitus.{acobus penulti. breui dû longaficSicem feribunt TrctfxotXîiTos îttxûoôofjubi i penulti. in paraclitus apud nos in e longü conuertit.Scdgrfcepronûdando dicimus paraçlitos amp;nbsp;lacobos antcpenul. acuta,fed nô larineficpronûciâdü intclligas.Efl aût diUgeter omnibus fiudiofis oblei uandû,id quod iam fxpc dixi,græca uo cabula dum in latinâ tranfeunt indexionc,larinis accentibus profcrêda. Si vero nulla,nec têporis,nec literarû fada mutatiôc ad nos ueniûr.tûc ferua re deberc grfcû accétû.Symoneis igit pyroeiSjCorydonjArcadcSjThefea, Amaryllida,Tegca,Nemea,amp; filïa penul.acuût,^uis breuis fit,amp; apud la _4O unos ante penE acuif.Cyclopas vero,arcthufa,corinthos antepenul.acuif ' ciim penuLIonga ßt,amp; apud latinosacuat.^^i vero dicût heroas in ante# penuLacui deberc grxce,çû latine penuLacuatJtcm Penelope grçce.ltcin
C c iq
-ocr page 340-Arifloteles.Demofihcnes ami penultimam contra’ nofiram pronGrfatiO nem.Item Pcntecofte ultima dcberc acui græce cum penul.acuatur.Ita de# fiendunt lë.Qjuis grfcc nunc proferamus no heroasjed hiroaSjKpwetî, non Penelope,fed pinclopi •7nwfcXó'7rM,non Ariftoteks,Dcmoflhencs, fed An'lt; fiotelis c:oisoTtXnf,’Demofthenis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non pcntecofte, led penticoftl
tyfeVTMxóSM.Fuiflc tame ueterügræcorfipronüciauone,qui htoc, ut nose 15 gum pronunciaucrintScd cum ispronunciandi modus iam apud grfco» dcficrit,eo ufq? arte imitâdâ elle cxiftimo,qufcp illulîriü feriptorü auâori# tas aliéna côfuetudinê non introduxeritScd ulterius quo ad^nunciauonc io amp;nbsp;lcripturâ aduertc,fi bene uolumus pronunciarc,amp; fequi duces ôi audo reslinguæ latinx gr3ccos,diccmus Emmaus triü fyllabarû,nô emaus. Nâ amp;nbsp;græci ira feribuntifcfcctos.Ikcm Saulduarû,non unius fyllabac.Sic enim fenbitur crctoùX diphthongo in ultima,ut unâ fyllabam cum prima faccre non poflit.kem Emmanuel duplicim ubiapudlatinos penul,acuitur.8ic illi 4^|U.etvoDH?\„ A malcc apud graccos fcribitur fine afpiratione,fic üxtttXüx ultima grauata apud graccos magna ex parte in côtextu oratiôis, uni lati# neantepcnul,acuimus.?icetiâMclchifedecuIu.acuitur ^cXgt;^;mJ'tx.AlIe luia diàio eft quincp !ÿllabar5,non quattuor,licet apud liebrfos quorum didio cft dicatur elle quattuor,amp; tam apud græcos latinos penul.acuiï tü fie enim feribit apud graccos «tXÄHXöuKC. Crxci itê feribunt fabbaoth duî plici b amp;nbsp;uki. acuta,lïc trccgt;6i6lt;twô. HeHfabet penuî. aeuit apud graccos amp;nbsp;afpiratur,fic tXia-ctjßtT. Veriï ut me qüocf corrigâ,cum hfc barbara apud graccos aliquâdo in penul.aliquâdo in ultima acuantur,ucl grauent ,ma f xlmc propter ucrborû con{cquctiâ,diecndü mihi uidet ilia barbara apud graccos habere incertû acccntü,amp; ideo propter hancincertitudinêin com teXtu ne fiat fpiritus fufpenßo f3epiusgrauari,nâ amp;apud latinos tefte frif fdano ÔC lDiomcde,non habent certum accentu. Vcrû L auren.Valla,ncc uùlt acui apud graccos,nec apud larinos.uerû apud latinos latino accentu profcrri,cius uerba funt.de hebraeis nihildicere habeo,nifi hoc unum me |Q mirari,cur placracj: eorü cum uos turn graeci accentu acuto in fine pronû# ciant,ego fuadeo omnibus hebrfis ubi rario hebrxa non confiiteritlatinû accentu adhibere potius Icdhi peruerfam theopagitac doflrinâ,'nec he# brace,nccgr3ece,nec latine proferrc.lmpugnando igitur illâ régula Alex5# dri fuperiusdidam dicemus barbara non acui,fcd aut elle incenS accentu aut fi uolumus non errare apud latinoslatinû illis accentu dabimus,apud grxcos etiam magnaüariatio elî,amp; quia incertus cft illis accentus,utuide» , tur grauamus plxrûcj; ad con(cquentiâ.Quo ad declinationê autem AdS Abraâ,Dauid,8aul,Iacob,amp;aliorûomniû.Dicam ego eauocabula elfe indcclinabilia apud hebrfos,ut teflis cft tofcphus,quem fupra rcccptifiîmû 40 tefleni citaui.ltem apudgrfcos,qui dû declinare uolunt,faciunt Adamus,
Abraamus,iacobus,Saulus amp;c.Item apud Iatinos,nam utdicitPrifci. lib. v.de odo partibus ora tionis,nomina barbara indcclinabilia non folû in am,fed in alias quotÿ term inatiôes nulla latina,uel grxca declinatiôe funt
-ocr page 341-CLO
lt;noderanda,nifi tranfTerantur in aliqu3ïorm5 declinabilc. Ladni igi? non dicunt Dauid dauidis/ed dauidesdauidis fi probe uoluntdcclinare,Nün Abraäabra^,Adani ade,fed Adas ad^,Abraas abraf,nifiuiolentaryclint Eicerc decb'nadonc infuetä,tam apyd hebrfos,^ latinos S(. grfcos.
CARMEN rOANNiS W/PHANTia WEB fenhorenßs in laudem BebeUi poet£
Si intern certant urbes de patria M otneri Firmiter indigenam quacp ferente fuum.
Crfcia. Cccropios celebri ß laude poecas
Tollit Sc Heßodum ,CalUnaachunicÿ colit
Si uatesiadatlatiosOenocria tellus '
Baptißain referens,yirgiliuni^ fuum.
Bebelium merko bellatn'x Sueuia laudat
Kt quicquid late teutonus orbis habet.
nieeßGermanam quifertfuper gtheragentem
Sueuigenas forte3,magnanimofq! probans.
Plurima quoddie ueterum monumenta percrrat Adiduus ßudio noäcdiec^ uacans.
Quicquid amp;nbsp;a dpAis icriptoribus undic^ radit Teutonicis aptat laudibus amp;nbsp;patrif.
Nunc ducis a Aa fui,nunc laudes Maxmiliani Eloquio célébrât carminibufqt fuis.
Nunc docet lufloricos,do Ae modo Palladis arte« CiBcio fatagensfedulitate fuo, Vnde T ubinga uigct,totufcÿ fcholaßicus ordo Proficit ingenuis artibus eloquii.
RegnabatLatii quondä fermonisegeftas El noua crefcebat undicj barbaries.
Noßrates tulerat uiAricia ßgna per urbes
Gotthus amp;nbsp;illius Vandala turbacomes.
Etlolium linguf fpargentesbarbaralexim T urbarunt falfis icripta farina tropis. Nullus honor mufis.reuerenria nulla pocli Moffius erat pofita flauus Apollo lyra.
Nuncdecus eloquiiprifcumlSebeliusauAor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;. .
Rettulit, Auloniam feßituitqt phraßm.
Aginine laurigero fodiftÿ iuuantibus atram Barbariem penitus fußulit e medio.
Omne decns mufi's prjeonia fumma poefi Attuh'tamp;Clario gaudia Ifta deo.’ Vix modo Romani germanos carmine uincunt Roboris in tantum facra poeßs habet.
-ocr page 342-*' SiIubuJ in noftris blandiffim» turba fororum Cantibus 8C choreis exhilarata meat Teucona prau madent reHuis heliconis ab undis bt uirides fyluas uirgo Diana colit Parua tarnen fuperantueteris ueftigia linguae Quae gotthus rudibus liquerat ante fcholis. Turba facerdotum quae Galli numen adorat Et nihil a Gallo nouit d^cHeputat A.t(ÿ rudes raonachi qui barbara caftra tuentes Semper auent ueteri concrepitare lyra. Et uetuli patres puerorum ludi magißri Barbariem primo laAe bibere Tuant, lamcp Tuos (imili tentant errore fequaces Fallere commends dc^maribuscÿ (uis. Hi funt qui do Ais maledicere uadbus audent Bt cun Ais aids quos fua uena beat Liuida uipcreo Tpumant fua corda ueneno Si cui*^ darum nomen ab arte uenit Cuncj! malis primum fint prxceptoribus ufi Quod fimilfs cunAos fafcinat error amant Quantum quif^ Tua prxHat Tublimius arte Liuor edax tanto plus comitatur eum. Fcelici comes inuidia cH,fempercf manebit Omnibusin rebus quotquot in orbe uigent. Dcturbant altas agitata tonitrua turres Vafiac^terribili tentpla trcmore petunt Tutior ima Tcges grauius quaflantur arifiae Seuus hyperboreis cum furit außer aquis. PiTcibus infidias tentât piTcatoropimis
-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Auceps dulcifonæ retia tendit aut
* nbsp;nbsp;nbsp;Magnanimus milescunAis exhoftibus unus
Obruimrmultispulchra puella prods. Sic nihil excellens,nihil eft laudabile tutum Liuor edax Temper proTjxriora cupit.\ Non finit aherius famam conTurgere fpernit Maiorcm,nec uultTuftinuilleparem. Semper in illufires fertur Tupracp ferendos Non humili curat condidone uiros. Nullus Terfiti male uult,nemo inuidetlro Mie cp indoAus,alter egenus erat Virgiliu m carpfit morTu mala lingua canino Smymei uatisZoilus oforerat Inuidia N afo pa triis fuit exulab oris
-ocr page 343-CL»
Iulius inuidia cum Cicerone pcrit.
Cogniu mors Senecac cundis quern icrta Neroniï
Ira nccem iuHicquam uclitipie pact Qiiid multis hodie uix ficca morte peribunt Si quos his limites doda Minerua fouet.
Hxc tarnen in uiuosmagis ingraflatur inflat
Poll obitum dodos pollhuma fama cotit, Konigitur mirum q* nondum munere fundus
Vttseßebeliuscarpicurinuidia.
Kam quantum ingenio præfîet uct nomine phœbi DemonUrant uariis Icripca refperfa Ubris.
Inuident licet ufc^ rudes nit inde noccbunt
Cum fibt dodorum tota caterua fauet.
Laudis crit potius rabido liuore laceiïi
Et criticis laus cil difplicuiHê mails.
Vos tarnen o mccum iuuencscertateparad
Cum uelit Ofor iners hunclaceiareuirum.
Veflro pro meritis dodori reddite grates
Et placito carmen dicitc corde (èquens.
GaudeatôC uiuatßcbeliusomneperaeuum Et uiuat fecum gloria lama decus.
FINIS.
Scias optime ledor te obferuare dcbcrc calla ÜC terlam latinitatê, uocal bulifq; uti,quibus ufi funt uetcres,ut in hoe toto libro pferipfi, tüc cü fcrix bis cpiilolas cü orare uolucris,amp; dodos ailoqui,amp; multo maxime tüc cü aliquidprofaoratione,uclcarmine uis tranfminere ad pofleritatê, qd elo quentix laudê merer!, atep auribus,Iediôeq: eruditorü dignari debeat. V« rum cü uerfarisjn libris leguleiorü noßri teporis, in theologia, dialedica, medicacpjjleflîôe,potes loqui cum ipfis uti fert cófuetudo hodierna,q reli 10 da ueterum elcgatia,barbaris uerbis cfl referta.Sicut nee in totis nouis riti bus amp;cerimoniisponumusfemp elegäter amp;nbsp;latine loqui de facramentis, de Cfteris rebuseedefix,in tot infup nouis ucrfutiis,fraudibus, circïilcripti onibus,aliis deniep inuêtionibus,tabeliioncs,fcribf,notarii j}curatores,ad uocati,cómiflarii,amp; copillf.utcü barbaris loquarjua inftrumeta, formu# las,adióes,libellos,tireras cötraduümatrimonii,beneficiorü amp;nbsp;hmói lad# ne amp;nbsp;elegäter ubiq; formare,at(p inflitucre nó poflunbfed nec,ppterea re# darguedi in fuajpfeflïóe,matcria amp;nbsp;cófuctudinc,q mutari nôpôtj^^pterea cp plus coguni caute cp cógrue loq,uel fcribcrc,quorü tn fti!us,ut ita dica, prffcrt^ in luis literisefl oino uit3aus,tan^ barbarus.Hxcnofa adolelcês 40 nc in talibus rebus elegatias lècutus,amp;f claufutas neceffarias ptergrellus, dâ no amp;nbsp;irrifuiexponaris. Vak câdidclcdor,ualctcniinmalâ parte Inui# dus amp;nbsp;Ofor,que fua inuidia côfumit,cum ipfc nihil feiat ucl didicerii, nift aliismaledicerc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D d
-ocr page 344-? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APOLOlt;EIA
APOLOGIA BEBÉL1KC0NTRA ADVBR^AWVM, SV^ um atc$ difcnßo quOrundä locorü in Comen tarifs,öi quantitate fyllabarü eiufdem. Additis pro?
bationibus cx Augufiino,amp;grf cis quibufdam Foeris.
Et fua riferunt tem pora Meoniden, lt;nbsp;ZWTKÇiav
Vniucrfis Germanise literatisjamp;poflcrwari.
■■ Salutem dicit Hcnri.ßebclius.
aduerfarii accufationesrndcam.tccü cômcntabçr o po? |?^^’ftfritas,uniucrfaq?German)gb'te!atorn cocio. In tnultis haftenus ^.-^lï^gtiiabfit dîÆs liuorjficutamp;oftêtatioabcfl prociiDcxcrcuimpsingc? ni5,amp; multa iâ nobis opufcula funtdefudata,ut pafTim uidere licet, 3c bre ui plura uidebQtür(deo fauentc)a nobis,aliqua pocticc,a'iqua hiiior;ce,n5 nulla philofophiccc5pofita,ut nemo jquus 3C bon’ iudex mihi iure igna? uiä poilit inpingerc,fcd quæcûcp Icripfifiue in larinæ linguj tetanda apud Germanos inftaurationc,fiuein hifioriiSjaut utroep feribendigenere, pro? fa oratfone,5ó carmine, quanta prxfuterim, ueftrü erit iudieiü, uos de me iudicabiris, bene male ne cgcriin atq; feripferim. quoeüq? aût animo acce? pcritis,animus profcAo meus cupiuit bene face re Ge rmatiix, amp;L bene jnfti tuere adolcfcêtiâ ih re literaria. Vos itaqj iudicabitis de ingenio meo eru ditiôc, ncc mihi laudibufue mciscredctjs,ncc aduerfan'oi;? î me iacutis moi uebimini,rcrü nô perlônarû meritisiudicaturi.Proindc no paru fallt uidc tur,qui aduerfarios fuos cauillationibus cainniis, fuco uel mordacitate côutncere ftudent,finc cm fcllc,amp; citra omne inuidiæ fufpiciünc, poßeritas de utroq; fententiâ feret.qd côrigit i'^.Gatoni uiro clarifltmo, cuius glorif } O (utau(ftorcftLiuius)neq;.pfuitquifcplaudâdo,ncc uitupcràdo nocuit,cû utrüq; fümis prædiri fecerintingenii,Ciccro ôcpæfar. Vnde nô minus clc gâter q uere dicit diuus Hieronymus in cômetarits ueteris fnfirumêti. PÄ uiuimusdô in uafeïragili côtincmur,uidenf amicoijcjadefle ftudia,amp; noce rc æmulorü obprobria.Poftcpaûtrcuerfa fuerit terra in terrafuâ,lt;Slt;tâ nos q feribimus q eos qui de nobis iudicât pallida mors fubtraxcrit,amp; alia uc nerit generatio,primifq; cadetibus foliis,uircs filua fuccreucrir, tûc Gne no minü dignftate,fola iudicanîingenia,n«ccôfiderat quilefnirus efi, fiue ilîc epifeopus fine fit laicuSjimperator 8ôdns,miles amp;nbsp;feruus,aut purpura Si.Çt rico,aut uilifiîmo pâno iaceat nô honorü diuerfitate, fed operû merito iu?
40 dicabit hæc ilIe.Qiiæ cû ita fin t, amp;nbsp;ego nullius rei plufep modefliæ rationê habere cupiâ,ctiâ taxatus 8C rephenfuSjidquod naturalis furisbnficio con ceditur,amp; quod optime amp;nbsp;iufta talionc poflem, nô rctaxabo aut remordc bo, fed refero omnia ad librâ, amp;nbsp;iudiciü pofteritatis, literis 3C rerû meriti?.
-ocr page 345-ctmi
no cóuitiis dcccrtaturuSjtametlî lis fit de paupcre regno,Sç in qua fucciim. bere noduccrcturpe.An em minor fit famaPn'fciani amp;. ScruüdodilLmq rmm,utmeafertopinio, apudlacinosgrammaticorum qjmukaignora# uerintjin multiserrauerint,reccntiorcstçeosin tnultis taxauerintcQfe Çi omniü fapiêtû amp;nbsp;eruditorû a côdito curbc ois ibrs fuerit,ut mFta, nô oîsj fdflc djeât,uc Columel^ididiGquid mirû G ego erraucro interdîï, q inc or dines litcratorü nô nifi longiflîmo interuallo, fi faite mcreor,cônumerari debco. Quibus aûtaduerfarijs minus bii fcripfîfiêuideor, icribât ipfi tâtü quâtü ego,pfa orônc,ôd carmine,in hiftorijs âc aliis rcbus,amp; nô dubito, eos mccü fibi fuoriî laboriT cômiferationê,crrorûq; ueniâ petituros, aut fi prexerint mihi côtrairc,cgo eos tot uitiorü reos amp;nbsp;obnoxios fada, ad migt; nus Ipfi me meorîî. Aut q fronte nô ignolcêtilli mihi qcûcp fucrint,fi in multis carmibus îterdü errauero,cü audore Horatio,fubfcribêtc etiâ Hic ro.opefi logo fasfit obrepcre fomnü,cu ipfiin uno,alterouc difiicho, aut tetrafticho Prifdanû Ifdcre interdît cognoicant. Scd hortor uoso oim ar# tium^feflbreSjUt fi quiccpdurius ftatueritis ueldicerc, uel fcribere in poe^ ias,mcmineritis prius ueftrac imbecillitatisjhumanæq;fragilitatis.Qi fi SC uos nô olanoueritis q titulus ueficr f ferre uidetur,uteo demctius aliorü fragili ta tis cômiferaicatis.Ridiculû cm efi in primis amp;nbsp;iniqflîmü,ut in poe tis luraâ confumationc cxigatis.fi uos ipfi ucfiris titulis Âf^afefiîonibus cru j q diuone minime refpödeaysdraicor autc illfncicio cui, qui me infimulafiié dicitur qjdifiualèrim ftudiofis literas græcaSjid cm nemo ^jbus amp;nbsp;bonus fie me diççrçpôtjquas fuidiofe colo,col3cj in futurû,quoniâ linguæ latinf in primis utiles iudicaui fcmp.In obus amp;nbsp;fi,ut ucrü fatear, fim tcnuifiïmc doduSjCt uix primis rudiraêtisirnbutus,multîï tamcprofui cum illis nerf pbfcrpationi latinitaris.Hoc tamc palâ fum profeiTusfçpius,mihi nô prOjî Jaari cos,qui ad impcritos,uel pueros feribetes tamcrebro ad pftctationê, pon addeclarationcinferiint ladnis litcris,^ maxime carminibus, amp;nbsp;eiif dem pauds grsecü cloquiû,grçcafq; orationes.Mihi fufiragai amp;nbsp;auâprita tem tribuit,ticcro pri.ofti. Vt em(inquit)fcrmonc co uti debemus qui no tus efi nobisgt;nc,utquidâgrxca uerba inculcates,iure optime irridcamur. Idem lib.pri.TulcuIa.Dici fi potero Iatine,fcis cm me græcc loqui in lati po fermone non plus folcrc cf in græco latinc.Et îuucna.Satyra.vi. loqns de mulieribus./^am quid randdius cp fc nô putat ulla Formofam, nifi quæ de tufea græcula fada cftcDe Gulmonenfi mera Cccropis,omnia grç ce.Cû fit turpe magis nofiris nefeire latine.Raro cm Virgihîï,Ouidiü, Ho ratium,cfterofcf: poetaspauds cxceptis,uerba grçca(nili ad nos traduda) ùfurpaflê uideo,Contra grjculosvcro,qui ita græcantur Paulus fuardus laliterloquitur.NecleuitatemilIâjinquitjfilcntioinuoluerc pofTum,nêpe haudinuenicsdeccm,utitadicam,uerbagrxccfcriptain omnibus libris Çicerôis,8alufiiiXiuii,Virgilii,Ouidii,côpluriüq;aliorû,tam gracca la tina callenoû,ifii vero gracculi,utfunt fluid amp;nbsp;omniü uaniffimi, nullas cô derent litera s,qbus grxcü uerficulû quem folQ uel audierint,uel exicripfe#
D d ii
-ocr page 346-APOLOGIA
rint,non infcrerentlndc au-SorePorphirlone grlmat«co.Horan' us taxat amp;canigatcos,quiLuciJiüexhocmirabanf,fj «nfcrucritucrba græca car^ mintjCÜ id facere quifi^ po(ric(prertim noßra têpcftatc in tâta.puerbiorîr, opufculorûcpgrxcorû copia)ficutPithokon rhodius qui hmôi epigram mata ciTunuit magis^ icripru.Et cm infirtniratis pu tac cÎTc orationê latinS uerbisgTfcis fulcire. Addit Porphirio.O feri ftudiorü q putaris difficile eff fe qd Rhodio Pithokôti codait, hic aût pcrc^ ridicularius admifeuit grçf a latinis. Acron no dilTihr. DiciK inqt)Pitholcon epigrâmata ridicule fcripfif fe,in gbus grfca uerba mixta crâteS latinis. Verba Horacii fût de Lucilio.
10 At magnum fecit q? uerbis græca larinis Mifcuitgt;o kri fiudiorum.quid ne putetis Difficile «Sc mirum,Rhodio quod Pitholcontt Contigit;' at fermo lingua concinnus utracp Suauior,ut Chio nota It commixta Phalerni eft. Cum uerfus facias,teipfum pcrcuniSor,an amp;nbsp;cum Dura tibi peragenda rei iitcaufa Pctilli Scilicet oblituspatriæcj; patrifek latini lt;£um pedius caufas exudat publicola,at(ÿ Coruinus,patriis intcrmifccre petita
?o Verba foris malis Canufini more bilinguis Atqj ego cum grxeos facerem natus mare citra Vcr(iculos,uetuitmetali uoce Quirinus.
Fieri tame poteft,utamicus amicocpiftolâfcribens,cifdcltterisimbuto amp;nbsp;earundc reru.fsepec^ occultarü côfcio,uariis ex caufisgracca, barbarac^ inferens,nô iure rephendatEt ut publice an multos ânos onêdi,nun«^,pla cuit m«hi lumorü audoritate uirorû,antiquarius 8C afFcdatus ferme, no» uandicT! fiucUûjUt non fecus ac pedagogus Cnnii cû nutriceEuandri fôro» cula Ennii,uelPacuuiiancillacôfabulariuidcamurcü pueris, quodamp;ho die lcndo,amp; muld pariter in literiscôfumad(rimi,nouâdi ßudiü.affedatio JO nemq; in Apuleio lumope detcftanl,amp; maxime inter mftos Valla, inüau ratae latinitacisaudor,gc5traRaudêfcm feribit Quiddicâ de Apuleio in eo pferrim ope cuius nome eft de Afinoaureo,cuius fermonë fi quis imite lur,nô tam auree loqui no nihil rudere uideaf.Ego autê de hoie minus agendû exirdmo,erudidoncc^ in co (umopere amplexandâjfolâ affedatio nem.nouandic^ fiudiû damnandû,ficut 8C Salufiius maximus, elegâtilfi; snufq; hifioricus amp;nbsp;pater hiftoriarü,taxatur a multis amp;nbsp;maximis lcriptori bu8,atc^ rcphenditur,non laudatur,utquidâ uolunt,ob nouâdi fiudium, antiquarume^ uucum amorem,id quod amp;nbsp;epigrammahoc ofiendit.
Et uerba antiqui multum Rirate Cathonis
■’ 40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Crifpelugurtinxconditorhifiorix.
Lxneus Pompei libertus,ob iJ eû Prifeorü Carhonifef uerborn ineru^ ditilfimiï furê appellat. ApudGelÜ.Sene.Ä; alios tali uitio notac.f cd ut in' ftitutü meü,pfequar.Biuitusnuncresgrämatkas refutr.o,quibusiam diu'
-ocr page 347-■ APOLOSiA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CtV
renunciaui,nifi œ interdS ex rerû feriptoribus obiter inuen ioea gbus c5ji firmcm q prius fcripfi,aut emendêea qux diu ante minus pcnficulate exa niinaui,quod genus emêdatiôisnec me penitet,nec pudet,garriât,ut lubc» «111 terati illi fuis uerGbus, gbus pter mordacc amp;nbsp;îcrudit5 loquacitatê,nihil eft reliquû.Qufdâetiâ nuper addidi cômctarqs noftris, coaÂus difdpulo# r um quorundâ pcibus,quæ fuccifiuis horis,non pcculiari ftudio côpofui. Et cQ côftet rerû cxperiêtia,accedcntc ad hoc doAiflîmorû uirorü, amp;nbsp;eorû dem plurimorû in Germania tcftimonio,me cômentariis meis multû^pfe fedfte î Germanis fcholis,meoq; f*îarte.plures fuifle nûc aliquot annos ad# iutos in ftudio fuo,nô fuiflet opus me cuiuflibet rcphcniionc aduertere, p# lêrtim cum me tacente uniuerfa me pofteritas fcdln ueritatcfit iudicatura me amp;nbsp;aduerfarios,ut fupra dixÉNeq: me pudeat quædâignorafealiofcp plus me uidifte in grâmatids legibus, ut puta in triuialibus fcholis,nugifcÿ illis fcholaftids diutius ucrfatos,tamc cü uidcâmc rephêfum ab his,a qui# bus meo iudido minime decuît,quippc de qbusoptime meritus fum, amp;nbsp;qui cü ueritate nunÆ dicere pofTunt famâ corü a me carptâ aut lffam,SC il los nô folü côtra traditionccômctariorü noftrorü lènfillc(quod mihi non difpliccret,cuicp cm liberii eft,ut cofulat rei literarifgt;.p iùo ingenio fentire) fed d'inaftê cü quadâ rephenfiôe,5c diferimine cxiftimatiôis mef,quod rai hitolcrabilenon uidebat,qmJGhriftianis(utinquitf-licro.) nô occaiiode# rogandi captâda fit,fed utilitas emêdatiôis reqrcda. Qj fi pie me amp;nbsp;huma niter admonuiftent errorü meoriî,atcjî edâ publice corrcxiflcnrjtâjjcul ab cftutillisirafcerer,utgrariascaâhaberê. fcioemme,amp;oêsillosqui unc^ fcripferunt aliqn erraflcjidq; fura de me faepe teftatus publice. in côrnenta# riis,bcneuolcntéc|; corredionê tara publids tS phuatis epiftolis ab omni# bus fere literatisfialtê mihi notis)expoftulaui,ied cü mordad rephenfioctd egerintjuidebüt me non efie otno literarûinopé,aut defenfiôis fine detrttf âione^jpterea tÿ den-ahere eüâ imperiti iciär,ut didt Micro, ôf nofter ami cus.Eftgenusignauûaltcrius quod carpithonorê. Vtiçt propofitum *ggrediar,fiTipfit nuper quidâ magifter grâmaticâdn qua Tatis códtaté qf nbsp;nbsp;'
dam locos cômêtariorû meorû taxauit,« adeo apte,ut oés intelligant ibi ^eâ efiê tradidonc rcphciàm,amp; hoc ego credês,amp; exiftimâs,duxi mihi ne reftârio dciimfionêinftitucdâ aducrfuseiustaxanonê.Vtigitliterad uidc# an t an iurc id fecerft,ponâ eius uerba,amp; pofieareßödebop uiribus.
MAGISTÊR nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, '
bJoftri compofitores hymnorü rythmis cp pedibus maluerût incedere. de Arobrofio,Grcgorio,à fandis dodoribus loquor,in quibuscarmê ex adius qup’entes,turpiilima efFudunt,quid Prudendus,8edulius amp;nbsp;cæteri nouerintnon me fugit,in rhythmo prftcr numerü (yliabarû,qui pedes de# nietiuntur,faili uidetur ridicule. Arseft componendi rhythmos, quam in# 40 fertalîêm,nifi prophanos in condnnandis candlenis ufurparc pluf^ poe# Uruin ftudiolos animaduerterern.
ßEZEJUVS
Egt; d iq
-ocr page 348-' ÄPotoezA
Ante decenniû colkgi omnes fcrc h y mnos,qui apiid nos in facn's offî# dis canuntur,illofcj; in carmen rcdcgi amp;nbsp;publicauidcd quoniâ nullus a!û us haflcnus fccit,qgt; ego fciâjcredo in hoc me taxatü,quia icripü i^mbrofiS carmine lambico luliflcjCÛ multis uidcant rhythmi nô pedibus incederc. De ^?rcgorio aute nihil ccrti tào,amp; prius fum tcfiatus lus ucrbis. Cregori us item dicit côpofuiflc aliquos hymnos^uidelicct. Node furgêtcs. Frimo dicrû OmniiîZ^ucis creator optime.Jta mihi reculit quidâ,cuius nomen ta men obticeo,quoniâ nufep alibi,uel a quoqua alio certior fieri potui de ea rc,amp; q? poflremi hymni nô diilîmiliter fluüt Ambrofianisdn his itact ucr (q bis côprobaui mihi incertü elle,an Gregorius aliquê hymnü compoiucrit fed fi c5pofuit(quod non facile crcdo)funt bona carmina, pfertim hymni quos modo nominaui,fed quos ego potius Ambrofio afcriberc, pter ÿa^ phic5.Noâc furgenteSjCuius au dore augurari non polTum.Et quoniâ ui deor rcprchcnfus,q»exad5 carmen Ambrofii dixerim,cogor amp;nbsp;illud pro bare,prxfcrtim cum piü fit in primis Sc Chriftianîî, tam fandiflîmn uirS ab iniuria uindicare.Dico igitur Ambrofiûexadiflîmû carmen, amp;nbsp;cultiû mos hymnos fcripfifié.ld tefiatur etiâ Baptifia Mantuanus,qui non foluni exadü carmen iudicare,fed amp;nbsp;côponerc nouit,qui ira narrat in Apologia poetices. Am brofiü Mediolanenfem archiepifcœû,amp; Bedâprcfbyterum iacco,quôrü alter pulcherrimos «Sd pindaricâ officinâ redolêtcs hymnos, Qdafq; uenuftilîîmas,alter de componendis uerfibus libeliû confcripfit,qgt; fi huic fidem adhibere nolueris,furae tefiimonium illius ipfius Bedf,cuius paulo ante mcmini,qui ita dicit de arte metrica.Metrû îambicû Ttiraraç# ç-um recipit Iambicû loris omnibus.8pondeû loris tantûimparibus,qup foiptus eft hynlnus îedulq.A folis ortus cardinc,fcd amp;nbsp;Ambrofiani hoc ' maxime currunt.Deus creator omniû.Fam furgit hora tertia. Splendor p?i temf gloriæ.Actcrnererû conditor,6d exteri pcrplures,in quibus pulchcr rime Sc décoré eft côpofitus hymnus beatorû martyiî?,cidus loca imparia fpondeû,ialTibûrtnent paria,cuiusprinripiû eft. Alterna chrifti munera, 6d martyrû uidöria$,laudes ferctes débitas,Içtis canamus uocibus. Recipit hoc metrû ah'quotics,utfcripfit ^|all^usTheodorus,ctiâ Tribrachû locij omnibus prxternouifiimû.Dadilû,amp;Anapeftü loris tantû imparibu% Hxc Beda.Et Vidorinus grâmaticusj’oerica inquit licctia magis in larp bids uerfibus eft permiffa amp;nbsp;celebris,ut fi ufi$ Ambrofius licenter efiet lo cutus,haberctiuftâcxcufauonem,amp;cum uideatur Ambrofius carminis fîmilitudine omnesfere hymnos compofuifle,qui in horis canoniriscanû tur,airumamus tantû illos quos Beda tefiatur efic Ambrofii, amp;nbsp;uidcamuç, an nô exadû carmen,legitimiq: pedes in eis reperiant.
Hymnus Ambrofii de martyribus.
' Aeterna Chrifti tpunera,, Lxtis canamus uocibus. Et martyrum uidorias nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Terrore uido fxculi
Laudes canentes débitas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Pornifq; fpretis Corporis.
-ocr page 349-APOLOGIA
CL VI
Sanguis facratus funditur '
Viram beatam poiTîdenr.
Vitae perennis gratia
Te nu nc i cdemptor quæfumus V t martyrS conforcio tungas precantesferuulos
Tradunturigni martyre Btbeitiariim dentibus Armata feuir unguibus’ Tortoris infani manus
Nudata pendent uiicera
Deus creator omnium
Vod reos ut adiuues
Hymnücanentesfoluimus
Diem dccore luminc
Tc cordis iraa concinant
Nogt;Rêfoporis gratia Altjhntfo; Tcuoxcanoraconcrepet Artus folutosutqcs (poregvj Tedihgatcaftusamor
Reddatlaborhufui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Temensadorctfobria.
Mentcfq; fclîàs alleuet Luctufq; ioluatanxios.
Crates pcrafto iam die
Vtcum profunda clauferit
Diem caligo nosfiium Fidcs tenebras nefeiat Etnox fidcli luccat
Et notSis exorru preces
Wunc hymnu laudet Augufiinus multü.dicit cm hos elfe ucridicos uer fus Ambrofii lib.ix.côfeflîo.lib. vero.xi.cófcfl».dicit.Dcus creator omniü,
ifte uerfus odo fyllabarû breuibus amp;nbsp;logis alternat iÿ’llabis,quattuor itat^ 'lSrcues.Prima,tcrtia,qnta,fcptima fimplf iunt ad qttuor lôgas.fecûdâ, qr# tarn,lcxt5,odau3,ldciib.vq muficf.ca.i.uoeat hos iambicos uerfus. Et ca. 'xvij.eiuldc Iibri,diat hGcpdidü hymnü.Verfum e(ÏcgratilTimü.EtCanÏ bdo.fup pfaltcrio dicithüc hymnû.Venircdcptorgctiû.carmê Ambrofii
Videâtur amp;nbsp;alii hymni omnibus obuii,qui Ambrofiani funt amp;nbsp;uide# bunt pucri.qui falte icanGonem carminü noucrüt,optima in ilHs,atcp exa diflïmacllccarmina.lcgitimccf pcdespro carminis lambici proprietatc i'nuenirijUtmcritoego lurpiiÇma non cffutiuerim.fcd ipfi fall» cernantur qui cótra loquütur.Addc q? rhythmus (ßccih fcribit r dt tafpiratis) ctiam jex pedcs habeatjOmneq; metru etiâ cflc rhythmü,5c non côtra,ncc fignificet id qd literatores uolüt,nâ amp;nbsp;Arifiotelesin poëtica dicir,mctra rhythmößi cilê portion? non eft ambiguü.In hoc autê a metro differt, tefte Diomede grâmatico,(j teporîi ac fyllabarü,pcdüc}: cógrucda in infinitü mukiplicef acprofluat,mctrü vero certis pedibus,amp;certo terminal modo, tdem tra; ^dit Quintilia.Wem Marçianusfoelixeapella.ldem Ciccro.Idem Augufti nus.Sed quis credidiflet qj quid effet rhythmus tu ignoraffes^
MAGISTER
8unt qui Ie de hoim qualitatCjUcl cödidöe ftatü dici nûlt;Ÿ legiOê pala co fitêtur,ncc abfurdc.quoniauera quidê loquunt,fed ignauiffuf tefte inuo; cant oem ledor?,miror audadâ impudête.Marcü Cicerone audiât in oró nerj gextio.Ego de oi fiatu P.Scxrii.de gne uite, de natura,de morib^ amp;c.
BEBauvs^
-ocr page 350--APOLOSfA
Ita fcriplï lt;go.Prfm5 nun^ Icgi apud idoncos,ftatS did conditionê,uel qualitatcdfe hominis,ut noAri dicütdile cd in ftatu iœculari ucl fpirituali uel in ftatu dcricali.iêd ordo didtur apud latinosjhxc func uerba mea,q fi inagiftcr dodiffime atq? philofophe olm nautftïmc, uoluiftesbene intellü gerc finecalumniainterpretaric^,nó me rephcndinës.Iocutusfum em palï de ea qualitate uel condiuóe.(funteiTi mukxqualitatcs)qua noftri Germa ni utunt,ut 8C exemplü prodic,quod ego hodie pfireor me non legifle. Ve rü oiTiia exempla quæ in luce profers, nihil contra me faciut, dû ego de ea qualitate loquar,qua Germant intelliguntin comuni apud eosaccepcione (q ft3tus,alioqui quis tarn rudiseft,qui ftatu no crebro inueniat apudlcripto res pro qualitate amp;nbsp;conditione, plcrtim fi ucl titulû audiuerit noiari apud iuriiconfultos de ftatu hoIm.Etcum triplex fuerit ordo Romx.fcnatorius. equcftris.plcbcius.Bicmihi philofophe unice,ubi legifti.ftat’ plcbeius uel fenatorius uel equeftris^ ego cm no memini melegifte, ncc tu aliquod exif plu affers, quod nifi attuleris, iuftiffime argucris me rephendifle fallo. Sed o g inhunianiter magiftcr amp;nbsp;philofophe impeccabilis,ademis milii omne fragilitatis human; benefidu.^i cm noomia nouero,aut no recordoretiâ corü omniü q legi, debeo ne ideo did ignauus.- quis ein unä fuit qui hoc de fc cü dignitate prxftare potuerit.quot;nifi torlä tu amp;nbsp;düs gcniti.O dne philo# to fpphe poilem ne tc iure rcmordcrc. ponem fortc,fcd cura modeftix amp;nbsp;rcli gio gyinnalii(ut icis)me retrahunt.cötcntus aüt cro,ömes literatos olim le c'turos,L^ fallb firn rephenfus,fpero infuper ueturos difdpulos meos,quos plurimos habeo dodilfimos, amp;nbsp;uaria generis amp;nbsp;(cientiarü nobilitate con# f{3icuos,qui peeptoris honore no finent peftundari femper.ego cm côfden tia fola côtêtus,nôcurabo poft hac qd de me fcrlbät aut fentiât.q ucl odio mei,uFftudio propagäd; fam;, cotra quofti literatos fcribcre amp;nbsp;latrare no uerentid cm me docetgrauiflimus audor Jrabius.Perfcqui(inqt) qcFquif cfunquFcôtêptilîîmorû hohn dixerit,aut nimi;miferi;,autinanisiadâri; cft,amp; dctinctatq? obruit ingénia melius aliis uacatura,piertim cü nobis ta Kgt; cctib^,qrcde uFpraucfcripferimus, adamuffîmpofteritasfitdiiudicatura.
^VAG^STER.
loannes ucrius trifyllabü q tctrafyllabû cft,ad explicandü hebraifmum, Confimilitcr dixerim de fuper benedido nomine Icfus duani fyllabarû,5C lacobus trium,gr3ccos tarnen in carmine latini poetx ;mulantur quando tj;,nec ubiq;,ut in Wierulâlcin,Iofeph.ludxus.
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RëBi^t^VS.
Quoniâ i apud grxcos fèmp uocalis cft, amp;nbsp;latini receperütloânes amp;nbsp;le# fus a græcis.nô hebræis,qm apud hebrxos loge aliterfcribunf,uidctur mi hi iâ græca nô iudaica,aut quis grâmaticorû, ucl icriptorû ung uocabula 40 quæcüêf! apud nos ad hebrai'’mücxplicandütr.aduccre,nôadgr;cû ucl la tinü accentû docuir:’ Ecce inuâus cft tandc nouus propheta, nouiflimufeç grâmaticus, qui lolus poft tot fcrcula uenit, nouûqt in lingua latina more pronütiandi introducit,ex ftridore amp;nbsp;horrore hebraie; lingu;, nbsp;nbsp;nemo a
-ocr page 351-'APOtCGfA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CtV»
côdi'us et j'nuentJï litcn’s attctauit,fed foel(eiter,iudicabüt dpAj.8edne c? tcrosfua laudc priuê,hui^cei tu noes auAor,uerü lacobus Faber JStapulê fis,a quo melius inftituendus eras,fi hàc rê defendere uolebas. fed profcAo fi legiilês lolêphüjdiceres uocabula hebrp a graeds propter fcripturcdeco rê,ad fuâ dccbnationc.ôC cxindc ad fuû accctû inflexiflc. Verba lofcphi cjc li primo antiqtads iudaicae funt hfc. WJomina fiquidc^pter lcripturf dcct? rê,graeci ad derlinationc kgentiû mucauerüt. Noe itac^ apud nos nocbus appellatus,amp; Abraam Abraamus.amp; fie hæc forma in omni fehemate euf fioditurXegiUcs ucl faite Hieronymû fuß Paulü ad PhiIemonc.t2Jî 8aul, inquit,a nobis Saulus dicit,nô mirû eft hebrja nota ad fimilitudinê Grfco rû 8c. Romanorûeafuû dccIinarijUtficutjjJofcph lofephusprolacobfeco busjita n Saul quoq? Saulus in nra lingua atcklcrmôedicat.Egoitacf dixi et fenpii,loânes filiter amp;nbsp;lacobus cllé tctrafyllaba,amp;: bn.ita cm ante me feri# pfit loiiianus Pôtanus,uir poeta 8c omor tam grjcis g latinis Iris dodHflî# (nus,d^ clarilîimültalif lumê. Verba eius funtinlLde afpiratiôc7ofej:^u^ loânes,Ioacin in qbus i uocalis cftno c3fonans,apud græcos afpiratiôc ca reufiHter lefuscOe triflÿllabû tefiatPhilelphus. nec fine rône. Qj fi iftis au# ôoribus nô es côtentus,audi primü de Iclus noie luucncü, grjee latinetf af fatim erudicum,uttu fcribis,qui faepe triflyllabum iacit.
V tq? illi dextr am tedgit faluator lefus.
Aedes inde Petri fanäus penetrabat IcfuS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**
interca in puppi fomnum carpebatîefus.
/ndedomum repedat terrarum lumen ïeliis.
Quemmiferans animo,uerbiscompellaticfus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
f tsb2faracuifoelixpatriaen,amp;nomen lefus.
, niumubitendentem longe refpexicltfus.
Talia dieenti mox talia reddit lefus.
Et tuncpeccantum largus miferator Icfus.
I Hoscumdifcipulisfimulaccipicbat lefus.
Haud mora confurgens graditur faluator icfus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,0
Progrediiur tcmplo terrarum lumen lefus.
Crebrius indanti lum talia fatur lefust
Talibusad Penum uerbis rcfpondit lefus.
Et crucis ad poenam uindum concedit lefum.
Ecce uix medio clarus fê oflendit Icfus.
Talia Pilati uerbis cxcepii icfus.
Rcfpondcre nihil trucibus dignatur icfus.
f »Confuluitpræfespopulum quiduellctiefui.
Tune fie difcipuloselarus compclbtiefus.
, in rcgionc Chanaan ubi mitis mater kfu.
/ndc Galileam repetit faluatur Icfus.
( Difeipuli legum fed tunccomplctorfefus.
». Hazara fù plebes,cui talia rcdditlerus. /
É«
-ocr page 352-Qi Mttriae uox mifTa de o præcepk kfu8.
Ecce fimul paru um gremio gcftabat kfuni,
' Dixit loannescui alfared(amp;'tleiu9.
Ip luftusioannescæcidecarcerisumbris.
luftus ïoannes populos qui flumine lauik
' Tanta ut loannesuircutisdonateneret..
hcobus tetrafyliabum efl,5f fecob tnum. Vnde Claudianus.
' Ne'iaceresuerfusduxfacûbemeos. luuencus.
Wunc Iacob eterrimfptiteumcum proie bibebat. Idem
Illic fundus eratfacob de nomine pollens,.
Sim profugus mundo tanq benedkSus lacobv GregoH us Naziazenus.
fceCTSöciet. ta/x-ÓL!, ts Wti. i?vp«io.v. {dxußof. Et faepe afias.
Vides igitur q? grfcos in carminé crebro non quandocp,ut tu ats,lannt $mulctur,prffertimindi(!fionibusquasaccepimusagraccisZ?u fi poetf la tiru aliqui lefus duarii fyllabarS, loânes uero trium pofuerunt, idnôdebct rnihi obellêjuel tibi patrocinari.Nhm latini per fyncchphonefim ucl fyhae refim i faciendo côlo nantê,inrcrdû tam graeca uocabula cphcbraica pófu 49 erût in carmine,ut in nomine ïulius,Iulus,Iafon 8Cc. fedraro fit ÖC. noncrc bro Si. ubiq;.ut faciuntdoâiorcs in iam diÄis nominibus loânes,lacobüs, Jefus, ut i fit uocalis fere femper. Et ut intclligas lueukntilîîmc latinos in il) , lis diflionibus non hebraifmüiti fed græcos imitari, aduerte P rilcianum dixiflê in prologo, latinosîn omnibus græcorû ueftigia liberalibus confe# cutos artibus.fed nec bene diâa tantû,uerumetiâ errores eife imitatos. Acfi uerte item Diomede grâmaticü dicentê. Cum ab omni fcrmonegraecó lo quela latina pendere uidcatunquseda inueniuntur,ucl licentia ab antiquis ucl proprictate linguælarinôcditRapr^-ter confuetudinc græcôrü,qu3eidio mata appellanuquibus uerbis bene moderaberis id ^od Valla dixit, que ut lubet niïc rcfpuis,nunc audorê fumis. [Q* fi crrafiêtn etiam,uti non fcci honefiillimus tame error elTetjCum uetercs nofiri (utPrifeianusauflor eft) inerroribus ctiâ græcos æquiparantes, maxima Jaudem lîntccwiiêcuti, tu autc fi hebraifinû fcqui uolueris, quod ut inauditum ita abfiirdifiurmcft*
-ocr page 353-APOtOGfA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLVM
Cttr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iai Utcra tantS ilium {êqueris.d^ no in dcclinationc,^ uci^ term»
fiatione atlt;$ acccntu,quê nobis definirc dcbcas, ncgrarcü fiinul dó hebractj ncfcircmus.pari cm amp;nbsp;maiori radone ficdices no Hiercmias,MefaiasJcfu$ amp;c.Éed uthebrpdicunturpronüciare,ieremihu,ifahu,iefuah,autqu3e eau fa diuerÜtadSjaut quædqleedo in iolai litcra cóibnance, non in tota uoca# bulorii terminatione amp;nbsp;pronüciarionclcd graccos in his oinibusfcqui,amp;£ defiecre in fola i litcra,qux fit ratio nemo augurabitur facile.NciiiO itê 1er» plit,autcogitauit unq,præter hûcphilofophû unieiî. Vel fi in talibus nov bus i eft colonans apud hebraeos,cur no doces totâ pronüeiationê ÔC accêf lt;û illorü nolmfne in eodé nomineIcquamur grxeos hic,ifiichebrços,amp; il lie latinos utfieret in uno uoîe lofephus fi uerü eflet quod dicis. Cum igi; cômunis pronüciatio profert Iaeobus,Iolêphiis,habetur aeeétus in antepe nultima nô nifi imitadôe gr3eca,c5 iuxta ladnos ex arte in penuldma habe rc debeat, ex quo lôga eft naturaliterita ictxujôo» ittvi«7ros uel looitpotjita in noîbusMelfias,Helias,Zacharias, ÔC fitnilibus moregraceorû uulgo pc# iauldmâacuimuspronüeiando,quæbreuisefi,amp; apud ladnos ante penuj dma aeuidebeat,amp; tu probaturus lolèphus O longü nô nifiexgr3eeis,fcd nonhebraifmo uel latinitate,confirmas,quicquid hebraifmus tuus faeiatgt; côcinnior amp;nbsp;uenufiior efi,maieftadfq; plenior pronunçiatio more grfcoijt {■ uo calé pronûciando confonamc,aut quac côuenienda hebraifmi cum jçj adnis,cü illc lacof, noslaeob,amp; lacobusdicamus,utiinfimilibus ubi ter# ininadoné amp;nbsp;declinadoné græcorü non hebræorû lèquimur. V ulgus edâ accents græcorü feruat, doéd uero latina facia dum fu erint, noftrü accen# turn illis conccdunt.Q» aûtladniuulgo inhisdicdonibusiamdidisicon fonantc non uoealé pronSciant,amp; aliquâdo minus idonei etiâ in earmine per hoc nihil probatur,quoniâ pronunciâdo Iambus,Iafon,Iulius amp;c. ubi i uerc uocalis eft femp,pari modo pronüeiat faciendo i conlbnantc ex eon (uetudine 13dni(ads,adeo ut in Iofcphus,loannc$,Iaeobus i habere ueliscâ Ipnanté, debebis pari ratione de omibus grxcis facerc, quæ pariter cum il? Us uulgus pronuciat,licet ufu nô arte,amp;: hæc graçca accentu, amp;nbsp;deefinatioe (at^a funt/lt;onne ÔC ufusillc uulgi in noie Hieronymus,Hyacinthus,Hie^ rarchia,Mlt;erolblyma4dierico amp;nbsp;fimilibus i côfonan tem facit quod fieri no po (Te eriam praeter graeeos docet Prilcianus, ut poft dicâ. 8ed ut intelliga; to turn claudicare quod dicis,Icias ladnos poetas in grxcis uocabulis intes dum i uDcalcminconfonantcmperfyncchphonefim ucblynaercfimcon# ' uertifle. In la unis uero uocabulis i confonantem rariftime per diaerefim in uocalem commutallê. Uico enim rariftime, nelcio cnim an legerim un^ (nonenimoraniumquac Icgi memoriam habere poftum) innominibus Iuppiter,kmo,ianua,iuuo amp;fimllibus i pofitâ loco uoealis,quisapudpo# etas omnes hæc uocabula fint ufitatiftima, adeo ut in laeobus, fcannesje# 4® fus.amp; fimilibus nifi i uocalis eflét, amp;nbsp;more græcorum pronunciarentur. poetæ Inter Chriftianos rcccpdfljmi, non tam crebro i uocalem pofuifi fiytt iaiamdieusnomimbus, qqoniain ladoiilla diserefi abfunent Adji
E e ij
-ocr page 354-dit poßrcmo launos no ahtiulàri grfcos ubicp.ficut ift HiéruGlê,Tofcp^i,ïo dacus ubf uis ifemg habcri cofonantê/cd crras.fi cm Icgifiesdifigêtcr luuô cü uirû dodûjinucniflcs nô femel i inïbfçpheflê uocale.fiôoe iiadicit. flej gyptü c5 matre fimul tranfportatfolcph.amp; alibi. Nonne hiceft foböles fii# bri eui nomé Iofepb.amp; afibi.Nie ab Arimathia nomen gefiabat folêph. fc
' iïrrcgoriusNazl3zen^./z.MTfcço(rfcx. jêpoTfcJwêfcôo- ^^poToskK fity
Bc ludas amp;nbsp;hideus,amp;fi nô occurrat cxemplû,par tn ratio cft cü cæteris, de ^bus iâ multa dixi. Niïc aût licet apud latinos nô initeneriim{inueni tamS I ^pudgrxcos (Gregorius Nàziâzcniis. tou'cßÄir n. o-'ifiav. ts kæi.'ou çxxtôô' ® i Wolt;r.{oült;ß«o-.Et ff pe alias.Sed quô precor potes dicere in Hierufalê i eife côfonantc nô uocalc,c5 afpirct apud grfcos,ficut amp;nbsp;tu afpiraftic’fed qj i àfpf rata côfonans eife nô poflïtjdcclarant làtini grâmatici.L«gcrc debebas Prf feianü tuü,q in primo de Iris dicit.Nuni^ aût pôt ante i loco pofitâ eonfo fiâtis afpiratio inueniri,ficut nec ante u côfonantê.unde hiukus trifiylbbS-eft.nulla cm côfonât ante fe afpirauohê rccipit. hæc illc.4^ fi inuenim us ta le i afpiratü loco côlbnantis carmine pofitû,dicemus efic finfrefim ucl (ÿni: xefim uiolentâ quorundâ ufu,nulla arte defendendâ. Addc in Toânes falib O (uific a Sidonio correptû.amp; ih hymno fandtloannis Bgt;ptifie,quia a gü eft.nô cm Sidonius facit mihi audoritatê, qui 3c faepe alias in quâdtate ' *'®- errauitjutpofidicâ,Cômcntator quocÿ illius ipius,Io5nes'Bapofia piusdj dteû in noie foâneS erraflcjnec fatis ad pocticûexamê fecifiê. Qiiippcfut in ' quit) feribetibus ita graecis icatvvMo-. Pofiremo paucis uerbis declarabo haâenus pluribus dixi. Apofioli amp;nbsp;cuâgclifiiæ feribentes grfce, tâ amp;nbsp;fi fuc rinthebrxijtn nullû hebraifmû exprimere uolebât,fcribcbâtcçutgrxci, 1« fus,Ioânes,hcob,lacobus,amp; fifia,tâ quo addeclinationê,^ accentû, SC orf ihographiâ in noie Icfus,amp; loânes fine afpiratione,amp; ita nos accepimus ad latinâlinguî, côformauimufcj in his ucluti amp;nbsp;in aliisfereoibus ipfis grx# cis,alioq nô(ficut amp;nbsp;cuâgclific,cfterifj doAorcs grfci)Iefus,lbânes»facobu» ÔCc.dicercmus,û hebraiimû obferuarcmus(quê nemo unc^ ueterû amp;nbsp;rece^ ptorû obferuandû cfle tradidit)fed lefuah. (in quadilt;RiOnealiqn errauicat aliorû tradidonc.quia ego nefeio Iras hebrxas,fed cito me cmêdaui.Verîï redargutus ab iis g uix très lias hcbrxas norût)Ioannan,Iacob,uel iaacof,' ut hebræi fcriberc «^anunciarc affîrmantqaptcrea fi grxci dempds quibuf dâ Iris uocabula ilia hebræa ad fuas literasdcclinationê amp;nbsp;acerntü trâftule rût,amp; noscosfumusin hoc imitati,nô literas Sc pronunciarionchcbrfoiît' qs crederct,autgfuaderet nobis,eseteris oibus mutatis,in fola i hebraifmû inanfîflêir’gs un^ rcceptus auâor docuiK’Hoc cm dicere uidet mihi abfiir# ditas,amp; quidc maxima.EccRafticipoerx(de luuêco reccpds lolt;mor)grf# cos imitanf,mecûq; fcndnt,tteccntcs ire ftalif .pfefTores oîm dodiflîmi tarn 40 graecc qgt; latine, ta pcepds nbsp;cxempfis mihi fuffragant, fuffragai amp;nbsp;in noie
refus clarilTimus nîf tepeftatis theologus,fecobuy'erc j de Valcda Chrifio politanus epifcopus,i?C pmiild alii thcQlogiç.pfcilorcs.ôC ex caufafut refert Philclphus in quadam cpifiola )lt;ÿreprefentarct uim diuinæ trinitads kfus
-ocr page 355-APOLOGIA
eux
nomen trifTyllabum.
MACTSTER.
Miemirari facts nequeo quorundâtmpudentiâ, (}cûa1iorû iniuria bar baric pcipiunt,uiro graece lacineq: aftatim erudico iuucco.dcfaniatiHimus ■tmpjngitbarbanfmus.dü ucificulusdoctifaccrdotis faHoredtat. Nâ ferct luucnciï fi fcribat. Vrgetur monitus Mariam,pucrûq; lofcphus, cum fit o longa natura in noIe lofcphus. quod uidere poicfi, qui no falfb poetam in medium produccttamp;grxcafuffragaturlitcratura »»«XTrof.
BêBELIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
gloriofe triumphat mgr amp;nbsp;phGs doâifiimu8,tancp Hierofolymas ' lerrâc^ iandâ a faraccnis uindicauerit.Chuanifq: refiituerit, dû carmê unS Fuuenci falfo,utipeputat,necego ualderepugno,allcgatuinuenit income cariis meis.S!le ctiâ ipfi obiiccre poirem,uerû ad defcniionê meâ nô inuedi uas fcribere calamü infiitu i.fcd audi pr bone,qi o in lofephus^ducaf.tefia* tusfum tâincômêtariisqiin quâtitatibusfyllabai^.lèdq; carme legi inuer lè(fi ita eft)nô mea cft culpa, fed dodioris Sul{)itii Verulani, hois in utraq; lingua dodifiimi.q ita allegat in fuo quâtitatû libello,ut notû efi.Eo aût te pore facile aficnciebar Sulpitio,qa luuccus mihi tüc nec uifuserat,quêcregt; dcbâcum uulgo errafiè,amp; Petro Riga g dixit. Inde refert lofephus q* mira gérésKleazar. pfertim cû aliudciufdécarmê allcgatü lcgerim,ubi u corrir puit.Carmc taie eft.Poftfratresgeminos Iacobû,loannêq; marinis.ibi cm • in fecobus amp;nbsp;loânes ita liccter locutus cft,ut nifi in aliis optie fcriberet,non haberei magnus amp;nbsp;defamatiflimus error fi w inlofephus corripuifletMul to aûtdefamatior error meo iudicio eft,q? tu Ambrofiûnôin uno carmie fed in totis hymnis nöfcripfiflecarmia dixeris,ucrü ineruditä uerborn con ibnantiä,quä Iratoresrhythmü uocandQ putät cü elegâtiflîma carmia fint amp;nbsp;habeant ab oibus Iratis- Sed qlc portentü efi, ut in his hebraids noibus clamitcs amp;nbsp;uodfercris hebraifmü cfle imitadü nö grfdfmö,^ nüc lofeph* o longü^baturus fads ex grsedfmo,quö es tibi tä cötrarius,forfan hebrad habet etiä wo longü,fcd nunlt;^ audiui.Noli igitid^jbare qd improbas. t O
MAGISTER.
, Barbara fi de eiidc predpere ucllc,producunf,ut ZMfichael, Daniel, Ifrael corripi inuenit in uerfu qui canitur.lfrael es tu rcx,Dauidis äS inclyia prot les. Teftjs Sidonius ad Fauitü. Ifrael aut Samuel crinitusdiceret Annae.in quibus penultima fit natura longa,ga m habent apud graccos-de quo plu# ta difieruimus fupra.Non eft efn côienfus ubiep latinorû ÔC grxcorû in li# tera M.ldcm.dcbarbaris nó pdpimus,Cü fit turpe magis noftris nefcirc lad ije.ldc.Pharaon peregrinü nri Icgutur produxiiTc penultima. Mé, Barbara latinädeclinationé nefdût nifi flexibilia fiât ttrminatiôe,necaccentu latino regulantur barbara.ldeml5arbarafilatinâingrcdianturdcclinationé,accê 40 turn rctinent qué antca tenucrunt,ut ïofcphus.Iacobus,Adamus.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;BEBËLIV8.
'm M^or dncphilofophe çur tibiipfi tant fis cóararius.dc barban's cm nihil E lt;nbsp;i‘)
-ocr page 356-APOLOGIA .
uis preciperCjUt prxfcr3,amp; tn hic,amp; alibi crcbro facis. Lcgaï libellus tuu9, amp;. muka anxiaeÿ cura te follicitafTe de barbans dictionibus inuenitur, pri# mum dicis pharao a in penultima ^uci a nris,ueru folus Arator(in qu3 titate minimf auäoritatis)qdego fciâ,produxit,receptiorescorripiüt. tîre gorius Naziazenus ipc(fa.ù. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^yxP-iccxTctf. Ct ij
pc alias. Prudêdus. AdiedilTe foris pofitos Pharaonisiniqui.amp; fxpc alias. daudianus.Mergan{uolucres ceu pharaonis cqui.Scripli an tin cômenttl riis hue uerfum italegi debcre.lfrael tu rex Dauidis amp;nbsp;inclyia,ples, omittc do es,nc carmêalioquiclcgls uitiarcf,amp; fnia etiâcófunderetur, uel potius abrüperetur.hoc magifter ille dolt;SilTimus,ut ftomachii digerat, fuâqi eru# ditionem ofietet,reprobat,atc^ Sidonii Apollinaris teilimonio. Ifracles ni rex (SCc.redc Icgendü côtendit. ego uero abiiciendii efle esaffirmo, ne fententiâ duplex uidu incurramus.quia tâ ratione literatur; amp;nbsp;grâmatico ru peeptis q audoritate,c5ftat tarn penultimâ uldmâ efle longâ.PrifciaJ ' nusembarbarainclprodudtraditjfcribuntiniupper h quaefempinclo ' gî apud nos uerdt,quibus oibus accedit auftoritas poctaij.». Valerius Flac cùs.li,vi.argonauticorû.Hic 5C odoratas flagranti crine MfichacI.Fortuna cus.lfracliticosiullitadefle uiros.ldê.Ifrael reliquos florcat ante uiros.Pru detius. Ifracl rabieponti poft terga minacis, Sedulius. Qui regit Ifrael neqj 4^rfus dormiet un^.fde.Sed domus Ifrael qa nec du noiegetes.Prudetius. Gabriel patris ex folio fedêcp repente. Adiutus igit tâ auAoritate cp rone li# teraturx amp;nbsp;peeptis grâmaticorü, nihil euro ii Sidonius amp;nbsp;quidâ alii Chri^ ' ftiahi corripuerint,pduccda,cuitandû ern eft qd perraru eft,ut ait Terenda nus,neceft notadus un’in tot milibus.Sidoniusitaej:, amp;nbsp;gcucoIfraelcor ripueruf,duplex uidii cômiferüt,duas lógas breuiâdo,nifi excufâdi ueniât fynecphonciîi.Eftcm lt;ruvtxlt;pi}VMlt;nt q ÔC «ruvi^Mo-it fynizefis dieir,cü duf uo cales nulla interuenictecôfonantc,pro unaaccipiunt,amp; lôga amp;nbsp;breuispto 13ga ponit.Eft amp;nbsp;fpes fy neephonefeos apudgrxcos, ubi duælongeja una ponunufed talcfpeciSdiemihi ubi uniplegeris ap3rcceptoslatinosf ego JO ein.nô meminimclegiiïe. ïâtaütaliqcxchrianis pgt;oetismaxîaufi licciiaj
interdit in grxcis,percgrinifq; didiôibus.q? fi etiâ ilIuftris poeta H breuiaue nt,lîcutCatullus fccitin noiecrepida,amp; illü imitât^ Perdus, nosdicemus ex audoritatejfine i-cgula efle locutos. Inucniût cm nô uno in loco ufurpa« tide plaeitoue audores latini diphthôgos grçcas corripuiire,5i eôtra regu^ là aufosjfed nos ilia pie cxcufare,amp; nô pcepta dare ad licctias ufurpâdas de bimus.Sidoni. aût nô cfl tâtæ audoritatis. ut ad eiusimitationêipfeIfrael duas ultimas lôgas uiolc ter corripiâ,q Icgcdus cft tot’’, audore Hcrmolao barbaroqjbâdus nô totus. Nâ uida q fcculi uident efle, nô hois, ignofcêda iunt,nô fercda.Crrauit cm amp;nbsp;fæpe alias,ut in noie loan ncs,ut fupra teftat tâ 4® Hermolaus iT foânes Baptifta plus IKidonii intcrpres.Errauit amp;nbsp;ibi(fi bene
ita legiOQuieqd I ythagoras,Ôcmocritus,HcracIytufc|!.cû üçÂXÂtiTot pe nukima diphthongo lôga fit. Crrauit item in Ctcfiphonta,phonafco, diai ftema, philodetcs,nabathca, fyllogifmus,fcyrius/nathcfis,euphemia, lyri#
-ocr page 357-APOtOGZA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CtX
ftes Sc aliis,ut nó fit tutu ciï in oibus feçjUxc admonêda diixi in Sidonltf amp;nbsp;qbufdâ chriltianiï,exêp!o Valcrii^bi'.gin inftitutis aniü cnüeratis fylgt; labis,q apud Virgiliu lâ natura brcues funt,pdudf,nücccótrario ubi 13; ge inueniuntcorripi.tandê fubdit.Ideo hxc.intcUigcda clTc arbitror,ut ca;
’ ueri poflïnt.Virg.emj^ter ogis magnitudinc,(Slt;audoritatê fuj',q multiï tum ualct,nó fine neccfiiate mctrica,natura fyllabarü côuertit diuerfo ncrc.Quibus quidê ucrbis Virgi.in mulds nó arte,fcd maiefiate SC. audo; ritate dcfendi intelligit,quod recetioribus cöccdit minime
MAGISTER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.....
Patriota exgrxds,non barbarisderiuatur.
CEBKLlVg
Ego Icripfi in cômêtartjs mets patriare,repatriarc, patriota cópatriota, uocabula eê barbara,^d hodic dico.ncmo em ex illufiribüs,amp; receptis lad nis bis ufus efl,q3 ego fciä,q7 etfi apud grfcos biä dicat patriota,laüni tn qui pater patria,et alia fufeeperSt,hoc(quât5 ego mcmini)rcfugerût,lndc et ho die tâ^ barbarü refpuo.Nec fcquit,hoc eft uocabulü grxcum,crgo nó eft barbarû,nôcm bnnarationamur,qm qeSep refpuit ligua launa,et ueri au Aores,ea nos barbara uocamus,nô q» ex. barbarisad nos ueniât, barbariO musem tefte Diome.fitin latina didiôe barbaralexis in gegrinis, fed dicii mus ali^d uocabulü barbarû.i.rufiicû amp;indignü terfa latinitate. Répété faltend Sellius dicit.q5autc(inQt)nüc barbare que loqui dicimus,id uitiü fermonis nô barbarü elle fed iu(ticü,et cü eo uitio loquêtes,rufticc loqui di ôitabâtPublius Nîgidius in cômêtarrjs grâmaricis.Rufticusfit lcrmo,in; quit,fi afpires perperihaec ille?Quod ideo nüc dico,ne ad oficntationê,ut uidear plurimae leâionis,grâmaticosintroducâ,mihi nun^ledos,qa Ni; gidii figuli opéra propria nun^uidi aut legi.nec itc lulii Cæfaris analogie grâmaticvqtPlinii libros,nccL)idymû, ncc Cornutû,necPalemonë,hec Aftiagcn,nec Theotiftü,ncc Chyrographos amp;nbsp;Archetypos Ciccronis, V it gilrj,« epifiolarû Augufti.Vidi tamê pauca qufdâ ValeriiProbf, Châtia. uiq; grâmatlcorû fragmêta,quos qui uidcrüt(ut tranlêüte tangâ cômcnUil’J riorû meorü defen(ionê,quoniâ ad aliorü reprehenfionê pon delcendam) auâor ab auAoritate,tefte Seruio,ueniês p c,nô author ufautor ab eCiiTor feribere côrueuerût,ut etiâ publicus cruditorü côfenfus in feribedo conlëa titjcontra paucoru curiofitatcmjconlcntit etiâ mihi Apuleiusgrâmaticus, amp;nbsp;ueterum raonumenta lapidum,ut tefiat Marinus Scodrenfis.
MAGISTER
Nunc ad cxêplu conuertor quod p omnibus unû comendaucrira tibi adokfcens 8c répétés iterü atcç iterü morreo prfcipuû habere uelis,ut plu; res legas fcriptorcs,ex jjbus Sc materfS copiâcj dicédi amp;quâritatccolliges fyllabarü,pluf^ ex omni grâmaticorû régula, nâ rancidffunt prfceprio nes quæ profite ntur Trttvê’TrurTMjLtav.idefi totum quod defÿderare poffii multa qùidê poUicétur,fed pauca prsefiant,ut inqt Lupusin Éfopo.PIura
S e iiq
-ocr page 358-APOLOGIA
fi:ripta memoria tcnui(Iê,carnainu(ylu3edididnè,idipfum^ optime tibi ad cudendos ancillatur uerßculos,» regulis plèrtim illis qux dicüc ante corripis a,uoles inhfrerc,nccelTe fuerit ut fandi,fcribêdicp copiam ex angu ilidimis canonibus grämaticorü dcccrpas,ncgl«gcris autê turpiter nbsp;nbsp;n de
Aufonius.Fœlix inquit grâmaticus non efljlra qui forlix eß(rubiügit) idi ónanti(Iimuspoeta.isdemü exceffitgrâmaticos canonas.JtaIi copendio^ Babilius,uel hoc iöni attendêtes in fcriptoribus diuüus pceptionibu* fudaflê,nospcrinae,utPhrygcsfero fapiinus,rêocm cxamulTim regulis qüaerimu^quae cum breuilTimè ßnt,non polTuni omnia colligerc.
lt;p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;BEiSBUVS
In libello quantitatü mearu fcripfi ad leAorc ita, nó credo qucnt^’ ante me exadius ci pfedius tradidiUê arte illa,fed nó adeo,ut oïa comprehéde rim,nec|; cm fatis certas régulas oibus uocabuiis tradere pot, hic dbi Ä cuicÿ dabit cx diiigêti poetarü ÔC grjcorü Ielt;îliôc addere dC augere regu la8.Ex gbus quidê uerbis nemo me cü uerkate carpcre Fgt;ót,nae45fcirum ei (otüqddefiderarepoiïestradere.nec credo quê^ tamgrandiadc fcfuiflê pollicitü uni^,ut tu iomniaSjCcd üue dbi placeat,fiue nó,ego hodie priori; Bus quâtitadbus plus .cc. nota graeca apud ladnos ußtata addidille glo rior ,p difcendü udlitate,fed q, tu prancidas pceptioncs uocas, te ipm tuo *O cólicisgladio,quia tu grâmadcâ fcribis. Valerius ciîi^bus non quâtit* Ks,fcd régulas grâmadcas prp-ancidas atcÿ faecutinas uocitauit. amp;d crede raihi quêadmodû ribi difplicêt quâütates mex,ita amp;nbsp;mihi grâmadca tux Tcftimonio infup tuo tedânas dices ex Aufonio, Fcriix grâmaticus non en,fed q fœlix ed is demû exccflit grâm adcos canonas, qgt; fi uis côptêdio dC breuiter fcribendûcfiède quâtitatefyllabai^,fcribe tu amp;nbsp;brcuiter alias grâ maticf partes,alioquiin quo me,mac^ fimiles reprchendis in eoipe es tet prchendendus,red cÿ turpc iitalium damnarc, in quoipfe damnabilisfis, Ïapiérü picripta docêt,amp; tu cû fis phüs opnime calles. Sed inquis Jtafi breÿ uifiime fcripierütdc quâtitate,fed hii criâ breuilTime de tota gi^adca fcri pferunt.Vide Pompo.Lft5 uirû cruditiffimQ,Guarinü Vcronen{èm,Ge orgiû Trapezondü.Oantaliciû amp;nbsp;alios cpto côpendio grâmadcas fuis pu cris ab(bluerint,d£ ficut aliq breuif fcripferüt apud Italos quâtitatcs,ita qui ‘dam fatis copioiè,exi{ymêtes ftcrile côpcdifi^ucÆoribus leâoribus nihil ad intégra (ciêdâ c3ferre.Taies fucriit quos ego fcio,Pylades,Neftor, Dio nyfius,6ulpitius Verulanus. EtgomierudiulTîmcdc eare fcripfit Pôpb lius Paulus,uiri edâ apgt;ud Italos mfti nois et celebritatis,^s ego fecut^mul tacts adiunxi,ut nô fruftra poft tot uiros,opcr3 meâ in fcribcda ea rc loca# ucrim.Dicis autê plura fcripta memoria tenuilTc,çarmin3 fyluâ edidiciftê id ipm q; optime ad cudêdos uerfus ancillari,quod ucrû elle ipiëcôfirmo 4® qgt; uoîaKTipca,amp; ucrfusoêspoetarû haberepolîcmusin memoria,quod tuforfan,ego nô po(rum,n5opus effet grâmadca tota,nedü quâtitatibus, quêadmodû ciiâ Aug.de do.Chrifti.refert,neq; ipa arte grâmadca q difeiî locuuonû integritasjindigere pueros,fi eis inf holes q intègre ioquerentur
-ocr page 359-APOLOGIA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLXf
erefccre direi amp;nbsp;uiuereAa qbus oes ault;!lores Si poetaru carmina funt clt;V gnkajlli no habet opus räcidis grâmaticorû reguHfed n0,ppterea quia tut gallinæ filtus albf,oim poetaru fcripta tcnes memoria,ideo Si c^teri tencci g CÛ no teneât,optime côfulit cis,fi paruo compedio ponamus diâi5es,fî no ocs ^d eft impoiCbilcjUerû multas(nra eih 5ccpta au Acre Golu.no co fiimarelcictia,(ed adiuuarepmittut)unde ueriibuscôdendisreddant habi les. Adde quatiutes fyllabaru efle u tiles,amp; neceftarias oibus g uolunt eê la tini,ncc emoes po (Turnus, aut uolumus efTe poetx-pauci emlunt ß totam Germania qpoetisoperâdent,autraaiorê parte poetaru legerint, multi nulloslegerubtdiisj^fciBonibus addiAi,nihiIominus (i uolütnaberi latini [q Si latine log.opus eft ut habeant unde lè iuuare polïint inpfodia,nec talia pcepta funti illis quâtitatibus,ut opus fitcuu^ in illis fudarc,qm nullo ftu dio ibi opus eft,lèd tm ut qrat Si qrere po(lit,eft em materia oibus obuia* amp;nbsp;intelIigibiFjUt ï illa täto ftomacho inuehi nó oportuiflêt, fed If tor ml'tos elTe doAilîîmos hodie inGcrmania,g optimepenfitare prit CF pbc Si tufte in utililTimosaliorîî labores rapiari5,cü paru abfucrit gn arte rhythmorir, ut fcribisjtu» grâmatiex inlèrta(res,g rufticis literatis magis funt cognis «.Nec refertinfuper q? non fingulas diAiôes copie Ai polTumusmâ nec uk lum uocabulariü eft uni^ faAîï qd oês fux lingux diAiôes côprehêderet, nec fualaudecaret Varfo,Nonius Marcellu$,FeftusP5peius.Nicolaus, Perottus,Calepinu9X^aurêtius Valla, Si alij,ga nô oïa uocabula latiajqd* fere impolTibile eft,fuis libris funtcôplexi,amp; ut intelligat ab oibus iUS con na meas quâtitates fcripfilTe.oftendit iam infra,a me unico dilTentiêdo.eius uerbafunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MAG1«TER nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ ‘
Namfidixerim ante bcorripisa,moxobiidetmihianomali3,dicetcÿ labicû habere a lôgü ante b.Martia.in.i.Labicana leui cefpite uclat humus De bine alius, Vir.Forfan auAoritate munitus citabit hoc hemiftichxo J5l piAi(cutalabici.Etftdicâuerbainabilis,pduci,obiiciet aliusillud Virgi;
habile de more hueris fufpêdcratarcû,CôfiFr de dacis fi corripidixe# rim anteriore ^llabâ, q Si correpta,pduAaeç reperit,nec uideo cur aipira nbsp;nbsp;nbsp;.
tionc recipiatjlic Si gracito primä^udt-OuidtHincgracitat improbus anfer.amp; Macero primS corripitreceptiftiraus auAorin perihegefi.Itca an; lcd corripit Adâ.Sedulius.Nam qui deflemus in Adam.Fragrâs produ; cii.Virgi.Redolentcjthymo(ragrantiamella. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .
BEBEL1V8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.i
Conatus eft bonus itie paf amp;nbsp;fcholiarcha quâtitates meas uellicare, fêd finiftnsid auibusaggrc(ruscft,prim3 tncôcedo q» labicû,pbauitjgt;duci Si torripijtx regulis gt;?^o meis tm corripi uideï,ièd iilud nô eft mihi dedccori, nemo em omrüa roulis côprehêdcre pôr,ut teftatus fum in oßisprincipio fufticit maiorê parte fuilîc côprehêfam.De habilis nô me taxat/ed impref 40 foré. lia emego fcripft uerbalia in abilis,pducût,ut fabilis,pter ftabilis Si ha bil« Vbi implTum eft fâlfo labilis.Et q; ita fit oftêdit fupior exceptio,utlat. bilis ta^ prima lôga exdpiat a regub generali,lcripû icê altquoties Hagra
fc e V
-ocr page 360-äPOLlt;DC1A
fcragro corriptubi fempfubßitutü fuic^corrip. ^ducût(ïcio tîï eic qya pharetra^terea lt;ÿ inucniant^sducirônc mutj ôi ligde,qd illi nefcictcs in , magno crrore illapiductcôtrameâfentcdâuulgauerüuDcIPacis aütui^ dcamus bn doccat,dum line dißcrctia tam ßgnificaüöis terminatipis dicat mö corripi.mó^udXDacis cm fi a dacus uenit nó corripit, fi a daca ucl dacha nô^ducit-Diflcrûtem dacus amp;nbsp;dacha uel daca,fignificatióc S( uoce.alii funt cm daci,alü dacf id quod dodi nouefüt .Ha igit dic^u fuit Dacuï^ducit.Marti.Grâde iugü domita dacus ccrpicc recepit. Statius Si gna tulit cü prima truces ametia dacus.Hora. Marfje cohortis dacus amp;nbsp;ui timLDaca ucro fiuc ut uult Gellius Bernhardinus marmita dacha cü h JEt ita dacha reperitapud Q.Curtiü in.iitj,li.hiß.Alcxâdri cü afpiratiôc in oi bus quos ego uidt exêplaribus,fiue ut antiquü Seruii cômentariü,pdit da ha un corripit. Virgi.Indomiti(Ç dac3e 8i ponte indignatus araxcs.f uca. Etuetitoserraredicas inmoeniaducat.SilIius.Curfußgna tulit cui puia badradacfquScneca.Cui fparfo agitât dachas.Prudêtius.DcnicçRomai nus,Daca,rarmata,V uandalus,Hunus,Talitcr dicerc de re ipfa,e(l doccrç fed loqui de dacis ind)fferêtcr,eft dcdocerc.Pcrgis,Et maccro prima corri# pit,rccepti(rimus audor in perihegefi. Ego veto dico uerbü maccro,pdm ci uhcôtraprimiduüjUt Aldus etiâRo.-tradidit de literis optime meritus, Oui.Maccror interdü œ fim tibicaufa dolcdi. Germanicus Cæfar, unum lt;nbsp;hoc maceror amp;nbsp;doleo tibi dceflc.Tcrcn. Horaaus.Quâ Ictis penitus mar# •. ccrcr ignibusX-ucretius.Maccrat inùidia aiïpculos illü elîc pOtentê. Cab phurnius-Tc potiar Crocalc qua nüccgo maceror una.Virgi.Sin conJef • fus amor noto te macerat igni.hic uides rcccptiflîmos SC illuftres poctasj? ç/ ducerc nô corrige macero.amp;d dü diu quffifiem qs clîct illc recepdIRmus audor,inùeni tandêeilê Prifcianü,qmncmo-Dionyfiumnifiilk carmin« trâüulit q? ego fciâ((.ÿuis tSC alii Fâniü Remniü dicâtinterptê.quiiquis aüt fueritcôfudit nô femel quâtitates fyllabarü^indc hoçfadü nô medipcrif moult mihi rifum,dü Prifeianus verc nô dicedus audor pponat taris poe ricxmaicßadsluminibus,ueiquisunc^dixitlt;^ri(cianü nô grâmaticü (cd ■ poetâuel poedep audorc,addo rccepdlïimü.Dixi aüt uere amp;j)prie addo . namétG Prifcia.hadenus mco iudtcio,fuerit nô iniuria habitus inter grâlt;
maricos princcps.grâmatici tiî utFabius 8C illuftres fcriptorcs tradunt,^u Aoritatê folêtnô a Icipfisfed a poctis,oratoribus,amp; rerum fcriptoribusfu mcre,nô licet ctiâ grâmatico (ut Plotius inqt)lë audôrê ucrborü faccrc,lb qdc alicnis uerbis illügtoflulas faccre,pfc(Tio cogit. Proindc diçit optime Lancilotus,multos tardidilcëda quadâPrifcianü.ScruiüjÛonatüqa audo ribus haben,amp; qj uerü fit,pbat hoc,q3 qcqd dixerit Prifeianus, Serui .Doî natus,Diomc. Fxonius amp;nbsp;ocs alifubi caret exemplo,ncc recepd feriptoris audoritasinteruenerit,iterüatlt;ÿiterücxplodunï, ut licet uidere quotidic ' apud recêriorcs.Poftem multis alqs rônibus,pbarc grâmaticos nô haben
dos efte audoresgt;niÛ hçc fufficerêt.nâ amp;nbsp;ego ipfc interdü a Prifeiano difee dojàdiutus maioribus rônibus,amp; ftiniori audoritate (i^uis magnifaciam
-ocr page 361-’ APOEOSTA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLXîï
hominc)pferrim in accentu quarundâdiAionS,quQd quidâfaçrikgiûpijt; tan(es,manifeftanis barbarifmis me oia cônininare tâ lalfo erudant,;^ faî fo funt eruditi,fed padentia mea audaces,lôgiufi^,pgrefluri tandc,Uel lero popnasdabüc AdâinfuBexcploSedulrj^jducit,quarc nôamp;Prudcntiû al légat g fxpe hocfacitÆcd utroq?doâior Au(bniuscorripi[,qd fikrc non debuÎGfî faite bene docudlê uokbat. Addit poftremo fragrâs ,pdudt. Vir. hoteft doccre frigidc.fragro prima corripit naturaliter.CacullusJLeâufc); alîîrio fragrans oliuo,fed qj.pduci poflît,nouerütqui tm Akxandri Calli régulas legerût,quia muta cü liquida natura breuc quâcScp^uccre pot, adeo ut nonfit opus Virgiliû in rc oibus manifcßa,adducere fed debebat damp;ere fragro torri.aliud per fe notü eft.Ëkdrû femp^ducit apud ladnos. 'y »ig;i.cm fie Icgi debet,quod fieri ferro.liquidouc pot ckdro.Bt alibi.Co s ralio fragilt amp;nbsp;mouit lacnrymolô ekdro.Dc hac rc ita loquit Marinus be eichemusfcodrcnfiSjEmcdarionênoftrâin Vitgiliodânari,quod Fieti fer ro liquidouc poteft ckdro(licetPollitianus ci fubfcribat)non lugemus lcd ridemus,funtcm italogrjci quidâ,qui ubi très literas didiccrüt,exiftimant fc homeros,ôùOemofihenes,italiâq; oem cum fuis literis contenût, fiulnf fimü hominû genus,lcd fiultiores funt qui illis blâdiunt,allêntanf, applau dunt nô diffîmiks barbaris illis, qui puerü ex Athenis reucrtêtê,cdoâûq^ fria dütaxatliterarü noîacôtraptorêgrxeüconcionantêponêtes. ubi eît póft graccâ ptoris côcionc alta uocc clamante. A.B. r .audierunt,ptore do diorê iudicarût,magnolt;ÿ plaufu domü rcduxcrür,quid aiunt ckdrû ha# bcrc prima iyllabâ cómunê,quoni3 per t pfilon a græcis feribit. At ego g hodie primagraecorû ekmêta edifeere laboro,nôpcr i fed p nferiptâ earn didionêinprincipioapud omnesaudorcsinucnio.Calpumiiisetiam ita Icmperoblerualîc affirmât. Et Nicolaus Leonicenusquitotuseft aticus, QC hic publico ftipêdio græcc^pfitei addit,corruptos cflè oêsçodiccs,in qui bus P tfcribit,fcribiq;debcre,jgt;ut apudHomcr5 amp;nbsp;alios poctaseft uidere P H.Hacc Marinusin colkâancis uariarü obferuationü. Fgo ,duo,fcio,po nunturadplacitü,etiâfi Alduscontrarium dixerit, ut noui, amp;nbsp;tu illincés expilcatus. Aducrbiainoadatiuisproducuntnon habenc indifferente nil i pauciffima ut regulam non faciant,fed cxceptionem. In dictione ali quismciudicepucrosdocetquomododolumcômltiantcôtraucrbi pro prietatem.
MAGISTER
Nfim quicunc^ multas præccptioncs rch'qucrîît,prxceptorcs pouus $ effcflorcs artium cxtiterunt,aut ipfius artis opcrum.NQn ettlm parum in ter operam differt SC opus,uelutinter os amp;nbsp;onam.
BEBÊtlVS
Cicero amp;nbsp;multi alii,in literis confumatiffimi,fuerunt tam praeccptorcs 'l® artifices optimi prfception3,multi ecôtrario tâtü prfceptadant,necpci pieda cü dignitate opibus côfcg polîunt,fed debebas lioc quoc^ addidiilc cHè multos etiâ g nec pcepta tdonea dare poffint^^ mfio minus eficâorcs
-ocr page 362-APOLOGIA
op«rü,aräS SC prjceptoru re{5ianï,amp; fie côplebit totS argumêtiî tu5 côtra me ucl potius fcIScribis item côtra quendâ Antoniü grâmaticîi.in accêni Adà, Abraâjlôauid amp;c.in quibus amp;nbsp;ego nô nihil peccaui. Verû quia côf ira Antoniü fcribis,ego nihil curaui refpöderejatius dilputaturus de hac rein alio libro.ubi oftendâ me nô nihil errafiêtficut ô(. alios nön!lbs,ita em hô fum excplo uetcrü,ut nô pudeat me qdâ ignorafle,nec pigeât cmêdare ta q pperâdiuulgauhdeus em nô fum fed hô,erroribus ôtidte expofitus.
EPILOG Vy
Siscôtetus hac breui defenfiôc mca,philofophe oim dochflîme. Eife mi (q nima qcç côfcAari nolui,iêd nec (cripta tua nüc trutinare in aïoefipndigna exifiimâs q me a melioribus amp;nbsp;utilioribus fiudiis auocarct, fed fi prexeris uirgula Arifiarchi ta impiofe un,égo partes meas nô negligâ.Et qd ad me attinet.grâmadcorü ineptias pofihabui iâdiu,^d côprobabût q uidebunt pter caetera,meâ defcnfionê,,p poëtica att^poetarû gloria amp;nbsp;amplitudine declamationc itccôtroucrfiâc^ Icictiae ÔC ignorâtiæ mFio plura in hifiorïis de uariis noftri tpis motibus,atq; poftremo opus i primislaboriofum,hoc eft.Rcmpu.meâ Bevuindanâ,q nüc in manibuscfi,ubi tâ phôrüt^ iurifi eÔfultorü,amp; ois generis fcriptorü ingénia mihi ducatü pbebüt.Qi fi poft Côtra me fcribcrciftitues,cogar me dcfend6re,led noli tâto râcore uti,iHifqt io mordacibus ucrbis,hoccft,impudctcrerrauit,ignauiâ iuâoftcdit,portenia 6C turpilîima cffutiuitjfallit ridicule,amp; filibus, luntem meoiudicio uerba detraÂoria,piarü auriü kSiua,amp; in primis indigna bonis uiris amp;nbsp;literatis, $j uirtutibus cruditiôeq;,nô more rabularü.aut canü.inrer fe côuitr|s digta diari folêt,detraherccrh pollunt,amp; foict pefiimi gq;. None tu nbsp;nbsp;nbsp;icripfifii.
Cft pecus ignauü altcrius qd carpit honore. nbsp;nbsp;fi plèucraueris in ^jpolito
amp; ueteri infiituto tuo,cogar4?fe«fto grauiorê iniunâ grauius amp;nbsp;duriusplé qui.VàleexTubingapridiekalendasFulias.Anno. M. D. VJl
H.BebeJius.M.Pruc.Eremophilo.
8. O. Q^tibiliadenusnihilrefp3di,feciidcôfultoquidcm,propterca gt;6 q, pucriliter n»miü uidearis mihi fentirede hebrxis nominibusad nos trâf latis.quorü dubiü apud me moues.Ç^uis cnim negat aut negauit un^che bræâlinguâ effe fanâifiimâ,propriifq? regulis,atc^ accentibus ditatâ feon Ccdoetianobiliftîmâ.quidhocadpropoiitürnoncnim propterca lëquft q, tranftatain aliéna linguâ non mutet accentü atcj: declinationemchunc^ em autdiuus Hieronymus, aut.lxx.interptes,aut alius hcbraeicloquiido lt;ftor,tradidit aliü effe accentü ÔC declinationc hcbrjorü nominü,nifi illiua linguae ad quamtranftulcrunt.Momina fiquidem ilia hcbraica dicit lofe» phuslibro primo antiquita.græci propter Icripturxdecorem ad déclinai tionemlegentiummutauerüt.I'dcm dicit Micronymus fuper Paulum ad Philcmoncm,qu3efi legcris,inuenicsillamtranfmutationcm cfiê bonam amp;nbsp;tolerabilem.îmmo fatuum eft,utcum declinationem alicuiusuocabuU in alienam lingua mutaucrimus,ut ulrerius de nariuo accentü quxramu* dum taliurgraeca cognau laünis mutata,mutent cdâ accentü, tefiis Diof
-ocr page 363-CLXm
thcde*Marti.Cnptlla.'et cxteri illuftresgr3tnat/d,ut no bene dicas nuIIIO Uterarü cenfore hoe ferre,c5 non ferant modo,fed amp;nbsp;prjeipiantQuae infi» perabfurdias,autdemctia,ut qui'sgrxce loquês autlatine.nón hxc amp;nbsp;oïa alia uocabula,flue puniea,(iue iyra,(iue alemânica,aut quis alia barbara^^ priis fuf linguf q loqtur declinariôe,amp; accêdbuspfcratf Aut quis (Graecus ucl latinus noftru uernaculQ aceentu amp;nbsp;declinationê proferre fciat,cdà fi a nobis infiituat. A,ut quisgermanuscondonandoplebiineruditæ,uoea# bula uel grxca græcefucl ladna ladne,uel hebraica hebraiccpnunciarcc,fi uclletintelligic'aut nô potius ad noftrü accentû atcÿ fbnü formaret, atq? rc torquerett’quaclibcf cm lingua fuis udt aceentibus,amp; quæcûq? âd fe trâftu lcrit uocabula qfdê accendbus modcrabit,fed quid in bis rebus tâtü têpo# ris côfurno amp;attramcB,plura uidebis aliqn publieata p calchographos. Tu ut lubet,iêndas.iam Vale. Ex Tubinga. kalêdis Nouêbris.anno.xi).
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DePædorriba.
t H. Bebelius Salutem.
i Vîsfîtucrepxdotriba,de quonoiefitnSccôtrouerfiaapudnos qup'is. Vt rem paueis abfohiâ,p3edotriba cft,ut dicit Perottus,lu •
1 diliterariiprfceptor.Verûctusprimaamp;uerafignificadocfi,tefie )*latone,euius meminit faepe in 6orgia,ut fit exercitator,amp; dodor puero rura in exorcitio corporisin palcfira,atq gymnafio.Et hos clic non repro bos,aut malos ira probat.bZônulli vcrofinquiOhaec peruertêies,robore at teqtabutuntjfed n5,ppterca qui doeuerütf.prædotribx impirobi funt iu? ■ dieandt Pacdotribâ ibidc uocat Phto magifirü gymnafii,amp; profiteri awê ^mnafiicâ 8c paIefirieâ.Nôdifiimtlia tratut Arifiotcles in.viii.PoliticoiU Ä Plutarehus-Propterea amp;fi pfdotriba fucritexcrcitator corporûjOmniS tarne côiênfu{doviorû,gymnafiü ôi palefira refêrtur tâ ad corpus ad ani mam,ut pakfira literaria amp;nbsp;gymnafiü dicaf ab omnibus dodis pro loco fiudioru,amp; edâ apud uetercs,Tcftiscft VidruuiusPollio ad Auguftum Caefarem dearchitedura (cribens. AriftippusCinquiOphilofophus Socrad rus,naufragio cü eiedus ad Rhodienfium littus antmaduerdfTet geometri ca fehemau defcripta,exclamanê ad cpmites ita dicitaBene fperemus, homl nbsp;nbsp;*
num emuefiigia uidemus,fiadmc^in oppidüRhodum cô tendit, amp;nbsp;reda gymnafiû deuenit,ibiq? de philofophia difputâ$,muneribus ê donatus ÔCc. Ibi Ariftippus in gymnafio de philofophia difputaun,nô de cxcrcitio cor poris.Iure igif meritiffimo psedotriba dicitludi iieerarri magifier, ficut d*^ dt Perottus amp;nbsp;alq. ÿed q? in malû accipiat pro puerorîî tritore, ^o nôdS legi,nec ipfl talia dicctes audorc probant,Dicit autê pædotriba a paes pae? dos puer ÔC tribe tçijÔâ id cft cxercitiû,amp; non a tribo rpijèa tero ucl frico, 49 quod nihil habet meo iudicio cômune cum pædotriba,nec tribas tribadis fed diätriba bene. VndeAul.XjeiIiiis,!ib.xix.nod.atticarß.lQuidä AetTpi# £gt;(!,r diauibas iQfcripferunt.i,exerciuuöes QC ftudia,diatriba autê unde eft
-ocr page 364-nid a tribe,amp; Geut pdotriba non inueni{,quod ego fn'a,Gc etiâ Fedagc^iili'' quod quidâ in Sueconio accipiunt pro Âupro,proditutione(f ingenuo^i quod reprobat pulcherrimcWcrmolaus BarbaruSjd^ proagogiü dki legidocct. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;,
SOepxdotribadoAiflînjediflérituirtamgrsKe^ latine (kw
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ftidimus Michael NumelbcrgiusFauenipurgê nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
lffi,cuiushxccHcpiRoIa.
to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MtFfumclb.Rauenrpur.H.B.po.fuo.falutcmdidt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r
, tstpi-GrtfiiAoT/i^os puerorüexercitatore tecs fentiouirchariGîme,tam ctlî pxdotribcs in corporis maxime exercitio puerorü pceptor iit,'ars em ipfa in corporis cxcrcitiis pucros cxerccns TrAicAoTpi iôixît dicit amp;nbsp;gymna# ftices fpccics cftjtrâfTert tamê h lirtucAoTpijßixÄ xatî ttäicAotpiÄm a- ad literarin ludü amp;nbsp;exercitin.unde Aridoteles adulefcentes ipfosgymnaRice ad bonâ fcilicet corporis qualitatê,amp; iuRâ habitudlne,amp; pxdotribicx.i.literarü lu# do,ad «anjmi crudidonS 8(. perfccRionê intelkdus,bonâq: operôixccutio# nem tradcndosdocet,edâgymnaGaipacxercidi loca,qux triaapud|Atbe IQ niènfes fuer3t,LyceoniAcadcmia,lt;tynofarges,ab exercitio corpo^ ad ani
morüexercitiSpoRea traduâanemo nô nouit.Sd acadcmia(qux ab Acaquot; । demo heroc,ut Stephanus Trtçî TriKiw meminit,noiat3 efl)philofophoitt' • (eholadida,quiq;Platoni$inRitutoin Afcademia iêrmones habere Rgt;litilt; i lt;rant,exloci uocabulo nomê habuerüt Academici,Lyceon autê AriRotei ■ (cni Rragiritê cum penpateticis fuis in ambulâdo difputantibus literariti^ gt;nbsp;paleRriciï habuicApud Cy rtofarges(8uda aflêrtore)pueri'nothi,qui nec a*^ patre,necamatrciusctuitatishabcbâtexercebantamp;c. Valc.T3’«i«Aôlt;Tpt‘kgt; puerorû pcdagogus,ut Erafmus tranRuliuudtur diâione Lucianus in Mit t fànthropo,ut idem teRatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f,
Hb,
Prxclaro ac diferto uiro Henrico Bebelioluflingenfi
‘poetx laurcato,humanarum literarum profeiTori
► nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tubingx,amicofuo chariRimo Michael ’
O
’ Ccepi a quodâ prefbytero BrneRo qui nuper hac trâfq't te operiî a tuor5cditiôc,plurimotûincurriflcrephenfiones,acifiiceflê non#
nullosfemfjôi uitf tU3cinGdiantes,quodfancp eoacdebeOjægrc tnolefleq? fero. Verü meminiRe debes Henrice amiciflîm e.neminc unlt;Ç tî’ 40 ,ablblut5,t3mcj confumatüin aliqua pfeflîoneextitiRe,quin inimicorû rci phen(îonibus,taxationibus,dânationibusueobnoxius fuerit. Quod gdë pluribus clarilîîmorüuirorü excmplis,luculentcr oRendi potefl. Homeî rus grzcorü poeta fapiêüRimu^qut amp;nbsp;andquitads p9rens, amp;nbsp;diuinaruta^
-ocr page 365-OLXffB
irtuehnoniî fons,5lt; origó pcrhiïjcr,adüerfarios nagt;Hus eß^qut ipm labenté 'oncric^ ccdentê amp;nbsp;dormitantcappcUarint. Ad baec 0(. mille annis poft obi lt;um,aducrfus c5 infurrcxit Zoilus,qui fcripta cótra Iliade amp;nbsp;OdiHeâ com parata publicare ÖC homeromaftix uocari nicebat, Pytbagorâ autê óC Em pedoelê,ac D«nocritü,p€r quos profecerat Epicurus laceralTe conuitiifqj 4ncciriir€tradit2demamp;Platoncfpreuiflc,amp; Ariftotelê contumelioftftime vcxaftê,amp; Tritamü hominè in diccndi nitore tantü, ut ob diuinä eius elo queruiä Ariftoteles TheophraftS nuncupaueritjcrtninâ SC meretriculam quidc appcllafte fert. Fuit amp;nbsp;Zeno ipfe raaledicus,qui Chryftppü Chryftp pam muÜebri uocitauerit uocabulo,nec modo qui turn crat Appollodo rum amp;C3eteroscoetancos fuos conuitijs amp;nbsp;malediâis proiêquebatur,in4 mo amp;nbsp;Socrate Apollinîs oraculo fapientiftïmû iudicatü côtücliofius fcur ram atticum diccbat.amp; ipfe prætcrea Ariftotclcs neminêex antiquis amp;nbsp;fu' periorihus philofophis obmiferatjquc non taxauerit, aut redargùerit,qui necWatôni pceptori per quêj3fecerat,pcpcrceritlt;Sedapud latinos Virgib lius qui luueoalis Si. aliorS iudicio,pares Homero fert greftiiSjaduerfaFios habuit,quiipm non tam^ imitatorê,uerumetiâ tamcp dcfloratorê,amp; uc# tercmyômpllatôrc.publicîrcpfufcminfimiilarunt.hæc cadem paiTus eft Tcrentiuscomicor5funimus.Ciccroitem qui ctfiin arce eloquentix fte# tcrit,tamêAluaii€alllt;,Calui,largiijLicinii morfuseuitare nôpotuit.Etipe TitusLiuius laAeo eloquctif fontemanâs^inimicosrepperit, qui ipm ucr bofum negligentêc^ carpfcrunt amp;nbsp;patauinitatcinc(ïêdixerut,quid pluris bus rem ago^cum animaducrtamus Auguftinû,RufFinû,Hicronymü Si plfrofq; alios la'rosfandilTimos Si ccclcfi^briftiane primaries mutua in ter le eontcnuoneconfligt;flaftê,amp; alterü alterius reprehendifte fcripta^ôt cre broid inter ilieologos iifu ucnit,fanâû Fhomâ aquinatcÂrotus reprehS dit-Scotura vero (Builhclmus Ockam,amp; id ctiâ inter iurifconfultos freqn dftlmum cft.Baldum nanqt Si Bartolum Icgum interprètes primos Si an teftgnanos carpunt Si taxa nt rcccjttiores,ita fummarim uideri licet nemi# nem tam foelicis induftrij unt^ fuiftejin quociiq; ftudiorü gencrc ucri'atus , fueritjCuius opus in aduerfarioriim rcprchcnfioncs non incurrerit,qua de rlt; fuauidîmeHcnrice ribi confulo,cû haAenus plaera^^ publicaueris ope# lt;a,qu3e progermanorum fcholafticorü utilitate eiaborafti,uttu in iiscon lentus fisdodiftîmorû uirorum iudicio amp;nbsp;cômendationc,ncccures quid ■pufilli ifti amp;nbsp;minutuli de te iudiccnt,feu potiusmuftitctjneccumquocûcp prouocatore in certamen feu pugnam condcfcendas.£ed fi ribi occurrat prouocatoru'n primis confideres ipfius prouocanris uires,fi impar is uirb Jbus ribi uidcatur,indignum exiftimato cum quo congrcdiare.Vides enifw ut magni illi canesgt;quos moloflbs uocant,minorû latratus non curée, ma fnanimi prætcrea cft,aliquorum iniurias contcmnere.TibcriusCæfar, ut 40
uetonius refcrt.paricnter ferebat £?armina côtra fe edita,qu^tionê quoqt de «orundcauâoribusceptâ inhibendo,ncc ipfe Auguftus libellos famo ios coffifcpubUcatos tnagnopcrc uindicare conabatur. Nbui ego mßo«
-ocr page 366-qui Vuiennf carftu’na cStra Conradû Gelten fcriptare ae publtcarê flutfe bantjed Celtis illorü iniurias niagno animo ferebat,quos no dignos puf tabac quibus litem moueret.nec item ignorabat plfroicç alienf laudis ob trcAatione itcr ad famâ qujrerc.At iOeltis nuncfama per uniuerfam Gerf mania Celebris eûjiquf uero aduerfariorü nomina fuerint,ne tertif quidena domui uicinif eorundê fatis explorata funtSed q, audio ißic quofdâ tibi (lruerencicioquasinßdias,quainrctibiconfulo,ut maturiiume cauef rc ftudcas,quod fi nulla alia racione uitare poteris,falte fpontaneo exilio et abitione.Nä uirtusetiäalibi in precioeß.I^c poenituitme ab ißa uniuerf io fitate diiceflînè,exemplo clariflimorü uirorü tarn graccorü cp Romanorü guorü optimi quicp ÔC de patria meritiflimi,aut patriä exilio mutarüt,aut
nguine proprio inimicorü in fe odiü faciarüt.De quibus apud V aleriu lib. v.abunde,dego autê ego in pfentiarû Mutinae apud Vitü de Furft gu# bernatorê^ncellarti fungens munere.Vbi peer luc^ ofBcn mei, alioquin honefto ftipendio ab imperatore Maximiliano fum donatus-^aleexMu tinaPridickaledaslanuarii. Annodomini. D. quot;Xî.
MSchaeli Coednio T ubingenfi,philo fopbo,atcp nuc Mutinj apud gubernacoremeiufdem,magnificn équité auratü -IO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atcpiurifconfukü,gt;Fitü de Furft fueuü,cancella
rioddenricus Bebelius Salute dicic
Habeooforesmultos,habeo«muloshüte Stalin,fednihilmoueor eo rum latratibus,latrct,inuideät,detrahät,ut lubet,ego uirtud ftudeo,benea facere dC reipu.litcrarif^ uiribus cofulerc no ceftb.Ipii carminibus, proia orationcjin hiftoriarü cogniaöc,in omni deniç^ fcribêdi généré me iùpent amp;pofteacôtênant.Sedqdfaciütfuainuidia,nili ut indies difcâ,doAior fîl mediterq;ea qniihiimortalitatêpeperiftê,amp; pofterintédemereri poiTunt. Inuidiâeihuirtutepartâ,noninuidiâ,fedgloriâputabo, ut dixit Cice.conf tra Catilinâ.Qj fi dixerint illi ipft inimici de me.Nô eft bonus poeta, non eft bonus rhetor,nô bonus gr3matiçus,nô bonus hiftoricus amp;c. oftédant ipfi fe taies eflêjdeclarât^^là ÔC C2rmine,ôi poftea ludidûeruditorüdabitil li$fuftragiiî,ii ita meruerint.Verü ignobilc eft ÔC fatuü alios uelle morde» rc in aliqua.pfeilîoncjfi nô omnia fciuerint,cum tu nihil rale de te poflîsp» ftaïccüdignitatCjUtmoscftmultorüinGermania!itcratorû,utcütria ut quattuonaddo fi uolunt uiginti uel triginta uocabüla apud alios pperâ in ttlleda offenderinr,utillos carpât,iaxét,atcp tannin curru triüphali capd uosducant,nô fecus ac fi Hicrofolymas,terrâcp fandâafaracenis uindica» uerint,atcpt3CpSuItanû Aegypticiî tota Syria amp;nbsp;Aegyptofubiugû mife» rint.Qiiorii fi diipiitatiôes audiueris,dices illis folâ mordacitaté etfe^j feu to amp;nbsp;armis.Sed gddicâ de fmulis meisfegoimbecillitatis et ignorâtif meç côicius,nun^putauimedodGjUcrüadidcredcndü nücimpellor aducr fariorû ftudiis,^ inagnâ in me oppugnâdo nbsp;taxâdo,ut uidctur,qu^ritât
-ocr page 367-APOCeOA
CtKV
gkgt;rf3.tlemo ein facile in alterû feribit, ut ho ci eloquftif ucl érüditiois pal mâ pripere conetur,ut ueriflimü fit uulgo did folet,ii habueris famam fi dodrinâ,habebis amp;nbsp;inimicos necefle efl.nec quifq unq inuentus tâ foeli« oim fcriptor5,mifcrabile uiderct in primis ÔC dolédû, multi profecerint ftudio amp;nbsp;laborib us meis.amp; illud in quo bii dixenm,ipiicj ex me didiccrut filentioptereant(hoies ingratiffimi)ufper quê^feccrunf,l-cphendant, uc^i ubi male dixerim.crrauerimq;,oibus fâbcrnis amp;nbsp;ichedulis proclamct atcp dccantet.ledpuicrü eii amp;nbsp;regiii bene facere amp;nbsp;male audirç. hoc em mihi ar rogare poiïum.ut fi in pluribus erraucrim,me elTe ucnia digniflîmü.qj pri jq mus ego, quod Iciâ,publice barbarie exterminare apd germanos,edito fu per hoc libro,tctarim. q^fifortuna conatibusmeis minime refpôderit, nee uituperädus uenio,nec laude carcbo,qm aliis matcriä ÖC exemplü prfbui, ut diligenriori ftudio,maioriq! eruditione, ipfi ad nitorc elegätioris fermo nis,acc^ (Germania a barbarie aflerendä animent ftrcnucÆed ut ad te ueniâ Coedni nup ex Italia es m e adhortatus,amp; nüc uiua uoce etiâ fads, ut non cuiuilibet literatoris rephefionibus re({X)ndeâ. icias tibi obfeq nûc nô eilê mihi placitü, nô^pterea q» nô fapiêter amp;nbsp;amice fuaferis, qui (peAata fide integritateq,eruditione quoq ßngulari nulli mortaliû cedis,uerû earn ob caufam quia mco iudido, iniuria amp;nbsp;finecaufa taxatusfum abeo de qcre; debâ ob plurimas caufas me effe meritiflimûXaetcrîi fdasme aequo anio
boribus)rtudio promouêdæ rei literarix adduâi,côa-a me meafq; tradino nés fint fcripturi,fiuc iure id faciant,fiue iniuria,nec itc in certamê cum illis 4?grediar,qut cû fint adolefcêriorcs,quodâ tn iuuenili ardore muitâ ûbi fei entiâ arrogent,ut fiant htmatiores,mca feripta taxant, ßnamcihillos mo, rlt; fuo ineptirc, donee dodiores eruditiorelq; fadi accedêtc ad hoc annorû maturitate ad cor penitentiâq redeant.tunc cm ipficû quietêoptarent,cotf gûtur amp;nbsp;iuniorü perpeti fîmiles iuiurias,atc^ eo tempore, licet feras, iufias tamêpoenasfunt daturilelis amp;nbsp;rephenfis.in re cm lîaria fient diflcnfîones diuerfac}; fiudia ufcpincôfumanonê ffailteruntem qui mihi, qui alteri fa Meant fuffragenturqîjCftcri ^mulationis fiudio côtra fentient. nihilominus qux rede feripta funt a me amp;nbsp;aliis,cefrante inuidia, pofteritas fine honore cclcbrabit.Ncc item facile in illos feribâ qui ftudio famx quercndx.fingu lariuc malida amp;nbsp;odio mci dudi, mihi fcripds fuis infultabUnt, utnon nul# fum fcio.In hocenim maiorê celebritatê quçram, uteos tanquâ indignos rcfpuam,amp; amicos inimicofq!iuxtaparuipendam,cxcmplo leonis,cuiu« ira dedignatur minutiorcs feras, nec dignas iudicat,in quas Quire debeat, fie ego illos jgnobiles dimittam dum indigniffimi habeantur mea refpon fîonc.Hoc tarnen rogo omnes dodos ôC literatos, ut quo melius confula# tur reipublicx literarix, mecorrigant in quibus erraui, feriptaej mea pic amp;nbsp;humanirer emendehtplures enim uno melius uidenr/ed memores hu# inanx fragilitaüs,id fine liuorc faciaat. Yale Coceini.
to
40
ÖEFHNSfO BT REeK^^W^îATÏO HEN. KEBgtÄ-CONTRA . ioannetn Corunnû Carnutcnfem Gallum^Ad lacobutn Hen richmannû iurifconfultû,a familia ÔC confilüs Epi fcopi AuguHen.nunc Dilling; agente.
Humanifltmo Ss eloquentiffimo uiro.H.B. Poetæ Iaure.fra trifuo diledilltmo. la. Hainrichman.S. P. 0.
amice Si frater am3tiflimc.cx co qui has meas tibi reddidit litcras accept tc eadS qua fcmpcr,fortuna 3C codirioncuiucre.Ego Ault eus (um Sc Confiliarius epi Auguftcfjs,eidê SC omnibus Aulieis gratilTimuSjfuperioribus diebus fui in Infprug,inucni ibi quoftlam bona^ bterarum ftudiofos,qui mihidcteloquenii,cuiufdam inuidtfttmihoisCo runni Gômentaria in Bapriftam Mtantu.oftcnderunt,in quo impudentifs, beftia te ultra fcurram decuilîct,13ccfiîuit,ùt in charta hacintroclufauide bis,poterisitalt;f arma eapeftcre,amp; in adem cïimonftro illo dcfcendcre.nifi hominis malcdiccnriä,paticntia uincerc uolucrisÆgo propter indignauo#
ticm atep negotia mca,plura in Cómentariis legere nequiui,claudendo au tem librum in eius fine uidi eum hoe modo claudçntcm.Quod nobis do# ' 'net Cbriftus qui eft trinus 8C unus.Credo ego beluam contrachriftianan» religions conclufiflc.T u tuoscôfule theologos.an (Zhriflus trinus 6f unu9 dici poffitjCftern uolo ad me.quomodo ualeas 5s qu id agas,diiigentcr per ‘ fcribas. Vale ex Dillingadtj. Kalen. Nouemb. Anno. XfUK
loanncs Corunnus Carnutenfis in Comentariis fuis fuper Baptifta A'tantua.de potentatuchriftiano,inuehitur contra Henn cum Bebelium, uerbis fequentihus.
Non poiïum ferre arrogantiä cuiufdä ignauilTîmi germani BebeÎH,qul cum omnia ignoret de omnibus tradere documenta conarur. ts inquit, 8C ex Merula Alcx.fi non mendatur turctis non dicendu fed Turca.O ridicu ’° lücaput.(amp;hominêinfulfum, 6SquêritcprofcâoBatbSnôÔebeliumuo caucrim,quinimo 8C. qui opus fuu(fi opcris nomen dignii)pcr pulchre de abufione linguf latin; titulodonauir,aburitur cm qui cum fequitur,fuit cr go hie bonus uir Balbus nôBcbclius,ut ftatim de aliis apparcbit.l’orro co tcndcrim ego nee fine authore tame turcos non Tureas dicendu pro gentc ilia Mtahumctica. mihi aftipulaturFran. PhibHer. Barbarus, author no# fter Oclauus Cleophilus inquics.Öraia pharctra mornia rurcus habet.For tius. M. Ant 8abcll, Raplbdiarum cnncados ix.lib.q .inquit Dmniti gen tiS confenfu hi quoru opes, hodic tarn late policnt turci nominantur, non turcf, licet quids inepri non intelligentes ipfum uclle diccrc ceu aficrunt ali 40 qui mutatü nomen, ceu gentem elTe diuerfam ab his quosprotulitPom. Mela.repofuerintjTurexnominantur amp;nbsp;non Turci. Sed nemo eft tarn ex# c orsqui nefdat legendum ut predixi,aut ipfum fibi ipfi milles contradice re. Alioqui cur nomen mutatum dixilTet. Item error eft apud eunde in En
-ocr page 369-CLXVI
ntados X. libro xxx.qu3PIi'ruucitat. NamRuxoIfanoshabctpro autTo xolanos autTroxolanos.Nâ ita eos uocauitPlihiusin «rj. capitexij. Au» dior eft mihi Wer.Barbarus loco pdido fiiper Pliniii.adde hue ipfum Her molau dixifte turcos a turcis quos nominal Pom. Mela, fecundu quofdS neq; folusmeminit de illis Mela, uc putauitibide Sabellicus,fed etiam Fli nius ut ide notauit ex andquioribus manu Icriptis codicibus.S2niusergo turcus g turca dicendu authoritatc tâtorû uirorû.Scio trî uiros dofios tur cas dicêtes ut eft loui.Pon.amp;S quidâ alii,ut apparet tn fuispöematis.Sed mo ucor qj pfatus Balb^ uix bonü uerbü dixit, nâ texais no eflet latinu^ poe ßj^d falium eft,author Nonius Marcell.ubi de poclï.rtem Potentatus utp jq dixi fcientifieus quo utif Phil.epTarum feprimo.ïtê nigredo.quo Theodor rus dodus fup Arifto.liêcaufo.as.quo beatus Hiero. nifi eius codex men# dax.iirrnulla(enus,4 eriâdodus Gazes, amp;nbsp;rctroadis têporibus quo Ang. Polida. amp;nbsp;huiufmói. Refipifcat ergo bonus ilk fenex codât retradadoncs nee eü pu deat quod no puduit Auguftinu.Sed de turcis fads dida funt.
Recriminado.Hen. Bebelii contra loanncCorunnü Garnu tenfem. Ad lacobum Hainrichmannum.
Cómentatoriu ïoanisCorunniCarnutenfisfup Bapdftadepotenratu chriftianOjin quo file me petulädfljmc amp;nbsp;falfo.iniquiiïimeq; lacerat,nun^ üidi,alioq uiciiflis me homini puerfifiiïmo (öiiis hadenus lemp abftinuerï a uerborü ïmodcftia)refpódiné45 mentis, cj? « fi multo honelhus efl'et^ ni hik) ducere hols fa tui amp;nbsp;infani calûnias,amp; ego ad id eftém ala tus maxime, quippe ex cuius feriptis liquet hoîem elfe nô ex Iratorü cohorte amp;nbsp;albo.ue rû,Radariü aliquê, autcarbonariü, autdentariüaliquêmcdicü circûfora# neücp pharmacopolâ,aut aliü ex uiliUîma uulgi fece jJgrelTum g cû Bacui# brius uel podus baculatus fuen't in prima parte Alexâdri,(crdio tardions ingenii.bonas Iras relint,atc}: fui ordis defertor amp;nbsp;apofiata fadus,n{îc quof cj IFatos lacerat,atlt;X piequif. Nemo erh fine caufa Si reip Irarif ufura facili us in ah'os Si dodiffîmos quidc fcribit,nifi impidfiimi qui(j,hoc antiquité cegnitû Si exploratü efi,amp; cuius rei reddit rationê cû diuus Miero.qui di# jq citlmpida côfidentiâ.eruditio Si timoré crcat,tü Plinius lunior ex Thucy didé.reda ingénia inqt,debilitat uerccundia,puerfa côfirmat audacia,impc ritia cm fine dâno cft,amp; cupit celebrari.cj» cû luo ingenio fieri nô poflît,cu# pit cû ifamia noiari. utapo fui fifes uideatdoda,ficotradodosfcripferit,uc rû cû fit Gallu9,amp; idêex ultima Gallia Carnutêfîs, côtra me garriar,ne uidc rer illû dmere jjpter eius erudidonê, fi filctio tranfirê illius ineptias atcf ru# ditates,amp;maxime ne per illûbonisliterisiniuria fieret, uolo oftendere ftu» diofis adolefcêtibus,ne aut facile contra alios feribant, Si quibus feriptori# busaudoritas tribuatur, ut ex illius inepdis amp;nbsp;dclyramctiscognofcant,amp; • cû ille ipfe coruus cornutusmenfirû omniû monfirofiflîmum. concludat fuum librum in hec uerba. lt;Quod nobis donet 0 hrifius qui eft trinus Si tjnûs,qu3erercm libéter ab co de qua fide cflct.nifi ex Gallia dtulus indica# iet,regioncfane chrifdana,qu3ecum eum nutrien't,peccauit homo rudis,
F f ij
-ocr page 370-per ignorantïlldco bacuhndS illû Alexandridam prîus nates eius uirgh profcindentcs,amp; caput fine cerebro baculis contundcntcs,reniittamut ad fcholas triuiakSjUt poft uetercm artem difcat prima Alcxandri fui partem in qua iampridê in BaculariS,ut uolut aliqu^ opiniones doAoru creatua eftjcribit cmdclyrus ilk baculandus cotra omniû,ut ego crcdo,thcologo# rumplacita,ChriftS trinS amp;nbsp;un5,Nonhocinucnitin Auguftino,non in diuo Hieronymo, Ambrofio,GrcgorioX?hryfoftomo,non in igt;aulo,fed forfan in fermôibus difdpulf,uel Dormi fecurc,uel Vadc meciî, fed credê dùm eft pie,(f in glofta Donati inuenerit,qu3c propofitio nifi diakfticorft io cknchis fpinofifcß fophiftarû diuerticulis iuc3 induat,uiokntercç 8C. capti uo fenfu longe quaefito rcdimeï,fufpeélâ omnino in fide etfe exiftimo,ego tarnen baud idoneus harü rerü difputator ad fcholâ theologorü remitto il la fenfurus Sóc.cum ueritatis aflêrtoribus,fed putâs fe faptêtc, ftultus fa Auâ eftduxta Pauli Tarlcnfis Elogi3,6d lumê quod in fe eftè exiftimabat, ten« htjcfunt-lcdindignuscftcoruuscornutuSjdequopIura ucrbafiât.Nunc uideamus in quo carpferit me bacularius ille ieptcm parti3 Donati(Inter# icâioncmcnimnondidicit)amp;tri3 parmi Alcxandri Baculandus,Ixjmo blafphcmus,amp;makdicus,quic3tramcgarritpetulanteramp; maledice fine litcris,fine rationc,finc fronte,fine rcfpcftu humanitads,amp; fine religioc, qp IÖ pc qui lædit hominêchriftian3,in cxiftimadonc fama,dcfc nun«.^ male merits ,Sinun^ uifum,fcd bene eft. Vbi cm me carpit infantifiimus cft,inlt; epto incptior, ÔC ftulto ftultior. f^fcio autcundc ucfanus Gallus (Cybe# les enim facerdos,ut uidere licet ex Gallo Phrygiac flumic aliqn haufit fuS fapicntiâ)NeIcio inquâ unde tanto impetu ferat cotra me,nifi quia fcripfi Imperatorc GermanSiurcdici chriftianilfimSjnon regem Francise, quod hodie icntio,6^ qgt; alia quçdâ amore ueritatis icripfi in defcnfionc Germa# nif,5C Caefaris Maximiliani cotra Francigcnas,(cd finiftris auibus cum tä# ta impcritia me inuafit,utliquido fcriptis dcclarabo. Inter caetera igicur carpit me qgt; icripferim in CSmcntariis meis fcientificus non reperiri apud JO idoncos maxime in titulis infcription3,0Cq, bene dicatur,côtcftatur id in
ucniri apudFranci.PhiklphUmcpiftolar31ibro. vii.Ecce qualcm aufto# ritatem affert Phiklphi,qui 8C fi uir doftus amp;difertus fucrit, nulla tarnen omnino auâoritatê ad lingua latinâ probanda habet, nifi eatenus quate* nus uocabulis ut3tur,quibus ufi funt ucteres,hocidcm ipfe teftatur, c3 cm contra Candida Decembre,audores eife rtegaflet latinx lingux. Francifen Petrarcam, Antonia Lufc3gt;Coluti3 falutatS.dicit. Vtina uoluiftet candh dus illorS illuftriS uirorumbenediAa,ut errata imitari.Petro vero Marif Cardinali ita fcribit. PQâquantS ad launitatem attinet,dodoribus eft ute# dam, amp;nbsp;cruditis,8^ eloquêtibus quorS oratio nihil aliud oleat praeter Cç ■40 farem 8C ®iccronc,atcçnor3 fimilcs,qui per idem têporis habitifuntdiicr
tilTimi. Scire igitur debebatBaculandus Alexandrifta Phiklphu fibi ipfi nulla poffc dare auftoritateni fermonis, ncc ulli ex rcccntibus nifi quanta probauerit auâoritate ueteriim,qgt;fi quid un^ kgifictin illuftribus auâo
-ocr page 371-CLXV»
ribus.Docuiflèt cum id Auguftinus chrißianx doArinæ antefîgnanus îb’ bro.q.dc do(Sri.chriftia.qui inqiuLlntegritas locudonis eftlatinae côfuctu dints obamp;ruatio loquentiû ueterû auâontatcfirmata,deplorataenim lad niute,«!^ penitus extind:a,niß quantü in libris inuenimus, quis auâorita^ tem a Barbarisctiam Italis(qui Si. hodie funtbarbari,d£ barbaro ièrmone corrupioc^ loqu3tur)fumerec,nifi quantü ipfi ex libris illuftriü auAoruna dcprompierintjin quibus foils probacio fermonis permanfît. Nemo igi£ unlt;^ dixit(ièd omnes recendorcs contra fcribüt)nouitifs fcriptoribus fide ciTe adhibendâ in eloquenda Si uerbis latinis,immo ncc Prifciano,nec DJ omcdbnec aliisgrâmadcisdicet non adeo reccdbus,nifi quantü probauc# jq, rint audoritatc andquorü.Philelphus igit ut mihi uidetur, homo dodus fuit,fed dum(contra Galeotum Martium Narnicnfem Alberto Parrhifio lcribcns)uoluit dcfenderc fuos crrorc5,in multos alios tncurrit,amp; dü pau^ cosdcfendcrc uuic,in multos amp;eofdêpeioresincidtt. Carpfic poftea me q? dixerira nigredo non elfe ladnü,56 probat elfe ladnü ex Theodoro Ga Zi fup Ariftotele.Itê nullatenus ex eodê Gaza bene dici probat, cui rndeo Gazam non efle audorem latini fermonis,^uis concéda eflê dodiffimü Sed qui» un$audiuit,autgrxcosidoncos elfe audores in lingua latinac’ aut quis grxcus ferat launumaliquem fegræci fermonisfacere,autopifi^ ccm,autaudorcm.Retroadis autem têporibus probat bene dici audori; x© täte Angeli Politiani,qucm pariter in dodrina cômêdo,audorem fermo# nis latini non habebo,fi adduceresaliquem idoneü ex antiquis icriptorê, tune cogérer dbi cOncedcre.Scd nihil adducis quod contra me militet. 1 te fcripfi in Comêcariis racis caufo.as.are.non elfe latinü Si elegans uocabu# lum.fti hoc me ipfe carpit,diccns bcatü Hieronynü co elTe ufum, nifi Co; dexeiusmendax.fedrcfpondcoBubonifunefli(riino Codex Hieronymi noncft mendax.fcd tu es mcndax,qui mendacium Hieronymi codicibus afcribis,fed multi funt tituli operü qui mentiuntur Hicronym ü audorem (cum nonfît)non mendaeê codicemipfius.Cjtcrü hoc uerbo nuni^ ufus eft Hieronymus,ncc in cius ipius operibus inuenifti,fed legifli domine ßa JO cularic in gloflâ 0onati,uel in córnêtarijs tuis fuper impedimentis Alcxâ dri in carmine,Quf cp Icgent pueri pro nugis ^ïaximian^,quanl^ quid fi# bi uoluerit ibi Alexâder, Si qs fuerit Maximianus,minus Icias cf afinus ali gsclitcllarius,q) tametfi bcatus Hieron. nun$ fatis a quoquam laudatus omniüdodorüiudiciofitamp;habeatur uirdodiilimus ateg difertidimus, liée ego quic^aut taneç rcceptü omnino hâbe3,aut temere Si penitus dâ# nem quo illeufus fucrit,quantü tarnen eius tepora a culta Si prifea latinita te receiferint nouerunt,qui fciunt lingua latin3,una cum imperio ad inclt nauoncm ucniiTcjdi fubTheodofio Archadioitç,fub quorü imperio ipfe niortuus eft.uti imperiü ita Romanam linguam ad pernictem, atcß pene ad interim fuilfe redada,atcç per externas fepteratrionis nationes omnino ferefuidè profanata,fcd quia loquar huic coruo,qui nihil bonarü' literals Jntclligit.pergitcornutuscoruus(ita enimnôCorûnus Carnuiêfis nomi;
F f Iq
-ocr page 372-nanduî uem'öfed moueor (inquit) cp prxîatus Balbus,irix bonü latihû dîf Xtt (cxtus pro pocfi.quod falfum cft,ucl textus non effet latinû pro poefî, quod falfum cft. Author Nonius Marccllus.Cui refpôdeo, quid moueris cornute tan^ tibi uindicandf linguz latinz,amp; affcrcndæ ab iniuria fit cq ra (;ômiira,qui mclior es pecoris cuftodiendi Magifter ^liierarum iudcx^; quicÿ melius litem baculo inter armêta dirimere potes,c^ ulbm latini elo^ quii cenfuram affumere.In fumraa,qgt; fcripfi textus non inueniri pro exent plari.Dixi.cx Gcorgio Merula.nec tu contrariü probafii,allcgas autê ?lt;!o# nium Narcellum fatis illuftrem grämatic5,grämatici tarnen (ut Quintilia to nus tradit)auâoritatê uerborü folent non a feipfis,fcd a poctis,oratoribus
amp; hifforids fumerc,non licet cm gräraatico,ut alibi dixi,audorc Plotio le audor? uerborü facerc,fed quem allegct uel allegare poflet, adducere po# tes neminc, O infipidiffimc alcllc. De turca nunc loquor quod primü cd quod taxaftiin hzc uerba.IsBebelius Icilicetinquitex Merula Alexan.fl non mendatur.T urcus nondicendum,fed T urca. Domine Bacularie uel potius Omnibus uirgis,fcuticis,contis amp;nbsp;fuftibusbaculandcjcur mentiar:* liber eft per chalcographos ubicp in multa milia excmplariü tranfcriptus amp;nbsp;publicatus,fed tu mentiris tc fdre aliquid,cum etiam ea quz omnibus fere fint comunia,non legeriSjfed finas me effê audorem.Dicendü eft Tur ca,nonTurcus.Teftiscftnon folüPomponius Mela,ut dixitNerula,fed etiam Plinius.ut notauiin Cómentariis. fi dixeris alios effè Turcos alios turc3s,proba,fed non probabis,fed notü eft Tureas eê populos iuxta mai re cuxinücx fupra didis in Scythia Afiatica.Vndeprogrcllbscfle feimus illos Tureas qui nunc tarn late dominant,quæ igitur ftultida ufurparc fi# ditiam uocem ÔC infolitaCcum exilluftribusferiptoribusdifcas uoeelati# na,amp; ufitata dicere Turca,no turcus,q? fi dixeris grzeos in hoc fequor,dii co tibi latinos in latinitate fequcdos.ezteru ctiânô inucnies apud grzeos Turcus,nccp apud?trabonem, neqt Ptolomeü,netçDionyftû, neej alios CofmographoSjO) fi ^imocat^dixerit Vnnos a Perlis uocari Turcos,nos jQ fequemur larinû Pliniü,qui cos uocat lib.vi.natu.hiftoriz noTurcos,fed
Tnunos,nunc û es perfa,amp;: uis Perficc loqui.O galle barbarifiimc,non la# tinc,dicasTurcus.PIinius autem latinus non dixit turcus,fedthunus, thîî nusautê amp;nbsp;Turca codem Pliniojp diuerfis gentibus ponente,non funt ca dem gens.gt;ndc tu es totus H«fchclinus(ut uocem barbarâ ufurpe ^p hoîe fllitcrato)quoniâ amp;nbsp;tu Perfice uis loqufdum hebetis ingenii culpa latinz linguz faftidio tcnearis,cum PImio amp;Pôponio,Iouianus Pontanus, Ra# phael Volateranus,Pctruserinitus,amp; maior,faniorq; parsRalorü profel# forum dicût Turca,non Turcus. Tu adducis tuos audores Philelphum amp;nbsp;Clcophilum quendS,qui tecum in hoc perfice,non latine loquntur,ad duels 3i. teftem Antoniü Sabellieü hominê fansdodü,qui dixerit hzfita» Sc non intelligis,amp; quem nune improbas,nüc teftem addüeis, amp;nbsp;que nûc facis dbi audorê,poulopoft errafle^pbas ,tantz audoritatis gallus Alexa# drifia,d(maiefiatis,utprolibitotuonuncfitreceptus audor.nunc reproî
-ocr page 373-CtXVM
bus,(Si erroris mandpiû.eccc qualis 8i quantuslcgifcr,in cuius fcrinîo pte ûoris legts linguaelatinæ,amp; fcriptoru reccprio rcconditf funnCredo te al tcrumclîclufiinianû,icddclyrü5i Analphabetariû. Adduds ôi tibitefiê Hermolaû barbarum,quem non intelligis,eius uerba funt li.vi. Plinrj ca. vq. Thulîâ^etaeTurcxcp uaRasfolitudinesoccupät,aIüturucnädo,hinc orti iudicant,qui ætace noRra ladiTimc impcricanc.T urci uulgo didi igna^ uia quidê noRra magni^ed poR Maccdonas (Si Romanos fine dubio po# tentilIimi.EuRathiusaliam originem eorûcômemoratpoRScyasinquit eos qui mari croniouidnt Cafpiumaccolût, Vi\ni funt, quos Simoca# tushiRoriarumcôditoraPcrfisuocari Turcos cxiRimat ad orlcntemuer (o num ipecRantes, thunnos eosPIiniys uocacQutbusomnibus ut conclu dam,oRêdiRi te nihil nec^ fcire,necç legifle.Rcfipifce ergo bnadee galle (ue re puer, qui me fenem uoca8,cum in adolefcentia feripferim cômentaria) amp;nbsp;palinodiam aliquâdo recine,fed tuas laudes non redpio, calumnias ut delyrihominiscôtemno. Vale amp;nbsp;iàpepoRhaqËxTubingakalendis h# nuarii Annno domini. M. D. XVI.
ARGcnünx Menfe Februario.
M. D. XVt
M)
S4BI ET S VIS.
50
deze strook niet verwijderen
signatuur:
UnivartlMU B BibtiothMk F Utracht
'U
RIJKSUNIVERSITEIT TE
2405 549 7